Ανθρώπινη εξέλιξη ΓΛΩΣΣΑΡΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανθρώπινη εξέλιξη ΓΛΩΣΣΑΡΙ"

Transcript

1

2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Εισαγωγή Μακρόκοσμος ΓΛΩΣΣΑΡΙ Η αρχή της ελάχιστης δράσης Οι νόμοι της κίνησης Η θεωρία της παγκόσμιας έλξης Άλμπερτ Αϊνστάιν Κυματική θεωρία Θερμοδυναμική Ηλεκτρομαγνητισμός Η θεωρία της σχετικότητας Ανθρώπινη εξέλιξη ΓΛΩΣΣΑΡΙ Πανσπερμία Φυσική επιλογή Το εγωιστικό γονίδιο Κάρολος Δαρβίνος Λαμαρκισμός Πέρα απο την Αφρική Κοινωνιοβιολογία Η προέλευση της γλώσσας Νούς & Σώμα ΓΛΩΣΣΑΡΙ Ψυχανάλυση Συμπεριφορισμός Γνωστική ψυχολογία Σίγκμουντ Φρόυντ Γενετική ιατρική Συμπληρωματική ιατρική Ιατρική βασισμένη σε αποδείξεις Tο φαινόμενο πλασέμπο Σύμπαν ΓΛΩΣΣΑΡΙ Η Μεγάλη Έκρηξη Σκοτεινή ύλη & σκοτεινή ενέργεια Η θεωρία του πληθωρισμού Η ανθρωπική αρχή Στήβεν Χώκινγκ Κοσμική τοπολογία Παράλληλοι κόσμοι Το πεπρωμένο του σύμπαντος Η εκπυρωτική θεωρία Γνώση ΓΛΩΣΣΑΡΙ Η θεωρία των πληροφοριών Ο νόμος του Μουρ Η λεπίδα του Όκαμ Μιμιδική Τζον Νας Θεωρία παιγνίων Η υπόθεση του μικρού κόσμου Η θεωρία του χάους Μικρόκοσμος ΓΛΩΣΣΑΡΙ Ατομική θεωρία Κβαντική μηχανική Η αρχή της απροσδιοριστίας Η γάτα του Σρέντινγκερ Ρίτσαρντ Φάινμαν Η θεωρία των κβαντικών πεδίων Κβαντική εμπλοκή Ενοποίηση Πλανήτης Γη ΓΛΩΣΣΑΡΙ Η θεωρία του ηλιακού νεφελώματος Η μετατόπιση των ηπείρων Γη-χιονόμπαλα Τζέιμς Λάβλοκ Υπερθέρμανση του πλανήτη Καταστροφισμός Η υπόθεση της Γαίας Η υπόθεση της σπάνιας γης Συνεργάτες Πηγές Ευρετήριο Ευχαριστίες

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Μάρτιν Ρης Ο κόσμος μας γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκος και δυσνόητος. Οι απαισιόδοξοι υποστηρίζουν ότι η επιστήμη, ή ακόμα και η ίδια η κοινωνία, θα σταματήσει να εξελίσσεται λόγω του καταιγισμού των πληροφοριών. Δεν πιστεύω ότι αυτή η ανησυχία είναι βάσιμη. Καθώς η επιστήμη προοδεύει, αποκαλύπτονται νέα μοτίβα και κανονικότητες στη φύση. Αυτή η πρόοδος μειώνει τον αριθμό των ασύνδετων πληροφοριών που πρέπει να θυμόμαστε. Δεν χρειάζεται να καταγράφουμε κάθε μήλο που πέφτει, καθώς, χάρη στον Ισαάκ Νεύτωνα, κατανοούμε τον τρόπο με τον οποίο η βαρύτητα της Γης έλκει κάθε αντικείμενο είτε πρόκειται για ένα διαστημόπλοιο είτε για ένα μήλο. Τα πιο απλά δομικά υλικά του κόσμου μας, τα άτομα, συμπεριφέρονται με τρόπους τους οποίους μπορούμε να κατανοήσουμε και να υπολογίσουμε. Επιπλέον, οι νόμοι και οι δυνάμεις που τα διέπουν έχουν καθολικό χαρακτήρα: τα άτομα συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο σε οποιοδήποτε σημείο της Γης στην πραγματικότητα, οι νόμοι παραμένουν αμετάβλητοι ακόμα και στα πιο μακρινά άστρα. Οι επιστήμονες κατανοούν αρκετά καλά αυτές τις βασικές αλήθειες, γεγονός που επιτρέπει στους μηχανικούς να σχεδιάζουν τις μηχανικές κατασκευές του σύγχρονου κόσμου μας, από ραδιόφωνα μέχρι πυραύλους. Το περιβάλλον που βιώνουμε καθημερινά είναι τόσο σύνθετο ώστε είναι αδύνατον να περιγράψουμε τη φύση του χρησιμοποιώντας απλώς μερικούς τύπους. Ωστόσο, σημαντικές ιδέες ενοποίησης έχουν αλλάξει την εικόνα που έχουμε για τη Γη. Για παράδειγμα, η ιδέα της μετατόπισης των ηπείρων μάς βοηθάει να συνδυάσουμε ένα μεγάλο αριθμό γεωλογικών και οικολογικών μοτίβων που παρατηρούμε σε ολόκληρη την υδρόγειο. Η σπουδαία διορατική ιδέα του Κάρολου Δαρβίνου της εξέλιξης με φυσική επιλογή αποκαλύπτει την καθολική ενότητα ολόκληρου του ιστού ζωής στον πλανήτη μας. Όπως και αν έχουμε διαμορφώσει τη ζωή μας, το περιβάλλον μας δεν είναι ούτε χαοτικό ούτε άναρχο. Στη φύση υπάρχουν μοτίβα. Μοτίβα υπάρχουν ακόμα και στην ανθρώπινη συμπεριφορά στον τρόπο με τον οποίο επεκτείνονται οι πόλεις, μεταδίδονται οι επιδημίες, και αναπτύσσονται οι τεχνολογίες, όπως αυτή των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων των υπολογιστών. Όσο περισσότερο κατανοούμε τον κόσμο μας, τόσο λιγότερο περίπλοκος μας φαίνεται, και τόσο πιο εύκολα μπορούμε να τον αλλάξουμε. Αυτοί οι νόμοι, τα μοτίβα, είναι οι μεγάλοι θρίαμβοι της επιστήμης. Για την ανακάλυψή τους απαιτήθηκε αφοσίωση και ταλέντο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις και μπόλικη ιδιοφυία. Η κατανόησή τους, όμως, δεν είναι δύσκολη. Όλοι μπορούμε να εκτιμήσουμε την καλή μουσική, ακόμα και αν δεν μπορούμε να τη συνθέσουμε ή να την εκτελέσουμε. Κατά τον ίδιο τρόπο, όλοι μπορούμε να προσεγγίσουμε και να θαυμάσουμε τις επιστημονικές ιδέες. Η επιστήμη επηρεάζει τη ζωή μας όσο ποτέ άλλοτε. Πολλά πολιτικά ζητήματα όπως η ενέργεια, η υγεία, το περιβάλλον, και ούτω καθεξής έχουν επιστημονική διάσταση. Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η επιστήμη έχει σημασία για όλους μας. Οι σημαντικές αποφάσεις δεν θα πρέπει να λαμβάνονται αποκλειστικά από επιστήμονες. Θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα ευρύτερης δημόσιας συζήτησης. Ωστόσο, για να γίνει αυτό, θα πρέπει όλοι μας να έχουμε μια αντίληψη των βασικών επιστημονικών ιδεών. Και, πέρα από τις πρακτικές τους εφαρμογές, αυτές οι ιδέες θα πρέπει να αποτελούν μέρος της κοινής μας κουλτούρας. Οι μεγάλες επιστημονικές ιδέες θα πρέπει να μπορούν να περιγραφούν συνοπτικά (ίσως μέσα σε 30 μόνο δευτερόλεπτα), χωρίς χρήση τεχνικής ορολογίας, και με απλές εικόνες. Αυτός είναι ο στόχος του βιβλίου μας. Ελπίζουμε ότι τον πετύχαμε. 6 Πρόλογος

5 Η θεωρία των πάντων Η θεωρία της ενοποίησης, ένα παράδειγμα της οποίας είναι η θεωρία των χορδών, επιχειρεί να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται όλα τα πράγματα στο σύμπαν. Μεγάλοι επιστήμονες αφιέρωσαν πολλά χρόνια προσπαθώντας να αναπτύξουν μια θεωρία των πάντων σε αυτό το βιβλίο την εξηγούμε σε 30 μόλις δευτερόλεπτα (δείτε τη σελίδα 50). Πρόλογος 7

6 8 Εισαγωγή Δοκιμές, δοκιμές Αντίθετα με τις προσφιλείς θεωρίες που όλοι επινοούμε, οι επιστημονικές θεωρίες στηρίζονται σε αντικειμενικά αδιάσειστα στοιχεία, τα οποία προκύπτουν με προσεκτικά σχεδιασμένα και ελεγχόμενα πειράματα.

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πολ Πάρσονς Όλοι έχουμε κάποιες προσφιλείς θεωρίες. Το ξέρω από πρώτο χέρι. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως εκδότης του μηνιαίου περιοδικού Focus του BBC για την επιστήμη και την τεχνολογία, λάμβανα αρκετές από αυτές καθημερινά με την αλληλογραφία επιστολές από αναγνώστες που ισχυρίζονταν ότι είχαν λύσει τα μυστήρια των μαύρων οπών, των παράλληλων συμπάντων, ή της Μεγάλης Έκρηξης, ότι είχαν ανακαλύψει την προέλευση της ζωής ή είχαν ενοποιήσει τους νόμους της σωματιδιακής φυσικής. Στις απαντήσεις μου, τους ευχαριστούσα για τις θεωρίες τους και τους ζητούσα να μου στείλουν την πλήρη μαθηματική απόδειξη. Δεν νομίζω ότι έλαβα ποτέ κάποια απάντηση. Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ των θεωριών που ανταλλάσσουμε στις καθημερινές μας συζητήσεις των ιδεών και υποθέσεων της στιγμής και των θεωριών που δημιουργούν με σχολαστικότητα και ακρίβεια οι επιστήμονες. Μια επιστημονική θεωρία είναι ένα λογικό δημιούργημα. Εκφράζει τις πιο ακριβείς πειραματικές παρατηρήσεις και την καλύτερη δυνατή αντίληψη του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος. Ωστόσο, μια επιστημονική θεωρία δεν αντιπροσωπεύει αναγκαστικά την απόλυτη αλήθεια. Απλώς, συνοψίζει τις γνώσεις μας μέχρι σήμερα. Υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να έρθει στο φως ένα νέο στοιχείο που θα αναιρέσει τη θεωρία και θα αναγκάσει τους θεωρητικούς να στρωθούν πάλι στη δουλειά. Ένα παράδειγμα είναι η αντίληψή μας για το ηλιακό σύστημα. Το δεύτερο αιώνα μ.χ., ο Έλληνας φιλόσοφος Πτολεμαίος διατύπωσε τη θεωρία ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο του ηλιακού συστήματος μια καλή εξήγηση αν λάβουμε υπόψη τις πρωτόγονες αστρονομικές παρατηρήσεις εκείνης της εποχής. Ωστόσο, στις αρχές του 17ου αιώνα, ο Ιταλός αστρονόμος Γαλιλαίος άρχισε να παρατηρεί τον ουρανό με μια νέα εφεύρεση, το τηλεσκόπιο. Το τηλεσκόπιο επέτρεπε παρατηρήσεις του ηλιακού συστήματος οι οποίες ήταν ποιοτικά πολύ ανώτερες από αυτές που μπορούσαν να γίνουν με γυμνό μάτι. Οι παρατηρήσεις του Γαλιλαίου αποκάλυψαν λεπτομέρειες οι οποίες επιβεβαίωναν μια νέα θεωρία που είχε αναπτύξει πριν εκατό χρόνια ο Πολωνός αστρονόμος Νικόλαος Κοπέρνικος. Η θεωρία του Κοπέρνικου περιέγραφε την οικεία πλέον σε μας εικόνα του ηλιακού συστήματος, με κέντρο τον Ήλιο και όχι τη Γη. Πλήθος παρατηρήσεων από τότε συμπεριλαμβανομένων και δεδομένων από διαστημοσυσκευές έχουν επιβεβαιώσει τη θεωρία του ηλιοκεντρικού συστήματος. Άλλες απώλειες είναι η θεωρία της επίπεδης Γης, η Θεωρία του φλογιστού μια πρώιμη προσπάθεια να εξηγηθεί η προέ- Εισαγωγή 9

8 10 Εισαγωγή λευση της φωτιάς και η επονομαζόμενη θεωρία του ευφυούς σχεδιασμού. Η θεωρητική κατανόηση σχεδόν κάθε κλάδου της σύγχρονης επιστήμης έχει εξελιχτεί με αυτόν τον τρόπο: οι παλιές, ξεπερασμένες θεωρίες αντικαθίστανται από νέες, βελτιωμένες. Οι θεωρίες που αποτελούν σήμερα το σώμα της επιστημονικής γνώσης καλύπτουν τα πάντα, από την προέλευση του σύμπαντος, μέχρι τη λειτουργία του ανθρώπινου μυαλού. Στις σελίδες που ακολουθούν, μερικοί από τους πιο ταλαντούχους αφηγητές παρουσιάζουν τις 50 σημαντικότερες θεωρίες. Κάθε θεωρία συνοψίζεται σε μία μόνο σελίδα με κατανοητό τρόπο, έτσι ώστε να αποδίδεται το βαθύτερό της νόημα. Χωρίς ακατανόητες ορολογίες και φλυαρίες με κατανοητά, απλά ελληνικά. Οι θεωρίες έχουν οργανωθεί σε επτά ενότητες. Η πρώτη ενότητα είναι ο Μακρόκοσμος και ασχολείται με τη φυσική του κόσμου μεγάλης κλίμακας με τον οποίο ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή. Για παράδειγμα, ασχολείται με τους νόμους της κίνησης, της βαρύτητας, και του ηλεκτρισμού. Η ενότητα για το Μικρόκοσμο στρέφει την προσοχή μας στα πολύ μικρά αντικείμενα και εξετάζει τον κβαντικό κόσμο των ατόμων και άλλων υποατομικών σωματιδίων που υπάρχουν στη φύση. Η τρίτη ενότητα επικεντρώνεται στην Ανθρώπινη εξέλιξη πώς δημιουργήθηκε η ζωή, ο άνθρωπος, και τα χαρακτηριστικά του, όπως η ευφυΐα και η γλώσσα. Στην ενότητα Νους & σώμα, σκιαγραφούνται βασικές θεωρίες της ιατρικής από την ψυχανάλυση μέχρι τη γονιδιακή θεραπεία. Στην ενότητα Πλανήτης Γη, εξετάζουμε τις μεγάλες θεωρίες που επέτρεψαν στους επιστήμονες να κατανοήσουν την εσωτερική λειτουργία του πλανήτη μας και του κλίματός του. Στην ενότητα Σύμπαν, ρίχνουμε μια ματιά στο μακρινό διάστημα και εξετάζουμε την προέλευση, την εξέλιξη, και την τελική μοίρα του κόσμου μας αλλά και άλλων. Στην τελευταία ενότητα, Γνώση, εξετάζουμε τους επιστημονικούς κλάδους που ασχολούνται με την εξέλιξη της ίδιας της επιστήμης, και ζητήματα όπως ο Νόμος του Μουρ για τη σταθερή αύξηση της ισχύος των ηλεκτρονικών υπολογιστών και η Λεπίδα του Όκαμ κυριολεκτικά, η μητέρα όλων των θεωριών. Στις ενότητες περιλαμβάνονται επίσης σύντομα βιογραφικά μερικών από των σημαντικότερων επιστημόνων αυτών των κλάδων συνοψίζεται η ζωή κολοσσών της σκέψης, από τον Κάρολο Δαρβίνο μέχρι τον Στήβεν Χώκινγκ. Ο σκοπός αυτού του βιβλίου είναι διπλός. Η δομημένη, τμηματική προσέγγιση το καθιστά ιδανικό βιβλίο αναφοράς για μελέτη των θεμάτων με οποιαδήποτε σειρά μια μικρή εγκυκλοπαίδεια της θεωρίας της επιστήμης. Από την άλλη, αν το διαβάσετε από την αρχή ως το τέλος, θα έχετε μια πλήρη εικόνα του τρόπου με τον οποίο πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες ότι λειτουργεί ο φυσικός κόσμος. Έτσι, αν έχετε απορίες σχετικά με τη θεωρία των κβάντων, αν προσπαθείτε να κατανοήσετε τη Σχετικότητα, ή αν έχετε απλώς την περιέργεια να μάθετε τι έκαναν όλα αυτά τα χρόνια οι επιστήμονες, καθίστε στην αγαπημένη σας πολυθρόνα και αφήστε τους ειδικούς να σας ξεναγήσουν στα μεγαλύτερα επιτεύγματα του ανθρώπινου μυαλού. Όμως, σας παρακαλώ, κρατήστε τις θεωρίες σας για τον εαυτό σας!

9 Σχετικές τιμές Η θεωρία της σχετικότητας είναι ίσως μία από τις πιο γνωστές επιστημονικές θεωρίες. Την κατανοούμε, όμως, πραγματικά; Έχει να κάνει με την αλληλεπίδραση μεταξύ του χρόνου, της ύλης, της ενέργειας, και του χώρου στη σελίδα 30 την περιγράφουμε σε μισό μόλις λεπτό. Εισαγωγή 11

10

11 ΜΑΚΡΟΚΟΣΜΟΣ THE MACROCOSM g

12 ΜΑΚΡΟΚΟΣΜΟΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ακτινοβολία (radiation) Ένας όρος ο οποίος μερικές φορές χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις επικίνδυνες εκπομπές ραδιενεργών ουσιών. Ωστόσο, χρησιμοποιείται σωστότερα όταν αναφέρεται στη μεταφορά φωτονίων μικροσκοπικών πακέτων ενέργειας μέσω του χώρου. Το φως, η θερμότητα, τα ραδιοκύματα, καθώς και οι επικίνδυνες ακτίνες γάμμα, όλα είναι είδη ακτινοβολίας, κάθε μία από τις οποίες μεταφέρει διαφορετική ποσότητα ενέργειας. άτομο (atom) Η μικρότερη μονάδα κάθε ουσίας που υπάρχει στη Γη. Τα άτομα αποτελούνται από μικρότερα σωματίδια, τα πρωτόνια, νετρόνια, και ηλεκτρόνια. Ο ακριβής συνδυασμός αυτών των σωματιδίων δίνει σε κάθε τύπο ατόμου τις φυσικές και χημικές ιδιότητές του. Για παράδειγμα, ένα άτομο χρυσού έχει διαφορετική σύσταση από αυτή ενός ατόμου άνθρακα. διάθλαση (refraction) Το φαινόμενο κατά το οποίο μια δέσμη φωτός, ή άλλης ακτινοβολίας, αλλάζει λίγο κατεύθυνση καθώς διαδίδεται από ένα μέσο (π.χ., αέρα) σε ένα άλλο (π.χ., νερό). Η διάθλαση οφείλεται στη διαφορά της ταχύτητας του φωτός στα δύο μέσα. Αν μια δέσμη φωτός φτάσει υπό γωνία στη διαχωριστική επιφάνεια μεταξύ δύο μέσων, τότε ένα τμήμα της δέσμης θα αλλάξει ταχύτητα πριν από το άλλο τμήμα. Το αποτέλεσμα θα είναι να αλλάξει λίγο η κατεύθυνση της δέσμης. διάσταση (dimension) Μια θεμελιώδης ποσότητα, η οποία χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα αντικείμενο ή ένα συμβάν. Οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τέσσερις διαστάσεις, μήκος, πλάτος, ύψος, και χρόνο. Ωστόσο, σε επιστημονικές θεωρίες συχνά χρησιμοποιούνται πολλές διαστάσεις οι οποίες είναι δυνατό να γίνουν αντιληπτές μόνο μέσω των μαθηματικών. δυναμική ενέργεια (potential energy) Η ενέργεια που είναι αποθηκευμένη σε ένα αντικείμενο, η οποία μπορεί να αποδεσμευτεί και να χαλιναγωγηθεί ώστε να παραγάγει χρήσιμο έργο. Ένας ογκόλιθος που ισορροπεί στην πλαγιά ενός λόφου έχει δυναμική ενέργεια. Αν τον σπρώξουμε ώστε να κυλήσει στην πλαγιά, η δυναμική ενέργεια θα μετατραπεί σε κινητική ενέργεια. εξίσωση (equation) Μαθηματικός συμβολισμός που χρησιμοποιείται για να δείξει τη σχέση μεταξύ μετρήσιμων ποσοτήτων. Η εξίσωση E = mc 2 δείχνει ότι η ενέργεια (E) είναι ίση με τη μάζα (m) επί την ταχύτητα του φωτός (c) υψωμένη στο τετράγωνο ( 2 ). (Το τετράγωνο ενός αριθμού είναι το γινόμενο του αριθμού επί τον εαυτό του.) ηλεκτρικό φορτίο (electric charge) Μια βασική ιδιότητα της ύλης. Ορισμένες μορφές της ύλης, όπως τα πρωτόνια, είναι θετικά φορτισμένες. Άλλες μορφές ύλης, όπως τα ηλεκτρόνια, είναι αρνητικά φορτισμένες. Τα νετρόνια, από την άλλη, δεν έχουν φορτίο. Ηλεκτρικό ρεύμα είναι η ροή ηλεκτρονίων (ή άλλων φορτισμένων σωματιδίων) από ένα αρνητικά φορτισμένο σώμα προς ένα θετικά φορτισμένο. ηλεκτρομαγνητικό κύμα (electromagnetic wave) Ένας άλλος τρόπος περιγραφής της ακτινοβολίας, όπως είναι το φως και η θερμότητα. κάθετος (perpendicular) Σε γωνία 90 μοιρών, (ορθή γωνία) ως προς κάτι άλλο. Οι τοίχοι είναι κάθετοι στο δάπεδο ελπίζουμε. 14 Μακρόκοσμος

13 κινητική ενέργεια (kinetic energy) Η ενέργεια που διαθέτει ένα σώμα που κινείται και η οποία σχετίζεται με την κίνησή του. μάζα (mass) Το μέτρο της ποσότητας της ύλης ενός αντικειμένου. Συχνά, η μάζα και το βάρος χρησιμοποιούνται ως συνώνυμες έννοιες. Στην πραγματικότητα όμως, το βάρος είναι ένα μέτρο της έλξης που ασκεί η βαρύτητα στο αντικείμενο. Η μάζα και το βάρος στη Γη είναι ουσιαστικά ίδια. Ωστόσο, στη Σελήνη, παρόλο που η μάζα του αντικειμένου παραμένει αμετάβλητη, το βάρος του μειώνεται κατά 85 τοις εκατό λόγω της μικρότερης βαρύτητας. μακρόκοσμος (macrocosm) Η μεγάλη εικόνα ένα μοντέλο που εκφράζει τη λειτουργία ενός συστήματος στη μεγαλύτερη δυνατή κλίμακα. νόμος (law) Μια απλή περιγραφή ενός μοτίβου που παρατηρείται στη φύση. Οι περισσότεροι νόμοι εκφράζονται με τη μορφή εξισώσεων. πεδίο (field) Μια περιοχή του χώρου όπου ασκούνται δυνάμεις στην ύλη. Για παράδειγμα, ένα μαγνητικό πεδίο ή ένα βαρυτικό πεδίο. σταθερά (constant) Μια φυσική μετρήσιμη ποσότητα η οποία δεν μεταβάλλεται. Μια τέτοια σταθερά είναι η ταχύτητα του φωτός. Μια σταθερά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για να συσχετίσει μια φυσική ποσότητα με μια άλλη. Σε αυτή την περίπτωση λέμε ότι οι φυσικές ποσότητες, ή ιδιότητες, είναι ανάλογες μεταξύ τους. Όταν μία από αυτές μεταβάλλεται, τότε μεταβάλλεται ισόποσα και η άλλη. Η σταθερά μας επιτρέπει να υπολογίσουμε με ακρίβεια πώς επηρεάζει η μεταβολή της μιας ποσότητας την άλλη ποσότητα. σωματίδια (particles) Μικρές μονάδες ύλης. Στη φυσική, όταν χρησιμοποιούμε τη μικρότερη δυνατή κλίμακα μήκους, ένα σωματίδιο μπορεί να είναι ένα μικροσκοπικό δομικό στοιχείο στο εσωτερικό του ατόμου, ή ένα μόριο νερού, οξυγόνου, ή οποιασδήποτε άλλης ουσίας. Διαφορετικά, μπορεί να είναι ένας κόκκος σκόνης, καπνού, ή άμμου, μεταξύ πολλών άλλων κόκκων. ταλαντώσεις (oscillations) Ρυθμικές κινήσεις οι οποίες συμβαίνουν με κέντρο ένα σταθερό, αμετάβλητο σημείο του χώρου. ταχύτητα του φωτός (speed of light) Η ταχύτητα με την οποία κινείται η ακτινοβολία, και το όριο ταχύτητας στο σύμπαν. Η ταχύτητα του φωτός στο κενό είναι χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Τίποτα δεν μπορεί να κινηθεί με μεγαλύτερη ταχύτητα. ύλη (matter) Το υλικό του σύμπαντος, που γεμίζει το διάστημα και μπορεί να μετρηθεί. υποατομικός (subatomic) Μικρότερος από το άτομο. Γλωσσάρι 15

14 ΣΚΕΨΗ ΣΕ ΤΩΝ 3 3 At Στον the πυρήνα core of της modern σύγχρονης φυσικής is the κυριαρχεί notion physics that η αντίληψη Nature ότι is η thrifty φύση in all είναι its φειδωλή actions σε όλες τις εκδηλώσεις της ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕ 3 3 Quantum Η κβαντική theory, θεωρία, which describes η οποία περιγράφει how things work υποατομικές on the subatomic διεργασίες, scale, φαίνεται seems ότι είναι to be ένας the one τομέας area όπου where η αρχή the principle της ελάχιστης of least δράσης action does δεν ισχύει. not apply. Τα κβαντικά Quantum objects αντικείμενα can be μπορούν in two states να βρίσκονται at once, σε and δύο can take καταστάσεις multiple ταυτόχρονα, paths when ενώ κατά traveling τη μετακίνησή from one τους place από ένα to another. σημείο σε Richard ένα άλλο Feynman ακολουθούν went so πολλές far as διαδρομές. to suggest Ο that a Ρίτσαρντ quantum Φάινμαν particle προχώρησε ακόμα περισ- take ev- will simultaneously ery σότερο possible και πρότεινε path when ότι making ένα κβαντικό a journey! σωματίδιο, όταν κινείται, ακολουθεί κάθε δυνατή διαδρομή! 16 Μακρόκοσμος PRINCIPLE Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ OF LEAST ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ACTION ΔΡΑΣΗΣ η θεωρία σε των This Σύμφωνα says, με essentially, αυτή τη θεωρία, that όλα things συμβαίνουν happen με τρόπο in the ώστε way να that απαιτείται requires ελάχιστη least προσπάθεια. effort. Έτσι, μια ακτίνα φωτός κινείται ευθύγραμμα So, a beam μεταξύ of light δύο will σημείων, travel επειδή in a straight αυτή είναι line η μικρότερη because that διαδρομή is the shortest μεταξύ τους. path Αν between αφήσετε two μια μπάλα, points. θα If you πέσει drop με a κατεύθυνση ball, it will travel προς το toward κέντρο the της center Γης. of Κανένας the Earth. δεν No γνωρίζει one is quite με βεβαιότητα sure who came ποιος up with ανακάλυψε the principle την of αρχή least της action, ελάχιστης but your δράσης, αλλά everyday το πιο experience πιθανό είναι would ότι, probably με λίγη σκέψη, lead you η to καθημερινή come up with εμπειρία it if you μπορεί thought να about οδηγήσει it for οποιονδήποτε the 18th άνθρωπο century, σε though, αυτή. this Ωστόσο, was το a big 18ο deal. αιώνα, η a bit. In διεκδίκηση Some of the της greatest πατρότητάς names της in αποτελούσε mathematics, μεγάλο such ζήτημα. as Leonhard Μερικά Euler, από Pierre τα μεγαλύτερα de Fermat, ονόματα Gottfried των μαθηματικών, Leibnitz, and Voltaire όπως οι were Λέοναρντ involved Όιλερ, in the Πιέρ ντε Φερμά, argument Γκόντφριντ over who Λάιμπνιτς, came up with και Βολταίρος, the idea first. είχαν It εμπλακεί was important σε μια to διαμάχη make these σχετικά kinds με το of ποιος statements είχε πρώτος at the time, αυτή because την ιδέα. they Την led εποχή to the εκείνη formation ήταν σημαντικό the equations να διατυπώνονται τέτοια αξιώματα, επειδή of αργότερα that describe αυτά how οδήγησαν things move στις εξισώσεις when acted που περιγράφουν on by forces. την They κίνηση also των led αντικειμένων to the concepts κάτω από την of potential επίδραση and δυνάμεων, kinetic energy. καθώς και στις έννοιες της δυναμικής και της κινητικής ενέργειας. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ δείτε επίσης UNIFICATION ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ σελίδα 50 OCKHAM S Η ΛΕΠΙΔΑ ΤΟΥ RAZOR ΟΚΑΜ σελίδα second ΒΙΟΓΡΑΦΙEΣ biographies ΟΪΛΕΡ ΣΕ 3 ΛΕΟΝΑΡΝΤ LEONHARD EULER ΠΙΕΡ ΝΤΕ ΦΕΡΜΣ PIERRE DE FERMAT ΓΚΟΝΤΦΡΙΝΤ ΛΑΪΜΠΝΙΤΣ GOTTFRIED LEIBNITZ ΒΟΛΤΑΙΡΟΣ VOLTAIRE ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ 30 ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ 30 Μάικλ Μπρουκς Μάικλ Μπρουκς Η αρχή της ελάχιστης δράσης, όπως όλες οι θεωρίες, βασίζεται στην απλή λογική: η φυσική κίνηση ακολουθεί πάντοτε την ευκολότερη και συντομότερη διαδρομή.

15 > Ποια είναι η συντομότερη διαδρομή; Μα η ευθύγραμμη φυσικά.

16 ΣΚΕΨΗ ΣΕ ΤΩΝ 3 3 Newton Ο Νεύτωνας formulated περιέγραψε the basic τις βασικές description αρχές of κίνησης των move σωμάτων and effec- και, how things tively ουσιαστικά, invented επινόησε την rocket πυραυλική. science. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕ 3 3 Newton s Οι νόμοι του laws Νεύτωνα είναι but απλοί, powerfully αλλά are simple accurate. εξαιρετικά They ακριβείς. are not accurate Δεν είναι, enough, όμως, αρκετά however, ακριβείς to describe ώστε να what περιγράψουν when τι συμβαίνει things happens are όταν moving ένα σώμα at close κινείται to the με ταχύτητα speed of που light, προσεγγίζει strong εκείνη gravitational του φωτός or in fields. ή μέσα In σε such ένα ισχυρό instances, βαρυτικό Einstein s πεδίο. theory Σε of αυτές relativity τις περιπτώσεις, takes over and τη σκυτάλη provides παίρνει our ultimate laws της of σχετικότητας motion. η θεωρία του Αϊνστάιν, η οποία δίνει τους θεμελιώδεις νόμους της κίνησης. 18 Μακρόκοσμος ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ LAWS ΚΙΝΗΣΗΣ OF MOTION η θεωρία σε των When Όταν ο Isaac Ισαάκ Newton Νεύτωνας sat ανέλυσε down τον and τρόπο thought με τον about οποίο how κινούνται things τα move, αντικείμενα, he worked κατέληξε three σε τρεις laws νόμους that are που now μας so είναι familiar πλέον they τόσο seem οι- out like κείοι common ώστε φαίνονται sense. First, απόλυτα he said λογικοί. that objects Πρώτον, have είπε ότι inertia, τα αντικείμενα which is έχουν a measure αδράνεια, of resistance η οποία είναι ένα μέτρο in their της motion. αντίστασης Inertia στη means μεταβολή that της things κί- to changes remain νησής τους. still until Ένα αντικείμενο you give them που a δεν push. κινείται Similarly, παραμένει that ακίνητο are μέχρι moving να keep του δώσουμε moving unless μια ώθη- objects something ση. Παρόμοια, stops ένα αντικείμενο που κινείται, συνεχίζει pushes να κινείται on them. μέχρι Second, κάτι να the το σταματήσει mass of the ή object να or determines το ωθήσει. Δεύτερον, what effect η μάζα a particular του αντικειμένου καθορίζει will την have επίδραση on the που motion θα έχει (or lack μια συγκεκριμέ- of it). push The νη ώθηση third law, στην which κίνηση is (ή the ακινησία) most famous, του αντικειμένου. Ο τρίτος different. νόμος, It says ο οποίος that είναι every και action ο πιο has γνω- an feels slightly equal στός, είναι and opposite λίγο διαφορετικός. reaction. If Σύμφωνα I push you, με αυτόν, I κάθε feel δράση an equal συνοδεύεται push in return. από μια This ίση is και the αντίθετη principle by αντίδραση. which space Αν σας rockets σπρώξω, and jet θα αισθανθώ engines work: μια ισοδύναμη they ώθηση. push Αυτή out an είναι exhaust η αρχή gas σύμφωνα from the με την When nozzle οποία λειτουργούν at the rear, the οι διαστημικοί engines get πύραυλοι a push forward. και οι This κινητήρες is why τζετ: you όταν should εκβάλλουν be careful καυσαέρια when you από step το off ακροφύσιο a boat. To στο move πίσω yourself μέρος τους, forward, ωθούνται you inevitably τα εμπρός. move the Αυτός boat είναι backward. και ο λόγος If you για don t τον take οποίο that θα προς into πρέπει account, να προσέχετε you can όταν end up βγαίνετε taking από a swim! μια βάρκα. Για να κινηθείτε προς τα εμπρός, αναπόφευκτα θα μετακινήστε τη βάρκα προς τα πίσω. Αν δεν το λάβετε αυτό υπόψη σας, ίσως καταλήξετε στη θάλασσα για ένα μπανάκι! ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ δείτε επίσης universal ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ gravitation theory ΕΛΞΗΣ σελίδα 20 theory ΘΕΩΡΙΑ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ of relativity σελίδα 30 σελίδα 30 UNIFICATION ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ σελίδα 50 σελίδα 50 ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΕ 3 3 ΙΣΑΑΚ ISAAC NEWTON ΝΕΥΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΤΩΝ Μάικλ Μάικλ Μπρουκς Μπρουκς Για να περιγράψουμε την κίνηση σωμάτων από μπάλες μέχρι δορυφόρους αρκούν οι νόμοι της κίνησης. Ο Νεύτωνας μας έδωσε τα θεωρητικά μέσα για να σχεδιάσουμε μια αποστολή στη Σελήνη απλώς χρειάστηκαν 300 χρόνια για να σχεδιάσουμε τους απαραίτητους πυραύλους.

17 > Από τη Γη στη Σελήνη με τους Νόμους κίνησης του Νεύτωνα φυσικά.

18 ΣΚΕΨΗ ΣΕ ΤΩΝ 3 3 What Ό,τι ανεβαίνει goes up must κατεβαίνει come όπως down and ακριβώς it will do πρόβλεψε so, just ο as Νεύτωνας. Newton said it should. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕ 3 3 Some Σύμφωνα ideas με in ορισμένες modern απόψεις physics της suggest σύγχρονης that φυσικής, Newton s ο νόμος law της of βαρύτητας του Νεύτωνα gravitation may need μπορεί να χρειάζεται κάποια προσαρμογή για να adjusting to consider things separated by less ισχύει στην περίπτωση than a millimeter, or σωμάτων που απέχουν more λιγότερο than από the ένα diameter χιλιοστόμετρο of the Solar ή περισσότερο System. What s από μία more, διάμετρο no one του has a ηλιακού good explanation συστήματος for why μεταξύ things τους. with Επιπλέον, mass attract κανένας each δεν έχει other εξηγήσει γιατί place, τα why σώματα gravity που in the first is έχουν much μάζα weaker έλκονται than ή the other γιατί η forces βαρύτητα of nature, είναι or πολύ for πιο the ασθενής true value από of the τις υπόλοιπες gravitational φυσικές constant, δυνάμεις. which Επίσης, is the δεν leastaccurately-measured έχει δοθεί ακριβής constant τιμή για τη of σταθερά physics. της παγκόσμιας έλξης, η οποία είναι η σταθερά της φυσικής που έχει μετρηθεί με τη μικρότερη ακρίβεια. 20 Μακρόκοσμος UNIVERSAL Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ GRAVITATION ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ THEORY ΕΛΞΗΣ η θεωρία σε 30 Η περιγραφή της βαρύτητας, η οποία είναι μία από τις θεμελιώδεις φυσικές δυνάμεις, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα επιτεύγματα της επιστήμης. Διατυπώθηκε το 1687 από τον Ισαάκ Νεύτωνα σε μια ενότητα του θαυμάσιου έργου του Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, μια τρίτομη παρουσίαση των μαθηματικών. Σύμφωνα με τη Θεωρία της παγκόσμιας έλξης, μεταξύ σωμάτων που έχουν μάζα (δηλαδή, αποτελούνται από κανονική ύλη) αναπτύσσεται έλξη. Η έλξη αυτή εξαρτάται από τις μάζες των σωμάτων, τη μεταξύ τους απόσταση, και μια σταθερά η οποία είναι γνωστή ως σταθερά της παγκόσμιας έλξης. Ένα από τα βασικά συμπεράσματα αυτής της θεωρίας είναι ότι η δύναμη της βαρύτητας υπακούει στο νόμο του αντίστροφου τετραγώνου. Αυτό σημαίνει ότι η έλξη μεταξύ δύο αντικειμένων ελαττώνεται με το τετράγωνο της μεταξύ τους απόστασης. Ο Νεύτωνας διατύπωσε αυτόν το νόμο με τόσο μεγάλη ακρίβεια, ώστε εξήγησε αμέσως την κίνηση των πλανητών, δημιουργώντας έτσι έναν εύκολο τρόπο πρόγνωσης των σχετικών τους κινήσεων, αλλά και των κινήσεών τους ως προς τον ήλιο. Επίσης, μας έδωσε τη δυνατότητα να στείλουμε πυραύλους στο διάστημα. Όταν ο Αϊνστάιν διατύπωσε τη θεωρία της σχετικότητας και τη χρησιμοποίησε για να εξηγήσει ορισμένες ανωμαλίες στις τροχιές των πλανητών, συνειδητοποιήσαμε ότι ο νόμος του Νεύτωνα δεν ήταν η τελευταία λέξη στο ζήτημα τη βαρύτητας. Γενικά, όμως, είναι ακριβής όταν εφαρμόζεται σε συνηθισμένες βαρυτικές έλξεις. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ δείτε επίσης laws ΝΟΜΟΙ of ΤΗΣ motion ΚΙΝΗΣΗΣ σελίδα 18 theory ΘΕΩΡΙΑ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ of relativity σελίδα 30 quantum ΚΒΑΝΤΙΚα field ΠΕΔΙΑ theory σελίδα 46 UNIFICATION ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ σελίδα 50 ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΕ 3 3 ΙΣΑΑΚ ISAAC NEWTON ΝΕΥΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΤΩΝ Μάικλ Μάικλ Μπρουκς Μπρουκς Μεγάλα ή μικρά, τα πάντα πέφτουν στη Γη με τον ίδιο τρόπο.

19 F=G m1 m₂ r2 > Η επιτάχυνση της βαρύτητας είναι ίδια τόσο για ένα μικρό μπιζέλι όσο και για έναν ογκώδη ελέφαντα στην περίπτωση όμως του ελέφαντα, φροντίστε να φύγετε από τη μέση!

20 1879 Born, Γεννιέται Ulm, στο Germany Ουλμ της Γερμανίας 1896 Attends Κολέγιο college στη Ζυρίχη in με εκπαίδευση ως δάσκαλος μαθηματικών και Zurich to train as a physics φυσικήςand teacher 1905 Publishes Δημοσιεύει four τέσσερις papers on εργασίες light, molecular για το φως, motion την κίνηση and των energy μορίων, και την ενέργεια 1913 Begins Αρχίζει work να εργάζεται on his new theory στη νέα of θεωρία gravityτου για τη βαρύτητα 1915 Completes Ολοκληρώνει theory τη of general θεωρία της relativity γενικής σχετικότητας 1921 Wins Παίρνει Nobel το Νόμπελ Prize for Φυσικής Physics 1928 Begins Αρχίζει work να εργάζεται on his unified στη θεωρία field των theory ενοποιημένων πεδίων 1935 Moves Εγκαθίσταται to the στις Ηνωμένες Πολιτείες United States 1955 Dies, Πεθαίνει Princeton, στο Πρίνστον των Ηνωμένων Πολιτειών 22 Μακρόκοσμος

21 ALBERT ΑΛΜΠΕΡΤ EINSTEIN ΑΪΝΣΤΑΪΝ Τι θα βλέπατε αν ταξιδεύατε πάνω σε μια δέσμη φωτός; Αυτό ήταν το ερώτημα που έθεσε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν στον εαυτό του όταν ήταν ακόμα παιδί. Η απάντηση που έδωσε ο Αϊνστάιν η θεωρία της σχετικότητας διέλυσε το αρμονικό σύμπαν που είχε περιγράψει ο σερ Ισαάκ Νεύτωνας 250 χρόνια νωρίτερα. Σχεδόν έναν αιώνα μετά τον Αϊνστάιν, οι σύγχρονοι φυσικοί ακόμα προσπαθούν να κατανοήσουν τι ακριβώς αποκάλυψε η θεωρία του. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν γεννήθηκε στη νότια Γερμανία το Ο πατέρας του, Χέρμαν, ήταν ένας αποτυχημένος επιχειρηματίας. Όταν, στη δεκαετία του 1890, η κατάσταση της οικογένειας επιδεινώθηκε, οι γονείς του Άλμπερτ τον άφησαν στη Γερμανία να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του, και πήγαν στην Ιταλία για να εργαστούν. Την εποχή εκείνη, ο Άλμπερτ είχε ήδη αρχίσει τις επιστημονικές του αναζητήσεις και όταν έφτασε σε ηλικία 16 ετών εγκατέλειψε το σχολείο. Παρά την έλλειψη επίσημης εκπαίδευσης, το 1896 ο Άλμπερτ έγινε δεκτός στο τεχνικό κολέγιο της Ζυρίχης. Ωστόσο, οι επιδόσεις του Αϊνστάιν παρέμειναν κακές, καθώς ήταν απορροφημένος στις δικές του μελέτες. Μετά την αποφοίτησή του, η κακή του φήμη τον εμπόδισε να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα. Προσλαμβάνεται στο Γραφείο ευρεσιτεχνιών της Βέρνης και το 1903 παντρεύεται τη Μιλέβα Μάριτς. Η εργασία του ήταν μη απαιτητική και του παρείχε έτσι ελεύθερο χρόνο για στοχασμό στη φυσική. Η θαυμαστή χρονιά για τον Αϊνστάιν ήταν το Δημοσίευσε τέσσερις επιστημονικές εργασίες. Μία από αυτές, η οποία αφορούσε τη σχέση μεταξύ του φωτός και του ηλεκτρισμού, του απέφερε το Βραβείο Νόμπελ. Μία άλλη αποτέλεσε την αφετηρία για τη θεωρία της σχετικότητας. Δέκα χρόνια αργότερα, ο Αϊνστάιν δημοσίευσε τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Αυτή η θεωρία συνδύαζε τις ιδέες του για την ενέργεια, τη μάζα, και τη βαρύτητα σε μία μόνο έννοια, το χωροχρόνο. Ο Αϊνστάιν συνέχισε να εργάζεται, ενώ η ζωή του κλυδωνιζόταν από προσωπικά προβλήματα και τον παγκόσμιο πόλεμο. Ο βασικός του στόχος ήταν να συνδυάσει τη σχετικότητα με τις ατομικές θεωρίες, και να δημιουργήσει έτσι μία ενοποιημένη θεωρία των πάντων. Αυτή η θεωρία δεν είχε ολοκληρωθεί μέχρι το θάνατό του το 1955, και παραμένει ημιτελής μέχρι σήμερα. Άλμπερτ Αϊνστάιν 23

22

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδοξο του Albert Eistein

Το παράδοξο του Albert Eistein Το παράδοξο του Albert Eistein O Einstein Σαν παιδί ήταν αρκετά ήσυχο και μοναχικό. Σαν μαθητής ήταν καλός, ειδικά στα μαθηματικά, χωρίς όμως να ξεχωρίζει ιδιαίτερα. Η κακή του μνήμη και ο αργός τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Αντωνίου Αντώνης, Φυσικός antoniou@sch.gr, http://users.att.sch.gr/antoniou Απόδοση στα ελληνικά της µελέτης του Richard P. Olenick, καθηγητή Φυσικής του University of Dallas.

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες.

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Γαλιλαίος (1581-1643) Γεννήθηκε στην Πίζα το 1581 Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Ως δευτεροετής φοιτητής ανακάλυψε: 1. Τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός)

Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Γουλιέλμος Μαρκόνι (1874-1937) (Ιταλός Φυσικός) Υπήρξε εφευρέτης του πρώτου σήματος ασυρμάτου τηλεφώνου και εκμεταλλεύτηκε εμπορικά την εφεύρεση. Ίδρυσε το 1897 την Ανώνυμη Εταιρεία Ασυρμάτου Τηλεγράφου

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1 H θέση ενός κινητού που κινείται σε ένα επίπεδο, προσδιορίζεται κάθε στιγμή αν: Είναι γνωστές οι συντεταγμένες του κινητού (x,y) ως συναρτήσεις του χρόνου Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * *

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * In the first chapter, we practiced the skill of reading Greek words. Now we want to try to understand some parts of what we read. There are a

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα.

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1 Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. Α2. Για τον προσδιορισμό μιας δύναμης που ασκείται σε ένα σώμα απαιτείται να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΔΥΝΑΜΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει.

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης 1. Τι είναι δύναμη; Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. 2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ Φυσική Β Γυμνασίου Εισαγωγή Τα πάντα γύρω μας κινούνται. Στο διάστημα όλα τα ουράνια σώματα κινούνται. Στο μικρόκοσμο συμβαίνουν κινήσεις που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε άμεσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 31 Τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά πεδία παράγουν µαγνητικά πεδία. Ο Νόµος του Ampère-Ρεύµα µετατόπισης Νόµος του Gauss s στο µαγνητισµό

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

r r r r r r r r r r r Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής Hideki Yukawa and the Nuclear Force Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής πυρηνική δύναμη Η πυρηνική δύναμη (ή αλληλεπίδραση νουκλεονίουνουκλεονίου, ή NN forces,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014. 8:00-11:00 π.μ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014. 8:00-11:00 π.μ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 014 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 6 Μαΐου 014 8:00-11:00 π.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Δύναµη Περιεχόµενα Κεφαλαίου 4 1 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Μάζα 2 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα 3 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Βάρος: Η Δύναµη της Βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΗΣ ΘΕΤΙΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΗΣ ΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΕΙΟΥ Θέμα ο. ύλινδρος περιστρέφεται γύρω από άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας του με γωνιακή ταχύτητα ω. Αν ο συγκεκριμένος κύλινδρος περιστρεφόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 9 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη Ιουνίου 9 11. 14. ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη

ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη ΖητήματαΔιαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού μιας νομικής Υπηρεσίας: η (διαρκής) αγωνίατου σχοινοβάτη Αργύρης Οικονόμου Διευθυντής Ν.Υ. τηςδεη Συνέδριο ACC / Απρίλιος 2009 R-E-S-P-E-C-T (Ηαξία της Aretha

Διαβάστε περισσότερα

2009: 22892841 ή 22892832, Εmail: stavrost@ucy.ac.cy ή haris@ucy.ac.cy. www.ucy.ac.cy/fmweb/metaptihiaka.htm

2009: 22892841 ή 22892832, Εmail: stavrost@ucy.ac.cy ή haris@ucy.ac.cy. www.ucy.ac.cy/fmweb/metaptihiaka.htm ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Το Πανεπιστήµιο Κύπρου ανακοινώνει ότι δέχεται αιτήσεις για περιορισµένο αριθµό θέσεων στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Terabyte Technology Ltd

Terabyte Technology Ltd Terabyte Technology Ltd is a Web and Graphic design company in Limassol with dedicated staff who will endeavour to deliver the highest quality of work in our field. We offer a range of services such as

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα»

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» Ερώτημα 1 ο : Ποιες από αυτές τις «αρχές» είναι όντως αρχές και ποιες δεν είναι; Ερώτημα 2 ο : Ποιο έχει μεγαλύτερη ισχύ; η «αρχή» ή ο «νόμος»; Ερώτημα 3 ο : Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Αθήνα 1 η Απριλίου 2015 Και γιατί μας νοιάζει ή μας αφορά; Νέα Ευρωπαική νομοθεσία Τίνος είναι τα προσωπικά δεδομένα; Και λοιπόν; Τα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΟΥ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1.1. Εσωτερική ενέργεια Γνωρίζουμε ότι τα μόρια των αερίων κινούνται άτακτα και προς όλες τις διευθύνσεις με ταχύτητες,

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια 8 Κρούσεις Στην µηχανική µε τον όρο κρούση εννοούµε τη σύγκρουση δύο σωµάτων που κινούνται το ένα σχετικά µε το άλλο.το ϕαινόµενο της κρούσης έχει δύο χαρακτηριστικά : ˆ Εχει πολύ µικρή χρονική διάρκεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες ένταξης σήματος D U N S Registered στην ιστοσελίδα σας και χρήσης του στην ηλεκτρονική σας επικοινωνία Για οποιαδήποτε ερώτηση, σας παρακαλούμε επικοινωνήστε

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014 LESSON 19 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΝΝΙΑ) REF : 203/062/39-ADV 25 March 2014 Married Free/single Unfortunately Fortunately Strong Weak/thin/slim More than Older Younger Παντρεμένος-η Ελεύθερος-η Δυστυχώς Ευτυχώς Δυνατός-η-ο

Διαβάστε περισσότερα

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Φαντάσου πως κάποια μέρα μπορεί αντί να κατοικούμε στην Γη, να «μεταναστεύσουμε» σε έναν άλλο πλανήτη! Όσο απίθανο και αν ακούγεται, επιστήμονες εξετάζουν την πιθανή κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Αν. Καθηγητής. http://www.physics.auth.gr vlahos@astro.auth.gr

Λουκάς Βλάχος Αν. Καθηγητής. http://www.physics.auth.gr vlahos@astro.auth.gr Γιατί να σπουδάσω Φυσική; Λουκάς Βλάχος Αν. Καθηγητής http://www.physics.auth.gr vlahos@astro.auth.gr Θέματα Εισαγωγή Η φυσική και οι άλλες επιστήμες Οι τομείς και οι κατευθύνσεις στο Τμήμα φυσικής Τα

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 15 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Μαΐου 15 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?)

Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?) «Τάξη 2.0 Άλμα στο μέλλον, άνευ φοράς» Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?) Δημήτρης Γιάντσης Γενικός Διευθυντής 20 Μαρτίου 2010 «Τάξη 2.0» Φωτογραφία: http://salnk.eduportal.gr 2 Τι ΔΕΝ είναι η «Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1 ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 4 ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1o A Λυκείου 22 Μαρτίου 28 Στις ερωτήσεις Α,Β,Γ,Δ,E μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ

1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ 1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς 1.1 Newton s law A. Newton s law: Περιγράφει τη κίνηση υλικού σημείου μάζας m σε χωρο-χρονικά μεταβαλλόμενο πεδίο δυνάμεων F. Σε Αδρανειακό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ Σελίδα 1 από 16 1. Το φως 1.1. Η φύση του φωτός Οι μαθητές και μαθήτριες να: 5 1.1.1. Η κυματική φύση του φωτός. Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Η ενέργεια στον Ήλιο (και στα άλλα αστέρια της Κύριας Ακολουθίας ) παράγεταi μέσω αντιδράσεων σύντηξης. Σύντηξη: πυρηνική αντίδραση μέσω της οποίας βαρείς

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου 1) Να γράψετε 3 διανυσματικά μεγέθη και 2 μονόμετρα μεγέθη καθώς και τις μονάδες μέτρησής τους (στο

Διαβάστε περισσότερα

3. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της ελαστικής και της πλαστικής παραμόρφωσης;

3. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της ελαστικής και της πλαστικής παραμόρφωσης; 4.3 Κεφάλαιο 3: Η ΝΕΥΤΩΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 4.3.1 Ερωτήσεις σύντομης απάντησης 1. Να περιγράψετε ένα φαινόμενο στο οποίο αλλάζει η κινητική κατάσταση του σώματος και να προσδιορίσετε το αίτιο της αλλαγής. 2. Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης Η μουσική των (Υπερ)Χορδών Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης H σύγχρονη (αγοραία) αντίληψη για την δηµιουργία του Σύµπαντος (πιθανά εσφαλµένη..) E t Ενέργεια Χρόνος String Theory/M-Theory H Ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε την σωστή απάντηση 1. Μία μονοχρωματική ακτινοβολία, που ανήκει στο ορατό τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, μεταβαίνει από

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Περιεχόμενα Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Κεφαλαιο 1: Eισαγωγή... 1 1. ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ... 1 2. ΜΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα