HELECO 03: 4ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "HELECO 03: 4ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ"

Transcript

1 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 HELECO 03: 4ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΡΙΤΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΣΙΡΛΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΘΕΟΧΑΡΗ Πολιτικός Μηχανικός, Δρ Περιβαλλοντολόγος, Διευθύντρια Περιβάλλοντος Ο.Ε.Ο.Α. «ΑΘΗΝΑ 2004» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΓΙΩΤΑ ΚΑΖΑΖΗ Τμήμα Εκδόσεων Τ.Ε.Ε. ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΥΡΓΙΩΤΗΣ Αρχιτέκτων Πολεοδόμος, Εντεταλμένος Σύμβουλος O.E.O.A. «ΑΘΗΝΑ 2004» ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΤΑΣΙΟΣ Ομότιμος Καθηγητής Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ- ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

2 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2 Εισαγωγικό σημείωμα ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΞΑΡΧΑΚΟΥ Πολιτικός Μηχανικός, Μέλος της Δ.Ε. του Τ.Ε.Ε., Υπεύθυνη του Τομέα Περιβάλλοντος Η συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με θέμα: «Περιβαλλοντική ηθική σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης» έγινε στο πλαίσιο της HELECO 03 με σκοπό να εστιάσει στα καίρια περιβαλλοντικά, κοινωνικά, οικονομικά και αναπτυξιακά ζητήματα της εποχής μας. Στην προβληματική που αναπτύχθηκε, έγινε αναφορά στις όψεις της παγκοσμιοποίησης ως οικονομική, πολυ-πολιτισμική και ιστορική οντότητα και εξετάστηκαν οι επιδράσεις της στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον περιλαμβάνοντας υπό την έννοια της «ηθικής» όλα πρακτικά τα διλήμματα της ανθρωπότητας: δίκαιο ή άδικο, βλαπτικό ή ωφέλιμο για ποιους για πόσους, και σε ποιο χρονικό ορίζοντα, υποχρεώσεις και δικαιώματα, ατομικότητα και συλλογικότητα, κοινωνικοί αγώνες και «δυνάμεις» της αγοράς, Κράτος πρόνοιας ή νόμοι του κέρδους. Στη συζήτηση την οποία συντόνισε ο κ. Ιωάννης Μισιρλής, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών στο Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών, πήραν μέρος ως εισηγητές ο κ. Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος, Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο κ. Γιάννης Πυργιώτης, Αρχιτέκτων Πολεοδόμος, Εντεταλμένος Σύμβουλος O.E.O.A. «ΑΘΗΝΑ 2004» και ο κ. Θεοδόσης Τάσιος ομότιμος Καθηγητής Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και έγιναν αρκετές παρεμβάσεις από τους συνέδρους. Το τραπέζι συνέβαλε κατά τρόπο ουσιαστικό στη διεπιστημονική ανάλυση των αντικειμενικά πολύπλευρων σχετικών προβλημάτων επιχειρώντας να αποκαλύψει και τα αίτια που τα προκαλούν. Μέσα από μια εξαιρετικά διευρυμένη θεματολογία: «νόμοι» της αγοράς και κοινωνκή δικαιοσύνη, συγκέντρωση και συγκεντρωποίηση κεφαλαίων, διαδίκτυα και πρόσβαση στη γνώση και στην «πληροφορία», ομοιομορφία και ισοπέδωση, βιοηθική σε σχέση με την βιοτεχνολογία, δικαίωμα στην εργασία και αβεβαιότητα απασχόλησης, μετανάστευση, τουρισμός, εγκατάσταση πολυεθνικών εταιρειών σε ευκαιριακές χώρες, ρύποι που ταξιδεύουν, φαινόμενο θερμοκηπίου, τρύπα του όζοντος, ανταγωνισμός, πόλεμοι, ηθική και αισθητική, ατομικές και κοινωνικές ευθύνες, ενεργειοβόρος καταναλωτισμός, εκμετάλλευση και αχόρταγο κυνήγι του κέρδους αναδείχτηκε η διαλεκτική σχέση

3 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 3 κάθε αναπτυξιακής δράσης με το περιβάλλον. Επιβεβαιώνοντας την ρήση της Ίντιρα Γκάντι ότι «η φτώχεια αποτελεί τη χειρότερη μορφή ρύπανσης», επισημάνθηκε ότι τα ζητήματα τα οποία άπτονται της περιβαλλοντικής υποβάθμισης πάνε μαζί με την εξαθλίωση ενός τεράστιου μέρους του πληθυσμού του πλανήτη και συμβαδίζουν με την υποκρισία των ισχυρών της γης και όσων τους ακολουθούν, που, ενώ ουσιαστικά ευθύνονται για τη συντελεσθείσα καταστροφή στον πλανήτη και για τα επερχόμενα στο μέλλον ανάλογα δεινά, στο βωμό του κέρδους, ταυτόχρονα εμφανίζονται ως ανησυχούντες και ενίοτε και ως επίδοξοι σωτήρες, με τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα και κροκοδείλια δάκρυα για την καταπολέμηση της φτώχειας. Τονίστηκε ότι η τάση εξαφάνισης του κράτους υπέρ της αγοράς συνεπάγεται απουσία πραγματικής εγγύησης για τον έλεγχο του συστήματος αειφορίας και της ποιότητας ζωής. Ταυτόχρονα σε παγκόσμια κλίμακα η θεοποίηση του κέρδους και η εξασθένηση του κράτους πρόνοιας δημιουργούν παρακμιακά φαινόμενα με ποικίλες εκφράσεις (διαφθορά, ναρκωτικά, πορνεία, εξαγορά συνειδήσεων κλπ). Η απόκρουσή τους, όπως επισημάνθηκε, απαιτεί συνολική αντιπαράθεση με την καθεστηκυία τάξη. Δεν παραβλέπουμε ότι η λύση των σοβαρών παγκοσμιοτικών προβλημάτων είναι βαθειά πολιτικό ζήτημα και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά. Προϋποθέτει διαμόρφωση συνειδήσεων που θα μπορούν να αντισταθούν στις ασκούμενες πολιτικές και θα επιβάλλουν μια πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη, τους καρπούς της οποίας όμως δεν θα απολαμβάνουν οι λίγοι αλλά όλοι οι λαοί. Πρόλογος ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΣΙΡΛΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών Είναι ιδιαίτερη η χαρά μου να βρίσκονται στο τραπέζι ως συνομιλητές και διαλογητές μαζί μας, ο κ. Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος, Πολιτικός Μηχανικός και Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο κ. Γιάννης Πυργιώτης, Αρχιτέκτων Πολεοδόμος και Εντεταλμένος Σύμβουλος του «Αθήνα 2004», ο αγαπητός Θεοδόσης Τάσιος, Ομότιμος

4 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4 Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Πολιτικός Μηχανικός. Δυστυχώς λείπει από το τραπέζι μας ο συνάδελφος από την Παλαιστίνη, γιατί δεν του δόθηκε η δυνατότητα λόγω της κατοχής της χώρας του να έρθει στη χώρα μας, για να ακούσουμε μερικά προβλήματα που η περιβαλλοντική πολιτική σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης δημιουργεί σε τοπική κλίμακα. Ανοίγοντας τη συζήτηση θα προσπαθήσω να προσδιορίσω μερικά ζητήματα της παγκοσμιοποίησης αναδεικνύοντας μερικές πλευρές της. Συνήθως μιλάμε για την οικονομική παγκοσμιοποίηση. Όλοι θα ξέρετε, θα βλέπετε, θα ακούτε, θα νοιώθετε κατά κάποιο τρόπο τις συγχωνεύσεις εταιρειών, τις εξαγορές, την ταχύτατη μεταφορά κεφαλαίων, που δημιουργούν τις λεγόμενες πολυεθνικές εταιρείες, που τώρα πλέον ορίζονται ως ολιγοπώλια και μονοπώλια σε διεθνή κλίμακα. Έχουμε τα προβλήματα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των ανθρωπίνων γονιδίων πλέον, άρα ένα πολύ τοπικό ζήτημα μπορεί να γίνει παγκόσμιο. Άλλη πλευρά είναι αυτή που επίσης ζούμε καθημερινά, τα διαδίκτυα, η ταχύτατη διασύνδεση. Και εδώ κάνω μία παρένθεση για όσους φυσικά μπορούν να διασυνδέονται. Ας μην ξεχνάμε ότι παγκοσμιοποίηση δεν είναι μόνο η Βόρεια Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική, όσοι δηλαδή μπορούν να επικοινωνήσουν με τον παγκόσμιο πληροφορικό ιστό. Από την άλλη μεριά, υπάρχει η ικανότητα της γνώσης της θέσης μας στο GPS γενικότερα και ανά πάσα στιγμή της κατάστασης της υγείας μας, των κάθε είδους προτιμήσεών μας. Ο επί το ελληνικότερο «μπιγκμπραδερισμός» σε όλο του το μεγαλείο είναι μία άλλη πλευρά της παγκοσμιοποίησης. Μια τρίτη πλευρά θα έλεγα ότι είναι η ομοιομορφία που πάει να γίνει μέρος της ζωής μας. Τα μοντέλα διατροφής, ένδυσης, ψυχαγωγίας, συμπεριφοράς όλο και περισσότερο τείνουν να γίνουν ομοιόμορφα, σε αντίθεση με την ποικιλότητα που είχαμε συνηθίσει και που όχι μόνο στο bios, στη βιοποικιλότητα, αλλά και στην πολιτισμική ποικιλότητα δίνουν μια άλλη αίσθηση της ζωής. Ένα πολύ σημαντικό ζήτημα είναι η αβεβαιότητα της απασχόλησης. Υπάρχει τεράστια αλλαγή στις εργασιακές σχέσεις που τη ζούμε καθημερινά. Υπάρχουν πλέον παγκόσμια γραφεία ενοικίασης εργατικού δυναμικού σε πολυεθνικές. Σε πρόσφατο τεύχος του πε-

5 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 5 ριοδικού Fortune γινόταν αναφορά σε γραφεία, σε διάφορες περιοχές του κόσμου, όπου επινοικιάζουν Φιλιππινέζους, Ταϊλανδέζους, για να πηγαίνουν, για παράδειγμα, στην Ταϊβάν και να εργάζονται στη Nike ή σε άλλες πολυεθνικές. Το ζούμε με τους Μεξικάνους στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τους Αλβανούς στην Ελλάδα, με τους Κούρδους, παρανόμως εδώ και εκεί. Και μία τελευταία πλευρά της παγκοσμιοποίησης είναι ότι το σύνθημα «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» του προπερασμένου αιώνα στις μέρες μας φαίνεται ότι παίρνει μία νέα δυναμική με τα διάφορα κοινωνικά φόρα, τα κινήματα της αντι-παγκοσμιοποίησης. Επομένως, έχουμε πολλά ζητήματα να εξετάσουμε, π.χ. ποιες είναι οι πλευρές της παγκοσμιοποίησης που μας κατακλύζουν καθημερινά. Τί είναι το περιβάλλον; Κατ αρχάς να πούμε ότι περιβάλλον δεν υπάρχει απουσία βιολογικών οργανισμών, αλλά φτιάχνεται από αυτούς. Η προσπάθεια που γίνεται καμιά φορά να παρατεθεί η ζωή με το άβιο περιβάλλον και να δούμε πώς το ένα αλληλεπιδρά στο άλλο, αλλά ως ξεχωριστές οντότητες, είναι μία κατάσταση την οποία πρέπει να αποφεύγουμε στη συλλογιστική μας. Εν πάση περιπτώσει να πούμε ότι η ζωή αλλάζει συνεχώς το περιβάλλον. Από την άλλη, το περιβάλλον επιδρά στους οργανισμούς διαμέσου αλληλεπίδρασης με τα γονίδιά μας ή με τα γονίδιά τους. Και με δεδομένο ότι, προσέξτε το νούμερο, το 99,999% όλων των ειδών, που έχουν υπάρξει, έχουν εξαφανιστεί και τελικά και εμείς θα εξαφανιστούμε με την ολική καύση του ήλιου κάποτε, η πραγματική ερώτηση είναι πώς θέλουν να ζήσουν οι άνθρωποι: καλύτερα ή περισσότερο; δηλαδή επιδιώκουμε την παράταση αυτής της ζωής επί τα βελτίω, έχοντας την εξής μοναδικότητα, ότι μέσω της κοινωνικής οργάνωσης μπορούμε να επηρεάσουμε ή να κατευθύνουμε τις αλλαγές που έτσι και αλλιώς γίνονται. Υπάρχουν κρίσιμα περιβαλλοντικά προβλήματα και βέβαια με το να τα χωρίσει κανείς, όπως πολλές φορές γίνεται, κάνει ένα άλλο λάθος από τη στιγμή που με αυτόν τον τρόπο χάνουμε πληροφορία. Επομένως, υπάρχει μία συνολικότητα και αλληλεπίδραση όλων αυτών των παγκόσμιων προβλημάτων. Σχηματικά μπορούμε να αναφέρουμε τα γνωστά, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου

6 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 από το C0 2, την όξινη βροχή, την τρύπα του όζοντος. Αλλά είναι και η καθημερινότητα, τα προβλήματα της καθημερινής μας ζωής, είναι οι πόλεμοι. Και πολλές φορές μπορούμε να ακούσουμε από τον Έβρο μέχρι το Αφγανιστάν ή και σε άλλες περιοχές για τα ναρκοπέδια, που σημαίνει ότι υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες νάρκες ακόμα ανά την υφήλιο. Είναι ο κύκλος ζωής και δεν ξέρω αν ο πλανήτης μας επιζήσει, μέχρι να εξαλειφθεί η μέτρηση της ραδιενέργειας από το απεμπλουτισμένο ουράνιο. Επομένως, υπάρχουν ζητήματα περιβάλλοντος, τα οποία είναι πλέον κρίσιμα για το πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουμε. Έχουμε ακούσει τις έννοιες αειφορία, ανάπτυξη, ποιότητα ζωής. Στο βιβλίο του κ. Δεκλερή, ο οποίος θα ήταν σήμερα στο πάνελ μας, αλλά οι υποχρεώσεις του τον φέρνουν να βρίσκεται στο Ναϊρόμπι, για να συζητήσουν πάλι και για θέματα περιβάλλοντος, αναφέρονται δώδεκα αρχές για την αειφόρο ανάπτυξη. Σύμφωνα με την πρώτη αρχή η αειφόρος ανάπτυξη δεν πρέπει να αφεθεί στις δυνάμεις της αγοράς αλλά να είναι υποχρέωση του κράτους. Σύμφωνα με την τελευταία αρχή, τη δωδέκατη, η πραγματική εγγύηση για το συνολικό έλεγχο του συστήματος είναι ένα σύστημα αξιών και περιβαλλοντικής ενημέρωσης των λαών. Οπότε μπορείτε να δείτε έμμεσα την αλληλεπίδραση μεταξύ αυτού που θα δώσει εγγύηση για το περιβάλλον και εκείνου που έχει υποχρέωση για την αειφόρο ανάπτυξη και να εξετάσετε τι γίνεται σήμερα. Τέλος, υπάρχουν οι διάφορες πολιτικές για το περιβάλλον. Έχουν γίνει παγκόσμιες διασκέψεις. Και απ ό,τι ακούσαμε στην εναρκτήρια ομιλία από τον κ. Klaus Toepfer, ενώ το 1972 στην Στοκχόλμη υπήρχαν δύο αρχηγοί κρατών, βλέπουμε τώρα στο Ρίο, το Κιότο, το Γιοχάνεσμπουργκ να κατακλύζεται η αίθουσα από δεκάδες αρχηγούς κρατών. Επομένως, σε επίπεδο διακηρύξεων, νομοθεσίας, προθέσεων υπάρχουν πάρα πολλά. Το ζήτημα είναι στην πράξη τι γίνεται και αυτό ίσως μας απασχολήσει. Ηθική Πολλές φορές έχουμε προβλήματα για το τι είναι η ατομική υποχρέωση, η ατομική ηθική και ποια είναι η συνολική κοινωνική πλευρά της ηθικής ενός συστήματος κανόνων αξιών για να διάγουμε το βίο μας.

7 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 7 Υπάρχουν τα λεγόμενα ανθρώπινα δικαιώματα, που ανάλογα με το πώς τα διαβάζει κανείς ή πώς τα νοιώθει, μπορεί να δει διάφορες πλευρές τους. Και όσοι ενθυμήστε από τον ψυχρό πόλεμο, είχαμε τελείως διαφορετικές απόψεις γι αυτά, από τους διάφορους πρωταγωνιστές της εποχής. Την πρόσβαση σε καθαρό αέρα, νερό, εργασία, γη, φαγητό, ψυχαγωγία, αισθητική απόλαυση, για να αναφερθούμε σε μερικές πλευρές, και να φθάσουμε και στην εκπαίδευση, στις κοινωνικές παροχές, πρέπει να τα δούμε ως απαραίτητα ανθρώπινα δικαιώματα, όχι (πάλι θα τονίσω) μόνο για μας που είμαστε εδώ, αλλά και για την πλειονότητα των κατοίκων ενός παγκόσμιου χωριού, όπως θέλουν να μας υπενθυμίζουν. Και δεν είναι τυχαίο ότι στο Γιοχάνεσμπουργκ η φτώχεια ανακηρύχθηκε ως κυρίαρχο πρόβλημα. Και προσέξτε, πραγματιστές ήταν αυτοί που ήταν στο Γιοχάνεσμπουργκ. Και τι ακούσαμε πάλι από τον κ. Τoepfer, ότι σε περίπου δώδεκα χρόνια, το 2015, περιμένουν να μειωθεί στο 50% ο αριθμός των ατόμων που λαμβάνουν ως αμοιβή εργασίας ένα δολάριο την ημέρα. Σκεφθείτε ή ας αναλογιστεί ο καθένας μας τι σημαίνει. Υπάρχουν ευθύνες σε σχέση και με την ατομική και την κοινωνική ηθική. Φταίει γενικά ο άνθρωπος, η απληστία, ενοχοποιείται ο καθένας μας; Εδώ μπαίνει και ο ρόλος των δημιουργών της κοινής γνώμης, των Μ.Μ.Ε. και άλλων, όπου η προσπάθεια να νοιώθει ο καθένας μας ένοχος και συμμέτοχος για κάθε κακό που γίνεται είναι πάρα πολύ θαυμαστή και το ζήτημα παραμένει κυρίαρχο για το πώς συμπεριφερόμαστε και πως τελικά κατανέμουμε τις ευθύνες μας. Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να δούμε τη συσχέτιση αυτών που έχουν την κύρια ευθύνη για το τι συμβαίνει, όσον αφορά στην ηθική της διάσταση, και τι είναι η ατομική ευθύνη του καθένα μας. Τέλος, η θέσπιση παγκόσμιων ηθικών κανόνων είναι κάτι, το οποίο δεν είναι καινούργιο, έχει υπάρξει από τη γένεση της ανθρωπότητας. Όλοι είχαν τους ηθικούς κανόνες και τους τοπικούς και τους γενικότερους, και βέβαια πλέον η παγκοσμιοποίηση, όπως την αναφέραμε στην αρχή, δημιουργεί προβλήματα όχι μόνο θέσπισης αλλά και ελέγχου της ζωής μας με βάση αυτούς τους γενικούς ηθικούς κανόνες. Επειδή είμαστε σε ένα συνέδριο του Τεχνικού Επιμελητηρίου, και του οποίου το θέμα

8 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 8 είναι «Τεχνολογία του Περιβάλλοντος», μπαίνει τελικά το ζήτημα και έτσι θα κλείσω την εισαγωγή μου, για το πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε ως μηχανικοί για να λύσουμε κρίσιμα περιβαλλοντικά προβλήματα. Υπάρχουν αρκετοί δρόμοι και αυτός που θα σας δείξω είναι ένας που μπορείτε να τον δείτε στη λεζάντα του σκίτσου, δηλαδή ποια είναι η προσέγγιση και φιλοσοφία για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κρίσεων. Πάρθηκε από το περιοδικό Newsweek στο τέλος του 92 μετά το Ρίο και αν δείτε τη λεζάντα, που δυστυχώς δεν φαίνεται καλά θα διαβάσετε τα λόγια των οργανωτών: «λοιπόν ξέρουμε πολύ καλά ποια θα είναι η θέση της αμερικανικής αντιπροσωπείας όσον αφορά το όζον». Δεν είναι τυχαίο ότι στην αμερικανική αντιπροσωπεία υπάρχει το γνωστό καπέλο των Τεξανών πετρελαιοπαραγωγών, οι οποίοι προσεγγίζουν με βαλιτσάκια τη διάσκεψη. Στα βαλιτσάκια αυτά αναγράφεται ότι θα σας δώσουν και δωρεάν δείγματα της αντηλιακής κρέμας Copperton με πολύ μεγαλύτερο δείκτη προστασίας, μια και αφού εκείνοι ήταν οι δημιουργοί της τρύπας του όζοντος, τώρα θα βγάζουν και άλλα λεφτά με την προστασία μας με ένα άλλο προϊόν και πάει λέγοντας. Αυτό είναι το ισοδύναμο ανάλογο του κατά πόσον κανείς ενισχύει την προληπτική ιατρική ή τελικά ενισχύει τις άλλες βαθμίδες της περίθαλψης. Είναι μία προσέγγιση, κατ εμένα δυστυχώς η κυρίαρχη προσέγγιση, το βλέπουμε συνεχώς και ίσως θα πρέπει να δούμε αν υπάρχουν και άλλου είδους προσεγγίσεις. Με αυτά τα προκαταρκτικά, θα θέσω διάφορα ερωτήματα ακολούθως προς τους κυρίους συναδέλφους που είναι στο τραπέζι, όπως π.χ. μπορεί να υπάρξει αειφορία σε αυτές τις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης και της κατάστασης που ζούμε σήμερα; Είναι ένα ερώτημα. Όλοι τη θέλουν, είναι εφικτή; Και όλα τα άλλα ζητήματα της ατομικής και συνολικής ευθύνης και της ηθικής που πρέπει να μας διέπει. Μ αυτή την έννοια θα δώσω τον λόγο στους τρεις συνομιλητές και με αλφαβητική σειρά το λόγο έχει ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ο κ. Ξανθόπουλος για να κάνει την τοποθέτησή του.

9 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 9 ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ Πρύτανης Ε.Μ.Π. Το ευτύχημα είναι ότι είχα ετοιμαστεί σήμερα για άλλο πάνελ και έρχομαι εδώ απροόπτως, οπότε είμαι τελείως απροετοίμαστος. Συνεπώς, θα μιλήσω λιγότερο και πιο αυθόρμητα. Για την παγκοσμιοποίηση ας μην πούμε πολλά πράγματα, απλά την έχουμε ορίσει εμείς οι τεχνικοί ως παγκόσμια κυριαρχία των «νόμων της αγοράς», των δυνάμεων της αγοράς, όπως αυτή διαμορφώνεται με τη δική της δυναμική. Συνεπώς, επειδή ξέρουμε ακριβώς πώς επιβιώνει και αναπτύσσεται η αγορά, δεν υπάρχει και ηθική στην παγκοσμιοποίηση. Η ηθική καταργήθηκε και η λέξη «τέλος των ιδεολογιών» είναι επί της ουσίας, κατά την άποψή μου, σωστή για τον απλούστατο λόγο ότι οι ιδεολογίες υπάρχουν μόνο για να κοιμίζουν προεκλογικά μερικούς αφελείς, οι οποίοι κάποια στιγμή ψηφίζουν και ηθικές αρχές, ενώ ξέρουν ότι δεν πρόκειται να τηρηθούν. Δεν έχει ηθική η αγορά, είναι λογικό. Το κέρδος είναι ο μόνος τελικός στόχος της. Αν τώρα στο πλαίσιο του κέρδους υπάρχει και αντικείμενο χαϊδέματος των αυτιών μας με ηθικούς κανόνες, η αγορά θα το κάνει ασφαλώς πολλές φορές επιτυχώς, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα, άλλως δεν θα υπήρχε αγορά. Οδηγούμεθα σε μία, όπως έχω πει και άλλες φορές, νέα φεουδαρχία, οι κυρίαρχοι της οποίας υποτάσσουν τις κυβερνήσεις, όχι μόνο τις δικές μας που είναι μικρές και αδύναμες, αλλά και τις ισχυρότερες, κατά τις εκάστοτε προθέσεις τους. Και οι μικρές και αδύναμες μάλιστα γίνονται πολλές φορές βασιλικότερες της αγοράς. Δηλαδή υπερθεματίζουν εκεί όπου δεν χρειάζεται. Παίρνω σαν παράδειγμα τη σπουδή με την οποία πουλάμε τα τελευταία χρόνια την εθνική μας περιουσία. Έτσι πραγματικά θαυμάζω την άποψη σύμφωνα με την οποία πρέπει να το κάνουμε γι αυτούς, ακόμα και αν δεν μας το ζητήσουν, ακόμα και αν μόνο το σκέπτονται. Είναι μία θλιβερή εικόνα, αλλά είναι η μοίρα των μικρών κρατών. Βεβαίως εάν δούλευε, για να πούμε και την καλή πλευρά, η αγορά ανεπηρέαστα θα είχε και πολλές θετικές πλευρές. Πράγματι ο ανταγωνισμός ελεύθερα κινούμενος, έχει αναμφισβήτητα πολλά θετικά στοιχεία. Δεν δουλεύει όμως, γιατί υπάρχει και το ιμπέριουμ υπερδυνάμεων. Δέστε λίγο τι γίνεται με την παγκόσμια αγορά όπλων, τα οποία,

10 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 10 κάθε άλλο παρά περιβαλλοντικώς φιλικά είναι, ή υπηρεσιών που πουλιούνται πανάκριβα. Ασκούνται τεράστιες πιέσεις και οι μικροί πάλι υποκύπτουν σε επιθυμίες της υπερδύναμης ή δορυφόρων της, καταπατώντας τους νόμους της αγοράς. Πού ακούστηκε, η Ιταλία να αγοράζει ακριβότερα και παλαιότερης τεχνολογίας αεροπορικά οπλικά συστήματα. Απίστευτο είναι και όμως έγινε, όταν στην Ευρώπη πουλιούνται δικά μας καλύτερα. Δεν έχει σημασία, όμως με κάποιο άλλο αντάλλαγμα, το οποίο δεν ξέρουμε, θα το μάθουμε ίσως σε μερικά χρόνια ή ποτέ. Καταπατήθηκε ο νόμος της αγοράς και αγοράζει κάτι άλλο. Δεν θα μιλήσω για μας, γιατί δεν ξέρω πολλά πράγματα και συνεπώς μπορώ να πω ανακρίβειες. Ακούμε διάφορα, αλλά δεν τα ξέρουμε. Συνεπώς έτσι δουλεύει το σύστημα, αγορά στρεβλή υπό την πίεση της ισχυρής υπερδύναμης. Περιβαλλοντική ηθική Είπαμε ότι δεν υπάρχει ηθική στην αγορά, αλλά πράγματι η αειφορία, εφόσον εξυπηρετεί το μικροκλίμα των φεουδαρχών, μπορεί να υπάρξει, αλλά στη δική τους περιορισμένη χωροχρονική κλίμακα. Είναι απίστευτο, αλλά έτσι είναι. Βλέπετε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπογράφουν τις συνθήκες μείωσης ρύπων αφήνοντας να τις υπογράψουν οι μικροί. Εμείς, όμως, σπεύδουμε να απεμπολήσουμε το εθνικό μας καύσιμο εν ονόματι άλλων πηγών ενέργειας, εισαγομένων, όχι καθαρών, με σχετικά μικρή διαφορά περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Έτσι γίνεται. Και ξεχνάμε, επειδή μιλάμε για περιβάλλον, ότι γίνεται μία θαυμάσια κίνηση και στην Ελλάδα για να πετύχουμε τους στόχους που μας έχουν επιβάλει και που δεν είναι κατ ανάγκην κακοί. Το 20% π.χ. της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να παράγεται από ανανεώσιμες πηγές κάνοντας πάρα πολλά, τα οποία όμως κακώς δεν κάνουμε, όπως έργα υδροηλεκτρικά. Το μπαλάκι πηγαίνει από τον Άννα στον Καϊάφα και τελικώς δεν γίνονται τα έργα. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Και ψευτοκοροϊδευόμαστε λέγοντας ότι θα το πετύχουμε με το να φτιάξουμε ακόμα οκτώ ή δέκα ανεμογεννήτριες, που κάποτε τις ξεκίνησε πολύ ωραία η ΔΕΗ και τώρα είναι πεδίο μάχης ιδιωτών, οι οποίοι επιχειρούν να αγοράσουν δικαιώματα κάνοντας διαπραγμάτευση τύπου αγοράς με δήμους και κοινότητες. Χωρίς πρόγραμμα δηλαδή, χωρίς ορ-

11 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 11 θολογική αξιοποίηση. Αυτή είναι η εικόνα. Τώρα, επειδή πολλά λέγονται περί περιβάλλοντος και περί αλλαγής κλίματος γενικότερα, οφείλω να πω δυο λόγια, για να μην γίνονται παρεξηγήσεις. Και εδώ παρεμβαίνει η αγορά με την εξής έννοια. Πολλοί αξιόλογοι συνάδελφοι, επειδή αυτό «πουλάει» λένε διάφορες ανακρίβειες, οι οποίες γράφονται αμέσως ως πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες. Παραδείγματος χάριν ότι το κλίμα αλλάζει και η Ελλάδα οδηγείται σε ερημοποίηση. Έτσι δεν είναι; Και εδώ διαψεύδονται κραυγαλέα, γιατί φέτος έχει ρίξει το νερό του αιώνος. Τα βλέπετε αυτά. Έχουν ξεχάσει αυτό που έχουν πει και λένε κάτι άλλο, ότι η ανθρωπογενής επίδραση είναι φοβερή και ανατρέπει την ισορροπία με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, άρα πρέπει να κάνουμε και εμείς οικονομία στα καύσιμα που βγάζουν το διοξείδιο του άνθρακα. Και αυτό ανακριβές είναι, υπάρχουν πλήρεις μελέτες, έχω κάνει και κάποιες δημοσιεύσεις τελευταία που αποδεικνύω ότι δεν ξέρουμε ακόμα τι ακριβώς γίνεται καθώς τα μοντέλα, που εφαρμόζονται, είναι τελείως ανακριβή και προσεγγιστικά. Δεν υπάρχει πρόγνωση δηλαδή. Διαβάζουμε κάποια στιγμή «λειώνουν οι πάγοι», αλλά υπάρχουν άλλες δημοσιεύσεις σε διάσημα περιοδικά φυσικής, π.χ. «Nature» κ.λπ. που λένε ότι κάθε άλλο παρά κάτι τέτοιο συμβαίνει στον άλλο πόλο. Στον έναν λειώνουν, στον άλλον υπεραναπτύσσονται. Δεν υπάρχει τίποτα σίγουρο πάνω σ αυτό. Είναι, όμως, ωφέλιμο αυτό που γίνεται, διότι πράγματι πιέζει διεθνώς και οδηγεί σε μείωση της βλαβερής ανθρωπογενούς επίδρασης στο περιβάλλον. Αλλά, και με αυτό θα ήθελα να κλείσω, υπάρχει μία πραγματικότητα περιβαλλοντικής ηθικής, την οποία έχουμε μέσα μας ως άνθρωποι. Δηλαδή εγώ πιστεύω ότι η ηθική είναι υποσύνολο της αισθητικής και όλο αυτό το πλέγμα των ηθικών αξιών έχει δημιουργηθεί από την ώθηση του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης. Επιχειρούμε, όπως είπε σωστά ο προλαλήσας συνάδελφος, να επιβιώσουμε σε έναν κόσμο με μακρινό αλλά σίγουρο τέλος. Και αυτό μας έχει δημιουργήσει κανόνες αισθητικής και ηθικής. Συνεπώς, στο πλέγμα αυτών των κανόνων που πράγματι έχουμε μέσα μας, πρέπει πριν από όλα να δούμε ποια πρέπει να είναι η κοινωνική άσκηση πίεσης επί του περιβάλλοντος και πώς αυτή θα οργανωθεί καλύτερα, διότι ιστορικά αποδεικνύεται ότι μό-

12 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 12 νον, εφόσον η κοινωνική αγανάκτηση ή πίεση οργανωθεί βάσει πολιτικών απόψεων και κριτηρίων, μπορεί να αποδώσει καρπούς σε μία δύσκολη αντιπαράθεση με την εκάστοτε καθεστηκυία τάξη. Οι ωραίες συγκεντρώσεις που γίνονται με πολύ συμπαθείς διαδηλωτές από δω και από κει για το περιβάλλον, είναι εξαιρετικά πολύτιμες, αλλά είναι το πρώτο βήμα και, αν μείνουν σε αυτό, απλώς διασκεδάζεται το σύστημα και εκτονώνεται χωρίς τελικό αποτέλεσμα. Θεωρώ δηλαδή, και κλείνω, ότι έχει φθάσει η ώρα για το δεύτερο βήμα που είναι το χτίσιμο μιας διδαγμένης από τα τραγικά λάθη του παρελθόντος νέας ιδεολογίας, η οποία στηρίζεται πάλι στην επιβίωση του ανθρώπου υπό συνθήκες δύσκολες και η οποία οδηγεί σε μία ενιαία διάσταση και της κοινωνικής μας, αν θέλετε, ενότητας και συνεισφοράς σε έναν εχθρικό κόσμο, ο οποίος σήμερα κατακλύζεται από τους αδίστακτους πράγματι, ωμούς, αλλά ισχυρά εξαιρετικούς νόμους της αγοράς. ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΥΡΓΙΩΤΗΣ Εντεταλμένος Σύμβουλος Ο.Ε.Ο.Α. «ΑΘΗΝΑ 2004» Θα επιχειρήσω να προσεγγίσω το θέμα και τα ερωτήματά σας μέσα από τον προβληματισμό που βγαίνει από τη σημερινή μου θέση στην ΟΕΟΑ «ΑΘΗΝΑ 2004». Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι ένα θέμα που απασχολεί όλη την ελληνική κοινωνία και θα την απασχολεί όλο και περισσότερο. Και νομίζω ότι η προσέγγιση αυτή θα μας διαφωτίσει ή τουλάχιστον θα μας δώσει μία βάση να προσεγγίσουμε κάποια από τα ερωτήματα που θέσατε όσον αφορά στο περιβάλλον, την παγκοσμιοποίηση και το ήθος. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι ένα κατ εξοχήν παγκόσμιο γεγονός. Το πληρέστερο και παλαιότερο από την άποψη του αριθμού των χωρών που συμμετέχουν, το σύνολο σχεδόν των κρατών του κόσμου. Και βέβαια η ολοκλήρωση αυτή, η παγκόσμια ολοκλήρωση ενισχύεται από το ρόλο της τηλεόρασης, δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί ως ένα κατ εξοχήν τηλεοπτικό γεγονός. Ουσιαστικά οι αγώνες γίνονται για τις κάμερες της τηλεόρασης. Έχουν μερικούς δεκάδες, εκατοντάδες χιλιάδες θεατές μέσα στα γήπεδα και έχουν πάνω από τέσσερα, τεσσεράμισι δισεκατομμύρια τηλεθεατές στον κόσμο. Είναι συγκλονιστικό αυτό.

13 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 13 Θα ήθελα να σημειώσω εδώ, γιατί θα μας είναι χρήσιμο αργότερα, ότι, όταν ο Ντε Κουμπερτέν έκανε την προσπάθεια αναβίωσης των αγώνων, συνδύασε αυτή την παγκόσμια συμμετοχή και το αθλητικό γεγονός με την πόλη. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι οι αγώνες συνδέουν το όνομά τους με κάθε πόλη. Και γι αυτόν και για το ιδεολόγημα του 19ου αιώνα σε μία εποχή ολοκλήρωσης των κρατών-εθνών είχε μεγάλη σημασία η πόλη ως επίδειξη του πολιτισμού της και του δημόσιου χώρου. Και είναι κάτι, το οποίο ίσως έχει εξαφανιστεί στην πορεία των αγώνων, αλλά επανέρχεται τα τελευταία χρόνια και κάτω από το καθεστώς της πίεσης της παγκοσμιοποίησης. Το ερώτημα, λοιπόν, που θα μπορούσαμε να θέσουμε είναι τι αλλαγές σε αυτό το καθεστώς της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης επέρχονται στις προσδοκίες, τις επιδιώξεις και τον τρόπο που αντιμετωπίζει μία πόλη ή μία χώρα αυτή την παγκόσμια διοργάνωση. Αν το δει κανείς ιστορικά, φυσικά τον κυρίαρχο ρόλο πάντα παίζουν εθνικά και ευρύτερα γεωπολιτικά κριτήρια, με ελάχιστες εξαιρέσεις στην ιστορία των αγώνων. Ακόμα και στην περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι η περίπτωση της Αθήνας, όσο οι συναισθηματικοί παράγοντες, η προσπάθεια αναβάπτισης του κινήματος από την απαξίωσή του με την εμπορευματοποίηση, με τις ιστορικές αξίες και ούτω καθεξής. Αλλά διαπιστώνεται ταυτόχρονα και μία αναγνώριση της πορείας της χώρας προς τον εκσυγχρονισμό, προς μία νέα αντιμετώπιση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Όταν πάμε στην πόλη αυτή καθ αυτή, πιστεύω ότι σε συνθήκες κράτους πρόνοιας και σε καθεστώς προ παγκοσμιοποίησης αυτό που έπαιζε τον κυρίαρχο ρόλο, αυτό που επιδίωκε μία πόλη, ήταν οι φυσικές υποδομές από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Δηλαδή θα κέρδιζε τις υποδομές στις μεταφορές, τις υποδομές στην κοινωνική κατοικία λόγω του μεγάλου μεγέθους που απαιτείται για να φιλοξενήσει τους αθλητές και τους άλλους παράγοντες. Φυσικές υποδομές λοιπόν και φυσικά αθλητικές υποδομές, είναι το κυριότερο συστατικό της διοργάνωσης. Από τη Βαρκελώνη και μετά νομίζω ότι αλλάζει το κλίμα. Και η Βαρκελώνη είναι ένας κόμβος στην όλη ιστορία. Ποιες είναι οι διαφοροποιήσεις που έχουν επέλθει από τότε; Νομίζω ότι έχουν μπει δύο νέοι παράγοντες. Ο πρώτος έχει να κάνει με την προσδοκία να μπει η πόλη στον παγκό-

14 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 14 σμιο χάρτη, με την απελευθέρωση των αγορών, τη ραγδαία αύξηση της κινητικότητας, τις τεχνολογικές εξελίξεις. Στους κλασικούς συντελεστές παραγωγής, όπως η αγορά εργασίας, η εγγύτητα σε αγορές, η εγγύτητα σε φυσικούς πόρους, ήρθαν να προστεθούν και κάποιοι άλλοι παράγοντες, οι οποίοι αναδεικνύονται ίσως και σημαντικότεροι. Και αυτοί είναι η καινοτομία και είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό και η ποιότητα ζωής. Οι νέες αυτές συνθήκες, λοιπόν, επιτρέπουν σε πόλεις που είχαν περιφερειακό ρόλο ή και κεντρικές πόλεις ή μεσαίου μεγέθους πόλεις να ξεπεράσουν τα παραδοσιακά τους σύνορα, να προβάλουν τα πλεονεκτήματά τους, να δικτυωθούν με άλλες πόλεις στο πλαίσιο τοπικών στρατηγικών. Ο στόχος λοιπόν αυτός και η νέα προσδοκία αφορούν στη συνειδητή προσπάθεια της τοπικής κοινωνίας μιας πόλης της αστικής κοινωνίας και οικονομίας να ξεπεράσει τα παραδοσιακά της σύνορα και να ανταγωνιστεί στην παγκόσμια αγορά εργασίας και επενδύσεων. Ο άλλος βασικός στόχος, που αναδείχθηκε έκτοτε, είναι το περιβάλλον που μπορεί να θεωρήσει κάποιος ότι αποτελεί ένα ιδεολόγημα του Ολυμπιακού Κινήματος για να είναι μέσα στις εξελίξεις. Κοιτάζοντάς το θετικά, ωστόσο, μπορεί να το δει κανείς ως μία ευαισθησία απέναντι στις αρχές του Ρίο και τα προβλήματα που εμφανίζονται με τα παγκόσμια φαινόμενα. Αλλά πιστεύω, ότι σε συνδυασμό και με τον πρώτο στόχο, το περιβάλλον καθώς και η ποιότητα ζωής έχουν μεγάλη σημασία ως αναγνώριση αυτού του νέου ρόλου που παίζει το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής για την τοπική ανάπτυξη. Ένας από τους βασικούς παράγοντες, που διαμορφώνει τις συνθήκες της ανταγωνιστικότητας μιας πόλης και που αποκτά όλο και μεγαλύτερο βάρος, είναι η ποιότητα ζωής. Και αυτό ενδεχομένως απαντάει σε ένα από τα ερωτήματα που έβαλε ο Πρόεδρος. Μία από τις αδυναμίες της παγκοσμιοποίησης είναι ότι από τη μια μεριά έχουμε την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και της εργασίας, και από την άλλη την ανάδειξη της πολιτισμικής ταυτότητας και του περιβάλλοντος ως βασικών στοιχείων προβολής της ανταγωνιστικότητας και τελικά της επιβίωσης. Επομένως, οι πολιτικές για το περιβάλλον βγαίνουν από το περιθώριο, προστίθενται στις φυσικές υποδομές που αναφέραμε σε ιστορικές περιόδους του κράτους πρόνοιας και

15 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 μπαίνουν στο επίκεντρο δημόσιων πολιτικών για την τοπική ανάπτυξη. Αυτό διευκολύνει τη διεκδίκηση πόρων και την ανάπτυξη πολιτικών που στοχεύουν στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος. Το ερώτημα επομένως είναι πώς συνδέονται οι Αγώνες, για να έρθουμε και στη συγκεκριμένη περίπτωση την δική μας, να έχουμε κάτι πιο χειροπιαστό, με τις νέες αυτές συνθήκες της πόλης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, για να προσεγγίσει κανείς το θέμα για το τι μπορούμε να κερδίσουμε από μία τέτοια παγκόσμια διοργάνωση, εξαρτάται από τις ανάγκες της διοργάνωσης αυτής καθ αυτής. Τα προβλήματα της πόλης είναι πάμπολλα, οι προσδοκίες των κατοίκων είναι πολύ μεγάλες. Ωστόσο τι θα κερδίσει μια πόλη από τους αγώνες εξαρτάται από τις ίδιες τις ανάγκες της διοργάνωσης και τις ευκαιρίες που δημιουργούνται από αυτήν. Επομένως, το όφελος συναρτάται με την καλύτερη δυνατή αντιστοιχία των απαιτήσεων των αγώνων και της διοργάνωσης με τα χρόνια και σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η πόλη. Διαφορετικά είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Αθήνα, διαφορετικά αυτά του Σίδνεϋ. Το Σίδνεϋ είναι μία πολύ ωραία πόλη με υποδομές και οι προτεραιότητές της στα θέματα του περιβάλλοντος ήταν σε άλλα ζητήματα απ αυτά που αφορούν στην Αθήνα. Θα επικεντρώσω την προσοχή μου σε τρία ζητήματα που είναι κυρίαρχα και για τους Αγώνες και για την πόλη. Και εκεί η ταύτιση είναι σημαντική. Το ένα είναι οι μεταφορές. Οι αγώνες απαιτούν αξιόπιστες, γρήγορες, ασφαλείς και άνετες μεταφορές. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η κίνηση που θα έχουμε σε μία ημέρα του Αυγούστου με τις περισσότερες εκδηλώσεις είναι 50% μεγαλύτερη από την κίνηση μιας εργάσιμης μέρας. Το δεύτερο είναι φυσικά οι αγωνιστικές εγκαταστάσεις και όλες οι υποδομές, και άρα οι ευκαιρίες που αναδεικνύονται για αναπλάσεις ή για ορθή κατανομή αυτού του κοινωνικού αποθέματος. Το τρίτο είναι ο δημόσιος χώρος, η πόλη με αυτή τη λίγο ουτοπιστική έννοια του 19ου αιώνα και η ανάδειξη της πολιτισμικής της ταυτότητας. Θα ξεκινήσω από τις μεταφορές. Δεν θα σας κουράσω πολύ, αλλά φθάνοντας προς

16 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 16 το τέλος αυτής της διοργάνωσης είναι καλό ακόμα και μεταξύ μας που γνωρίζουμε πολύ καλά τι συμβαίνει, να θυμίσουμε όλα αυτά, τα οποία γίνονται. Το πρόβλημα της Αθήνας είναι η υστέρηση των υποδομών λόγω των ρυθμών της αστικοποίησης και λόγω της υστέρησης των επενδύσεων, οι οποίες οφείλονται ακόμα και σε μία αρνητική προδιάθεση για την Αθήνα, που είναι κυρίαρχη τα τελευταία τριάντα ή σαράντα χρόνια. Δεδομένου ότι οι αγώνες στηρίζονται κατ εξοχήν στα δημόσια μέσα μεταφοράς, κατά τη διάρκεια των αγώνων δεν θα μπορεί κανένας να προσεγγίσει εγκαταστάσεις με το ιδιωτικό του αυτοκίνητο. Όλο το μεταφορικό έργο βασίζεται στα δημόσια μέσα μεταφοράς. Πιστεύω ότι υπήρξε μία σημαντική ευκαιρία, η οποία δόθηκε και η οποία εκτελείται αυτή τη στιγμή, για την ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς, για να μην αναφερθούμε βέβαια στα οδικά έργα, τα οποία είναι γνωστά σε όλους. Αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό απόθεμα για την πρωτεύουσα. Αν πάει κανένας στα αθλητικά έργα, αλλά και σε άλλες κτιριακές υποδομές, η πόλη εξοπλίζεται με εγκαταστάσεις κοινωνικού χαρακτήρα και η χωροθέτησή τους γίνεται στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές από άποψη εξοπλισμού. Εκτός, όμως, από την κτιριακή υποδομή νομίζω ότι οι σημαντικότερες παρεμβάσεις που ωφελούν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής, είναι οι παρεμβάσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα που αφορούν σε αναπλάσεις περιοχών, τις οποίες ενδεχομένως δεν έχουμε γνωρίσει επαρκώς. Θα αναφερθώ χαρακτηριστικά σε τρεις από αυτές, γιατί νομίζω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικές και για το μέλλον της πρωτεύουσας: Ο Φαληρικός όρμος και όλη η ακτή μέχρι τον Άγιο Κοσμά. Ηταν μία υποβαθμισμένη περιοχή που οι παλαιότεροι θα θυμούνται ακόμα ότι ήταν ένας τόπος αναψυχής και ίσως και το πρώτο αεροδρόμιο της χώρας, όταν η πρώτη κίνηση τη δεκαετία του 30 γινόταν με υδροπλάνα άρα η βασική είσοδος στην Αθήνα. Το κλείσιμο του Ελληνικού. Θυμάμαι, διαλόγους που γινόντουσαν μέχρι πρόσφατα, όπου κανένας δεν πίστευε ότι, παρ όλο που υπάρχει μία σύμβαση, θα έκλεινε το αεροδρόμιο του Ελληνικού λόγω του αεροδρομίου των Σπάτων. Λόγω των αγώνων έκλεισε. Και η προσπάθεια, που έγινε στο παρασκήνιο για να κλείσει ένα αεροδρόμιο, είναι αδι-

17 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 17 ανόητη σε κάποιον, ο οποίος δεν έχει περάσει από αυτή τη διαδικασία: Η Γενική Αεροπορία, η Πυροσβεστική, τα αεροπλάνα δημόσιας τάξης και ΕΚΑΒ, οι υποδομές που χρειάζεται να γίνουν σε όλα τα άλλα αεροδρόμια για να υποδεχτούν αυτές τις λειτουργίες, οι κοινωνικές αντιθέσεις που υπήρχαν από όλους αυτούς τους φορείς για να δεχτούν, οι προσφυγές που έκαναν μέχρι να το πάρουν απόφαση, είναι ένα τεράστιο εγχείρημα. Δεν είναι απλώς ότι αποφάσισε η Κυβέρνηση και έκλεισε. Όταν λέμε πολιτική βούληση, χρειάζονται χιλιάδες μικρές δράσεις που πρέπει να γίνουν συντονισμένα για να μπορέσει να γίνει αυτό. Θέλω να πω ότι όλη αυτή η προσπάθεια, που γίνεται κυρίως στο θαλάσσιο μέτωπο, είναι συγκλονιστική πραγματικά. Μιλάμε για τη Βαρκελώνη και το άνοιγμα της πόλης στη θάλασσα, αλλά η επένδυση, που γίνεται στην Αθήνα, είναι πολύ σημαντικότερη από την επένδυση της Βαρκελώνης. Είναι τεράστια. 800 στρέμματα άθλια μπάζα εξυγιάνθηκαν σε περιοχή αναψυχής και αθλητισμού. Και ήταν συγκλονιστικό τι χρειάστηκε να γίνει για να φύγουν μία - μία οι λειτουργίες που είχαν συσσωρευθεί παράνομα σε ένα χώρο, επειδή δεν είχε τρόπο η πόλη να αναπτυχθεί. Από απορρίμματα, σταθμούς μεταφόρτωσης, σκάφη εγκαταλελειμμένα, νόμιμες και παράνομες χρήσεις, καταυλισμοί τσιγγάνων, από ό,τι μπορεί να φαντασθεί κανείς, έως μπλόκια και εγκαταλελειμμένα λιμενικά έργα ακόμα και μία στάνη με κατσίκια. Γίνεται, λοιπόν, ένα τεράστιο λιμενικό και υδραυλικό έργο για να φιλοξενήσει ένα άθλημα με ταυτόχρονη εξυγίανση του χώρου, το οποίο θα ανοίξει την πόλη στη θάλασσα. Χρειάζεται ωστόσο και ένα δεύτερο βήμα, δεν θα ολοκληρωθούν τα έργα μέχρι τους αγώνες. Το σχέδιο προβλέπει βύθιση της λεωφόρου Ποσειδώνος, που οι ντόπιοι ονομάζουν το «τείχος του αίσχους». Και πράγματι είναι αδιανόητο για μία πρωτεύουσα να έχει έναν αυτοκινητόδρομο που να τη χωρίζει από τη θάλασσα. Άρα έχουμε να διεκδικήσουμε πράγματα μετά τους αγώνες. Να ολοκληρωθεί αυτή η προσπάθεια που γίνεται. Δεν θα σας κουράσω με άλλα, απλώς θέλω να κλείσω αναφερόμενος στο δημόσιο χώρο και τις παρεμβάσεις που γίνονται σε αυτόν, γιατί τελικά, εκτός από τις αθλητικές εγκαταστάσεις, τις μεταφορές, ο κόσμος, οι ντόπιοι, οι Έλληνες, οι επισκέπτες θα ζουν

18 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 18 και θα κινούνται μέσα σε αυτή την πόλη σε ένα δημόσιο χώρο που θα σέβεται τον πολίτη και τον επισκέπτη. Εκτός από τη σημαντική παρέμβαση για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων εμείς ως «Αθήνα 2004» έχουμε συντάξει τόμους προδιαγραφών έτσι, ώστε να βελτιωθούν τα στοιχειώδη σε ορισμένες εγκαταστάσεις. Ο δημόσιος χώρος να είναι προσβάσιμος, να διορθωθούν τα πεζοδρόμια, να πέσουν κάποιες από τις γιγαντοαφίσες, να γίνει πιο αναγνώσιμος ο χώρος, καθαρίζοντας και σημαίνοντας καλύτερα την πόλη και ούτω καθεξής. Αλλά αυτό που θέλω να σημειώσω και που έχει να κάνει και με την περιβαλλοντική ηθική είναι ότι πρέπει να δούμε πια και το ρόλο του ίδιου του πολίτη. Είναι η ώρα του πολίτη. Και αυτός είναι ένας παράγοντας που συχνά όχι μόνο τον ξεχνάμε, αλλά και τον νταντεύουμε πάρα πολλές φορές, διότι η συμπεριφορά μας, το ξέρουμε όλοι, είναι από άθλια μέχρι ασελγής ως προς το δημόσιο χώρο. Δεν υπάρχει η αίσθηση, πιστεύω εγώ τουλάχιστον, ότι έχει αναπτυχθεί η συνείδηση του πολίτη αυτής της πόλης. Σε μία συνάντηση που είχαμε τον περασμένο μήνα στον ΟΠΕΚ, αναδείχθηκε το σλόγκαν «η ποιότητα δημιουργεί ήθος». Και αυτό είναι, νομίζω, ιδιαίτερα σημαντικό επικοινωνιακά και θα πρέπει να γίνει αντιληπτό. Είναι θέμα βέβαια κουλτούρας και παιδείας. Αλλά όταν γίνεται μία τόσο μεγάλη προσπάθεια θα πρέπει να επικοινωνηθεί και προς τον πολίτη, ώστε να καταλάβει και να αντιληφθεί όλο αυτό το έργο σαν δικό του, διότι ό,τι υποδομές και αν μείνουν στην Αθήνα δεν είναι δυνατόν να αξιοποιηθούν, αν δεν υπάρχει μία ταύτιση, να αντιληφθεί ότι αυτές οι υποδομές είναι κληρονομιά, είναι μία παρακαταθήκη, είναι δικές του και του δίνουν τη βάση και εμπιστοσύνη να συνεχίσει στο μέλλον. Η Βαρκελώνη προχώρησε με τέτοιο τρόπο ακριβώς, επειδή υπήρχε μία κινητοποιημένη τοπική κοινωνία πολιτών, η οποία έβαλε τη στρατηγική των Ολυμπιακών Αγώνων μέσα σε μία ευρύτερη στρατηγική. Δέκα χρόνια μετά τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων το «Barcelona 2000», ένα forum πολιτών, κοινωνικών φορέων, τραπεζών, πανεπιστημίων και επιχειρηματιών εξακολουθεί να είναι ζωντανό. Ασχολείται με τις προοπτικές ανάπτυξης της πόλης σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και συνεχίζουν τις μεγάλες παρεμβάσεις στην πόλη που

19 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 19 βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και τη διατηρούν στο διεθνές προσκήνιο με διάφορες ευκαιρίες που δημιουργούν κάνοντάς την πιο ελκυστική. Εκεί λοιπόν είναι, νομίζω, η επόμενη πρόκληση για μας. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΤΑΣΙΟΣ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Θα επανέλθω στην παραγγελιά των οργανωτών. Οι οργανωτές ήταν φιλόδοξοι και δεν είπανε να μιλήσουμε για την παγκοσμιοποίηση, δεν είπανε να μιλήσουμε για το περιβάλλον, δεν είπανε να μιλήσουμε για την ηθική, αλλά τα θέλανε όλα. Δηλαδή θέλανε να συναντηθούμε στο τριεθνές: Παγκοσμιοποίηση, Περιβάλλον και Ηθική. Τίποτε άλλο δεν βάλατε μέσα; Αυτά είναι ζόρικα πράγματα, διότι δεν φθάνει που και οι τρεις έννοιες είναι ήδη μεμυθευμένες, κινδυνεύουμε την ώρα που πάμε να τις συναντήσουμε, να απολήξουμε σε άλλο ένα ρητόρευμα και να μην βγαίνει συμπέρασμα. Εδώ λοιπόν τα πράγματα είναι όντως ζόρικα και είμαι πολύ ευχαριστημένος, γιατί είμαι τελευταίος και, επομένως, έχω εκμεταλλευτεί όλα τα ωραία πράγματα που ακούστηκαν (και όλα όσα θα ακουστούν εναπόκεινται σε σας). Παραδείγματος χάριν θα μπορούσε κανείς, την ώρα που πάει να συναντήσει τις τρεις έννοιες, να λέει «καλά το περιβάλλον δεν είναι τίποτε άλλο, παιδιά, παρά τα σαλιγκαράκια». Τώρα είναι μία γνωστή έννοια και είμαι ευτυχής, γιατί το Επιμελητήριο δεν έχει υιοθετήσει τον εξαιρετικώς κακόζηλον τίτλο «Οικολογία», αλλά το ονομάζει «Περιβαλλοντικό Πρόβλημα». Επίσης, θα λέει «τί είναι η παγκοσμιοποίηση, παιδιά; Τα ξέρουμε τώρα, είναι ο αμερικάνικος μιλιταρισμός, παρατάτε με». Μόλις το πεις αυτό, έχεις ήδη ευνουχισθεί, είναι αδύνατον να λύσεις κανένα πρόβλημα που γεννιέται ακόμα και από τον αμερικάνικο μιλιταρισμό. Και φυσικά για την ηθική, καλά τώρα ξέρουμε. «Άμα το φιλήσεις το κορίτσι, θα το παντρευτείς, μην το αγγίξεις» και λοιπά. Αυτά είναι ηθική. Σε κάποιο σημείο ο πρόεδρός μας είπε «ηθικοί κανόνες», ενώ ήθελε να πει «κανόνες δικαίου» -νομίζω ότι ήταν λίγο «lapsus linguae» του προέδρου μας - γιατί η ηθική δεν έχει κανόνες, αλλά γεννιέται από την ανθρώπινη αυτονομία. Για να ξεπεραστεί αυτή η δυσκολία, στην οποία μας βάλανε επίτηδες οι οργανωτές,

20 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 20 εγώ θα χωρίσω το θέμα στα δύο. Θα πάρω το πρόβλημα «περιβάλλον» και δεν θα το κοιτάξω από όλες τις πλευρές, αλλοίμονο, παρά μόνο εκεί όπου παίρνει επαφή με τα παγκοσμιοτικά φαινόμενα και εκεί όπου παίρνει επαφή με τα ηθικά φαινόμενα, τα ηθικά προβλήματα. Και θα υποστηρίξω από τώρα ότι από τη φύση του το πρόβλημα «περιβάλλον» είναι παγκοσμιοτικό και ηθικό, και δεν είναι τίποτε άλλο. Δεν πρόκειται να συμμεριστώ τη γνώμη των άλλων μυστικιστών που απλοποιούν την υπόθεση της παγκοσμιοποίησης ως ένα φαινόμενο των τελευταίων ετών. Παγκοσμιοποίηση υπήρχε ήδη από την εποχή των Βαβυλωνίων. Αφήνω πια τον Μέγα Αλέξανδρο και τις συνέπειές του. Για να τα πάρουμε ένα ένα: 1ον. Μετανάστευση. Έχουμε οικονομικούς μετανάστες σε όλον τον κόσμο, άρα έχουμε μετακίνηση φτώχιας και ο φτωχός ρυπαίνει. Και θα έρθουμε στο άλλο κομμάτι, το οποίο λέγεται «ηθική», για να δούμε αν ορθώς ρυπαίνει ή όχι, και εάν έχει πρόσθετα δικαιώματα να ρυπαίνει. Αυτό είναι ηθικό πρόβλημα. 2ον. Τουρισμός. Ο τουρισμός καταναλώνει το περιβάλλον. Και ο τουρισμός είναι παγκοσμιοτικό φαινόμενο. Να λοιπόν μια δεύτερη πλευρά του θέματος. Μα θα μου πείτε τώρα τί κάνεις, τον κατάλογο των παγκοσμιοτικών πλευρών του περιβάλλοντος; Προφανώς. Τί να κάνω σε 12 ή έστω κλεμμένα 16 λεπτά; Τον κατάλογο θα κάνουμε. Και εάν θέλετε να γυρίσουμε πίσω στο καθένα σαν καλοί Μηχανικοί, σαν καλοί θετικοί Επιστήμονες, να τα κοιτάξουμε ένα ένα για να δούμε τί μπορούμε να κάνουμε, αυτό θα μπορούσε να ακολουθήσει. Δεύτερον, λοιπόν, είναι ο τουρισμός, ο οποίος καταναλώνει το περιβάλλον. Μην με ρωτήσετε γιατί τον αφήνουμε τον τουρισμό και αναπτύσσεται, πάτε να ρωτήσετε τους Σαντορινιούς και τους Καλαμπακιώτες για να δείτε γιατί. Γιατί έτσι τρώμε ψωμί και ανατρέφουμε τα παιδιά μας και εν μέρει βελτιώνεται και το πρόβλημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Είναι ένας ωραίος αχταρμάς προκλητικός για τον θεωρητικό νου και πάρα πολύ εχθρικός για τον υπεραπλοποιητικό νου, ο οποίος δεν βλέπει κάθε φορά παρά έναν δάκτυλο σκοτεινών δυνάμεων. 3ον. Βιομηχανικές εγκαταστάσεις πολυεθνικών εταιρειών σε ευκαιριακές χώρες. Έχουμε. Άρα έχουμε παγκοσμιοτικές τάσεις και εδώ. Παραδείγματος χάριν η ελληνική

21 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 21 βιομηχανία τσιμέντων ρυπαίνει φυσικά, ενώ συγχρόνως χτίζει. Όταν δούλευα για τον UNIDO, ήμασταν στο Μπέρκλεϊ και ήρθε αντιπροσωπεία Καλιφορνέζων να διαμαρτυρηθεί σε εμάς ως Ηνωμένα Έθνη για τις αισχρές περιβαλλοντικές δεσμεύσεις που έχει επιβάλει η Καλιφόρνια για την παραγωγή τσιμέντων. Και εμείς είπαμε «καλά σας έκανε». Όμως πού τα πήγανε τα τσιμεντάδικα οι Αμερικάνοι; Στη Μαλαισία, στην Κορέα, εκεί να δεις. Έχουμε λοιπόν και εκεί μία εξαγωγή ρύπων μέσα από μία τέτοιου είδους περιβαλλοντική φροντίδα. Θέλω δηλαδή να πω ότι όλα είναι συγκοινωνούντα αγγεία, διότι θέλει κανείς καθαρό το σπίτι του και λερωμένη την αυλή του διπλανού. Όπως η καλή κυρία, κάθε μέρα το βλέπω και μου ανάβουν τα λαμπάκια, που ανοίγει το παράθυρο και πετάει τη σακούλα από το αυτοκίνητο, διότι εμφορείται από το ευγενές ήθος του καθαρού αυτοκινήτου. Θέλει ένα καθαρό μικρο-περιβάλλον και τούτο εδώ είναι ευγενές κίνητρο. Δεν ενδιαφέρεται για το μεγαλο-περιβάλλον. Και η συνάντηση ανάμεσα στο μικρό και το μεγάλο, το φτωχό και το πλούσιο, το τώρα και το ύστερα, το εδώ και το εκεί, θα φέρει τον ηθικό προβληματισμό - ανοίγω τέτοιου είδους βερεσέδια. Οι ρύποι ταξιδεύουν και τα στερεά απόβλητα ταξιδεύουν με τα γνωστά βαπόρια - φαντάσματα που φεύγουν από τις πλούσιες χώρες να πάνε στις φτωχιές επ αμοιβή, που είναι μία σούπερ πορνεία πάρα πολύ ενδιαφέρουσα υπέρ του καθαρού περιβάλλοντος της «καθαρής» χώρας. Εκεί τους οδήγησαν αθελήτως τα οικολογικά κινήματα της Γερμανίας τελικώς, να φορτώνουν τα απόβλητα και να τα πηγαίνουν αλλού. Και τα αέρια βεβαίως ταξιδεύουν. Είναι γνωστόν ότι δεν έγινε γαλλογερμανικός πόλεμος εξαιτίας του γεγονότος ότι ο φτωχός λαός της ανατολικής Γαλλίας έφαγε φθηνό ψωμί χάρις στο γεγονός ότι πέταξε όλους τους ρύπους με τον αέρα προς τους φτωχούς εργάτες, κτηνοτρόφους και υλοτόμους της Δυτικής Γερμανίας, κόντρα στο Ρήνο. Όταν πέρασε λοιπόν στο Ρήνο όλος ο ρύπος, λόγω της όξινης βροχής και όλων των καταστροφών, δισεκατομμυρίων μάρκων που έγιναν στην Γερμανία, έπρεπε να γίνει πόλεμος, «εσύ ποιος είσαι που με καταστρέφεις». Ταξιδεύουν οι ρύποι και εντείνουν τα ηθικά προβλήματα σχέσεων. Όσο για τους υγρούς ρύπους, να δούμε αν θα μας πει η Κυβέρνηση πόσους ρύπους (η καημένη η Κυβέρνηση, και οι συνάδελφοί μας που είναι μέσα στις υπηρεσίες). Τώρα

22 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 22 αυτή είναι μία μεταφυσική «Κυβέρνηση», μέχρι και εγώ παγιδεύτηκα που την πολεμάω και την Κυβέρνηση και την μεταφυσική. Να μας πούνε οι συνάδελφοι που είναι μέσα στα υπουργεία πόσους υγρούς ρύπους εισπράττουμε από τη Βουλγαρία και την Αλβανία, να ξέρουμε πού ταξιδεύουν. Έχουμε λοιπόν τεράστιες περιβαλλοντικές παγκοσμιοτικές τάσεις. Να τις βρούμε μία -μία πριν να δεκαροφιλοσοφούμε περί Αμερικάνων μόνον. Ο σκληρός διεθνής ανταγωνισμός μας οδηγεί σε φθηνιάρικη τεχνολογία. Και αυτό το βάζω μέσα στα παγκοσμιοτικά. Έχουμε παρεμβατικές πολεμικές συγκρούσεις το ακούσαμε από τον κ. Toepfer προχθές. Μόλις ξεσπάσει, λέει, μία παρεμβατική (αμερικάνικη συνήθως) διορθωτική πολεμική σύγκρουση, άμα μαζέψεις του ρύπους τους οποίους εισπράττει αυτό το φουκαριάρικο το κλειστό σύστημα, όπως λέτε εσείς οι ειδικοί, μαζεύονται κάτι νούμερα τρελά. Είναι μία άλλη μορφή εξωτερικού κόστους, το οποίο δεν έχει λογαριαστεί επαρκώς. Κατάλογο κάνω, ροκανίζω τον χρόνο μου - αλλά χωρίς κατάλογο, δεν γίνεται. Το ενεργειοβόρον lifestyle είναι παγκοσμιοτικό φαινόμενο. Ποιό lifestyle; Εδώ τα φώτα είναι αναμένα. Εδώ είμαστε όλο γκλαμουριά. Εδώ έχουμε αυτοκίνητα των 188 ίππων. Εδώ γίνονται πράγματα και θάματα. Εδώ καμαρώνουμε με πλούσια κοστούμια, εγώ σήμερα έβαλα το μαύρο μου ακριβό κοστούμι. Εδώ έχουμε μία κατ εξοχήν ενεργειοβόρο μορφή ζωής, η οποία είναι παγκοσμιοτικής προέλευσης. Προήλθε από το «πέσε πέσε το κοπέλι, κάνει την κυρά και θέλει», και έτσι εμείς όλοι αρσενικοί και θηλυκοί, έχουμε υιοθετήσει μια συμπεριφορά, η οποία συμπεριφορά ήρθε απέξω, είναι ενεργειοβόρα, είναι καταναλωτική, είναι αντιπεριβαλλοντική. Και νομίζω κύριε Πρύτανη, ότι μπορείτε με τη σοφή πολιτική σας, (και δεν πειράζει που είστε μπροστά και σας λέω καλό λόγο, συνήθως τους καλούς λόγους πρέπει να τους λέει κανείς από πίσω των επαινουμένων), με την πολιτική τού να δίνει κανείς βασική έρευνα από τα λεφτά του λογαριασμού ερευνών, μπορείτε να χρηματοδοτήσετε και ένα ερευνητικό έργο για το «τί σημαίνει για το περιβάλλον μας το νεοελληνικό λάιφ στάιλ». Για τις βιοτεχνολογικές εφαρμογές μίλησε πολύ ωραία ο κ. Μισιρλής, ότι είναι κατ εξοχήν εξαγόμενες και ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αμυνθείς. Άμα εξετάσεις το ζήτημα των μεταλλαγμένων, πώς την λέμε αυτή την γαλλίδα που πουλάει τους κλώνους,

23 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 23 θα δεις ότι έχουμε και εκεί ένα παγκοσμιοτικό φαινόμενο. Και φυσικά έχουμε τις πλανητικές διαστάσεις του προβλήματος (τρύπα όζοντος κ.λπ.), οι οποίες είναι κατ εξοχήν παγκοσμιοτικές. Ο κατάλογος δεν μπορεί να κλείσει εδώ, πρέπει να κλείσει και με μία εντελώς θετική πλευρά της παγκοσμιοποίησης του περιβάλλοντος, τις περιφερειακές συμβάσεις, τις οποίες είμαστε υποχρεωμένοι να τηρούμε. Παραδείγματος χάριν, για την μείωση του διοξειδίου του άνθρακος και όχι μόνο. Ετοιμάζεται, και το λέω με λόγου γνώση, διότι παρουσίασα τον εναρκτήριο λόγο πρόσφατα στο forum για τα θέματα ασφαλείας του πολίτη στις Βρυξέλλες, ετοιμάζεται μία ντιρεκτίβα εκπληκτική για τα τροχαία, η οποία θα βάλει χέρι στον ελληνικό λαό για να καταλάβει ότι αυτή η εκατόμβη, για την οποίαν έπρεπε να καταισχυνόμεθα, θα σταματήσει. Άρα υπάρχουν και θετικές πλευρές της παγκοσμιοποίησης στο περιβάλλον. Και τώρα η Ηθική. Τα πράγματα εδώ ζορίζουνε πιο πολύ. Μερικοί λένε «τί την θέλετε την Ηθική, παιδιά; Αυτά είναι παλιατζούρες.» Υπάρχει η επιστήμη, υπάρχει η οικονομία, υπάρχει η αισθητική. (Ο Πρύτανής μου είπε ότι αισθητική και ηθική είναι το ίδιο. Ήθελε να πει ότι υπάρχει μία αίσθηση ωραιότητος στις σχέσεις, αλλά δεν θα συμφωνήσω πλήρως.) Λοιπόν, σου λένε, είναι επιστημονικά τα κριτήρια: τί είναι βλαπτικό, τί είναι ωφέλιμο. Είναι οικονομικά τα κριτήρια: τί είναι δαπανηρό, τί είναι φθηνό. Είναι αισθητικά τα κριτήρια: τί είναι όμορφο, τί είναι άσχημο. Τέρμα. Πού μπαίνει η ηθική, ρε φίλε; Και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, και έχουμε καθήκον να το διατρανώσουμε. Το έχει κάνει η Ελληνική Φιλοσοφική Εταιρεία, είχαμε την ευκαιρία να οργανώσουμε ένα πολύ μεγάλο συνέδριο για το πρόβλημα «Ηθική και Τεχνολογία», και οι δικές μου δυο - τρεις ανακοινώσεις γι αυτό το θέμα είναι ίσως γνωστές εν μέρει. Η ηθική παρεμβαίνει εκεί όπου χρειάζεται να υπονομευτεί κάθε ένας από αυτούς τους τρεις προηγούμενους άξονες. Λες στον επιστήμονα, «βλαπτικό» και εκείνος λέει μάλιστα: Για ποιον, ή για πόσους; Σ αυτήν τη διάκριση, η επιστήμη, πώς λέμε «τά φτυσε». Η επιστήμη δεν μπορεί να περάσει, όπως έλεγε και ο αείμνηστος Poincarι, από την οριστική έγκληση των διαπιστώσεων στην προστακτική έγκληση του δέοντος. Εκεί δεν μπορεί

24 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 24 να μπει. Ποιον βλάπτει και πόσους βλάπτει. Και αν βλάψει λίγο πιο πολλούς, δεν πειράζει επειδή είναι Νιγηριανοί. Εκεί η επιστήμη δεν έχει τον παραμικρό λόγο. Την απάντηση την δίνει η ηθική. Δηλαδή το συναίσθημα - και να αφήσουμε τις σαχλαμάρες του έωλου ποζιτιβισμού του 19ου αιώνα. Πρόκειται για συναίσθημα, για ιδεολόγημα, για το αν «σου τη δίνει ή δεν σου τη δίνει». Πρόκειται για το αν νοιώθεις ευδαιμονία, επειδή θα νοιώσει ύστερα από δυο γενιές ευδαιμονία το παιδί του Νιγηριανού ή δεν την νοιώθεις αυτή την ευδαιμονία. Περί αυτού πρόκειται, και γι αυτό είναι και δύσκολο το πράγμα. Την ίδια υπονόμευση μπορώ να κάνω και στα οικονομικά κριτήρια, τα οποία είναι λέει- η βελτιστοποίηση. Όμως βελτιστοποίηση σε ποιον χρονικό ορίζοντα, στην παρούσα γενιά ή και την επόμενη; Καλά, λέει, την επόμενη εντάξει. «Ρε φίλε, δεν ντρέπεσαι, να τρως φθηνό ψωμί εις βάρος των εγγονών σου και να δέχεσαι από τώρα όσα εκείνοι θα πληρώσουν για αυτά που μασάς φθηνά εσύ εδώ και τώρα»; Αυτό είναι ηθικό πρόβλημα, δεν είναι καθόλου επιστημονικό, διότι καμία επιστήμη δεν μπορεί να πει πoιο είναι το όριο χρόνου εντός του οποίου θα συμβεί η βελτιστοποίηση, όπως δεν μπορεί να πει και το γεωγραφικό όριο. Δεν θέλω να μακρηγορήσω, περαιτέρω, αν και νομίζω ότι ήδη το έχω κάνει. Τα άλλα προβλήματα τα ηθικά είναι πάμπολλα και θα τα πω με λιγότερα λόγια. Μίλησα για τα διλήμματα, για τις επιλογές ανάμεσα στο μικρο-περιβάλλον και το μεγαλο-περιβάλλον. Το δίλημμα ανάμεσα στο «εδώ εγώ και τώρα», το «εσύ εκεί και ύστερα», το «η επόμενη γενιά». Το γνωστότερο δίλημμα από τα διεθνή συνέδρια στα οποία πηγαίνετε και στα οποία έχετε ακούσει κυρίως στην αμερικανική σχολή να λέει «είμεθα υπέρ της ισότητος». Δηλαδή να απαγορευθεί η περαιτέρω ανάπτυξη το ίδιο σε όλους από αύριο κι ύστερα. Χειροκροτήματα, διότι η ισότης όπως ξέρετε είναι μία ηθική αρχή. Αμ δε! Eμείς στην Ευρώπη, δεν είμεθα, λέω, υπέρ τέτοιας «ισότητος» - εμείς είμεθα υπέρ της ιστορικότητος. Δηλαδή ο υποανάπτυκτος που δεν έχει προλάβει να ρυπάνει, που δεν έχει προλάβει να λαδώσει το άντερό του, να φάει φθηνό ψωμί, να πάνε τα παιδιά του καλά, να μην αρρωσταίνει, να έχει προσδόκιμο ζωής 75 ετών αντί 35, (όλα αυτά συνεπάγονται ρύπους), έχει δικαίωμα να συνεχίσει να ρυπαίνει ο έρμος. Και εγώ που τα έχω κάνει όλα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08)

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) (συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) Φ.Κ.: ας επιστρέψουμε τώρα στο μεγάλο θέμα της ημέρας σε παγκόσμια κλίμακα, της Αμερικάνικές προκριματικές εκλογές. Πήραμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Γίνομαι. Φρουρός Αειφορίας. Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί!

Γίνομαι. Φρουρός Αειφορίας. Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί! Γίνομαι Φρουρός Αειφορίας Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί! Δοκιμασία 1 η 1. ΓΙΝΟΜΑΙ ΦΡΟΥΡΟΣ ΝΕΡΟΥ Το νερό είναι πολύτιμο. Κάθε σταγόνα μετρά. Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΩΡΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΟΣΑ ΣΤΟ 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: THE COMEBACK? GREECE: HOW RESILIENT? ΠΕΜΠΤΗ 14 ΜΑΪΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Χ. ΣΑΧΙΝΗΣ: Ευχαριστώ και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε. Συγγνώμη για τα Αγγλικά μου, αλλά έρχομαι από μερικές εβδομάδες που μιλούσα στους ξένους επενδυτές και γι αυτό ίσως έρχονται τα Αγγλικά πιο εύκολα.

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΦΡΟΝΙΜΟΣ: Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας. Χαιρετίζω κι εγώ το Συνέδριο, ευχαριστώ πάρα πολύ τους οργανωτές για την πρόσκληση. Είναι χαρά μου και

Κος ΦΡΟΝΙΜΟΣ: Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας. Χαιρετίζω κι εγώ το Συνέδριο, ευχαριστώ πάρα πολύ τους οργανωτές για την πρόσκληση. Είναι χαρά μου και Κος ΦΡΟΝΙΜΟΣ: Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας. Χαιρετίζω κι εγώ το Συνέδριο, ευχαριστώ πάρα πολύ τους οργανωτές για την πρόσκληση. Είναι χαρά μου και τιμή να βρίσκομαι εδώ πέρα. Δυστυχώς κι εγώ, για τεχνικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α.) ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α.) ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α.) ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ΣΤΗΝ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Σελίδα 1 από 72 Αυτό το κείμενο είναι όλη η συμφωνία. Η συμφωνία είναι νόμος της Ελλάδας από τις 11 Απριλίου 2012. Μπορείς να

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών.

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ, κ. ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΚΑΙ ΛΙΑΝΕΜΠΟΡΙΟ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη. Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ

Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη. Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ 1 Εισαγωγή θέματα 1. Εξέλιξη της Ελληνικής βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που 1 Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που έχουμε, είναι ότι ζούμε σε μία εποχή μεγάλων αλλαγών.

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ολοκλήρωση ροών μάζας και ενέργειας σε βιομηχανικό σύμπλεγμα Βασικά στοιχεία διαμόρφωσης περιβαλλοντικής πολιτικής Παραδείγματα βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κυρίες και κύριοι χαίρετε. Στα επόμενα λεπτά της παρουσίασής μου πρόκειται να εστιάσω κυρίως στο εμπορικό κομμάτι, στην εμπορική διάσταση που έχουν οι εξελίξεις στην περιοχή μας όσον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου, τον κύριο Μπουτάρη. Παρακαλώ

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17-12-2015 Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) Κύριε Υπουργέ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φίλε Θανάση Τσαυτάρη, Υψηλοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της ΜΑΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της αξιολόγησης. Θέλω να θέσω ένα ερώτημα και νομίζω

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΝΝΕΔΙΤΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΟΝΝΕΔΙΤΕΣ, Όλοι όσοι βρισκόμαστε σήμερα εδώ, νιώθουμε ιδιαίτερα περήφανοι για την παράταξή μας. Και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών ΞΕΝΙΑ ΑΡΓΕΙΤΑΚΗ, PhD Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Παν. Αθηνών Αναπλ. Ταμίας του ΣΕΓΑΣ Σύγχρονη προσέγγιση Οι νέοι στον αθλητισμό ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΟΥΝ 35% ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ 65% Σύγχρονη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΕΡΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Δ.Σ. Τ.Ε.Δ.Κ. Ν. ΧΑΝΙΩΝ. ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΕΡΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Δ.Σ. Τ.Ε.Δ.Κ. Ν. ΧΑΝΙΩΝ. ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΜΙΛΙΑ ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΕΡΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Δ.Σ. Τ.Ε.Δ.Κ. Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΡΙΤΗ 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005 Καθ. Bασίλης Ασημακόπουλος Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας Χαιρετισμός στο πλαίσιο της Ημερίδας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων

Διαβάστε περισσότερα