Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες"

Transcript

1 1 Η Δημιουργική γραφή στην ξενόγλωσση εκπαίδευση: σύγχρονες πρακτικές γραφής και δημιουργικές δραστηριότητες Μαρία Κατσαντώνη ΣΕΠ Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Εισαγωγή Η παρούσα ανακοίνωση είναι καρπός προσωπικής εμπειρίας επικεντρωμένης σε συγγραφικά σχέδια εργασίας μικρού ή μεγάλου μήκους με βάση κυρίως το λογοτεχνικό αφήγημα. Ειδικότερα τα σχέδια αυτά εργασίας με τη μορφή ατομικής ή ομαδικής εβδομαδιαίας αλυσιδωτής γραφής πραγματοποιήθηκαν μέσα από σύγχρονες μορφές βιωματικής μάθησης και δημιουργικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του μαθήματος επιλογής Δημιουργική γραφή και ανάγνωση στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών τη χρονολογική περίοδο Το μάθημα είχε προταθεί αρχικά πιλοτικά με παράλληλη λειτουργία εργαστηρίου λόγου στην ελληνική γλώσσα σε συνεργασία με τον συγγραφέα, κριτικό και δοκιμιογράφο κ. Κώστα Παπαγεωργίου στο πλαίσιο του Προγράμματος Αναμόρφωσης Προπτυχιακών Σπουδών (ΑΠΠΣ) του Τμήματος ήδη από το ακαδημαϊκό έτος Στη συνέχεια εντάχθηκε ως μάθημα επιλογής προτάσσοντας την εφευρετικότητα και τη δημιουργικότητα. Τα εν λόγω εργαστήρια και οι δραστηριότητες που θα παρουσιαστούν αποτελούν επιπλέον αποτέλεσμα εμπειρίας εμψύχωσης επιμορφωτικών εργαστηρίων σε μελλοντικούς καθηγητές της γαλλικής ως ξένης γλώσσας στη μέση εκπαίδευση, όπως και σε ευρύτερο γαλλόφωνο ενήλικο κοινό σε

2 2 συνεργασία με το Τμήμα Μορφωτικής και Εκπαιδευτικής Συνεργασίας του Γαλλικού Ινστιτούτο Ελλάδος 1. Στόχος της παρούσας εισήγησης είναι να δοθεί έμφαση: i) στο ρόλο και τη συμβολή των εργαστηρίων Δημιουργικής Γραφής στην ξενόγλωσση εκπαίδευση και ειδικότερα στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας ii) στις τεχνικές εμψύχωσης των εργαστηρίων μέσα από δραστηριότητες ελεύθερης δημιουργικής έκφρασης (μυθοπλασία), υφολογικές δραστηριότητες επαναγραφής (παρωδίας ή μίμησης ύφους, δραστηριότητες διασκευής ή μεταφοράς από ένα λογοτεχνικό γένος σε ένα άλλο), παιχνίδια γραφής (παιχνίδια διαπροσωπικά βασισμένα σε βιωματικές εμπειρίες), γραφή της επινόησης. Οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν στους συμμετέχοντες των εργαστηρίων να κατακτήσουν ένα δικό τους ύφος γραφής, να ανακαλύψουν πτυχές του εαυτού τους και να ενδυναμώσουν την αυτοπεποίθηση τους. Παράλληλα, η παρούσα εισήγηση επικεντρώνεται στην προβληματική της σύνθεσης κειμένων μέσα από σύγχρονες πρακτικές γραφής, όπως υβριδική γραφή, παλίμψηστο, πολυφωνία, πολυφωνικός μονόλογος και διαφορετικά λογοτεχνικά είδη (αυτοβιογραφία, προσωπικό ημερολόγιο, σύγχρονες μορφές αυθιστόρησης, φανταστικό διήγημα, παραμύθια για παιδιά και εφήβους, φανταστική συνέντευξη). Τέλος, εξετάζεται το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο των εργαστηρίων (βασικές θεωρίες που επιζητεί η ανάλυση λογοτεχνικού κειμένου, μοντέλα ανάγνωσης και συγγραφής κειμένων). 1. Δημιουργική γραφή και πανεπιστημιακή κατάρτιση Αξίζει να σημειωθεί στην παρούσα εισαγωγή πως τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής έχουν δοκιμαστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ ήδη από τη δεκαετια του Εδραιώθηκαν γρήγορα στα πανεπιστήμια στον τομέα της παιδαγωγικής, της εφαρμοσμένης ανάλυσης του λόγου και της διδασκαλίας 1 creative- 2 Βλ. Rossignol, I. (2006) L invention des ateliers d écriture en France, Paris: L Harmattan και Bonniface, C. (1994) Premières rencontres nationales des ateliers d écriture, Aix-1993:Retz.

3 3 της λογοτεχνίας αναφορικά με τις διαφορετικές φάσεις εξέλιξης και πλοκής ενός αφηγήματος. Στη χώρα μας διδάσκονται σε διάφορα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα κυρίως Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης και Τμήματα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, όπως επίσης σε ιδιωτικούς φορείς, πολιτιστικά κέντρα, κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων και κέντρα κοινωνικής και επαγγελματικής ένταξης ατόμων με ειδικές ανάγκες. Τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής αποτελούν αναμφισβήτητα τόπο συνάντησης και κοινωνικής συναναστροφής σπουδαστών και διδασκόντων. Η θεσμοποίηση τους συνδέεται με την κυρίαρχη κουλτούρα και με σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές όπως βιωματική μάθηση, μέθοδος project, διαθεματική προσέγγιση, διαφοροποιημένη παιδαγωγική. Εύκολα θα μπορούσε ωστόσο κανείς να διερωτηθεί για τη συμβολή τους στην πανεπιστημιακή κοινότητα και ειδικότερα στην ξενόγλωσση εκπαίδευση και κυρίως για το τι προσδοκά ο φοιτητής-σπουδαστής που συμμετέχει σε αυτά. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι τα εργαστήρια Δημιουργικής γραφής δεν προσελκύουν απαραίτητα μόνο φοιτητές που επιθυμούν να ασχοληθούν επαγγελματικά με τη συγγραφή: i. απευθύνονται σε όσους αγαπούν τη λογοτεχνία και θέλουν να ανακαλύψουν τους μηχανισμούς οργάνωσης και σύνθεσης αντίστοιχων κειμένων; ii. λειτουργoύν κατά βάσιν ως γλωσσικά εργαστήρια δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη εκφραστικών μέσων για τη σωστότερη και αποτελεσματικότερη χρήση της ξένης γλώσσας; iii. καθοδηγούν μελλοντικούς καθηγητές που επιθυμούν να εμψυχώσουν εργαστήρια δημιουργικής γραφής και κριτικής ανάγνωσης κειμένων στη σχολική τάξη (Katsantoni 2013: 12-13). 2. Δημιουργική γραφή και ξενόγλωσση εκπαίδευση Σε ό,τι αφορά στη διδασκαλία ξένων γλωσσών και ειδικότερα στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας στην Ελλάδα, στα προγράμματα σπουδών ξένων γλωσσών και φιλολογιών τόσο της τριτοβάθμιας όσο και στα αναλυτικά προγράμματα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν έχουν ακόμα συστηματικά εφαρμοστεί δραστηριότητες Δημιουργικής Γραφής. Γίνεται

4 4 τελευταία μία προσπάθεια με την ένταξη μαθημάτων Δημιουργικής Γραφής στην ακαδημαϊκή κοινότητα όπως προαναφέρθηκε. Παράλληλα επιμορφωτικά σεμινάρια που διοργανώνονται μέσω δημόσιων και ιδιωτικών φορέων από εκπαιδευμένους εμψυχωτές δίνουν την ευκαιρία σε καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης να ανακαλύψουν μηχανισμούς οργάνωσης και εμψύχωσης αντίστοιχων εργαστηρίων. Το Κοινό Eυρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής Αναφοράς (ΚΕΠΑ 2005: 47-49) αναφέρει ωστόσο διεξοδικά τη σημασία της αισθητικής και παιγνιώδους χρήσης της γλώσσας προβάλλοντας δημιουργικές δραστηριότητες μέσα από οποίες εύκολα μπορεί να διακρίνει κανείς μορφές Δημιουργικής Γραφής. Αυτές ορίζονται ως δραστηριότητες που περιλαμβάνουν κυρίως την παραγωγή γραπτού λόγου, τόσο στο επίπεδο πρόσληψης και κατανόησης όσο και την προφορική δια-δράση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση ανάγνωσηςκειμένου και γραπτού λόγου. Οι εν λόγω δραστηριότητες περιλαμβάνουν: - την επαναγραφή ή επαναληπτική αφήγηση ιστοριών - την παραγωγή, πρόσληψη και αναπαράσταση λογοτεχνικών κειμένων (νουβέλες, μυθιστορήματα, ποιήματα) - την ακρόαση, ανάγνωση, συγγραφή και εξιστόρηση φανταστικών κειμένων (όπως καρικατούρες, κόμικς, ιστορίες με εικόνες, εικονογραφημένα μυθιστορήματα) - το θέατρο (θεατρικός αυτοσχεδιασμός) (ό.α: 47) Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών και δημιουργικές δραστηριότητες Στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών 3 για τη γαλλική γλώσσα στο δημοτικό (ΑΠΣ Ε και Στ ταξη του δημοτικου), οπως και στο Διαθεματικο Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 4 του γυμνασίου και λυκείου (ΔΕΠΠΣ), αναγράφονται κυρίως παιγνιώδεις δραστηριότητες (παιγνίδια λέξεων, ακροστιχίδες, σταυρόλεξα, ομοιοκαταληξίες λέξεων). Οι δραστηριότητες αυτές παραπέμπουν περισσότερο σε παιχνίδια γραφής 5 που είχαν κάνει γνωστή την εμφάνιση τους ήδη από τις αρχές του 20 ου αι. με το κίνημα του ντανταϊσμού και του 3 Βλ. 4 Βλ. Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 5 Bλ. Frenkiel, P. (2007) 90 Jeux d écriture, faire écrire un groupe, Lyon: Chronique Sociale και Millet, G. (2007) Jeux littéraires : s initier à l écriture en jouant avec les mots, Ellipses.

5 5 σουρεαλισμού 6 και στη συνέχεια με τη δημιουργία του εργαστηρίου δυνητικής λογοτεχνίας (OULIPO) 7 στη Γαλλία. Ωστόσο το Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες (ΕΠΣ-ΞΓΛ,) που τέθηκε σε πιλοτική εφαρμογή σε συγκεκριμένα σχολεία από το , δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε νέα μοντέλα μάθησης μέσα από την παιδαγωγική των πολυγραμματισμών τα οποία προάγουν τη δημιουργικότητα ως μία από τις βασικές δεξιότητες των μαθητευομένων (ό.α., 2012: 32-33). Παρουσιάζονται σε αυτό δραστηριότητες υπό τη λογική θα λέγαμε της Δημιουργικής Γραφής οι οποίες λαμβάνουν υπόψιν το επικοινωνιακό και κοινωνικό επίπεδο γλωσσομάθειας των χρηστών μιας ξένης γλώσσας (επίπεδο Α1-Γ2) και συνδυάζουν νέες έννοιες όπως την πολυτροπικότητα (ποικιλία γραπτών, προφορικών, οπτικών, ακουστικών και χωρο-αντιληπτικών τρόπων για την απόδοση του νοήματος). Επιπλέον, τρόποι δημιουργικής έκφρασης που ευνοούν την καλλιέργεια παραγωγής γραπτού λόγου έξω από τα γνωστά πλαίσια συναντώνται κυρίως με την παραγωγή γραπτού ποιητικού λόγου με το χαϊκού (ό.α.: 68), τη γνωστή μορφή ιαπωνικού ποιήματος, ή τη δημιουργία ποιημάτων 8 με επανεμφανίσεις 6 Όπως κάθε μορφή πρωτοπορίας το κίνημα του ντανταϊσμού και του σουρεαλισμού δεν ικανοποιείτο με προγενέστερες σχολές, αλλά έστρεφε τη δύναμη του για ρήξη και άρνηση στον ίδιο το θεσμό στον οποίο ανήκε. Η περιπλοκότητα της γραφής έκανε τη σύνθεση της μέσα από διαφορετικές λαϊκές παραγωγές (εκτός της λόγιας λογοτεχνικής παραγωγής, όπως επιφυλλιδογραφήματα, ρεκλάμες, καταλόγους, τεχνικές κολλάζ, καλλιγραφήματα). 7 Το εργαστήριο δυνητικής λογοτεχνίας και οι βασικοί του εκπρόσωποι (R. Queneau, F. Le Lionnais, G. Perec, I. Calvino, J. Roubaud, H. Le Tellier) αναζήτησαν νέα εργαλεία έκφρασης παράγοντας έτσι νέους τύπους κειμένων. Την ευρηματικότητα τους χαρακτήριζαν παιχνίδια λεκτικά και υφολογικά που διαφοροποιούσαν το χτίσιμο ενός λεξιλογίου, αλλά και της δομής μιας πρότασης. Αφορισμοί λέξεων, ευφυολογήματα, ατάκες σε υποθετικούς διαλόγους, χίλιες σύντομες απαντήσεις, πρωτότυπες κατά το πλείστον εκφράσεις, αλλά και δανεισμένες, αποτελούν πλούσιο υλικό για μαθητές και σπουδαστές οι οποίοι θέλουν να δοκιμάσουν τις γραπτές τους δεξιότητες στην ξένη γλώσσα με βάση παρόμοιες δραστηριότητες. Βλ. επίσης Équipe Oulipo, (1973) La littérature potentielle. Créations, re-créations, Paris: Gallimard Coll. Idées και το έργο του R. Queneau (1947) Exercices de style, Paris: Gallimard. 8 Βλ. ΕΠΣ-ΞΓ, Εφαρμογές Πολυγραμματισμών: Παραγωγικές Δημιουργικές Δραστηριότητες: Concrete/Visual Poetry που όπως αποδίδει και ο δόκιμος όρος επιτρέπει την οπτικοποίηση του γραπτού ποιητικού λόγου με δημιουργικό τρόπο, τη δημιουργία Wordle με στόχο την

6 6 φθόγγων, φωνολογικές αντιπαραθέσεις με συμβολικό πολύ συχνά χαρακτήρα (λ.χ παρήχηση), καλλιγραφήματα (ό.α.: 66-69), μετατροπές στροφών από έμμετρο σε πεζό λόγο, αντικαταστάσεις λέξεων με συμβολισμούς χρωμάτων, ηχητικών ερεθισμάτων που εκφράζουν τις συναισθηματικές παραλλαγές των συμμετεχόντων (λ.χ. έκπληξη, χαρά, προσδοκία, χαλάρωση) (ό.α.:123). Προτείνονται επίσης η γνωστή από παλαιότερα τεχνική της δραματοποίησης και αυτή του καταιγισμoύ ιδεών. Οι μαθητές μιας τάξης καλούνται να γράψουν τις αρχικές ιδέες τους γύρω από ένα θέμα σε ένα χαρτί ή σε μικρά χαρτάκια -post-itτις οποίες στη συνέχεια παρουσιάζουν προφορικά και κολλούν σε ένα πίνακα. Τέλος, μία ομάδα που έχει οριστεί από τον διδάσκοντα εργάζεται για την καταγραφή των ιδεών με πιο συστηματικό τρόπο γύρω από τη συγκεκριμένη θεματική (ό.α.: 115). Εμφανίζονται επίσης χωρίς όμως ακόμα ευδιάκριτο κατευθυντικό σχεδιασμό όπως συμβαίνει από παλαιότερα με τις γνωστές διαδραστικές ή λειτουργικές δραστηριότητες, δραστηριότητες καταγραφής εντυπώσεων μέσα από ένα ημερολόγιο ή ένα ιστολόγιο με στόχο την πρακτική του εσωτερικού μονόλογου και του αναστοχασμού εμπειριών (ό.α.: 115, 119). Πολύ δε συχνά ο μαθητής καλείται να καταγράψει σκέψεις, σκηνές και εντυπώσεις χωρίς συγκεκριμένη χρονολογική σειρά. π.χ. Καταγράψτε τις εντυπώσεις σας από ένα νέο ή άγνωστο μέρος με τη σειρά με την οποία «ταξιδεύετε» μέσα σε αυτή τη νέα περιοχή -το νέο τόπο, την ομάδα. Κρατήστε ένα ημερολόγιο ή ένα ιστολόγιο, πάρτε φωτογραφίες [ ] σημειώστε αυτό που φαίνεται ασυνήθιστο, παράξενο, δυσνόητο (ό.α: 119). Τέλος, συναντώνται γνωστά παιχνίδια ρόλων όπου οι μαθητές σε ρόλο δημοσιογράφου ρωτούν, όπως στο ντοκυμαντέρ, και απαντούν ελεύθερα χτίζοντας μία φανταστική συνέντευξη (ό.α.: ). Άλλες πάλι φορές επιδίδονται στη συγγραφή ενός ιστορικού κειμένου ή μιας ιστορικής μαρτυρίας, αφού έχουν προηγουμένως ψάξει πληροφορίες από διαδικτυακές πηγές, εγκυκλοπαίδειες ή και άλλα ιστορικά ντοκουμέντα (ό.α.: 115,122). Πρόκειται για δραστηριότητες που κινητοποιούν την έρευνα ντοκουμέντων, δεν πρόκειται όμως για καθαρά μυθοπλαστικές δραστηριότητες. αντιστοίχηση και εκμάθηση λεξιλογίου ή τη δημιουργία ποιήματος με 11 λέξεις από τη γερμανική λέξη Elfchen, σ

7 Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής αναφοράς και παραγωγικές δραστηριότητες γραπτού λόγου Σύμφωνα και πάλι με τις προδιαγραφές του ΚΕΠΑ στις παραγωγικές δραστηριότητες γραπτού λόγου οι χρήστες μιας ξένης γλώσσας παράγουν ως συγγραφείς γραπτά κείμενα τα οποία μπορούν να έχουν έναν ή περισσότερους αποδέκτες (2005: 51-53). Στις δραστηριότητες αυτές ελέγχονται με διαβάθμιση: - η γλωσσολογική ικανότητα (που αφορά κυρίως το λεξιλόγιο, τη γραμματική και τη σημασιο-συντακτική δομή του λόγου, τη φωνολογία, την ορθογραφία) - η κοινωνιογλωσσολογική ικανότητα (όπως κοινωνικο-πολιτισμικά στοιχεία αναφορικά με ποικίλες λειτουργίες κειμένων, γλωσσικοί συμβολισμοί σχέσεων, συμβάσεις ευγενείας, πολιτιστικές αναφορές, διάλεκτοι και προφορές) - η πραγματολογική κυρίως ικανότητα που περιλαμβάνει - την ικανότητα λόγου (όπως ικανότητα πρακτικών και προτύπων λόγου, υφολογική παραγωγή, σχέσεις συνοχής και συνεκτικότητας, δείκτες οργάνωσης κειμενικών χώρων) - την λειτουργική ικανότητα (χρήση λειτουργικών σκοπών όπως επιχειρηματολογία, διευκρίνιση, πειθώ, διαμαρτυρία, σχόλιο) - την ικανότητα διαδραστικών προτύπων (ό.α.: ). Στο επίπεδο που διεξήχθησαν ωστόσο τα εργαστήρια στην ακαδημαϊκή κοινότητα έχοντας ως παράλληλο στόχο τη μελλοντική κατάρτιση καθηγητών γαλλικής στη μέση εκπαίδευση και τη βελτίωση των επικοινωνιακών τους δεξιοτήτων, κύριο μέλημα ήταν να εξοικειωθούν και να δοκιμαστούν οι συμμετέχοντες με διαφορετικές δραστηριότητες παραγωγής συνεχούς λόγου και όχι τόσο με παιχνίδια γραφής. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές εξασκήθηκαν σε διαφορετικές μυθοπλαστικές ή υφολογικές δραστηριότητες όπως αυτές προαναφέρθηκαν στην εισαγωγή. Ταυτόχρονα πειραματίστηκαν με ποικίλες αφηγηματικές τεχνικές, κατασκεύασαν κείμενα εναλλάσσοντας διαφορετικά λογοτεχνικά είδη,

8 8 συνέχισαν ιστορίες με αφετηριακό στοιχείο 9 τις πρώτες λέξεις έργων από τη γαλλική και παγκόσμια λογοτεχνική παραγωγή και εμπνεύστηκαν παράλληλα από θεατρικά έργα, κινηματογραφικές ή τηλεοπτικές σκηνές. 3. Η γραφή στον παραγωγικό της μηχανισμό 3.1. Τύποι προτεινόμενων δραστηριοτήτων Δραστηριότητες επαναγραφής κειμένων Στο κεφάλαιο που ακολουθεί διακρίνονται οι βασικές επιμέρους κατηγορίες επαναγραφής ή ανασύνθεσης κειμένων: Δραστηριότητες μετατόπισης ή διασκευής κειμένων 10 Στην περίπτωση αυτή η κειμενική στρατηγική 11 επιχειρείται με: αλλαγή γένους (π.χ. ένα μυθιστόρημα μπορεί να μετατραπεί σε θεατρικό έργο, ένα κείμενο μπορεί να γίνει εικόνα ή το αντίστροφο, ένα κόμικς μπορεί αντιστοίχως να μετατραπεί σε παραμύθι ή αστυνομικό μυθιστόρημα, ένα ποίημα σε ειδησεογραφικό γεγονός) αλλαγή εκφοράς λόγου (π.χ. από πρωτοπρόσωπη σε τριτοπρόσωπη ρηματική αφήγηση) αλλαγή οπτικής γωνίας της αφήγησης (π.χ. από ετεροδιηγητική σε ομοδιηγητική αφήγηση) αλλαγή είδους κειμένου (π.χ. ένα κείμενο επεξηγηματικό μπορεί να μετατραπεί σε περιγραφικό ή αντιστοίχως αφηγηματικό λόγο) αλλαγή επιπέδου λόγου 12 (π.χ. από το οικείο στο σοβαρό επίπεδο) 9 Βλ. τον όρο incipit που χρησιμοποιείται στη θεωρία της γαλλικής αφηγηματολογίας. 10 Bλ. στα γαλλικά τους αντίστοιχους όρους που χρησιμοποιούνται transposition και adaptation. 11 Για μία πρώτη προσπάθεια ταξινόμησης των διαφορετικών κατηγοριών επαναγραφής κειμένων και την εφαρμογή τους στη διδασκαλία της γαλλικής ως ξένης γλώσσας βλ. άρθρο Actes du 7 e Congrès Panhellénique et International des Professeurs de Français, Aθήνα 21-24/10/10, Katsantoni, M. (2012a) Animer un atelier d écriture créative en classe de FLE : proposition de pistes d écriture et initiation des apprenants à l esthétique et à la créativité langagières, εκδ. ΕΚΠΑ: ,

9 9 αλλαγή θέματος (π.χ. εποχής, προσώπων/ηρώων) μεταφράζοντας ένα έργο σε μία άλλη γλώσσα (κειμενική στρατηγική που απευθύνεται σε μαθητές/σπουδαστές με πολύ υψηλό επίπεδο γλωσσομάθειας) Μεθοδολογικές προκαταβολές Είναι φανερό ότι σε επίπεδο μεθοδολογικό η διάκριση αυτών επιχειρείται σύμφωνα με τη θεωρία της διακειμενικότητας, τη σχέση δηλαδή που προκύπτει από ένα κείμενο σε ένα άλλο. Η θεωρία της διακειμενικότητας και της διαλογικότητας ορίστηκε αρχικά από τον Μ. Βakhtine (1975) σύμφωνα με τον οποίο ο εκφωνητής εμφανίζεται ως αντανάκλαση μέσα στο «εκφώνημα» και το εκφωνημα ειναι κατ επεκταση παντα διατομικό και διακειμενικό. Το εκφώνημα δεν είναι ποτέ μονόλογος, αλλά διάλογος, πολύ περισσότερο όταν δεν ανήκει στη «γλώσσα», αλλά ανοίγεται στον κοινωνικό κόσμο, των κόσμο των αξιών και μεταφέρει ιδεολογία (ό.α. 1975: & ). Στη συνέχεια η J. Kristeva επαναπροσδιορίζει τον όρο δια-κειμενικότητα θεωρώντας ότι η διακειμενικότητα σχετίζεται, στον υψηλότερο βαθμό, με την καθολική πλευρά της λογοτεχνικότητας με αυτό που συναρτά ένα κείμενο με άλλα κείμενα, κατά τρόπο συνειδητό ή όχι (1978 & 1968). Και οι δύο αυτές θεωρίες προσδιορίζουν ως γνωστόν τη διακειμενικότητα ως μέθοδο ερμηνείας και ως αναγκαία συνιστώσα του σχήματος επικοινωνίας: «Kάθε κείμενο συγκροτείται ως μωσαϊκό παραθεμάτων, κάθε κείμενο είναι απορρόφηση και μετασχηματισμός ενός άλλου κειμένου. Στη θέση της έννοιας της διυποκειμενικότητας εγκαθίσταται εκείνη της διακειμενικότητας, και η ποιητική γλώσσα διαβάζεται, τουλάχιστον ως διπλή» (Kristeva 1978: 85). Ο χώρος ωστόσο της δια-κειμενικότητας διευρενήθηκε και επαναπροσδιορίστηκε καλύτερα στο έργο Palimpsestes (1982) του G. Genette. Ο ίδιος ο τίτλος άλλωστε του έργου μεταφορικοποιεί τη σχέση μεταξύ υπερκειμένου και υπο-κειμένου. Υπερ-κείμενο (hyper-texte) χαρακτηρίζει ο Genette το μετασχηματισμο ενος κειμενου β που προκυπτει απο ενα κειμενο α. Το κειμενο α το οποιο αποτελει αντιστοιχως αρχέτυπο μέσα από το οποίο εκβάλει 12 Το σοβαρό επίπεδο εκβάλλει στη μετατόπιση (βλ. όρο στα γαλλικά transposition) ως τρόπος μετασχηματισμού (π.χ. Παρασκευάς του M. Tournier).

10 10 ο μετασχηματισμος του κειμενου β ονομαζεται υπο-κείμενο (hypo-texte) (ό.α: 7 & 14). Ο Genette σύμφωνα με τη θεωρία της υπερκειμενικότητας προτείνει 5 τύπους ταξινόμησης που παρέχουν τη συνέχεια του παραδείγματος. Από αυτούς συγκρατούμε τους τρεις παρακάτω οι οποίοι μας χρησιμεύουν ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τις δραστηριότητες μετατόπισης ή διασκευής κειμένων που προαναφέρθηκαν και τη λειτουργία τους σε παιδαγωγική βάση: Τη διακειμενικότητα (intertextualité), η οποία προσδιορίζει τη σχέση συμπαρουσίας μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κειμένων (σχέση παραθεματική, λογοκλοπής ή υπαινικτική). Την αρχικειμενικότητα (architextualité), η οποία προσδιορίζει το γενετικό καθεστώς (μυθιστόρημα, ποίημα, δράμα κ.α.) ενός κειμένου και προσδιορίζει τον oρίζοντα προσδοκίας του αναγνώστη 13. Τη μετακειμενικότητα (métatextualité), η οποία απαντά στην ιδιαίτερη θέση ενος κειμενου β που παρουσιαζεται ως το σχολιο (συχνα κριτικο) ενος προηγουμενου κειμενου α Δραστηριότητες μίμησης ή μετασχηματισμού Παστίς-Παρωδία Στην κατηγορία αυτή ανήκει ο έμμεσος μετασχηματισμός από τον οποίο μπορεί να προκυψει ενα κειμενο β οπως το παστίς (pastiche). Στο πλαίσιο της κειμενικής αυτής διεργασίας ο μεταγραφέας ενός κειμένου μιμείται το ύφος ή τον τρόπο γραφής του χωρίς να επηρεάζει όμως αυτό που είναι να ειπωθεί. Xαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μ. Proust ο οποίος εμπνέεται στις σελίδες της Υπόθεσης Λεμουάν από τα παστίς του Flaubert ή σε μετέπειτα έργα του από τους αδερφούς Goncourt, τον Regnier, τον Balzac ή τον Sainte-Beuve (Aron 2008: 221). Το ίδιο συμβαίνει με το έργο του P. Μοdiano «La place de 13 Ακολουθεί τo παρα-κείμενο (paratexte) που συγκροτείται από δευτερεύοντα σήματα όπως ο τίτλος, ο πρόλογος, οι σημειώσεις, η προμετωπίδα, oι εικόνες, το δελτίο τύπου κλπ. 14 Να σημειωθεί ότι η αρχή της μετακειμενικότητας παραπέμπει στις γνωστές συνθετικές δραστηριότητες περίληψης, σύνθεσης και σχολιασμού κειμένων. Ο μαθητής/σπουδαστής μέσω αυτών δοκιμάζεται γλωσσικά. Ωστόσο οι δραστηριότητες αυτές δεν χαρακτηρίζονται από τις προσωπικές επιλογές του γράφοντος και δεν αναδεικνύουν το βιωματικό και συγκινησιακό χαρακτήρα της γλώσσας.

11 11 l étoile» όταν ο ίδιος δηλώνει ότι έχει μιμηθεί κατά πολύ περιγραφικές σκηνές από το έργο του Céline «Voyage au bout de la nuit». 15 Παράλληλα στην ίδια κατηγορία στο παιγνιώδες όμως επίπεδο εκβάλλει η παρωδία (parodie) ως τρόπος μετασχηματισμού, η οποία τροποποιεί στο ελάχιστο δυνατό βαθμό το βασικό κείμενο. Σε αυτήν την κατηγορία σύμφωνα και πάλι με τη θεωρία του Genette (ό.α.: 25) διακρίνει κανείς τo σατιρικό επίπεδο που εκβάλλει στη μεταμφίεση (travestissement) ως τρόπος μετασχηματισμού και στην επιθετική γελειογράφηση (charge) ως τρόπος μίμησης Γραφή της επινόησης Στην κατηγορία των δραστηριοτήτων επαναγραφής αξίζει να σημειωθούν σύγχρονες παιδαγωγικές δραστηριότητες όπως η Γραφή της επινόησης. Οι δραστηριότητες αυτές πρωτοεμφανίστηκαν ως εκπαιδευτική καινοτομία ήδη από το στη Γαλλία και εντάχθηκαν στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του γαλλικού λυκείου, ειδικότερα στις δύο τελευταίες τάξεις προετοιμασίας για το γαλλικό απολυτήριο (Baccalauréat). Προτάθηκαν από μία ομάδα γλωσσολόγων 17 με αντικείμενο την εφαρμοσμένη ανάλυση του λόγου (λογοτεχνικών και άλλων κειμένων). Ο μαθητής/σπουδαστής στηριζόμενος σε ένα κείμενο καλείται να παράξει επιχειρηματολογικό λόγο και να αναπτύξει ένα θέμα όπως αυτό διατυπώνεται από την άσκηση. Ο μετασχηματισμός ένα 15 Bλ. για μια πιο επισταμένη μελέτη γύρω από τη διακειμενικότητα και τις στρατηγικές επαναγραφής κειμένων στη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην ξενόγλωσση τάξη, πορίσματα προσωπικής έρευνας που ανακοινώθηκαν στο Διεθνές Συνέδριο Imitation et simulacre dans l espace francophone, Departemento de Filologia Francesa y Alemana, Facultad de Filosofia y Lettras, Valladolid, Espagne 28-30/09/11. Katsantoni, M. (2012b) Adapter, imiter, parodier ou pasticher? Les activités de réécriture littéraire : un défi pédagogique efficace en classe de FLE, PU da Valladolid: Revue Pratiques, (2005) L écriture d invention, , CRESEF: Βλ. επίσης 17 Βλ. βασικούς εκπροσώπους της εκπαιδευτικής αυτής καινοτομίας Α. Petitjean, J.-F. Halté, Y. Reuter και τα άρθρα των Petitjean, A. (2005) Écriture d invention au lycée et acquisition de savoirs et de savoirs-faire, Pratiques, 127/128: και Reuter, Y. (2005) L écriture d invention: réflexions didactiques sur une réforme en cours, Pratiques, , CRESEF:7-16.

12 12 κειμενου β (κειμενο-πηγή) 18 σε ενα κειμενο α (παραγομενο κειμενο) το οποιο δίνει λαβή σε σχόλιο συμπεριλαμβάνει κυρίως την αλλαγή εποχής των πρωταγωνιστών του κειμένου ή της εκφοράς του λόγου. Ένας από τους εκπροσώπους της εκπαιδευτικής αυτής καινοτομίας στη Γαλλία ο B. Daunay ήταν προσκεκλημένος τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησαν τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας με θέμα της ομιλίας του τις εν λόγω δραστηριότητες 19. Οι παραπάνω κατηγορίες καθορίζουν το πλέγμα των γλωσσικών ικανοτήτων που προαναφέρθηκαν, ικανοτήτων κυρίως λόγου και πραγματολογικών ικανοτήτων που ενεργοποιεί ο μεταγραφέας (σπουδαστής ή μαθητής) για την επίτευξη τους. 4. Παραδείγματα επαναγραφής κειμένων - Δραστηριότητα μετατόπισης/διασκευής - Δραστηριότητα μίμησης (παρωδία) Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εργασία φοιτήτριας η οποία χρησιμοποιεί τη μετατόπιση/διασκευή για να μετασχηματίσει την αρχή του γνωστού έργου του Α. Camus «o Ξένος» (L Étranger) τροποποιώντας με τρόπο κωμικό στο ελάχιστο δυνατό βαθμό το υπο-κείμενο (παρωδία). Στο υπερ-κείμενο που παράγει η αφήγηση μετατοπίζεται από πρωτοπρόσωπη σε τριτοπρόσωπη αφήγηση. Ο αφηγητής δε συμμετέχει καθόλου στην ιστορία, αλλά αναθέτει σε άλλο πρόσωπο την αφήγηση. Στη συνέχεια η φοιτήτρια προχωράει στη γενετική αλλαγή του κειμένου από το μυθιστόρημα στη χιουμοριστική καρικατούρα. Οι εσωτερικές σκέψεις του κεντρικού ήρωα Μερσώ εκφράζονται μέσα από μία σειρά ερωτημάτων υπό τη μορφή εσωτερικού μονολόγου μέσα από τις λεζάντες των εικόνων. 18 Βλ. τη διάκριση μεταξύ κείμενο ερέθισμα (texte déclencheur) και διακείμενο (intertexte) που επιχειρεί ο J.-C Beacco στο πρόσφατo βιβλίο του σχετικά με την ανάλυση διαφορετικών ικανοτήτων στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών, L approche par compétences dans l enseignement des langues, Paris : Les Éditions Didier, Daunay, B. (2003) Les liens entre écriture d invention et écriture métatextuelle dans l histoire de la discipline. Quelques interrogations, Enjeux 57, Littérature et écriture d invention, Namur, CEDOCEF: [http://theodile.recherche.univ-lille3.fr/spip.php?article23].

13 13 Aντικατοπτρίζουν έναν νεαρό χωρίς οράματα με σταθερή άρνηση κάθε φιλοδοξίας. Επιπλέον η φοιτήτρια μεταβαίνει μέσω της κειμενικής στρατηγικής της μετατόπισης από το σοβαρό στο οικείο επίπεδο λόγου. - Δραστηριότητα διασκευής και παρωδίας Μία άλλη φοιτήτρια επιχειρεί μία επαναγραφή του μύθου του Άδονη μεταξύ διασκευής και παρωδίας. Μεταφέρει έτσι το μύθο του Άδονη στη σύγχρονη εποχή με αλλαγή προσώπων και εναλλαγή αφηγηματικών τεχνικών. Ο Αντώνης είναι ένας νεαρός απαράμιλλης ομορφιάς που ζει σε ένα υπερβολικά συντηρητικό οικογενειακό περιβάλλον. Η φοιτήτρια προβάλει την ερωτική ζωή του νεαρού άνδρα ο οποίος αναζητά την ταυτότητα του. Ωστόσο εύκολα μπορεί να διακρίνει κανείς μέσα από το μετασχηματιζόμενο υπερκείμενο ομοιότητες με το υπο-κείμενο (κείμενο πηγή) κυρίως σε επίπεδο παραδειγματικό (σημασιολογικό) (έπαινος στο ωραίο, αρχέτυπο του γοητευτικού άνδρα και συνεπώς της ερωτικής επιθυμίας ως τρόπου ζωής. -Δραστηριότητα μετατόπισης/δραστηριότητα μετάφρασης Τέλος χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φοιτήτριας ελληνο-ιταλικής καταγωγής, η οποία αφού μετέφρασε 20 σκηνές από το μυθιστόρημα «Feu Mathias Pascal» του Luigi Pirandello, κατέγραψε σε οκτώ διαφορετικές θεατρικές σκηνές τους αγωνιώδεις μονολόγους του κεντρικού ήρωα. Διακρίνονται ωστόσο δανεισμοί από διαφορετικές διακειμενικές διαδικασίες που η μεταγραφέας ακολούθησε όπως ιστορικά 20 Στην κειμενική αυτή διεργασία μπορεί κανείς να διακρίνει σύμφωνα και πάλι με την ταξινόμηση που προτείνεται από το ΚΕΠΑ δραστηριότητα γραπτής διαμεσολάβησης (ό.α.: 71-72). Σε αυτήν ανήκουν η μετάφραση, η σύνοψη και η παράφραση κειμένων. Πρόκειται για μικτή επικοινωνιακή δραστηριότητα που περιλαμβάνει τόσο την πρόσληψη όσο και την παραγωγή εν προκειμένω γραπτού λόγου. Οι χρήστες μιας γλώσσας οφείλουν να μεσολαβήσουν μεταξύ συνομιλητών/αναγνωστών οι οποίοι επειδή είναι φυσικοί ομιλητές διαφορετικών γλωσσών δεν μπορούν να συνεννοηθούν απευθείας. Επομένως, η δραστηριότητα επαναγραφής που επιχειρεί η φοιτήτρια περιλαμβάνει παράλληλα δραστηριότητα διαγλωσσικής αλλά και διαπολιτισμικής διαμεσολάβησης.

14 14 στοιχεία της εποχής που γράφτηκε το μυθιστόρημα και κάποιοι υπαινιγμοί από την πρώτη σκηνή του μυθιστορήματος. 5. Δραστηριότητες ελεύθερης φαντασίας Στις δραστηριότητες ελεύθερης φαντασίας οι συμμετέχοντες ενός εργαστηρίου Δημιουργικής Γραφής καλούνται να χτίσουν μία νέα ιστορία ή να προεκτείνουν την πλοκή μίας υπάρχουσας ιστορίας, κατευθύνοντας τους ήρωες και τη δράση όσων επιθυμούν. Κατά τη διάρκεια των εν λόγω εργαστηρίων οι θεματικές στις οποίες επικεντρωθήκαμε συμπεριελάμβαναν κυρίως: προσωπικές αφηγήσεις ζωής μέσα από συμβάντα της καθημερινότητας σε πρωτοπρόσωπη κυρίως αφήγηση γενεαλογικές ιστορίες κατοίκων μιας περιοχής με γεωγραφικά στοιχεία προσωπικά κυρίως βιώματα από ταξίδια-οδοιπορικά αναμνήσεις της παιδικής και εφηβικής ηλικίας με στοχαστική κυρίως διάθεση. Αναφορικά με τα είδη οι φοιτητές επιδόθηκαν κυρίως σε: μορφές αυθιστόρησης με λιγότερα ή περισσότερα μυθοπλαστικά στοιχεία καταγραφή εμπειριών μέσα από ημερολογιακή γραφή συγγραφή παραμυθιών με πρωταγωνιστές κυρίως άψυχα όντα ή ζώα που έχουν επινοηθεί για να δώσουν μια ηθική εντολή ή μια σοφή πρακτική συμβουλή συγγραφή φανταστικών διηγημάτων ή ιστοριών επιστημονικής φαντασίας. Η φαντασία των συμμετεχόντων ενεργοποιήθηκε έχοντας αρκετά συχνά ως αφετηριακό στοιχείο ένα ηχητικό ή οπτικό ερέθισμα (π.χ. ένα τραγούδι, ένα εικαστικό έργο τέχνης ή έναν πίνακα) και όχι απαραίτητα μόνο γραπτό τεκμήριο. 6. Παραδείγματα δραστηριοτήτων ελεύθερης φαντασίας Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα φοιτήτριας που επιχείρησε τη συγγραφή ενός φανταστικού διηγήματος με τίτλο «Η Νύχτα» έχοντας ως

15 15 διακείμενο το έργο «La Morte Amoureuse» του Th. Gauthier. Η κεντρική ηρωΐδα του διηγήματος ζει μια συμβατική ζωή όταν μια σειρά απρόσμενων γεγονότων μέσα στη νύχτα αλλάζουν παντελώς τη ζωή της. Η φοιτήτρια περιγράφει τη διαβάθμιση των συναισθημάτων της κεντρικής ηρωΐδας μέσα από διαφορετικά μη ρεαλιστικά γεγονότα προσπαθώντας να ιχνηλατίσει το άγνωστο και να αποκρυπτογραφήσει σκηνές της σιωπής της. Οι χαρακτήρες και τα γεγονότα περιγράφονται με τρόπο υπερβολικό ώστε ο αναγνώστης να αμφιβάλει για το αν είναι πραγματικά αλήθεια ή ψέμα. Ακολουθούνται τα στάδια που υποδεικνύει η γραφή του φανταστικού: Περιγραφή μυστηρίου/καταγραφή υπερφυσικών φαινομένων/παρατήρηση του πραγματικού/διαβάθμιση συναισθημάτων/ Εξήγηση του υπερφυσικού φαινομένου. Μία άλλη φοιτήτρια επηρεασμένη από τη γνωστή τηλεοπτική σειρά «Οι αγνοούμενοι» («Lost») συνεχίζει την ιστορία των επιζώντων σε ένα τροπικό νησί. Η φοιτήτρια παρουσιάζει σε σεναριακή διακεκομμένη γραμμή την πραγματική ζωή του ήρωα Μαξ πριν και μετά το δυστύχημα υπό την οπτική γωνία ενός εξωτερικού αφηγητή που παρακολουθεί τα πάντα μέσα από μία κάμερα. Φοιτήτρια η οποία επέλεξε να γράψει ένα σύντομο διήγημα στην ελληνική γλώσσα, βασιζόμενη σε προσωπικά βιώματα, κέρδισε το 1 ο βραβείο στο διαγωνισμό πεζογραφήματος Νίκου Κάσδαγλη που απονεμήθηκε σε δωδεκανήσιους συγγραφείς κάτω των 28 ετών το Το σύντομο διήγημα «Θυμάμαι κάθε εποχή» που βραβεύθηκε, είχε κατατεθεί με τη μορφή εργασίας για την τελική αξιολόγηση στο μάθημα της Δημιουργικής Γραφής. 7. Συλλογικά σχέδια εργασίας Πρόκειται για δραστηριότητες που βοηθούν την καλλιέργεια συνεργατικών δεξιοτήτων όχι μόνο γιατί προσφέρονται για ομαδική εργασία, αλλά γιατί ενισχύουν την επικοινωνία μεταξύ των συμμετεχόντων μιας τάξης.

16 16 1 ο συλλογικό σχέδιο εργασίας: Φανταστικό ταξίδι στην πόλη της Μασσαλίας (ακαδ. έτος ) Περιεχόμενο/Αφηγηματική Ροή Κάθε φοιτητής συνέταξε υπό τη μορφή ταξιδιωτικού καρνέ μία σκηνή από ένα φανταστικό ταξίδι στη Μασσαλία. Ενας από φοιτητές που επελέγη είχε αναλάβει εξ ολοκλήρου το ρόλο του ομοδιηγητικού αφηγητή καταγράφοντας ως παρατηρητής αλλά και ως αυτόπτης μάρτυρας τα γεγονότα. Ομαδοποίησε στη συνέχεια τις ιστορίες των συνταξιδιωτών του εφαρμόζοντας ως αφηγηματική τεχνική τη μηδενική εστίαση. Γνώριζε τα πάντα γύρω από το πρόσωπο τους και αποκάλυπτε το παρόν και το μέλλον τους. Στόχος του σχεδίου Το ενδιαφέρον του σχεδίου επικεντρώθηκε στην ενεργοποίηση της φαντασιακής δεξιότητας των συμμετεχόντων μέσα από τη συλλογή και έρευνα τεκμηρίων. Στην ουσία οι συμμετέχοντες κατασκεύασαν ιστορίες και διερεύνησαν στοιχεία αναφορικά με τη γεωγραφία, τα ήθη και τα έθιμα της πόλης, την πολιτιστική κληρονομιά, τις διατροφικές συνήθειες και παραδοσιακές συνταγές της πόλης της Μασσαλίας. Ερεθίσματα 21 ως αφετηριακά στοιχεία που προτάθηκαν στους συμμετέχοντες π.χ. περιγραφή της αναχώρησης και του ταξιδιού μέσα στο κρουαζιερόπλοιο, μεταφορά συνομιλιών μέσα σε μία καφετέρια, καταγραφή απρόσμενων γεγονότων που συνέβησαν στο δρόμο, περιγραφή ενός συναισθήματος μοναξιάς, εντυπώσεις από την επίσκεψη σε ένα μουσείο. Τα κείμενα κατατέθηκαν σε ημερολογιακή μορφή ως παλίμψηστο παραθεμάτων, τύπων και επιπέδου λόγων όπως και συστήματος φωνών. 21 Βλ. γαλλικός όρος stimuli.

17 17 2 ο συλλογικό σχέδιο εργασίας: Η πόλη της Αθήνας: μικρο-μαρτυρίες της καθημερινότητας και σταυροδρόμια προφορικών αφηγήσεων (ακαδ. έτος ) Oι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν έναν οικείο χώρο γι αυτούς στην πόλη της Αθήνας, όπου ζουν και από τον οποίο περνούν καθημερινά (π.χ. την έξοδο του μετρό, ένα εμπορικό κέντρο, μία εκκλησία, το προαύλιο ενός σχολείο, ένα πάρκο, έναν παραλιακό δρόμο). Αφού τοποθέτησαν χωρο-χρονικά τα γεγονότα, επέλεξαν στη συνέχεια τα πρόσωπα που αφηγούνται προσωπικές μαρτυρίες ή μαρτυρίες άλλων. Πρόκειται για καταγραφή γεγονότων που έζησαν οι ίδιοι ως αυτόπτες μάρτυρες ή ως απλοί παρατηρητές ή γεγονότα που τους αφηγήθηκε ένα τρίτο πρόσωπο. Οι μαρτυρίες τους τοποθετούνται χρονικά σε μεταγενέστερη, ταυτόχρονη ή παρέμβλητη αφήγηση. Ορισμένες ιστορίες που καταγράφουν γεγονότα της καθημερινότητας επελέγησαν και κατατέθηκαν σε ψηφιακή μορφή στην Πολύγλωσση Βιβλιοθήκη Αληθινών Ιστοριών που αφηγούνται κάτοικοι της Μεσογείου 22. Πρόκειται για πολιτιστικό πρόγραμμα καταγραφής Αληθινών Ιστοριών χωρών της Μεσογείου σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με παράλληλη συμμετοχή διαφόρων Γαλλικών Ινστιτούτων της Μεσογείου. Η καταγραφή αφορούσε αυθόρμητες αληθινές αφηγήσεις και μαρτυρίες ζωής κατοίκων της Μεσογείου με κοινές ή αντίθετες πολιτισμικές παραδόσεις 23. Το Πρόγραμμα διενεργήθηκε υπό την αιγίδα της Μασσαλίας-Προβηγκίας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης από το 2012 έως το 2014 σε συνεργασία με το συγγραφέα F. Beaune. ο οποίος είχε αναλάβει τη συλλογή και επαναγραφή 500 περίπου ιστοριών σε συλλογικό τόμο «La lune dans le puits» που κυκλοφόρησε πρόσφατα. 24 Άλλες πάλι αληθινές ιστορίες χάρη στη βοήθεια και συνεισφορά του συγγραφέα δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα της γαλλόφωνης κοινότητας στην Αθήνα μέσω της Γαλλικής Πρεσβείας στην Ελλάδα Βλ. Fr. Beaune, La lune dans le puits, histoires vraies de la méditerranée, 2013, éd. Verticales. 25

18 18 Περιεχόμενο Οι θεματικές από όπου αντλήθηκαν οι ιστορίες αφορούσαν ιστορίες μεταναστών σε περιθωριακές συνοικίες στο κέντρο της Αθήνας, μουσικές συναυλίες και συζητήσεις σε καφέ της Αθήνας, ξεναγήσεις στο κέντρο της Αθήνας, καταγραφές πρόσφατων πολιτικών συμβάντων και διαδηλώσεων, μαρτυρίες οδοιπορικών, άλλα κοινωνικά φαινόμενα. Στόχος του σχεδίου Αφηγηματικές τεχνικές Το «σχέδιο» δημιούργησε ένα πεδίο καταγραφής της κοινωνικής πραγματικότητας. Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να ανταποκριθούν σε αναπαραστάσεις στιγμιότυπων εκφράσεων λόγων που άκουσαν, περιγραφής κινήσεων προσώπου και σώματος. Η μετατόπιση αναφερόμενων λόγων στην αφήγηση έγινε με ποικίλες αφηγηματικές τεχνικές και κυρίως αναδεικνύοντας σύγχρονες πρακτικές γραφής όπως την πολυφωνική γραφή, μέσα από την παρουσία πολλαπλών φωνών που αρθρώνουν οι ίδιοι οι ομιλητές και κυρίως λόγων που συγκροτούνται μέσα από λόγια ή μνήμες άλλων. Πρόκειται για διαπλοκή αντιφατικών φωνών, κρίσεων και διαφορετικών οπτικών γωνιών μέσα από το ίδιο στόμα. Μορφή Οι ιστορίες κατατέθηκαν υπό τη μορφή προφορικής ή γραπτής αφήγησης. Ορισμένες μεταφράστηκαν από την ελληνική στη γαλλική γλώσσα. Αρκετές προφορικές εξιστορήσεις βιντεοσκοπήθηκαν. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ανασκευάζουν και διηγούνται ιστορίες άλλων εκφράζοντας έτσι έμμεσα την εγγενή ανάγκη να μιλήσουν για την εποχή τους 26. Τέλος, στόχος του συλλογικού αυτού σχεδίου ήταν να αναδειχθεί και η κοινωνική σφαίρα των εργαστηρίων, η διασφάλιση της επικοινωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων τόσο στην τάξη, αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο. 26 Βλ. Nash, C. (dir.) (1990) Narrative in Culture. The Use of storytelling in the Sciences, Philosophy and Literature, New York: Routledge.

19 19 8. Ζητήματα μεθόδου και συγγραφής κειμένων Στάδια συγγραφής - Επιλογή κειμένου: λογοτεχνικό κυρίως αφήγημα, αλλά και ιστορική μαρτυρία, άρθρο σε εφημερίδα, ρεπορτάζ, οδοιπορικά) - Επίπεδο γλωσσομάθειας: κατά προτίμηση έφηβοι ή ενήλικες από Β2-Γ2 Κατασκευή κειμένων - Στήσιμο χαρακτήρων (με πρωτεύοντα ή δευτερεύοντα ρόλο) - Εφαρμογή σημειωτικού μοντέλου ανάλογα με την επιλογή κειμένου και το στήσιμο της πλοκής (π.χ. παραμύθια 27, θρύλοι, αστυνομικό μυθιστόρημα, νουβέλα) Δρασιακοί ρόλοι (πρόσωπα) Δράστης-δρώμενο (sujet) Πηγή δράσεως (objet) Ευεργετούμενος (destinateur) Συμπαραστάτης (destinataire) Αντίπαλος (adjuvant) - Αφηγηματικές τεχνικές ή πρακτικές γραφής (εσωτερικός μονόλογος, πολυφωνικός μονόλογος, παλίμψηστο, υβριδικές γραφές, γραφή του φανταστικού, μινιμαλισμός κλπ) - Σύστημα φωνών/οπτική γωνία του αφηγητή (εξωδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής)/εστίαση (εξωτερική, εσωτερική, μηδενική) Λειτουργίες του αφηγητή (αφηγητική, επικοινωνιακή, ρυθμιστική, ιδεολογική, επιτελεστική) - Γλωσσικά εργαλεία (εκφορά του λόγου σε πρωτοπρόσωπη ή τριτοπρόσωπη αφήγηση, εγκλίσεις, τροπικότητα, χρήση γραμματικών χρόνων, όπως λ.χ. θαμιστική αφήγηση, στυλιστικές επιλογές ανάλογα με το νοηματικό εφέ που θέλει να προσδώσει ο γραφέας) - Χωροχρονική τοποθέτηση: Ταυτόχρονη/προγενέστερη/μεταγενέστερη/περέμβλητη/ in media res - Τοπογραφία - Τύπος λόγου: περιγραφικός /αφηγηματικός/επιχειρηματολογικός/επεξηγηματικός 27 Propp, V. (1970) Morphologie du conte, Paris: Le Seuil.

20 20 - Έμμεσες και άμεσες πράξεις ομιλίας Στο πλαίσιο επιμόρφωσης καθηγητών μέσης εκπαίδευσης οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν: - στο στήσιμο λαϊκού παραμυθιού - σε ιστορίες που αφορούν εξιχνιάσεις μυστηρίων (αστυνομικό μυθιστόρημα, φανταστικό διήγημα) 28 - σε δραστηριότητες που κινητοποιούν την έρευνα και την ανταλλαγή πληροφοριών - σε προσωπική ημερολογιακή γραφή - σε παιδικό ντοκυμαντέρ. Τη συγγραφή ιστοριών ακολουθούσε πάντα μεγαλόφωνη ανάγνωση και συζήτηση των κειμένων. 9. Μοντέλα ανάγνωσης κειμένων Η ερμηνευτική ενός κειμένου μπορεί να ποικίλει σαφώς από τη γενική στην επιλεκτική κατανόηση ανάλογα με το μοντέλο ανάγνωσης που θα ακολουθήσει ο εμψυχωτής του εργαστηρίου και την ιδιαιτερότητα του λογοτεχνικού κειμένου. Σε ό,τι αφορά στα μοντέλα ανάγνωσης κειμένων που προτάθηκαν κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων και το αντίστοιχο κοινό είναι δε βέβαιο ότι τα παραμύθια και οι μύθοι ανήκουν σε κατηγορία υπο-αφηγημάτων με συγκεκριμένη αφηγηματική οργάνωση. Αυτή βασίζεται κατά κύριο λόγο στην αφηγηματική γραμματική και στο πραξιακό διάγραμμα, όπως αυτό προτάθηκε αρχικά από τον Α.-J. Greimas (1986) και ακολουθεί μία σειρά από προβλέψιμα στάδια: από ένα αρχικό στάδιο σε ένα τελικό και από μία αντεστραμμένη κατάσταση σε ένα τεθειμένο. Πολύ συχνά στα παραμύθια ή στους μύθους υπάρχει μία κατάσταση έλλειψης συνακόλουθη με μια ρήξη συμβολαίου που αντιστοιχεί με την αποκατάσταση της κοινωνικής τάξης ή με την επινόηση ενός πολιτιστικού φαινομένου. 28 Katsantoni, M. (2012c) Techniques d écriture créative-l écriture du fantastique, Contact, Revue Trimestrielle d Information, d Analyse et de Recherche, 58:

21 21 Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί σε ό,τι αφορά στην επιλογή κειμένων σε ευρύτερο ενήλικο γαλλόφωνο κοινό πως επικεντρωθήκαμε στη νεο-μυθιστορηματική 29 γαλλική παραγωγή από το έως τις μέρες μας, όπου η πλοκή δεν είναι εύκολα εντοπίσημη και οι αφηγηματικές φωνές δεν έχουν καθαρό περίγραμμα. Η έλλειψη επιπλέον ηθογραφικού πορτρέτου των κεντρικών ηρώων επιβάλει νέα μοντέλα ανάλυσης τα οποία εξαρτώνται από το λόγο (discours) και όχι τόσο από την ιστορία, τυγχάνουν επεξεργασίας μέσα στο πλαίσιο θεωριών της επικοινωνίας και συνάδουν της επιστήμης της πραγματολογίας 30. Μας επέτρεψαν κατ αυτόν τον τρόπο να διαφωτίσουμε και να συμπληρώσουμε με νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις και νέα ρητορικά σχήματα 31 μοντέλα που τύγχαναν επεξεργασίας στο πλαίσιο παλαιότερων θεωριών (όπως αφηγηματολογίας και σημειωτικής 32 ). Στην περίπτωση αυτή η λογοτεχνική εκφώνηση δεν συνδέεται με κάποια μοναδική αλυσίδα γεγονότων, αλλά η ανάγνωση εισβάλει στη χωρο-χρονική συνέχεια πράξεων ομιλίας έμμεσων ή άμεσων, λεκτικών, προσλεκτικών ή διαλεκτικών που αρθρώνουν οι ίδιοι οι ήρωες και άλλοι συμπρωταγωνιστές και διακρίνονται μέσα από διαφορετικά αφηγηματικά, περιγραφικά ή διαλογικά τμήματα. Οι τελευταίες παρατηρούνται μέσα από απότομες εναλλαγές 29 Το νέο μυθιστόρημα αποτελεί μείζονα στιγμή πρωτοπορίας μετά το κίνημα του ντανταϊσμού σκιαγραφώντας το πέρασμα από το μοντερνισμό στο μετα-μοντερνισμό. Βλ. βασικούς εκπροσώπους A.-R. Grillet, C. Simon, N. Sarraute, M. Butor, J. Ricardou. 30 Βλ. την εφαρμογή της θεωρίας των πράξεων λόγου σε σύγχρονες μορφές αυθιστόρησης ή μέσα από τη χρήση επιστολογραφίας όπου μελετάται η καταγραφή ατομικών και συλλογικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιεί κανείς μιλώντας. 31 Φοιτητές που επιδόθηκαν σε πιο μινιμαλιστικές μορφές γραφής όπου η πραγματικότητα εκφράζεται όπως είναι ελάχιστη, υιοθέτησαν πιο ανάλογες μορφές γραφής, εξοβελίζοντας κάθε συγκινησιακή και βιωματική διεπίδραση της γλώσσας. 32 Βλ. τους βασικούς εκπροσώπους της αφηγηματικής σημειωτικής V. Propp, C. Brémond, A.-J. Greimas, J.-M. Adam. Οι τρεις πρώτοι λαμβάνουν ως αντικείμενο της αφηγηματολογίας την ιστορία του αφηγήματος, ενώ ο τελευταίος μελετητής ενδιαφέρεται για το αφήγημα ως τρόπο ρηματικής αναπαράστασης της ιστορίας, ως όχημα που μεταφέρει την ιστορία π.χ. ενός μυθιστορήματος, κόμικς ή μιας ταινίας.

22 22 ερωταπαντήσεων, οι οποίες απεικονίζονται σε διαφορετικά πλάνα 33 (Κατσαντώνη, 2008: ), ως ένα είδος σεναριακού ντεκουπάζ, όπως στον κινηματογράφο. Συγκροτούνται μέσα από εικόνες, συμβάντα, λόγια ή μνήμες άλλων. Αξιοποιούνται κυρίως σε σύγχρονες πρακτικές πολυφωνικών μονολόγων θεατρικών έργων ή μυθιστορημάτων. Στόχος των συγγραφέων δεν είναι να μιλήσουν τα πρόσωπα, αλλά οι φωνές. Ο λόγος τους είναι κατεξοχήν βιωματικός και υπακούει σε ένα είδος παραστασιμότητας όπως στο θέατρο. Σε αντίθεση με έργα από το κλασικό, ρεαλιστικό ή νατουραλιστικό ρεπερτόριο οι μαθητευόμενοι ευαισθητοποιούνται και εξοικειώνονται με μη τυποποιημένους τρόπους αφηγηματικής μορφής που εκφράζουν συναισθηματική εμπειρία και προφορικότητα. Ωστόσο τα μοντέλα αναφοράς που προτάθηκαν σε φοιτητές ή μελλοντικούς καθηγητές που ενδιαφέρονταν να εμψυχώσουν αντίστοιχα εργαστήρια σε σχολική τάξη εστιάζονταν στην παράλληλη εφαρμογή σημειωτικών, αφηγηματικών, διαδραστικών-πραγματολογικών μοντέλων ανάλογα με τη δομική διάρθρωση των λογοτεχνικών αφηγημάτων. Επίλογος Η συγγραφή μέσω της λογοτεχνικής γραφής αποκτάει αναμφισβήτητα κοινωνικό χαρακτήρα, αποτελεί αν μη τι άλλο μία κοινωνική πρακτική, συγκρίσιμη με άλλες, προϊόν που θεσμοθετείται και γίνεται αντικείμενο εκπαίδευσης μέσα σε συνθήκες συλλογικής ζωής και μετατρέπεται στη συνέχεια σε πολιτιστικό δρώμενο (Bourdieu, 1964). Η Δημιουργική γραφή ως κοινωνική λειτουργία περιλαμβάνει την αποδοχή συγκεκριμένων στρατηγικών που ξεκινούν από τη δράση των συμμετεχόντων και του διδάσκοντος με εκδοτικούς μηχανισμούς, λογοτεχνικά περιοδικά και σαλόνια, έως και την παρέμβαση των συγγραφέων. Στη σχολική κοινότητα τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής νομιμοποιούνται επιπλέον μέσω του θεσμού των βραβείων που απονέμουν διαφορετικοί διαγωνισμοί ποίησης ή 33 Kατσαντώνη, M. (2008) Λογοτεχνικές πρακτικές στην τελευταία δεκαετία του 20 ου -21 ου αι. (Σύγχρονοι Ελληνες και Γάλλοι Πεζογράφοι), πρακτικά του 1 ου Διεθνές Συνεδρίου «Η γλώσσα σε έναν κόσμο που αλλάζει», Αθήνα: εκδ, Διδασκαλείο Αθηνών (EKΠΑ):

23 23 μυθιστορήματος, δημιουργώντας κατ αυτόν τον τρόπο νέες κοινότητες μαθητών και νέες πολιτισμικές ανάγκες. Στην ακαδημαϊκή κοινότητα η δημοσίευση της συγγραφικής δραστηριότητας των φοιτητών μέσα από πανεπιστημιακές εκδόσεις, περιοδικά ή εξωτερικούς εκδοτικούς οίκους αποφέρει μία ευρύτερη αναγνώριση στο εκπαιδευτικό σύστημα αξιών. Τέλος, στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στις ξένες φιλολογίες τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής με τον ανάλογο σχεδιασμό μπορούν να παρέχουν αναμφισβήτητα εναλλακτικές επαγγελματικές πορείες πλεύσης στους σπουδαστές για την υλοποίηση σχεδίων όχι μόνο στον εκπαιδευτικό τομέα, αλλά στον πολιτιστικό, στο χώρο του βιβλίου και των εκδόσεων, των επιχειρήσεων, της διαφήμισης και των μέσων επικοινωνίας. Bιβλιογραφία Adam, J.-M. (1999). Linguistique textuelle, Des genres de discours aux textes. Paris: Nathan Université. Αναλυτικο Προγραμμα Σπουδων (ΑΠΣ) Γαλλικης Γλωσσας Ε και Στ Δημοτικου Σχολείου (2006) ΦΕΚ 52/82/8096/Γ1, Αρ. Φύλλου 119: 8-9. Aron, P. (2008). Histoire du pastiche. Paris: Les Littéraires. Bakhtine, M. (1975). Esthétique et théorie du roman. Paris: Gallimard (trad. fr. 1978). Beacco, J.-C. (2007). L approche par compétences dans l enseignement des langues. Paris : Les Éditions Didier. Bonniface, C. (1994). Premières rencontres nationales des ateliers d écriture, Aix- 1993: Retz. Bourdieu, P. et Passeron, J.-C. (1964) Les héritiers, Paris: Minuit, coll. «Le sens commun». Bremond, C. (1973). Logique du récit, Paris: Seuil. Équipe Oulipo, (1973). La littérature potentielle. Créations, re-créations, Paris: Gallimard Coll. Idées. Frenkiel, P. (2007). 90 Jeux d écriture, faire écrire un groupe. Lyon: Chronique Sociale. Genette, G. (1982). Palimpsestes : La littérature au second degré. Paris: éd. du Seuil.

24 24 Genette, G. (1972). Figures II, Paris: éd. du Seuil. Greimas, A.-J. (1986). Sémantique structurale, Paris: PUF. Halté, J.-F. (1998). L espace didactique et la transposition, Pratiques, 97-98: Katsantoni, M. (2012a). Animer un atelier d écriture créative en classe de FLE : proposition de pistes d écriture et initiation des apprenants à l esthétique et à la créativité langagières, Actes du 7 e Congrès Panhellénique et International des Professeurs de Français, Aθήνα 21-24/10/10, εκδ. ΕΚΠΑ: Katsantoni, M. (2012b). Adapter, imiter, parodier ou pasticher? Les activités de réécriture littéraire : un défi pédagogique efficace en classe de FLE, actes du Colloque International Imitation et simulacre dans l espace francophone, Departemento de Filologia Francesa y Alemana, Facultad de Filosofia y Lettras, Valladolid, 28-30/09/11, PU: Katsantoni, M. (2012c). Techniques d écriture créative-l écriture du fantastique, Contact, Revue Trimestrielle d Information, d Analyse et de Recherche, 58: Katsantoni, M. (2013). (sous la dir.) Sentiers d écriture, Aθήνα: ed. andy s publishers. Koινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο γλωσσικής Αναφοράς: μαθαίνω, εκπαιδεύω, αξιολογώ, (2005). Παρίσι : Didier. Kristeva, J. (1978). Sémiotiké, Recherches pour une sémanalyse, Paris: Seuil, coll. «Tel Quel» (1 η έκδοση 1969). Kristeva, J. (1968). Discours et texte. Le texte comme pratique signifiante, Linguistique et littérature, Colloque de Cluny, La nouvelle critique: Millet, G. (2007). Jeux littéraires : s initier à l écriture en jouant avec les mots, Ellipses. Nash, C. (dir.) (1990) Narrative in Culture. The Use of storytelling in the Sciences, Philosophy and Literature, New York: Routledge. Oι Ξένες Γλώσσες στο Σχολείο, Οδηγός του εκπαιδευτικού των ξένων γλωσσών, Υπ. Παιδείας, Δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών - Ξένων Γλωσσών ΕΠΣ-ΞΓ, επιστημονική υπεύθυνη Β. Δενδρινού και Ε. Καραβά), ΕΣΠΑ

25 25 Hλεκτρονικές πηγές : Αναλυτικο Προγραμμα Σπουδων (ΑΠΣ) Γαλλικης Γλωσσας Ε και Στ Δημοτικου Σχολείου 8-9, Accessed 25 september decriture-creative- Oriol-Boyer, C. (1990). (dir.) La réécriture, Actes de l Université d Eté, Cerisy-la- Salle, 1988: Ceditel. Petitjean, A. (2005). Écriture d invention au lycée et acquisition de savoirs et de savoirs-faire, Pratiques 127/128: Propp, V. (1970). Morphologie du conte, Paris: Le Seuil. Queneau, R. (1947). Exercices de style, Paris: Gallimard. Rabatel, A. (2002c). Lire/écrire le point de vue. Une introduction à la lecture littéraire, éd. IUFM/CRDP de Lyon. Reuter, Y. (2005). L écriture d invention : réflexions didactiques sur une réforme en cours, Pratiques, , CRESEF: Sangsue, D. (1994). La parodie, Paris: Hachette Supérieur d-athenes-rencontre-a-thissio-par-iro-gouzi.

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016-17 1. Παρουσίαση του μαθήματος ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (ΦΕΚ/303, τ. β /13-03-2003) http://ebooks.edu.gr/info/cps/3deppsaps

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι αποβραδίς -U / -U / -U / -U / -U Μέτρο αναπαιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών Ευφημία Τάφα Παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή έκβαση της ανάγνωσης μιας ιστορίας Χρονική στιγμή της ανάγνωσης (πότε) Το είδος του κειμένου (τι) Η «γωνιά» της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Βαθµός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 7:ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας Γνωριμία με την

Διαβάστε περισσότερα

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές»

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» «Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» Ανδριώτη Ευθυμία Νηπιαγωγός, ΜΔΕ στην Ιστορική Έρευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες του Ιονίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ. 1. Για την αξιολόγηση της γλωσσομάθειας των μαθητών κατά τη διάρκεια των τετραμήνων ελέγχονται οι ικανότητες των μαθητών/τριών: α) να κατανοούν γραπτό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ικανότητα για προφορική έκφραση σε συνδυασμό με την ικανότητα για προσεκτική και κριτική ακρόαση αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες για αποτελεσματική επικοινωνία. Τα Ελληνόπουλα της

Διαβάστε περισσότερα

Σεμιναριακό Εργαστήριο

Σεμιναριακό Εργαστήριο Σεμιναριακό Εργαστήριο Μέθοδοι και τεχνικές στη σύγχρονη Θρησκευτική Εκπαίδευση Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 5: Λογοτεχνία και ΤΠΕ Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για τη συνεργασία μας και εύχομαι καλές γιορτές και ευτυχισμένο το νέο έτος, με δημιουργικότητα κι επιτυχία στο εκπαιδευτικό μας έργο!

Σας ευχαριστώ για τη συνεργασία μας και εύχομαι καλές γιορτές και ευτυχισμένο το νέο έτος, με δημιουργικότητα κι επιτυχία στο εκπαιδευτικό μας έργο! ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί/ Αγαπητές Συνάδελφοι,

Αγαπητοί/ Αγαπητές Συνάδελφοι, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Παπαγιάννη Μαρία Εκπαιδευτικός 5 ου ΓΕΛ Κέρκυρας Εποχή της πληροφορίας: σταδιακά επιταχυνόμενη αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π 1 ΟΡΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Εστίαση (πρόκειται για τη σχέση του αφηγητή µε τα πρόσωπα της ιστορίας). Μηδενική = όταν έχουµε αφηγητή έξω από τη δράση (αφηγητής παντογνώστης). Εξωτερική = ο αφηγητής γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ)

Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) Ειδίκευση Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) Η ειδίκευση προσφέρει στις φοιτήτριες και στους φοιτητές σε βάθος θεωρητική κατάρτιση σε ζητήματα διδακτικής της ελληνικής γλώσσας, εξετάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού (ΠΕ 70 ) :Παρασκευή Πριοβόλου

Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού (ΠΕ 70 ) :Παρασκευή Πριοβόλου Teachers For Europe 2016-2017 Τίτλος πρακτικής : «Διαβάζοντας.την Ευρώπη» «Reading Europe» Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού (ΠΕ 70 ) :Παρασκευή Πριοβόλου Επιβλέπων επιμορφωτής : Θεόδωρος Μπαρής Σχολείο Διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 7: Η οργάνωση του μαθήματος της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος 43 ης Περιφέρειας ΔΕ Αττικής 22-9- 2016 Ομάδα Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» 4.1 Τίτλος 4ης Επιμέρους Δράσης: Αξιοποίηση του Stop Motion Animation (χειροποίητη κινούμενη εικόνα ) στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ΤΑΞΗ ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΑΞΗΣ : : Δ 39 ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αρ. Πρωτ.: 1213 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΣ: ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Ηράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αρ. Πρωτ.: 1213 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΣ: ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Αικατερίνη Iωαννίδου Σχολική Σύμβουλος Γαλλικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗ Ημερίδα ΠΕΚΑΔΕ, 2 Οκτωβρίου 2010 Getting Prepared for the New School Β. Δενδρινού, Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΤΩ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Κ - ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΒΑΡΝΑΒΑ Μαρίνου Γερουλάνου 1, Κάτω Πολεμίδια 4153 Τηλέφωνο: 25694250, Τηλεομοιότυπο: 25694255 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: dim-kato-polemidia24-lem@schools.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου»

Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου» ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Σχολείο : 14 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης Τίτλος/Θέμα Προγράμματος Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου» Τάξεις ή Τμήματα συμμετοχής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. Εκπαιδευτικός Οργανισμός Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: Η Έδρα UNESCO Διαπολιτισμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία Σκοπός του Ομίλου Ρητορικής είναι : α) η καλλιέργεια του «καλώς λέγειν», δηλαδή του λόγου, και μάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές:

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές: Δοµή της παρουσίασης Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: παλιννοστούντες και αλλοδαπούς μαθητές: http://www.keda.uoa.gr/ed_material.html http://eppas.web.auth.gr/didaktiko/didaktiko.html

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα