Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου"

Transcript

1 Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου Βασίλειος Ε. Παπαταξιάρχης 1 Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια, 15784, Αθήνα, Ελλάς, Περίληψη. Η παρούσα εργασία αξιολογεί ποιοτικά και πειραματικά τις υπάρχουσες τεχνολογίες αναπαράστασης γνώσης και συμπερασμού στα πλαίσια ανάπτυξης ενός συστήματος βασισμένου σε γνώση με καθορισμένες απαιτήσεις. Συγκεκριμένα, προτείνεται ένα επεκτάσιμο σύστημα βασισμένο σε τεχνολογίες Σημασιολογικού Ιστού (Semantic Web) που επιτρέπει την ανάπτυξη υπηρεσιών αξιοποιήσιμων από έναν προπονητή ποδοσφαίρου. Λέξεις κλειδιά: αναπαράσταση γνώσης, συλλογιστική, οντολογία, κανόνες 1 Εισαγωγή Οι μεθοδολογίες αναπαράστασης γνώσης που έχουν προταθεί στα πλαίσια ανάπτυξης συστημάτων βασισμένων σε γνώση (knowledge-based systems) μπορούν να διακριθούν σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη οικογένεια αφορά τις γλώσσες που είναι προσανατολισμένες στο πεδίο της κλασικής λογικής (classical logic), ενώ η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει μεθοδολογίες βασισμένες στο λογικό προγραμματισμό (logic programming). Ένα πλήθος φορμαλισμών με τα αντίστοιχα εργαλεία συμπερασμού έχει προταθεί και στις δύο περιπτώσεις, προσφέροντας διαφορετικά επίπεδα εκφραστικής δύναμης και δυνατότητες συμπερασμού. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών να γίνει μία περίπλοκη διαδικασία επιλογής κατάλληλης γλώσσας και εργαλείων. Το βασικό σημείο διαμάχης των επιμέρους προσπαθειών αφορά το βαθμό στον οποίο θα ενοποιηθούν τα επίπεδα οντολογιών και κανόνων του Semantic Web Layer Cake. Ο στόχος της παρούσας εργασίας είναι διττός. Σε πρώτη φάση μελετούνται οι υπάρχουσες τεχνολογίες γνώσης για την ανάπτυξη συστημάτων βασισμένων σε γνώση. Η σύγκριση αυτή περιλαμβάνει τόσο την ποιοτική αξιολόγηση διαφόρων φορμαλισμών αναπαράστασης γνώσης (Ενότητα 2) όσο και την πειραματική αξιολόγηση των αντίστοιχων εργαλείων συμπερασμού (Ενότητα 3). Παράλληλα, σε αυτή την εργασία προτείνεται ένα επεκτάσιμο σύστημα βασισμένο σε τεχνολογίες Σημασιολογικού Ιστού (Semantic Web) που επιτρέπει την ανάπτυξη υπηρεσιών 1 Επιβλέποντες: Καράλη Ιζαμπώ, Σταματόπουλος Παναγιώτης

2 αξιοποιήσιμων από έναν προπονητή ποδοσφαίρου (Ενότητα 4). Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του συστήματος βασίζονται στα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη διαδικασία αξιολόγησης των διαφόρων γλωσσών και εργαλείων. Η λειτουργικότητα και οι επιδόσεις του συστήματος δοκιμάστηκαν μέσω προσομοίωσης (Ενότητα 5). 2 Μεθοδολογίες Αναπαράστασης Γνώσης Η ενότητα αυτή περιγράφει συνοπτικά τους υπάρχοντες φορμαλισμούς αναπαράστασης γνώσης και πραγματοποιεί μία συγκριτική μελέτη των χαρακτηριστικών τους. Περιγραφικές Λογικές. Με τον όρο Περιγραφικές Λογικές (Description Logics - DL) [1] αναφερόμαστε σε μια δομημένη μέθοδο αναπαράστασης γνώσης, με τη βοήθεια της οποίας μπορούμε να αναπαραστήσουμε έννοιες και συσχετίσεις ενός πεδίου εφαρμογής με φορμαλιστικό τρόπο που επιτρέπει εξαγωγή συμπερασμάτων μέσω συλλογιστικής. Οι Περιγραφικές Λογικές αποτελούν υποσύνολα της λογικής πρώτης τάξης και είναι εφοδιασμένες με τυπικά ορισμένη σημασιολογία, η οποία είναι προσανατολισμένη στις διαδικασίες συμπερασμού (π.χ., έλεγχος συνέπειας, ικανοποιησιμότητας και στιγμιότυπων). Τα βασικά στοιχεία που απαρτίζουν μια τέτοια γλώσσα είναι οι έννοιες, οι ρόλοι και τα χαρακτηριστικά (TBox), καθώς και τα στιγμιότυπά τους (ABox). Προγράμματα Περιγραφικών Λογικών. Τα Προγράμματα Περιγραφικών Λογικών (Description Logic Programs - DLP) [4] αποτελούν έναν φορμαλισμό αναπαράστασης γνώσης με σχετικά περιορισμένη εκφραστικότητα. Αποτελεί ουσιαστικά την τομή των Περιγραφικών Λογικών και του Λογικού Προγραμματισμού, επιχειρώντας να καθορίσει μία αμφίδρομη αντιστοιχία. Προγραμματισμός Συνόλου Απαντήσεων. Ο Προγραμματισμός Συνόλου Απαντήσεων (Answer Set Programming - ASP) [3] αποτελεί μία πλήρως δηλωτική μορφή αναπαράστασης γνώσης, καθώς η σειρά εκτέλεσης των κανόνων ενός προγράμματος δεν έχει ποιοτική σημασία. Επίσης, τα προγράμματα συνόλου απαντήσεων είναι εν γένει αποφασίσιμα. Παράλληλα, η γλώσσα προσφέρει τη δυνατότητα έκφρασης και ισχυρής άρνησης (strong negation) και ασθενούς (negation-as-failure). Ένα ASP πρόγραμμα μπορεί να έχει περισσότερα του ενός σύνολα απαντήσεων (answer sets), τα οποία αποτελούν μοντέλα του προγράμματος. Αναιρέσιμη Λογική. Η αναιρέσιμη λογική (defeasible logic) αποτελεί μία προσέγγιση βασισμένη σε κανόνες και έχει τις ρίζες της στο Λογικό Προγραμματισμό. Ουσιαστικά, είναι μία προσπάθεια χειρισμού ελλιπούς και ασυνεπούς γνώσης που διακρίνεται από χαρακτηριστικά μη-μονότονης συλλογιστικής. Η βασική ιδέα των συστημάτων αυτών ήταν η δυνατότητα χειρισμού επιπρόσθετων χαρακτηριστικών όπως η επιβολή προτεραιότητας στην εκτέλεση κανόνων, η κληρονομικότητα και οι εξαιρέσεις. Ποιοτική Σύγκριση Κλασσικής Λογικής και Λογικού Προγραμματισμού Σε αυτή την ενότητα προσπαθούμε να συγκεντρώσουμε τις βασικότερες διαφορές

3 που δυσχεραίνουν το συνδυασμό των προσεγγίσεων της Κλασικής Λογικής και του Λογικού Προγραμματισμού κάτω από ένα κοινό πλαίσιο αναπαράστασης γνώσης. Μονοτονία. Η Κλασική Λογική είναι βασισμένη στο συνολοθεωρητικό μοντέλο σημασιολογίας, με αποτέλεσμα να υπακούει στη μονοτονία των βάσεων γνώσης που προκύπτουν από τη διαδικασία συμπερασμού. Με τον όρο «μονοτονία» εννοούμε πως η προσθήκη οποιασδήποτε νέας πληροφορίας σε μία υπάρχουσα βάση γνώσης δεν μπορεί να ακυρώσει τη γνώση που έχει ήδη εξαχθεί από τη συγκεκριμένη βάση. Αντίθετα με την Κλασική Λογική, ο Λογικός Προγραμματισμός προϋποθέτει την ύπαρξη πλήρους γνώσης και υπάρχει ένα μοναδικό μοντέλο της βάσης γνώσης. Έτσι, η προσθήκη νέας γνώσης είναι πιθανό να επιφέρει μείωση των συμπερασμάτων. Υπόθεση Μοναδικών Ονομάτων. Η υπόθεση μοναδικών ονομάτων (Unique Name Assumption - UNA) αποτελεί μία αρχή στην οποία συνήθως βασίζονται οι προσεγγίσεις από το χώρο του Λογικού Προγραμματισμού. Αυτή η υπόθεση αναφέρει πως διαφορετικά ονόματα αναπαριστούν και διαφορετικά αντικείμενα του κόσμου που περιγράφεται από τη βάση γνώσης. Αντίθετα, στην Κλασική Λογική δεν υπάρχει πλήρης αντιστοιχία μεταξύ των ονομάτων και των αντικειμένων του κόσμου. Άρνηση. Βασισμένη στη μονοτονικής της φύση, η άρνηση της Κλασικής Λογικής επιτρέπει το συμπερασμό γνώσης μόνο στις περιπτώσεις που η αλήθεια ή το ψεύδος μίας λογικής πρότασης είναι δηλωμένα ρητά. Το γεγονός αυτό συνδέεται άμεσα με την Υπόθεση Ανοικτού Κόσμου (Open World Assumption) της κλασικής λογικής θεωρίας, η οποία υποθέτει μη-πληρότητα της γνώσης. Αντίθετα, η άρνηση Negation- As-Failure (NAF) εμμένει στην Υπόθεση Κλειστού Κόσμου (Closed World Assumption). Σε αυτή την περίπτωση, αν η αλήθεια μίας λογικής πρότασης δεν είναι γνωστή τότε εξάγεται το συμπέρασμα πως η άρνηση της περιγραφής αυτής είναι λογικώς αληθής. Έτσι, η απουσία γνώσης οδηγεί σε νέα γνώση, με αποτέλεσμα η προσθήκη γνώσης να είναι πιθανό να μειώσει τα συμπεράσματα που προκύπτουν. Άλλες Διαφορές. Αρχικά, οι περιορισμοί αντιμετωπίζονται από διαφορετική οπτική γωνία. Στη μεν Κλασική Λογική αποτελούν τμήμα της λογικής θεωρίας, οδηγώντας σε νέα συμπεράσματα, στο δε Λογικό Προγραμματισμό ελέγχουν αν η βάση γνώσης παραμένει συνεπής κάτω από ένα σύνολο συνθηκών. Επίσης, ο Λογικός Προγραμματισμός αδυνατεί να εξάγει συμπεράσματα που δεν αφορούν γεγονότα ή στιγμιότυπα της βάσης γνώσης (π.χ., ιεραρχία κλάσεων). Παράλληλα, υπάρχουν διαφορές σε ότι αφορά την αποφασισιμότητα των διαδικασιών συμπερασμού. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως οι δύο προσεγγίσεις χειρίζονται και αντιμετωπίζουν με διαφορετικό τρόπο τους τύπους δεδομένων (π.χ., ακεραίους). 3 Εργαλεία Συμπερασμού Για την εξαγωγή συμπερασμάτων σε εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, και πιο συγκεκριμένα στον Σημασιολογικό Ιστό, υπάρχουν δύο βασικοί τύποι εργαλείων: οι μηχανές συμπερασμού και οι μηχανές κανόνων. Η διαφοροποίησή τους έγκειται στους φορμαλισμούς αναπαράστασης γνώσης που μπορούν να χειριστούν, στον τρόπο λειτουργίας τους, καθώς και στο είδος των νέων συμπερασμάτων που μπορούν να παράγουν. Μια μηχανή κανόνων (rule engine), εν γένει, διαχειρίζεται μια βάση γνώσης, η οποία περιέχει τόσο το μοντέλο του κόσμου που μας ενδιαφέρει όσο και

4 τους κανόνες με βάση τους οποίους γίνεται η συλλογιστική (reasoning). Παραδείγματα τέτοιων εργαλείων είναι οι μηχανές Jess, Bossam, dlvhex και DR- Device. Αντίθετα, οι μηχανές συμπερασμού (reasoners) προορίζονται για το χειρισμό γνώσης εκφρασμένης με τη μορφή Περιγραφικών Λογικών (π.χ. γλώσσα OWL). Οι πλέον δημοφιλείς μηχανές συμπερασμού είναι οι RacerPro, Fact++, Pellet και Jena2. Πειραματική Αξιολόγηση Εργαλείων Συμπερασμού Αυτή η ενότητα αποσκοπεί στην αξιολόγηση δημοφιλών μηχανών συμπερασμού δεδομένου του συνολικού χρόνου που απαιτούν για την εκτέλεση κάποιων βασικών μορφών συμπερασμού (ABox, TBox και εκτέλεση κανόνων). Στα πλαίσια της πειραματικής αξιολόγησης χρησιμοποιήθηκαν οι τελευταίες σταθερές εκδόσεις των εργαλείων που ήταν διαθέσιμες. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε μία απλοποιημένη εκδοχή της Οντολογίας Παικτών Ποδοσφαίρου στην οποία μεταβαλλόταν ο αριθμός των στιγμιότυπων που περιείχε κάθε φορά, καθώς και ο αριθμός των κανόνων που εκτελούνταν. Συγκεκριμένα, η βασική οντολογία που χρησιμοποιήθηκε περιείχε 35 έννοιες, 10 object properties και 4 datatype properties. Τα στιγμιότυπα που προστέθηκαν αφορούσαν περιγραφές ποδοσφαιριστών και κάθε στιγμιότυπο συνοδευόταν από 22 στιγμιότυπα κλάσεων και 9 στιγμιότυπα ιδιοτήτων. Η Εικόνα 1 αναπαριστά τις επιδόσεις τριών δημοφιλών μηχανών συμπερασμού Περιγραφικών Λογικών κατά τον έλεγχο συνέπειας της βάσης γνώσης. Παρόμοια αποτελέσματα εξήχθησαν και από τις μετρήσεις που έγιναν κατά την εκτέλεση της διαδικασίας κατηγοριοποίησης. Οι μετρήσεις που παρουσιάζονται δεν περιλαμβάνουν τους χρόνους που απαιτούνται από τις μηχανές για το φόρτωμα των οντολογιών. Η εικόνα δείχνει πως οι χρόνοι αυτοί αυξάνονται αναλογικά με τον αριθμό των στιγμιότυπων που ανήκουν στη βάση γνώσης ανεξάρτητα από τη μηχανή συμπερασμού που χρησιμοποιείται. Σε ότι αφορά τις επιδόσεις των μηχανών, ο Pellet και ο Fact++ παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά, ενώ ο RacerPro είναι αρκετά πιο αργός. Παρατηρούμε πως ακόμα και για την περίπτωση των 500 στιγμιότυπων, η πιο γρήγορη μηχανή συμπερασμού χρειάζεται περίπου 10 δευτερόλεπτα για να εξετάσει τη συνέπεια της βάσης γνώσης. Εικ. 1. Πειραματική αξιολόγηση του ελέγχου συνέπειας (TBox consistency check) Η Εικόνα 2α συγκρίνει την απόδοση των μηχανών RacerPro και Pellet κατά τη διαδικασία υπολογισμού των κλάσεων στις οποίες ανήκει κάθε στιγμιότυπο της

5 βάσης γνώσης. Σε αυτή την περίπτωση δεν συμπεριλήφθηκε η μηχανή Fact++, καθώς δεν είναι πλήρης (complete) στα αποτελέσματα που αφορούν το ABox τμήμα της βάσης γνώσης. Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν το πρόβλημα επίδοσης που έχουν οι μηχανές συμπερασμού στο χειρισμό πραγματικών δεδομένων. Ακόμα και ο Pellet (ο οποίος φαίνεται να αποτελεί την πιο γρήγορη μηχανή συμπερασμού σε αυτό το πείραμα) απαιτεί περίπου 20 δευτερόλεπτα για να υπολογίσει τις κλάσεις στις οποίες ανήκουν 100 στιγμιότυπα. Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο εμφανές στην περίπτωση των 200 στιγμιότυπων, όπου οι χρόνοι προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν τα 80 δευτερόλεπτα. Παρατηρούμε, λοιπόν, πως σε αυτή την περίπτωση η σχέση εξάρτησης μεταξύ χρόνων απόκρισης και αριθμού στιγμιότυπων δεν είναι αναλογική, όπως στις προηγούμενες περιπτώσεις. Επίσης, και οι δύο μηχανές απέτυχαν να ολοκληρώσουν τη λειτουργία τους στα πειράματα που επιχειρήθηκαν με 500 στιγμιότυπα. Τέλος, η Εικόνα 2β εμφανίζει τα αποτελέσματα που αφορούν τη μηχανή εκτέλεσης κανόνων Jess κατά τη διάρκεια εκτέλεσης SWRL κανόνων. Στη συγκεκριμένη σειρά πειραμάτων δοκιμάστηκε η εκτέλεση 2 διαφορετικών συνόλων κανόνων (50 και 100 κανόνες αντίστοιχα) πάνω σε οντολογίες που περιείχαν διαφορετικό πλήθος στιγμιότυπων. Και στις δύο περιπτώσεις, οι χρόνοι εκτέλεσης αυξάνονταν αναλογικά με τον αριθμό των στιγμιότυπων της οντολογίας. Όπως είναι λογικό, οι χρόνοι εκτέλεσης ήταν εξαρτώμενοι από τον αριθμό των κανόνων που έπρεπε να ελεγχθούν και, πιθανώς, να εκτελεστούν. Ωστόσο, φαίνεται πως ο αριθμός των στιγμιότυπων της εκάστοτε οντολογίας επηρεάζει σε μεγαλύτερο βαθμό τους παραπάνω χρόνους εκτέλεσης σε σχέση με τον αριθμό των προς εκτέλεση κανόνων. Εικ. 2. α)πειραματική αξιολόγηση της σε επίπεδο ABox (υπολογισμός κλάσεων των στιγμιότυπων), β)πειραματική αξιολόγηση της μηχανής Jess κατά την εκτέλεση SWRL κανόνων 4 i-footman: Ένας Έξυπνος Βοηθός Προπονητή Ποδοσφαίρου Η βασική λειτουργικότητα του προτεινόμενου συστήματος είναι να προτείνει στον εκάστοτε χρήστη έναν «καλό» τακτικό σχηματισμό για την ομάδα του, μία αποτελεσματική σύνθεση παικτών, καθώς και συγκεκριμένες οδηγίες τακτικής προς τους παίκτες, αλλά και την ομάδα συνολικά. Το σύνολο αυτών των προτάσεων βασίζεται στην τακτική της αντίπαλης ομάδας, στα χαρακτηριστικά των παικτών που

6 τη συνθέτουν, καθώς και στα χαρακτηριστικά των διαθέσιμων παικτών της ομάδας του χρήστη. Κύριος στόχος του συστήματος είναι η δυνατότητα επεκτασιμότητας του συστήματος. Αυτό προϋποθέτει την υιοθέτηση κατάλληλων τεχνολογιών που επιτρέπουν την εύκολη επέκταση στο επίπεδο των υπηρεσιών που αυτό προσφέρει. Σε αυτή την ενότητα περιγράφουμε τη βασική λειτουργικότητα του συστήματος που αναπτύχθηκε, ενώ στην Εικόνα 3 εμφανίζεται η γενική αρχιτεκτονική του. Μηχανή Συμπερασμού i-footman Οντολογία Περιγραφής Παικτών Οντολογία Περιγραφής Ομάδων Κανόνες Επιλογής Σχηματισμού Χαρακτηριστικών Παικτών Οδηγιών Μηχανή Εκτέλεσης Κανόνων Εικ. 3. Η γενική αρχιτεκτονική του συστήματος i-footman Οντολογία Παικτών Ποδοσφαίρου Η Οντολογία Παικτών Ποδοσφαίρου (Football Player Ontology FPO) που αναπτύχθηκε στα πλαίσια αυτής της εργασίας είναι η πρώτη οντολογία περιγραφής παικτών ποδοσφαίρου που δίνει έμφαση στα χαρακτηριστικά των παικτών που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο κατά τη διαδικασία επιλογής τους από τον προπονητή της ομάδας. Συγκεκριμένα, η οντολογία αναπτύχθηκε σε γλώσσα OWL [2] και κεντρικές έννοιες του μοντέλου είναι ο παίκτης ποδοσφαίρου, η θέση στην οποία αγωνίζεται στον αγωνιστικό χώρο και η έννοια της ικανότητας. Η τελευταία έννοια περιλαμβάνει ένα σύνολο υποκλάσεων που περιγράφουν τις βασικές ικανότητες ενός παίκτη. Παράλληλα αποδίδεται ένας βαθμός ποιότητας σε κάθε μία από αυτές τις ικανότητες. Το γεγονός αυτό μας επιτρέπει να ορίσουμε εντός της οντολογίας σύνθετες κλάσεις ποδοσφαιριστών ανάλογα με την ποιότητα συγκεκριμένων ικανοτήτων τους. Για παράδειγμα, η κλάση του δημιουργικού μέσου ορίζεται ως εξής: fpo:creativemiddlefielder (fpo:haspassing.goodability (1) fpo:haspassing.verygoodability) fpo:playsinposition.middlefielder Στην Εικόνα 4 δίνεται η ιεραρχία των βασικών κλάσεων της FPO. Οντολογία Ομάδων Ποδοσφαίρου Ένα κύριο τμήμα της βάσης γνώσης που διαχειρίζεται το σύστημα i-footman αφορά την περιγραφή των ποδοσφαιρικών ομάδων. Συγκεκριμένα, δομήθηκε ένα λεξιλόγιο κατάλληλο για τη μοντελοποίηση των ομάδων, των χαρακτηριστικών τους, καθώς

7 και των οδηγιών που πρέπει να ακολουθήσουν. Το λεξιλόγιο αυτό είναι εκφρασμένο σε γλώσσα OWL και είναι συνδεδεμένο με την Οντολογία Παικτών Ποδοσφαίρου, καθώς χρησιμοποιεί έννοιες και συσχετίσεις της FPO, την οποία επεκτείνει. Ουσιαστικά, η Οντολογία Ομάδων Ποδοσφαίρου (Football Team Ontology - FTO) κινείται σε 3 επίπεδα. Σε πρώτη φάση περιγράφει κάποια χαρακτηριστικά των ομάδων, όπως για παράδειγμα το ποιοι παίκτες την αποτελούν και το σύστημα που αγωνίζεται ο αντίπαλος. Σε δεύτερη φάση, ορίζει μέσω των Περιγραφικών Λογικών κάποιες κατηγορίες ομάδων και κατηγοριοποιεί ανάλογα την αντίπαλη ομάδα. Τέλος, μοντελοποιώντας τις οδηγίες τακτικής που μπορεί να ακολουθήσει μία ομάδα, επιτρέπει στους κανόνες που θα εκτελεστούν αργότερα να ορίσουν αυτές τις οδηγίες. Εικ. 4. Η ιεραρχία των βασικών κλάσεων της Οντολογίας Παικτών Ποδοσφαίρου Κανόνες Επιλογής Οι κανόνες αυτοί είναι εκφρασμένοι σε γλώσσα SWRL [5] και κάνουν χρήση του λεξιλογίου (έννοιες και συσχετίσεις) που παρέχεται από τις οντολογίες με βασικό σκοπό να ορίσουν πολύπλοκες συσχετίσεις που αφορούν το πεδίο του ποδοσφαίρου. Πιο συγκεκριμένα, οι κανόνες αυτοί μπορούν να χωριστούν σε 4 κατηγορίες: Κανόνες αναγνώρισης δυνατοτήτων και αδυναμιών του αντιπάλου. Βασίζονται κυρίως στο σχηματισμό τακτικής του αντιπάλου και στα χαρακτηριστικά των παικτών που απαρτίζουν τη σύνθεσή του, ώστε να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τις δυνατότητες της συγκεκριμένης ομάδας. Τέτοιοι κανόνες, για παράδειγμα,

8 χρησιμοποιούνται για να αναγνωρίσουν πότε μία ομάδα είναι επικίνδυνη στις αντεπιθέσεις, τις περιπτώσεις που είναι ικανή να ελέγξει το ρυθμό του αγώνα, τα σημεία του αγωνιστικού χώρου στα οποία είναι ευάλωτη κλπ. Κανόνες επιλογής τακτικού σχηματισμού. Καθορίζουν το σύστημα τακτικής που θα ακολουθήσει η ομάδα κατά τη διάρκεια του αγώνα. Συγκεκριμένα, επιλέγεται το πλήθος των αμυντικών, των μέσων και των επιθετικών που θα απαρτίζουν τη σύνθεση της ομάδας, καθώς και τις θέσεις που αυτοί πρέπει να λάβουν στον αγωνιστικό χώρο. Κανόνες επιλογής παικτών. Οι κανόνες αυτοί βασίζονται στα χαρακτηριστικά των παικτών και στο σχηματισμό της κάθε ομάδας. Συγκεκριμένα, το σύστημα προτείνει κατάλληλους παίκτες για τη σύνθεση της ομάδας που ελέγχει βασιζόμενο στα χαρακτηριστικά τους. Οι παίκτες έχουν κατηγοριοποιηθεί μέσω των διαδικασιών συμπερασμού που πραγματοποιούνται στην οντολογία παικτών. Κανόνες επιλογής οδηγιών. Οι κανόνες επιλογής των οδηγιών που θα δοθούν στην ομάδα που καθοδηγείται από το i-footman εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες και τα δυνατά σημεία του αντιπάλου που έχουν καθοριστεί από τους κανόνες αναγνώρισης δυνατοτήτων και αδυναμιών. Επίσης, χρησιμοποιούν πληροφορία που παράγεται από τους κανόνες επιλογής τακτικού σχηματισμού. Ένα παράδειγμα κανόνα είναι το ακόλουθο: fto:hasstartingplayer (?t1,?p1) fto:hasstartingplayer (?t1,?p2) fpo:quickoffensiveplayer (?t1,?p1) fpo:quickoffensiveplayer (?t1,?p2) fto:dangerousatcounterattack (?t1,true). Ο παραπάνω είναι ένας κανόνας αναγνώρισης δυνατοτήτων του αντιπάλου και δηλώνει πως μία ομάδα είναι επικίνδυνη στις αντεπιθέσεις αν έχει τουλάχιστον δύο παίκτες στη σύνθεσή της οι οποίοι είναι επιθετικογενείς και ταυτόχρονα αρκετά γρήγοροι. (2) 5 Πειραματική Αξιολόγηση του Συστήματος Για την αξιολόγηση του συστήματος χρησιμοποιήθηκαν δύο σενάρια προσομοίωσης με χρήση δύο ηλεκτρονικών παιχνιδιών ποδοσφαίρου που ενδείκνυνται για τον καθορισμό τακτικής και οδηγιών σε ποδοσφαιρικές ομάδες: το Championship Manager 2008 (Eidos) και το Football Manager 2008 (Sports Interactive). Στα συγκεκριμένα παιχνίδια ο υπολογιστής προσομοιώνει τον ποδοσφαιρικό αγώνα, ακολουθώντας τις οδηγίες που έχουν δοθεί, και παράγει το αποτέλεσμα του αγώνα. Αξίζει να σημειωθεί πως για την πραγματοποίηση της προσομοίωσης έπρεπε να προηγηθεί η διαδικασία ενσωμάτωσης των χαρακτηριστικών των παικτών και των ομάδων στο σύστημα i-footman. Το πρώτο σενάριο που επιλέχθηκε αφορούσε την επιλογή δύο ομάδων παρόμοιων δυνατοτήτων με βάση την αξιολόγηση που παρείχαν τα παιχνίδια για τη δυναμικότητα των ομάδων. Συγκεκριμένα, επιλέχθηκε ως ομάδα του χρήστη και στα δύο ηλεκτρονικά παιχνίδια η ποδοσφαιρική ομάδα της Μπαρτσελόνα, ενώ αντίπαλός της επιλέχθηκε η Ρεάλ Μαδρίτης. Προσομοιώθηκαν 40 αγώνες σε κάθε ηλεκτρονικό παιχνίδι (συνολικά 80 αγώνες), όπου ίσος αριθμός παιχνιδιών διαδραματίστηκαν στις

9 έδρες και των δύο ομάδων. Οι 20 πρώτοι αγώνες σε κάθε ηλεκτρονικό παιχνίδι πραγματοποιήθηκαν με τον υπολογιστή να καθορίζει την τακτική και των δύο ομάδων, χωρίς ο χρήστης να παρεμβαίνει. Ακολούθως, οι υπόλοιποι 40 αγώνες (20 σε κάθε πλατφόρμα προσομοίωσης) πραγματοποιήθηκαν με το χρήστη να ακολουθεί τις προτάσεις που προέκυψαν από την εκτέλεση του συστήματος i-footman. Τέλος, τα αποτελέσματα των δύο περιπτώσεων συγκρίθηκαν. Τα αποτελέσματα του πρώτου σεναρίου που πραγματοποιήθηκε παρουσιάζονται στην Εικόνα 5. Υπενθυμίζουμε ότι σε αυτό το πείραμα η ομάδα του χρήστη ήταν η Μπαρτσελόνα και αντιμετώπιζε τη Ρεάλ Μαδρίτης. Σε σύνολο 40 αγώνων, η εκτέλεση του πειράματος χωρίς την παρέμβαση του συστήματος i-footman κατέληξε σε 14 νίκες της Μπαρτσελόνα, 10 ισοπαλίες και 16 νίκες της Ρεάλ Μαδρίτης. Επίσης, το σύνολο των τερμάτων που επιτεύχθηκαν ήταν 45 για την Μπαρτσελόνα και 61 για τη Ρεάλ Μαδρίτης. Ακολούθως, εκτελέστηκε ο ίδιος αριθμός αγώνων με το i-footman να καθοδηγεί τακτικά την ομάδα της Μπαρτσελόνα. Η εκτέλεση του συστήματος φάνηκε ιδιαίτερα επωφελής για την ομάδα που χειριζόμαστε. Συγκεκριμένα, ο αριθμός των νικών για την ομάδα μας δεν παρουσίασε σημαντικές αλλαγές, καθώς οι νίκες αυξήθηκαν μόνο κατά μία. Αντίθετα, ο αριθμός των ισοπαλιών έγινε 17 (αντί για 10) με αντίστοιχη μείωση του αριθμού των ηττών στις 8 (αντί για 16). Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως το σύστημα μείωσε στο μισό αριθμό τις ήττες της ομάδας που ήλεγχε. Παράλληλα, εμφανής ήταν η διαφορά στο πλήθος των τερμάτων που σημειώθηκαν στις αναμετρήσεις. Συγκεκριμένα, ο αριθμός των σημειωθέντων τερμάτων αυξήθηκε μόλις κατά 6 για την ομάδα της Μπαρτσελόνα (51 αντί για 45). Ωστόσο, τα τέρματα της αντίπαλης ομάδας μειώθηκαν σε μεγάλο βαθμό (61 σε 36). Barcelona vs. Real Madrid (Αποτέλεσμα Αγώνα) Νίκες Ισοπ αλίες Ήττες Υπολογιστής i-footman Εικ. 5. Συγκριτικά αποτελέσματα αγώνων σεναρίου 1 Το δεύτερο σενάριο που επιλέχθηκε αφορούσε την αντιμετώπιση από το σύστημα ομάδας μεγαλύτερων δυνατοτήτων. Συγκεκριμένα, επιλέχθηκε ως ομάδα του χρήστη και στις δύο πλατφόρμες ο Ολυμπιακός Πειραιώς και ως αντίπαλος η ομάδα της Ρεάλ Μαδρίτης. Τα αποτελέσματα και του δεύτερου σεναρίου ήταν παρόμοια. Συνολικά, τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τη φάση της ποιοτικής αξιολόγησης του συστήματος κρίνονται θετικά. Σε πρώτη φάση παρατηρείται μία μικρή αύξηση της απόδοσης της ελεγχόμενης από το σύστημα ομάδας. Ακολούθως, οι οδηγίες του συστήματος παρουσιάζονται ιδιαίτερα αποτελεσματικές για την καταστολή της απόδοσης του αντιπάλου. Αυτό καταδεικνύεται τόσο από τη μείωση των νικών του αντιπάλου όσο και από τη μεγάλη μείωση των τερμάτων που αυτός επιτυγχάνει. Επομένως, το σύστημα φαίνεται πως δεν αυξάνει σε μεγάλο βαθμό την επιθετική απόδοση της ομάδας που καθοδηγεί αλλά την αμυντική της λειτουργία.

10 Πιθανότατα, αυτό οφείλεται στο γεγονός πως οι κανόνες που εμπεριέχονται στο σύστημα αφορούν κυρίως την αμυντική λειτουργία της ομάδας. Συγκεκριμένα, η επιλογή του κατάλληλου σχηματισμού και η επιλογή των παικτών προσαρμόζονται κυρίως βάσει των δυνατών σημείων του αντιπάλου και λιγότερο βάσει των σημείων υπεροχής της ομάδας που το σύστημα ελέγχει. Αυτό το χαρακτηριστικό του συστήματος επιδέχεται, πιθανώς, βελτίωσης, εμπλουτίζοντας κατάλληλα τη βάση γνώσης και τους κανόνες επιλογής οδηγιών και σχηματισμών. Τέλος, σε ότι αφορά τις επιδόσεις της εφαρμογής, ο μέσος χρόνος απόκρισης του συστήματος ανήλθε στα 7740ms, τιμή αρκετά ικανοποιητική. Στο συγκεκριμένο χρόνο περιλαμβάνεται η κατηγοριοποίηση και ο έλεγχος στιγμιότυπων για τις δύο οντολογίες, καθώς και η εκτέλεση των κανόνων. 6 Συμπεράσματα Στην παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε μία ποιοτική και πειραματική αξιολόγηση των τεχνολογιών αναπαράστασης γνώσης και συμπερασμού και παρουσιάστηκε η αρχιτεκτονική και οι λεπτομέρειες υλοποίησης ενός συστήματος βασισμένου σε γνώση με πεδίο εφαρμογής το ποδόσφαιρο. Ωστόσο, διαπιστώθηκαν αρκετά ανοικτά θέματα που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης στο μέλλον. Αρχικά, η ανάπτυξη ενός ενιαίου πλαισίου για τη διαχείριση και το συμπερασμό γνώσης από το συνδυασμό οντολογιών και κανόνων κρίνεται απαραίτητη. Παράλληλα, ένα παγκόσμιο πρότυπο για τη δημιουργία κανόνων στο Διαδίκτυο θα συνέβαλλε καθοριστικά στο συνδυασμό των κανόνων με άλλες μορφές αναπαράστασης γνώσης, όπως οι οντολογίες. Τέλος, η ανάπτυξη περισσότερο αποδοτικών αλγορίθμων για τη συλλογιστική σε ABox/TBox, φαίνεται αναγκαία. Αναφορές 1. Baader, F., Calvanese, D., McGiuness, D., Nardi, D., Patel-Schneider, P.F.: The Description Logic Handbook: Theory, Implementation, and Applications. Cambridge: Cambridge University Press (2003) 2. Dean, M., Schreiber, G., Bechhofer, S., van Harmelen, F., Hendler, J., Horrocks, I., McGuinness, D.L., Patel-Schneider, P.F., Stein, L.A.: OWL Web Ontology Language Reference. W3C Recommendation 10 February Retrieved April 22, 2008, from (2004) 3. Gelfond, M., Lifschitz, V.: Classical negation in logic programs and disjunctive databases. New Generation Computing, 9(3_4), (1991) 4. Grosof, B., Horrocks, I., Volz, R., Decker, S.: Description logic programs: Combining logic programs with description logic. In Proc. of the Twelfth International World Wide Web Conference (WWW 2003), (pp ). ACM (2003) 5. Horrocks, I., Patel-Schneider, P., Harold, B., Tabet, S., Grosof, B., Dean, M.: SWRL: A Semantic Web Rule Language Combining OWL and RuleML. World Wide Web Consortium Member Submission, (2004)

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Γνώσης. Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 2: Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής

Συστήματα Γνώσης. Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 2: Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 2: Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Νίκος Βασιλειάδης, Αναπλ. Καθηγητής Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές

Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές Δρ. Κακαρόντζας Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε. Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές

Διαβάστε περισσότερα

Επαγωγικός Λογικός Προγραμματισμός και Aσαφείς Λογικές Περιγραφής

Επαγωγικός Λογικός Προγραμματισμός και Aσαφείς Λογικές Περιγραφής .. και Aσαφείς Λογικές Περιγραφής Άγγελος Χαραλαμπίδης Στασινός Κωνσταντόπουλος ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» {acharal,konstant}@iit.demokritos.gr .. Σκελετός Ομιλίας Εισαγωγή .. Ορισμός Προβλήματος Γενικότερο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web.

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. ΒΕΖΕΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Η/Υ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Λευκίππου 6, 67100 Ξάνθη ΕΛΛΑΔΑ leader@cosmos4u.com,

Διαβάστε περισσότερα

DECO-DECoration Ontology.

DECO-DECoration Ontology. Πράξη: «Αρχιμήδης ΙΙI Ενίσχυση Ερευνητικών Ομάδων στο ΤΕΙ Κρήτης» Υποέργο 32 DECO-DECoration Ontology. Ο ν τ ο λ ο γ ί α κ α ι ε φ α ρ μ ο γ έ ς σ η μ α σ ι ο λ ο γ ι κ ή ς α ν α ζ ή τ η σ η ς κ α ι υ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πρακτική Εφαρµογή των Οντολογιών ως Εργαλεία Αναπαράστασης και ιαχείρισης Γνώσης στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νίκος Λούτας (nlout@uom.gr) http://nikosloutas.com Υποψήφιος Διδάκτορας, Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψη αποτελεσμάτων ποδοσφαιρικών αγώνων βάσει του ιστορικού των αναμετρήσεων

Πρόβλεψη αποτελεσμάτων ποδοσφαιρικών αγώνων βάσει του ιστορικού των αναμετρήσεων Πολυτεχνείο Κρήτης Αυτόνομοι Πράκτορες 2012-2013 Πρόβλεψη αποτελεσμάτων ποδοσφαιρικών αγώνων βάσει του ιστορικού των αναμετρήσεων Δουγιάκης Λάζαρος 13 Πρόβλεψη αποτελεσμάτων ποδοσφαιρικών αγώνων βάσει

Διαβάστε περισσότερα

Description Logics. Γεώργιος Χρ. Μακρής MSc, MEd

Description Logics. Γεώργιος Χρ. Μακρής MSc, MEd Γεώργιος Χρ. Μακρής MSc, MEd Γλώσσες Περιγραφικής Λογικής Είναι γλώσσες αναπαράστασης της γνώσης των οποίων τα κύρια χαρακτηριστικά είναι: ο αυστηρός μαθηματικός φορμαλισμός η απλότητα και η κομψότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακάλυψη κανόνων συσχέτισης στο Σημασιολογικό Ιστό: Μια επαγωγική μέθοδος

Ανακάλυψη κανόνων συσχέτισης στο Σημασιολογικό Ιστό: Μια επαγωγική μέθοδος ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ανακάλυψη κανόνων συσχέτισης στο Σημασιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας

ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας 03-Σεπ-10: Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα 2012, προκριματικά Λιχτενστάιν 0-4 Ισπανία (1ο γκολ):

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ ΟΡΙΣΜΟΣ Είναι όλες οι συντονισμένες επιθετικές και αμυντικές ενέργειες ολόκληρης της ομάδας με στόχο την νίκη Στο παιχνίδι υπάρχει μια συνεχή εναλλαγή της επιθετικής και αμυντικής συμπεριφοράς και αντίστροφα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

DECO DECoration Ontology

DECO DECoration Ontology Πράξη: «Αρχιμήδης ΙΙI Ενίσχυση Ερευνητικών Ομάδων στο ΤΕΙ Κρήτης» Υποέργο 32 DECO DECoration Ontology Οντολογία και εφαρμογές σημασιολογικής αναζήτησης και υποστήριξης στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Οντολογία Ψηφιακής Βιβλιοθήκης

Οντολογία Ψηφιακής Βιβλιοθήκης Οντολογία Ψηφιακής Βιβλιοθήκης Αντωνάκης Δημήτρης Μητρέλης Άγγελος Παπουτσής Κωνσταντίνος Θεόδωρος Σιώχος Βασίλειος Νοέμβριος 2006 Πάτρα Χρήση Οντολογιών Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες με τη βοήθεια των οντολογιών

Διαβάστε περισσότερα

9.1 Προτασιακή Λογική

9.1 Προτασιακή Λογική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 9 Λογική Η λογική παρέχει έναν τρόπο για την αποσαφήνιση και την τυποποίηση της διαδικασίας της ανθρώπινης σκέψης και προσφέρει µια σηµαντική και εύχρηστη µεθοδολογία για την αναπαράσταση και

Διαβάστε περισσότερα

Σημασιολογικό Ιστό, Ευφυείς Πράκτορες, Υπηρεσίες Ιστού

Σημασιολογικό Ιστό, Ευφυείς Πράκτορες, Υπηρεσίες Ιστού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Intelligent Systems and Knowledge Processing (ISKP) Group Θέματα Διπλωματικών Εργασιών για το Ακαδημαϊκό Έτος 2010-2011 για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σημασιολογική Ολοκλήρωση Δεδομένων με τη χρήση Οντολογιών

Σημασιολογική Ολοκλήρωση Δεδομένων με τη χρήση Οντολογιών Σημασιολογική Ολοκλήρωση Δεδομένων με τη χρήση Οντολογιών Λίνα Μπουντούρη - Μανόλης Γεργατσούλης Ιόνιο Πανεπιστήμιο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών Διαδίκτυο και Επίπεδα ετερογένειας δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Διπλωματικών Εργασιών. για το ΠΜΣ Πληροφορικής. Σημασιολογικό Ιστό και Ευφυείς Πράκτορες

Θέματα Διπλωματικών Εργασιών. για το ΠΜΣ Πληροφορικής. Σημασιολογικό Ιστό και Ευφυείς Πράκτορες Θέματα Διπλωματικών Εργασιών για το Ακαδημαϊκό Έτος 2016-2017 για το ΠΜΣ Πληροφορικής σχετικές με Σημασιολογικό Ιστό και Ευφυείς Πράκτορες Επιβλέπων: Ν. Βασιλειάδης Σημασιολογικός Ιστός 1. Ανακάλυψη «Επιστημονικών»

Διαβάστε περισσότερα

FRANK THÖMMES

FRANK THÖMMES FRANK THÖMMES Οι 365 καλύτερες ασκήσεις και παιχνίδια ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Προπονητικός σχεδιασμός 6 Χρόνος και χώρος 8 Ο προπονητής των ερασιτεχνών 10 Ψυχολογία 11 Χρήση του βιβλίου 11 Τμήμα ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική 2. Τεχνητή νοημοσύνη

Πληροφορική 2. Τεχνητή νοημοσύνη Πληροφορική 2 Τεχνητή νοημοσύνη 1 2 Τι είναι τεχνητή νοημοσύνη; Τεχνητή νοημοσύνη (AI=Artificial Intelligence) είναι η μελέτη προγραμματισμένων συστημάτων τα οποία μπορούν να προσομοιώνουν μέχρι κάποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Εικονομία Ολοκληρωμένο Σύστημα Σημασιολογικής Περιγραφής

Διαβάστε περισσότερα

«Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Διεπαφής Πελάτη - Εξυπηρετητή για Υποστήριξη Συλλογισμού σε Κατανεμημένες Εφαρμογές του Σημαντικού Ιστού»

«Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Διεπαφής Πελάτη - Εξυπηρετητή για Υποστήριξη Συλλογισμού σε Κατανεμημένες Εφαρμογές του Σημαντικού Ιστού» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Διεπαφής Πελάτη - Εξυπηρετητή για Υποστήριξη Συλλογισμού σε Κατανεμημένες Εφαρμογές του Σημαντικού Ιστού» Αγγελόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές Λογικές. Αναπαράσταση γνώσης στο Σημασιολογικό Ιστό. Γ. Στάμου

Περιγραφικές Λογικές. Αναπαράσταση γνώσης στο Σημασιολογικό Ιστό. Γ. Στάμου Περιγραφικές Λογικές Αναπαράσταση γνώσης στο Σημασιολογικό Ιστό Γ. Στάμου Τυπικές γλώσσες και αναπαράσταση γνώσης Υπάρχει τυπικός (formal) (μαθηματικός) τρόπος για την καταγραφή της ανθρώπινης γνώσης;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ και ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ και ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ και ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ο κύκλος ζωής λογισµικού (συνοπτικά) Η παραδοσιακή φάση ανάπτυξης του κύκλου ζωής λογισµικού Φάση καθορισµού απαιτήσεων (1/2) ΤΙ πρέπει να κάνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ RONDO («Σύνολο ασκήσεων με επαναλαμβανόμενες κινήσεις θέσεων σε συγκεκριμένο χώρο.»)

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ RONDO («Σύνολο ασκήσεων με επαναλαμβανόμενες κινήσεις θέσεων σε συγκεκριμένο χώρο.») ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ RONDO («Σύνολο ασκήσεων με επαναλαμβανόμενες κινήσεις θέσεων σε συγκεκριμένο χώρο.») Υπάρχουν πολλές ερμηνείες του Rondo και πολλές απόψεις σχετικά με το πότε, πώς και γιατί θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ U.E.F.A. ΤECHICAL DEPARTMENT WE CARE ABOUT FOOTBALL

ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ U.E.F.A. ΤECHICAL DEPARTMENT WE CARE ABOUT FOOTBALL ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ U.E.F.A. ΤECHICAL DEPARTMENT WE CARE ABOUT FOOTBALL Πως μπορείς να μιλάς για «ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο» εάν οι παίκτες σου δεν κατανοούν το παιχνίδι από κάθε άποψη; Κάθε μεταβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής

Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής Βασισμένο σε μια εργασία των Καζαρλή, Καλόμοιρου, Μαστοροκώστα, Μπαλουκτσή, Καλαϊτζή, Βαλαή, Πετρίδη Εισαγωγή Η Εξελικτική Υπολογιστική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Διαδικτυακής Εφαρμογής Σημασιολογικής Πλοήγησης σε Σχεσιακές Βάσεις Δεδομένων

Ανάπτυξη Διαδικτυακής Εφαρμογής Σημασιολογικής Πλοήγησης σε Σχεσιακές Βάσεις Δεδομένων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Διαδικτυακής Εφαρμογής Σημασιολογικής Πλοήγησης σε Σχεσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία Τηλεπικοινωνιακού Οργανισμού

Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία Τηλεπικοινωνιακού Οργανισμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ REST ΠΛΑΣΤΑΡΑΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ REST ΠΛΑΣΤΑΡΑΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ REST ΠΛΑΣΤΑΡΑΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2016 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μια διαδικτυακή υπηρεσία μπορεί να περιγραφεί απλά σαν μια οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης

Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση ενότητας Γνώση και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 12

Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 12 Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων Στόχοι Εξήγηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των αρχιτεκτονικών κατανεμημένων συστημάτων Εξέταση των αρχιτεκτονικών συστημάτων πελάτηδιακομιστή και των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ 2010-2011 2011-2012 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στα πλαίσια της εργασίας θα δημιουργήσετε μια οντολογία που να αναπαριστά

Διαβάστε περισσότερα

Από τα Δεδομένα στις Πληροφορίες - Μέρος Ι (Ταξινόμηση, Επιλογή, Μερικά Αθροίσματα)

Από τα Δεδομένα στις Πληροφορίες - Μέρος Ι (Ταξινόμηση, Επιλογή, Μερικά Αθροίσματα) Άσκηση 4 Από τα Δεδομένα στις Πληροφορίες - Μέρος Ι (Ταξινόμηση, Επιλογή, Μερικά Αθροίσματα) Σκοπός Η ανάλυση μη αριθμητικών μεθόδων επεξεργασίας δεδομένων. Η συστηματική οργάνωση και ανάλυση δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ UML UML Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις ιαγράµµατα Παραδείγματα Ορισμός του μοντέλου Αποτελεί µια αφηρηµένη περιγραφή ενός Φυσικού συστήµατος. Αποτελεί ένα σχέδιο για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής Διδακτική της Πληροφορικής ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ανδρέας Σ. Ανδρέου (Αναπλ. Καθηγητής ΤΕΠΑΚ - Συντονιστής) Μάριος Μιλτιάδου, Μιχάλης Τορτούρης (ΕΜΕ Πληροφορικής) Νίκος Ζάγκουλος, Σωκράτης Μυλωνάς (Σύμβουλοι Πληροφορικής)

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Προσομοίωσης

Εφαρμογές Προσομοίωσης Εφαρμογές Προσομοίωσης H προσομοίωση (simulation) ως τεχνική μίμησης της συμπεριφοράς ενός συστήματος από ένα άλλο σύστημα, καταλαμβάνει περίοπτη θέση στα πλαίσια των εκπαιδευτικών εφαρμογών των ΤΠΕ. Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία 3

Γνωστική Ψυχολογία 3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Γνωστική Ψυχολογία 3 Ενότητα #9: Κατηγοριοποίηση Διδάσκων: Οικονόμου Ηλίας ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ (ΘΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΣΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ (ΘΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΣΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ (ΘΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΣΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΟΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (WORKFLOW MANAGEMENT) 2.1 Εισαγωγή Οι σηµερινές δραστηριότητες των επιχειρήσεων δηµιουργούν την ανάγκη για όσο το δυνατό µεγαλύτερη υποστήριξη από τα πληροφοριακά τους

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Σημασία μοντέλου Το μοντέλο δημιουργεί μια λογική δομή μέσω της οποίας αποκτούμε μια χρήσιμη άποψη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες προγραμματισμού

Βασικές έννοιες προγραμματισμού Κεφάλαιο 7 Βασικές έννοιες προγραμματισμού 7.1 Γενικός διδακτικός σκοπός Ο γενικός σκοπός του κεφαλαίου είναι να καταστούν ικανοί οι μαθητές να συντάσσουν και να εκτελούν σε δομημένη γλώσσα προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση Οντολογιών για τη Μοντελοποίηση Γνωστικών Πεδίων στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση

Αξιοποίηση Οντολογιών για τη Μοντελοποίηση Γνωστικών Πεδίων στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση Αξιοποίηση Οντολογιών για τη Μοντελοποίηση Γνωστικών Πεδίων στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση Using Ontologies for Modeling Knowledge Domains in Distance Learning Γεωργία Σολωμού, Αγγελική Κουνέλη, Dr. Αχιλλέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ TEXNIKHΣ-ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ TEXNIKHΣ-ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ TEXNIKHΣ-ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΠΡΙΝ Ποδόσφαιρο αλάνας: Ένας κόσμος ελεύθερου παιχνιδιού Τα κύρια χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ Ιστότοπος Βιβλίου http://www.iep.edu.gr/ και «Νέα Βιβλία ΙΕΠ ΓΕΛ και ΕΠΑΛ» 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 2.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος

Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 2.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός 1 2.3.1 Αναφορά σε γλώσσες προγραμματισμού και «Προγραμματιστικά Υποδείγματα» 2.3.1.1 Πρόγραμμα και Γλώσσες Προγραμματισμού Πρόγραμμα: σύνολο εντολών που χρειάζεται να δοθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Εντολές επιλογής Εντολές επανάληψης

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Εντολές επιλογής Εντολές επανάληψης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εντολές επιλογής Εντολές επανάληψης Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο αναπτύξαμε προγράμματα, τα οποία ήταν πολύ απλά και οι εντολές των οποίων εκτελούνται η μία μετά την άλλη. Αυτή η σειριακή

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL»

«Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL» «Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL» Διπλωματική εργασία ΜΠΣ «Επιστήμη Υπολογιστών» Γαλάνης Δημήτριος Επιβλέπων: Ι. Ανδρουτσόπουλος Δεύτερος Αξιολογητής: Π. Κωνσταντόπουλος Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Περιεχόμενα Παρουσίαση μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Γενική περιγραφή των διαδικασιών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας)

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016 Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) ΠΕΡΙΟΧΗ Α: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΑΙΣΘΗΤΗΡΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟΥ Οι αισθητήρες μας δίνουν τη δυνατότητα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμός Εξαγωγής Συμπερασμάτων

Μηχανισμός Εξαγωγής Συμπερασμάτων Μηχανισμός Εξαγωγής Συμπερασμάτων Μηχανισμός Εξαγωγής Συμπερασμάτων Ο βασικός μηχανισμός εξαγωγής συμπερασμάτων στην κατηγορηματική λογική είναι η απόδειξη. Υπάρχει ένα πλήθος κανόνων συμπερασμού. Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μεθοδολογίες Ανάπτυξης Συστημάτων Πληροφορικής Απαντούν στα εξής ερωτήματα Ποιά βήματα θα ακολουθηθούν? Με ποιά σειρά? Ποιά τα παραδοτέα και πότε? Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων

Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων Σχεδίαση Βάσεων Δεδομένων Η ιστορία των Βάσεων Δεδομένων History of the Database 1 Copyright 2013, Oracle and/or its affiliates. All rights reserved. Στόχοι Το μάθημα αυτό καλύπτει τους ακόλουθους στόχους:

Διαβάστε περισσότερα

Δρίμτζιας Βασίλειος MSc, Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ19, 1ο Γενικό Λύκειο Ηγουμενίτσας

Δρίμτζιας Βασίλειος MSc, Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ19, 1ο Γενικό Λύκειο Ηγουμενίτσας Μεθοδολογία Μετατροπής ενός τμήματος αλγορίθμου που χρησιμοποιεί την εντολή Όσο επανάλαβε σε ισοδύναμη μορφή χρησιμοποιώντας την εντολή Για από μέχρι... με_βήμα Δρίμτζιας Βασίλειος MSc, Καθηγητής Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας. Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα. Δρ. Κωνσταντίνος Χ.

Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας. Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα. Δρ. Κωνσταντίνος Χ. Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα Δρ. Κωνσταντίνος Χ. Γιωτόπουλος Ανάγκη για Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Η συσσώρευση ολοένα και μεγαλύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος Διευθυντής Ινστιτούτου Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Βελτίωση της Αποτελεσματικότητας Επιχειρήσεων/Οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. ΜΕΡΟΣ Α: Επίλυση Προβληµάτων... 17

Περιεχόµενα. ΜΕΡΟΣ Α: Επίλυση Προβληµάτων... 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... I ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ...III ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... IX ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... XI 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ... 1 1.1.1 Ορισµός της Νοηµοσύνης... 2 1.1.2 Ορισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη μιας προσαρμοστικής πολιτικής αντικατάστασης αρχείων, με χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Θέμα 1ο Ι. Να αντιστοιχίσετε τους παρακάτω όρους. Στη στήλη Β περισσεύει μια επιλογή. (6 Μονάδες) 1 - Β 2 - Α 3

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Συμπληρωματικές σημειώσεις για τον μηχανισμό VCG 1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων. μέρος A 1 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Λογισμικού

Πίνακας Περιεχομένων. μέρος A 1 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Λογισμικού Πρόλογος...21 μέρος A Εισαγωγή στην Τεχνολογία Λογισμικού 1 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Λογισμικού 1.1 Το λογισμικό...25 1.1.1 Ο ρόλος και η σημασία του λογισμικού...26 1.1.2 Οικονομική σημασία του λογισμικού...28

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση

ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση ΘΕΜΑ 1 Τεχνικές Εξαγωγής Συµφράσεων από εδοµένα Κειµένου και Πειραµατική Αξιολόγηση Οι συµφράσεις είναι ακολουθίες όρων οι οποίοι συνεµφανίζονται σε κείµενο µε µεγαλύτερη συχνότητα από εκείνη της εµφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόµατη µετατροπή οντολογίας σε άλλες απλούστερες µορφές XML µε τη χρήση XSLT και άλλων εργαλείων Web

Αυτόµατη µετατροπή οντολογίας σε άλλες απλούστερες µορφές XML µε τη χρήση XSLT και άλλων εργαλείων Web ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ Αυτόµατη µετατροπή οντολογίας σε άλλες απλούστερες µορφές XML µε τη χρήση XSLT και ΠΤΥΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Γ.Τ.Π

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Γ.Τ.Π ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Ε.Α.Π. Γ.Τ.Π. 61 2008 Τσιγώνιας Αντώνης 14/12/2008 Εισαγωγή Το ιαδίκτυο και ο Παγκόσµιος Ιστός ήταν µια επανάσταση για την τεχνολογία της πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Με τις συγκεκριμένες διπλωματικές εργασίες, ο στόχος μας είναι να κατασκευάσουμε το πρώτο ερευνητικό Σχεσιακό Σύστημα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου)

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) 1. Εισαγωγή Χαρακτηριστικά της γλώσσας Τύποι δεδοµένων Γλώσσα προγραµµατισµού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 Περιεχόμενα Κατάλογος εικόνων 13 Πρόλογος 15 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 1.1 Ο σημερινός Ιστός 19 1.2 Από το σημερινό Ιστό στο Σημασιολογικό Ιστό: παραδείγματα 22 1.3 Τεχνολογίες Σημασιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 4 Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Στόχοι Παρουσίαση μοντέλων παραγωγής λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων παραγωγής λογισμικού και πότε μπορούν να χρησιμοποιούνται Γενική περιγραφή των μοντέλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις εδοµένων. Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

Βάσεις εδοµένων. Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόµων Τοπογράφων Μηχανικών Βάσεις εδοµένων Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης v.vescoukis@cs.ntua.gr ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δυνατές μάχες στις χαμηλές θέσεις στο στοίχημα

Δυνατές μάχες στις χαμηλές θέσεις στο στοίχημα Δυνατές μάχες στις χαμηλές θέσεις στο στοίχημα Καλημέρα σας, καλή προσέγγιση είχαμε χτες στα ματς, όπου χάθηκε μόνο το under 3,5 στο ματς Καλλονή ΠΑΣ Γιάννενα, όπου μπήκε ένα γκολ στο τέλος και μας χάλασε

Διαβάστε περισσότερα

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες)

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες) Ηποσοτικήέρευνα (Θεμελιώδεις έννοιες) 1 Πειραματική έρευνα Ποσοτική έρευνα Πειραματική Ημι-πειραματική Αντιστροφής Περιγραφική Σύγκρισης Συσχέτισης Διαδοχικων Μ. 2 Μη Ισοδ..Ομ. Αντιστροφής Πειραματική

Διαβάστε περισσότερα

UML: Unified modelling language

UML: Unified modelling language UML: Διαγράμματα UML: Unified modelling language Γλώσσα μοντελοποίησης για ανάλυση και σχεδιασμό Παρέχει το συμβολισμό για ανάλυση και σχεδιασμό. Είναι γλώσσα συμβολισμού. Δεν είναι ολόκληρη μεθοδολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα

Κεφάλαιο 2: Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα Κεφάλαιο : Ο Νεύτωνας παίζει μπάλα Το ποδόσφαιρο κατέχει αδιαμφισβήτητα τη θέση του βασιλιά όλων των αθλημάτων. Είναι το μέσο εκείνο που ενώνει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο επηρεάζοντας ακόμα

Διαβάστε περισσότερα