ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΡΑΒΙΔΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΡΑΒΙΔΩΝ"

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΡΑΒΙΔΩΝ 1. Συστηματική κατάταξη & ιστορικά στοιχεία Οι καραβίδες ανήκουν σε 3 οικογένειες (Astacidae, Cambaridae και Parastacidae) και περιλαμβάνουν 29 γένη. Συνολικά έχουν αναγνωριστεί περισσότερα από 540 είδη. Φύλο: Arthropoda Υποφύλο: Crustacea Κλάση: Malacostraca Υπέρταξη: Eucarida Τάξη: Decapoda Υπόταξη: Astacida Υπεροικογένειες: Actacoidea Parastacoidea Οικογένειες: Actacidae Cambaridae Parastacidae Γένη: Astacidae Cambaridae Parastacidae Cambarellus Astacoides Barbicambarus Astacopsis Bouchardina Cherax Cambarus Engaeus Distocambarus Engaewa Fallicambarus Euastacus Faxonella Geocharax Hobbseus Gramastacus Orconectes Paranephrops Procambarus Parastacoides Troglocambarus Parastacus Cambaroides Samastacus Tenuibrachiurus Virilastacus Astacus Austropotamobius Pacifastacus Τα υπογραμμισμένα και με έντονη επισήμανση γένη περιλαμβάνουν είδη με σημαντικό εμπορικό ενδιαφέρον (αλιεία, εκτροφή). 56

2 Οι πρώτες ιστορικές αναφορές για την καραβίδα ανάγονται στην αρχαία Μεσοποταμία όπου οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι έκαναν μεγάλες γιορτές προσφέροντας καραβίδες. Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στην καραβίδα (κάραβος) περίπου το 300 π.χ. στο έργο του Των περί τα ζώα ιστοριών. Τον 19 ο αιώνα εμφανίστηκε η πανώλη των καραβίδων αρχικά στην Ιταλία. Εν συνεχεία, εξαπλώθηκε στην κεντρική Ευρώπη, εξαφανίζοντας κυριολεκτικά ολόκληρους πληθυσμούς των ενδημικών ειδών καραβίδας. Η συνεχιζόμενη υπεραλίευση, σε συνδυασμό με την περαιτέρω εξάπλωση της μυκητίασης αλλά και την ρύπανση του φυσικού περιβάλλοντος, οδήγησε ήδη από τα τέλη του 19 ου αιώνα και τις αρχές του 20 ου αιώνα στη δραματική μείωση των φυσικών αποθεμάτων. Η κατάσταση των αποθεμάτων επιδεινώθηκε με την εξάπλωση της μυκητίασης και λόγω της εισαγωγής μη ενδημικών ειδών καραβίδας από τη Β. Αμερική. 2. Μορφολογία Μορφολογικά οι καραβίδες καλύπτονται από σκληρό αλλά ευέλικτο εξωσκελετό (cuticle ή exoskeleton) που αποτελείται από άλατα του ασβεστίου (κυρίως CaCO 3 ). Ο οργανισμός συνίσταται από 3 βασικά τμήματα: την κεφαλή (head), τον θώρακα (thorax) και την κοιλιά (abdomen). Η κεφαλή με τον θώρακα είναι συμπτυγμένα αποτελώντας τον κεφαλοθώρακα (chephalothorax) και σε μερικά είδη διαχωρίζεται από την αυχενική ραφή (Εικόνα 33). Το σώμα αποτελείται συνολικά από 20 μεταμερή (segments) που σχετίζονται με διαφοροποιημένα εξαρτήματα (βαδιστικά πόδια ή περαιοπόδια, πλεοπόδια, κεραίες). 57

3 Εικ. 33. Θηλυκό (αριστερά) και αρσενικό άτομο (δεξιά) του είδους A. astacus από τον ποταμό Καλαμά (φώτο: Κ. Περδικάρης) Τα διάφορα εξαρτήματα των καραβίδων είναι διαφοροποιημένα ώστε να εξυπηρετούν τις λειτουργίες της κίνησης, διατροφής, αναπαραγωγής, αναπνοής, κατασκευής καταφυγίου, άμυνας, καθαρισμού της επιφάνειας του σώματος αλλά και άλλων εξαρτημάτων, καθώς επίσης λειτουργούν και ως αισθητήρια όργανα. Σημαντική είναι η ικανότητα αναρρίχησης τους, γεγονός που σχετίζεται με τη διαφυγή στο περιβάλλον, από μονάδες εκτροφής. Διαγνωστικά χαρακτηριστικά του είδους A. astacus (Εικόνες 33, 34 & 35): οι πλατιές δαγκάνες η ημικυκλική εγκοπή στην εσωτερική χείλος του ακίνητου δακτύλου των δαγκάνων κοντά στην οποία υπάρχουν 2 φυμάτια ο λείος κεφαλοθώρακας (carapace) με πλευρικά φυμάτια και 2 ζεύγη διακριτών υποφθαλμικών πτυχών 58

4 οι πλευρές του ασπιδίου είναι χωρίς άκανθες αλλά η παρουσία μίας σειράς ακάνθων στην κεντρική επιφάνεια δίνει την εικόνα πριονωτής όψης από τα πλάγια α β Εικ. 34. Βασικά διαγνωστικά μορφολογικά χαρακτηριστικά του είδους A. astacus (α. Ingle 1997; β. Case, από Holdich 2002b) mr: μεσαία οδοντωτή πτυχή, pd: 2 υποφθαλμικές πτυχές Εικ. 35. Πλάγια όψη της κεφαλής του A. astacus. Διακρίνεται η οδοντωτή πλευρική όψη του ασπιδίου, τα πλευρικά φυμάτια και οι υποφθαλμικές πτυχές (φώτο: Κ. Περδικάρης) 3. Στοιχεία γενετικής Τα διαθέσιμα μέχρι σήμερα δεδομένα είναι ελάχιστα έως ανύπαρκτα για τα περισσότερα είδη καραβίδας. Ειδικότερα για τους ελληνικούς πληθυσμούς της καραβίδας υπάρχουν περιορισμένες πληροφορίες για το γενετικό προφίλ κάποιων πληθυσμών του A. torrentium από τη Β. Ελλάδα οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντική γενετική ποικιλομορφία. Από καρυοτυπικές έρευνες έχει διαπιστωθεί η 59

5 σημαντική διακύμανση στον αριθμό των διπλοειδών χρωμοσωμάτων 7 ειδών καραβίδας, με τα είδη A. astacus και A. leptodactylus να έχουν ~116 και 368 χρωμοσώματα αντίστοιχα. 4. Ποικιλίες Το είδος A. astacus διακρίνεται από κάποιους ερευνητές σε δύο πιθανά υποείδη: Astacus astacus balcanicus (Ελλάδα, Αλβανία και Π.Γ.Δ.Μ.) και Astacus astacus astacus (κεντρική Ευρώπη). Δύο άλλα είδη της οικογένειας θεωρούνται ως συμπλέγματα ειδών (species complexes) και η τάση είναι να χρησιμοποιείται η επιστημονική ονομασία A. pallipes και A. leptodactylus ως υπερείδος (supraspecies) που περιλαμβάνει 2 ή περισσότερα taxa. 5. Γεωγραφική κατανομή Η γεωγραφική εξάπλωση των ειδών της οικογένειας Astacidae (11 είδη, εκ των οποίων 5 Ευρωπαϊκά) καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρωπαϊκής Ηπείρου (από τα δυτικά Ουράλια στον Καύκασο, μέχρι την Ισπανία, τη Μ. Βρετανία και τη νότια Σκανδιναβία), καθώς και τη Β.Δ. Αμερική. (Εικόνα 36). 60

6 Εικ. 36. Παγκόσμια γεωγραφική κατανομή της καραβίδας (Οικογένειες Astacidae, Cambaridae και Parastacidae) (Hobbs 1988). Στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο απαντώνται 5 είδη, όλα της οικογένειας Astacidae. α) το είδος Astacus astacus (Linnaeus 1758) (noble ή redfooted crayfish) (συνώνυμο: Astacus fluviatilis): Είναι ενδημικό σε 28 χώρες και έχει εισαχθεί στη Μ. Βρετανία, στην Κύπρο, στην Ισπανία, στο Λουξεμβούργο, στον ποταμό Ob (Σιβηρία) και στο Μαρόκο. Το είδος A. astacus παρουσιάζει την πιο ευρεία κατανομή και είναι αρκετά διαδεδομένο κυρίως στην Περιφέρεια Ηπείρου, Κεντρικής Μακεδονίας, Θεσσαλίας και στην ανατολική Στερεά Ελλάδα. Η Ελλάδα αποτελεί το νοτιότερο όριο της φυσικής κατανομής του είδους. Αποτελεί είδος με μεγάλη εμπορική αξία και δυνατότητες ελεγχόμενης εκκόλαψης και εκτροφής. β) το είδος Astacus leptodactylus (Eschscholtz 1823) (slender-clawed ή long-clawed ή narrow-clawed, ή Turkish ή Danube crayfish): βρίσκεται στην Τουρκία καθώς και στα υδάτινα συστήματα της Ανατολικής Ευρώπης. Λόγω των εμπλουτισμών έχει εισαχθεί σε 14 χώρες, ενώ η συνολική κατανομή του καλύπτει 27 χώρες. Διαβιεί τόσο σε υφάλμυρα όσο και σε εσωτερικά νερά. Η παρουσία του 61

7 είδους A. leptodactylus στην Ελλάδα έχει επιβεβαιωθεί από μουσειακή συλλογή δειγμάτων που χρονολογούνται στα τέλη του 19 ου αιώνα. Πολύ πρόσφατα η αλιεία 6 ατόμων στον Ποταμό Έβρο, κατέταξε το είδος στα αυτόχθονα. Η εμπορική του αξία είναι σημαντική, όπως και οι δυνατότητες εκτροφής του. γ) το είδος Austropotamobius torrentium (Schrank 1803) (crayfish of the streams ή stone crayfish) που εμφανίζεται σε υδάτινα οικοσυστήματα της ευρύτερης Βαλκανικής χερσονήσου και της κεντρικής Ευρώπης. Tο είδος A. torrentium αποτελεί μέρος της πανίδας του ποταμού Δούναβη και παρουσιάζει βορειότερη κατανομή σε σύγκριση με το A. astacus (από τη Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας μέχρι και την Δυτική Θράκη). Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα αποτελεί το νοτιότερο όριο κατανομής του. δ) το είδος Austropotamobius pallipes (Lereboullet 1858) (white-clawed ή Atlantic stream crayfish): που κατανέμεται στη Δ. Ευρώπη (Γαλλία, Β. Ιταλία και Ιβηρική χερσόνησο), καθώς και στα Βρετανικά νησιά. ε) το είδος Astacus pachypus (Rathke 1837) (Caspian ή thick-clawed crayfish): κατανέμεται στην Ρωσία, στο Καζακστάν και στη Βουλγαρία, ενώ εντοπίζεται στην Κασπία θάλασσα και στους ποταμούς Ντόν και Βόλγα, τόσο σε υφάλμυρα (λιμνοθάλασσες) όσο και σε εσωτερικά νερά (λίμνες). Στην Ελληνική επικράτεια έχουν εντοπισθεί στο φυσικό περιβάλλον τα είδη A. astacus, A. torrentium και A. leptodactylus καθώς και το αλλόχθονο είδος P. leniusculus, το οποίο έχει εισαχθεί σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις κατά τη δεκαετία του 1980 (Εικ. 37α, β, γ, δ). 62

8 α β γ δ Εικ. 37. α) A. astacus, β) A. torrentium, γ) A. leptodactylus και δ) P. leniusculus Το είδος εισήχθη στην Ελλάδα στις αρχές και μέσα της δεκαετίας του 1980 από την Σουηδία και τη Γερμανία, όπως και στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες ήδη από τη δεκαετία του 1960, με σκοπό να αντικαταστήσει αυτόχθονες πληθυσμούς καραβίδων που είχαν αποδεκατισθεί από την πανώλη των καραβίδων (Aphanomyces astaci Schikora, 1906), παρά το γεγονός ότι το ίδιο το είδος αποτελεί ασυμπτωματικό φορέα της νόσου. Ο μοναδικός πληθυσμός του είδους έχει εντοπισθεί προς το παρόν στην τεχνητή Λίμνη Άγρα (Έδεσσα). Επιπλέον το είδος Cherax quadricarinatus (von Martens 1868) με σημαντική εμπορική αξία εντοπίσθηκε πρόσφατα (Εικόνα 38) στην Ηγουμενίτσα (pet species). Εικ. 38. Αρσενικό άτομο του είδους Cherax quadricarinatus σε ενυδρείο εστιατορίου της Ηγουμενίτσας (φώτο: Κ. Περδικάρης) 63

9 Η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η υπεραλίευση, η ρύπανση, η καταστροφή των βιοτόπων, η χρήση φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων η αύξηση των επιπέδων ευτροφισμού, η κατασκευή φραγμάτων, η διευθέτηση των κοιτών των ποταμών και οι αμμοληψίες, η αποξήρανση των λιμνών, καθώς και η εξάπλωση της πανώλης των καραβίδων αποτελούν τις βασικότερες αιτίες συρρίκνωσης των πληθυσμών των καραβίδων. 6. Οικολογικές διατροφικές απαιτήσεις Οι καραβίδες μπορούν να αξιοποιήσουν μεγάλο εύρος υδάτινων οικοσυστημάτων (λίμνες, ποτάμια, ρυάκια, περιοχές με υφάλμυρο νερό). Σε γενικές γραμμές, η αξιοποίηση ενός οικοσυστήματος εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα της τροφής, τη θερμοκρασία και την γενικότερη ποιότητα του νερού, τον ενδοειδικό και διειδικό ανταγωνισμό αλλά και από τις πιθανότητες θήρευσης, που σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη διαθεσιμότητα κατάλληλων καταφυγίων. Συνήθως τα νεαρά άτομα προτιμούν τις παρόχθιες περιοχές ενώ τα ενήλικα τις περιοχές με μεγαλύτερα βάθη. Το είδος A. astacus προτιμά περιοχές με υψηλή ποιότητα νερού (Πίνακας 1) και τα είδη A. pallipes, A. leptodactylus και P. leniusculus μπορούν να ανεχθούν τιμές αλατότητας της τάξης 21, τουλάχιστον για μερικές εβδομάδες. Πίν. 1. Βασικές απαιτήσεις του A. astacus σε φυσικοχημικές παραμέτρους (διαμορφωμένος από Groves 1985; Alderman & Wickins 1996; Nyström 2002) Παράμετρος Τιμή Ανώτερο θερμοκρασιακό όριο αντοχής 28ºC Θερμοκρασία για αύξηση 16-24ºC Θερμοκρασία για αναπαραγωγή 6-13ºC με τουλάχιστον 3 μήνες με θερμοκρασία >15ºC για ωρίμανση Ανεκτά επίπεδα αλατότητας 0 PH

10 Ολική σκληρότητα mgl -1 Ασβέστιο >8 mgl -1 Οξυγόνο >6 mgl -1 Θνησιγόνα επίπεδα οξυγόνου <3,2 mgl -1 ΝΗ 3 -Ν <0.1 mgl -1 Σημαντική παράμετρος που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την τοπική κατανομή αλλά και την αφθονία αποτελεί η διαθεσιμότητα καταφυγίων στα οποία μπορούν να κρύβονται και να προστατεύονται από πιθανούς θηρευτές. Οι καραβίδες δεν είναι είδη που οριοθετούν τον δικό τους χώρο, αλλά σε συνθήκες περιορισμένου χώρου έχουν επιθετική συμπεριφορά. Από το καταφύγιό τους εξέρχονται κυρίως τη νύχτα, είτε για αναζήτηση τροφής, είτε κατά τη διάρκεια αναπαραγωγής. Είναι παμφάγοι (omnivores) ή ευκαιριακοί πολυτροφικοί οργανισμοί και λειτουργούν ως θηρευτές, φυτοφάγοι και θρυμματοφάγοι οργανισμοί. Τρέφονται τόσο με ζωικής (μύδια, λάρβες όλων των ειδών, σκώληκες, σαλιγκάρια, μικρά τρωκτικά, πουλιά, βατράχια και ψάρια), όσο και με φυτικής προέλευσης (μακροφυτικούς οργανισμούς, περιφυτικά και άλλα μονοκύτταρα φύκη), νεκρούς ή ζωντανούς οργανισμούς, με υπολείμματα αυτών που βρίσκονται σε αποσύνθεση και με μικροοργανισμούς (βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα). Αναζητούν την τροφή τους κατά τη διάρκεια της νύχτας (νυκτόβιοι οργανισμοί), ξεκινώντας από το απόγευμα μέχρι τις πρωινές ώρες. Οι απαιτήσεις σε πρωτεϊνικά επίπεδα της τροφής είναι της τάξης του 30-35% και η τροφή ζωικής προέλευσης αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή ενέργειας τόσο στα νεαρά όσο και στα ενήλικα άτομα. 65

11 7. Ασθένειες Ασθένειες ιογενούς αιτιολογίας Οι περισσότερες ασθένειες ιογενούς αιτιολογίας έχουν εντοπισθεί σε είδη καραβίδας που εκτρέφονται στην Αυστραλία και στις Η.Π.Α. (C. quadricarinatus, C. destructor, P. leniusculus, Orconetes punctimanus και P. clarkii). Ελάχιστοι ιοί έχουν απομονωθεί σε είδη Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Ασθένειες μικροβιακής αιτιολογίας Προκαλούνται συνήθως από δυνητικά παθογόνα αλλά κάποια είδη είναι ιδιαίτερα μολυσματικά, ιδιαίτερα όταν οι συνθήκες εκτροφής δεν είναι ικανοποιητικές ή σε περιπτώσεις τραυματισμών (Aeromonas sp., Pseudomonas sp., Citrobacter sp., Acinetobacter sp., Enterobacter sp., Alacaligenes sp., Comamonas acidovorans, Flavobacterium sp., Pasteurella spp., Sphingomonas paucimobilis, Vibrio mimicus). Ασθένειες μυκητιακής αιτιολογίας Αφανομύκωση (Aphanomyces astaci Schikora 1903) Η σημαντικότερη ασθένεια που επηρέασε σημαντικά τους πληθυσμούς των ειδών Astacus astacus, Austropotamobius pallipes, Austropotamobius torrentium και Astacus leptodactylus είναι η αφανομύκωση ή πανώλη της καραβίδας (crayfish pague ή crayfish aphanomyciasis) που οφείλεται στον μύκητα Aphanomyces astaci Schikora Ο βιολογικός κύκλος του μύκητα είναι κυρίως ασεξουαλικός και συνίσταται στην εγκύστωση των κινητών ζωοσπορίων στους ιστούς του ξενιστή (κυρίως στις μαλακές ενώσεις 66

12 των σωμιτών) όπου και βλασταίνουν αναπτύσσοντας μυκητιακές υφές, οι οποίες εισχωρούν με τη σειρά τους στον μυϊκό ιστό στη ραχιαία νευρική χορδή και στους ιστούς των εσωτερικών οργάνων (ο μακρο-μύκητας εξαρτάται θρεπτικά (σαπροφυτικά) από τον ξενιστή). Αυτές με τη σειρά τους παράγουν ζωοσποραγγεία που απελευθερώνουν ζωοσπόρια. Περιλαμβάνεται στη λίστα των 100 δριμύτερων μολυσματικών ασθενειών. Η εξάπλωση της ασθένειας μετά τη δεκαετία του 1960 κατά πάσα πιθανότητα σχετίζεται με την εισαγωγή από τις Η.Π.Α. των ειδών Pacifastacus leniusculus και Procambarus clarkii και Orconectes limosus με σκοπό την εκτροφή τους ή τον εμπλουτισμό. Τα είδη αυτά δεν νοσούν αλλά είναι ασυμπτωματικοί φορείς της νόσου. Στην Ελλάδα το πρώτο κρούσμα της νόσου εκδηλώθηκε στον ποταμό Καλαμά (Αύγουστος 1982), μετά την εισαγωγή 1000 νεαρών ατόμων καραβίδας Pacifastacus leniusculus από τη Σουηδία (Ιούλιος 1982). Την επόμενη χρονιά η ασθένεια εκδηλώθηκε και στον πληθυσμό της καραβίδας στον ποταμό Λούρο. Η εξάπλωση της ασθένειας διευκολύνεται σε περιοχές με σχετικά μεγαλύτερη πυκνότητα ατόμων και σε υψηλότερες θερμοκρασίες κυρίως τη θερινή περίοδο. Η εξάπλωση της ασθένειας είναι ταχύτατη και έχει παρατηρηθεί επέκταση της μέχρι και 50km μέσα σε 21 ημέρες και ποσοστό θνησιμότητας σχεδόν 100%. Ασθένεια της καμένης κηλίδας (Burn spot disease) Προκαλεί τη δημιουργία καφέ-μαύρων στιγμάτων (έως 1cm) στον εξωσκελετό και στο κεντρικό τμήμα μερικών στιγμάτων έχει καταστραφεί σε μικρό ή μεγάλο βαθμό ο εξωσκελετός. Προσβάλλει 67

13 τα είδη A. astacus, A. leptodactylus, A. pallipes, O. limosus, P. clarkii, C. destructor και C. tenuimanus. Μύκητες που ανήκουν στις ομάδες Trichosporon, Saprolegnia, Achlya, Saprolegniales, Fusarium και Trichomycetes Προσβάλλουν κυρίως τα μαλακά και τραυματισμένα τμήματα του εξωσκελετού, τα βράγχια, τα ωάρια, την κοιλιά στα περισσότερα ευρωπαϊκά είδη καραβίδας, προκαλώντας περιορισμένες ή εκτεταμένες θνησιμότητες Ασθένειες που οφείλονται σε πρωτόζωα Mικροσποριδίαση ή νόσος της πορσελάνης (μικροσπορίδια του γένους Thelohania sp.) Ψωροσπερμίαση (Psorospermium sp.) Παρασιτικά μετάζωα Οι βασικές κατηγορίες των παρασιτικών μεταζώων που έχουν βρεθεί στις καραβίδες είναι: πλατυέλμινθες, διγενείς τρηματώδεις, κεστώδεις, νηματώδεις, ακανθοκέφαλοι, αννελίδες (βραγχιοβδελλίδες), κωπήποδα. Επιβιωτικοί οργανισμοί Πρωτόζωα των γενών Epistylis, Paracineta, Acineta, Tokophrya, Discophrya, Carchesium, Lagenophrys, Opercularia, Paralagenophrys, Vorticella, Zoothamnium. Πλατυέλμινθες (Temnocephalida) 68

14 8. Οικονομική σημασία Η καραβίδα αποτέλεσε αλιευτικό στόχο σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες ήδη από το μεσαίωνα. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες εξαγωγές ήταν αρχικά η Γερμανία και η Ρωσία και μετά την εξάπλωση της αφανομύκωσης που προκάλεσε τη μείωση των πληθυσμών αυτών το ενδιαφέρον των αλιέων-συλλεκτών μετατοπίστηκε στις από την Κ. Ευρώπη χώρες της Βαλτικής (κυρίως Φιλανδία). Η αλιευτική παραγωγή στην Ευρώπη όλων των ειδών ανέρχεται σε τόνους, ενώ η παραγωγή του A. astacus περιορίζεται στους 220 τόνους (2-3% της συνολικής). Η Ελληνική παραγωγή (κυρίως του A. astacus) υπολογίζεται σύμφωνα με εκτιμήσεις μεταξύ 6 και 22 τόνους και κατά το παρελθόν εξάγονταν κυρίως στη Σουηδία και στη Γαλλία. Σύμφωνα με στοιχεία του FAO, η συνολική παραγωγή (από αλιεία και εκτροφή) των καρκινοειδών των εσωτερικών νερών στην Ευρωπαϊκή ήπειρο (συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσικής Ομοσπονδίας) για το έτος 2002 ανήλθε στους τόνους (Πίνακας 2). Πίν. 2. Χρονοσειρά ( ) στοιχείων παραγωγής (σε τόνους) καρκινοειδών των εσωτερικών νερών στις χώρες της Ευρώπης (συμπεριλαμβανομένης της Ρωσικής Ομοσπονδίας) (πηγή: FAO) ΧΩΡΑ Έτος Αλβανία Αυστρία Βουλγαρία Δανία Εσθονία Φινλανδία Γαλλία Γερμανία Ουγγαρία Λιθουανία Μολδαβία

15 Νορβηγία Μ.Δ.Σ. Μ.Δ.Σ Μ.Δ.Σ Πολωνία Ρουμανία Ρωσική Ομοσπονδία ,747 1,763 Ισπανία 2,501 2,501 2,501 2,501 2,501 Σουηδία Ουκρανία Μεγάλη Βρετανία Ευρώπη 2,827 2,853 3,797 4,554 4,518 Αυστραλία Η.Π.Α. 27,294 24,777 7,930 18,567 35,004 Μ.Δ.Σ: Μη διαθέσιμα στοιχεία ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ 1. Αναπαραγωγικό σύστημα Οι καραβίδες είναι γονοχωριστικά είδη και οι γονάδες (ωοθήκη και όρχης) βρίσκονται ραχιαία στο θώρακα μεταξύ της καρδιάς και του εμπρόσθιου τμήματος του οπίσθιου εντέρου. Η οωθήκη αποτελείται από δύο εμπρόσθιους και έναν οπίσθιο σάκο και έχει κίτρινο-καφέ ιδιαίτερα όταν περιέχει ώριμα ωάρια. Τα ώριμα ωάρια τελικά εξωθούνται στη βάση του 3 ου ζεύγους των περεοποδίων για την πραγματοποίηση της εξωτερικής γονιμοποίησης, μέσω ζεύγους ωαγωγών (vasa deferentia). 2. Αναπαραγωγή, επώαση, πρώτη ανάπτυξη Οι καραβίδες του γένους Astacus είναι ψυχρόφιλα είδη. Στο είδος A. astacus, η ωρίμανση των γονάδων συμβαίνει τους μήνες Ιούλιο Αύγουστο (απαιτούνται θερμοκρασίες >15ºC για 2-3 μήνες), η αναπαραγωγική περίοδος εντοπίζεται τους μήνες Σεπτέμβριο- Οκτώβριο και ξεκινά με την πτώση της θερμοκρασίας του νερού και 70

16 τη μείωση της ημέρας (Πίνακας 3). Η ηλικία της πρώτης γεννητικής ωριμότητας είναι τα 3-5 έτη (συνήθως 4 έτη) σε ολικό μήκος mm (80 mm κατά μέσο όρο) για τα θηλυκά και 3 έτη σε ολικό μήκος mm για τα αρσενικά άτομα για το είδος A. astacus. Τα αρσενικά άτομα ωριμάζουν πιο γρήγορα από τα θηλυκά και σε διαδοχικά έτη. Αντίθετα τα θηλυκά μπορεί να είναι αναπαραγωγικά ανενεργά κάθε 2 ο ή 3 ο έτος. Η περίοδος της ωριμότητας συνοδεύεται από σημαντικές μορφολογικές αλλαγές (διμορφισμός). Τα αρσενικά άτομα έχουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένες δαγκάνες, ενώ στα θηλυκά η κοιλιά είναι πλατύτερη. (Εικόνα 39α, β). α β Εικ. 39. α) Θέση των γονοποδίων αρσενικού ατόμου Astacus sp. β) Θέση γεννητικών πόρων θηλυκού ατόμου Astacus astacus (φώτο: Κ. Περδικάρης) Τα αρσενικά άτομα προσεγγίζουν τα θηλυκά, τα οποία και ακινητοποιούν με τις μεγάλες δαγκάνες του σε ανάσκελη στάση (Εικόνα 40), προσπαθώντας παράλληλα να αποθέσουν τα σπερματοφόρα στην κοιλιακή περιοχή των θηλυκών. 71

17 Εικ. 40. Σύζευξη αρσενικού με θηλυκό άτομο καραβίδας (Ingle 1997) Η περίοδος ζευγαρώματος διαρκεί 2-3 εβδομάδες. Τα ωάρια εν συνεχεία αρχικά παραμένουν στο εσωτερικό του θηλυκού (στάδιο εσωτερικής ωοφορίας), κατά το οποίο το θηλυκό παραμένει στο καταφύγιό του. Το θηλυκό κάμπτει την ουρά του και με ρυθμικές κινήσεις του σώματος εξωθεί τα ωάρια μέσω του ωαγωγού μαζί με ένα διάφανο υγρό (Εικόνα 41α). Το μίγμα ωαρίων και υγρού διαλύει τα σπερματοφόρα και απελευθερώνονται τα σπερματόζωα που γονιμοποιούν τα ωάρια. Τα γονιμοποιημένα ωάρια προσκολλώνται στην κοιλιακή περιοχή των συνεχώς κινούμενων πλεοποδίων μέχρι την εκκόλαψη (Εικόνα 41β). Αυτή η διαδικασία διαρκεί 2-3h κατά τη διάρκεια της νύχτας. α β Εικ. 41. α) εξώθηση διάφανου υγρού μαζί με ωάρια β) πρόσφατα προσκολλημένα ωάρια και υπολείμματα σπερματοφόρων (φώτο: Dervo, στον Holdich 2002b) 72

18 Ακολουθεί το στάδιο της εξωτερικής επώασης που η διάρκεια του εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Για το είδος A. astacus διαρκεί μέχρι και 8 μήνες ( βαθμοημέρες) που όμως μπορεί να μειωθεί με την αύξηση της θερμοκρασίας. Κατά το στάδιο αυτό απαιτείται τουλάχιστον στις καραβίδες σε ψυχρά κλίματα μία περίοδος με χαμηλή θερμοκρασία του νερού (<5-6ºC), ώστε να προκληθεί η διάπαυση (παύση της εμβρυϊκής ανάπτυξης) του ωαρίου. Ο αριθμός των εξωτερικών ωαρίων κυμαίνεται από και συνιστά το 53-92% του αριθμού των εσωτερικών ωαρίων. H ποιότητα της διαθέσιμης τροφής, ο ανταγωνισμός, η πυκνότητα και η ρύπανση, φαίνεται ότι επηρεάζουν σημαντικά τον αριθμό των ωαρίων (γοναδικών και πλεοποδικών). Ο αριθμός των νεοεκκολαφθέντων ατόμων αντιστοιχεί σε γενικές γραμμές στο 50% της πλεοποδικής γονιμότητας. Η διάμετρός των ωαρίων στο είδος A. astacus κυμαίνεται μεταξύ mm (Εικόνα 42). Σε γενικές γραμμές τα είδη της οικογένειας Astacidae ακολουθούν την στρατηγική k (μακρόβια είδη - μικρός αριθμός ωαρίων με μεγάλο μέγεθος). Η επώαση μπορεί να διαρκέσει μέχρι και 10 μήνες σε χαμηλές θερμοκρασίες (A. pallipes) και η διάρκεια της εξαρτάται από τη θερμοκρασία του νερού. Εικ. 42. Πρόσφατα γονιμοποιημένο ωάριο καραβίδας 73

19 Πίν. 3. Φάσεις της αναπαραγωγικής διαδικασίας του είδους A. astacus στη Σουηδία (από Ackefors 1999, στον Reynolds 2002)* ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥ ΙΟΥ Ν Λ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Έκδυση Ζευγάρωμα Εσωτερικά ωάρια Λευκά Κίτρινα Καφέ Εξωτερικά ωάρια Νεοεκκολαφθέντ α άτομα * Είναι πολύ πιθανό σε πιο εύκρατα κλίματα η αλληλουχία των γεγονότων να παρουσιάζει χρονικές διαφορές. Οι νεαρές καραβίδες εκκολάπτονται την άνοιξη με αρχές καλοκαιριού, με το διαχωρισμό στα δύο του κελύφους του ωαρίου. Δεν διέρχονται νυμφικά στάδια και προσομοιάζουν με ενήλικα άτομα με μόνη διαφορά την απουσία ουράς. Στο στάδιο αυτό έχουν ολικό μήκος 8,5-9mm. Παραμένουν μεταξύ των τμημάτων του κελύφους, προσκολλημένα στο μητρικό άτομο με τη βοήθεια του τέλσου και του κελύφους του ωαρίου (1 ο μετεμβρυϊκό στάδιο ή Instar 1). Στο στάδιο αυτό δεν κινούνται και δεν τρέφονται χρησιμοποιώντας τα λεκιθικά αποθέματα. Ακολουθεί η 1 η έκδυση (2 ο μετεμβρυϊκό στάδιο ή Instar 2) μετά από 7-8 ημέρες, όπου οι νεαρές καραβίδες (12mm) είναι προσκολλημένες στο μητρικό άτομο με τη βοήθεια των δαγκάνων του 1 ου περαιοποδίου τους που έχουν το σχήμα μικρού αγκιστριού (Εικόνα 43). 74

20 Εικ. 43. Νεαρά άτομα καραβίδας (2 ο στάδιο) προσκολλημένα στο μητρικό άτομο (Ingle 1997) Μετά τη 2 η έκδυση (3 ο στάδιο ή Instar 3) οι καραβίδες έχουν μήκος 13-15mm, μπορούν να κινούνται ελεύθερα αλλά κοντά στο μητρικό άτομο, ενώ σταδιακά αποκτούν πιο αυτόνομη συμπεριφορά. Σε αυτό το στάδιο είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς αποτελούν θήραμα για το θηλυκό αλλά και για άλλα είδη. Oι πρώτες απόπειρες εκτροφής της καραβίδας έγιναν στην Ανατολική Ευρώπη, τη Γερμανία και τη Γαλλία με σκοπό την παραγωγή νεαρών ατόμων με σκοπό τον εμπλουτισμό. Σήμερα υπάρχουν εκκολαπτήρια για το είδος A. astacus σε αρκετές χώρες (Σκανδιναβικές χώρες, χώρες της Βαλτικής, Γερμανία, Γαλλία, Ελβετία, Αυστρία). Η παραγωγή των νεαρών ατόμων μπορεί να γίνει τους ακόλουθους τρόπους: α) οι θηλυκοί γεννήτορες διατηρούνται τον Οκτώβριο με το πέρας της γονιμοποίησης ή τον Μάιο λίγο πριν την εκκόλαψη, σε κιβώτια εκκόλαψης (40x20x10cm) με οριζόντια πλέγματα (1cm διάμετρο ματιού ). Τα διαμερίσματα είναι τοποθετημένα υπερυψωμένα σε μακρόστενες τσιμεντένιες ή πολυεστερικές δεξαμενές με βάθος 75

21 30cm. Τα πλέγματα επιτρέπουν στα νεαρά άτομα να πέσουν στον πυθμένα της δεξαμενής στο 3 ο στάδιο ανάπτυξης (~20 ημέρες μετά την εκκόλαψη) (Εικόνα 44). Τα θηλυκά επιστρέφονται στις εξωτερικές λεκάνες, αφαιρούνται τα κιβώτια εκκόλαψης και οι δεξαμενές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη των νεαρών ατόμων σε πυκνότητα εκτροφής 100 άτομα m -2, αφού εφοδιαστούν με κατάλληλα καταφύγια από πλαστικούς σωλήνες ή τούβλα. Εκεί διατρέφονται για 3-4 μήνες με μικρά καρκινοειδή και ζωοπλαγκτόν που μπορούν να συλλέγονται από ποτάμια. Τελικά όταν το μέσο μήκος φτάσει τα 30-40mm (1+) χρησιμοποιούνται για στοκάρισμα σε χωμάτινες λεκάνες ή σε άλλες υδατοσυλλογές. Καλό είναι σε κάθε στάδιο της εκτροφής να χρησιμοποιούμε αερισμό ή οξυγόνωση ώστε τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου να διατηρούνται >7mg l -1 και η ανανέωση του νερού να είναι 24-ωρη. Εικ. 44. Κιβώτια εκκόλαψης καραβίδας (φώτο: Κ. Περδικάρης) β) οι θηλυκοί γεννήτορες διατηρούνται σε κοινές δεξαμενές με καταφύγια από κομμένους σωλήνες, αλλά τα θηλυκά απομακρύνονται όταν τα νεαρά άτομα φτάσουν στο 3 ο στάδιο της ανάπτυξης και πριν τα θηλυκά αρχίσουν να αναζητούν τροφή. Δεν απαιτείται η χρήση κιβωτίων εκκόλαψης. Ακολουθείται το ίδιο μοντέλο ανάπτυξης των νεαρών ατόμων όπως στην περίπτωση (α). 76

22 ΕΚΤΡΟΦΗ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Για την εκτροφή ( πάχυνση ) χρησιμοποιούνται: α) εκτατικά συστήματα σε φυσικές ή ημιφυσικές υδατοσυλλογές (αρδευτικά κανάλια, τεχνητές μικρές λίμνες ή μεγάλες χωμάτινες λεκάνες) (Εικόνα 45). Η παραγωγικότητα των εξωτερικών δεξαμενών είναι συνάρτηση της γεωγραφικής περιοχής και της θερμοκρασίας, του τύπου της δεξαμενής, της ποιότητας του νερού, της πυκνότητας εκτροφής και της διαθεσιμότητας τροφής και καταφυγίου. Το βάθος τους συνήθως είναι 1,5-5 μέτρα ενώ προστίθεται πέτρες για την αύξηση των διαθέσιμων καταφυγίων. Στοκάρονται με άτομα ανά εκτάριο αρχικά για 3-5 διαδοχικά έτη ώστε να εξασφαλιστεί η παρουσία πολλών ηλικιακών κλάσεων. Η εξαλίευση διενεργείται με παγίδες. Εικ. 45. Τεχνητή υδατοσυλλογή εκτροφής καραβίδας στην Αυστρία (φώτο: Κ. Περδικάρης) β) ημιεντατικά συστήματα που η εκτροφή γίνεται σε ειδικά κατασκευασμένες καναλόμορφες χωμάτινες λεκάνες (Πίνακας 4) (Εικόνες 46α, β). Ο στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής ανά 77

23 εκτάριο με υψηλότερο όμως κόστος κατασκευής αλλά και λειτουργικό κόστος (παροχή συμπληρωματικής τροφής). Πίν. 4. Κατασκευαστικά χαρακτηριστικά των δεξαμενών ημιεντατικής εκτροφής καραβίδας (μορφοποιημένος από Alderman & Wickins 1996) Παράμετροι Τιμές Παρατηρήσεις Βάθος 1,5-2 m Πλάτος 2-10 m Πρέπει να είναι ικανοποιητικό ώστε να επιτρέπει τη διαβίωση καραβίδων και στις δύο απέναντι όχθες (ιδανικά >9m) Μήκος Κλίση πρανών Έντονη Διάδρομοι 2-5 m Για σταθερότητα και εξυπηρέτηση εργασιών Καταφύγια - Πέτρες κάθε 10 μέτρα ή/και κομμάτια σωλήνων με βαρίδια Έδαφος - Όχι πορώδες αλλά γόνιμο για την ανάπτυξη υδρόβιας βλάστησης (διατροφή, επιπλέον καταφύγιο) Εκσκαφή >750m 3 για Κόστος: m 3 xτρέχουσα τιμή εκσκαφής ανά δεξαμενή κυβικό + πάκτωση πρανών (+ εκσκαφή 100x10x1,5m συςτήματος παροχέτευσης-απορροής του νερού, Ύψος περιμετρικού χωμάτινου τοιχίου γύρω από τις δεξαμενές Πλέγματα στην είσοδοέξοδο του νερού εάν απαιτηθεί) 1 m Μπορεί να κατασκευαστεί με τα υλικά της εκσκαφής ή εναλλακτικά πλαστικό πλέγμα βυθισμένο στο έδαφος και σε ύψος >25cm. Τα φυτά θα πρέπει να απομακρύνονται από το τοιχίο ή το πλέγμα. ΝΑΙ Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποτραπεί η είσοδων βιδρών και χελιών στις λεκάνες. Αλλά και η διαφυγή των καραβίδων (νεαρών και ενήλικων. Επιτήρηση των πλεγμάτων για περιπτώσεις απόφραξης και υπερχείλισης. Τα κανάλια στοκάρονται με νεαρά άτομα την άνοιξη (0+) σε πυκνότητα 3 άτομα m -1 μήκους του καναλιού ή της κάθε κατά 78

24 μήκος όχθης για 3-5 διαδοχικά έτη. Η ροή του νερού διατηρείται σε επίπεδα 1-6m 3 h -1 ώστε να αποφεύγονται ευτροφικές καταστάσεις και να εμπλουτίζεται το νερό με οξυγόνο. Σε κάθε περίπτωση η απόδοση και του ημιεντατικού συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φυσική παραγωγικότητα. Η διατροφή των νεαρών καραβίδων αποτελείται κυρίως από μικρά καρκινοειδή και των μεγαλύτερων ατόμων από φυτικής προέλευσης πρώτες ύλες κατά 70% (καρότα, πατάτες αλλά και pellets για πέστροφα). Η εξαλίευση μπορεί να γίνει 3 χρόνια από το 1 ο στοκάρισμα (3+ άτομα, 60-95mm ολικό μήκος) με χρήση παγίδων που τοποθετούνται το σούρουπο και ανασύρονται το πρωί. Επίσης μπορεί να γίνει μερική εξαλίευση με κινούμενο δίχτυ από τη μία άκρη του καναλιού στην άλλη ή με αποστράγγιση και εν συνεχεία συλλογή των καραβίδων με το χέρι. α β Εικ. 46. α) Χωμάτινες λεκάνες εκτροφής καραβίδας (P. leniusculus) στη Σουηδία (εκκολαπτήριο Simontorps) β) κάτοψη εγκαταστάσεων εκτροφής καραβίδας (τροποποιημένο από Alderman & Wickins 1996) Σε κάθε περίπτωση, η θερμοκρασία και η παρουσία τροφής κατάλληλης ποιότητας (φθηνές πρώτες ύλες κυρίως φυτικής σύστασης όπως καλαμπόκι, πίτουρα, σιτάρι, καρότο αλλά και pellets πέστροφας ως συμπλήρωμα του σιτηρεσίου), τα επίπεδα του 79

25 διαλυμένου οξυγόνου, η πυκνότητα εκτροφής, η παρουσία θηρευτών και η διαθεσιμότητα καταφυγίων αποτελούν τους κρισιμότερους παράγοντες επιτυχίας της εκτροφής. Η αλιεία των καραβίδων διενεργείται με παγίδες που περιέχουν δόλωμα (οικιακά υπολείμματα φαγητού (κοτόπουλο), βατράχια, καπνιστές ρέγγες, καπνιστό δέρμα ψαριών ή κόκαλα από κοτόπουλο, καλαμπόκι, πίτουρα, ντομάτα, πατάτες, ψάρια), αλλά και με το χέρι. Οι παγίδες συνήθως περιλαμβάνουν κυλινδρικό μεταλλικό πλαίσιο καλύπτεται από πλαστικό ή δικτυωτό πλέγμα με είσοδο στην κορυφή ή στα πλάγια (Εικόνες 47α, β). Τα χείλη της εισόδου είναι ανεστραμμένα προς το εσωτερικό ώστε να διευκολύνουν την είσοδο των καραβίδων αλλά και να εμποδίζουν την έξοδό τους. Έτσι οι καραβίδες εγκλωβίζονται στον κεντρικό θάλαμο της παγίδας. α β Εικ. 47. Παγίδες καραβίδων α. κλασικού τύπου παγίδα β. παγίδα τύπου Opera House (φώτο: Κ. Περδικάρης) 80

26 ΒΙΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Γκούβα Ε Η επίδραση της Φωτοπεριόδου στην γεννητική ωριμότητα της ιριδίζουσας πέστροφας. Πτυχιακή Εργασία, Τμήμα Ιχθυοκομίας- Αλιείας, Τ.Ε.Ι. Μεσολογγίου. Κεβρεκίδης Κ., Παπαλεξίου Ε., Σμπιλίρη Ε., Πασσάς Ν. & Κυρκαλατσλής Π Εγκλιματισμός και εκτροφή της Καραβίδας Astacus astacus Linnaeus στο εργαστήριο. Αλιευτικά Νέα, Ιούνιος, Νεοφύτου Χ Ιχθυολογία, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Νικολάου Χ Βιολογία της καραβίδας Astacus fluviatilis: η περίπτωση της καραβίδας του ποταμού Καλαμά και της τεχνητής λίμνης του Αώου. Πτυχιακή Εργασία. Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας, Τ.Ε.Ι. Ηπείρου (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), σελ Οικονομίδης Π Κατάλογος Ιχθύων της Ελλάδας, σελ Όντριας Ι Συστηματική Ζωολογία, Τόμος Τρίτος, Τεύχος πρώτο, Πανεπιστήμιο Πατρών. Παγώνη Σ Σημειώσεις για τον Οξύρρυγχο από το Εκπαιδευτικό Σεμινάριο με θέμα «Υδατοκαλλιέργειες», Ιχθ/κος Σταθμός Λούρου. Παπαγεωργίου Ν Εκτροφή Κυπρίνου και Χελιού, σελ 86. Παπαγεωργίου Ν Η πέστροφα και η εκτροφή της, σελ. 94. Παπαναστασίου Δ Αλιεύματα, Τόμος Α & Β, Εκδόσεις Ίων. Πάσχος Ι Υδατοκαλλιέργειες Εσωτερικών Υδάτων (Β έκδοση). Ιωάννινα, 293 σελ. Πάσχος Ι Εκτροφές ιχθύων γλυκού νερού. Σημειώσεις Εργαστηρίου. Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος Ι Παραγωγή Ιχθυδίων ειδών του γλυκού νερού. Σημειώσεις Εργαστηρίου. Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος Ι., Γκούβα Ε Βιολογία ψαριών γλυκού νερού. Σημειώσεις Εργαστηρίου Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος Ι., Τσουμάνη Μ Υδατοκαλλιέργειες εσωτερικών υδάτων. Σημειώσεις Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος Ι Υδατοκαλλιέργειες Ι. Σημειώσεις. Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος Ι Βιολογία Ψαριών Γλυκού Νερού. Σημειώσεις. Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας (Παρ/μα Ηγουμενίτσας), Τ.Ε.Ι. Ηπείρου. Πάσχος I., Λαϊνά N., Tσουμάνη M., Nάτσης Λ Τεχνολογία καλλιέργειας στουργιονιών. 7 ο Πανελλήνιο Συνεδρίου Iχθυολόγων, Bόλος 22-24/9/95. Πρακτικά, σελ

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ &

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ηλεκρονικές σημειώσεις για την Παραγωγή Ιχθύων Γλυκού Νερού Επιμέλεια Περδικάρης Κώστας Ναθαναηλίδης Κοσμάς Γκούβα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Salmonidae Γένος : Oncorhynchus Είδος : Oncorhynchus mykiss (Walbaum 1792) Κοινό όνομα : Ιριδίζουσα πέστροφα,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Παύλος Μακρίδης, επίκουρος καθηγητής Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Ζώων Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι υδατοκαλλιέργειες; Η καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ-ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ-ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ-ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Σώμα νηματοειδούς μορφής, καλύπτεται εξωτερικά από παχύ, υαλώδες και ελαστικό στρώμα (εφυμενίδα): είναι διαπερατή στο νερό αλλά αδιαπέραστη σε πολλές ουσίες προστατεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια;

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Περιγραφή πειράματος Αποστολούδα Ο. 1,Ιωακειμίδου Α. 1, Κάλλου Σ. 1, Βακουφτσής Δ 2, Βαρελτζής Γ. 2, Γαβρίδης Δ. 2 Γεροντίδης Δ. 2, Δρακάκης Ε. 2, Ζαχαριάδης Σ. 2, Θεοδοσιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Καλλιέργειες υδρόβιων φυτικών ειδών... 15 1.1. Laminaria japonica... 15 1.1.1 Βιολογικά χαρακτηριστικά... 16 1.1.2 Βιολογία... 16 1.1.3 Μέθοδοι καλλιέργειας... 18

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης Βασίλειο: Animalia Υπερσυνομοταξία/Υπερφύλο: Λοφοτροχόζωα Συνομοταξία/Φύλο: Μαλάκια

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Περίοδος Αναφοράς: Ιανουάριος - Δεκέμβριος 2014 Reference Period: January - December 2014 Τελευταία Ενημέρωση: 19/01/2015 Last Update: Σελίδα / Page 2 3 4 5 6 7

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για Έρευνα Συλλογής στοιχείων για τον αθλητικό τουρισμό Για το Έτος 2013. Ετοιμάστηκε για ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014

ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για Έρευνα Συλλογής στοιχείων για τον αθλητικό τουρισμό Για το Έτος 2013. Ετοιμάστηκε για ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για Έρευνα Συλλογής στοιχείων για τον αθλητικό τουρισμό Για το Έτος 2013 Ετοιμάστηκε για ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 201 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Σελίδα 1. Κύρια Πορίσματα 2 2. Ανάθεση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο By Leonard Lovshin and Lucas Manomaitis Department of Fisheries and Allied Aquacultures Auburn University, Alabama, 36849 USA (adapted to Greek for teaching

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 4 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γεωργιος Χώτος, καθηγητής Με σχήματα και εικόνες από το βιβλίο: «ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΑΘΧΥ-2 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4ΑΘΧΥ-2 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 31 05-2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ Α.Π.: 9223.2/03/11 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΣ: Όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Λιμνοθάλασσες οι λιμνοθάλασσες είναι παράκτιες υδάτινες περιοχές με μικρό βάθος και συνήθως χωρίζονται από τη γειτονική θαλάσσια περιοχή με φυσικό φράκτη την αμμολουρίδα η οποία διαχωρίζει και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π.

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Στρυμόνα ρ. Γεώργιος Συλαίος Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΚΟΙΝΟΥ ΚΥΠΡΙΝΟΥ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Cyprinidae Γένος : Cyprinus Είδος : Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758) Κοινό όνομα : Κυπρίνος, σαζάνι, γριβάδι,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου

Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΜΑΣ Diabrotica virgifera σε καλλιέργειες αραβοσίτου Γνωριμία με το έντομο καραντίνας. Λήψη προληπτικών μέτρων. Παρουσία του εντόμου στην Ευρώπη Εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς, 5 Ιουλίου 26 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ & ΜΥΡΙΑΠΟΔΑ ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΑΡΑΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ΠΕ Ανατολικής Αττικής Εισηγήτρια: Ειρήνη Τσάλου Κτηνίατρος Τα τελευταία χρόνια απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Σεπτέµβριος 20 29 27 25 23 21 19 17 15 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΪΣΜΑΝΙΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της λεϊσμανίασης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Υδατοκαλλιέργειες. Παρούσα κατάσταση και προοπτικές. Μ. Κεντούρη. Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας

Υδατοκαλλιέργειες. Παρούσα κατάσταση και προοπτικές. Μ. Κεντούρη. Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας Υδατοκαλλιέργειες Παρούσα κατάσταση και προοπτικές Μ. Κεντούρη Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας Ορισμός (FAO, 1977) Εκτροφή υδρόβιων οργανισμών (ψάρια, μαλάκια, καρκινοειδή και φύκη) με ανθρώπινη παρέμβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΥΡΙΤΣΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Oι πρώτες προσπάθειες για την ανάπτυξη του τομέα των θαλασσοκαλλιεργειών

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 Ατυχήματα στην Ελλάδα Σε 3.828 ανήλθε το 2013 ο αριθμός των ατυχημάτων από αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο άνθρακας εισέρχεται στο οικοσύστημα με τη μορφή α. διοξειδίου του άνθρακα. β. μονοξειδίου του άνθρακα. γ. γλυκόζης. δ. πρωτεϊνών.

1. Ο άνθρακας εισέρχεται στο οικοσύστημα με τη μορφή α. διοξειδίου του άνθρακα. β. μονοξειδίου του άνθρακα. γ. γλυκόζης. δ. πρωτεϊνών. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις του μαθήματος ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΙΧΘΥΟΠΛΑΓΚΤΟΝ

Εργαστηριακές ασκήσεις του μαθήματος ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΙΧΘΥΟΠΛΑΓΚΤΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργαστηριακές ασκήσεις του μαθήματος ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΙΧΘΥΟΠΛΑΓΚΤΟΝ ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2011 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα ωοτόκα 1 θαλάσσια είδη ακτινοπτερύγιων

Διαβάστε περισσότερα

merluccius) ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ ΚΟΛΠΟ

merluccius) ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ ΚΟΛΠΟ 9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΜΠΑΚΑΛΙΑΡΟΥ(Merluccius merluccius) ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο Σχολές Συστηματικής Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο Φυλογενετικό δέντρο Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο 14 12 11 7 Φαινόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Ιουλίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Απρίλιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο άνθρακας εισέρχεται στο οικοσύστημα με τη μορφή α. διοξειδίου του άνθρακα. β. μονοξειδίου του άνθρακα. γ. γλυκόζης. δ. πρωτεϊνών.

1. Ο άνθρακας εισέρχεται στο οικοσύστημα με τη μορφή α. διοξειδίου του άνθρακα. β. μονοξειδίου του άνθρακα. γ. γλυκόζης. δ. πρωτεϊνών. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα