Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες"

Transcript

1 1 Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες Μαρία Κατσαντώνη ΣΕΠ Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Εισαγωγή Η παρούσα ανακοίνωση είναι καρπός προσωπικής εμπειρίας επικεντρωμένης σε συγγραφικά σχέδια εργασίας μικρού ή μεγάλου μήκους με βάση κυρίως το λογοτεχνικό αφήγημα. Ειδικότερα τα σχέδια αυτά εργασίας με τη μορφή ατομικής ή ομαδικής εβδομαδιαίας αλυσιδωτής γραφής πραγματοποιήθηκαν μέσα από σύγχρονες μορφές βιωματικής μάθησης και δημιουργικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του μαθήματος επιλογής Δημιουργική γραφή και ανάγνωση στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών τη χρονολογική περίοδο Το μάθημα είχε προταθεί αρχικά πιλοτικά με παράλληλη λειτουργία εργαστηρίου λόγου στην ελληνική γλώσσα σε συνεργασία με τον συγγραφέα, κριτικό και δοκιμιογράφο κ. Κώστα Παπαγεωργίου στο πλαίσιο του Προγράμματος Αναμόρφωσης Προπτυχιακών Σπουδών (ΑΠΠΣ) του Τμήματος ήδη από το ακαδημαϊκό έτος Στη συνέχεια εντάχθηκε ως μάθημα επιλογής προτάσσοντας την εφευρετικότητα και τη δημιουργικότητα. Τα εν λόγω εργαστήρια και οι δραστηριότητες που θα παρουσιαστούν αποτελούν επιπλέον αποτέλεσμα εμπειρίας εμψύχωσης επιμορφωτικών εργαστηρίων σε μελλοντικούς καθηγητές της γαλλικής ως ξένης γλώσσας στη μέση εκπαίδευση, όπως και σε ευρύτερο γαλλόφωνο ενήλικο κοινό σε

2 2 συνεργασία με το Τμήμα Μορφωτικής και Εκπαιδευτικής Συνεργασίας του Γαλλικού Ινστιτούτο Ελλάδος 1. Στόχος της παρούσας εισήγησης είναι να δοθεί έμφαση: i) στο ρόλο και τη συμβολή των εργαστηρίων Δημιουργικής Γραφής στην ξενόγλωσση εκπαίδευση και ειδικότερα στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας ii) στις τεχνικές εμψύχωσης των εργαστηρίων μέσα από δραστηριότητες ελεύθερης δημιουργικής έκφρασης (μυθοπλασία), υφολογικές δραστηριότητες επαναγραφής (παρωδίας ή μίμησης ύφους, δραστηριότητες διασκευής ή μεταφοράς από ένα λογοτεχνικό γένος σε ένα άλλο), παιχνίδια γραφής (παιχνίδια διαπροσωπικά βασισμένα σε βιωματικές εμπειρίες), γραφή της επινόησης. Οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν στους συμμετέχοντες των εργαστηρίων να κατακτήσουν ένα δικό τους ύφος γραφής, να ανακαλύψουν πτυχές του εαυτού τους και να ενδυναμώσουν την αυτοπεποίθηση τους. Παράλληλα, η παρούσα εισήγηση επικεντρώνεται στην προβληματική της σύνθεσης κειμένων μέσα από σύγχρονες πρακτικές γραφής, όπως υβριδική γραφή, παλίμψηστο, πολυφωνία, πολυφωνικός μονόλογος και διαφορετικά λογοτεχνικά είδη (αυτοβιογραφία, προσωπικό ημερολόγιο, σύγχρονες μορφές αυθιστόρησης, φανταστικό διήγημα, παραμύθια για παιδιά και εφήβους, φανταστική συνέντευξη). Τέλος, εξετάζεται το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο των εργαστηρίων (βασικές θεωρίες που επιζητεί η ανάλυση λογοτεχνικού κειμένου, μοντέλα ανάγνωσης και συγγραφής κειμένων). 1. Δημιουργική γραφή και πανεπιστημιακή κατάρτιση Αξίζει να σημειωθεί στην παρούσα εισαγωγή πως τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής έχουν δοκιμαστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ ήδη από τη δεκαετια του Εδραιώθηκαν γρήγορα στα πανεπιστήμια στον τομέα της παιδαγωγικής, της εφαρμοσμένης ανάλυσης του λόγου και της διδασκαλίας 1 creative- 2 Βλ. Rossignol, I. (2006) L invention des ateliers d écriture en France, Paris: L Harmattan και Bonniface, C. (1994) Premières rencontres nationales des ateliers d écriture, Aix-1993:Retz.

3 3 της λογοτεχνίας αναφορικά με τις διαφορετικές φάσεις εξέλιξης και πλοκής ενός αφηγήματος. Στη χώρα μας διδάσκονται σε διάφορα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα κυρίως Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Τμήματα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, όπως επίσης σε ιδιωτικούς φορείς, πολιτιστικά κέντρα, κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων και κέντρα κοινωνικής και επαγγελματικής ένταξης ατόμων με ειδικές ανάγκες. Τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής αποτελούν αναμφισβήτητα τόπο συνάντησης και κοινωνικής συναναστροφής σπουδαστών και διδασκόντων. Η θεσμοποίηση τους συνδέεται με την κυρίαρχη κουλτούρα και με σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές όπως βιωματική μάθηση, μέθοδος project, διαθεματική προσέγγιση, διαφοροποιημένη παιδαγωγική. Εύκολα θα μπορούσε ωστόσο κανείς να διερωτηθεί για τη συμβολή τους στην πανεπιστημιακή κοινότητα και ειδικότερα στην ξενόγλωσση εκπαίδευση και κυρίως για το τι προσδοκά ο φοιτητής-σπουδαστής που συμμετέχει σε αυτά. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι τα εργαστήρια Δημιουργικής γραφής δεν προσελκύουν απαραίτητα μόνο φοιτητές που επιθυμούν να ασχοληθούν επαγγελματικά με τη συγγραφή: i. απευθύνονται σε όσους αγαπούν τη λογοτεχνία και θέλουν να ανακαλύψουν τους μηχανισμούς οργάνωσης και σύνθεσης αντίστοιχων κειμένων; ii. λειτουργoύν κατά βάσιν ως γλωσσικά εργαστήρια δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη εκφραστικών μέσων για τη σωστότερη και αποτελεσματικότερη χρήση της ξένης γλώσσας; iii. καθοδηγούν μελλοντικούς καθηγητές που επιθυμούν να εμψυχώσουν εργαστήρια δημιουργικής γραφής και κριτικής ανάγνωσης κειμένων στη σχολική τάξη (Katsantoni 2013: 12-13). 2. Δημιουργική γραφή και ξενόγλωσση εκπαίδευση Σε ό,τι αφορά στη διδασκαλία ξένων γλωσσών και ειδικότερα στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας στην Ελλάδα, στα προγράμματα σπουδών ξένων γλωσσών και φιλολογιών τόσο της τριτοβάθμιας όσο και στα αναλυτικά προγράμματα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν έχουν ακόμα συστηματικά εφαρμοστεί δραστηριότητες Δημιουργικής Γραφής. Γίνεται

4 4 τελευταία μία προσπάθεια με την ένταξη μαθημάτων Δημιουργικής Γραφής στην ακαδημαϊκή κοινότητα όπως προαναφέρθηκε. Παράλληλα επιμορφωτικά σεμινάρια που διοργανώνονται μέσω δημόσιων και ιδιωτικών φορέων από εκπαιδευμένους εμψυχωτές δίνουν την ευκαιρία σε καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης να ανακαλύψουν μηχανισμούς οργάνωσης και εμψύχωσης αντίστοιχων εργαστηρίων. Το Κοινό Eυρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής Αναφοράς (ΚΕΠΑ 2005: 47-49) αναφέρει ωστόσο διεξοδικά τη σημασία της αισθητικής και παιγνιώδους χρήσης της γλώσσας προβάλλοντας δημιουργικές δραστηριότητες μέσα από οποίες εύκολα μπορεί να διακρίνει κανείς μορφές Δημιουργικής Γραφής. Αυτές ορίζονται ως δραστηριότητες που περιλαμβάνουν κυρίως την παραγωγή γραπτού λόγου, τόσο στο επίπεδο πρόσληψης και κατανόησης όσο και την προφορική δια-δράση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση ανάγνωσηςκειμένου και γραπτού λόγου. Οι εν λόγω δραστηριότητες περιλαμβάνουν: - την επαναγραφή ή επαναληπτική αφήγηση ιστοριών - την παραγωγή, πρόσληψη και αναπαράσταση λογοτεχνικών κειμένων (νουβέλες, μυθιστορήματα, ποιήματα) - την ακρόαση, ανάγνωση, συγγραφή και εξιστόρηση φανταστικών κειμένων (όπως καρικατούρες, κόμικς, ιστορίες με εικόνες, εικονογραφημένα μυθιστορήματα) - το θέατρο (θεατρικός αυτοσχεδιασμός) (ό.α: 47) Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών και δημιουργικές δραστηριότητες Στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών 3 για τη γαλλική γλώσσα στο δημοτικό (ΑΠΣ Ε και Στ ταξη του δημοτικου), οπως και στο Διαθεματικο Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 4 του γυμνασίου και λυκείου (ΔΕΠΠΣ), αναγράφονται κυρίως παιγνιώδεις δραστηριότητες (παιγνίδια λέξεων, ακροστιχίδες, σταυρόλεξα, ομοιοκαταληξίες λέξεων). Οι δραστηριότητες αυτές παραπέμπουν περισσότερο σε παιχνίδια γραφής 5 που είχαν κάνει γνωστή την εμφάνιση τους ήδη από τις αρχές του 20 ου αι. με το κίνημα του ντανταϊσμού και του 3 Βλ. 4 Βλ. Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 5 Bλ. Frenkiel, P. (2007) 90 Jeux d écriture, faire écrire un groupe, Lyon: Chronique Sociale και Millet, G. (2007) Jeux littéraires : s initier à l écriture en jouant avec les mots, Ellipses.

5 5 σουρεαλισμού 6 και στη συνέχεια με τη δημιουργία του εργαστηρίου δυνητικής λογοτεχνίας (OULIPO) 7 στη Γαλλία. Ωστόσο το Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες (ΕΠΣ-ΞΓΛ,) που τέθηκε σε πιλοτική εφαρμογή σε συγκεκριμένα σχολεία από το , δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε νέα μοντέλα μάθησης μέσα από την παιδαγωγική των πολυγραμματισμών τα οποία προάγουν τη δημιουργικότητα ως μία από τις βασικές δεξιότητες των μαθητευομένων (ό.α., 2012: 32-33). Παρουσιάζονται σε αυτό δραστηριότητες υπό τη λογική θα λέγαμε της Δημιουργικής Γραφής οι οποίες λαμβάνουν υπόψιν το επικοινωνιακό και κοινωνικό επίπεδο γλωσσομάθειας των χρηστών μιας ξένης γλώσσας (επίπεδο Α1-Γ2) και συνδυάζουν νέες έννοιες όπως την πολυτροπικότητα (ποικιλία γραπτών, προφορικών, οπτικών, ακουστικών και χωρο-αντιληπτικών τρόπων για την απόδοση του νοήματος). Επιπλέον, τρόποι δημιουργικής έκφρασης που ευνοούν την καλλιέργεια παραγωγής γραπτού λόγου έξω από τα γνωστά πλαίσια συναντώνται κυρίως με την παραγωγή γραπτού ποιητικού λόγου με το χαϊκού (ό.α.: 68), τη γνωστή μορφή ιαπωνικού ποιήματος, ή τη δημιουργία ποιημάτων 8 με επανεμφανίσεις 6 Όπως κάθε μορφή πρωτοπορίας το κίνημα του ντανταϊσμού και του σουρεαλισμού δεν ικανοποιείτο με προγενέστερες σχολές, αλλά έστρεφε τη δύναμη του για ρήξη και άρνηση στον ίδιο το θεσμό στον οποίο ανήκε. Η περιπλοκότητα της γραφής έκανε τη σύνθεση της μέσα από διαφορετικές λαϊκές παραγωγές (εκτός της λόγιας λογοτεχνικής παραγωγής, όπως επιφυλλιδογραφήματα, ρεκλάμες, καταλόγους, τεχνικές κολλάζ, καλλιγραφήματα). 7 Το εργαστήριο δυνητικής λογοτεχνίας και οι βασικοί του εκπρόσωποι (R. Queneau, F. Le Lionnais, G. Perec, I. Calvino, J. Roubaud, H. Le Tellier) αναζήτησαν νέα εργαλεία έκφρασης παράγοντας έτσι νέους τύπους κειμένων. Την ευρηματικότητα τους χαρακτήριζαν παιχνίδια λεκτικά και υφολογικά που διαφοροποιούσαν το χτίσιμο ενός λεξιλογίου, αλλά και της δομής μιας πρότασης. Αφορισμοί λέξεων, ευφυολογήματα, ατάκες σε υποθετικούς διαλόγους, χίλιες σύντομες απαντήσεις, πρωτότυπες κατά το πλείστον εκφράσεις, αλλά και δανεισμένες, αποτελούν πλούσιο υλικό για μαθητές και σπουδαστές οι οποίοι θέλουν να δοκιμάσουν τις γραπτές τους δεξιότητες στην ξένη γλώσσα με βάση παρόμοιες δραστηριότητες. Βλ. επίσης Équipe Oulipo, (1973) La littérature potentielle. Créations, re-créations, Paris: Gallimard Coll. Idées και το έργο του R. Queneau (1947) Exercices de style, Paris: Gallimard. 8 Βλ. ΕΠΣ-ΞΓ, Εφαρμογές Πολυγραμματισμών: Παραγωγικές Δημιουργικές Δραστηριότητες: Concrete/Visual Poetry που όπως αποδίδει και ο δόκιμος όρος επιτρέπει την οπτικοποίηση του γραπτού ποιητικού λόγου με δημιουργικό τρόπο, τη δημιουργία Wordle με στόχο την

6 6 φθόγγων, φωνολογικές αντιπαραθέσεις με συμβολικό πολύ συχνά χαρακτήρα (λ.χ παρήχηση), καλλιγραφήματα (ό.α.: 66-69), μετατροπές στροφών από έμμετρο σε πεζό λόγο, αντικαταστάσεις λέξεων με συμβολισμούς χρωμάτων, ηχητικών ερεθισμάτων που εκφράζουν τις συναισθηματικές παραλλαγές των συμμετεχόντων (λ.χ. έκπληξη, χαρά, προσδοκία, χαλάρωση) (ό.α.:123). Προτείνονται επίσης η γνωστή από παλαιότερα τεχνική της δραματοποίησης και αυτή του καταιγισμoύ ιδεών. Οι μαθητές μιας τάξης καλούνται να γράψουν τις αρχικές ιδέες τους γύρω από ένα θέμα σε ένα χαρτί ή σε μικρά χαρτάκια -post-itτις οποίες στη συνέχεια παρουσιάζουν προφορικά και κολλούν σε ένα πίνακα. Τέλος, μία ομάδα που έχει οριστεί από τον διδάσκοντα εργάζεται για την καταγραφή των ιδεών με πιο συστηματικό τρόπο γύρω από τη συγκεκριμένη θεματική (ό.α.: 115). Εμφανίζονται επίσης χωρίς όμως ακόμα ευδιάκριτο κατευθυντικό σχεδιασμό όπως συμβαίνει από παλαιότερα με τις γνωστές διαδραστικές ή λειτουργικές δραστηριότητες, δραστηριότητες καταγραφής εντυπώσεων μέσα από ένα ημερολόγιο ή ένα ιστολόγιο με στόχο την πρακτική του εσωτερικού μονόλογου και του αναστοχασμού εμπειριών (ό.α.: 115, 119). Πολύ δε συχνά ο μαθητής καλείται να καταγράψει σκέψεις, σκηνές και εντυπώσεις χωρίς συγκεκριμένη χρονολογική σειρά. π.χ. Καταγράψτε τις εντυπώσεις σας από ένα νέο ή άγνωστο μέρος με τη σειρά με την οποία «ταξιδεύετε» μέσα σε αυτή τη νέα περιοχή -το νέο τόπο, την ομάδα. Κρατήστε ένα ημερολόγιο ή ένα ιστολόγιο, πάρτε φωτογραφίες [ ] σημειώστε αυτό που φαίνεται ασυνήθιστο, παράξενο, δυσνόητο (ό.α: 119). Τέλος, συναντώνται γνωστά παιχνίδια ρόλων όπου οι μαθητές σε ρόλο δημοσιογράφου ρωτούν, όπως στο ντοκυμαντέρ, και απαντούν ελεύθερα χτίζοντας μία φανταστική συνέντευξη (ό.α.: ). Άλλες πάλι φορές επιδίδονται στη συγγραφή ενός ιστορικού κειμένου ή μιας ιστορικής μαρτυρίας, αφού έχουν προηγουμένως ψάξει πληροφορίες από διαδικτυακές πηγές, εγκυκλοπαίδειες ή και άλλα ιστορικά ντοκουμέντα (ό.α.: 115,122). Πρόκειται για δραστηριότητες που κινητοποιούν την έρευνα ντοκουμέντων, δεν πρόκειται όμως για καθαρά μυθοπλαστικές δραστηριότητες. αντιστοίχηση και εκμάθηση λεξιλογίου ή τη δημιουργία ποιήματος με 11 λέξεις από τη γερμανική λέξη Elfchen, σ

7 Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής αναφοράς και παραγωγικές δραστηριότητες γραπτού λόγου Σύμφωνα και πάλι με τις προδιαγραφές του ΚΕΠΑ στις παραγωγικές δραστηριότητες γραπτού λόγου οι χρήστες μιας ξένης γλώσσας παράγουν ως συγγραφείς γραπτά κείμενα τα οποία μπορούν να έχουν έναν ή περισσότερους αποδέκτες (2005: 51-53). Στις δραστηριότητες αυτές ελέγχονται με διαβάθμιση: - η γλωσσολογική ικανότητα (που αφορά κυρίως το λεξιλόγιο, τη γραμματική και τη σημασιο-συντακτική δομή του λόγου, τη φωνολογία, την ορθογραφία) - η κοινωνιογλωσσολογική ικανότητα (όπως κοινωνικο-πολιτισμικά στοιχεία αναφορικά με ποικίλες λειτουργίες κειμένων, γλωσσικοί συμβολισμοί σχέσεων, συμβάσεις ευγενείας, πολιτιστικές αναφορές, διάλεκτοι και προφορές) - η πραγματολογική κυρίως ικανότητα που περιλαμβάνει - την ικανότητα λόγου (όπως ικανότητα πρακτικών και προτύπων λόγου, υφολογική παραγωγή, σχέσεις συνοχής και συνεκτικότητας, δείκτες οργάνωσης κειμενικών χώρων) - την λειτουργική ικανότητα (χρήση λειτουργικών σκοπών όπως επιχειρηματολογία, διευκρίνιση, πειθώ, διαμαρτυρία, σχόλιο) - την ικανότητα διαδραστικών προτύπων (ό.α.: ). Στο επίπεδο που διεξήχθησαν ωστόσο τα εργαστήρια στην ακαδημαϊκή κοινότητα έχοντας ως παράλληλο στόχο τη μελλοντική κατάρτιση καθηγητών γαλλικής στη μέση εκπαίδευση και τη βελτίωση των επικοινωνιακών τους δεξιοτήτων, κύριο μέλημα ήταν να εξοικειωθούν και να δοκιμαστούν οι συμμετέχοντες με διαφορετικές δραστηριότητες παραγωγής συνεχούς λόγου και όχι τόσο με παιχνίδια γραφής. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές εξασκήθηκαν σε διαφορετικές μυθοπλαστικές ή υφολογικές δραστηριότητες όπως αυτές προαναφέρθηκαν στην εισαγωγή. Ταυτόχρονα πειραματίστηκαν με ποικίλες αφηγηματικές τεχνικές, κατασκεύασαν κείμενα εναλλάσσοντας διαφορετικά λογοτεχνικά είδη,

8 8 συνέχισαν ιστορίες με αφετηριακό στοιχείο 9 τις πρώτες λέξεις έργων από τη γαλλική και παγκόσμια λογοτεχνική παραγωγή και εμπνεύστηκαν παράλληλα από θεατρικά έργα, κινηματογραφικές ή τηλεοπτικές σκηνές. 3. Η γραφή στον παραγωγικό της μηχανισμό 3.1. Τύποι προτεινόμενων δραστηριοτήτων Δραστηριότητες επαναγραφής κειμένων Στο κεφάλαιο που ακολουθεί διακρίνονται οι βασικές επιμέρους κατηγορίες επαναγραφής ή ανασύνθεσης κειμένων: Δραστηριότητες μετατόπισης ή διασκευής κειμένων 10 Στην περίπτωση αυτή η κειμενική στρατηγική 11 επιχειρείται με: αλλαγή γένους (π.χ. ένα μυθιστόρημα μπορεί να μετατραπεί σε θεατρικό έργο, ένα κείμενο μπορεί να γίνει εικόνα ή το αντίστροφο, ένα κόμικς μπορεί αντιστοίχως να μετατραπεί σε παραμύθι ή αστυνομικό μυθιστόρημα, ένα ποίημα σε ειδησεογραφικό γεγονός) αλλαγή εκφοράς λόγου (π.χ. από πρωτοπρόσωπη σε τριτοπρόσωπη ρηματική αφήγηση) αλλαγή οπτικής γωνίας της αφήγησης (π.χ. από ετεροδιηγητική σε ομοδιηγητική αφήγηση) αλλαγή είδους κειμένου (π.χ. ένα κείμενο επεξηγηματικό μπορεί να μετατραπεί σε περιγραφικό ή αντιστοίχως αφηγηματικό λόγο) αλλαγή επιπέδου λόγου 12 (π.χ. από το οικείο στο σοβαρό επίπεδο) 9 Βλ. τον όρο incipit που χρησιμοποιείται στη θεωρία της γαλλικής αφηγηματολογίας. 10 Bλ. στα γαλλικά τους αντίστοιχους όρους που χρησιμοποιούνται transposition και adaptation. 11 Για μία πρώτη προσπάθεια ταξινόμησης των διαφορετικών κατηγοριών επαναγραφής κειμένων και την εφαρμογή τους στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας βλ. άρθρο Actes du 7 e Congrès Panhellénique et International des Professeurs de Français, Aθήνα 21-24/10/10, Katsantoni, M. (2012a) Animer un atelier d écriture créative en classe de FLE : proposition de pistes d écriture et initiation des apprenants à l esthétique et à la créativité langagières, εκδ. ΕΚΠΑ: ,

9 9 αλλαγή θέματος (π.χ. εποχής, προσώπων/ηρώων) μεταφράζοντας ένα έργο σε μία άλλη γλώσσα (κειμενική στρατηγική που απευθύνεται σε μαθητές/σπουδαστές με πολύ υψηλό επίπεδο γλωσσομάθειας) Μεθοδολογικές προκαταβολές Είναι φανερό ότι σε επίπεδο μεθοδολογικό η διάκριση αυτών επιχειρείται σύμφωνα με τη θεωρία της διακειμενικότητας, τη σχέση δηλαδή που προκύπτει από ένα κείμενο σε ένα άλλο. Η θεωρία της διακειμενικότητας και της διαλογικότητας ορίστηκε αρχικά από τον Μ. Βakhtine (1975) σύμφωνα με τον οποίο ο εκφωνητής εμφανίζεται ως αντανάκλαση μέσα στο «εκφώνημα» και το εκφωνημα ειναι κατ επεκταση παντα διατομικό και διακειμενικό. Το εκφώνημα δεν είναι ποτέ μονόλογος, αλλά διάλογος, πολύ περισσότερο όταν δεν ανήκει στη «γλώσσα», αλλά ανοίγεται στον κοινωνικό κόσμο, των κόσμο των αξιών και μεταφέρει ιδεολογία (ό.α. 1975: & ). Στη συνέχεια η J. Kristeva επαναπροσδιορίζει τον όρο δια-κειμενικότητα θεωρώντας ότι η διακειμενικότητα σχετίζεται, στον υψηλότερο βαθμό, με την καθολική πλευρά της λογοτεχνικότητας με αυτό που συναρτά ένα κείμενο με άλλα κείμενα, κατά τρόπο συνειδητό ή όχι (1978 & 1968). Και οι δύο αυτές θεωρίες προσδιορίζουν ως γνωστόν τη διακειμενικότητα ως μέθοδο ερμηνείας και ως αναγκαία συνιστώσα του σχήματος επικοινωνίας: «Kάθε κείμενο συγκροτείται ως μωσαϊκό παραθεμάτων, κάθε κείμενο είναι απορρόφηση και μετασχηματισμός ενός άλλου κειμένου. Στη θέση της έννοιας της διυποκειμενικότητας εγκαθίσταται εκείνη της διακειμενικότητας, και η ποιητική γλώσσα διαβάζεται, τουλάχιστον ως διπλή» (Kristeva 1978: 85). Ο χώρος ωστόσο της δια-κειμενικότητας διευρενήθηκε και επαναπροσδιορίστηκε καλύτερα στο έργο Palimpsestes (1982) του G. Genette. Ο ίδιος ο τίτλος άλλωστε του έργου μεταφορικοποιεί τη σχέση μεταξύ υπερκειμένου και υπο-κειμένου. Υπερ-κείμενο (hyper-texte) χαρακτηρίζει ο Genette το μετασχηματισμο ενος κειμενου β που προκυπτει απο ενα κειμενο α. Το κειμενο α το οποιο αποτελει αντιστοιχως αρχέτυπο μέσα από το οποίο εκβάλει 12 Το σοβαρό επίπεδο εκβάλλει στη μετατόπιση (βλ. όρο στα γαλλικά transposition) ως τρόπος μετασχηματισμού (π.χ. Παρασκευάς του M. Tournier).

10 10 ο μετασχηματισμος του κειμενου β ονομαζεται υπο-κείμενο (hypo-texte) (ό.α: 7 & 14). Ο Genette σύμφωνα με τη θεωρία της υπερκειμενικότητας προτείνει 5 τύπους ταξινόμησης που παρέχουν τη συνέχεια του παραδείγματος. Από αυτούς συγκρατούμε τους τρεις παρακάτω οι οποίοι μας χρησιμεύουν ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τις δραστηριότητες μετατόπισης ή διασκευής κειμένων που προαναφέρθηκαν και τη λειτουργία τους σε παιδαγωγική βάση: Τη διακειμενικότητα (intertextualité), η οποία προσδιορίζει τη σχέση συμπαρουσίας μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κειμένων (σχέση παραθεματική, λογοκλοπής ή υπαινικτική). Την αρχικειμενικότητα (architextualité), η οποία προσδιορίζει το γενετικό καθεστώς (μυθιστόρημα, ποίημα, δράμα κ.α.) ενός κειμένου και προσδιορίζει τον oρίζοντα προσδοκίας του αναγνώστη 13. Τη μετακειμενικότητα (métatextualité), η οποία απαντά στην ιδιαίτερη θέση ενος κειμενου β που παρουσιαζεται ως το σχολιο (συχνα κριτικο) ενος προηγουμενου κειμενου α Δραστηριότητες μίμησης ή μετασχηματισμού Παστίς-Παρωδία Στην κατηγορία αυτή ανήκει ο έμμεσος μετασχηματισμός από τον οποίο μπορεί να προκυψει ενα κειμενο β οπως το παστίς (pastiche). Στο πλαίσιο της κειμενικής αυτής διεργασίας ο μεταγραφέας ενός κειμένου μιμείται το ύφος ή τον τρόπο γραφής του χωρίς να επηρεάζει όμως αυτό που είναι να ειπωθεί. Xαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μ. Proust ο οποίος εμπνέεται στις σελίδες της Υπόθεσης Λεμουάν από τα παστίς του Flaubert ή σε μετέπειτα έργα του από τους αδερφούς Goncourt, τον Regnier, τον Balzac ή τον Sainte-Beuve (Aron 2008: 221). Το ίδιο συμβαίνει με το έργο του P. Μοdiano «La place de 13 Ακολουθεί τo παρα-κείμενο (paratexte) που συγκροτείται από δευτερεύοντα σήματα όπως ο τίτλος, ο πρόλογος, οι σημειώσεις, η προμετωπίδα, oι εικόνες, το δελτίο τύπου κλπ. 14 Να σημειωθεί ότι η αρχή της μετακειμενικότητας παραπέμπει στις γνωστές συνθετικές δραστηριότητες περίληψης, σύνθεσης και σχολιασμού κειμένων. Ο μαθητής/σπουδαστής μέσω αυτών δοκιμάζεται γλωσσικά. Ωστόσο οι δραστηριότητες αυτές δεν χαρακτηρίζονται από τις προσωπικές επιλογές του γράφοντος και δεν αναδεικνύουν το βιωματικό και συγκινησιακό χαρακτήρα της γλώσσας.

11 11 l étoile» όταν ο ίδιος δηλώνει ότι έχει μιμηθεί κατά πολύ περιγραφικές σκηνές από το έργο του Céline «Voyage au bout de la nuit». 15 Παράλληλα στην ίδια κατηγορία στο παιγνιώδες όμως επίπεδο εκβάλλει η παρωδία (parodie) ως τρόπος μετασχηματισμού, η οποία τροποποιεί στο ελάχιστο δυνατό βαθμό το βασικό κείμενο. Σε αυτήν την κατηγορία σύμφωνα και πάλι με τη θεωρία του Genette (ό.α.: 25) διακρίνει κανείς τo σατιρικό επίπεδο που εκβάλλει στη μεταμφίεση (travestissement) ως τρόπος μετασχηματισμού και στην επιθετική γελειογράφηση (charge) ως τρόπος μίμησης Γραφή της επινόησης Στην κατηγορία των δραστηριοτήτων επαναγραφής αξίζει να σημειωθούν σύγχρονες παιδαγωγικές δραστηριότητες όπως η Γραφή της επινόησης. Οι δραστηριότητες αυτές πρωτοεμφανίστηκαν ως εκπαιδευτική καινοτομία ήδη από το στη Γαλλία και εντάχθηκαν στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του γαλλικού λυκείου, ειδικότερα στις δύο τελευταίες τάξεις προετοιμασίας για το γαλλικό απολυτήριο (Baccalauréat). Προτάθηκαν από μία ομάδα γλωσσολόγων 17 με αντικείμενο την εφαρμοσμένη ανάλυση του λόγου (λογοτεχνικών και άλλων κειμένων). Ο μαθητής/σπουδαστής στηριζόμενος σε ένα κείμενο καλείται να παράξει επιχειρηματολογικό λόγο και να αναπτύξει ένα θέμα όπως αυτό διατυπώνεται από την άσκηση. Ο μετασχηματισμός ένα 15 Bλ. για μια πιο επισταμένη μελέτη γύρω από τη διακειμενικότητα και τις στρατηγικές επαναγραφής κειμένων στη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην ξενόγλωσση τάξη, πορίσματα προσωπικής έρευνας που ανακοινώθηκαν στο Διεθνές Συνέδριο Imitation et simulacre dans l espace francophone, Departemento de Filologia Francesa y Alemana, Facultad de Filosofia y Lettras, Valladolid, Espagne 28-30/09/11. Katsantoni, M. (2012b) Adapter, imiter, parodier ou pasticher? Les activités de réécriture littéraire : un défi pédagogique efficace en classe de FLE, PU da Valladolid: Revue Pratiques, (2005) L écriture d invention, , CRESEF: Βλ. επίσης 17 Βλ. βασικούς εκπροσώπους της εκπαιδευτικής αυτής καινοτομίας Α. Petitjean, J.-F. Halté, Y. Reuter και τα άρθρα των Petitjean, A. (2005) Écriture d invention au lycée et acquisition de savoirs et de savoirs-faire, Pratiques, 127/128: και Reuter, Y. (2005) L écriture d invention: réflexions didactiques sur une réforme en cours, Pratiques, , CRESEF:7-16.

12 12 κειμενου β (κειμενο-πηγή) 18 σε ενα κειμενο α (παραγομενο κειμενο) το οποιο δίνει λαβή σε σχόλιο συμπεριλαμβάνει κυρίως την αλλαγή εποχής των πρωταγωνιστών του κειμένου ή της εκφοράς του λόγου. Ένας από τους εκπροσώπους της εκπαιδευτικής αυτής καινοτομίας στη Γαλλία ο B. Daunay ήταν προσκεκλημένος τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησαν τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας με θέμα της ομιλίας του τις εν λόγω δραστηριότητες 19. Οι παραπάνω κατηγορίες καθορίζουν το πλέγμα των γλωσσικών ικανοτήτων που προαναφέρθηκαν, ικανοτήτων κυρίως λόγου και πραγματολογικών ικανοτήτων που ενεργοποιεί ο μεταγραφέας (σπουδαστής ή μαθητής) για την επίτευξη τους. 4. Παραδείγματα επαναγραφής κειμένων - Δραστηριότητα μετατόπισης/διασκευής - Δραστηριότητα μίμησης (παρωδία) Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εργασία φοιτήτριας η οποία χρησιμοποιεί τη μετατόπιση/διασκευή για να μετασχηματίσει την αρχή του γνωστού έργου του Α. Camus «o Ξένος» (L Étranger) τροποποιώντας με τρόπο κωμικό στο ελάχιστο δυνατό βαθμό το υπο-κείμενο (παρωδία). Στο υπερ-κείμενο που παράγει η αφήγηση μετατοπίζεται από πρωτοπρόσωπη σε τριτοπρόσωπη αφήγηση. Ο αφηγητής δε συμμετέχει καθόλου στην ιστορία, αλλά αναθέτει σε άλλο πρόσωπο την αφήγηση. Στη συνέχεια η φοιτήτρια προχωράει στη γενετική αλλαγή του κειμένου από το μυθιστόρημα στη χιουμοριστική καρικατούρα. Οι εσωτερικές σκέψεις του κεντρικού ήρωα Μερσώ εκφράζονται μέσα από μία σειρά ερωτημάτων υπό τη μορφή εσωτερικού μονολόγου μέσα από τις λεζάντες των εικόνων. 18 Βλ. τη διάκριση μεταξύ κείμενο ερέθισμα (texte déclencheur) και διακείμενο (intertexte) που επιχειρεί ο J.-C Beacco στο πρόσφατo βιβλίο του σχετικά με την ανάλυση διαφορετικών ικανοτήτων στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών, L approche par compétences dans l enseignement des langues, Paris : Les Éditions Didier, Daunay, B. (2003) Les liens entre écriture d invention et écriture métatextuelle dans l histoire de la discipline. Quelques interrogations, Enjeux 57, Littérature et écriture d invention, Namur, CEDOCEF: [http://theodile.recherche.univ-lille3.fr/spip.php?article23].

13 13 Aντικατοπτρίζουν έναν νεαρό χωρίς οράματα με σταθερή άρνηση κάθε φιλοδοξίας. Επιπλέον η φοιτήτρια μεταβαίνει μέσω της κειμενικής στρατηγικής της μετατόπισης από το σοβαρό στο οικείο επίπεδο λόγου. - Δραστηριότητα διασκευής και παρωδίας Μία άλλη φοιτήτρια επιχειρεί μία επαναγραφή του μύθου του Άδονη μεταξύ διασκευής και παρωδίας. Μεταφέρει έτσι το μύθο του Άδονη στη σύγχρονη εποχή με αλλαγή προσώπων και εναλλαγή αφηγηματικών τεχνικών. Ο Αντώνης είναι ένας νεαρός απαράμιλλης ομορφιάς που ζει σε ένα υπερβολικά συντηρητικό οικογενειακό περιβάλλον. Η φοιτήτρια προβάλει την ερωτική ζωή του νεαρού άνδρα ο οποίος αναζητά την ταυτότητα του. Ωστόσο εύκολα μπορεί να διακρίνει κανείς μέσα από το μετασχηματιζόμενο υπερκείμενο ομοιότητες με το υπο-κείμενο (κείμενο πηγή) κυρίως σε επίπεδο παραδειγματικό (σημασιολογικό) (έπαινος στο ωραίο, αρχέτυπο του γοητευτικού άνδρα και συνεπώς της ερωτικής επιθυμίας ως τρόπου ζωής. -Δραστηριότητα μετατόπισης/δραστηριότητα μετάφρασης Τέλος χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φοιτήτριας ελληνο-ιταλικής καταγωγής, η οποία αφού μετέφρασε 20 σκηνές από το μυθιστόρημα «Feu Mathias Pascal» του Luigi Pirandello, κατέγραψε σε οκτώ διαφορετικές θεατρικές σκηνές τους αγωνιώδεις μονολόγους του κεντρικού ήρωα. Διακρίνονται ωστόσο δανεισμοί από διαφορετικές διακειμενικές διαδικασίες που η μεταγραφέας ακολούθησε όπως ιστορικά 20 Στην κειμενική αυτή διεργασία μπορεί κανείς να διακρίνει σύμφωνα και πάλι με την ταξινόμηση που προτείνεται από το ΚΕΠΑ δραστηριότητα γραπτής διαμεσολάβησης (ό.α.: 71-72). Σε αυτήν ανήκουν η μετάφραση, η σύνοψη και η παράφραση κειμένων. Πρόκειται για μικτή επικοινωνιακή δραστηριότητα που περιλαμβάνει τόσο την πρόσληψη όσο και την παραγωγή εν προκειμένω γραπτού λόγου. Οι χρήστες μιας γλώσσας οφείλουν να μεσολαβήσουν μεταξύ συνομιλητών/αναγνωστών οι οποίοι επειδή είναι φυσικοί ομιλητές διαφορετικών γλωσσών δεν μπορούν να συνεννοηθούν απευθείας. Επομένως, η δραστηριότητα επαναγραφής που επιχειρεί η φοιτήτρια περιλαμβάνει παράλληλα δραστηριότητα διαγλωσσικής αλλά και διαπολιτισμικής διαμεσολάβησης.

14 14 στοιχεία της εποχής που γράφτηκε το μυθιστόρημα και κάποιοι υπαινιγμοί από την πρώτη σκηνή του μυθιστορήματος. 5. Δραστηριότητες ελεύθερης φαντασίας Στις δραστηριότητες ελεύθερης φαντασίας οι συμμετέχοντες ενός εργαστηρίου Δημιουργικής Γραφής καλούνται να χτίσουν μία νέα ιστορία ή να προεκτείνουν την πλοκή μίας υπάρχουσας ιστορίας, κατευθύνοντας τους ήρωες και τη δράση όσων επιθυμούν. Κατά τη διάρκεια των εν λόγω εργαστηρίων οι θεματικές στις οποίες επικεντρωθήκαμε συμπεριελάμβαναν κυρίως: προσωπικές αφηγήσεις ζωής μέσα από συμβάντα της καθημερινότητας σε πρωτοπρόσωπη κυρίως αφήγηση γενεαλογικές ιστορίες κατοίκων μιας περιοχής με γεωγραφικά στοιχεία προσωπικά κυρίως βιώματα από ταξίδια-οδοιπορικά αναμνήσεις της παιδικής και εφηβικής ηλικίας με στοχαστική κυρίως διάθεση. Αναφορικά με τα είδη οι φοιτητές επιδόθηκαν κυρίως σε: μορφές αυθιστόρησης με λιγότερα ή περισσότερα μυθοπλαστικά στοιχεία καταγραφή εμπειριών μέσα από ημερολογιακή γραφή συγγραφή παραμυθιών με πρωταγωνιστές κυρίως άψυχα όντα ή ζώα που έχουν επινοηθεί για να δώσουν μια ηθική εντολή ή μια σοφή πρακτική συμβουλή συγγραφή φανταστικών διηγημάτων ή ιστοριών επιστημονικής φαντασίας. Η φαντασία των συμμετεχόντων ενεργοποιήθηκε έχοντας αρκετά συχνά ως αφετηριακό στοιχείο ένα ηχητικό ή οπτικό ερέθισμα (π.χ. ένα τραγούδι, ένα εικαστικό έργο τέχνης ή έναν πίνακα) και όχι απαραίτητα μόνο γραπτό τεκμήριο. 6. Παραδείγματα δραστηριοτήτων ελεύθερης φαντασίας Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα φοιτήτριας που επιχείρησε τη συγγραφή ενός φανταστικού διηγήματος με τίτλο «Η Νύχτα» έχοντας ως

15 15 διακείμενο το έργο «La Morte Amoureuse» του Th. Gauthier. Η κεντρική ηρωΐδα του διηγήματος ζει μια συμβατική ζωή όταν μια σειρά απρόσμενων γεγονότων μέσα στη νύχτα αλλάζουν παντελώς τη ζωή της. Η φοιτήτρια περιγράφει τη διαβάθμιση των συναισθημάτων της κεντρικής ηρωΐδας μέσα από διαφορετικά μη ρεαλιστικά γεγονότα προσπαθώντας να ιχνηλατίσει το άγνωστο και να αποκρυπτογραφήσει σκηνές της σιωπής της. Οι χαρακτήρες και τα γεγονότα περιγράφονται με τρόπο υπερβολικό ώστε ο αναγνώστης να αμφιβάλει για το αν είναι πραγματικά αλήθεια ή ψέμα. Ακολουθούνται τα στάδια που υποδεικνύει η γραφή του φανταστικού: Περιγραφή μυστηρίου/καταγραφή υπερφυσικών φαινομένων/παρατήρηση του πραγματικού/διαβάθμιση συναισθημάτων/ Εξήγηση του υπερφυσικού φαινομένου. Μία άλλη φοιτήτρια επηρεασμένη από τη γνωστή τηλεοπτική σειρά «Οι αγνοούμενοι» («Lost») συνεχίζει την ιστορία των επιζώντων σε ένα τροπικό νησί. Η φοιτήτρια παρουσιάζει σε σεναριακή διακεκομμένη γραμμή την πραγματική ζωή του ήρωα Μαξ πριν και μετά το δυστύχημα υπό την οπτική γωνία ενός εξωτερικού αφηγητή που παρακολουθεί τα πάντα μέσα από μία κάμερα. Φοιτήτρια η οποία επέλεξε να γράψει ένα σύντομο διήγημα στην ελληνική γλώσσα, βασιζόμενη σε προσωπικά βιώματα, κέρδισε το 1 ο βραβείο στο διαγωνισμό πεζογραφήματος Νίκου Κάσδαγλη που απονεμήθηκε σε δωδεκανήσιους συγγραφείς κάτω των 28 ετών το Το σύντομο διήγημα «Θυμάμαι κάθε εποχή» που βραβεύθηκε, είχε κατατεθεί με τη μορφή εργασίας για την τελική αξιολόγηση στο μάθημα της Δημιουργικής Γραφής. 7. Συλλογικά σχέδια εργασίας Πρόκειται για δραστηριότητες που βοηθούν την καλλιέργεια συνεργατικών δεξιοτήτων όχι μόνο γιατί προσφέρονται για ομαδική εργασία, αλλά γιατί ενισχύουν την επικοινωνία μεταξύ των συμμετεχόντων μιας τάξης.

16 16 1 ο συλλογικό σχέδιο εργασίας: Φανταστικό ταξίδι στην πόλη της Μασσαλίας (ακαδ. έτος ) Περιεχόμενο/Αφηγηματική Ροή Κάθε φοιτητής συνέταξε υπό τη μορφή ταξιδιωτικού καρνέ μία σκηνή από ένα φανταστικό ταξίδι στη Μασσαλία. Ενας από φοιτητές που επελέγη είχε αναλάβει εξ ολοκλήρου το ρόλο του ομοδιηγητικού αφηγητή καταγράφοντας ως παρατηρητής αλλά και ως αυτόπτης μάρτυρας τα γεγονότα. Ομαδοποίησε στη συνέχεια τις ιστορίες των συνταξιδιωτών του εφαρμόζοντας ως αφηγηματική τεχνική τη μηδενική εστίαση. Γνώριζε τα πάντα γύρω από το πρόσωπο τους και αποκάλυπτε το παρόν και το μέλλον τους. Στόχος του σχεδίου Το ενδιαφέρον του σχεδίου επικεντρώθηκε στην ενεργοποίηση της φαντασιακής δεξιότητας των συμμετεχόντων μέσα από τη συλλογή και έρευνα τεκμηρίων. Στην ουσία οι συμμετέχοντες κατασκεύασαν ιστορίες και διερεύνησαν στοιχεία αναφορικά με τη γεωγραφία, τα ήθη και τα έθιμα της πόλης, την πολιτιστική κληρονομιά, τις διατροφικές συνήθειες και παραδοσιακές συνταγές της πόλης της Μασσαλίας. Ερεθίσματα 21 ως αφετηριακά στοιχεία που προτάθηκαν στους συμμετέχοντες π.χ. περιγραφή της αναχώρησης και του ταξιδιού μέσα στο κρουαζιερόπλοιο, μεταφορά συνομιλιών μέσα σε μία καφετέρια, καταγραφή απρόσμενων γεγονότων που συνέβησαν στο δρόμο, περιγραφή ενός συναισθήματος μοναξιάς, εντυπώσεις από την επίσκεψη σε ένα μουσείο. Τα κείμενα κατατέθηκαν σε ημερολογιακή μορφή ως παλίμψηστο παραθεμάτων, τύπων και επιπέδου λόγων όπως και συστήματος φωνών. 21 Βλ. γαλλικός όρος stimuli.

17 17 2 ο συλλογικό σχέδιο εργασίας: Η πόλη της Αθήνας: μικρο-μαρτυρίες της καθημερινότητας και σταυροδρόμια προφορικών αφηγήσεων (ακαδ. έτος ) Oι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν έναν οικείο χώρο γι αυτούς στην πόλη της Αθήνας, όπου ζουν και από τον οποίο περνούν καθημερινά (π.χ. την έξοδο του μετρό, ένα εμπορικό κέντρο, μία εκκλησία, το προαύλιο ενός σχολείο, ένα πάρκο, έναν παραλιακό δρόμο). Αφού τοποθέτησαν χωρο-χρονικά τα γεγονότα, επέλεξαν στη συνέχεια τα πρόσωπα που αφηγούνται προσωπικές μαρτυρίες ή μαρτυρίες άλλων. Πρόκειται για καταγραφή γεγονότων που έζησαν οι ίδιοι ως αυτόπτες μάρτυρες ή ως απλοί παρατηρητές ή γεγονότα που τους αφηγήθηκε ένα τρίτο πρόσωπο. Οι μαρτυρίες τους τοποθετούνται χρονικά σε μεταγενέστερη, ταυτόχρονη ή παρέμβλητη αφήγηση. Ορισμένες ιστορίες που καταγράφουν γεγονότα της καθημερινότητας επελέγησαν και κατατέθηκαν σε ψηφιακή μορφή στην Πολύγλωσση Βιβλιοθήκη Αληθινών Ιστοριών που αφηγούνται κάτοικοι της Μεσογείου 22. Πρόκειται για πολιτιστικό πρόγραμμα καταγραφής Αληθινών Ιστοριών χωρών της Μεσογείου σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με παράλληλη συμμετοχή διαφόρων Γαλλικών Ινστιτούτων της Μεσογείου. Η καταγραφή αφορούσε αυθόρμητες αληθινές αφηγήσεις και μαρτυρίες ζωής κατοίκων της Μεσογείου με κοινές ή αντίθετες πολιτισμικές παραδόσεις 23. Το Πρόγραμμα διενεργήθηκε υπό την αιγίδα της Μασσαλίας-Προβηγκίας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης από το 2012 έως το 2014 σε συνεργασία με το συγγραφέα F. Beaune. ο οποίος είχε αναλάβει τη συλλογή και επαναγραφή 500 περίπου ιστοριών σε συλλογικό τόμο «La lune dans le puits» που κυκλοφόρησε πρόσφατα. 24 Άλλες πάλι αληθινές ιστορίες χάρη στη βοήθεια και συνεισφορά του συγγραφέα δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα της γαλλόφωνης κοινότητας στην Αθήνα μέσω της Γαλλικής Πρεσβείας στην Ελλάδα Βλ. Fr. Beaune, La lune dans le puits, histoires vraies de la méditerranée, 2013, éd. Verticales. 25

18 18 Περιεχόμενο Οι θεματικές από όπου αντλήθηκαν οι ιστορίες αφορούσαν ιστορίες μεταναστών σε περιθωριακές συνοικίες στο κέντρο της Αθήνας, μουσικές συναυλίες και συζητήσεις σε καφέ της Αθήνας, ξεναγήσεις στο κέντρο της Αθήνας, καταγραφές πρόσφατων πολιτικών συμβάντων και διαδηλώσεων, μαρτυρίες οδοιπορικών, άλλα κοινωνικά φαινόμενα. Στόχος του σχεδίου Αφηγηματικές τεχνικές Το «σχέδιο» δημιούργησε ένα πεδίο καταγραφής της κοινωνικής πραγματικότητας. Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να ανταποκριθούν σε αναπαραστάσεις στιγμιότυπων εκφράσεων λόγων που άκουσαν, περιγραφής κινήσεων προσώπου και σώματος. Η μετατόπιση αναφερόμενων λόγων στην αφήγηση έγινε με ποικίλες αφηγηματικές τεχνικές και κυρίως αναδεικνύοντας σύγχρονες πρακτικές γραφής όπως την πολυφωνική γραφή, μέσα από την παρουσία πολλαπλών φωνών που αρθρώνουν οι ίδιοι οι ομιλητές και κυρίως λόγων που συγκροτούνται μέσα από λόγια ή μνήμες άλλων. Πρόκειται για διαπλοκή αντιφατικών φωνών, κρίσεων και διαφορετικών οπτικών γωνιών μέσα από το ίδιο στόμα. Μορφή Οι ιστορίες κατατέθηκαν υπό τη μορφή προφορικής ή γραπτής αφήγησης. Ορισμένες μεταφράστηκαν από την ελληνική στη γαλλική γλώσσα. Αρκετές προφορικές εξιστορήσεις βιντεοσκοπήθηκαν. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ανασκευάζουν και διηγούνται ιστορίες άλλων εκφράζοντας έτσι έμμεσα την εγγενή ανάγκη να μιλήσουν για την εποχή τους 26. Τέλος, στόχος του συλλογικού αυτού σχεδίου ήταν να αναδειχθεί και η κοινωνική σφαίρα των εργαστηρίων, η διασφάλιση της επικοινωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στην τάξη, αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο. 26 Βλ. Nash, C. (dir.) (1990) Narrative in Culture. The Use of storytelling in the Sciences, Philosophy and Literature, New York: Routledge.

19 19 8. Ζητήματα μεθόδου και συγγραφής κειμένων Στάδια συγγραφής - Επιλογή κειμένου: λογοτεχνικό κυρίως αφήγημα, αλλά και ιστορική μαρτυρία, άρθρο σε εφημερίδα, ρεπορτάζ, οδοιπορικά) - Επίπεδο γλωσσομάθειας: κατά προτίμηση έφηβοι ή ενήλικες από Β2-Γ2 Κατασκευή κειμένων - Στήσιμο χαρακτήρων (με πρωτεύοντα ή δευτερεύοντα ρόλο) - Εφαρμογή σημειωτικού μοντέλου ανάλογα με την επιλογή κειμένου και το στήσιμο της πλοκής (π.χ. παραμύθια 27, θρύλοι, αστυνομικό μυθιστόρημα, νουβέλα) Δρασιακοί ρόλοι (πρόσωπα) Δράστης-δρώμενο (sujet) Πηγή δράσεως (objet) Ευεργετούμενος (destinateur) Συμπαραστάτης (destinataire) Αντίπαλος (adjuvant) - Αφηγηματικές τεχνικές ή πρακτικές γραφής (εσωτερικός μονόλογος, πολυφωνικός μονόλογος, παλίμψηστο, υβριδικές γραφές, γραφή του φανταστικού, μινιμαλισμός κλπ) - Σύστημα φωνών/οπτική γωνία του αφηγητή (εξωδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής)/εστίαση (εξωτερική, εσωτερική, μηδενική) Λειτουργίες του αφηγητή (αφηγητική, επικοινωνιακή, ρυθμιστική, ιδεολογική, επιτελεστική) - Γλωσσικά εργαλεία (εκφορά του λόγου σε πρωτοπρόσωπη ή τριτοπρόσωπη αφήγηση, εγκλίσεις, τροπικότητα, χρήση γραμματικών χρόνων, όπως λ.χ. θαμιστική αφήγηση, στυλιστικές επιλογές ανάλογα με το νοηματικό εφέ που θέλει να προσδώσει ο γραφέας) - Χωροχρονική τοποθέτηση: Ταυτόχρονη/προγενέστερη/μεταγενέστερη/περέμβλητη/ in media res - Τοπογραφία - Τύπος λόγου: περιγραφικός /αφηγηματικός/επιχειρηματολογικός/επεξηγηματικός 27 Propp, V. (1970) Morphologie du conte, Paris: Le Seuil.

20 20 - Έμμεσες και άμεσες πράξεις ομιλίας Στο πλαίσιο επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν: - στο στήσιμο λαϊκού παραμυθιού - σε ιστορίες που αφορούν εξιχνιάσεις μυστηρίων (αστυνομικό μυθιστόρημα, φανταστικό διήγημα) 28 - σε δραστηριότητες που κινητοποιούν την έρευνα και την ανταλλαγή πληροφοριών - σε προσωπική ημερολογιακή γραφή - σε παιδικό ντοκυμαντέρ. Τη συγγραφή ιστοριών ακολουθούσε πάντα μεγαλόφωνη ανάγνωση και συζήτηση των κειμένων. 9. Μοντέλα ανάγνωσης κειμένων Η ερμηνευτική ενός κειμένου μπορεί να ποικίλει σαφώς από τη γενική στην επιλεκτική κατανόηση ανάλογα με το μοντέλο ανάγνωσης που θα ακολουθήσει ο εμψυχωτής του εργαστηρίου και την ιδιαιτερότητα του λογοτεχνικού κειμένου. Σε ό,τι αφορά στα μοντέλα ανάγνωσης κειμένων που προτάθηκαν κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων και το αντίστοιχο κοινό είναι δε βέβαιο ότι τα παραμύθια και οι μύθοι ανήκουν σε κατηγορία υπο-αφηγημάτων με συγκεκριμένη αφηγηματική οργάνωση. Αυτή βασίζεται κατά κύριο λόγο στην αφηγηματική γραμματική και στο πραξιακό διάγραμμα, όπως αυτό προτάθηκε αρχικά από τον Α.-J. Greimas (1986) και ακολουθεί μία σειρά από προβλέψιμα στάδια: από ένα αρχικό στάδιο σε ένα τελικό και από μία αντεστραμμένη κατάσταση σε ένα τεθειμένο. Πολύ συχνά στα παραμύθια ή στους μύθους υπάρχει μία κατάσταση έλλειψης συνακόλουθη με μια ρήξη συμβολαίου που αντιστοιχεί με την αποκατάσταση της κοινωνικής τάξης ή με την επινόηση ενός πολιτιστικού φαινομένου. 28 Katsantoni, M. (2012c) Techniques d écriture créative-l écriture du fantastique, Contact, Revue Trimestrielle d Information, d Analyse et de Recherche, 58:

21 21 Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί σε ό,τι αφορά στην επιλογή κειμένων σε ευρύτερο ενήλικο γαλλόφωνο κοινό πως επικεντρωθήκαμε στη νεο-μυθιστορηματική 29 γαλλική παραγωγή από το έως τις μέρες μας, όπου η πλοκή δεν είναι εύκολα εντοπίσημη και οι αφηγηματικές φωνές δεν έχουν καθαρό περίγραμμα. Η έλλειψη επιπλέον ηθογραφικού πορτρέτου των κεντρικών ηρώων επιβάλει νέα μοντέλα ανάλυσης τα οποία εξαρτώνται από το λόγο (discours) και όχι τόσο από την ιστορία, τυγχάνουν επεξεργασίας μέσα στο πλαίσιο θεωριών της επικοινωνίας και συνάδουν της επιστήμης της πραγματολογίας 30. Μας επέτρεψαν κατ αυτόν τον τρόπο να διαφωτίσουμε και να συμπληρώσουμε με νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις και νέα ρητορικά σχήματα 31 μοντέλα που τύγχαναν επεξεργασίας στο πλαίσιο παλαιότερων θεωριών (όπως αφηγηματολογίας και σημειωτικής 32 ). Στην περίπτωση αυτή η λογοτεχνική εκφώνηση δεν συνδέεται με κάποια μοναδική αλυσίδα γεγονότων, αλλά η ανάγνωση εισβάλει στη χωρο-χρονική συνέχεια πράξεων ομιλίας έμμεσων ή άμεσων, λεκτικών, προσλεκτικών ή διαλεκτικών που αρθρώνουν οι ίδιοι οι ήρωες και άλλοι συμπρωταγωνιστές και διακρίνονται μέσα από διαφορετικά αφηγηματικά, περιγραφικά ή διαλογικά τμήματα. Οι τελευταίες παρατηρούνται μέσα από απότομες εναλλαγές 29 Το νέο μυθιστόρημα αποτελεί μείζονα στιγμή πρωτοπορίας μετά το κίνημα του ντανταϊσμού σκιαγραφώντας το πέρασμα από το μοντερνισμό στο μετα-μοντερνισμό. Βλ. βασικούς εκπροσώπους A.-R. Grillet, C. Simon, N. Sarraute, M. Butor, J. Ricardou. 30 Βλ. την εφαρμογή της θεωρίας των πράξεων λόγου σε σύγχρονες μορφές αυθιστόρησης ή μέσα από τη χρήση επιστολογραφίας όπου μελετάται η καταγραφή ατομικών και συλλογικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιεί κανείς μιλώντας. 31 Φοιτητές που επιδόθηκαν σε πιο μινιμαλιστικές μορφές γραφής όπου η πραγματικότητα εκφράζεται όπως είναι ελάχιστη, υιοθέτησαν πιο ανάλογες μορφές γραφής, εξοβελίζοντας κάθε συγκινησιακή και βιωματική διεπίδραση της γλώσσας. 32 Βλ. τους βασικούς εκπροσώπους της αφηγηματικής σημειωτικής V. Propp, C. Brémond, A.-J. Greimas, J.-M. Adam. Οι τρεις πρώτοι λαμβάνουν ως αντικείμενο της αφηγηματολογίας την ιστορία του αφηγήματος, ενώ ο τελευταίος μελετητής ενδιαφέρεται για το αφήγημα ως τρόπο ρηματικής αναπαράστασης της ιστορίας, ως όχημα που μεταφέρει την ιστορία π.χ. ενός μυθιστορήματος, κόμικς ή μιας ταινίας.

22 22 ερωταπαντήσεων, οι οποίες απεικονίζονται σε διαφορετικά πλάνα 33 (Κατσαντώνη, 2008: ), ως ένα είδος σεναριακού ντεκουπάζ, όπως στον κινηματογράφο. Συγκροτούνται μέσα από εικόνες, συμβάντα, λόγια ή μνήμες άλλων. Αξιοποιούνται κυρίως σε σύγχρονες πρακτικές πολυφωνικών μονολόγων θεατρικών έργων ή μυθιστορημάτων. Στόχος των συγγραφέων δεν είναι να μιλήσουν τα πρόσωπα, αλλά οι φωνές. Ο λόγος τους είναι κατεξοχήν βιωματικός και υπακούει σε ένα είδος παραστασιμότητας όπως στο θέατρο. Σε αντίθεση με έργα από το κλασικό, ρεαλιστικό ή νατουραλιστικό ρεπερτόριο οι μαθητευόμενοι ευαισθητοποιούνται και εξοικειώνονται με μη τυποποιημένους τρόπους αφηγηματικής μορφής που εκφράζουν συναισθηματική εμπειρία και προφορικότητα. Ωστόσο τα μοντέλα αναφοράς που προτάθηκαν σε φοιτητές ή μελλοντικούς καθηγητές που ενδιαφέρονταν να εμψυχώσουν αντίστοιχα εργαστήρια σε σχολική τάξη εστιάζονταν στην παράλληλη εφαρμογή σημειωτικών, αφηγηματικών, διαδραστικών-πραγματολογικών μοντέλων ανάλογα με τη δομική διάρθρωση των λογοτεχνικών αφηγημάτων. Επίλογος Η συγγραφή μέσω της λογοτεχνικής γραφής αποκτάει αναμφισβήτητα κοινωνικό χαρακτήρα, αποτελεί αν μη τι άλλο μία κοινωνική πρακτική, συγκρίσιμη με άλλες, προϊόν που θεσμοθετείται και γίνεται αντικείμενο εκπαίδευσης μέσα σε συνθήκες συλλογικής ζωής και μετατρέπεται στη συνέχεια σε πολιτιστικό δρώμενο (Bourdieu, 1964). Η Δημιουργική γραφή ως κοινωνική λειτουργία περιλαμβάνει την αποδοχή συγκεκριμένων στρατηγικών που ξεκινούν από τη δράση των συμμετεχόντων και του διδάσκοντος με εκδοτικούς μηχανισμούς, λογοτεχνικά περιοδικά και σαλόνια, έως και την παρέμβαση των συγγραφέων. Στη σχολική κοινότητα τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής νομιμοποιούνται επιπλέον μέσω του θεσμού των βραβείων που απονέμουν διαφορετικοί διαγωνισμοί ποίησης ή 33 Kατσαντώνη, M. (2008) Λογοτεχνικές πρακτικές στην τελευταία δεκαετία του 20 ου -21 ου αι. (Σύγχρονοι Ελληνες και Γάλλοι Πεζογράφοι), πρακτικά του 1 ου Διεθνές Συνεδρίου «Η γλώσσα σε έναν κόσμο που αλλάζει», Αθήνα: εκδ, Διδασκαλείο Αθηνών (EKΠΑ):

23 23 μυθιστορήματος, δημιουργώντας κατ αυτόν τον τρόπο νέες κοινότητες μαθητών και νέες πολιτισμικές ανάγκες. Στην ακαδημαϊκή κοινότητα η δημοσίευση της συγγραφικής δραστηριότητας των φοιτητών μέσα από πανεπιστημιακές εκδόσεις, περιοδικά ή εξωτερικούς εκδοτικούς οίκους αποφέρει μία ευρύτερη αναγνώριση στο εκπαιδευτικό σύστημα αξιών. Τέλος, στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στις ξένες φιλολογίες τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής με τον ανάλογο σχεδιασμό μπορούν να παρέχουν αναμφισβήτητα εναλλακτικές επαγγελματικές πορείες πλεύσης στους σπουδαστές για την υλοποίηση σχεδίων όχι μόνο στον εκπαιδευτικό τομέα, αλλά στον πολιτιστικό, στο χώρο του βιβλίου και των εκδόσεων, των επιχειρήσεων, της διαφήμισης και των μέσων επικοινωνίας. Bιβλιογραφία Adam, J.-M. (1999). Linguistique textuelle, Des genres de discours aux textes. Paris: Nathan Université. Αναλυτικο Προγραμμα Σπουδων (ΑΠΣ) Γαλλικης Γλωσσας Ε και Στ Δημοτικου Σχολείου (2006) ΦΕΚ 52/82/8096/Γ1, Αρ. Φύλλου 119: 8-9. Aron, P. (2008). Histoire du pastiche. Paris: Les Littéraires. Bakhtine, M. (1975). Esthétique et théorie du roman. Paris: Gallimard (trad. fr. 1978). Beacco, J.-C. (2007). L approche par compétences dans l enseignement des langues. Paris : Les Éditions Didier. Bonniface, C. (1994). Premières rencontres nationales des ateliers d écriture, Aix- 1993: Retz. Bourdieu, P. et Passeron, J.-C. (1964) Les héritiers, Paris: Minuit, coll. «Le sens commun». Bremond, C. (1973). Logique du récit, Paris: Seuil. Équipe Oulipo, (1973). La littérature potentielle. Créations, re-créations, Paris: Gallimard Coll. Idées. Frenkiel, P. (2007). 90 Jeux d écriture, faire écrire un groupe. Lyon: Chronique Sociale. Genette, G. (1982). Palimpsestes : La littérature au second degré. Paris: éd. du Seuil.

24 24 Genette, G. (1972). Figures II, Paris: éd. du Seuil. Greimas, A.-J. (1986). Sémantique structurale, Paris: PUF. Halté, J.-F. (1998). L espace didactique et la transposition, Pratiques, 97-98: Katsantoni, M. (2012a). Animer un atelier d écriture créative en classe de FLE : proposition de pistes d écriture et initiation des apprenants à l esthétique et à la créativité langagières, Actes du 7 e Congrès Panhellénique et International des Professeurs de Français, Aθήνα 21-24/10/10, εκδ. ΕΚΠΑ: Katsantoni, M. (2012b). Adapter, imiter, parodier ou pasticher? Les activités de réécriture littéraire : un défi pédagogique efficace en classe de FLE, actes du Colloque International Imitation et simulacre dans l espace francophone, Departemento de Filologia Francesa y Alemana, Facultad de Filosofia y Lettras, Valladolid, 28-30/09/11, PU: Katsantoni, M. (2012c). Techniques d écriture créative-l écriture du fantastique, Contact, Revue Trimestrielle d Information, d Analyse et de Recherche, 58: Katsantoni, M. (2013). (sous la dir.) Sentiers d écriture, Aθήνα: ed. andy s publishers. Koινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής Αναφοράς: μαθαίνω, εκπαιδεύω, αξιολογώ, (2005). Παρίσι : Didier. Kristeva, J. (1978). Sémiotiké, Recherches pour une sémanalyse, Paris: Seuil, coll. «Tel Quel» (1 η έκδοση 1969). Kristeva, J. (1968). Discours et texte. Le texte comme pratique signifiante, Linguistique et littérature, Colloque de Cluny, La nouvelle critique: Millet, G. (2007). Jeux littéraires : s initier à l écriture en jouant avec les mots, Ellipses. Nash, C. (dir.) (1990) Narrative in Culture. The Use of storytelling in the Sciences, Philosophy and Literature, New York: Routledge. Oι Ξένες Γλώσσες στο Σχολείο, Οδηγός του εκπαιδευτικού των ξένων γλωσσών, Υπ. Παιδείας, Δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών - Ξένων Γλωσσών ΕΠΣ-ΞΓ, επιστημονική υπεύθυνη Β. Δενδρινού και Ε. Καραβά), ΕΣΠΑ

25 25 Hλεκτρονικές πηγές : Αναλυτικο Προγραμμα Σπουδων (ΑΠΣ) Γαλλικης Γλωσσας Ε και Στ Δημοτικου Σχολείου 8-9, Accessed 25 september decriture-creative- Oriol-Boyer, C. (1990). (dir.) La réécriture, Actes de l Université d Eté, Cerisy-la- Salle, 1988: Ceditel. Petitjean, A. (2005). Écriture d invention au lycée et acquisition de savoirs et de savoirs-faire, Pratiques 127/128: Propp, V. (1970). Morphologie du conte, Paris: Le Seuil. Queneau, R. (1947). Exercices de style, Paris: Gallimard. Rabatel, A. (2002c). Lire/écrire le point de vue. Une introduction à la lecture littéraire, éd. IUFM/CRDP de Lyon. Reuter, Y. (2005). L écriture d invention : réflexions didactiques sur une réforme en cours, Pratiques, , CRESEF: Sangsue, D. (1994). La parodie, Paris: Hachette Supérieur d-athenes-rencontre-a-thissio-par-iro-gouzi.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 7:ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας Γνωριμία με την

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων. Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013

Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων. Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013 Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013 Άξονες συζήτησης - σεμιναρίου Η γλώσσα ως επικοινωνία Άξονες γλωσσικής διδασκαλίας Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. Εκπαιδευτικός Οργανισμός Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: Η Έδρα UNESCO Διαπολιτισμικής

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Εκδήλωση της Περιφέρειας Αττικής 1 η Σεπτέμβρη 2010 Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία Έργο του Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Εκπαιδευτικό Συνέδριο με τίτλο «Ακαδημαϊκή Αριστεία και Χάρισμα: Καινοτόμες Πρακτικές Προσωποποιημένης Μάθησης» Εκπαιδευτήρια «Νέα Γενιά Ζηρίδη». Τα Εκπαιδευτήρια «Νέα Γενιά Ζηρίδη»

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ *1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier (βιβλίο εργασιών) 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (αναγνωστικό) (Τα 2 βιβλία πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Για το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας της Α τάξης Ημερησίου Γενικού Λυκείου ως διδακτικά εγχειρίδια θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα Εκπαιδευτική εµψύχωση βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς ιοργάνωση: Παιχνιδοκαµώµατα για µικρούς & µεγάλους ερβενίων 43, Αθήνα 02-03 09-10 16-17 & 23-24 Νοεµβρίου 2013 ηλώσεις συµµετοχής: έως 29-10-2013

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα