ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝ Θέμα: Η εξέλιξη της βιολογικής γεωργίας και οι προοπτικές της για την Ελλάδα Τελική Εργασία Επιβλέπουσα: Κλ. Σπύρου Σπουδάστρια: Ευγενία Κέππα ΑΘΗΝΑ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 4 ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΟΡΟΙ... 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Η βιολογική καλλιέργεια στον κόσμο Η κατάσταση της διεθνούς αγοράς Η ανάγκη για διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Η κοινοτική νομοθεσία Κανόνες βιολογικής παραγωγής για τα φυτικά προϊόντα Κανόνες βιολογικής παραγωγής για τα ζωικά προϊόντα Μεταποίηση Μεταφορά Διακίνηση προϊόντων Εισαγωγές από τρίτες χώρες Έλεγχος Η επισήμανση Το λογότυπο και η ένδειξη ελέγχου Οικονομικές ενισχύσεις Η ευρωπαϊκή αγορά των βιολογικών προϊόντων Δίκτυα διακίνησης Ο σχεδιασμός για το μέλλον ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ H ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η πορεία της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα Το θεσμικό πλαίσιο Σύστημα ελέγχου Αρμόδιοι φορείς ελέγχου και πιστοποίησης Οικονομικές ενισχύσεις Κατανομή βιοκαλλιεργούμενων εκτάσεων

3 3.6.1 Ανά καλλιέργεια Ανά στάδιο Ανά περιφέρεια Βιολογική κτηνοτροφία Παρασκευή βιολογικών προϊόντων Η εγχώρια αγορά των βιολογικών προϊόντων Οι εξαγωγές βιολογικών προϊόντων Παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά βιολογικών προϊόντων Η στάση των ελλήνων καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα 67 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Παράρτημα 1, 2 και

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΓΤΟ EΓTΠE EE ΚΑΠ ΜΑΙΧ ΟΠΕΓΕΠ ΣΕΒ Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί (GMO) Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (FEOGA- EAGGF) Ευρωπαϊκή Ένωση Κοινή Αγροτική Πολιτική Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων Οργανισμός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων Σπογγώδης Εγκεφαλοπάθεια Βοοειδών (BSE) BSE EAGGF EFTA EU FAO FEOGA GMO IAP IFOAM ITC SOEL WHO WWF Bovine Spongiform Encephalopathy European Agricultural Guidance and Guarantee Fund European Free Trade Association European Union Food and Agriculture Organization Fonds Europeen d Orientation et de Garantie Genetically Modified Organism IFOAM Accreditation Program International Federation of Organic Agriculture Movements International Trade Center Stiftung Oekologie und Landbau World Health Organization World Wildlife Fund 3

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή έχει σαν στόχο να παρουσιάσει την εξέλιξη της βιολογικής γεωργίας, τόσο ως προς την παραγωγή των βιολογικών προϊόντων, όσο και ως προς την αγορά τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προοπτικές που ανοίγονται για την Ελλάδα από την υιοθέτηση των μεθόδων βιολογικής παραγωγής, καθώς και οι δυνατότητες που προσφέρονται για τα ελληνικά βιολογικά προϊόντα στην εγχώρια αγορά, αλλά και στις αγορές του εξωτερικού. Ο βιολογική γεωργία, αν και υπάρχει η εντύπωση ότι έχει μικρή ιστορία, στην πραγματικότητα είναι αρκετά παλιά, αφού οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί είναι πολύ κοντά στην παραδοσιακή γεωργία. Μετά την ευφορία που προκάλεσε η πράσινη επανάσταση σύντομα βρεθήκαμε μπροστά στα αδιέξοδα που δημιούργησε η υπερεντατική χρήση πόρων και οι πολύ μεγάλες εισροές της συμβατικής γεωργίας. Νιώθουμε πλέον να απειλούμαστε άμεσα από τη ρύπανση του περιβάλλοντος, την εξάντληση των υδάτινων πόρων, τα διατροφικά σκάνδαλα,, τα προϊόντα που περιέχουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, την αμφίβολη ποιότητα από οργανοληπτικής και υγιεινής πλευράς των προϊόντων. Η βιολογική γεωργία προβάλλει ως μία εναλλακτική και ελπιδοφόρα λύση στα παραπάνω προβλήματα. Σε παγκόσμια κλίμακα βλέπουμε, κυρίως την τελευταία δεκαετία, οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις να αυξάνονται με πολύ μεγάλους ρυθμούς. Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, όπου και ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες πιο φιλικών προς το περιβάλλον μεθόδων παραγωγής, έχουμε τα υψηλότερα ποσοστά βιοκαλλειργειών καθώς και τη μεγαλύτερη αγορά βιολογικών προϊόντων. Σταθμό στην πορεία της βιολογικής γεωργίας αποτέλεσε η θέσπιση νομοθετικού πλαισίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Ελλάδα, η βιολογική παραγωγή ξεκινάει από τα τέλη της δεκαετίας του 80. Παίρνει μεγάλη ώθηση με την εφαρμογή, το 1993, του Καν. (ΕΟΚ) 2092/91, καθώς και με την παροχή οικονομικών ενισχύσεων. Η χώρα μας, αν και παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλες χώρες ως προς τις δυνατότητες ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας, δυστυχώς έχει το μικρότερο ποσοστό βιοκαλλιεργούμενων εκτάσεων στην ΕΕ. Οι κατάλληλες πολιτικές στήριξης θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν το ενδιαφέρον του αγροτικού κόσμου και να παράσχουν κίνητρα, ώστε η χώρα μας να μπορέσει να αναπτύξει τη βιολογική γεωργία. ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΟΡΟΙ Οικοσύστημα βιολογική γεωργία βιολογική κτηνοτροφία - μεταβατικό στάδιο οργανισμοί ελέγχου και πιστοποίησης σήμα εγγύησης βιοποικιλότητααγροοικοσύστημα - γεωμορφολογικός δυϊσμός ήπια συστήματα παραγωγής αναζωογόνηση του εδάφους αποκατάσταση βιολογικής ισορροπίας αμειψισπορά φυτική λίπανση διάβρωση του εδάφους ερημοποίηση. 4

6 SUMMARY In this paper the development of organic agriculture will be presented, with a special focus on the case of Greece. The techniques of organic agriculture are nowadays applied in most countries of the world and its shares in agricultural land and farms are growing fast. The market of organic products is also growing at a fast rate. Official interest in organic agriculture is emerging in many countries. Since the beginning of the 1990s organic farming has been developing very quickly in most european countries. In 1991 the EU- Regulation 2092/91 on organic farming was published in the official journal of the EU. This year marked the beginning of official interest in organic agriculture at a european level. The land under organic management has been augmenting continually since the 1980s in the European Union. This is due to strong consumer demand and a growing market, the EU support through area payments, the implementation of EU-regulation 2092/91 and its amendments, the food scandals and the BSE-crisis. In Greece, organic agriculture on a professional scale began in the late 1980s. In the early 1990s, nobody took organic farming seriously. Since the adoption of Council Regulation (EEC) No. 2092/91 in 1993, things have changed. Organic agriculture in Greece seems to be running on a small scale in comparison with many other European countries. However, the progress made in the last few years is great. The development rate shows that in spite of unfavourable conditions, organic agriculture haw been gaining ground. Hopefully, structures supporting organic agriculture will thrive at the same pace as organic farming will be expanding.. 5

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η βιόσφαιρα διαμορφώνεται σε μικρο και μακροοικοσυστήματα με τη δική τους φυσιογνωμία, παραγωγικότητα και σταθερότητα. Η ομοιόστασή τους εξαρτάται τόσο από την ελαστικότητα, όσο και την αντοχή τους στις έξωθεν επιδράσεις. Τα οικοσυστήματα αυτά, χάρη στις κοινές τροφικές αλυσίδες, οικολογικές πυραμίδες και βιογεωχημικούς κύκλους δεν αποτελούν απομονωμένα σύνολα. Τα αποτελέσματα οποιασδήποτε βιολογικής ή χημικής μεταβολής δεν περιορίζονται μόνο στο οικοσύστημα στο οποίο έλαβε χώρα η μεταβολή αυτή, αλλά διαχέονται και στα γειτονικά. Κάθε ζωντανός οργανισμός στα οικοσυστήματα αυτά, είναι και ανταγωνιστής και ανταγωνιζόμενος και καταναλωτής και καταναλισκόμενος. Η ύπαρξη και η δράση του πειθαρχεί σε μια φυσική νομοτέλεια. Ο άνθρωπος, κατά την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του, θέλει να κατευθύνει τις φυσικές διαδικασίες προς όφελός του. Λόγω των ανθρώπινων παρεμβάσεων, διαμορφώνονται άλλα τροποποιημένα οικοσυστήματα, των οποίων η ελαστικότητα έχει πολλές φορές ατονήσει. Έτσι, ο άνθρωπος θεωρείται σήμερα, ως ο βασικότερος συντελεστής τροποποίησης του φυσικού περιβάλλοντος. Η γεωργία, η αρχέγονη τέχνη που δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του για διατροφή, ένδυση και παροχή πρώτων υλών για πάσης φύσεως άλλα προϊόντα, περιλαμβάνει το σύνολο των προσπαθειών που αποβλέπουν στην ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της παραγωγής φυτικών προϊόντων μέσω της καλλιέργειας της γης και στη βελτίωση της παραγωγής αγροτικών ζώων των οποίων η βάση της διατροφής είναι τα φυτικά προϊόντα. Μέσω της γεωργίας σχηματίζονται τροποποιημένα φυσικά οικοσυστήματα, τα αγροοικοσυστήματα. Η ανάπτυξη του καπιταλισμού, η αλματώδης τεχνολογική εξέλιξη και η πληθυσμιακή έκρηξη είχαν τεράστιες επιδράσεις και στη γεωργία. Η συμβατική γεωργία, με τη μορφή που πήρε, ειδικά από το 1930 και μετά, τροποποιεί σε πολύ μεγάλο βαθμό τα δομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά του φυσικού οικοσυστήματος. Η παραγωγικότητα και η εντροπία αυξάνονται, οι τροφικές αλυσίδες απλοποιούνται, η γενετική και η βιολογική ποικιλότητα μειώνονται, οι βιογεωχημικοί κύκλοι ανοίγουν, η σταθερότητα του οικοσυστήματος απορυθμίζεται. Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η πράσινη επανάσταση καταφέρνει να επιτύχει αυτάρκεια στα βασικά γεωργικά είδη διατροφής, αύξηση της παραγωγικότητας, μείωση του κόστους παραγωγής, αύξηση του αριθμού των διατρεφομένων ανά αγρότη πολιτών (από 6 το 1969 σε 30 το 1990), προκαλώντας έτσι μια γενική ευφορία. Όλα τα σχέδια ανάπτυξης στον τομέα της γεωργίας (όπως και η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ) εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στην παραγωγικότητα και μόνο. Το βασικό πρόβλημα το οποίο τίθεται είναι να τραφεί ένας πληθυσμός ο οποίος αυξάνεται με τεράστιους ρυθμούς, ειδικά στις φτωχότερες χώρες. Όμως, από την άλλη, οι γεωργικές εκτάσεις μειώνονται προς όφελος της οικιστικής ανάπτυξης, ο 6

8 αστικός πληθυσμός αυξάνεται, ενώ ταυτόχρονα οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μειώνονται, όπως επίσης και ο ενεργός γεωργικός πληθυσμός. Στην Ευρώπη η υπερεντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής σε συνδυασμό με την πολιτική στήριξης των τιμών των αγροτικών προϊόντων είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πλεονασμάτων και την αύξηση του κόστους παραγωγής. Η Ελλάδα υιοθέτησε κι αυτή, από τη δεκαετία του 1950, τις διάφορες επαναστατικές αλλαγές στο γεωργικό τομέα, έτσι ώστε να συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων ως προς τις στρεμματικές αποδόσεις πολλών καλλιεργειών (καλαμπόκι, ρύζι, βαμβάκι κ.ά.). Η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής όμως, η οποία είχε ως στόχο τη μεγιστοποίηση και όχι τη βελτιστοποίηση των αποδόσεων, οδήγησε στην κατάχρηση χημικών λιπασμάτων, αρδευτικού νερού, φυτοφαρμάκων και μηχανικής κατεργασίας του εδάφους, στην εγκατάλειψη της αμειψισποράς και στην εξαφάνιση πολύτιμου βιολογικού και γενετικού υλικού φυτών και ζώων. Σημαντικές ήταν οι επιπτώσεις ως προς την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων τόσο από οργανοληπτικής πλευράς, όσο και ως προς την υγιεινή τους. Μεγάλη ήταν η ρύπανση που προκλήθηκε στους υδάτινους πόρους, όπου ανιχνεύονται φυτοφάρμακα και νιτρικά πέρα από τα επιτρεπτά όρια. Η διάβρωση των εδαφών αποτελεί πλέον μεγάλο πρόβλημα σε πολλές περιοχές. Η αποδάσωση και η ληστρική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, οδηγούν στην ερημοποίηση, συνήθως γεωργικών εκτάσεων. Για να αντιμετωπιστεί η απώλεια αγροτικής γης που προκαλείται από τη διάβρωση του εδάφους και την ερημοποίηση, αποψιλώνονται σε πολλές περιοχές δάση και δίδονται προς χρήση ως αγροτική γη. Το αποτέλεσμα φυσικά είναι, τα παραπάνω προβλήματα να γίνονται ακόμα οξύτερα. Η ανθεκτικότητα των φυτοπαρασίτων στα φυτοφάρμακα συνεχώς αυξάνεται, έτσι ώστε να χρησιμοποιούνται συνεχώς και μεγαλύτερες ποσότητες. Υπολείμματα φυτοφαρμάκων, επικίνδυνων για την υγεία, ανιχνεύονται στα τρόφιμα. Στη χρονική περίοδο η χρήση νερού για άρδευση θα τριπλασιαστεί, ενώ η διαθέσιμη ποσότητα νερού ανά κάτοικο και έτος θα μειωθεί κατά 1,4 5%. Η παραγωγή ζωικών προϊόντων χαρακτηρίζεται από την ίδια εντατικοποίηση, με την εφαρμογή συστημάτων που ακολουθούν βιομηχανικά πρότυπα. Οι αποδόσεις των ζώων αυξήθηκαν με τη γενετική βελτίωση, τη χορήγηση σε αυτά σιτηρεσίων πλούσιων σε θρεπτικά στοιχεία και ενέργεια, τη χορήγηση φαρμακευτικών προϊόντων, τη χρήση αντιβιοτικών και αυξητικών ορμονών. Αποτέλεσμα ήταν να φτάσουμε στα γνωστά διατροφικά σκάνδαλα των τελευταίων χρόνων. Τέλος, στα πλαίσια της υπερεντατικής γεωργίας δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε και τη χρήση ΓΤΟ (γενετικά τροποποιημένων οργανισμών), δηλαδή φυτών και ζώων στα οποία μεταφέρονται γονίδια από τελείως διαφορετικούς οργανισμούς. Τα αποτελέσματα για την υγεία των καταναλωτών και την ισορροπία του οικοσυστήματος από τη χρήση αυτών των προϊόντων παραμένουν απρόβλεπτα, και το όλο εγχείρημα μπορεί να είναι μεν ιδιαίτερα επικερδές για ορισμένες εταιρείες, για τους ανθρώπους και το οικοσύστημα όμως, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. 7

9 Τα αδιέξοδα της συμβατικής γεωργίας οδήγησαν στην αναζήτηση εναλλακτικών μορφών γεωργίας. Οι νέες μορφές γεωργίας έπρεπε να είναι κοντά στην τεχνολογική πρόοδο, οικονομικές σε φυσικούς πόρους, αποτελεσματικές, οικολογικά αξιόπιστες. Έτσι, προτάθηκε το μοντέλο της αειφορικής γεωργίας η οποία θα διαχειρίζεται με ολιστικό τρόπο το αγροοικοσύστημα. Βασικές μορφές της είναι η ολοκληρωμένη 1 γεωργία και η βιολογική γεωργία. Η ιστορία των νέων μορφών γεωργίας ξεκινάει ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα. Οι πρώτες κινήσεις για τη βιολογική γεωργία ήταν συνδεδεμένες με διάφορα πνευματικά και εσωτεριστικά ρεύματα. Χαρακτηρίζονταν από έναν υπέρμετρο δογματισμό και μυστικισμό, που για πολλά χρόνια την κράτησαν μακριά από κάθε επιστημονική εξέλιξη. Το 1924 ο αυστριακός Rudolf Steiner με την οργάνωση του Αγροτικού Σεμιναρίου καθιέρωσε πρακτικά τη βιολογική-δυναμική καλλιέργεια αγροτικών προϊόντων. Τις δύο επόμενες δεκαετίες η βιολογική γεωργία αναπτύχθηκε στην Ελβετία από τους Hans Mueller και Hans Peter Rusch, στην Αγγλία από την Eve Balfour και τον Albert Howard (1940) και στην Ιαπωνία από τον Masanobu Fukuoka. Αργότερα, τέθηκε υπό την επιρροή και διαφόρων κοινωνικών ρευμάτων. Στην πραγματικότητα όμως, δεν μπορούμε να θέσουμε μια αρχή στην ιστορία της βιολογικής γεωργίας, διότι αυτή μάλλον χάνεται στο βάθος του χρόνου. Οι αρχές και οι μέθοδοι που ακολουθεί αποτελούν συνέχεια της λεγόμενης παραδοσιακής γεωργίας. Από την πνευματική κληρονομιά των αρχαίων Ελλήνων, Ρωμαίων και Βυζαντινών συγγραφέων μπορούμε να αντλήσουμε πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο καλλιέργειας και λίπανσης διαφόρων οπωροφόρων δένδρων και λαχανικών, την αντιμετώπιση ασθενειών και την προφύλαξη των ριζών των δένδρων από τα σκουλήκια του εδάφους. Ο Rudolf Steiner μάλιστα, είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα με την έρευνα της αύξησης των φυτών, βασιζόμενος στα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων συγγραφέων (φυσιοδιφών και γιατρών). Εάν θέλουμε να ορίσουμε το τι είναι βιολογική γεωργία 2, μπορούμε να πούμε ότι είναι ένα ολιστικό σύστημα διαχείρισης της παραγωγής, το οποίο προωθεί και επαυξάνει την υγεία του αγροοικοσυστήματος, περιλαμβανομένων της βιοποικιλότητας, των βιολογικών κύκλων και της βιολογικής δραστηριότητας του εδάφους. Δίνει έμφαση στη χρήση των πρακτικών διαχείρισης οι οποίες προτιμώνται από τη χρήση εισροών εξωτερικής προέλευσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι τοπικές συνθήκες απαιτούν τοπικά προσαρμοσμένα συστήματα. Η βιολογική γεωργία πρέπει να συμβάλλει στους εξής στόχους: 1 Το σύστημα της ολοκληρωμένης παραγωγής, μολονότι εμφανίστηκε πρόσφατα ως εναλλακτική πρόταση έναντι της βιολογικής, και εμπεριέχει μικρότερο ρίσκο, περιλαμβανόταν πάντα στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, από τη δεκαετία του 70 και μετά, ως ορθή καλλιεργητική πρακτική. Η πλέον σύγχρονη εκδοχή του συστήματος της ολοκληρωμένης παραγωγής εμφανίζεται ως ολοκληρωμένο σύνολο πρακτικών ορθολογικής διαχείρισης, αλλά έχει πολλά προβλήματα εφαρμογής, επειδή προϋποθέτει την ανάπτυξη περιφερειακής δομής συγκέντρωσης στοιχείων (μετεωρολογικών, βιολογικής εξέλιξης εντόμων, εξέλιξης ασθενειών, οικονομικών στοιχείων, κλτ.), καθώς και τη μηχανογραφική υποστήριξη επεξεργασίας δεδομένων. 2 Ο ορισμός που ακολουθεί έχει αναπτυχθεί από τον Κώδικα Τροφίμων (Codex Alimentarius), με βάση συμβουλές εμπειρογνωμόνων από όλο τον κόσμο. Κώδικας Τροφίμων, CAC/GL , σημείο 7. 8

10 - στην αύξηση της βιοποικιλότητας στο σύνολο του συστήματος - στην αύξηση της βιολογικής δραστηριότητας των εδαφών - στη διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών μακροπρόθεσμα - στην ανακύκλωση των αποβλήτων φυτικής και ζωικής προέλευσης προκειμένου να αποκατασταθούν τα στοιχεία που είναι θρεπτικά για τη γη, μειώνοντας έτσι, όσο είναι δυνατόν, τη χρήση των μη ανανεώσιμων πόρων - στην προσφυγή στους ανανεώσιμους πόρους μέσα στα τοπικά οργανωμένα γεωργικά συστήματα - στην προώθηση της ορθής χρήσης των εδαφών, του νερού και του αέρα και τη μείωση όλων των μορφών μόλυνσης που θα μπορούσαν να προκαλέσουν οι καλλιεργητικές πρακτικές και οι πρακτικές εκτροφής - στον χειρισμό των γεωργικών προϊόντων, με ιδιαίτερη προσοχή στις μεθόδους μεταποίησης, προκειμένου να διατηρηθεί η βιολογική ακεραιότητα και οι ουσιαστικές ποιότητες των προϊόντων σε όλα τα στάδια - στο να μπορεί να καθοριστεί για κάθε υπάρχουσα εκμετάλλευση η περίοδος μετατροπής, η διάρκεια της οποίας εξαρτάται από ειδικούς παράγοντες του τόπου, όπως για παράδειγμα το ιστορικό της γης και οι τύποι καλλιέργειας και εκτροφής που πρόκειται να παραχθούν Όσο για την εκτροφή στα πλαίσια της βιολογικής γεωργίας, εναπόκειται στην αρχή ενός δεσμού ανάμεσα στα ζώα και τις γεωργικές εκτάσεις. Η αναγκαιότητα αυτή ενός δεσμού με το έδαφος, απαιτεί ότι τα ζώα θα έχουν πρόσβαση σε εξωτερικές εκτάσεις και ότι η διατροφή τους θα είναι όχι μόνο βιολογική αλλά, κατά προτίμηση, θα προέρχεται από την εκμετάλλευση την ίδια. Επίσης ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να υπάρχει για την ευημερία και την κτηνιατρική περίθαλψη των ζώων. 9

11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Όπως δείχνουν οι στατιστικές, η βιολογική γεωργία εφαρμόζεται σε πολλές χώρες του κόσμου. Οι εκτάσεις οι οποίες καλλιεργούνται με βιολογικό τρόπο συνεχώς αυξάνονται. Καθοριστικός παράγοντας σε αυτήν την εξέλιξη είναι και η αύξηση της ζήτησης για βιολογικά προϊόντα, κυρίως στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία. 1.1 Η βιολογική καλλιέργεια στον κόσμο Ας δούμε κατά ήπειρο τι εικόνα παρουσιάζει η γεωργία που γίνεται με βιολογικές μεθόδους παραγωγής: Στη Λατινική Αμερική, την περιοχή με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον κόσμο, οι παραγωγοί αξιοποιώντας γνώσεις οι οποίες τους κληροδοτήθηκαν από πολύ παλιά, ακόμα και από την εποχή των Ίνκας, προχωρούν ταχύτατα στην ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας. Οι Ίνκας είχαν αναπτύξει πραγματικά πολύ τη γεωργία, καλλιεργούσαν εκατομμύρια στρέμματα και με πολλές διαφορετικές ποικιλίες, για παράδειγμα, χρησιμοποιούσαν εκατοντάδες είδη πατάτας. Αυτή η παράδοση, αν και έχουν περάσει τόσα χρόνια, και έχουν μεσολαβήσει τόσα γεγονότα δεν έχει χαθεί και πολλοί παραγωγοί οι οποίοι πρόσφατα ασχολήθηκαν με τη βιολογική γεωργία τη χρησιμοποιούν. Η μεγάλη ποικιλία κλίματος, σε συνδυασμό με τη μεγάλη βιοποικιλότητα, δίνουν τη δυνατότητα στους παραγωγούς να μπορούν να παράγουν σχεδόν τα πάντα βιολογικά. Μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα, δημιουργήθηκαν πολλές ενώσεις παραγωγών, που βοηθούν τους μικρούς παραγωγούς να συνεχίσουν να υπάρχουν. Στη Βραζιλία, οι ενώσεις συγκεντρώνουν τα προϊόντα των παραγωγών τους και τα μεταφέρουν στις αγορές των μεγάλων πόλεων. Επίσης πολλοί παραγωγοί έχουν κανονίσει να παραδίδουν στο σπίτι καλάθι με βιολογικά προϊόντα. Οι καταναλωτές προπληρώνουν ένα ποσοστό στους παραγωγούς, έτσι ώστε να μοιράζονται το ρίσκο της βιολογικής παραγωγής. Πολλές ενώσεις παραγωγών μάλιστα, στη Βραζιλία, την Αργεντινή και το Περού προσφέρουν τα βιολογικά προϊόντα στις ίδιες τιμές με τα συμβατικά με το σύνθημα αφήστε όλους τους καταναλωτές να επιλέξουν ελεύθερα, όχι μόνο τους πλούσιους. Οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν ειδικά μαγαζιά, τα οποία βοηθούν τους καταναλωτές να γνωρίσουν τα καινούρια προϊόντα. Το πιο διαδεδομένο σημείο πώλησης είναι οι λαϊκές αγορές, που υποστηρίζονται από πολλά τοπικά κοινοβούλια. Στην Ονδούρα πολλές εταιρείες αγοράζουν γη για να παράγουν βιολογικά προϊόντα και στην Αργεντινή η οικογένεια Μπένετον αγόρασε 6 εκατ. στρέμματα για να τρέφει βιολογικά τα πρόβατα απ τα οποία παίρνει το μαλλί. 10

12 Η Παραγουάη, η Αργεντινή και η Βραζιλία είναι οι μεγαλύτερες χώρες παραγωγής και εξαγωγής καλαμποκιού και σταριού, αλλά οι παραγωγοί βιολογικών προϊόντων έχουν μεγάλο πρόβλημα με την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένης σόγιας και καλαμποκιού που είναι επίσης πολύ διαδεδομένη στην περιοχή. Στο Περού, σε ορισμένες περιοχές, το 30% της παραγωγής γίνεται βιολογικά. Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής με το μεγαλύτερο ποσοστό βιολογικής παραγωγής είναι η Αργεντινή, η Βραζιλία, το Περού και η Κολομβία. Σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, αναπτύσσεται νομοθεσία για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων και παρόλο που οι κυβερνήσεις δεν προσφέρουν οικονομική βοήθεια, οι παραγωγοί έχουν αξιόλογη επιστημονική και εμπορική υποστήριξη. Στην Αφρική, ο βιολογικός τρόπος παραγωγής είχε μικρή απήχηση. Αν και το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής είναι πολύ κοντά στα πρότυπα της βιολογικής γεωργίας, δεν υπάρχει η δυνατότητα πιστοποίησης και τα περισσότερα προϊόντα διοχετεύονται στην αγορά ως συμβατικά. Το σχετικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας, έχει να κάνει περισσότερο με το γεγονός ότι η τεχνολογία της συμβατικής γεωργίας απαιτεί οικονομικούς πόρους που δεν υπάρχουν, ενώ η βιολογική γεωργία είναι φθηνότερη και προσφέρει ευκαιρίες εξαιτίας της μεγάλης ζήτησης και των καλύτερων τιμών. Παράλληλα διασφαλίζει τους φυσικούς πόρους, τη γονιμότητα του εδάφους και την προστασία του από τη διάβρωση, η οποία αναδεικνύεται σε όλο και σημαντικότερο πρόβλημα στον αφρικανικό χώρο. Στις περισσότερες χώρες την Αφρικής δεν υπάρχει νομοθεσία για τα βιολογικά προϊόντα. Το υπουργείο γεωργίας της Νοτίου Αφρικής αναμένεται να θεσπίσει σύντομα κανόνες για την παραγωγή και την πιστοποίηση. Στην Ασία, το ποσοστό των εδαφών που καλλιεργούνται βιολογικά είναι πολύ μικρό. Στην Ιαπωνία υπάρχει πρόγραμμα προώθησης των βιολογικής γεωργίας, το οποίο έχει στόχο το 1% για τον επόμενο χρόνο. Επίσης βιολογικά προϊόντα παράγουν η Τουρκία και το Ισραήλ (κυρίως φρούτα, λαχανικά και καρύδια), καθώς και η Κίνα, η Ινδία, η Σρι Λάνκα και η Κορέα (κακάο, καφέ, χόρτα, μπαχαρικά, ρύζι, τσάι, βανίλια). Στην Ωκεανία, η Αυστραλία διαθέτει εθνικά πρότυπα για την παραγωγή οργανικών προϊόντων από το Σήμερα καλλιεργούνται βιολογικά 70,7 εκατ. στρέμματα, η μεγαλύτερη έκταση παγκοσμίως. Όμως, οι περισσότερες από αυτές τις εκτάσεις είναι εκκλησιαστικά κτήματα με χαμηλή βλάστηση, κυρίως για βοσκή. Η Αυστραλία επίσης προμηθεύει την Ευρώπη με φρούτα και λαχανικά το χειμώνα. Στη Βόρεια Αμερική καλλιεργούνται βιολογικά περισσότερα από 10,3 εκατ. στρέμματα. Οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και το Μεξικό έχουν αξιόλογα ποσοστά βιοκαλλιέργουμενων εκτάσεων και εξάγουν πολλά από τα προϊόντα τα οποία παράγουν. Παλιότερα τα βιολογικά προϊόντα πωλούνταν σε μικρά μαγαζιά που 11

13 ονομάζονταν μαγαζιά φυσικών προϊόντων, σήμερα μεγάλες εταιρείες έχουν μπει στην αγορά αυτή. Σύμφωνα με έκθεση του SOEL 3 του 2002, επισημαίνονται τα εξής: Περισσότερα από 17 εκατομμύρια εκτάρια βρίσκονται υπό βιολογική διαχείριση σε όλον τον κόσμο. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εκτάσεων βρίσκεται στην Αυστραλία (7,7 εκατ. εκτάρια), στην Αργεντινή (2,8 εκατ. εκτάρια) και στην Ιταλία (περισσότερα από 1 εκατ. εκτάρια) [Παράρτημα 1, 1.1, 1.2]. Η Ωκεανία έχει το 45% της συνολικά βιολογικά καλλιεργούμενης έκτασης και ακολουθούν η Ευρώπη με 25% και η Λατινική Αμερική με 22% [Παράρτημα 1, 1.3]. Στη Βόρεια Αμερική περισσότερα από 1,3 εκατ. εκτάρια καλλιεργούνται βιολογικά. Στις περισσότερες Ασιατικές χώρες η βιολογική καλλιέργεια δεν είναι ακόμα αρκετά ανεπτυγμένη. Για πολλές χώρες δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι καμιά χώρα δεν έχει φτάσει ακόμα το 1%. Η συνολικά βιολογικά καλλιεργούμενη έκταση στην Ασία πρέπει να είναι περίπου εκτάρια. Σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις φτάνουν το 0,5% και αυξάνονται με πολύ μεγάλους ρυθμούς. Στην Αργεντινή για παράδειγμα, αυξήθηκαν 550 φορές τα τελευταία 10 χρόνια. Για την Αφρική πολύ λίγα στοιχεία είναι διαθέσιμα, αλλά γενικά η βιολογική καλλιέργεια κερδίζει έδαφος αφενός λόγω της ζήτησης που παρατηρείται στις ανεπτυγμένες χώρες και αφετέρου λόγω της προσπάθειας αποτροπής της διάβρωσης του εδάφους και της ερημοποίησης. 1.2 Η κατάσταση της διεθνούς αγοράς Δεν υπάρχουν ακόμα επίσημα στοιχεία ώστε να δοθεί μια πλήρης εικόνα του διεθνούς εμπορίου βιολογικών προϊόντων. Στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες, τα βιολογικά προϊόντα καλύπτουν όλο το φάσμα της αγοράς τροφίμων. Πωλούνται στα σούπερ μάρκετ και στα καταστημάτων τροφίμων, όπως επίσης και σε ειδικά καταστήματα βιολογικών και φυσικών τροφίμων, σε λαϊκές αγορές, στα ίδια τα κτήματα όπου παράγονται ή παραδίδονται από τους παραγωγούς στα σπίτια των καταναλωτών μέσα σε κουτιά. 3 Yussefi, Minou and Willer, Helga: Organic Agriculture Worldwide, SOEL (Stiftung Oekologie und Landbau), Φεβρουάριος Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τη Nuerberg Messe (που οργανώνει τη BIOFACH) και έγινε με την υποστήριξη της IFOAM. σ

14 Για να είχαμε μια εικόνα του μεγέθους της παγκόσμιας αγοράς βιολογικών προϊόντων θα έπρεπε να εξετάσουμε τις λιανικές πωλήσεις, για τις οποίες δεν έχουμε όμως ακριβή στοιχεία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ITC 4 η αγορά αυτή από 10 δις δολάρια το 1997 εκτιμήθηκε ότι θα έφτανε τα 17,5 δις το Υπολογίζοντας μια ετήσια αύξηση της τάξης του 20% για το έτος 2000, οι λιανικές πωλήσεις σε όλο τον κόσμο εκτιμώνται γύρω στα 21 δις δολάρια για το Οι πωλήσεις οργανικών προϊόντων πάντως, σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις τροφίμων αντιπροσωπεύουν ακόμα, ένα μικρό ποσοστό (1-3%), αν και παρουσιάζουν μια πολύ μεγάλη δυναμική [Παράρτημα 1, 1.5]. Όσο αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες, αυτές προβλέπεται στο μέλλον να εισχωρήσουν ακόμα περισσότερο στις αγορές των ανεπτυγμένων χωρών. Οι αγοραστές βιολογικών προϊόντων, κυρίως στην Ευρώπη, την Ιαπωνία και τη Βόρεια Αμερική, αναμένεται να στραφούν όλο και περισσότερο στη βιολογική παραγωγή των αναπτυσσόμενων χωρών της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Οι κατηγορίες προϊόντων που ενισχύουν αυτή τη ζήτηση είναι: - Τροπικά προϊόντα τα οποία δεν παράγονται στις χώρες όπου υπάρχουν οι κυριότερες αγορές, όπως καφές, τσάι, κακάο, τροπικά φρούτα και λαχανικά (φρέσκα, αλλά και επεξεργασμένα, για παράδειγμα χυμοί, συμπυκνωμένοι ή πολτός), μπαχαρικά, βότανα, αποξηραμένα φρούτα και ξηροί καρποί. Υπάρχει επίσης ζήτηση για χύμα προϊόντα τα οποία θα χρησιμοποιηθούν ως πρώτη ύλη ή συστατικά για περαιτέρω επεξεργασία. - Προϊόντα εκτός εποχής, όπως φρέσκα φρούτα και λαχανικά, τα οποία παράγονται στις χώρες όπου υπάρχουν οι κυριότερες αγορές, αλλά όχι όλες τις εποχές του χρόνου. - Προϊόντα εποχής, για τα οποία υπάρχει παροδική έλλειψη. - Νέα ή εξειδικευμένα προϊόντα, όπως κρασιά υψηλής ποιότητας (από την Αργεντινή, τη Χιλή ή τη Νότια Αφρική) ή προϊόντα που έχουν να κάνουν με την εθνική κουζίνα κάποιας χώρας. Σύμφωνα με την έρευνα του SOEL 5, για το 2001 υπολογίζεται ότι 46% των παγκόσμιων πωλήσεων έγιναν στην Ευρώπη και 37% στη Βόρεια Αμερική. Το μερίδιο της Ασίας ήταν 16%, ενώ της Ωκεανίας 1%, η αύξηση εδώ όμως είναι πολύ μεγάλη και αγγίζει το 25% [Παράρτημα 1, 1.4]. Το υψηλότερο ποσοστό αύξησης σημειώθηκε στην Ευρώπη και ήταν 33%. Σημαντικοί παράγοντες οι οποίοι συντέλεσαν στην αύξηση αυτή, ήταν η αντίδραση των καταναλωτών στην κρίση των τρελών αγελάδων και τα υπόλοιπα διατροφικά 4 Μελέτη του ITC Organic Food and Beverages: World supply and major European Markets, ό.π., σ

15 σκάνδαλα, καθώς και το ότι οι ευρωπαίοι καταναλωτές θεωρούν τα βιολογικά προϊόντα τον αντίποδα της εξάπλωσης των ΓΤΟ. Στην Ευρώπη, είναι πολλοί πλέον αυτοί οι οποίοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι η βιολογική γεωργία είναι μια λύση στα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα που δημιουργεί η εντατική γεωργία. Επίσης, η είσοδος των βιολογικών προϊόντων στα σούπερ μάρκετ τα έκανε πιο προσιτά στους καταναλωτές Η ανάγκη για διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα Όπως είδαμε, η ζήτηση των καταναλωτών για βιολογικά προϊόντα συνεχώς αυξάνεται. Έχει δημιουργηθεί λοιπόν, η ανάγκη για συγκεκριμένους και εναρμονισμένους κανόνες. Η ύπαρξη σε παγκόσμιο επίπεδο κατευθυντήριων γραμμών για τα βιολογικά παραγόμενα τρόφιμα έχει ιδιαίτερη σημασία για την προστασία και ενημέρωση των καταναλωτών καθώς και για τις κυβερνήσεις, οι οποίες πρέπει να αναπτύξουν ανάλογη νομοθεσία, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Με η θέσπιση αυτών των κανόνων έχουν ασχοληθεί διάφοροι ιδιωτικοί φορείς, η IFOAM, κρατικές αρχές, αλλά και οι οργανισμοί FAO (Food and Agriculture Organization - Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας) και WHO (World Health Organization - Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) των Ηνωμένων Εθνών και φυσικά η ΕΕ. Η IFOAM Κρατικές ρυθμίσεις υπάρχουν σε λίγες μόνο χώρες και διαφοροποιούνται σε περιεχόμενο και αποτελεσματικότητα. Αν και παρέχουν κάποια προστασία σε επίπεδο τοπικής αγοράς, δεν μπορούν να παρέχουν την ασφάλεια που η παγκόσμια αγορά έχει ανάγκη. Την ανάγκη αυτή για ασφάλεια ήρθε να καλύψει η δημιουργία της IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements Διεθνής Ομοσπονδία Κινημάτων Βιολογικής Γεωργίας) το Στα πλαίσιά της συγκεντρώθηκαν ενδιαφερόμενες οργανώσεις απ όλο τον κόσμο στην παραγωγή, την πιστοποίηση, την έρευνα την εκπαίδευση και την προώθηση της βιολογικής γεωργίας. Το 1992 η IFOAM καθιέρωσε το πρόγραμμα IAP (IFOAM Accreditation Program) ώστε να παρέχονται κάποιες εγγυήσεις στην απαίτηση εναρμόνισης των διαδικασιών παραγωγής βιολογικών προϊόντων. Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται στα πρότυπα του IFOAM τα οποία έχουν αναπτυχθεί σταδιακά. Το Νοέμβριο του 1998 θέσπισε το Πλαίσιο συγγραφών υποχρεώσεων της βιολογικής γεωργίας και της μεταποίησης. Οι συγγραφές υποχρεώσεων που δημιούργησε δεν είναι καταναγκαστικές, αλλά αποτελούν οπωσδήποτε πρότυπα προς εφαρμογή για τις μεθόδους παραγωγής και μεταποίησης των βιολογικών προϊόντων. 14

16 Το 2000 εμφανίστηκαν στην αγορά τα πρώτα προϊόντα με το λογότυπο IFOAMaccredited, το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1999 στην έκθεση BIOFACH 6. Η IFOAM έχει δημιουργήσει περιφερειακή ομάδα με την επωνυμία Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να διατηρήσει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έναν διάλογο σχετικά με την ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. Codex Alimentarius 7 Η κοινή FAO/WHO Επιτροπή του Codex Alimentarius (Κώδικας Τροφίμων) ξεκίνησε το 1991 να επεξεργάζεται τις κατευθυντήριες γραμμές για την παραγωγή, την παρασκευή, τη σήμανση και την εμπορία των βιολογικά παραγόμενων τροφίμων. Τον Ιούνιο του 1999 για τη φυτική παραγωγή και τον Ιούλιο του 2001 για τη ζωική παραγωγή, εγκρίθηκαν τα ανάλογα πρότυπα τα οποία συμβαδίζουν, σε γενικές γραμμές, με τα βασικά πρότυπα που έχει θεσπίσει η IFOAM καθώς και τον Κανονισμό της ΕΕ για τα βιολογικά τρόφιμα. Οι οδηγίες οι οποίες συνιστούν τις αρχές της βιολογικής παραγωγής δίνουν μεν κατευθύνσεις, επιτρέπουν ωστόσο στα κράτη να εκπονούν τη δική τους νομοθεσία λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές τους ιδιομορφίες. Στον τομέα της επεξεργασίας των βιολογικών προϊόντων και ιδιαίτερα των ζωικών, υπάρχει έντονη διαμάχη στα πλαίσια της ομάδας εργασίας για τον Codex Alimentarius, ως προς την έκταση της χρήσης προσθετικών. Συμφωνία επήλθε πάντως ως προς μία περιορισμένη και προσωρινή λίστα πρόσθετων των τροφίμων, η οποία αναμένεται να γίνει αντικείμενο αναθεωρήσεων. Και γενικότερα όμως, οι οδηγίες του Codex για τα βιολογικά παραγόμενα τρόφιμα προβλέπεται να επανεξετάζονται τακτικά και οπωσδήποτε κάθε τέσσερα χρόνια. Νομοθετικές ενέργειες σε ορισμένες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ισλανδία, η Νορβηγία και το Λιχνενστάιν, δημιούργησαν, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), νομοθεσίες οι οποίες ευθυγραμμίζονται με την κοινοτική νομοθεσία και συμμετέχουν ως παρατηρητές στις εργασίες διαχείρισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 6 Η BIOFACH είναι η μεγαλύτερη έκθεση βιολογικών προϊόντων. Διοργανώνεται κάθε χρόνο στη Νυρεμβέργη της Γερμανίας. 7 Το 1962 ο FAO και ο WHOσυνέστησαν μια κοινή επιτροπή η οποία εργάζεται για την εκπόνηση προτύπων, συστάσεων και κατευθυντήριων γραμμών με σκοπό την προστασία της υγείας των καταναλωτών, τη διασφάλιση θεμιτών εμπορικών πρακτικών και τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου. Ο Codex Alimentarius (Κώδικας Τροφίμων) είναι μια συλλογή προτύπων για τα τρόφιμα έχουν υιοθετηθεί διεθνώς και παρουσιάζονται με έναν ενιαίο τρόπο. 15

17 Επιπλέον, οι χώρες οι οποίες ετοιμάζονται να ενταχθούν στην ΕΕ (χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, Κύπρος Μάλτα, Τουρκία), έχουν ήδη αρχίσει μια διαδικασία θέσπισης νομοθεσιών περί βιολογικής γεωργίας, ευθυγραμμιζόμενες με την κοινοτική νομοθεσία. Άλλες χώρες, όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Ιαπωνία, η Ελβετία, έχουν ήδη ή βρίσκονται στο σημείο να θεσπίσουν τις δικές τους ειδικές νομοθεσίες για τη βιολογική γεωργία.. 16

18 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Η βιολογική γεωργία στην Ευρώπη παρουσιάζει πολύ γρήγορη ανάπτυξη, ιδιαίτερα από τις αρχές της δεκαετίας του 90 μέχρι σήμερα. Υπολογίζεται 8, ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με τις 12 υπό ένταξη χώρες (Εσθονία, Πολωνία, Σλοβενία, Τσεχία, Ουγγαρία, Κύπρο, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μάλτα, Σλοβακία, Λιθουανία, Λετονία), τις χώρες EFTA (Ισλανδία, Λιχνενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία), τη Βοσνία, την Κροατία και τη Γιουγκοσλαβία έχουμε σχεδόν 4,3 εκατομμύρια εκτάρια βιολογικών εκτάσεων. Ειδικά στην ΕΕ κατεγράφησαν περισσότερες από γεωργικές εκμεταλλεύσεις βιολογικής γεωργίας που κατέχουν και καλλιεργούν με τον βιολογικό τρόπο περισσότερα από 3 εκατομμύρια εκτάρια, αριθμοί οι οποίοι αντιστοιχούν στο 2% σχεδόν της αγροτικής έκτασης και περίπου στο 1,5% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Στην ΕΕ, την περίοδο , η βιοκαλλιεργούμενη έκταση αυξανόταν ετησίως κατά 30%. Με όλο και περισσότερες εκμεταλλεύσεις να εντάσσονται στη βιολογική γεωργία, τα ποσοστά αυτά φαίνεται να αυξάνονται διαρκώς. Ήδη σε μερικές περιοχές το ποσοστό των βιοκαλλιεργούμενων εκτάσεων σε σχέση με το σύνολο των καλλιεργούμενων είναι διψήφιο και σε μερικές ορεινές περιοχές της Αυστρίας φτάνει και το 50%. Η μεγαλύτερη ανάπτυξη παρατηρήθηκε στις σκανδιναβικές και τις μεσογειακές χώρες. Η Ιταλία κατέχει αυτή τη στιγμή τις μεγαλύτερες εκτάσεις βιολογικής γεωργίας σε απόλυτους αριθμούς, ενώ η Αυστρία το μεγαλύτερο ποσοστό επί της συνολικά καλλιεργούμενης έκτασης. Στη χώρα μας παρατηρήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους αριθμούς αύξησης, όμως τα μεγέθη παραμένουν ακόμη αρκετά χαμηλά [Παράρτημα 1, 1.7, 1.8, 1.9, 1.10]. Δύο από τους βασικότερους λόγους που οδήγησαν στη μεγάλη αυτή ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας ήταν το νομοθετικό πλαίσιο και οι οικονομικές ενισχύσεις. 2.1 Η κοινοτική νομοθεσία. Η Ε.Ε. είναι σήμερα η μόνη αγορά διεθνώς που έχει αναπτύξει συγκεκριμένο θεσμικό/νομοθετικό πλαίσιο για τη βιολογική γεωργία. Ο Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 9 "περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα 8 Έρευνα SOEL, ό.π. σ Καν. (ΕΟΚ) του Συμβουλίου 2092/91 της 24ης Ιουνίου 1991 "για τον Βιολογικό τρόπο παραγωγής των γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής." EE L 198, της

19 είδη διατροφής" ο οποίος θεσπίστηκε το 1991, αποτελεί την κατάληξη διαβημάτων για νομοθετική αναγνώριση της βιολογικής γεωργίας σε ορισμένα κράτη μέλη και επιβεβαιώνει τη θέλησης διασαφήνισης στα μάτια των καταναλωτών της έννοιας της βιολογικής γεωργίας, καταπολεμώντας κυρίως τις πολυάριθμες απάτες που είχαν διαπιστωθεί ως τότε Ο Κανονισμός αυτός καθορίζει τις βασικές προδιαγραφές της βιολογικής γεωργίας - δηλαδή τις απολύτως απαραίτητες προϋποθέσεις που οφείλουν να τηρούν οι γεωργοί στις καλλιεργητικές τους τεχνικές ώστε να παραμένουν στο πλαίσιο της βιολογικής γεωργίας. Επιβάλλει επίσης τη λειτουργία συστημάτων ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων στις χώρες της Ε.Ε. Κάθε κράτος-μέλος οφείλει να ορίσει σε εθνικό επίπεδο, μια αρμόδια αρχή ελέγχου, ώστε να επιβλέπει τη διαδικασία πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων (η οποία μπορεί να ανατεθεί σε δημόσιες υπηρεσίες ή ιδιωτικούς φορείς εγκεκριμένους από την εθνική αρχή ελέγχου). Στη συνέχεια θεσπίστηκε ο Κανονισμός (ΕΟΚ) 2078/92 10 σχετικά με μεθόδους γεωργικής παραγωγής που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος και με τη διατήρηση του φυσικού χώρου. Σε αντίθεση με τον πρώτο Κανονισμό, ο δεύτερος δεν αναφέρεται αποκλειστικά στη βιολογική γεωργία, αλλά αποτελεί ένα από τα λεγόμενα συνοδευτικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (Κ.Α.Π.), αφορά δε γενικά φιλοπεριβαλλοντικές μεθόδους γεωργικής παραγωγής. Έτσι, και με δεδομένη την πολυμορφία του φυσικού περιβάλλοντος και τις διαφορετικές διαρθρώσεις στα κράτη-μέλη, η εφαρμογή του Κανονισμού πραγματοποιείται μέσα από συγκεκριμένα εθνικά προγράμματα που υποβάλλουν τα κράτη-μέλη. Με βάση τον Κανονισμό αυτόν μπόρεσε να ενισχυθεί οικονομικά η βιολογική γεωργία. Το 1999, το Συμβούλιο εξέδωσε τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1804/ , που ορίζει τους κοινοτικούς κανόνες, τους σχετικούς με την παραγωγή των βιολογικών προϊόντων ζωικής προέλευσης και δημιουργεί έτσι ένα πλήρες νομοθετικό πλαίσιο, αφού η κοινοτική νομοθεσία αφορά στο εξής τόσο τη φυτική όσο και τη ζωική παραγωγή. Τέλος, η δημιουργία ενός κοινοτικού λογότυπου χαρακτηριστικού της βιολογικής γεωργίας, το Μάρτιο του 2000, ήρθε να ενισχύσει την προστασία των βιολογικών προϊόντων. 10 Κανονισμός (ΕΟΚ) 2078/92 του Συμβουλίου της 30 ης Ιουνίου 1992 σχετικά με μεθόδους γεωργικής παραγωγής που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος και με τη διατήρηση του φυσικού χώρου, EE L 215 της Καν. (ΕΚ) του Συμβουλίου 1804/99 της 19ης Ιουλίου 1999 για την συμπλήρωση για τα κτηνοτροφικά προϊόντα του Καν.(ΕΟΚ) 2092/91 για τον Βιολογικό τρόπο παραγωγής των γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής, ΕΕ L 222, της

20 Το προαναφερόμενο νομοθετικό πλαίσιο, παρά την επιμέρους κριτική που υφίσταται σε διάφορες ρυθμίσεις του (π.χ. χαμηλές προδιαγραφές ή παραλείψεις στον καθορισμό των επιτρεπόμενων βιολογικών πρακτικών), είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς: θεσμοθετεί με συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση τον βιολογικό τρόπο παραγωγής σε επίπεδο Ε.Ε., δημιουργώντας έτσι, εκτός από το εννοιολογικό, και το νομικό υπόβαθρο για την ουσιαστική διαφοροποίηση της βιολογικής παραγωγής από τη συμβατική και καθιερώνει πολιτικές επιδοτήσεων στους βιοκαλλιεργητές στο πλαίσιο των συνοδευτικών μέτρων της Κ.Α.Π. Προσφέρει λοιπόν στους βιοκαλλιεργητές της Ε.Ε. μια πολύ σημαντική διαρθρωτική βάση για τη λειτουργία βιολογικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων (κάτι που δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σε άλλες αγορές). Όπως ήταν φυσικό, η δημιουργία αυτού του θεσμικού πλαισίου οδήγησε σε μια "έκρηξη" των βιοκαλλιεργειών στις χώρες της Ε.Ε. και στην ταχύτατη διάδοση της βιολογικής γεωργίας. Στη συνέχεια θα αναπτυχθεί το νομοθετικό πλαίσιο το οποίο καλύπτεται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2092/91 [Παράρτημα 2]και τις τροποποιήσεις αυτού. [Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη βιολογική γεωργία παρουσιάζεται στο Παράρτημα 3]. Πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού 2092/91 και των τροποποιήσεων αυτού Ο Κανονισμός (ΕΟΚ) 2092/91 του Συμβουλίου εφαρμόζεται στα φυτικά και ζωικά προϊόντα που δεν έχουν μεταποιηθεί, στα μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα τα οποία προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση καθώς και στις ζωοτροφές και τα οποία φέρουν στην ετικέτα, τη διαφήμιση ή τα εμπορικά έγγραφα τις ενδείξεις που είναι σε χρήση σε κάθε κράτος μέλος και οι οποίες αναφέρουν στον αγοραστή ότι το εν λόγω προϊόν παρήχθη σύμφωνα με τον τρόπο βιολογικής παραγωγής που ορίζεται στον Κανονισμό. Οι κανόνες που ορίζονται από τη νομοθεσία αυτή δεν επιβάλλονται επομένως παρά μόνο στο μέτρο κατά το οποίο επιθυμεί ο παραγωγός να ανακοινώσει για το προϊόν του τις ενδείξεις αυτές. Σ ένα πρώτο στάδιο, το Συμβούλιο καθόρισε για κάθε γλώσσα τον όρο που θεωρείται ο χαρακτηριστικότερος για τον καθορισμένο τρόπο παραγωγής και ο οποίος τυγχάνει κατά ειδικό τρόπο της προστασίας που παρέχεται από τον Κανονισμό. Πρόκειται τους εξής όρους: στα ισπανικά: ecolόgico στα δανικά: Økologisk στα γερμανικά: ökologisch, biologisch στα ελληνικά: βιολογικό στα αγγλικά: organic 19

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη Κυριάκος Παλασίδης Γεωπόνος ΑΠΘ Γενικός Διευθυντής ΒΙΟΕΛΛΑΣ Γιατί βιώσιμη ανάπτυξη Η βιώσιμη (αειφόρος) ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Στις ερωτήσεις που σημειώνονται με αστερίσκο πρέπει να δοθεί οπωσδήποτε απάντηση. 1. ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΣΑΣ 1.1 Είστε εγκατεστημένος/η στην παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές

Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές Ευτυχία Ξυλούρη Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατομίας & Φυσιολογίας Αγροτικών Ζώων Τμήμα Ζωικής Παραγωγής, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διατροφικά

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου

Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου Τι είναι η βιολογική γεωργία; Η βιολογική γεωργία είναι μια διαφορετική μορφή καλλιέργειας που αναπτύσσεται τις τελευταίες δεκαετίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS 3. Συστήματα Πιστοποίησης της Ποιότητας Ιχνηλασιμότητας των Αγροτικών Προϊόντων 3.4. Συστήματα Παραγωγής και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων 3.4.1. Νομοθετικό πλαίσιο, Κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία;

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία; ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Τι είναι η βιολογική γεωργία; είναι ένα αγροτικό σύστημα διαχείρισης το οποίο παρέχει στον καταναλωτή φρέσκα, γευστικά, αυθεντικά τρόφιμα ενώ ταυτόχρονα σέβεται την ισορροπία των οικοσυστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία

Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία Α. Παπαράδη 1, Ε. Ξυλούρη 1 1 Εργαστήριο Ανατομίας και Φυσιολογίας Αγροτικών Ζώων, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιερά Οδός 75, 11855 Αθήνα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή οποιαδήποτε μορφή Γεωργίας από την πλέον αρχέγονη έως την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Νομοθεσία για τον έλεγχο της παραγωγής βιολογικών τροφίμων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας. Δρ Κωνσταντίνος Μακρής

Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας. Δρ Κωνσταντίνος Μακρής Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας Δρ Κωνσταντίνος Μακρής Ποιοι είμαστε; Εργαστήριο Νερό και Υγεία - Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου για την Περιβαλλοντική και Δημόσια Υγεία Πληθυσμιακές Μελέτες: Αξιολόγηση έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Διάλεξη 4.3: Βασικές Αρχές Βιολογικής Πτηνοτροφίας Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Προέλευση πτηνών

Διαβάστε περισσότερα

πιστοποίηση βιολογικής κουζίνας με το ελληνικό πρότυπο του ΒΙΟ Ελλάς «BIO Kouzina»

πιστοποίηση βιολογικής κουζίνας με το ελληνικό πρότυπο του ΒΙΟ Ελλάς «BIO Kouzina» πιστοποίηση βιολογικής κουζίνας με το ελληνικό πρότυπο του ΒΙΟ Ελλάς «BIO Kouzina» Το Ινστιτούτο BIO Ελλάς, αντιλαμβανόμενο την ανάγκη και το σημαντικό κενό που υπάρχει σήμερα στην ελληνική αγορά για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Ποιοτικός έλεγχος & ασφάλεια στην αλυσίδα παραγωγής βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.1: Ασφάλεια βιολογικών τροφίμων & προστασία καταναλωτών Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ «ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ» Το εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία στην Κύπρο. Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον

Βιολογική Γεωργία στην Κύπρο. Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον Βιολογική Γεωργία στην Κύπρο. Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον Λάκης Πίγγουρας Πρόεδρος Συνδέσμου Βιοκαλλιεργητών Κύπρου 1 Τι είναι βιολογικό; Το βιολογικό προϊόν είναι εκείνο που παράγεται σύμφωνα με τις μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Δρ Ιωάννα Γιαννούκου Σύμβουλος Επιχειρήσεων Ερευνήτρια Πανεπιστήμιο Πατρών Βασικοί ορισμοί Βιολογική γεωργία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS 3. Συστήματα Πιστοποίησης της Ποιότητας Ιχνηλασιμότητας των Αγροτικών Προϊόντων 3.3. 3.3.4. Νομοθετικό πλαίσιο,προδιαγραφές, Κανονισμοί ΕΚ 834/07,889/08 KA3 ICT SUB-PROGRAMME-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,, e-mail: info@physiologike.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς Οι πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζουν τα βασικά στατιστικά δεδομένα σε πολλούς τομείς σχετικά με την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και, συγκεκριμένα: τη γεωργική

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Πώς μπορεί να καλυφθεί η απουσία του κράτους; Κρίνα Μπελεάν Δικηγόρος ΔΣ Χανίων Περιβαλλοντολόγος, MSc Στην Ελλάδα, οι κατ εξοχήν αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία

Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Ενότητα 4: Βιολογική Κτηνοτροφία Διάλεξη 4.4: : Βασικές Αρχές Βιολογικής Μελισσοκομίας Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Καταγωγή μελισσών

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι όροι χρήσης της ένδειξης ποιότητας «προϊόν ορεινής παραγωγής»

Οι όροι χρήσης της ένδειξης ποιότητας «προϊόν ορεινής παραγωγής» Οι όροι χρήσης της ένδειξης ποιότητας «προϊόν ορεινής παραγωγής» KΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 665/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 11ης Μαρτίου 2014 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η

Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η ήµητρα» Ερευνητής του Κέντρου JRC EURATOM Ispra Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ 2011-2012 ΟΜΑΔΑ Γ Χεριστανίδου Πελαγία Αγατσίκογλου Γεωργία Κατραντζόγλου Κυριακή Τσουρή Στέλλα Οκριασβίλι Θεώνη ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2010 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2010 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2010 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2010* 2005 2006 2007 2008 2009 2010

Διαβάστε περισσότερα

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme http://www.organic-edunet.eu 1 Η Φυτοπροστασία στα πλαίσια της Βιολογικής Γεωργίας Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος PhD Γεωπονικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέμβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άμεσα με τον υπερπληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς Η Κοινή Γεωργική Πολιτική σε αριθμούς Οι πίνακες που ακολουθούν δείχνουν τα βασικά στατιστικά δεδομένα σε πολλούς τομείς σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), και συγκεκριμένα: τη γεωργική βιομηχανία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ»

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 50202 Ημερ. Λήξης: π.χ. 602 Σύνολο ωρών: 50 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Αναγνώριση

Βασικές Αρχές Αναγνώριση Βιολογική Γεωργία Βασικές Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 & Βιολογικής παραγωγής Γενικοί α. Τη δημιουργία ενός συστήματος αειφόρου διαχείρισης της γεωργίας, το οποίο: Σέβεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΟΙΡΟΤΡΟΦΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά Σημεία της Διαμόρφωσης της Εθνικής Πρότασης για τη νέα ΚΑΠ

Βασικά Σημεία της Διαμόρφωσης της Εθνικής Πρότασης για τη νέα ΚΑΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 04 Ιουνίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων παρουσίασε τα βασικά σημεία της διαμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλή τρόφιμα Τρόφιμα με αξία Ποιότητα Ζωής

Ασφαλή τρόφιμα Τρόφιμα με αξία Ποιότητα Ζωής Ασφαλή τρόφιμα Τρόφιμα με αξία Ποιότητα Ζωής Εργασία στην Επιχειρηματικότητα 2 Υπεύθυνοι: Γκωλέτσης Γεώργιος Παναγιώτου Δημήτρης Αντωνιάδου Αλίκη Καραμάνη Γεωργία Αλέξη Αναστασία Πλεονεκτήματα Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην έβδομη θέση του παγκόσμιου πίνακα εισαγωγέων ελαιολάδου του FAO βάση των εισαγομένων ποσοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Οκτώβριο Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Οκτώβριο Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ BOΟΤΡΟΦΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2012 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2012 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2012 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2012* 2007 2008 2009 2010 2011 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Σεπτέμβριο Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Σεπτέμβριο Πηγή Eurostat - Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2011 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2011 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2011 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2011* 2006 2007 2008 2009 2010 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2013* 2008 2009 2010 2011 2012 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ)

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) εμφανίζεται ως έννοια για πρώτη φορά το 1993 (Baldock et al., 1993). επιβεβαιώνει την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ ορισμένων τύπων γεωργικών δραστηριοτήτων και των "φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 22.7.2010 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 200/1 Ι (Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουλίου 2010 σχετικά με κατευθυντήριες γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

«Η προστιθέμενη αξία των βιολογικών προϊόντων» Βασιλική Ρούση Γεωπόνος Φυτικής Παραγωγής Υπεύθυνη Πιστοποίησης Συστημάτων, Διεθνών & Ιδιωτικών Προτύπων Ινστιτούτου Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων, ΒΙΟ ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν έγγραφο αποτελεί απλώς βοήθημα τεκμηρίωσης και τα θεσμικά όργανα δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για το περιεχόμενό του

Το παρόν έγγραφο αποτελεί απλώς βοήθημα τεκμηρίωσης και τα θεσμικά όργανα δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για το περιεχόμενό του 2009R0124 EL 30.07.2012 001.001 1 Το παρόν έγγραφο αποτελεί απλώς βοήθημα τεκμηρίωσης και τα θεσμικά όργανα δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για το περιεχόμενό του B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 124/2009 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 242/10 ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2016/1613 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Σεπτεμβρίου 2016 για έκτακτη ενίσχυση προσαρμογής στους παραγωγούς γάλακτος και σε κτηνοτρόφους σε άλλους τομείς της κτηνοτροφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Οµιλία κας Μαρίας Βογιατζή ίκτυο Βιολογικών Προϊόντων Θεσσαλονίκη, Σάββατο 7 Μαρτίου 2009 Η ενίσχυση της Βιολογικής Γεωργίας Η βιολογική γεωργία αποτελεί έναν κλάδο του πρωτογενή τοµέα, ο οποίος συµβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην πέμπτη θέση του παγκόσμιου πίνακα εισαγωγέων ελαιολάδου του FAO βάση των εισαγομένων ποσοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σπανιότητα ή στενότητα των πόρων

Σπανιότητα ή στενότητα των πόρων ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΡΙΣΜΟΣ Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση

Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση Τ Tο πρόβλημα της διατροφής του ανθρώπου σε παγκόσμιο επίπεδο είναι ιδιαίτερα οξύ και καθημερινά οξύνεται περισσότερο, εξαιτίας του ρυθμού αύξησης του πληθυσμού της γης τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 210.32.59.197 - FAX 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για τον μήνα Ιούλιο, στις χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 26 Σεπτεμβρίου 2016 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 92-894-0362-4. Printed in Belgium

ISBN 92-894-0362-4. Printed in Belgium Ευρωπαϊκή Επιτροπή Γενική ιεύθυνση Γεωργίας Η βιολογική γεωργία Οδηγός της κοινοτικής νοµοθεσίας Άλλες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν στο Internet στη θέση Europa (http://europa.eu.int) Λουξεµβούργο:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Η αλήθεια για το γάλα

Η αλήθεια για το γάλα Η αλήθεια για το γάλα Υφιστάµενο πλαίσιο Σύµφωνα µε το υφιστάµενο πλαίσιο στην Ελλάδα υπάρχει γάλα χαµηλής παστερίωσης διάρκειας µέχρι 5 ηµερών, που µπορεί να ονοµάζεται και «φρέσκο» και γάλα υψηλής παστερίωσης-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ / ΑΡΧΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (άρθρο 63 του Καν. Ε.Κ.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ / ΑΡΧΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (άρθρο 63 του Καν. Ε.Κ. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ / ΑΡΧΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (άρθρο 63 του Καν. Ε.Κ. 889/2008) ΕΠΩΝΥΜΙΑ MΟΝΑΔΟΣ 1 : ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ 2 : ΤΗΛΕΦΩΝΟ 3

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Ολοκληρωμένη Διαχείρηση & Ελαιόλαδο ΠΟΠ/ΠΓΕ Κρήτης Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τρίτη, 8 Μαΐου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα Παραρτήματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2014 και η Ελλάδα Πίνακας Α1 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ετήσια εκατοστιαία μεταβολή όγκου) Σταθμίσεις με ΑΕΠ 2014** 2009 2010 2011 2012 2013 2014*

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα «Προοπτικές αειφορικής ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα». ΑΕΙΦΟΡΙΑ είναι μια έννοια που ευρύτατα χρησιμοποιείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: FAX:

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: FAX: ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 11.5.2016 L 121/11 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2016/699 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 10ης Μαΐου 2016 σχετικά με τον καθορισμό, για το 2016, των δημοσιονομικών ανώτατων ορίων για ορισμένα καθεστώτα άμεσης στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

Του Δημήτρη Λώλη, Γεωπόνου

Του Δημήτρη Λώλη, Γεωπόνου Του Δημήτρη Λώλη, Γεωπόνου Είναι αναμφίβολο, ότι το αγροτικό εισόδημα της χώρας μας, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις οικονομικές ενισχύσεις που δίνονται στον αγροτικό τομέα μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας;

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ : ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. (ΟΠΕΓΕΠ)- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, COM(2004) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τα βιολογικά τρόφιµα και τη βιολογική γεωργία

Διαβάστε περισσότερα