ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αντώνης Μοσχοβάκης. FIRST RESPONSE Adonis Moschovakis. Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης - Ιατρική Σχολή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αντώνης Μοσχοβάκης. FIRST RESPONSE Adonis Moschovakis. Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης - Ιατρική Σχολή"

Transcript

1 ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αντώνης Μοσχοβάκης Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης - Ιατρική Σχολή (Μετάφραση από τα Αγγλικά της Μαρίας εληγιάννη) 1. Το πρόβληµα και πώς σκοπεύω να το απαντήσω: Η εισήγηση αναφοράς παραδέχεται ότι οι νευροεπιστήµες προοδεύουν σταθερά σε ένα ευρύ µέτωπο. Περιλαµβάνουν τη βδέλλα και την κουκουβάγια, την ακρίδα και τον πίθηκο, το βάτραχο και τον άνθρωπο, κ.ο.κ. Μας έχουν επιτρέψει να κατανοήσουµε διεργασίες όπως η όραση, η ακοή, η όσφρηση, η ισορροπία, οι κινήσεις των οφθαλµών, της κεφαλής, του χεριού, η βάδιση κ.λπ. Τα δεδοµένα που αντλούµε από τη νευροανατοµία, τη νευροφυσιολογία, την ψυχολογία και τη νευρολογία ενσωµατώνονται σε υπολογιστικα µοντέλα που αναπαράγουν ψυχοφυσικούς νόµους, πρότυπα εκφόρτισης νευρώνων, στατιστικές σχέσεις µεταξύ κυτταρικής δραστηριότητας και µεταβλητών που περιγράφουν τη συµπεριφορές, καθώς και τα αποτελέσµατα πειραµάτων που στηρίζονται σε βλάβες του εγκεφάλου ή ηλεκτρικό ερεθισµό του. Ασυµφωνία µεταξύ µοντέλου και πραγµατικότητας κινητοποιεί περαιτέρω έρευνα που δηµιουργεί νέα δεδοµένα σε ένα σπειροειδές επιστηµονικό εγχείρηµα που ο στόχος του είναι να κατανοήσουµε τον εγκέφαλο και τον τρόπο µε τον οποίο αυτός παράγει το νου. Είναι απόλυτα λογικό να αναρωτιόµαστε «πώς προκύπτουν τα νοητικά και συνειδητά φαινόµενα από τα διάφορα πρότυπα ηλεκτροχηµικών συµβάντων στον εγκέφαλο». Αν ζούσα σε µια εποχή που θα αρκούνταν στη διατύπωση αναλογιών,θα προσυπέγραφα την άποψη ότι «ο νους είναι ένα φαινόµενο που αναδύεται από τις διάφορες φυσιολογικές διαδικασίες του σώµατος όπως ακριβώς η µουσική αναδύεται µέσα από τις συντονισµένες κινήσεις των µερών της λύρας», τελεία. Στις µέρες µας όµως αυτό δεν θα µπορούσε να θεωρηθεί αρκετό, και συνεπώς θα προσπαθήσω να δώσω, σχηµατικά, ορισµένα επιχειρήµατα υπέρ της θέσης που άλλοτε ονοµάζεται ψυχονευρωνική αναγωγή, άλλοτε φυσικαλισµός, άλλοτε θεωρία ταυτότητας (εκτός από µια µικρή νύξη στο # 3 πιο κάτω, δεν θα επιχειρήσω να οριοθρτήσω διαφορές αν µεσά τους) και θα επεκταθώ αργότερα ανάλογα µε το χρόνο και τις ανειληµµένες υποχρεώσεις µου. 2. Ο πυρήνας του επιχειρήµατός µου έχει ως εξής: 2.1. Προβλέπω τη διαθεωρητική αναγωγή (που όµως δεν θα είναι οµαλή) της ψυχολογίας στη νευροεπιστήµη (η οποία συζητείται στο #3 πιο κάτω) 2.2. Αυτό συνεπάγεται την οντολογική αναγωγή του νου στο σώµα (η οποία συζητείται στο #4 πιο κάτω) που ανατρέπει τα #5 και #6 της εισήγησης αναφοράς.2.3. Θα δώσω παραδείγµατα που αφορούν τα επιχειρήµατα τύπου «βάλε τα λεφτά σου ή πάψε» (στο οποίο αναφέροµαι στο #5 πιο κάτω), αναιρώντας έτσι το δεύτερο µέρος του σηµείου #7 και τα σηµεία #11 και #12 της FIRST RESPONSE Adonis Moschovakis Professor University of Crete Medical School 1. The problem and how I intend to answer it: The target essay concedes that neuroscience is solidly advancing on a broad front. It encompasses the leech and the owl, the locust and the monkey, the frog and the human, etc. Through it we have come to understand processes such as vision, audition, smell, equilibrium, oculomotricity, head movements, reaching (with an arm), locomotion, etc. Evidence from neuroanatomy, neurophysiology, psychology and neurology is incorporated into computational models which replicate psychophysical laws, patterns of neuronal discharge, higher order statistical relationships between cell activity and behavioral variables as well as the results of lesion and stimulation experiments. Discrepancies between model and reality fuel additional research which generates new data in a spiraling scientific enterprise whose aim is to understand the brain and the way it creates the mind. It is eminently reasonable to ask "how mental and conscious phenomena arise from the various electrochemical event patterns in and of the brain". In a culture where analogies carry the day, I would endorse the opinion that "the mind is a phenomenon that emerges from the various physiological processes of the body just as music emerges from coordinated movements of parts of the lyre" and leave it at that. Nowadays this would not be deemed adequate, and therefore I will try to schematically provide arguments in favor of the position variously called psycho-neural reduction, physicalism, identity theory (except for a brief allusion in #3 below, I will not attempt to distinguish between these positions) and flesh it up as the need arises and as time and prior obligations allow. 2. The crux of the argument has as follows: 2.1. I envisage the intertheoretic reduction, albeit a bumpy one, of psychology to neuroscience (addressed in #3 below) This entails the ontological reduction of mind to body (addressed in #4 below) which leaves points #5 and #6 of the target essay standing on their head I will provide examples addressing the "put up or shut up" argument (addressed in #5 below) thus refuting the second half of point #7 and points #11 and 12 of the target essay To be convincing, I may need to deal with the following corollaries: The issue of qualia (which in a sense is trivial for science and a pseudo-problem for philosophy) Causality Determinism The scientific status of psychology and anomalous monism. 3. Intertheoretic reduction: A particularly sophisticated account of this epistemological phenomenon has been elaborated by Hooker (Hooker 1981, Hooker 1981, Hooker 1981). Briefly, reduction is a special relationship that holds between two theories which live at two different levels in a hierarchy of the sciences (with physics at the bottom and sociology at the top). Reduction occurs whenever it is

2 εισήγησης αναφοράς.2.4. Για να να γίνω πιο πειστικός, θα χρειαστεί ίσως να αντιµετωπίσω τα εξής σχετιζόµενα ζητήµατα: Το ζήτηµα των ποιοτήτων (qualia) το οποίο, κατά µία έννοια, είναι τετριµµένο για την επιστήµη και ψευδοπρόβληµα για τη φιλοσοφία) Την αιτιότητα Τον ντετερµινισµό Το επιστηµονικό στάτους της ψυχολογίας και τον ανώµαλο µονισµό. 3. ιαθεωρητική αναγωγή: Μια ιδιαίτερα επεξεργασµένη παρουσίαση αυτού του επιστηµολογικού φαινοµένου είναι αυτή του Hooker (Hooker1981, Hooker 1981, Hooker 1981). Με λίγα λόγια, αναγωγή είναι η ειδική σχέση µεταξύ δύο θεωριών που ζουν σε δύο διαφορετικά επίπεδα σε µια ιεραρχική κατάταξη των επιστηµών (µε τη φυσική στο κατώτατο επίπεδο και την κοινωνιολογία στο ανώτατο). Αναγωγή συµβίνει κάθε φορά που κατασκευάζεται µοντέλο της θεωρίας του ανώτερου επιπέδου (των προτάσεων, των νόµων, των εννοιών της, κ.ό.κ.) εντός της θεωρίας του κατώτερου επιπέδου (µε τη βοήθεια συνδετικών συνθηκών που ονοµάζονται «διατυπώσεις γεφύρωσης»). Προσέξτε ότι αυτό που ανάγεται είναι θεωρίες, όχι αντικείµενα. Οι διαθεωρητικές αναγωγές ορθώς χαιρετίζονται σαν σταθµοί στην ιστορία της ανθρωπότητας γιατί εξασφαλίζουν εννοιολογική απλοποίηση και εξηγητική ενοποίηση. Όταν όµως επιχειρείται να γίνει αναγωγή, τα πράγµατα µερικές φορές πηγαίνουν καλά και άλλες φορές άσχηµα. Στην πρώτη περίπτωση οι αναγωγές είναι επιτυχείς, οπότε κάνουµε λόγο για διατήρηση (της θεωρίας του ανώτερου επιπέδου). Εδώ, η θεωρία του ανώτερου επιπέδου ανάγεται στο σύνολό της. Ένα καλό παράδειγµα είναι η αναγωγή της οπτικής στον ηλεκτροµαγνητισµό, µε την έννοια ότι το σώµα των διατυπώσεων της οπτικής στο σύνολό τους έχει πλέον αναχθεί στον ηλεκτροµαγνητισµό. Άλλες αναγωγές αποτυγχάνουν, οπότε κάνουµε λόγο για εξάλειψη (της θεωρίας του ανώτερου επιπέδου) η θεωρία του ανώτερου επιπέδου πηγαίνει στο καλάθι των αχρήστων, και δεν αποµένει τίποτε από αυτήν εκτός από κάποια ίχνη, ενσωµατωµένα στην ανάγουσα θεωρία. Ας σκεφτούµε τι έχει αποµείνει σήµερα από τη θεωρία του φλογιστού σε µια χηµεία που κάνει λόγο για καύσεις, οξείδια κ.λπ. Για να επανέλθουµε στο θέµα µας, και αναφορικά µε το συνεχές φάσµα αναγωγής που εκτείνεται από τη διατήρηση ως την εξάλειψη, θα στοιχηµάτιζα ότι τελικά µεγάλο µέρος της ψυχολογίας είναι (ή θα είναι) αρκετά στιβαρό ώστε αναχθεί στη νευροεπιστήµη, ότι η αναγωγή θα είναι παρόµοια µε αυτήν της θερµοδυναµικής στη στατιστική µηχανική (δηλαδή ότι δεν θα είναι ιδιαίτερα οµαλή, µε την έννοια ότι µεγάλο µέρος της ψυχολογίας και µεγάλο µέρος της νευροεπιστήµης θα πρέπει να υποστούν αλλαγές για να επιτευχθεί)και ότι συνεπώς θα πρέπει να τοποθετηθεί κάπου ανάµεσα στα δύο άκρα της εξάλειψης (γι αυτό και υποστηρίζω τον εξαλειπτικό υλισµό τον οποίο θεωρώ υπερβολικά απαισιόδοξο) και της διατήρησης (αυτός είναι ο λόγος που υποστηρίζω τον αναγωγικό υλισµό τον οποίο θεωρώ υπερβολικά γενναιόδωρο) Ένα σχετικό ζήτηµα (το επιστηµικό στάτους της ψυχολογίας): Η αναγωγή που προβλέπω θα ήταν άπελπισ αν η ψυχολογία δεν περιείχε προτάσεις διατυπωµένες µε µορφή νόµων. Η επιβεβαίωση αυτής της απαισιόδοξης στάσης υπονοεί αποδοχή του ανώµαλου µονισµού του Davidson (Davidson 1980). εδοµένων των περίφηµων νόµων της ψυχοφυσικής (π.χ. η κύρια αλληλουχία, ο νόµος του Donder, ο νόµος του Listing, ο νόµος των Weber-Fechner possible to construct a model of the high level theory (its statements, laws, concepts, etc.) within the low level theory (with the help of boundary conditions that are called bridging statements). It is theories that are reduced, mind you, and not objects. Intertheoretic reductions are rightly celebrated as important because they offer conceptual simplification and explanatory unification. However, whenever reduction is attempted, sometimes things go right and sometimes they go wrong. The former is the case when reductions are successful, in which case we talk of retention (of the high level theory). Here, it is all of the high level theory that is reduced lock, stock and barrel. A good example of this is the reduction of optics to electromagnetism in the sense that the whole corpus of optics was reduced to electromagnetism. Other reductions fail, in which case we talk of elimination (of the high level theory); the high level theory goes to the waste-basket, and nothing is left of it except for a few traces incorporated in the reducing theory. Consider what it is that is nowadays left of the theory of phlogiston in our chemistry of burning, oxides, etc. To get back to the issue in hand, and considering the retention-elimination spectrum of the reduction continuum, I would bet that at the end of the day a lot of psychology is (or will be) solid enough to be reduced to neuroscience, that the reduction will have a form akin to that of thermodynamics to statistical mechanics (i.e., that it will prove fairly bumpy in the sense that much of psychology and much of neuroscience will have to be modified to accommodate the process) and thus that the said reduction will be somewhere between the two extremes of elimination (this is the reason why I do not subscribe to eliminative materialism which I consider too pessimistic) and retention (this is the reason why I do not subscribe to reductive materialism which I consider too generous) A corollary (the epistemic status of psychology): The reduction I envisage would be hopeless if psychology contained no lawful statements. To affirm this pessimistic stance implies acceptance of Davidson's anomalous monism (Davidson 1980). Given the illustrious laws of psychophysics (e.g., the main sequence, Donder's law, Listing's law, Weber-Fechner's law, etc.) which are both robust and quantitative, I consider this pessimistic attitude unjustified. On the other hand, it might be argued that these statements apply to too little of the psyche and that therefore reduction to neuroscience applies to a small part of psychology. Nonetheless, there is a second part to psychology, the part which illuminates our efforts to divine our interactions with other human beings, say the motives of a colleague who stood us up at a meeting. Did he have the intention to attend but was unable to do so because of the traffic, did he forget, was he ashamed to attend because of the slow progress of his work or did he intend to send a message, however uncivil, to the effect that he is no longer interested in a collaboration? In our effort to supply answers and explanations we deploy theories of human motivation, action, perception and communication which we assume are lawful or we would have no hope to understand and communicate with one another. The epistemic status of these theories is that of folk science, however rudimentary, in this case folk psychology (as eloquently argued by Churchland, 1992 #359]; Churchland 1995). It is both the laws of psychophysics and the regularities highlighted by folk psychology which are amenable to reduction (of some sort or another). Readers who want to see additional formal reasons which render structuralist accounts of intertheoretic

3 κ.ο.κ.), που είναι και εύρωστοι και ποσοτικοί, θεωρώ ότι αυτή η απαισιόδοξη στάση δεν δικαιώνεται. Αφετέρου, όµως, θα µπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι οι προτάσεις αυτές αφορούν πολύ µικρό µέρος της ψυχής και ότι συνεπώς η αναγωγή στη νευροεπιστήµη αφορά ένα µικρό µέρος της ψυχολογίας. Η ψυχολογία όµως έχει και ένα δεύτερο τµήµα, το τµήµα εκείνο που φωτίζει τις προσπάθειές µας να εξηγήσουµε τις συναλλαγές µας µε τους ανθρώπους µας, π.χ. τα κίνητρα ενός συναδέλφου που µας έστησε σε µια συνάντηση. Είχε άραγε σκοπό να έρθει αλλά δεν τα κατάφερε επειδή έπεσε σε κίνηση, µήπως το ξέχασε, µήπως ντράπηκε να έρθει επειδή η δουλειά του προχωρεί πολύ αργά, ή µήπως επιθυµούσε να µας στείλει ένα, αγενές, έστω, µήνυµα ότι η συνεργασία µας του είναι πλέον αδιάφορη; Στην προσπάθειά µας να δώσουµε απαντήσεις και εξηγήσεις αναπτύσσουµε θεωρίες για τα κίνητρα, τις πράξεις, την αντίληψη και την επικοινωνία των ανθρώπων, που θεωρούµε ότι διέπονται από νόµους, γιατί ειδάλλως θα ήταν άπελπις οποιαδήποτε προσπάθεια να αντιληφθούµε ο ένας τον άλλον και να επικοινωνήσουµε. Το γνωσιοθεωρητικό στάτους αυτών των θεωριών είναι εκείνο της, στοιχειώδους, έστω, δηµώδους επιστήµης,και στην προκειµένη περίπτωση της δηµώδους ψυχολογίας (όπως έχει εύγλωττα υποστηρίξει ο Churchland, 1992:359] Churchland 1995). Τόσο οι νόµοι της ψυχοφυσικής όσο και οι κανονικότητες που επισηµαίνει η δηµώδης ψυχολογία διατίθενται για αναγωγή. Στους αναγνώστες που θέλουν να δουν επιπλέον τυπικούς λόγους που προστατεύουν τις δοµιστικές εκδοχές της διαθεωρητικής αναγωγής (όπως αυτή του Hooker) από τα επιχειρήµατα του Davidson προτείνω να συµβουλευθούν τον Bickle (1998). 4. Οντολογική αναγωγή: Αυτά καλύπτουν το ζήτηµα της επιστηµολογικής αναγωγής. Τι γίνεται όµως µε την οντολογική αναγωγή; Με άλλα λόγια τι συµβαίνει στα πράγµατα που περιέχονται σε µια θεωρία ανώτερου επιπέδου όταν οι νόµοι της εξηγούνται µε όρους της ανάγουσας θεωρίας (συν τις προτάσεις γεφύρωσης); Η απάντηση είναι ότι η επιστηµολογική αναγωγή (εν προκειµένω της ψυχολογίας στη νευροεπιστήµη)συνεπάγεται την οντολογική αναγωγή (εν προκειµένω του νου στον εγκέφαλο). Αυτό δεν είναι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από τον ισχυρισµό ότι το υλικό που διέπεται από τους νόµους των ιδανικών αερίων (πίεση, όγκος και θερµότητα) είναι ένα και το αυτό µε το υλικό που διέπεται από τους νόµους της στατιστικής µηχανικής, αρκεί να έχει κατασκευάσει κανείς ένα γλωσσάριο αντιστοίχισης (µέση κινητική ενέργεια των µορίων αντιστοιχεί σε θερµότητα, κ.λπ.) Παρά τα επιχειρήµατα του John Searle (1995), αυτό δεν οδηγεί στην εξάλειψη των πραγµάτων του ανώτερου επιπέδου. Ο κύκλος του Carnot, παραδείγµατος χάριν, και οι γνώσεις µας για τις µηχανές εσωτερικής καύσεως, δεν εξαλείφουν τα αυτοκίνητα. Αυτό που εξαλείφεται είναι ιδέες όπως «ένα πράσινο διαβολάκι είναι εγκατεστηµένο στους κυλίνδρους, κινεί τα πιστόνια και κάνει τους τροχούς να γυρίζουν». Αυτό απαντά και στο δεύτερο επιχείρηµα που προσφέρει η εισήγηση αναφοράς(στο #12) κατά της ψυχονευρωνικής αναγωγής: «εφ' όσον παραµένει ανέφικτο να πειστούµε πως αυτό που λέµε "ποιόν" και αυτό που λέµε "υλικό εγκέφαλο" είναι πράγµατα ανοµοιογενή κι αλλότρια, όλες οι παροµοιώσεις και µεταφορές µε τις οποίες προσπαθούµε να εκφράσουµε την σχέση τους και να την ενσωµατώσουµε στα παραγωγικά µας πρότυπα (πάγκρεας-ινσουλίνη, αντικείµενοσκιά, ατµοµηχανή-σφυρίχτρα, λύρα-µελωδία) θα παραµένουν άστοχες». Αυτό είναι σωστό κατά τετριµµένο τρόπο (δεδοµένου ότι το υλικό του νου και το υλικό του reduction (such as Hooker's) immune to Davidson's arguments are encouraged to consult (Bickle 1998). 4. Ontological reduction: This much covers the issue of epistemological reduction but what about ontological reduction? In other words, what happens to the things populating a high level theory when the laws of the high level theory are explained in terms of the laws of the reducing theory (cum bridging statements). The answer is that, epistemological reduction (of psychology to neuroscience) entails ontological reduction (of the mind to the brain). This is nothing more and nothing less than claiming that the stuff which obeys the laws of ideal gases (its pressure, volume and temperature) is one and the same as the stuff that obeys statistical mechanics provided one has built a glossary of correspondences (mean kinetic energy of molecules in the case of temperature, etc.). Contrary to arguments put forth by John Searle (1995), this does not result in the elimination of higher level things. For example, Carnot's cycle and our knowledge of internal combustion engines do not eliminate cars. What gets eliminated are notions such as "a little green devil is lodged in the cylinders, moves the pistons and makes the wheels go round". This also addresses the second argument that the target essay offers (in #12) against psychoneural reduction: "As long as we continue not to have a choice but to acknowledge that consciousness is not co-substantial with its presumed generator, all analogies that have been used to express its relation to the brain (pancreas-insulin, object-shadow, train engine- whistle, lyre-music) will continue to be inept". This is correct in a trivial sense (since mind stuff and brain stuff populate two different epistemic levels, by definition) but begs the question in the sense that mind things and brain things are assumed not to be made of the same substance which is the point at issue A first corollary (emergent phenomena): It has been argued, that we could know everything that can be known about lower level things (take for example the atoms of oxygen and hydrogen) without being able to explain the properties of a higher level thing (the liquidity of water in our example). There is nothing mysterious about our inability to do so; it is due to the fact that we have artificially left out certain properties and in the case of neuroscience a whole discipline. The properties in question concern the manner in which parts interact to form a whole, a not trivial matter indeed (consider the amount of work invested in phase transitions, solid state physics and the 3-D shape of proteins). Turning to the discipline in question, it goes by the name "control systems theory". To see how this discipline works, consider two clocks with different periodicities. They keep time, but not quite the same way. One goes fast, the other goes slow. When both clocks are placed on the same wall the phenomenon of entrainment ensues. The two clocks go together but they do not go either with the period of the one or the period of the other. Control systems theory is about the many, many examples of this sort. Whenever two (or more) things are put together and they interact to form a system, something new emerges. Engineers call such emergent things "virtual things". When faced with virtual things, instead of admissions of defeat which take the form "I see a strange periodicity, but God only knows where it comes from", it is possible to completely explain them provided enough information about the properties of the parts (this is

4 εγκεφάλου κατοικούν σε δύο διαφορετικά επιστηµικά επίπεδα) αλλά πρόκειται για λήψη του ζητουµένου, µε την έννοια ότι θεωρείται δεδοµένο πως τα πράγµατα του νου και τα πράγµατα του εγκεφάλου δεν είναι φτιαγµένα από την ίδια ουσία, ενώ αυτό είναι και το ζήτηµα που µας απασχολεί Ένα πρώτο σχετικό ζήτηµα (τα αναδυόµενα φαινόµενα): έχει υποστηριχθεί ότι είναι δυνατό να γνωρίζουµε τα πάντα για τα πράγµατα του κατώτερου επιπέδου (παραδείγµατος χάριν για τα άτοµα του οξυγόνου και του υδρογόνου) χωρίς να είµαστε σε θέση να εξηγήσουµε τις ιδιότητες ενός πράγµατος του ανώτερου επιπέδου (στο παράδειγµά µας, την υγρότητα του νερού). Η αδυναµία µας αυτή δεν έχει τίποτε το µυστηριώδες οφείλεται στο γεγονός ότι έχουµε αποκλείσει τεχνητά ορισµένες ιδιότητες και, στην περίπτωση της νευροεπιστήµης, έναν ολόκληρο επιστηµονικό κλάδο. Οι ιδιότητες αυτές αφορούν τον τρόπο µε τον οποίο τα µέρη αλληλεπιδρούν για να σχηµατίσουν ένα σύνολο, ένα ζήτηµα δηλαδή καθόλου απλό (ας θυµηθούµε πόση δουλειά έχει επενδυθεί στις µεταβολές φάσης, τη φυσική στερεάς κατάστασης και το τρισδιάστατο σχήµα των πρωτεϊνών). Όσο για τον επιστηµονικό κλάδο που αποκλείεται εδώ, πρόκειται για τη «θεωρία συστηµάτων ελέγχου». Για να δούµε πώς λειτουργεί, ας σκεφτούµε δύο ρολόγια µε διαφορετικές περιοδικότητες. Μετρούν το χρόνο, αλλά όχι µε τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Το ένα είναι πιο γρήγορο, το άλλο πιο αργό. Όταν και τα δύο ρολόγια τοποθετηθούν στον ίδιο τοίχο παρατηρείται το φαινόµενο του συντονισµού. Τα δύο ρολόγια συγχρονίζονται αλλά δεν ακολουθούν ούτε την περίοδο του ενός ούτε την περίοδο του άλλου. Η θεωρία συστηµάτων ελέγχου αφορά τα πολλά, πάρα πολλά παρόµοια παραδείγµατα. Όποτε δύο (ή περισσότερα) πράγµατα τοποθετούνται µαζί και αλληλεπιδρούν σχηµατίζοντας ένα σύστηµα, αναδύεται κάτι νέο. Οι µηχανικοί αποκαλούν αυτά τα αναδυόµενα πράγµατα «οιονεί πράγµατα». Όταν βρισκόµαστε αντιµέτωποι µε οιονεί πράγµατα, αντί να σηκώσουµε τα χέρια ψηλά και να πούµε «βλέπω µια παράξενη περιοδικότητα, αλλά ένας θεός ξέρει σε τι οφείλεται», είναι δυνατόν να τα εξηγήσουµε πλήρως, αρκεί να έχουµε αρκετές πληροφορίες σχετικά µε τις ιδιότητες των µερών (αυτό αντιστοιχεί στους όρους «συνάρτηση µεταφοράς» και «σχέση εισροής/εκροής») που χρησιµοποιούν οι µηχανικοί) και σχετικά µε τον τρόπο που αλληλεπιδρούν για να σχηµατίσουν ένα όλο (αυτό είναι το «block diagram» των µηχανικών), και ολίγη άλγεβρα (π.χ. εξισώσεις διαφοράς και διαφορικές εξισώσεις, µετασχηµατισµούς Laplace,γραµµική άλγεβρα, κ.λπ.) Ένα δεύτερο σχετικό ζήτηµα (οι αβάσιµοι ισχυρισµοί ως παράδειγµα µη ικανοποιητικής αναγωγής): Το πρώτο επιχείρηµα της εισήγησης αναφοράς κατά της ψυχονευρικής αναγωγής έχει ως εξής: «Πρώτον διότι, καθώς ανέφερα στην αρχή, τα σχετικά εµπειρικά δεδοµένα είναι προφανώς ανεπαρκή να ξεχωρίσουν ποιό απ' όλα τα πρότυπα που κυκλοφορούν στέκει και ποιο όχι. Οπότε, λεω, εφ' όσον κανένα από τα συγκεκριµένα πρότυπα δεν χαίρει γενικής αποδοχής και δεν επιβεβαιώνεται από τα εµπειρικά δεδοµένα, ποιος ο λόγος να πιστέψουµε ότι, παρ' όλα ταύτα, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι τα ίδια δεδοµένα επικυρώνουν την µεταφυσική θέση πως ο εγκέφαλος παράγει συνείδηση;» (στο #12). Η εισήγηση αναφοράς επιδεικνύει τον δέοντα σκεπτικισµό όσον αφορά τους ισχυρισµούς που έχουν ως τώρα δηµοσιευτεί σχετικά µε τη βιολογία της συνείδησης. Έχει υποστηριχθεί, παραδείγµατος χάριν (από τον Wolf equivalent to the engineering terms "transfer function" and "input/output relation"), about how they interact to make a whole (this is the "block diagram" of engineers), and some algebra (e.g., difference and differential equations, Laplace transforms, linear algebra, etc.) A second corollary (wild claims as an instance of unsatisfactory reduction): The first argument that the target essay offers against psychoneural reduction has as follows: "Well, because, first of all, as I mentioned at the very beginning, the presumably pertinent facts are not good enough to decide even among alternative, empirically falsifiable models of brain mechanisms of consciousness. So, why should I believe that they, nevertheless, are good enough to decide among metaphysical positions?" (in #12). The target essay is duly skeptical as regards published claims re the biology of consciousness. For example, it has been argued (by Wolf Singer and his colleagues among others) that 40 Hz oscillations underlie perceptual experience and awareness (e.g., Engel et al. 1991). More specifically, some of these experiments demonstrated that cells with similar receptive fields which live in different parts of the cortex (say one in V1 and the other in V2) discharge in a phaselocked periodic manner when the cats they belong to are presented with simple visual stimuli such as bars of particular orientation. Valerie Hardcastle has aptly criticized the interpretations which are sometimes drawn from these experiments (Hardcastle 1996). To briefly summarize one of them, she charges neuroscientists with studying a mechanism potentially responsible for a phenomenon (i.e., segmentation) other than the one they claimed to have studied (i.e., binding). Hadcastle argues that to study binding, the scientists should have isolated non-orientation selective cells responding to red stimuli as well as other cells responding to achromatic bars of specific orientation and studied how the discharge of both cell classes is modified in response to red bars of that specific orientation. I find such phenomena (i.e., unjustified claims) to be unexceptional in science, probably due to pressures associated with career development and grantsmanship. I am sure that each one of us has encountered a wild claim in his/her own field and may even have attempted to set the record straight. To give an example, consider the May 1999 study which concluded that pollen from genetically modified corn plants kills monarch caterpillars (Losey et al. 1999). Against a backdrop of controversy over genetically modified food sources, some 76 articles appeared within the next 2 months in major newspapers in the U.S.A., for good reason. If reliable, the results would have drastic consequences for public acceptance of genetically modified foods. But was the monarch really in danger? Apparently not, as first shown by the report that the Bacillus thuringiensis pollen is not toxic to another species, the black swallowtail (Wraight et al. 2000), and may even be beneficial for bio-diversity (Pimentel and Raven 2000). Given wild claims about the effects of DNA manipulation upon the phenotype are we to conclude that the former is not causally relevant for the latter? 4.3. A third corollary (mistaken identity as an instance of unsatisfactory reduction): Is it possible to be mistaken about the identity of the reducing theory? Since human beings are fallible I would be surprised if it weren't. A famous example is the attempt to reduce electromagnetism to Newtonian mechanics (and the attending ontology of the ether) and its

5 Singer και τους συνεργάτες του, µεταξύ άλλων)ότι της αντιληπτικής εµπειρίας και συνειδητότητας υπόκεινται ταλαντώσεις των 40 Hz (π.χ. Engel et al. 1991). Συγκεκριµένα, κάποια από αυτά τα πειράµατα έδειξαν ότι κύτταρα µε παρόµοια δεκτικά πεδία που βρίσκονται σε διαφορετικά µέρη του φλοιού (π.χ. το ένα στη V1 και το άλλο στη V2)εκφορτίζονται µε συντονισµένο περιοδικό τρόπο όταν στις γάτες στις οποίες ανήκουν παρουσιάζονται απλά οπτικά ερεθίσµατα όπως ράβδοι µε ένα συγκεκριµένο προσανατολισµό. Η Valerie Hardcastle έχει σχολιάσει προσφυώς τις ερµηνείες που εξάγονται πολλές φορές από αυτά τα πειράµατα (Hardcastle 1996). Για να παρουσιάσουµε συνοπτικά µια κριτική της, κατηγορεί τους νευροεπιστήµονες ότι µελετούν ένα µηχανισµό που είναι δυνητικά υπεύθυνος για ένα φαινόµενο (π.χ. την κατάτµηση) που είναι άλλο από αυτό που είχαν ισχυριστεί ότι µελετούσαν (π.χ. τη σύνδεση). Η Hardcastle υποστηρίζει ότι για να µελετήσουν τη σύνδεση, οι επιστήµονες θα έπρεπε να είχαν αποµονώσει κύτταρα που δεν είναι επιλεκτικά ως προς τον προσανατολισµό και που απαντούν σε κόκκινα ερεθίσµατα καθώς και άλλα κύτταρα που απαντούν σε άχρωµες ράβδους µε συγκεκριµένο προσανατολισµό και να εξετάσουν πώς οι εκφορτίσεις και των δύο κατηγοριών κυττάρων µεταβάλλονται όταν το ζώο στο οποίο ανήκουν βρίσκεται αντιµέτωπο µε κόκκινες ράβδους του συγκεκριµένου προσανατολισµού. Θεωρώ ότι τέτοιου είδους φαινόµενα (δηλαδή οι αβάσιµοι ισχυρισµοί) είναι συνηθισµένα στην επιστήµη, ίσως λόγω των πιέσεων που αφορούν την επαγγελµατική εξέλιξη και τη χρηµατοδότηση). Είµαι βέβαιος πως όλοι µας έχουµε συναντήσει έναν αβάσιµο ισχυρισµό, στο πεδίο που δουλεύουµε, και πως µπορεί ακόµη και να έχουµε επιχειρήσει να αποκαταστήσουµε την αλήθεια. Ας θυµηθούµε, παραδείγµατος χάριν τη µελέτη του Μαΐου 1999 που κατέληγε ότι η γύρη των γενετικά µεταλλαγµένων σιτηρών σκοτώνει τις κάµπιες της πεταλούδας monarch (Losey et al. 1999). Σε µια ατµόσφαιρα αντιπαράθεσης σχετικά µε τις γενετικά µεταλλαγµένες πηγές τροφής, εµφανίστηκαν περίπου 76 άρθρα τους επόµενους δύο µήνες σε µεγάλες εφηµερίδες στις ΗΠΑ, και όχι αδικαιολόγητα. Αν ήταν αξιόπιστα, τα αποτελέσµατα θα είχαν δραστικές επιπτώσεις στη δηµόσια αποδοχή των γενετικά µεταλλαγµένων τροφών. Κινδύνευε όµως στ αλήθεια η monarch; Φαίνεται πως όχι, όπως έδειξε αρχικά το εύρηµα ότι η γύρη του Bacillus thuringiensis δεν είναι τοξική για ένα άλλο είδος, το black swallowtail (Wraight et al. 2000), και µπορεί ακόµη και να δρα ευεργετικά σε ό,τι αφορά τη βιοποικιλότητα (Pimentel and Raven 2000). Μήπως επειδή προβάλλονται αβάσιµοι ισχυρισµοί σχετικά µε τις επιπτώσεις της τροποποίησης του DNA στο φαινότυπο,πρέπει να συµπεράνουµε ότι το πρώτο δεν επηρεάζει αιτιακά το δεύτερο; 4.3. Ένα τρίτο σχετικό ζήτηµα (η εσφαλµένη ταυτότητα ως παράδειγµα µη ικανοποιητικής αναγωγής): Είναι δυνατό να κάνουµε λάθος ως προς την ταυτότητα της ανάγουσας θεωρίας; εδοµένου ότι οι άνθρωποι κάνουν λάθη, θα µε εξέπλησσε αν δεν ήταν. Ένα πασίγνωστο παράδειγµα είναι η προσπάθεια να αναχθεί ο ηλεκτροµαγνητισµός στη νευτώνεια µηχανική (και η συνακόλουθη οντολογία του αιθέρα) και η εκπνοή της µετά το πείραµα Michelson- Morley (µια περίπτωση καίριου πειράµατος). Ένα άλλο λιγότερο γνωστό παράδειγµα είναι ο τρόπος που ο Καρτέσιος χρησιµοποίησε τους στροβίλους για να εξηγήσει τις βαρυτικές δυνάµεις αντί για την τρελή ιδέα της δράσης από απόσταση που προϋπέθετε η νευτώνεια δυναµική. Ποια demise following the Michelsen-Morley experiment (a case of crucial experiment). Another less famous example is Descartes' use of vortices to account for gravitational forces instead of the crazy notion of action at a distance inherent in Newtonian dynamics. So what is likely to prove the adequate reducing ontology in the case of the mind? I would bet that the answer depends on the part of the mind one is interested in. Electrical properties of single neurons (as in the case of the period of oscillations underlying respiration), bifurcation patterns of single axons (as in the case of Hering's law), networks of neurons contained within a single nucleus (as in the case of the neural integrator) or lamina (as in the case of the locomotor central pattern generator), networks of neurons contained within several nuclei (as in the case of the burst generator of the saccadic system) and even networks of entire cortical areas (as envisioned in some models of the delayed match to sample task) are likely to prove the case. What is worse, they are likely to prove simultaneously and compoundly adequate. For example, both the non-linarity inherent in NMDA glutamate receptors (mediating synaptic relations between the L cells of the superficial tectal layers and deeper layer cells) and the regenerative excitatory connections between adjacent tectal long-lead burst cells seem to operate in tandem for the brain to go from the pitifully few spikes (emitted by sensory neurons in response to external events) to the massive bursts of spikes (that allow us to look around for the source of the disturbance). In effect, the reduction of mind to brain that I envision is a multilevel one, and one in which reducing ontologies operate simultaneously. Many, many different channels get incorporated into the membranes of neurons. Their kinetics, their time and voltage dependence and their complex geometric arrangement gives rise to emergent phenomena (i.e., phenomena that live in a different world from the world of channel properties) such as the action potential. Because ion movement depends on thermal noise, local concentrations and electric fields the flux equations display voltage and time dependence. Add to this the fact that membranes are not homogeneous and the fact that neuron geometry matters (which implies that Kirchoff's laws are also needed) and one realizes that this is already a very, very, very complex level of description. Even without the added complexity of non-uniform membranes (i.e., forgetting that sodium channels are preferentially concentrated in some parts of the neuron such as the axon hillock) and active processes described by the Hodgkin-Huxley formalism (meaning, after forgetting that action potentials exist) it used to take my colleagues, a VAX machine and myself about a whole night to evaluate the input resistance of a geometrically accurate gamma motoneuron (Burke et al. 1994). Thanks in part to action potentials, nerve cells are connected to other nerve cells in complex arrangements of interconnections which again give rise to emergent phenomena such as lateral inhibition. At this level of description, the information carrier, the equations to be solved and the laws which determine the rules of the game are neither Kirchoff's laws, nor the flux equations but spike trains. Even so, the systems of ordinary differential equations that describe such networks soon get out of hand. Networks of nerve cells interact with other networks of nerve cells to form larger cell assemblies such as patches in primary visual cortex which again display emergent properties (such as cepstral filtering to obtain disparity information and hence depth) when compared with their constituent networks, and so on. It is the fact that it involves so many different levels of

6 λοιπόν θα είναι η πιθανότερη ανάγουσα οντολογία στην περίπτωση του νου; Θα στοιχηµάτιζα ότι η απάντηση εξαρτάται από το µέρος του νου για το οποίο ενδιαφέρεται κανείς. Οι ηλεκτρικές ιδιότητες µεµονωµένων νευρώνων (όπως στην περίπτωση της περιόδου ταλάντωσης που υπόκειται της αναπνοής),τα πρότυπα διακλάδωσης µεµονωµένων αξόνων (όπως στην περίπτωση του νόµου του Hering), δίκτυα νευρώνων που περιέχονται σε µεµονωµένους πυρήνες (όπως στην περίπτωση του νευρωνικού ολοκληρωτή, ή στιβάδες (όπως στην περίπτωση της γεννήτριας του κεντρικού προτύπου της κίνησης), δίκτυα νευρώνων που περιέχονται σε πολλούς πυρήνες (όπως στην περίπτωση της γεννήτριας ριπών του σακκαδικού συστήµατος) ή ακόµη και δίκτυα ολόκληρων περιοχών του φλοιού (όπως υποθέτουν ορισµένα µοντέλα για τη διαδικασία του καθυστερηµένου ταιριάγµατος µε το δείγµα (delayed match to sample) αποδεικνύουν πιθανόν αυτό που λέω. Το χειρότερο είναι ότι, κατά πάσα πιθανότητα, θα αποδειχθούν συγχρόνως και συνδυασµένα επαρκή. Παραδείγµατος χάριν, και η µη γραµµικότητα που χαρακτηρίζει τους NMDA γλουταµινικούς υποδοχείς (που διαµεσολαβούν τις συναπτικές σχέσεις ανάµεσα στα κύτταρα L των επιφανειακών στοιβάδων του τετράδυµου και σε κύτταρα βαθύτερων στοιβάδων) και οι αναγεννώµενες ερεθιστικές συνδέσεις µεταξύ παρακείµενων καθυστερηµένων ριπιστών του πρόσθιου διδύµιου φαίνονται να λειτουργούν συνδυασµένα έτσι ώστε να µετασχηµατίσει ο εγκέφαλος τα αξιοθρήνητα λίγα δυναµικά ενέργειας (που εκπέµπουν οι αισθητηριακοί νευρώνες απαντώντας σε εξωτερικά συµβάντα) στις µαζικές εκρήξεις δυναµικών ενέργειας (που µας επιτρέπουν να κοιτάξουµε γύρω µας αναζητώντας την πηγή της ενόχλησης). Πράγµατι, η αναγωγή του νου στον εγκέφαλο όπως την οραµατίζοµαι, θα είναι πολυεπίπεδη, και οι ανάγουσες οντολογίες θα λειτουργούν ταυτόχρονα. Είναι πάρα πολλοί οι διαφορετικοί δίαυλοι που περιέχονται στις µεµβράνες των νευρώνων. Η κινητική τους, η εξάρτησή τους από το χρόνο και την τάση και η πολύπλοκη γεωµετρική τοποθέτησή τους δηµιουργεί αναδυόµενα φαινόµενα (δηλαδή φαινόµενα που ζουν σε έναν κόσµο διαφορετικό από τον κόσµο των ιδιοτήτων των διαύλων) όπως το δυναµικό ενέργειας. Επειδή η κίνηση των ιόντων εξαρτάται από το θερµικό θόρυβο, τις τοπικές συγκεντρώσεις και τα ηλεκτρικά πεδία οι εξισώσεις ροής παρουσιάζουν εξάρτηση από την τάση και το χρόνο. Αν σε αυτό προσθέσουµε το γεγονός ότι οι µεµβράνες δεν είναι οµοιογενείς και το γεγονός ότι παίζει ρόλο και η γεωµετρία των νευρώνων (πράγµα που συνεπάγεται ότι χρειαζόµαστε και τους νόµους του Kirchoff) θα καταλάβουµε ότι βρισκόµαστε ήδη σε ένα πάρα πάρα πολύ πολύπλοκο επίπεδο περιγραφής. Ακόµη και χωρίς την επιπλέον πολυπλοκότητα των µη οµοιόµορφων µεµβρανών (αν δηλαδή ξεχάσουµε ότι οι δίαυλοι νατρίου συγκεντρώνονται κυρίως σε ορισµένα σηµεία του νευρώνα όπως ο εκφυτικός κώνος) και των ενεργών διαδικασιών που περιγράφονται από το φορµαλισµό Hodgkin-Huxley (αν δηλαδή ξεχνούσαµε ότι υπάρχουν δυναµικά ενέργειας) οι συνεργάτες µου, µια µηχανή VAX κι εγώ χρειαζόµασταν σχεδόν µια ολόκληρη νύχτα για αξιολογήσουµε την αντίσταση εισόδου ενός γεωµετρικά ακριβούς κινητικού νευρώνα γ (Burke et al. 1994). Χάρις, εν µέρει, στα δυναµικά ενέργειας, τα νευρικά κύτταρα συνδέονται µε άλλα νευρικά κύτταρα σε πολύπλοκους σχηµατισµούς διασυνδέσεων που και αυτοί προκαλούν αναδυόµενα φαινόµενα, όπως η πλαγία αναστολή. Σε αυτό το επίπεδο περιγραφής, ο φορέας της organization the one built on top of another, so many reductive ontological steps the one coming on the heels of the other, that is unique to the brain and makes ontological reduction of the mind to it so difficult to accept A fourth corollary (determinism): It is normal to ask whether ontological reduction of the mind to the brain assumes a deterministic mental life and whether this poses a threat to our most human characteristics, our notion of freewill, our subjective individuality, etc.? For the sake of argument, let us assume that we have managed to reduce psychology to neuroscience, neuroscience to biology, biology to chemistry and so on all the way down to physics. Let us further assume that the physical world is causally closed in the Hamiltonian sense (i.e., given knowledge of the present position of all particles and their velocity we can predict their future positions and velocities for all time). Doesn t this imply that our mental life is also predetermined? In broad terms this is correct and I believe this is precisely the reason why present day dualists (e.g., Chalmers 1996) are forced to occupy an epiphenomenalist position regarding the mind-body problem. Having said this, I believe that far from being undermined by determinism, the notion of free-will is inconceivable in a non-deterministic universe (this position goes by the name compatibilism and has been elaborated among others by Squires To see why consider how you would feel if after wishing to move your hand the said hand sometimes moved and sometimes it did not move. Our reluctance to come to terms with compatibilism is due to our unwillingness and/or our inability to keep track of all the relevant data about the world. Think of a merchantman that leaves Lisbon in the middle of the previous century and after many changes of direction (sail boats are notorious for their reliance on the direction of the wind), enters the New York harbor only to leave soon thereafter for Guam and thence for the cape of Good Hope, etc. Further consider that the merchantman is tracked by a Martian spaceship on a visit to earth. In the absence of additional data, the Martian would no doubt conclude that the journey is non-deterministic governed by the capriciousness of winds and currents. However, were he to take into consideration the obligations of the ship's captain towards the company that hired him, the obligations of the company towards investors and the price of commodities in several places on the planet, all indeterminacy would vanish. 5. Addressing the "put up or shut up" argument: As I said at the outset, I have no doubts that psychology, both the folk variety which illuminates our everyday efforts to make sense of ourselves and our fellow human beings and the scientific variety which formulates laws, is being reduced to neuroscience as we speak. To provide examples I would only need to list psychological theories which translate into neuroscientific theories, show how the formal structure of the former translates into that of the latter and provide a glossary for the translation. Due to the scope of the enterprise, what follows is a hodge-podge of neuroscientific facts and the psychological phenomena they concern. Unless it proves crucial for the present discussion, elaboration of formal relationships between reduced and reducing theories is left for a more opportune time Perception: There are lots of examples starting with the classical experiments of color matching and Purkinje images

7 πληροφορίας, οι εξισώσεις που πρέπει να λυθούν και οι νόµοι που ορίζουν τους κανόνες του παιχνιδιού δεν είναι ούτε οι νόµοι του Kirchoff, ούτε οι εξισώσεις ροής, αλλά αυτά που αφορούν παλµοσειρές. Ακόµη και έτσι όµως, τα συστήµατα διαφορικών εξισώσεων που περιγράφουν αυτά τα δίκτυα πολύ γρήγορα γίνονται ανεξέλεγκτα. ίκτυα νευρικών κυττάρων αλληλεπιδρούν µε άλλα δίκτυα νευρικών κυττάρων και σχηµατίζουν µεγαλύτερες συστάδες κυττάρων όπως τα patches στον πρωτοταγή οπτικό φλοιό που επίσης επιδεικνύουν αναδυόµενες ιδιότητες (όπως το cepstral filtering που δίνει πληροφορίες για την αναντιστοιχία και συνεπώς για το βάθος) όταν συγκρίνονται µε τα δίκτυα που τα συγκροτούν, κ.ο.κ. Το γεγονός ότι προϋποθέτει τόσα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης, χτισµένα το ένα επάνω στο άλλο, τόσα αναγωγικά οντολογικά βήµατα, που το ένα ακολουθεί το άλλο,είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό του εγκεφάλου και είναι αυτό που µας δυσκολεύει τόσο πολύ να δεχτούµε την οντολογική αναγωγή του νου σε αυτόν Ένα τέταρτο σχετικό ζήτηµα (ο ντετερµινισµός) : Είναι φυσικό να τίθεται το ερώτηµα αν η αναγωγή του νου στον εγκέφαλο προϋποθέτει ότι η νοητική ζωή είναι ντετερµινιστική και αν αυτό αποτελεί απειλή για τα πιο ανθρώπινα χαρακτηριστικά µας, την έννοια της ελευθερίας της βούλησης, την υποκειµενική µας ατοµικότητα, κ.λπ. Χάριν του επιχειρήµατος, ας υποθέσουµε ότι έχουµε καταφέρει να αναγάγουµε την ψυχολογία στη νευροεπιστήµη, τη νευροεπιστήµη στη βιολογία, τη βιολογία στη χηµεία και ούτω καθεξής, ως τη φυσική. Ας υποθέσουµε επιπλέον ότι ο φυσικός κόσµος είναι αιτιακά κλειστός µε τη χαµιλτονιανή έννοια (ότι δηλαδή αν γνωρίζουµε την τωρινή θέση όλων των σωµατιδίων και την ταχύτητά τους µπορούµε να προβλέψουµε τις µελλοντικές τους θέσεις και ταχύτητες εσαεί). εν συνεπάγεται αυτό ότι η νοητική µας ζωή είναι και αυτή προκαθορισµένη; Σε αδρές γραµµές αυτό είναι σωστό και πιστεύω ότι αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που οι σηµερινοί δυϊστές (π.χ. Chalmers 1996)είναι υποχρεωµένοι να υιοθετήσουν µια επιφαινοµεναλιστική θέση όσον αφορά το πρόβληµα της σχέσης νου και σώµατος. Ωστόσο, πιστεύω πως η έννοια της ελευθερίας της βούλησης όχι µόνο δεν υπονοµεύεται από τον ντετερµινισµό, αλλά θα ήταν και αδιανόητη σε ένα µη ντετερµινιστικό σύµπαν (η θέση αυτή αποκαλείται «συµβατισµός» (compatibilism) και την έχει επεξεργαστεί, µεταξύ άλλων, ο Squires (1990). Για να καταλάβετε το γιατί, σκεφτείτε πώς θα αισθανόσασταν αν, όταν επιθυµούσατε να κινήσετε το χέρι σας αυτό πότε κινούνταν και πότε όχι. Η απροθυµία µας να αποδεχθούµε τον κοµπατιµπιλισµό οφείλεται στην απροθυµία µας και/ή την αδυναµία µας να παρακολουθούµε και να καταγράφουµε όλα τα σηµαντικά δεδοµένα για τον κόσµο. Σκεφτείτε ένα εµπορικό πλοίο να αποπλέει από τη Λισαβώνα στα µέσα του προηγούµενου αιώνα και µετά από πολλές αλλαγές κατεύθυνσης (τα ιστιοφόρα είναι γνωστά για την ευαισθησία τους στην κατεύθυνση του ανέµου), εισπλέει στο λιµάνι της Νέας Υόρκης για να ξαναφύγει σε λίγο για το Γκουάµ, και από εκεί για το Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, κ.ο.κ. Σκεφτείτε επίσης ότι το πλοίο το παρακολουθεί ένα διαστηµόπλοιο από τον Άρη, που έχει έρθει για επίσκεψη. Αν δεν είχε επιπλέον δεδοµένα, ο Αρειανός θα συµπέραινε δίχως άλλο ότι το ταξίδι είναι µη ντετερµινιστικό και καθοδηγείται από τις διαθέσεις των ανέµων και των ρευµάτων. Αν, όµως, λάµβανε υπόψη του τις υποχρεώσεις του κυβερνήτη του πλοίου προς την εταιρεία που τον είχε προσλάβει, τις υποχρεώσεις της εταιρείας απέναντι στους up to the fairly recent ones that deal with attention and visual illusions. The following are a few that immediately come to mind Hartline's neurophysiological account of Mach bands (an illusory percept) for which he was awarded a Nobel prize (Hartline 1940) Hering's color opponency (gray rings appear reddish when they surround a green disk and greenish when they surround a red disk) and its relationship to color oponent retinal ganglion cells (Helmholtz 1910) Erwin Land's retinex theory and its relationship to double opponent cortical neurons (Land 1959) Julesz' psychophysics of preattentive vision and its formal similarity to the response properties of V1 cells described by Hubel and Wiesel (Julesz 1971) Marr's 2.5-D vision as it relates to much of the primate visual system (Marr 1982) Information processing versus awareness: One might argue that all these processes may very well happen inside the brain without giving rise to the conscious awareness of anything. This is the "Zombie" argument of philosophers which is both true and false and should more appropriately be discussed in the context of qualia. To avoid clutter (in #5.5., below) I will consider it here. The sense in which it is true is rather simple. Take for example blindsight which is a symptom due to lesions of V1. Patients suffering from it claim not to see anything and yet if pressed they are able to look at the location of a visual target. Clearly, processes , and the early parts of processes , and are spared (thus the patients' ability to move their eyes correctly) but apparently their engagement does not endow their owners with the conscious awareness of the lights they see. In a deeper sense, philosophers who invoke the "Zombie" argument are banking on the insight that because sometimes insufficient, relatively low level neural processes such as the above are also irrelevant for the qualitative character of subjective experience, which is false. For example, it is precisely such low level processes which cause colored objects to look flat when seen against an equiluminant grayish background (and dozens of other subjective phenomena summarized by Livingston and Hubel; 1988) Learning and Memory: There are reasons to think that once upon a not very distant past "learning and memory" fascinated neurophilosophers as much as "Consciousness" does nowadays. I should think that most of the first half of the 20th century psychology is psychology of learning and memory (this is certainly true of Pavlov but it is also true of much of the behaviorist stimulus-response psychology). Undoubtedly, there are lots of things inside the brain which change while we learn and stay changed for as long as we remember. It would be unfair to claim that nothing is known about these processes. Actually, most of what is known has been found out in the past 50 years or so (the work of Kandel, Alkon, Ito, and the voluminous literature on LTP

8 επενδυτές και τις τιµές των αγαθών σε διάφορα σηµεία του πλανήτη, κάθε απροσδιοριστία θα εξαφανιζόταν. 5. Απάντηση στο επιχείρηµα "στοιχιµάτισε ή πάψε": Όπως είπα και στην αρχή, δεν αµφιβάλλω ότι η αναγωγή της ψυχολογίας, τόσο της δηµώδους που καθοδηγεί τις καθηµερινές µας προσπάθειες να κατανοήσουµε τον εαυτό µας και τους συνανθρώπους µας, όσο και της επιστηµονικής ψυχολογίας που διατυπώνει κανόνες, στη νευροεπιστήµη, πραγµατοποιείται αυτή τη στιγµή. Αν ήθελα να δώσω παραδείγµατα θα µου αρκούσε να απαριθµήσω ψυχολογικές θεωρίες που µπορούν µα µεταφραστούν σε νευροεπιστηµονικές θεωρίες, να δείξω πώς η τυπική δοµή της πρώτης µεταφράζεται στην τυπική δοµή της δεύτερης και να δώσω ένα γλωσσάριο για τη µετάφραση. Λόγω του βεληνεκούς αυτού του εγχειρήµατος, τα όσα ακολουθούν είναι ένα συνονθύλευµα νευροεπιστηµονικών δεδοµένων και των ψυχολογικών φαινοµένων που σχετίζονται µε αυτά. Αν δεν αποδειχθεί καίριας σηµασίας για τη συζήτησή µας, η εµβάθυνση στις τυπικές σχέσεις µεταξύ αναγόµενων και αναγουσών θεωριών θα αφεθεί για µια πιο κατάλληλη στιγµή Αντίληψη: Υπάρχουν πολλά παραδείγµατα, αρχίζοντας από τα κλασικά πειράµατα του ταιράσµατος χρωµάτων και των εικόνων του Purkinje και καταλήγοντας στα πιο πρόσφατα που ασχολούνται µε την προσοχή και τις οπτικές πλάνες. Τα ακόλουθα είναι ορισµένα που µου έρχονται τώρα στο νου Η νευροφυσιολογική εξήγηση που έδωσε ο Hartline για τις λωρίδες Mach (µια αντιληπτική πλάνη) για την οποία πήρε το βραβείο Νοµπέλ (Hartline 1940) Η χρωµατική αντιπαράθεση του Hering (οι γκρίζοι δακτύλιοι φαίνονται κοκκινωποί όταν περικλείουν έναν πράσινο δίσκο και πρασινωποί όταν περικλείουν έναν κόκκινο δίσκο) και η σχέση της µε τα γαγγλιακά κύτταρα χρωµατικής αντιπαλότητας στον αµφιβληστροειδή (Helmholtz 1910) Η θεωρία «retinex» του Erwin Land και η σχέση της µε τους φλοιικούς νευρώνες διπλής αντιπαλότητας (Land 1959) Η ψυχοφυσική της προπροσεκτικής όρασης του Julesz και η τυπική οµοιότητά της µε τις ιδιότητες των κυττάρων της V1 που περιέγραψαν οι Hubel και Wiesel (Julesz 1971) Το σκαρίφηµα των 2,5 διαστάσεων του Marr και η σχέση του µε πολλά στοιχεία του οπτικού συστήµατος των πρωτευόντων (Marr 1982) Επεξεργασία πληροφοριών και συνειδητότητα: θα µπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι όλες αυτές οι διεργασίες µπορεί πράγµατι να λαµβάνουν χώρα µέσα στον εγκέφαλο χωρίς να προκαλούν καµιά απολύτως συνειδητότητα. Αυτό είναι το φιλοσοφικό επιχείρηµα σχετικά µε τα «ζόµπι» που είναι συγχρόνως αληθές και ψευδές και που θα ήταν καλύτερο να συζητηθεί όταν αναφερθούµε στις ποιότητες(qualia). Για να αποφύγω το συνωστισµό (στο #5.5, πιο κάτω) θα το συζητήσω εδώ. Η έννοια κατά την οποία είναι αληθές είναι αρκετά απλή. Ας πάρουµε για and LTD are cases in point) Actions and Decisions: It is clear that much of our everyday activity consists in defining goals which promise to be rewarding, charting a path to secure these goals in the face of adversity and staying the course with enough perseverance to attain them while remaining opportunistically flexible. It would be unfair to claim that nothing is known about how the brain controls action in animals. Moreover, most of what is known has been found out in the past 50 years or so. Without wishing to belittle the contributions of Ferrier, Adamuek, Hess, Sherrington, and the other illustrious colleagues of the late 19th and early 20th century, it is thanks to the work of Selverston, Getting, Grillner and Kristan in simple animals, of Evarts, Georgopoulos, Lemon, Fetz, etc. on the skeletomotor system, and several guys on the oculomotor system in the past 30 years or so that we can now provide an account, albeit incomplete, of animal motility. Moving closer to the issue in hand, both neuropsychology and neurophysiology have been recruited in efforts to elucidate the prefrontal cortex mechanisms responsible for the internal representation of goals and rules of the game, the acquisition of conditional associations (ifthen rules) and the role of dopaminergic input (arising in the ventral tegmental area) concerning the prediction of rewards and their realization (Miller and Cohen 2001). At a more microscopic level, I am fascinated by Jeff Schall's (Schall and Hanes 1998) description of a class of neurons whose firing rate goes hand in hand with an animal's decision to launch a movement (or withhold it) Conscious awareness: There are instances when slight changes in the stimulus configuration are good enough for a subject to pass from a state in which he/she is not consciously aware of a percept into a state in which he/she is consciously aware of the percept. The imaging studies of Weiskrantz and his colleagues in patients who suffer from blindsight and who can be consciously aware of a visual stimulus or not (depending on its location and intriguingly accompanied by activation of area 46 or not; Sahraie et al. 1997) as well as those of Semir Zeki and his colleagues (on a similar phenomenon affecting the awareness of moving stimuli which depends not on their location but on their velocity; Barbur et al. 1993) sound promising. At a more microscopic level, Nikos Logothetis and Jeff Schall demonstrated that the superior temporal sulcus contains cells whose discharge is related to the percept rather than the stimulus in cases of binocular rivalry (i.e., when one stimulus is provided to one eye, a different one to the other eye and primates including humans perceive some time the one and some time the other; Logothetis and Schall 1989) Qualia: You might object that all this progress concerns observable phenomena and that the prospects of grounding the mind onto the brain diminish as one begins to deal with hidden, private, personal aspects of our mental lives. It has been argued (e.g., Chalmers 1996) that the qualitative characteristics of conscious awareness constitute the hard problem of consciousness as opposed to the easy problems (everything contained in ) which most philosophers concede are amenable to ontological reduction. Thus, the entreaty to focus on the "qualitative characteristics of conscious awareness as exemplified by the predicates "red", "sweet", "painful" (#7 of the target essay) is an eminently

9 παράδειγµα την τυφλή όραση, ένα σύµπτωµα που οφείλεται σε βλάβες στη V1. Οι ασθενείς που πάσχουν από αυτό ισχυρίζονται ότι δεν βλέπουν τίποτα, αν όµως πιεστούν µπορούν να κοιτάξουν προς την κατεύθυνση ενός οπτικού στόχου. Είναι φανερό ότι οι διαδικασίες , και τα πρώτα στάδια της έχουν διατηρηθεί (γι αυτό και οι ασθενείς µπορούν να κινούν σωστά τα µάτια τους), φαίνεται όµως ότι η συµµετοχή τους δεν προσφέρει στους κατόχους τους τη συνειδητή αντίληψη των φώτων που βλέπουν. Κατά µια βαθύτερη έννοια, οι φιλόσοφοι που επικαλούνται το επιχείρηµα των «ζόµπι» βασίζονται στην ιδέα ότι επειδή µερικές φορές δεν επαρκούν, οι σχετικά χαµηλού επιπέδου νευρωνικές διαδικασίες όπως η παραπάνω δεν παίζουν και ρόλο στον ποιοτικό χαρακτήρα της υποκειµενικής εµπειρίας, πράγµα που δεν είναι σωστό. Λόγου χάριν, τέτοιες χαµηλού επιπέδου διαδικασίες είναι αυτές που κάνουν τα έγχρωµα αντικείµενα να φαίνονται επίπεδα όταν τα κοιτάµε µπροστά από ένα οµοιόµορφα φωτισµένο γκριζωπό φόντο (και δεκάδες άλλα υποκειµενικά φαινόµενα που απαριθµούν οι Livingston και Hubel; 1988) Μάθηση και µνήµη: Έχουµε λόγους να πιστεύουµε ότι σε ένα όχι πολύ µακρινό παρελθόν η «µάθηση και µνήµη» ασκούσε τόση γοητεία στους φιλοσόφους όση ασκεί σήµερα η «συνείδηση». Θα έλεγα ότι η ψυχολογία του πρώτου ηµίσεος του 20 ου αιώνα είναι ψυχολογία της µάθησης και της µνήµης (αυτό ισχύει οπωσδήποτε για τον Pavlov αλλά ισχύει και για τη συµπεριφοριστική ψυχολογία του σχήµατος ερέθισµα-απάντηση). Χωρίς αµφιβολία, υπάρχουν πολλά πράγµατα µέσα στον εγκέφαλο που αλλάζουν όσο µαθαίνουµε και που παραµένουν αλλαγµένα για όσο καιρό θυµόµαστε. Θα ήταν άδικο να ισχυριστούµε ότι δεν γνωρίζουµε τίποτε για αυτή τη διαδικασία. Μάλιστα, τα περισσότερα από όσα γνωρίζουµε έχουν ανακαλυφθεί τα τελευταία 50 περίπου χρόνια (χαρακτηριστικά παραδείγµατα είναι το έργο των Kandel, Alkon, Ito, και η ογκώδης βιβλιογραφία για το LTP και LTD) ράση και απόφαση: Είναι προφανές ότι µεγάλο µέρος της καθηµερινής µας δραστηριότητας συνίσταται στον προσδιορισµό στόχων που επιχειρούµε να υλοποιήσουµε µέσα σε αντίξοες συνθήκες και στη διατήρηση της πορείας µας µε αρκετή επιµονή ώστε να τους πετύχουµε παραµένοντας συγχρόνως ευέλικτοι και ανοικτοί σε τυχόν ευκαιρίες. Θα ήταν άδικο να ισχυριστούµε ότι δεν ξέρουµε τίποτε για το πώς ο εγκέφαλος ελέγχει τη δράση στα ζώα. Επιπλέον, τα περισσότερα από όσα γνωρίζουµε έχουν ανακαλυφθεί τα τελευταία 50 περίπου χρόνια. εν θέλω να µειώσω τη συµβολή του Ferrier, του Adamuek, του Hess, του Sherrington, και των άλλων επιφανών συναδέλφων του τέλους του 19 ου και των αρχών του 20 ου αιώνα, αλλά είναι χάρις στο έργο των Selverston, Getting, Grillner και Kristan πάνω στα απλά ζώα, των Evarts,Georgopoulos, Lemon, Fetz, κ.ά. για το σκελετοµυϊκό σύστηµα, και πολλών άλλων για το οφθαλµοκινητικό σύστηµα τα τελευταία 30 περίπου χρόνια, που µπορούµε τώρα να δώσουµε µια εξήγηση, έστω και ελλιπή, της κινητικότητας των ζώων. Πιο κοντά στο θέµα που µας απασχολεί, τόσο η νευροψυχολογία και η νευροφυσιολογία έχουν επιστρατευθεί στις προσπάθειες να φωτιστούν οι µηχανισµοί του προµετωπιαίου φλοιού που ευθύνονται για την εσωτερική αναπαράσταση στόχων και κανόνων του παιχνιδιού, την απόκτηση συνειρµών υπό όρους (κανόνων reasonable one. Here, I will accept what most philosophers are gracious enough to grant. Besides, # above should put to rest the contrary opinions of those who are not There are several examples which demonstrate that the qualitative character of subjective mental events can be the object of scientific enquiries. For example, there is nothing public about the fact that gray rings appear reddish when they surround a green disk and greenish when they surround a red disk (the neurophysiological account of which is provided by the processes alluded to in # above). Another example that comes to mind concerns patients with lesions of the rostral cingulum bundle who frequently report that they can still localize the source of a noxious stimulus but that they no longer mind it (Vogt et al. 1992). However, these comments take qualia too seriously. Ontological reduction of the mind to the brain can do justice to subjective individuality without having to resort to them. In part this is due to the fact that the brain can very well be chaotic, i.e., a system that is entirely deterministic while remaining extremely sensitive to initial conditions. Such systems are characterized by the fact that small differences in initial conditions (or mistakes in estimating them) can lead to wildly divergent trajectories (or predictions about their course). Partly this is due to the fact that brains in general, and the human brain in particular, are exceedingly complex. They are made up of many cells (current estimates for the human brain go up to ten billion) and these are connected in complex ways (it is thought that each neuron talks to another 1000 neurons), which raises the total number of connections to 10 trillion (1013). Assuming that the strength of each one of these connections varies over a ten-fold range (with weak ones taking the value of 1 and strong ones the value of 10), the number of possible states that the system can find itself in (i.e., the number of possible permutations) is To see how big this number is, compare it to 1087, which is the estimated number of particles in the whole universe (a comparison often made by Paul Churchland; 1995). No doubt, any mind reduced to a brain of such complexity leaves a lot of leeway for individuality. This conclusion comes at a price. It renders qualia trivial for science (and accordingly a pseudo-problem for philosophy). There is no science of the subject A.K.M. for the same reason that there is no science of the ROVER 216 GSi automobile with circulation number AMK If the latter fails to start on a certain morning, it will be carried over to the mechanic who will check the battery, the fuel injection pump and the spark plugs and hopefully do something to get it going. The science of physics implicitly informs the measurements and decisions of the mechanic but this is as close to the physics of internal combustion engines that the art of car fixing comes to. The same is true of the subjective experiences of AKM; the pangs of nostalgia activated upon his smelling a madeleine may be the eminently enjoyable, illuminating, moving or exasperating object of a writer's account of true or construed reminiscences but his efforts come no closer to science than those of the car mechanic come to physics.

10 της µορφής «εάν-τότε») και το ρόλο των ντοπαµινεργικών εισόδων (που προέρχονται από το κοιλιακό καλυπτρικό πεδίο) που αφορούν την πρόβλεψη ανταµοιβών και την επίτευξή τους (Miller and Cohen 2001). Σε πιο µικροσκοπικό επίπεδο, βρίσκω συναρπαστική την περιγραφή από τον Jeff Schall (Schall και Hanes 1998)µιας κατηγορίας νευρώνων που ο ρυθµός πυροδότησής τους συµβαδίζει µε την απόφαση ενός ζώου να ξεκινήσει µια κίνση (ή να την συγκρατήσει) Συνειδητότητα: Υπάρχουν περιπτώσεις όπου µικρές µεταβολές στη διαµόρφωση του ερεθίσµατος αρκούν για να περάσει ένα υποκείµενο από µια κατάσταση κατά την οποία δεν έχει συνείδηση ενός αντιλήµµατος σε µια κατάσταση κατά την οποία συνειδητοποιεί την ύπαρξη του αντιλήµµατος. Οι απεικονιστικές µελέτες του Weiskrantz και των συνεργατών του σε ασθενείς που πάσχουν από τυφλή όραση και που µπορεί να έχουν ή να µην έχουν συνείδηση ενός οπτικού ερεθίσµατος (ανάλογα µε τη θέση του και, πράγµα εξαιρετικά ενδιαφέρον, από την ενεργοποίηση ή µη του πεδίου 46: Sahraie et al. 1997) καθώς και οι µελέτες του Semir Zeki και των συνεργατών µου (πάνω σε ένα παρόµοιο φαινόµενο που επηρεάζει τη συνειδητή αντίληψη κινούµενων ερεθισµάτων που εξαρτάται όχι από τη θέση τους αλλά από την ταχύτητά τους: Barbur et al. 1993) φαίνονται να υπόσχονται πολλά. Σε ακόµη πιο µικροσκοπικό επίπεδο, οι Nikos Logothetis και Jeff Schall έδειξαν ότι η άνω κροταφική αύλακα περιέχει κύτταρα που η εκφόρτισή τους σχετίζεται µε το αντίληµµα και όχι µε το ερέθισµα σε περιπτώσεις διοφθαλµικού ανταγωνισµού (όταν, δηλαδή, στο ένα µάτι προβάλλεται ένα ερέθισµα, στο άλλο µάτι ένα άλλο ερέθισµα, και τα πρωτεύοντα, συµπεριλαµβανοµένων και των ανθρώπων, αντιλαµβάνονται πότε το ένα και πότε το άλλο: Logothetis και Schall 1989) Ποιότητες (Qualia): Θα αντιτείνετε ίσως πως όλη αυτή η προόδος αφορά παρατηρήσιµα φαινόµενα, και ότι οι πιθανότητες να αναγάγουµε το νου στον εγκέφαλο µειώνονται όσο αρχίζουµε να ασχολούµαστε µε λανθάνουσες, ιδιωτικές, προσωπικές πτυχές της νοητικής µας ζωής. Έχει υποστηριχθεί (π.χ. Chalmers 1996) ότι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της συνειδητότητας συνιστούν το δύσκολο πρόβληµα της συνείδησης σε αντιπαράθεση µε τα εύκολα προβλήµατα (όλα όσα περιλαµβάνονται στα ) που οι περισσότεροι φιλόσοφοι δέχονται ότι µπορούν να υποστούν οντολογική αναγωγή. Έτσι, η έκκληση να στρέψουµε την προσοχή µας στα «ποιοτικά χαρακτηριστικά» της συνείδησης όπως εκφράζονται από τα κατηγορήµατα «κόκκινο», «γλυκό», «οδυνηρό» (#7 στην εισήγηση αναφοράς)είναι εξαιρετικά εύλογο. Εδώ, θα δεχθώ αυτό που οι περισσότεροι φιλόσοφοι έχουν την ευγένεια να παραχωρήσουν. Επιπλέον, τα # πιο πάνω αρκούν για να αντικρούσουν τις αντίθετες απόψεις όσων δεν κάνουν αυτήν την παραχώρηση Υπάρχουν πολλά παραδείγµατα που δείχνουν ότι ο ποιοτικός χαρακτήρας των υποκειµενικών νοητικών συµβάντων µπορεί να καταστεί αντικείµενο επιστηµονικών αναζητήσεων. Το γεγονός, παραδείγµατος χάριν, ότι οι γκρίζοι δακτύλιοι φαίνονται κοκκινωποί όταν περικλείουν ένα πράσινο δίσκο και πρασινωποί όταν περικλείουν έναν κόκκινο δίσκο, δεν έχει τίποτε το δηµόσιο (η νευροφυσιολογική του εξήγηση δίνεται από τις διαδικασίες που αναφέρονται στο # πιο πάνω). Ένα άλλο

11 παράδειγµα που έρχεται στο νου αφορά ασθενείς µε βλάβες της προόσθιας δεσµίδας του προσαγωγού οι οποίοι συχνά αναφέρουν ότι µπορούν ακόµη να εντοπίζουν την πηγή ενός οδυνηρού ερεθίσµατος αλλά ότι δεν τους απασχολεί πλέον (Vogt κ.ά. 1992). Τα σχόλια αυτά, όµως παίρνουν τις ποιότητες πολύ στα σοβαρά. Η οντολογική αναγωγή του νου στον εγκέφαλο µπορεί να λάβει υπόψη της την υποκειµενική ατοµικότητα χωρίς να χρειαστεί να αναφερθεί σε αυτές. Αυτό οφείλεται εν µέρει στο γεγονός ότι ο εγκέφαλος µπορεί να αποδειχθεί χαοτικός, να είναι δηλαδή ένα σύστηµα εντελώς ντετερµινιστικό αλλά συγχρόνως ιδιαίτερα ευαίσθητο σε αρχικές συνθήκες. Τα συστήµατα αυτού του είδους χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι µικρές διαφορές στις αρχικές συνθήκες (ή σφάλµατα στην εκτίµησή τους) µπρεί να οδηγήσουν σε πολύ αποκλίνουσες τροχιές (ή προβλέψεις για την πορεία τους). Αυτό οφείλεται εν µέρει στο γεγονός ότι οι εγκέφαλοι εν γένει, και ειδικά ο ανθρώπινος εγκέφαλος, είναι εξαιρετικά πολύπλοκοι. Αποτελούνται από πολλά κύτταρα (οι τρέχουσες εκτιµήσεις για τον ανθρώπινο εγκέφαλο φτάνουν στα δέκα δισεκατοµµύρια), τα οποία συνδέονται µεταξύ τους µε πολύπλοκους τρόπους (πιστεύεται ότι κάθε νευρώνας επικοινωνεί µε άλλους 1000 νευρώνες), πράγµα που ανεβάζει τον συνολικό αριθµό των συνδέσεων στα δέκα τρισεκατοµµύρια (10 13 ). Αν θεωρήσουµε ότι η δύναµη αυτών των συνδέσεων ποικίλλει σε µια κλίµακα του δέκα (όπου οι αδύναµες συνδέσεις παίρνουν την τιµή 1 και οι ισχυρές την τιµή 10), ο αριθµός των πιθανών καταστάσεων στις οποίες µπορεί να βρεθεί το σύστηµα (δηλαδή ο αριθµός των πιθανών παραλλαγών) είναι Για να καταλάβουµε πόσο µεγάλος είναι αυτός ο αριθµός αρκεί να τον συγκρίνουµε µε το 10 87, που είναι ο εκτιµώµενος αριθµός των σωµατιδίων σε ολόκληρο το σύµπαν (µια σύγκριση που κάνει συχνά ο Paul Churchland: 1995). εν υπάρχει αµφιβολία πως η αναγωγή ενός νου σε έναν εγκέφαλο τέτοιας πολυπλοκότητας αφήνει πολλά περιθώρια για ατοµικότητα. Αυτό το συµπέρασµα όµως έχει ένα κόστος. Κάνει τις ποιότητες (qualia) της προσωπικής εµπειρίας να χάσουν τη σηµασία τους για την επιστήµη (και συνεπώς να µετατραπούν σε ψευδοπρόβληµα και για τη φιλοσοφία). εν υπάρχει επιστήµη του υποκειµένου Α.Κ.Μ. για τον ίδιο λόγο που δεν υπάρχει επιστήµη του αυτοκινήτου ROVER 216 Gsi µε αριθµό κυκλοφορίας AMK Αν αυτό δεν παίρνει µπρος ένα πρωΐ, θα µεταφερθεί στο συνεργείο όπου ο µηχανικός θα ελέγξει την µπαταρία του, την αντλία τροφοδοσίας και τα µπουζί και, καλώς εχόντων των πραγµάτων, θα κάνει κάτι για να το βάλει µπροστά. Η επιστήµη της φυσικής στηρίζει σιωπηρά τις µετρήσεις και τις αποφάσεις του µηχανικού αυτοκινήτων, αλλά αυτό είναι το πλησιέστερο που φτάνει η τέχνη του στη φυσική των µηχανών εσωτερικής καύσεως. Το ίδιο ισχύει και για τις υποκειµενικές εµπειρίες του Α.Κ.Μ. Η νοσταλγία που τον καταλαµβάνει όταν µυρίσει µια µαντλέν µπορεί να είναι το εξαιρετικά ευχάριστο, διαφωτιστικό, συγκινητικό ή εκνευριστικό αντικείµενο της περιγραφής των πραγµατικών ή φανταστικών αναµνήσεών του από ένα συγγραφέα, αλλά οι προσπάθειες του τελευταίου δεν είναι πιο κοντά στην επιστήµη από ό,τι η τέχνη του µηχανικού αυτοκινήτων στη φυσική.

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * *

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * In the first chapter, we practiced the skill of reading Greek words. Now we want to try to understand some parts of what we read. There are a

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου Εισαγωγή Ρόλος της εικόνας και της φήµης των τουριστικών προορισµών, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale Ιφιγένεια Μαχίλη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες ένταξης σήματος D U N S Registered στην ιστοσελίδα σας και χρήσης του στην ηλεκτρονική σας επικοινωνία Για οποιαδήποτε ερώτηση, σας παρακαλούμε επικοινωνήστε

Διαβάστε περισσότερα

Terabyte Technology Ltd

Terabyte Technology Ltd Terabyte Technology Ltd is a Web and Graphic design company in Limassol with dedicated staff who will endeavour to deliver the highest quality of work in our field. We offer a range of services such as

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Αθήνα 1 η Απριλίου 2015 Και γιατί μας νοιάζει ή μας αφορά; Νέα Ευρωπαική νομοθεσία Τίνος είναι τα προσωπικά δεδομένα; Και λοιπόν; Τα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM minazoulovits@phrlaw.gr What is BYOD? Information Commissioner's Office

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013 LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG 14 January 2013 Up πάνω Down κάτω In μέσα Out/outside έξω (exo) In front μπροστά (brosta) Behind πίσω (piso) Put! Βάλε! (vale) From *** από Few λίγα (liga) Many

Διαβάστε περισσότερα

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες Intellectual Capital for Communities A. Bounfour & L. Edvinsson, Elsevier, 2005 Μεταπτυχιακό Σεµινάριο ιδακτορικών 23 Νοεµβρίου 2007 ιανοητικό κεφάλαιο για

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013 LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV 17 December 2013 Sometimes Other times I start/begin Never Always/every time Supper Μερικές φορές (merikes) Άλλες φορές Αρχίζω (arheezo) Ποτέ Πάντα (Panda) Ο

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit How to run a Herdbook: Basics and Basics According to the pedigree scheme, you need to write down the ancestors of your animals. Breeders should be able easily to write down the necessary data It is better

Διαβάστε περισσότερα

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 Name.. Class. Date. EXERCISE 1 Answer the question. Use: Yes, it is or No, it isn t. Απάντηςε ςτισ ερωτήςεισ. Βάλε: Yes, it is ή No, it isn

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 2005. Κώστας Δόσιος

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 2005. Κώστας Δόσιος ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Μου δίνεται η ευκαιρία με την περάτωση της παρούσης διδακτορικής διατριβής να σημειώσω ότι, είναι ιδιαίτερα δύσκολο και κοπιαστικό να ολοκληρώσεις το έργο που ξεκινάς κάποια στιγμή έχοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη

ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη Αργύρης Οικονόμου Διευθυντής Ν.Υ. τηςδεη Συνέδριο ACC / Απρίλιος 2009 R-E-S-P-E-C-T (Ηαξία της Aretha

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα)

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) CAN-COULD To βοηθητικό ρήµα can δείχνει: α. δυνατότητα-ικανότητα β. πιθανότητα - άδεια Π.χ. I can lift this box (ικανότητα) can I go out? (άδεια) You

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

Proof of False Greek Rhodes Lawsuits

Proof of False Greek Rhodes Lawsuits PROOF OF FALSE USUCAPTION CLAIMS The evidence below, obtained at a Guardianship Board Hearing in August 2004, proves that any property usucaption claim would have had to be arranged by Mr Stan Itsines

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Why do customers abandon your e-shop. The Skroutz Experience

Why do customers abandon your e-shop. The Skroutz Experience Why do customers abandon your e-shop The Skroutz Experience 1 Where are all these data coming from? Skroutz s visitors feedback in UserVoice mechanism 3 When & how do we ask our visitors? As soon as our

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΥΕ 335 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ» ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ: Γίντσης Αλέξανρος (3479)

ΜΑΘΗΜΑ: ΥΕ 335 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ» ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ: Γίντσης Αλέξανρος (3479) «Mουσικοί κύκλοι» ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ ΤΗΣ Γ -Δ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΚΕΤΑΣ MAKEY-MAKEY ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΟ SCRATCH ΜΑΘΗΜΑ: ΥΕ 335 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ 1. Η διαφήμιση της Τράπεζας για τα "Διπλά Προνόμια από την American Express" ισχύει για συναλλαγές που θα πραγματοποιηθούν από κατόχους καρτών Sunmiles American Express, American

Διαβάστε περισσότερα

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Περιεχόμενα Contents 01 02 03 04 05 06 Ποιοί Είμαστε - Who we are Τι κάνουμε - What we do Τι κάνουμε διαφορετικά - What we do differently Τι έχουμε πετύχει - What

Διαβάστε περισσότερα

Survey on Intercultural Education

Survey on Intercultural Education ΕΥΡΩΠΑÏΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ COMENIUS COMENIUS-BIRDS BIRDS - Behaviour and Intercultural Respect Development in Schools Συμπεριφορά και Διαπολιτισμικός Σεβασμός Ανάπτυξη στα Σχολεία Survey on Intercultural Education

Διαβάστε περισσότερα

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service - S P E C I A L R E P O R T - UN EMPLOYMENT -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service This Special Report is brought to you by the Student Career Advisory department of Executive Connections. www.executiveconnections.eu

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014 LESSON 19 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΝΝΙΑ) REF : 203/062/39-ADV 25 March 2014 Married Free/single Unfortunately Fortunately Strong Weak/thin/slim More than Older Younger Παντρεμένος-η Ελεύθερος-η Δυστυχώς Ευτυχώς Δυνατός-η-ο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London.

Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London. Dear Friends, Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London. Thank you and Best Regards, Patty Apostolopoulou

Διαβάστε περισσότερα

SOAP API. https://bulksmsn.gr. Table of Contents

SOAP API. https://bulksmsn.gr. Table of Contents SOAP API https://bulksmsn.gr Table of Contents Send SMS...2 Query SMS...3 Multiple Query SMS...4 Credits...5 Save Contact...5 Delete Contact...7 Delete Message...8 Email: sales@bulksmsn.gr, Τηλ: 211 850

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση e-mail σε whitelist

Ρύθμιση e-mail σε whitelist Ρύθμιση e-mail σε whitelist «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλές φορές αντιμετωπίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro of Chemical Inventory Management Using CISPro by Darryl Braaksma Sr. Business and Financial Consultant, ChemSW, Inc. of Chemical Inventory Management Using CISPro Table of Contents Introduction 3 About

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία

Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία GREEK Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία Βελτιώνουμε τον τρόπο που δηλώνετε το εισόδημά σας από εργασία και τις μεταβολές της κατάστασής σας. Οι επιλογές μας αυτοεξυπηρέτησης παρέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1. Improving Productivity

1. Improving Productivity 1. Improving Productivity Γενικές Πληροθορίες Πού απεσθύνεηε Απεσθύνεηαι ζε ιδιοκηήηες, ζηελέτη και επαγγελμαηίες ηοσ κλάδοσ όπως και ζηον ενημερωμένο και δραζηήριο θοιηηηή Τοσριζηικών & Ξενοδοτειακών

Διαβάστε περισσότερα

(SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο

(SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο (SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο SEO Η βελτιστοποίηση µηχανών αναζήτησης είναι ένα σύνολο µεθοδολογιών που στοχεύουν στην ευνοϊκής κατάταξή ενός

Διαβάστε περισσότερα

MODERN GREEK VERBS. (without much grammatical jargon)

MODERN GREEK VERBS. (without much grammatical jargon) MODERN GREEK VERBS (without much grammatical jargon) Verbs are words describing actions. Modern Greek verbs are divided into two main categories: A) ω B) μαι A) ω verbs are further divided into 3 subcategories

Διαβάστε περισσότερα

Λύκειο Λιµεναρίων Α και Β τάξη ΣΩΚΡΑΤΗΣ-COMENIUS I

Λύκειο Λιµεναρίων Α και Β τάξη ΣΩΚΡΑΤΗΣ-COMENIUS I Λύκειο Λιµεναρίων Α και Β τάξη ΣΩΚΡΑΤΗΣ-COMENIUS I Λύκειο Λιµεναρίων Α και Β τάξη THE RESEARCH Η ΕΡΕΥΝΑ Questionnaire for students Ερωτηµατολόγιο για µαθητές Questionnaire for teachers Ερωτηµατολόγιο για

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Προσφέροντας Εύκολα και Αποτελεσματικά Giving Easily and Efficiently ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ www.desmos.org info@desmos.org T: 2108119365 Μάρτιος 2013 Πώς γεννήθηκε ο Δεσμός; Αρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ- TABLE ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΓΙΑ ΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ Η ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΝΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ; ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ

ΠΙΝΑΚΑΣ- TABLE ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΓΙΑ ΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ Η ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΝΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ; ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ, PhD ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Τ.Ε.Φ.Α.Α., Π.Θ. Π.Μ.Σ. ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2007 ΒΑΣΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιωτικότητα και ασφάλεια στο νέο δικτυακό περιβάλλον Ηλίας Χάντζος

Ιδιωτικότητα και ασφάλεια στο νέο δικτυακό περιβάλλον Ηλίας Χάντζος Ιδιωτικότητα και ασφάλεια στο νέο δικτυακό περιβάλλον Ηλίας Χάντζος Senior Director EMEA&APJ Government Affairs 1 Η πέντε μεγάλες τάσεις στην τεχνολογία 2 The Big Numbers for 2011 5.5B Attacks blocked

Διαβάστε περισσότερα

a few words... λίγα λόγια για το 3ο πριν από µας

a few words... λίγα λόγια για το 3ο πριν από µας λίγα λόγια Συναντηθήκαµε στον δρόµο, στα αµφιθέατρα, σε χώρους πολιτικής ζύµωσης, διαφορετικοί µεταξύ µας, προσπαθώντας να δηµιουργήσουµε κάτι δυνατό µέσα από τις επιθυµίες µας. Ξεκινήσαµε από τον Νοέµβρη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Εισοδημάτων Παραπέμπεται από την υπηρεσία Προστασίας Παιδιών

Διαχείριση Εισοδημάτων Παραπέμπεται από την υπηρεσία Προστασίας Παιδιών Διαχείριση Εισοδημάτων Παραπέμπεται από την υπηρεσία Προστασίας Παιδιών Τι είναι η Διαχείριση Εισοδημάτων [Income Management]; Η Διαχείριση Εισοδημάτων [Income Management] είναι ένας τρόπος που σας βοηθάει

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Write your name here Surname Other names Edexcel GCE Centre Number Candidate Number Greek Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Tuesday 18 June 2013 Afternoon Time: 3 hours Paper

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ Πανεπιστημιούπολη, Κτήρια Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών 15784 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 210 727 5190, email: library@di.uoa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2011 Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans...

Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans... Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans... Γιάννης Π. Τριανταφύλλου διευθυντής μάρκετινγκ Online? Ή... Community What? Τι σημαίνει κοινότητα για σας;...ας κάνουμε την άσκηση...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΟΥΡΓΗΣ,AIA, ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ CSUP ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010

ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΟΥΡΓΗΣ,AIA, ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ CSUP ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΟΥΡΓΗΣ,AIA, ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ CSUP ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 Ο ΠΛΗΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Έτος Ακαδημαϊκές Μονάδες (Τμήμα/Σχολή) ΟΜ.Ε.Α. ΜΟ.ΔΙ.Π ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology Setting the Standard since 1977 Quality and Timely Reports Med-Legal Evaluations Newton s Pyramid of Success AME SAMPLE REPORT Locations: Oakland & Sacramento SCHEDULING DEPARTMENT Ph: 510-208-4700 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussels, October 2014 Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κάλυψη : Πληθυσμός

Διαβάστε περισσότερα

Classical Greek Extension

Classical Greek Extension 2001 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Classical Greek Extension Total marks 50 General Instructions Reading time 10 minutes Working time 1 hour and 50 minutes Write using black or blue pen Section

Διαβάστε περισσότερα

Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο

Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο Ντίνα Μπάγκα Γραφείο Διαμεσολάβησης Επιτροπή Ερευνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων http://liaison.rc.uoi.gr Τηλ. 2651007976,

Διαβάστε περισσότερα

I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Η επιλογή του κατάλληλου τύπου ερωτήσεων και ασκήσεων είναι συνάρτηση της παιδαγωγικής κατάρτισης, της διδακτικής εµπειρίας και της εφευρετικότητας του εκπαιδευτικού. Οι προφορικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 8 Τίτλος: «Εκκεντρότητες αντισεισμικού σχεδιασμού ασύμμετρων

Διαβάστε περισσότερα

g h Τετράδιο Λεξιλογίου προσφορά QLS! VOCABULARY NOTEBOOK Με δύο λέξεις H I

g h Τετράδιο Λεξιλογίου προσφορά QLS! VOCABULARY NOTEBOOK Με δύο λέξεις H I C t B E F H I K l M N O P p S T U u V W w y Z z Ac a b D d e f G g h i J j k L m n o Q q R r s v xx Y Τετράδιο Λεξιλογίου VOCABULARY NOTEBOOK προσφορά QLS! Με δύο λέξεις Το παρόν µαθητικό βοήθηµα δεν µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Killer Application in Telecoms the killer application of the future will be Organizational Excellence Do not

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία, δραστηριοποιείται από το 1983, με αντικείμενο την μελέτη, το σχεδιασμό και την επίπλωση καταστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Organic.Edunet Web portal

Organic.Edunet Web portal Σχεδιασµός Εκπαιδευτικών Σεναρίων µε τη Χρήση Νέων Τεχνολογιών και Εργαλείων Παγκόσµιου Ιστού Πέτρος Λαµέρας Ελληνογερµανική Αγωγή 29 Απριλίου 2010 Τοέργο Organic.Edunet Στόχος να αποκτήσουν εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

GenExis Οδηγίες προς Μαθητές

GenExis Οδηγίες προς Μαθητές Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης Leonardo da Vinci Πολύπλευρο πρόγραμμα Μεταφοράς Καινοτομίας EEGS E-learning Exercise GenExis System GenExis Οδηγίες προς Μαθητές Τμήμα I: Γενικές οδηγίες χρήσης για Μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions 2007 Classical Greek Intermediate 2 Translation Finalised Marking Instructions Scottish Qualifications Authority 2007 The information in this publication may be reproduced to support SQA qualifications

Διαβάστε περισσότερα

Pantelos Group of Companies

Pantelos Group of Companies Pantelos Group of Companies Company Profile Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 µε αντικείµενο τις ηλεκτροστατικές βαφές µετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES Η εταιρεία Λεωνίδας Ματθαίου µεταφέρει µια εµπειρία 41 χρόνων, συνεχίζοντας την πορεία που ξεκίνησε ο πατέρας του, Ιωάννης Ματθαίου, από το 1967, στον Πειραιά. Επανιδρύθηκε το 2008, µε νέες ιδέες και προϊόντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. English I Course Unit 9: Revision Class. Eftihia Landrou. School of Sciences

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. English I Course Unit 9: Revision Class. Eftihia Landrou. School of Sciences ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ English I Course Unit 9: Revision Class Eftihia Landrou School of Sciences Σάμος, Ιανουάριος 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικίες που απευθύνεται. Δημοτικού. Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ηλικίες που απευθύνεται. Δημοτικού. Ε - ΣΤ Δημοτικού Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:.τάξη/τµήµα: ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ A/A Διαγωνισμός Θέμα/Tίτλος 1. 8ος Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ζωγραφικής ΤΟΥΟΤΑ (είναι απαραίτητο οι συμμετέχοντες να ενημερωθούν

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Risk! " #$%&'() *!'+,'''## -. / # $

Risk!  #$%&'() *!'+,'''## -. / # $ Risk! " #$%&'(!'+,'''## -. / 0! " # $ +/ #%&''&(+(( &'',$ #-&''&$ #(./0&'',$( ( (! #( &''/$ #$ 3 #4&'',$ #- &'',$ #5&''6(&''&7&'',$ / ( /8 9 :&' " 4; < # $ 3 " ( #$ = = #$ #$ ( 3 - > # $ 3 = = " 3 3, 6?3

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα: Γεωπληροφορική και Εκπαίδευση Η Ελληνική Πραγµατικότητα Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο ευτέρα και Τρίτη, 21-22 Maΐου 2007. Γεώργιος Ν.

Ηµερίδα: Γεωπληροφορική και Εκπαίδευση Η Ελληνική Πραγµατικότητα Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο ευτέρα και Τρίτη, 21-22 Maΐου 2007. Γεώργιος Ν. Ηµερίδα: Γεωπληροφορική και Εκπαίδευση Η Ελληνική Πραγµατικότητα Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο ευτέρα και Τρίτη, 21-22 Maΐου 2007 Γεώργιος Ν. Φώτης Geoinformatics Geoinformatics is a science which develops and

Διαβάστε περισσότερα

Τα συστήµατα EUROPA 500. σχεδιάστηκαν για να. δηµιουργούν ανοιγόµενα. κουφώµατα. τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική. και άψογο φινίρισµα.

Τα συστήµατα EUROPA 500. σχεδιάστηκαν για να. δηµιουργούν ανοιγόµενα. κουφώµατα. τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική. και άψογο φινίρισµα. Τα συστήµατα EUROPA 500 σχεδιάστηκαν για να δηµιουργούν ανοιγόµενα κουφώµατα τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική και άψογο φινίρισµα. EUROPA 500 systems are designed in order to create opening

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΗΓΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΙΔΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ΣΕ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ JANET DECESARIS ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ταξινόμηση επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Safe n sound

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Safe n sound ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Safe n sound 3 ΤΟ ΑΧΡΟΝΟ ΣΥΜΠΑΝ Εκδόσεις Λευκή Σελίδα εκπαίδευση ΑΓΓΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ανθή Κοκκώνη Mαρίνα Μαυροφόρου Kατερίνα Περικλέους Aπόστολος Πηγιάκης Δέσποινα Φιλιππίδου Safe n sound Getting

Διαβάστε περισσότερα