ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÄéåõèõíôÞò

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÄéåõèõíôÞò"

Transcript

1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EDITORIAL Áíïé ôïß Ïñßæïíôåò Áããåëéáöüñïò Êùäéêüò: 1044 Ýôïò ßäñõóçò: 1900 Éäéïêôçóßá: Éíóôéôïýôï Áíèñùðéóôéêþí Åðéóôçìþí ÁóôéêÞ Ìç ÊåñäïóêïðéêÞ Åôáéñåßá Ì. Âüäá 28 & Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Åêäüôçò - ÄéåõèõíôÞò: ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÓõíôáêôéêÞ åðéôñïðþ: ÓõíåñãÜôåò: Ãñáììáôåßá: ÓõíäñïìÝò: ð. ÃáâñéÞë Ìáñáãêüò ð. Óåâáóôéáíüò ÖñÝñçò, ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç. ð. Ìé áþë Ñïýóóïò, ÄáíÜç Áíáãíùóôïðïýëïõ, ð. ÄçìÞôñéïò ÄáëÝæéïò, ð. ÌÜñéïò ØÜëôçò. ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Ôçë , öáî Åóùôåñéêïý 20 åõñþ Åîùôåñéêïý 30 åõñþ ÔéìÞ ôåý ïõò 5 åõñþ. Áíôéðñüóùðïò Óýñïõ:ð. Áíô. Âïõôóßíïò Áíôéðñüóùðïò TÞíïõ: ê. ÓôÝëëá Öùóêüëïõ Êáëëéôå íéêþ åðéìýëåéá:www.mare.gr Åêôýðùóç: Lithos ÃñáöéêÝò ÔÝ íåò ÊéÜôï Êïñéíèßáò Ôçë.: ΕDITORIAL TO ΘΕΜΑ: ΠΩΣ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥΜΕ ΣΗΜΕΡΑ; Συνέντευξη με τον κ. Γιώργο Καλαντζή Διαπαιδαγώγηση στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας Συνέντευξη με τον κ. Αντώνη Ρηγούτσο Η θέση της εκκλησίας για μία σφαιρική διαπαδαγώγηση του ανθρώπου Η αποστολή των Εκπαιδευτικών Μοναχικών Ταγμάτων ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΟΝΤΑ ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÄéåõèõíôÞò H Η διαπαιδαγώγηση αφορά τη διανοητική, ηθική και πνευματική συγκρότηση του νέου διαπαιδαγώγηση των παιδιών και των νέων απασχολεί κάθε οικογένεια, όλη την κοινωνία, την Εκκλησία, και, πρακτικά, κάθε ενήλικο άνθρωπο. Στις σημερινές κοινωνικές συνθήκες ζωής, το θέμα της διαπαιδαγώγησης γίνεται πιο πολύπλοκο και θολό. Τι σημαίνει «διαπαιδαγωγώ»; Τι θέλω να μεταδώσω; Από τι θέλω να προφυλάξω το παιδί; Τι εφόδια χρειάζεται; Με ποιο τρόπο; Με ποια μέσα; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα διαφέρουν από κοινωνία σε κοινωνία, από κόμμα σε κόμμα, από οικογένεια σε οικογένεια, ενώ, παράλληλα, οι συνθήκες και οι ανάγκες γύρω μας αλλάζουν με ταχείς ρυθμούς. Η Καθολική Εκκλησία έχει μεγάλη εμπειρία στο θέμα της διαπαιδαγώγησης γιατί διατηρεί και λειτουργεί ένα μεγάλο δίκτυο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σχεδόν σε κάθε χώρα του κόσμου, γιατί έχει πείρα αιώνων στην Παιδεία, έχοντας επινοήσει ορισμένες φορές πρωτοποριακές μεθόδους διδασκαλίας και γιατί, ως αποστολικός οργανισμός που θέλει να μεταδώσει την αλήθεια που έχει δεχθεί, εξ αρχής είναι και ένας θεσμός διδαχής και παιδείας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Καθολική παιδεία είναι τέλεια ή τεχνικά καλύτερη από κάθε άλλη, σημαίνει όμως ότι κατέχει ένα κεφάλαιο εμπειρίας και γνώσης, που είναι πολύτιμο. Οι γενικές κατευθύνσεις της Καθολικής παιδείας τονίζουν την ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση. Αυτή αφορά την εκπαίδευση και τις γνώσεις ή δεξιότητες που πρέπει να αποκτήσει ο νέος, αφορά την ηθική σφαίρα της συμβίωσης και την ικανότητα προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, αφορά και την πνευματική συγκρότηση του νέου με απαντήσεις στα ερωτήματα του νοήματος της ζωής και του προορισμού του ανθρώπου. Στο θέμα των γνώσεων και των δεξιοτήτων όλοι συμφωνούν. Όλοι θέλουν, για παράδειγμα, καλή γνώση των μαθηματικών και των ξένων γλωσσών. Στη σφαίρα της ηθικής, η ομοφωνία δεν είναι απόλυτη αλλά και εκεί οι γονείς επιθυμούν και επιδιώκουν την ηθική καλλιέργεια των παιδιών. Η πνευματική κληρονομιά είναι ο φτωχός συγγενής. Ωστόσο, είναι απαραίτητο το παιδί ή ο νέος να γνωρίσει την πνευματική κληρονομιά του πολιτισμού, μέσα στον οποίο γεννήθηκε. Αυτό δεν διδάσκεται βεβαίως όπως οποιοδήποτε άλλο μάθημα. Αλλά είναι αναγκαίο ο νέος να γνωρίσει την πνευματική του κληρονομιά, θρησκευτική και ηθική, οι οποίες στη συνέχεια θα τον βοηθήσουν ή θα τον οδηγήσουν να διαμορφώσει τις δικές του πεποιθήσεις. Δεν θα μπορέσει όμως ποτέ να το κάνει αυτό αν δεν γνωρίζει τη δική του παράδοση, αν είναι χαμένος χωρίς σημεία αναφοράς μέσα σε ένα κυκεώνα διδασκαλιών και ιδεολογιών ή αν περιορίζεται στα στενά όρια ενός υλισμού. Η ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση, εκτός από το περιεχόμενο, στοχεύει και σε όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο σε κάποιους προνομιούχους. Δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν Καθολικά εκπαιδευτικά ιδρύματα ή εκπαιδευτικές οργανώσεις σε διάφορες περιοχές, από τις πλούσιες συνοικίες του Παρισιού ή της Ουάσιγκτον, μέχρι και στους καταυλισμούς προσφύγων στο Σουδάν. Η διαπαιδαγώγηση δείχνει πώς αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο και την ολοκλήρωσή του. Επ' αυτού υπάρχει σήμερα στην κοινωνία μεγάλη σύγχυση και πολλές διαφωνίες. Αυτό που ήταν χθες αυτονόητο σήμερα δεν είναι. Το παιδί σήμερα μπορεί να κάθεται στην τάξη δίπλα σε ένα άλλο παιδί από το Πακιστάν και παραδίπλα σε ένα άλλο ακόμη που έχει δύο μπαμπάδες. Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, χρειαζόμαστε μια βαθιά και ολοκληρωμένη εικόνα της διαπαιδαγώγησης. ISSN

2 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ÅðéìÝëåéá: ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò Πώς διαπαιδαγωγούμε σήμερα; Διαπαιδαγώγηση είναι οι ενέργειες και οι προσπάθειες που καταβάλλονται με σκοπό να προσφερθεί στα παιδιά η κατάλληλη ψυχοσωματική, διανοητική και πνευματική ανάπτυξη, η ηθική διάπλαση και συγκρότησή τους, καθώς και η κοινωνικοποίησή τους ώστε να ενταχθούν σωστά στην κοινωνία. Στη διαπαιδαγώγηση συμπράττουν η οικογένεια, το σχολείο, το κοινωνικό περιβάλλον και για πολλούς και η Εκκλησία. Η σύγχρονη εποχή, ωστόσο, με την πολυπλοκότητά της, παρουσιάζει μεγάλες προκλήσεις στις οποίες όλοι καλούνται να ανταποκριθούν. 4 5

3 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ É. Συνέντευξη με τον κ. Γιώργο Καλαντζή Γενικό Γραμματέα Θρησκευμάτων Τι είναι κατά τη γνώμη σας η διαπαιδαγώγηση; Τι εννοούμε όταν λέμε «διαπαιδαγωγώ ένα παιδί»; Υπάρχει ένας ορισμός, μια κεντρική ιδέα; Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς την έννοια της διαπαιδαγώγησης; Μπορώ να σας πω πώς αντιμετώπισα τη διαπαιδαγώγηση στην πράξη, όταν δίδασκα στο Πανεπιστήμιο τα μαθήματα της Ελληνικής Ιστορίας και της Διαχείρισης Μειονοτήτων. Εκείνο που προσπαθούσα να πω ως κεντρικό μήνυμα δεν ήταν τόσο τα διάφορα ιστορικά γεγονότα που έπρεπε ο νέος να απομνημονεύσει. Το σημαντικό είναι, κατά τη γνώμη μου, η δυνατότητα να μπορεί αυτός να σκέφτεται χωρίς προκαταλήψεις, να πλησιάσει έναν άλλον άνθρωπο ή μια κουλτούρα, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, χωρίς να έχει προαποφασίσει ότι θα οχυρωθεί σε αυτά που γνωρίζει, και δεν θα κοιτάξει τίποτα πέραν αυτού. Στην εποχή της πληροφορίας έχουμε ευκολία πρόσβασης σε πλήθος πληροφοριών ιδίως με τη γνώση ξένων γλωσσών, ειδικά της αγγλικής. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι τόσο η εύρεση της πληροφορίας, αλλά η αξιολόγησή της. Το να μπορείς να ξεχωρίσεις ότι στη μια περίπτωση -για παράδειγμα- υπάρχει μια συνωμοσιολογική θεωρία που τίθεται εκτός επιστήμης, ενώ σε μια άλλη περίπτωση υπάρχει κάτι σοβαρό που μπορεί να σε προβληματίσει. Αυτό δεν είναι κάτι που μαθαίνεται ούτε με απομνημόνευση, ούτε με αποστήθιση. Είναι η ικανότητα που μένει στο τέλος της ημέρας, εάν όντως έχεις καταλάβει τον τρόπο με τον οποίο διακρίνεται η επιστήμη από τον μύθο. Σίγουρα αυτό είναι βασικό και το έχω διαπιστώσει και εγώ και όλοι μας. Χρειάζεται να μπορούμε να διακρίνουμε τι είναι έγκυρο και αξιόπιστο και τι είναι ψευδοεπιστήμη ή αερολογίες. Ηδιαπαιδαγώγηση ξεκινάει από το σπίτι, δεν αφορά μόνο το εκπαιδευτικό σύστημα με τη στενή έννοια. Εάν ένα παιδί είναι διαρκώς εκτεθειμένο σε θεωρίες συνωμοσίας που μεταμφιέζονται σε μια πραγματική διάσταση και πράξη, πόσο μπορεί το σχολείο να αλλάξει αυτή την αντίληψη; Υπάρχει, ξέρετε, ένας κόσμος, ιδιαίτερος, στον οποίο όταν μπεις, αποκτάς πλέον πρόβλημα ως πολίτης. Σύμφωνα με κάποιους εκπαιδευτικούς, διαπαιδαγώγηση είναι η μετάδοση ενός πολιτισμού. Αυτή η μετάδοση σήμερα συναντά πολλές δυσκολίες, ενώ ενδεχομένως παλιότερα να γινόταν πιο αυθόρμητα και πιο ανεμπόδιστα. Σήμερα υπάρχουν πολλές και αντιφατικές επιρροές από την κοινωνία, υπάρχει πολλή αμφισβήτηση, υπάρχει ένα χάος Αυτό γίνεται πιο σαφές στην περίπτωση της Εκκλησίας, που θέλει, αλλά δυσκολεύεται να μεταδώσει το μήνυμά της. Δεν είναι μόνο τώρα που η Εκκλησία αντιμετωπίζει δυσκολίες. Στη Γαλλική Επανάσταση μήπως ήταν εύκολος ο ρόλος της Εκκλησίας; Αμφισβητήθηκε ακόμη περισσότερο τότε. Κατ αρχήν, ο πολιτισμός είναι μια πολύ μεγάλη έννοια. Ξεκινά από απλές κοινωνικές δεξιότητες, δηλαδή πώς τρώμε, πώς κρατάμε το πιρούνι, τις συνήθειες που αφο- ρούν την προσωπική υγιεινή μας Αυτά είναι μέρος ενός πολιτισμού. Και φτάνει σε πολύ πιο σύνθετα θέματα που αφορούν τόσο τους τρόπους συμπεριφοράς, όσο κυρίως το πώς προσδιορίζεσαι ως προσωπικότητα μέσα σ ένα κοινωνικό σύνολο. Οι προκλήσεις για όλα αυτά είναι ασφαλώς διαφορετικές απ ό,τι πριν κάποια χρόνια, αλλά συγχρόνως, πολύ πιο ωραίες και ενδιαφέρουσες. Όσο πιο ανοιχτή είναι μια κοινωνία, τόσο περισσότερη πρόσβαση έχει στην πληροφόρηση. Όσο πιο πολλές επιλογές έχεις, τόσο τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσεις θα έχουν λιγότερο εύκολες απαντήσεις. Αλλά αυτό είναι το θετικό, δεν είναι καθόλου αρνητικό. Επίσης, ειδικά όσον αφορά την Εκκλησία, νομίζω ότι αυτό θα πρέπει να το προσεγγίσουμε και υπό την οπτική της θρησκευτικής ελευθερίας. Θα μπορούσαμε να έχουμε ένα καθεστώς, όπως υπήρξε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στη δική μας επί χούντας, που θα επέβαλλε μέσω των κρατικών μηχανισμών μια συγκεκριμένη θρησκευτική αντίληψη, δηλαδή θα προσπαθούσε, στην περίπτωσή μας, να μετατρέψει την Ορθόδοξη Εκκλησία σε κρατική υπηρεσία. Ενδεχομένως κάποιοι να νομίζουν ότι αυτό θα τους διευκόλυνε αλλά γιατί αυτό είναι σωστό, θεμιτό και καλό για την προαγωγή του πολιτισμού; Ο πολιτισμός δεν μπορεί να εδράζεται στην κρατική καταπίεση και πολύ περισσότερο δεν μπορεί να εδράζεται στην κρατική κα- ταπίεση η Ορθόδοξη Εκκλησία που κηρύττει την ελευθερία και την ιερότητα του ανθρώπινου προσώπου. Συνεπώς η Εκκλησία- οποιαδήποτε θρησκευτική κοινότητα θεωρεί ότι έχει την κατοχή της αλήθειας- έχει κάθε δικαίωμα να μιλήσει γι αυτήν και να δει την αλήθεια αυτή μέσα στο ευρύτερο θεωρητικό συγκείμενο του ελληνισμού. Ο ελληνισμός λόγω της μακραίωνης ιστορίας και πορείας του δίνει ό,τι δυνατότητα μπορεί να φανταστεί κανείς σχετικά με τη σύνθεση και την ένταξη στον ελληνικό πολιτισμό μιας θρησκευτικής κοινότητας. Αλλά αυτό δεν πρέπει να περνάει μέσα από καταναγκαστικές και υποχρεωτικές επιλογές. Ασφαλώς η μετάδοση του πολιτισμού δεν μπορεί να γίνεται με καταναγκασμό, ούτε να εννοούμε τη μετάδοση μιας ορισμένης ιδεολογίας. Αλλά όταν μέσα από τη διαδικασία της διαπαιδαγώγησης προσπαθούμε να διδάξουμε τη γνώση της ιστορίας, και μαζί μια παράδοση, και έναν τρόπο αντίληψης και ζωής, και αξίες όσον αφορά την κοινωνική ζωή, τότε πρόκειται για μετάδοση ενός πολιτισμού. Ήδη σε αυτό που περιγράφετε δεν συμφωνούν όλοι. Υπάρχουν συμπολίτες μας, οι οποίοι εκφράζονται πλέον και στην Ελληνική Βουλή μέσω της Χρυσής Αυγής, των οποίων η άποψη για τον ελληνικό πολιτισμό 6 7

4 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ δεν έχει καμία σχέση με την άποψη που έχουν άλλοι άνθρωποι. Δεν μιλάμε για την ίδια Ελλάδα. Και δεν μπορώ να δεχτώ ότι περιγράφουμε την ίδια έννοια και τις ίδιες αξίες όταν μιλάμε για την ελληνική Ιστορία και το ελληνικό έθνος. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα διαφοροποίησης ακόμα και εντός ακαδημαϊκής κοινότητας. Αν κάποιος μιλήσει για φυλετική συνέχεια του ελληνισμού, αυτομάτως έχει πάει στην περιοχή του μύθου. Ο ελληνικός πολιτισμός δεν συνδέεται με μία φυλή. Δεν είναι θέμα αίματος. Θα θυμάστε προ ετών τη συζήτηση περί της ένταξης των Αλβανών μεταναστών στην ελληνική κοινωνία και αν έχουν δικαίωμα ή όχι να σηκώνουν την ελληνική σημαία. Βεβαίως και έχουν δικαίωμα να σηκώνουν την ελληνική σημαία από τη στιγμή που το επιθυμούν οι ίδιοι και από τη στιγμή που έχουν εκπληρώσει τις προϋποθέσεις που θέτει ο Νόμος για το ποιος έχει δικαίωμα να σηκώσει την ελληνική σημαία, δηλαδή έχουν αριστεύσει στο σχολείο. Είναι και δική μας και δική τους τιμή. Η αδιάσπαστη συνέχεια του ελληνισμού δεν συνδέεται με το αίμα αλλά με τον πολιτισμό, συνεπώς όποιος είναι μέτοχος του ελληνικού πολιτισμού μπορεί να είναι Έλληνας. Υπάρχει ένα ακόμα παράδειγμα: ο περίφημος όρκος του Μεγάλου Αλεξάνδρου που δίνεται όταν έχει τελειώσει ο πόλεμος με τους Πέρσες. Είναι ένα καταπληκτικό κείμενο που ξεπερνά την εποχή του γιατί ακριβώς εκφράζει την αντίληψη ότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι πέρα και πάνω από φυλές. Και το λέει αυτό σε μια εποχή που οι Έλληνες είναι οργανωμένοι σε πόλεις-κράτη και μέσα σε αυτές είναι οργανωμένοι ανά φυλές. Κι όμως υπερβαίνει αυτό το πλαίσιο, προχωράει μπροστά. Ωστόσο μια παιδεία, μέσα από τα βιβλία της ιστορίας και όλων των άλλων μαθημάτων, μεταφέρει κάποιο πολιτισμό. Μεταφέρει την επικρατούσα, την «επίσημη» μορφή του πολιτισμού: δηλαδή και επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες και μια παράδοση. Σήμερα εμπλέκεται η επιστημονική κοινότητα στον τρόπο που βγαίνουν τα βιβλία. Δεν αποφασίζει μόνος του ο Υπουργός Παιδείας τι θα διδαχτεί στα σχολεία. Υπάρχει πρόγραμμα εκπαιδευτικής πολιτικής, πανεπιστήμια, εκπαιδευτική κοινότητα, κρίνονται ξανά και ξανά, αλλάζουν, προκαλούν μεγάλες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις και αυτό είναι πολύ φυσικό σε μια κοινωνία που θέλει να είναι δημοκρατική. Κατά τη γνώμη μου η ουσία της διαπαιδαγώγησης συνδέεται με τη διάπλαση μιας δημοκρατικής συνείδησης. Η δημοκρατική συνείδηση συνδέεται αναπόσπαστα με τη δυνατότητα ενός έθνους να ευημερήσει. Η έλλειψη δημοκρατίας δεν είναι απλά ένα πολιτικό ζήτημα, δηλαδή αν έχεις δηλαδή ελευθερία λόγου ή όχι. Έχει πολύ συγκεκριμένες και αποφασιστικές επιδράσεις στο αν ένα έθνος μπορεί να ευημερήσει ή όχι, πνευματικά και υλικά. Ο στόχος της πολιτικής είναι πώς οι άνθρωποι θα γίνουν ευτυχέστεροι, πώς θα ζήσουν καλύτερα. Δεν πρόκειται να ζήσουν καλύτερα σε μια κοινωνία φοβική, ανασφαλή, που κοιτάζει μόνο τον εαυτό της, που δεν θέλει καμία σχέση με οτιδήποτε θεωρεί ξένο ή με οτιδήποτε ορίζει η εξουσία ως ξένο. Αν θέλουμε να ευημερήσουμε υλικά και πνευματικά -και δεν υπάρχει υλική ευημερία χωρίς πνευματική ευημερία και το αντίστροφο, γιατί αυτά τα δύο πηγαίνουν μαζί- πρέπει να είμαστε ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία και μπορούμε να είμαστε. Η Ελλάδα δεν έχει τίποτα να φοβηθεί. Η διαπαιδαγώγηση και η παιδεία περιλαμβάνει και τον στόχο να εντάξει τον νέο σε μια κοινωνία, να του δώσει, δηλαδή, και δεξιότητες και μια νοοτροπία, και ικανότητα σκέψης, ώστε να μπορεί να ενταχθεί και να μπορεί να λειτουργήσει και να αξιοποιήσει τις ικανότητές του. Αυτή η ένταξη σήμερα δεν είναι απλή υπόθεση. Πόσο δύσκολη είναι η ένταξη των νέων στην κοινωνία; Διαρκώς συναντά δυσκολίες, ατελείωτες. Είναι ένας αγώνας που δεν σταματάει ποτέ. Κατ αρχήν υπάρχουν ταξικές διαστάσεις, όσο και αν κάποιοι το αρνούνται. Δεν είναι το ίδιο να μεγαλώνεις σε μια περιοχή με συγκεκριμένα ταξικά χαρακτηριστικά και σε μια περιοχή με άλλα ταξικά χαρακτηριστικά. Ένα παιδί που μεγαλώνει σε μια εργατική οικογένεια, η φτώχεια, η έλλειψη πόρων, η έλλειψη κουλτούρας στο σπίτι δημιουργούν μεγαλύτερες, ίσως και αξεπέραστες, προκλήσεις. Οι Έλληνες, σε ένα μεγάλο ποσοστό, είχαν την επιθυμία «τα παιδιά να σπουδάσουν», και αυτή είναι αποφασιστική παράμετρος ώστε η Ελλάδα να πετύχει τόσα πολλά στα μόλις 190 χρόνια ανεξαρτησίας. Εάν δεν είχαμε αυτή την προσέγγιση ως έθνος, θα ήμασταν ακόμα ένα τυπικό έθνος της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Αυτό μας διαφοροποιεί πάρα πολύ. Η τάση της μέσης ελληνικής οικογένειας να στείλει το παιδί της να σπουδάσει έχει εξήγηση, έχει σχέση με την ιστορία μας: οι Έλληνες μέχρι το 1821 ήταν σκλάβοι και μάλιστα υπό διωγμόν. Η ζωή, η τιμή και η περιουσία τους ήταν ανά πάσα στιγμή στη διάθεση οποιουδήποτε μουσουλμάνου αποφάσιζε ότι κάτι δεν έχει γίνει σωστά. Αυτό σήμαινε ότι ανά πάσα στιγμή έπρεπε να είσαι έτοιμος να μετακινηθείς για να σώσεις το κεφάλι σου. Για να γίνει αυτό, το μόνο που σίγουρα μπορείς να πάρεις μαζί σου είναι το κεφάλι σου και ό,τι έχει μέσα αυτό. Άρα την παιδεία. Ταυτόχρονα, οι Έλληνες στην Πόλη, η βυζαντινή αριστοκρατία, διασώθηκαν προσφέροντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες σε Οθωμανούς, που για δικούς τους λόγους δεν ήθελαν να ασχοληθούν με αυτές. Το θεωρούσαν υποτιμητικό. Και από τις δύο πλευρές, λοιπόν, το μήνυμα ήταν σαφές: παιδεία, μόρφωση, γράμματα. Έχει, επομένως, πολύ βαθιά ρίζα αυτή η υπόθεση. Η διαπαιδαγώγηση λειτουργεί ανάμεσα σ έναν δάσκαλο και σ έναν μαθητή. Κάποιος μεταδίδει κάτι στον νεότερο. Εκ φύσεως αυτή είναι μια σχέση ιεραρχική και άνιση. Κάποιος ξέρει και κάποιος δεν ξέρει. Υπάρχει παιδεία χωρίς ιεραρχία; Έχει επέλθει η εξής σημαντική αλλαγή σήμερα. Παλιά, ήσουν καθηγητής και όταν ανέβαινες στην έδρα, είχες λύσει επιτόπου το θέμα της ιεραρχίας. Ήσουν εσύ, η έδρα λίγο πιο ψηλά και μετά οι υπόλοιποι. Αυτό μπορεί να ισχύει σε κάποιο βαθμό στο δημοτικό. Από εκεί και ύστερα, για να είσαι εκείνος που όντως διδάσκει, πρέπει να αποδεικνύεις κάθε μέρα ότι όχι μόνο ξέρεις περισσότερα, αλλά και ότι μπορείς να τα μεταδώσεις στους μαθητές σου. Εάν λοιπόν τα παιδιά, και κυρίως οι έφηβοι, υποψιαστούν και πολύ περισσότερο ανακαλύψουν ότι αυτά που λες δεν συμφωνούν ακριβώς με την αλήθεια, κι εσύ ως διδάσκοντας διαχειριστείς αυτό το λάθος με τη λογική της ιεραρχίας, έχεις τελειώσει. Σήμερα λοιπόν ο ρόλος του καθηγητή, όπως συμβαίνει γενικότερα και με άλλα πράγματα, δεν είναι πια δεδομένος. Σε πολλούς Ευρωπαίους, εννοώ σε ανθρώπους με μεγάλη δημοκρατική παράδοση, κάνει εντύπωση το γεγονός ότι στην Ελλάδα η ιεραρχία δεν λειτουργεί, με ακραίο παράδειγμα τα πανεπιστήμια. Αμφισβητείται η έννοια της ιεραρχίας τα τελευταία 50 χρόνια. Αυτό δεν έχει θίξει και την έννοια της διαπαιδαγώγησης και της παιδείας; Ναι, την έχει θίξει, αλλά εδώ έχει σημασία να δούμε λίγο και την ιστορική βάση των όσων συζητάμε. Η εμπειρία της χούντας επηρεάζει μέχρι και σήμερα την πορεία της χώρας. Θεοποίησε την ιεραρχία, απαγόρευσε την αμφισβήτηση. Η πτώση της χούντας αποκάλυψε την αβυσσαλέα υποκρισία της, αποδείχθηκε στην πράξη ότι όλα αυτά ήταν απλώς λόγια. Η υποκρισία αυτή συμπαρέσυρε μια ολόκληρη δομή κοινωνίας. Το δικαίωμα του 8 9

5 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ φοιτητή να έχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση στα πανεπιστήμια, να οργανώνεται και να θέτει ζητήματα αντικαταστάθηκε με το δικαίωμα κάποιου να παραμένει φοιτητής για είκοσι χρόνια, να φτιάχνει ένα σύστημα κατανομής ισχύος μέσω των πρυτανικών εκλογών και τελικά ο ίδιος να καρπώνεται ένα σωρό πράγματα. Το να βρει κανείς όμως τη μέση οδό είναι πολύ δύσκολο και ειδικά όταν η κοινωνία σου δέχεται τις συνέπειες μιας οικονομικής κρίσης που είναι πρωτόγνωρη. Η Ελλάδα υπέστη τέτοια μείωση του πραγματικού της εισοδήματος που δεν έχει υποστεί καμία άλλη χώρα σε μη εμπόλεμη περίοδο. Πληρώνει όλες τις αμαρτίες της μέσα σε ελάχιστο χρόνο και είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρει νέες ισορροπίες. Σε πείσμα των άκρων, όμως, το πετυχαίνει. Η ιεραρχία είναι χρήσιμη, αλλά είναι άλλο πράγμα η ιεραρχία της διοίκησης και είναι διαφορετικό πράγμα η ιεραρχία εκείνη που απαιτεί ο καθηγητής να έχει πάντα δίκιο λόγω της ιδιότητάς του. Αυτή είναι μια άλλη κοινωνία, η δική μας βασίζεται σε άλλο μοντέλο. Πρέπει να σεβόμαστε το Νόμο επειδή ο Νόμος βασίζεται σε ένα δημοκρατικό Σύνταγμα προϊόν της ελεύθερης βούλησης του ελληνικού λαού. Γι αυτό και η αντίδραση εναντίον του Κοινοβουλίου με ύβρεις, όπως και η απαξίωση συλλήβδην του πολιτικού κόσμου και του Συντάγματος τελικά, στην ουσία εξυπηρετεί τον ολοκληρωτισμό και τον φασισμό. Άλλο πράγμα είναι να μη σ αρέσει ένας πολιτικός και να μην τον ψηφίζεις και άλλο πράγμα είναι να καταριέσαι το Κοινοβούλιο. Με τι θα το αντικαταστήσεις δηλαδή; Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι διαφορές μεταξύ των πολιτών μπορούν να γεφυρωθούν. Σε μας φαίνεται ότι οι κοινωνικές αναταράξεις είναι πιο ισχυρές. Οτελευταίος εμφύλιος πόλεμος στην Αγγλία νομίζω ότι έγινε τον 17ο αιώνα. Στην Ελλάδα ζουν ακόμα άνθρωποι που βίωσαν τον εμφύλιο πόλεμο. Για όποιον δεν αντιλαμβάνεται τι σημαίνει εμφύλιος, θα αναφέρω δύο στοιχεία: οι νεκροί όλων των πολέμων που έχει ζήσει ο ελληνικός λαός από το 21 μέχρι σήμερα είναι λιγότεροι από τους νεκρούς του εμφυλίου πολέμου. Η καταστροφή, δε, που υπέστη η ελληνική κοινωνία είναι απροσμέτρητη. Το γεγονός ότι οι μισοί Έλληνες είμαστε στην Αθήνα κι έχουν ερημώσει τα χωριά, ξεκινάει από τον εμφύλιο. Χωρίς τον εμφύλιο δεν θα είχε συμβεί αυτό. Μετά ήρθε και η χούντα, όπου η έννοια της ιεραρχίας πια είχε πάρει τη διάσταση ενός κράτους που ήταν αποφασισμένο να κυνηγήσει και να θέσει εκτός κανονικής ζωής ένα μέρος των πολιτών του. Οι πολίτες δεύτερης κατηγορίας στην Ελλάδα δεν ήταν πρώτα οι μειονότητες, ήταν οι κομμουνιστές και υπήρξαν και περιπτώσεις όπου οι μειονότητες είχαν δεχτεί πολύ λιγότερες πιέσεις από τους κομμουνιστές γιατί θεωρήθηκαν μικρότερη απειλή για το κράτος. Αυτά είναι πολύ πρόσφατα, τελείωσαν το 74 και, κυρίως, μετά το Να θυμίσω ότι η χώρα μας μόλις το 1989 ψήφισε νόμο που ήρε εντελώς και απολύτως τις συνέπειες του εμφυλίου πολέμου. Ίσως στην Ελλάδα έχουμε μεγαλύτερη δυσκολία να σεβαστούμε την ιεραρχία και την έννοια του Νόμου. Έχετε δίκιο. Ο τρόπος με τον οποίο γίναμε ελεύθερο έθνος και ο τρόπος με τον οποίο συνεχίσαμε να υφιστάμεθα ως κοινωνία και ως έθνος σε πολλές περιόδους της ζωής μας, εμπεριείχε την αδυναμία να κατανοήσουμε ότι αυτό το κράτος ήταν δικό μας. Τη μια η Βαυαροκρατία, την άλλη οι πτωχεύσεις που επέβαλλαν συγκεκριμένες δουλείες στη χώρα, οι Έλληνες ανέπτυξαν έναν έντονο τοπικισμό με τη μορφή της προσήλωσης στο τοπικό που ελέγχεται και όχι στο γενικό που ελέγχουν κάποιοι «άλλοι». Αυτός ήταν ο λόγος που δολοφονήθηκε ο Καποδίστριας καθώς προσπάθησε να διαλύσει τον τοπικισμό για να δημιουργήσει ένα σύγχρονο κράτος. Μετά ήρθε ένα συγκεντρωτικό κράτος που είχε πολλές επιτυχίες μέχρι την καταστροφή και την κατάρρευση του Το κεντρικό κράτος του εμφυλίου πολέμου και της χούντας είχε συγκεκριμένες επιδιώξεις σε πολιτικό επίπεδο που αποξένωσαν ένα μέρος των Ελλήνων με αποτέλεσμα ακόμα να υποφέρουμε ως κοινωνία από εκείνες τις επιλογές. Όλα αυτά δεν βοήθησαν στο να εμπεδωθεί σε όλους μας αυτό που έχει εμπεδωθεί σε χώρες της Ευρώπης, ότι αυτό το κράτος είναι δικό μας κι αφού είναι δικό μας, σεβόμαστε το Σύνταγμα. Εδώ αντιμετωπίζουμε το Σύνταγμα σε αρκετές περιπτώσεις σαν ένα απλό έγγραφο. Μα δεν είναι απλό έγγραφο. Το κράτος, λοιπόν, είναι δικό μας και το γεγονός αυτό συνδέεται με το Σύνταγμα. Πατριωτισμός είναι η τήρηση του Συντάγματος. Δεν είναι να διαλαλείς ότι είσαι καθαρόαιμος Έλληνας και ότι θέλεις να φύγουν οι μετανάστες γιατί η Ελλάδα σου ανήκει. Αυτή η κοινωνική συνείδηση δεν είναι ένας από τους βασικούς στόχους της εκπαίδευσης; Σαφώς και είναι. Αυτός ήταν και ο στόχος του μαθήματος «Αγωγή του πολίτη», που όμως ταυτίστηκε για ένα μεγάλο μέρος των συμπολιτών μας με τις προσπάθειες ενός συγκεκριμένου καθεστώτος, της χούντας, να πείσει τους πολίτες ότι η χούντα έχει δίκιο. Δυστυχώς δεν καταφέραμε να κάνουμε το διαχωρισμό μεταξύ του τίτλου ενός μαθήματος και της ουσίας του γιατί το θέμα δεν ήταν να πετάξουμε και τα δύο στον κάλαθο των αχρήστων αλλά να κρατήσουμε την ανάγκη διδασκαλίας ενός τέτοιου μαθήματος αλλάζοντας το περιεχόμενό του. Το σχολείο πρέπει να σου δείχνει το δρόμο για το τι σημαίνει να ζεις σε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία. Το σχολείο πρέπει να σε διδάσκει συνταγματικό πατριωτισμό. Αλλιώς πώς υφιστάμεθα ως κοινωνία; Η διαπαιδαγώγηση αφορά θεμελιωδώς την ελευθερία. Η ελευθερία σημαίνει ευθύνη. Δεν υπάρχει περίπτωση να μιλήσεις για ελευθερία χωρίς ευθύνη. Αν θέλεις να είσαι ελεύθερος, είσαι και υπεύθυνος. Η ελευθερία, που σημαίνει ελευθερία επιλογών, συνάδει απολύτως και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευθύνη των επιλογών κι εφόσον έχεις ευθύνη επιλογών, εκεί τελειώνει η συζήτησή μας. Άρα δεν μπορείς να έχεις ελευθερία χωρίς Νόμο. Η έλλειψη Νόμου είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για τη χειρότερη μορφή δεσποτισμού και φασισμού. Το παράδειγμα του Χίτλερ είναι πολύ ενδιαφέρον: ήταν μια κοινωνία εξόχως γραφειοκρατική, δηλαδή δίνονταν γραπτές εντολές και κρατούνταν γραπτά στοιχεία, όμως η πηγή του Νόμου δεν ήταν το Σύνταγμα αλλά η ανεξέλεγκτη βούληση ενός ανθρώπου. Συνεπώς, αν θέλουμε να μιλήσουμε για ελευθερία, είναι αυτονόητο ότι η προϋπόθεση είναι το Σύνταγμα και ο Νόμος. Η αντίληψη που λέει ότι πηγή του Νόμου μπορεί να είναι κάτι πέρα από τη Βουλή και έξω από το Σύνταγμα, είναι μια ολοκληρωτική και εξόχως επικίνδυνη αντίληψη για τον τρόπο που ζούμε και την δυνατότητα να ευημερήσουμε. Η παιδεία, η εκπαίδευση, έχει σκοπό να θεμελιώσει και κάποιες βασικές μεταφυσικές και ηθικές πεποιθήσεις στον νέο, ή αυτό επαφίεται στην οικογένεια; Όπως λέμε στην εκπαίδευση, υπάρχει το ρητό σχολικό πρόγραμμα, αλλά υπάρχει και το άρρητο. Είναι προφανές ότι το σχολείο, το πρώτο πράγμα που επιτελεί είναι μια διαδικασία ενσωμάτωσης στη βιομηχανική κοινωνία. Τα σχολεία υπάρχουν λόγω της βιομηχανικής κοινωνίας. Άρα εκεί διδάσκεται μια ηθική έτσι κι αλλιώς και μάλιστα ως τρόπο συμμετοχής στο κοινωνικό σύνολο. Αυτό εμπεριέχει και μερικά απλά αλλά κρίσιμα στοιχεία, π.χ. το ότι σηκώνεσαι το πρωί και πρέπει να είσαι στο σχολείο μια 10 11

6 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ συγκεκριμένη ώρα. Είναι σημαντική πρακτική για να ενσωματώσεις τη λογική του υπολογισμού του χρόνου. Αυτά που για εμάς είναι δεδομένα, μετά από χρόνια δυτικού τύπου εκπαίδευσης, δεν είναι καθόλου δεδομένα σε άλλες χώρες που έχουν άλλα μοντέλα. Το σχολείο λοιπόν σε μαθαίνει να έχεις μια συγκεκριμένη σχέση με το χρόνο. Το σχολείο θα σου μάθει ότι το ν αντιγράψεις δεν είναι ηθικά σωστό. Το σχολείο πρέπει να σου μάθε ότι δεν κλέβουμε το φαγητό του άλλου, ότι ο τρόπος επίλυσης μιας διαφοράς δεν είναι να σχηματίσεις μια συμμορία για να δείρεις αυτόν με τον οποίο διαφωνείς. Όλα αυτά είναι το άρρητο σχολικό πρόγραμμα, που αν το σχολείο αποτύχει να εφαρμόσει, τότε είναι δράμα για την κοινωνία. Συνεπώς, και το σχολείο έχει μεγάλη ευθύνη, και η οικογένεια το ίδιο, σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να φεύγει από το πλαίσιο της ευθύνης το ίδιο το παιδί. Το παιδί έχει ευθύνη για ορισμένα πράγματα. Δεν μπορούμε να μεγαλώνουμε παιδιά μέσα σε κλίμα ανευθυνότητας. Σκέφτομαι ότι υπάρχουν εκπαιδευτικά συστήματα που λένε ότι το σχολείο προσφέρει γνώσεις, πειθαρχία, δεξιότητες. Πέραν τούτου, οι ηθικές πεποιθήσεις και αξίες είναι δουλειά της οικογένειας. Υπάρχουν όμως και άλλα συστήματα που θέλουν να μεταδώσουν ηθικές αξίες και πεποιθήσεις ή τα βασικά χαρακτηριστικά μιας εθνικής ή πνευματικής παράδοσης. σμό και όχι στο ουσιαστικό που είναι η ηθική. Το σχολείο λοιπόν, είτε το λέει είτε δεν το λέει, μαθήματα κοινωνικής δεξιότητας και γενικότερης ηθικής, παραδίδει έτσι κι αλλιώς. Ο συνταγματικός πατριωτισμός είναι υποχρέωση του σχολείου, όπως είναι υποχρέωση του σχολείου να διδάξει τον πολιτισμό αυτής της χώρας, να μάθει στους μαθητές πολύ καλά τη γλώσσα της χώρας στην οποία μένουν, να δείξει τι έκαναν οι προηγούμενοι από εμάς για να μπορούμε εμείς σήμερα να είμαστε όπως είμαστε. Τα ελληνικά Συντάγματα από το 1822 έχουν ως βασικό άρθρο τους τη θρησκευτική ελευθερία. Είναι αντισυνταγματικό και αντιπατριωτικό να κάνεις μαθήματα τα οποία ωθούν τα παιδιά να αυτό-περιχαρακώνονται, να αυτό-περιθωριοποιούνται και να δαιμονοποιούν το διαφορετικό. Ο πατριωτισμός έχει σημασία. Πώς μπορώ να είμαι σωστός πολίτης όταν δεν αγαπώ την κοινωνία μέσα στην οποία μεγάλωσα, όταν απορρίπτω και την κοινωνία και το Σύνταγμα; Για να συμβάλλω στην κοινωνία πρέπει να την εκτιμώ. Δεν γίνεται να την αποστρέφομαι. Όλοι μπορούν να μιλούν για πατριωτισμό. Δεν μπορούν όμως να μας μιλούν για πατρίδα και πατριωτισμό εκείνοι που συνεργάστηκαν με τους χιτλερικούς για να καίνε χωριά στην πατρίδα μας και να εκτελούν χιλιάδες Έλληνες που αγωνίζονταν για την ελευθερία, εκείνοι που χρησιμοποίησαν στις δικές τους επιχειρήσεις μετανάστες τους οποίους δεν πλήρωναν, που δεν ήταν νόμιμοι και μετά κατηγορούσαν τους μετανάστες. Αυτό δεν είναι πατριωτισμός, αλλά καθαρή προδοσία. Αν πάμε πίσω, στην αρχαία Ελλάδα, υπάρχει ο περίφημος διάλογος μεταξύ Ελλήνων και Περσών, όπου οι Έλληνες αναφέρουν ότι διαφέρουν από τους Πέρσες γιατί δεν προσκυνούν ανθρώπους. Η βασική διαφορά του ελεύθερου ανθρώπου είναι ότι δεν προσκυνάει άλλους ανθρώπους, «προσκυνάει» το Νόμο. Αυτό είμαστε και σ αυτό το σημείο η πολιτισμική συνέχεια είναι αδιάσπαστη, όπως και στη γλώσσα μας. Έχει πολύ μεγάλη σημασία η ελευθερία να βρίσκεται στο κέντρο της προσπάθειάς μας. «Προ- Και η πρώτη και η δεύτερη στάση έχουν ηθική διάσταση και είναι και πολύ συγκεκριμένη. Το ότι κάποιος την εκφράζει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει γιατί είμαστε σε μια ελεύθερη κοινωνία, σε μια κοινωνία όπου λειτουργούν ιδιωτικά σχολεία και αυτό είναι νόμιμο. Και μόνο, όμως, που κάποιος λέει ότι στις οκτώ το πρωί πρέπει οι μαθητές να βρίσκονται εκεί, είναι θέμα κοινωνικής δεξιότητας. Όταν ένας καθηγητής βλέπει το μαθητή απείθαρχο, θα του κάνει παρατήρηση, φυσικά. Όταν ο δάσκαλος νουθετεί τους μαθητές, αυτό είναι ηθική. Το αν είναι χριστιανική, μουσουλμανική, εβραϊκή ή γενικώς ηθική, είναι άλλη ιστορία, εκεί πηγαίνουμε στον προσδιορισκυνούσαν» το Νόμο, τον οποίο με τα μέτρα της εποχής εκείνης τον ψήφιζαν εκείνοι που είχαν την ευθύνη για τις τύχες των πόλεων, και τον ακολουθούσαν. Ήταν δημοκρατία. Η σκέψη των Αμερικανών ήταν και είναι βαθύτατα επηρεασμένη από την αρχαία Ελλάδα. Μια άλλη ενδιαφέρουσα παρατήρηση για τη διαπαιδαγώγησή μας στην Ελλάδα είναι ότι εξαιτίας της γλωσσικής διαμάχης μεταξύ καθαρεύουσας και δημοτικής δίνουμε μεγάλη έμφαση στη γραμματική και το συντακτικό των αρχαίων ελληνικών και όχι στο περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να μαθαίνουμε αυτά που οι αρχαίοι Έλληνες έλεγαν μέσω των Αμερικανών και άλλων ξένων. Ακόμα έχουμε την τάση να υποτιμάμε εντελώς τη βυζαντινή γραμματεία. Υπάρχει ένα καταπληκτικό κείμενο του Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, που είναι η απάντηση σε όσα έγραψε ο Μακιαβέλι αιώνες μετά, για το τι σημαίνει ηγεμόνας και το πώς πρέπει να λειτουργεί μια κοινωνία. Είναι ένα καταπληκτικό κείμενο, αλλά πόσοι το έχουν διαβάσει; Το ίδιο και τα πατερικά κείμενα, και τη βυζαντινή γραμματεία γενικότερα. Το Βυζάντιο δεν ήταν μόνο θρησκεία, ήταν κι ένας τεράστιος πολιτισμός, μια αξεπέραστη Αυτοκρατορία, η μεγαλύτερη και ισχυρότερη στην εποχή της. Για αιώνες ήταν ο κυρίαρχος πολιτισμός στην υφήλιο κι έχει σημαδέψει ανεξίτηλα την ιστορία της Ευρώπης. Αυτά όμως που δεν πρέπει να τα αγνοούμε ως Έλληνες, περιστρέφονται γύρω από μερικές βασικές έννοιες. Ο χριστιανισμός ο ίδιος ως βασική του αντίληψη, στον πυρήνα του, έχει πάλι την ελευθερία και μάλιστα εκείνη που έδωσε ο Θεός, γιατί αυτή είναι που μας κάνει ανθρώπους. Ο Θεός, αν ήθελε, θα μπορούσε να μην μας δώσει ποτέ τη λογική και την ελεύθερη βούληση, δηλαδή το δικαίωμα να σκεφτόμαστε, να αποφασίζουμε ελεύθερα και να έχουμε την ευθύνη των επιλογών μας. Άρα αν πρέπει να υπάρχει ένα θεμέλιο στη διαπαιδαγώγηση και στον τρόπο που καταλαβαίνουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας, βεβαίως είναι η λογική και η ελευθερία και ελευθερία σημαίνει ευθύνη και όχι αναρχία. Όπως είπε ο Αριστοτέλης, όποιος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, όπως θέλει και όποτε θέλει, γι αυτό και μπορεί να ζει μόνος του, είναι είτε ζώο είτε Θεός. Διαπαιδαγώγηση στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας Οι ενήλικες με τη διαπαιδαγώγηση πρέπει να προσφέρουν φροντίδα και εφόδια προς τη νέα γενιά, η οποία, ωστόσο, μεγαλώνει πολύ διαφορετικά από κάθε άλλη προηγούμενη γενιά. Είναι μια γενιά που κινείται μέσα στην «αληθινή» πραγματικότητα και την «εικονική» πραγματικότητα, μέσα στην πολύμορφη κοινωνία και στα αντιφατικά μηνύματά της. Οι νέοι σήμερα έχουν μια διαφορετική σχέση με τη φύση από τους παλαιότερους και τους προγόνους τους. Δεν μεγάλωσαν στην επαρχία, δεν έχουν δει την κότα να τρέφει τα πουλάκια της ούτε έζησαν κοντά με τα ζώα, το πρόβατο, την αγελάδα, το γαϊδούρι. Δεν ακολούθησαν το σταθερό ρυθμό ζωής που δίνει η φυσική ζωή. Όλα αυτά τα είδαν αποσπασματικά σε περιόδους διακοπών, τα γνωρίζουν, αλλά δεν τα γνωρίζουν βιωματικά. Δεν γνώρισαν πολέμους, την πείνα και τις στερήσεις που απειλούν τη ζωή, δεν ξεριζώθηκαν από μεταναστεύσεις και επιδρομές αλλοφύλων, δεν κινδύνεψαν από σφαίρες ή από το βίαιο μίσος του εχθρού. Δεν έμαθαν τη γνώση από τους παλαιότερους, ούτε τη σοφία από την πείρα των γερόντων. Η γνώση σήμερα έρχεται από το μέλλον, από ό,τι είναι πιο σύγχρονο, πιο νέο, πιο ενημερωμένο. Το παλιό είναι γρήγορα ξεπερασμένο, και το νέο, κι αυτό περνά με ταχύτητα. Τη θέση του δασκάλου την πήρε η τηλεόραση, η εικόνα, το εικονικό. Διαμορφώνει και διαπαιδαγωγεί πλέον η διαφήμιση. Διδάσκουν τα μέσα επικοινωνίας. Τα πάντα 12 13

7 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ... ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ÉÉ. Συνέντευξη με τον κ. Αντώνη Ρηγούτσο Διευθυντή του Δημοτικού σχολείου Δελασάλ Αλίμου Ως εκπαιδευτικός αλλά και ως γονέας το θέμα της διαπαιδαγώγησης είναι σημαντικό για σας. Τι σημαίνει διαπαιδαγωγώ; Τι θέλω να πετύχω; Τι θέλω να μεταδώσω; Ποιος είναι ο βασικός στόχος της διαπαιδαγώγησης; Διαπαιδαγωγώ σημαίνει παρέχω παιδεία και όχι εκπαίδευση. Η εκπαίδευση είναι μέρος της παιδείας. Σε εκπαίδευση υπόκεινται και τα ζώα. Σε παιδεία, όμως, μόνο οι άνθρωποι. Στόχος της παιδείας είναι να δημιουργήσει ανθρώπους που να έχουν τη δυνατότητα να επεξεργάζονται τις γνώσεις που τους προσφέρονται, χρησιμοποιώντας ως πρωταρχικό κριτήριο τη λογική. Να μπορούν να επινοήσουν λύσεις, να πάρουν αποφάσεις και να βγάλουν συμπεράσματα, έστω κι αν αυτά τα συμπεράσματα είναι εσφαλμένα. Σωστό μυαλό δεν είναι αυτό που κατέχει πολλές γνώσεις, αλλά αυτό που κατέχει πολλούς τρόπους σκέψης. Σωστό μυαλό σημαίνει κριτικό μυαλό. Δυστυχώς, στο σύγχρονο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, η παιδεία έχει υποκατασταθεί από την εκπαίδευση. Η γνώση έχει υποκατασταθεί από μια πανσπερμία πληροφοριών. Η αχίλλειος πτέρνα της παιδείας, και όχι μόνο της ελληνικής, έγκειται στο ότι αντί να αναπτύσσει τις κριτικές, αναπτύσσει τις υποκριτικές ικανότητες των παιδιών. Έτσι ο νέος άνθρωπος μετατρέπεται σε ηθοποιό, που υποδύεται ρόλους, χωρίς να ζει τη δική του συνειδητή ζωή. Από μικρά τα παιδιά, μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ασκούνται στον μιμητισμό και στον καταναλωτισμό, κάνοντας το ουσιώδες ανούσιο. Για παράδειγμα, σχολεία της επαρχίας διοργανώνουν εκδρομές στην Αττική, όχι για να επιστρεφθούν την Ακρόπολη ή τα μουσεία, αλλά για να επισκεφθούν το The Athens Mall. Ποια είναι στα στηρίγματα και ποια τα εμπόδια που συναντάμε σήμερα στην κοινωνία για το σκοπό αυτόν; Ηεποχή μας χαρακτηρίζεται από την παγκοσμιοποίηση, την αλλαγή των αξιών, τη χαλάρωση των δομών της οικογένειας, τον καταναλωτισμό και την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας. Μέσα σ' αυτόν τον γοργά μεταβαλλόμενο κόσμο, η εκπαίδευση καλείται να προετοιμάσει παιδιά και νέους για μια κοινωνία που θα είναι σίγουρα διαφορετική από τη σημερινή. Αυτό θα το πετύχει αφενός με τη μετάδοση πανανθρώπινων αξιών και βασικών γνώσεων, και αφετέρου με την ανάπτυξη του κριτικού πνεύματος και της ικανότητας στη λήψη αποφάσεων. Οι μαθητές σήμερα δεν έχουν ανάγκη από έναν οδηγό, ο οποίος θα τους βάλει σε ένα λεωφορείο για να τους πάει στον προορισμό τους, αλλά, από έναν δάσκαλο που θα τους μάθει να οδηγούν, ώστε να πάνε οι ίδιοι με ασφάλεια στον προορισμό, που μελλοντικά θα επιλέξουν. Μπορεί να γίνει συνδυασμός της εκπαίδευσης (εκμάθηση δεξιοτήτων, γνώσεων και ικανοτήτων) αφενός και της καλλιέργειας του χαρακτήρα, της παιδείας, της ψυχικής καλλιέργειας αφετέρου; Όχι μόνο μπορεί, αλλά επιβάλλεται ο συνδυασμός αυτός. Η εκμάθηση δεξιοτήτων και γνώσεων μπορεί να απευθύνεται και σε ρομπότ. Ο άνθρωπος, όμως, έχει ανάγκη από ολιστική εκπαίδευση, κατά την οποία καλλιεργούνται και διαμορφώνονται αρμονικά όλες οι πτυχές του πνεύματος και του σώματός του. Από την άλλη πλευρά, το σχολείο πρέπει να δίνει στους μαθητές του ίσες ευκαιρίες στο δικαίωμα της πολύπλευρης μάθησης και να βρίσκεται διαρκώς σε μια ασταμάτητη πορεία βελτίωσης. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγει τους αποκλεισμούς και να απευθύνεται σε όλους. Να προσφέρει ίσες ευκαιρίες εξέλιξης σε όλα τα παιδιά, σε προικισμένα, σε ανάπηρα παιδιά ή σε παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, φτωχά παιδιά, απομονωμένα άτομα ή ομάδες. Τι προσόντα ζητάτε από έναν δάσκαλο; Τι θα ζητούσατε από έναν γονέα για να συνεργαστεί σωστά μαζί σας; Ηεκπαίδευση πρέπει να διαθέτει όραμα. Και ο εκπαιδευτικός, εκτός από καλός παιδαγωγός, πρέπει να ενστερνίζεται το όραμα του οργανισμού στον οποίο εργάζεται. Είτε αυτός είναι δημόσιος είτε ιδιωτικός. Το ίδιο συμβαίνει και με τους γονείς. Οι συνθήκες διαπαιδαγώγησης του παιδιού είναι ιδανικές, όταν γονείς και σχολείο μοιράζονται τα ίδια ιδανικά, αποδέχονται την ίδια παιδαγωγική μέθοδο και στηρίζουν από κοινού τα παιδιά. Σε αντίθετη περίπτωση, ό,τι χτίζει ο ένας, το καταστρέφει το ο άλλος. στον κόσμο είναι παροδικά και κοντινά. Υπάρχει άμεση επικοινωνία με το μακρινό φίλο, το μακρινό τοπίο, την μακρινή γνώση. Η τεχνολογία τα φέρνει όλα κοντά. Κατά κάποιο τρόπο τουλάχιστον. Το ανθρώπινο περιβάλλον δεν είναι πλέον το σταθερό πλαίσιο μιας κοινότητας, μιας οικογένειας. Ήταν παλαιότερα σταθερό, γιατί οι γονείς και οι γονείς των γονιών ήταν γνωστοί, ήταν και αυτοί εκεί στο ίδιο μέρος. Τώρα το περιβάλλον είναι πολύμορφο, έχουν έρθει άνθρωποι από άλλες χώρες και άλλες γλώσσες. Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικοί πολιτισμοί, διαφορετική λογική. Οι σημερινοί νέοι είναι διαφορετικοί από τους νέους προηγούμενων γενεών, γιατί οι εμπειρίες τους είναι πρωτόγνωρες. Ηεκπαίδευση διδάσκει -με όλες τις δυσκολίεςτους νέους να βρίσκουν γνώσεις, να αποκτούν δεξιότητες, αλλά πώς θα βρεθεί απάντηση σε άλλα διαφορετικά ερωτήματα, όπως: Ποιος είμαι; Τι θέλω; Γιατί είμαι στον κόσμο, πού ανήκω, τι πρέπει να διαλέξω, τι νόημα έχει η ζωή μου, ποιος θα είναι ο προορισμός μου και τι αξία έχει; Ηκαρδιά του ανθρώπου είναι η ίδια. Θα αναζητά πάντα την αλήθεια και την έξοδο από το ψέμα, τη σωτηρία από το κακό, τη νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο, την κοινωνία με τον άλλον και την έξοδο από τη μοναξιά. Οι ενήλικες χρειάζεται να έχουν να μεταδώσουν και να ξαναδούν τον τρόπο που θα μεταδώσουν. Η διαπαιδαγώγηση σήμερα έχει γίνει εξαιρετικά κρίσιμη και εξαιρετικά δύσκολη. Ειρήνη Κουτελάκη 14 15

8 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ Έχετε την εντύπωση ότι η διαπαιδαγώγηση έχει ξεφύγει από τα χέρια των εκπαιδευτικών και βρίσκεται στα ΜΜΕ; Μπορούμε ακόμη να μεταδώσουμε στους νέους απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα που αφορούν το νόημα της ζωής, τις αξίες, τον τρόπο ζωής ; ΌΣχεδόν από τη νηπιακή του ηλικία το παιδί γίνεται αποδέκτης πλήθους πληροφοριών από τα ΜΜΕ. Και όπως το μυαλό του είναι σαν σφουγγάρι και απορροφά τα πάντα, αποθηκεύει, μιμείται και επαναλαμβάνει. Πριν πάει σχολείο, μέσω των ΜΜΕ, το παιδί έχει ήδη αποδεχθεί ένα σύστημα αξιών και έχει μυηθεί στον καταναλωτισμό. Τα ΜΜΕ, επίσης, συστηματικά υποκαθιστούν τη γνώση με την πληροφορία. Στο μυαλό του παιδιού οι πληροφορίες καρφώνονται σαν πρόκες. Ένα τέτοιο μυαλό μπορεί κάποτε να σβήσει, όπως το πορτατίφ όταν τραβήξουμε την πρίζα. Διότι όλες αυτές οι άχρηστες πληροφορίες δεν είναι σε καμιά περίπτωση γνώσεις διαρκείας. Αυτό που διαρκεί όσο η ζωή είναι η αγάπη για την έρευνα. Ο γόνιμος στοχασμός και προβληματισμός. Ο ρόλος του σχολείου, επομένως, δεν είναι να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που αφορούν το νόημα της ζωής, αλλά να βοηθήσει τον μαθητή να αναζητήσει και να ανακαλύψει τις δικές του λύσεις. Να τον εφοδιάσει με τις αρχές και τα εργαλεία που θα τον συνοδεύουν μια ζωή και με τα οποία θα μπορεί να παίρνει πάντα τις καλύτερες και σωστότερες αποφάσεις για τον εαυτό του και την κοινωνία. Ας θυμηθούμε την κινέζική ιστορία με τον δάσκαλο και τον μαθητή του: - Δάσκαλε πεινάω. Σε παρακαλώ, πιάσε μου ένα ψάρι. - Έλα να σε μάθω να ψαρεύεις. Αν σου πιάσω ένα ψάρι, θα χορτάσεις μια φορά. Αν μάθεις να ψαρεύεις, δεν θα πεινάσεις ποτέ. ÉÉÉ. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Κείμενο από τη ΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ «Η μέγιστη σπουδαιότητα»- Ρώμη 1965 Ημέγιστη σπουδαιότητα της εκπαίδευσης στη ζωή του ανθρώπου και τα αποτελέσματα που αυτή φέρνει στη σύγχρονη κοινωνική πρόοδο αποτελούν αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης από την Εκκλησία, η οποία έχει συγκεκριμένο καθήκον σε σχέση με την πρόοδο και την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και για το λόγο αυτό έχει δηλώσει ορισμένες θεμελιώδεις αρχές για τη χριστιανική παιδεία, μερικές από τις οποίες αναφέρονται εδώ. Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην παιδεία Όλοι οι άνθρωποι, σε όποια φυλή, κατάσταση και ηλικία και αν ανήκουν, δυνάμει της αξιοπρέπειάς τους ως πρόσωπα, έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα στην παιδεία. Η πραγματική παιδεία πρέπει να προάγει την κατάρτιση του ανθρώπου, τόσο ενόψει του απώτερου σκοπού του, όσο και για το καλό των διαφόρων ομάδων στις οποίες ο άνθρωπος είναι μέλος και στις οποίες ως ενήλικος θα έχει και υποχρεώσεις. Τα παιδιά και οι νέοι οφείλουν να βοηθιούνται να αναπτύξουν αρμονικά τις φυσικές, ηθικές και διανοητικές τους ικανότητες, να αποκτήσουν σταδιακά μα ωριμότερη αίσθηση της υπευθυνότητας, στην προσπάθεια να οδηγήσουν σωστά την προσωπική τους ζωή και την κατάκτηση της πραγματικής ελευθερίας, ξεπερνώντας με θάρρος και προσκαρτερία όλα τα εμπόδια. Θα πρέπει επίσης να εισάγονται στην κοινωνική ζωή ώστε, εφοδιασμένοι με τα μέσα που της είναι απαραίτητα και κατάλληλα, να μπορέσουν ενεργά να ενταχθούν στις ομάδες που αποτελούν την ανθρώπινη κοινότητα, διαθέσιμοι στο διάλογο με τους άλλους και συμβάλλοντας σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση του κοινού καλού. Τα παιδιά και οι νέοι έχουν δικαίωμα να βοηθηθούν τόσο στο να αξιολογούν με ορθή συνείδηση και να δέχονται προσωπικά τις ηθικές αξίες, όσο και στη βαθύτερη γνώση και στην αγάπη του Θεού. Γι αυτό ζητά και συνιστά σε όσους κυβερνούν τους λαούς ή προΐστανται της παιδείας, να κάνουν ώστε ποτέ η νεότητα να μη στερηθεί αυτό το ιερό δικαίωμα. Παροτρύνει τα τέκνα της Εκκλησίας να εργαστούν γενναιόδωρα σε όλους τους τομείς της παιδείας με σκοπό ειδικότερα μια ταχύτερη εξάπλωση των μεγάλων ευεργετημάτων της παιδείας και της κατάρτισης όλων, σε ολόκληρο τον κόσμο

9 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ Οι γονείς, πρώτοι παιδαγωγοί Οι γονείς, έχοντας μεταδώσει τη ζωή στα παιδιά, έχουν τη μέγιστη υποχρέωση να διαπαιδαγωγήσουν τα παιδιά. Γι αυτό θεωρούνται ως οι πρώτοι και κύριοι παιδαγωγοί τους. Αυτός ο παιδαγωγικός τους ρόλος είναι τόσο σημαντικός ώστε, εάν λείψει, μπορεί πολύ δύσκολα να αναπληρωθεί. Αναλογεί, πράγματι, στους γονείς να δημιουργήσουν μέσα στην οικογένεια εκείνη την ατμόσφαιρα που ευνοεί την πλήρη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, προσωπικά και κοινωνικά. Η οικογένεια, λοιπόν, είναι το πρώτο σχολείο των κοινωνικών αρετών, των οποίων έχουν ανάγκη όλες οι κοινωνίες. Το καθήκον της διαπαιδαγώγησης, όπως πρώτιστα ανήκει στην οικογένεια, έτσι απαιτεί τη βοήθεια όλης της κοινωνίας. Γι αυτό, πέρα από τα δικαιώματα των γονέων και εκείνων στους οποίους οι γονείς αναθέτουν μέρος του εκπαιδευτικού τους καθήκοντος, υπάρχουν συγκεκριμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις που ανήκουν στην κοινωνία διότι αυτή οφείλει να διαθέτει ό,τι είναι απαραίτητο στο επίγειο κοινό καλό. Περιλαμβάνεται στα καθήκοντά της να ευνοεί με διάφορους τρόπους τη διαπαιδαγώγηση της νεότητας, δηλαδή να υπερασπίζεται τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων και των άλλων που ασκούν παιδαγωγική δραστηριότητα και να τους παρέχει τη βοήθειά της. Βάσει της αρχής της επικουρικότητας, εκεί όπου λείπει η πρωτοβουλία των γο- νέων και των άλλων φορέων, το εκπαιδευτικό έργο, σεβόμενοι ωστόσο τις επιθυμίες των γονέων, ανήκει στην πολιτεία. Επιπλέον, η πολιτεία οφείλει να ιδρύει, στο μέτρο που αυτό απαιτεί το κοινό καλό, δικά της σχολεία και εκπαιδευτικούς θεσμούς. Η υποχρέωση της παιδείας αφορά, με ιδιαίτερο τρόπο, την Εκκλησία, πάνω απ όλα γιατί έχει το καθήκον να αναγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους την οδό της σωτηρίας και να κοινωνήσει στους πιστούς τη ζωή του Χριστού. Σ αυτά τα παιδιά της λοιπόν, η Εκκλησία ως μητέρα οφείλει να παρέχει μια τέτοια παιδεία ώστε όλη τους η ζωή να διαπερνάται από το πνεύμα του Χριστού. Ταυτόχρονα όμως η Εκκλησία προσφέρει το έργο της σε όλους τους λαούς για να προάγει την ολοκληρωτική τελειότητα του ανθρώπου όπως και για το καλό της επίγειας κοινωνίας και για την οικοδόμηση ενός πιο ανθρώπινου κόσμου. Το σχολείο Ανάμεσα σε όλα τα εκπαιδευτικά εργαλεία ιδιαίτερη σημασία έχει το σχολείο, το οποίο δυνάμει της αποστολής του, ενώ φροντίζει διαρκώς την ωρίμανση των διανοητικών ικανοτήτων, αναπτύσσει την ικανότητα της κρίσης, φέρνει σε επαφή την πολιτιστική παρακαταθήκη που αποκτήθηκε από τις προηγούμενες γενεές, προάγει το νόημα των αξιών, προετοιμάζει στην επαγγελματική ζωή, δημιουργεί και μια σχέση φιλίας ανάμεσα σε μαθητές διαφορετικού χαρακτήρα και κοινωνικής προέλευσης, προδιαθέτοντας και ευνοώντας την αμοιβαία κατανόηση. Επίσης, το σχολείο αποτελεί ένα κέντρο στη δραστηριότητα και στην πρόοδο του οποίου πρέπει να συμμετέχουν μαζί οι οικογένειες, οι δάσκαλοι, οι διάφορου είδους οργανώσεις, η πολιτεία και όλη η ανθρώπινη κοινότητα. Το μη καθολικό σχολείο ΗΕκκλησία, με επίγνωση της σπουδαίας υποχρέωσης να μεριμνά επιμελώς για την ηθική και θρησκευτική διαπαιδαγώγηση όλων των παιδιών της, οφείλει να καθίσταται παρούσα, με ξεχωριστή στοργή και με την αρωγή της, σε πάρα πολλά παιδιά της που εκπαιδεύονται σε μη καθολικά σχολεία. Το καθολικό σχολείο Το καθολικό σχολείο, όπως και τα άλλα, επιδιώκει τους πολιτιστικούς σκοπούς του σχολείου και την ανθρώπινη κατάρτιση των νέων. Όμως το χαρακτηριστικό του στοιχείο είναι να δίδει ζωή σε ένα κοινοτικό σχολικό περιβάλλον που να διαπερνάται από το ευαγγελικό πνεύμα ελευθερίας και αγάπης, να βοηθά τους εφήβους, αναπτύσσοντας την προσωπικότητά τους να μεγαλώνουν και ως εκείνη την καινούργια δημιουργία που έγιναν με το βάπτισμα, και τέλος να συντονίζουν όλη την ανθρώπινη παιδεία με το μήνυμα της σωτηρίας ώστε η γνώση του κόσμου, της ζωής, του ανθρώπου, που αποκτούν σιγά-σιγά οι μαθητές, να φωτίζεται από την πίστη. Μόνο έτσι το καθολικό σχολείο, όπως είναι υποχρέωσή του, ανοίγεται στις ανάγκες της παρούσας προόδου, ενώ διαπαιδαγωγεί τους μαθητές του στο να προάγουν αποτελεσματικά το καλό της επίγειας πολιτείας. (Από το βιβλίο «Η Β ΒΑΤΙΚΑΝΗ ΣΥΝΟΔΟΣ, Διατάξεις-Διατάγματα-Δηλώσεις-Μηνύματα», Επιμέλεια: Ιωάννης Ασημάκης, Λέων Κισκίνης. ISBN: ) ΣΧΟΛΙΑ: ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Παρόλο που, εξ αρχής, η Εκκλησία έχει τοποθετήσει στο επίκεντρο της αποστολής της την ολοκληρωμένη παιδεία του ανθρώπου, δυστυχώς, μια τέτοια παιδεία, και ειδικά έξω από σχολεία που εμπνέονται από θρησκευτικές αρχές, δύσκολα εδραιώνεται. Το σημερινό τοπίο, παρότι διαφοροποιείται στα διάφορα μέρη του κόσμου, χαρακτηρίζεται από κοινά στοιχεία. Ανάμεσα σε όλα, το πιο σημαντικό είναι αναμφίβολα το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, που δεν έχει να κάνει μονάχα με τον τομέα της οικονομίας, αλλά και του πολιτισμού, της πολιτικής και της παιδείας. Αυτή ευνοεί τη συνάντηση και την ανταλλαγή ανάμεσα στους λαούς, από την άλλη πλευρά όμως παράγει επικίνδυνες πολιτισμικές αφομοιώσεις, ένα είδος πολιτισμικής αποικιοκρατίας. Επιπλέον, η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών, η διάδοση της πληροφορικής, η ταχύτητα των επικοινωνιών, καθιστούν απαραίτητη την προσαρμογή της εκπαίδευσης και της παιδείας, έτσι ώστε να γίνεται πλέον λόγος για ριζικό μετασχηματισμό της διαδικασίας της παραδοσιακής διδασκαλίας και μάθησης. Μπροστά σε αυτού του είδους τα προβλήματα, το σημερινό εκπαιδευτικό πλαίσιο βρίσκεται σε βαθιά αμηχανία. Στον εκπαιδευτικό κόσμο, ιδίως στη Δύση, γίνεται επίσης αντιληπτή μια διάχυτη κόπωση εκ μέρους των εκπαιδευτικών, οι οποίοι αισθάνονται αποθαρρυμένοι και βλέπουν να ματαιώνεται το εκπαιδευτικό έργο τους. Ανάμεσα στα πολύ ανησυχητικά σημεία συγκαταλέγεται και η δυσκολία των οικογενειών- που είναι οι πρώτες υπεύθυνες για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους- να γίνουν ενεργό τμήμα της εκπαιδευτικής κοινότητας. Εκτός αυτού, γινόμαστε μάρτυρες μιας απώλειας της αίσθησης της παιδείας που συνδέεται στενά με την εξασθένιση των αξιών, ειδικά εκείνων που υποστηρίζουν τις επιλογές ζωής: την οικογένεια, την εργασία και τις ηθικές επιλογές. Έτσι η παιδεία υποφέρει κι εκείνη από τα δεινά που πλήττουν την κοινωνία μας, δηλαδή τον διάχυτο υποκειμενισμό, τον ηθικό σχετικισμό και τον μηδενισμό. Η καθολική παιδαγω

10 ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ γική παράδοση επαναλαμβάνει σθεναρά την κεντρική θέση του ανθρώπου στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ένα σωστό παιδαγωγικό περιβάλλον στοχεύει στην ολοκληρωμένη μόρφωση του ανθρώπου και τον βοηθά να προσεγγίσει με τρόπο συστηματικό και κριτικό τον πολιτισμό και την πραγματικότητα. Η παιδεία θα πρέπει να είναι σε θέση να συμβάλλει στη δημιουργία νέων ανθρώπων ικανών να δέχονται προοδευτικά την πραγματικότητα και να σχηματίζουν μια υγιή και ισχυρή αντίληψη της ζωής, μέσα στην οποία οι πνευματικές, θρησκευτικές και ανθρώπινες αξίες να έχουν τη θέση τους. ΗΕκκλησία επιδιώκει να στηρίζει τους μαθητές έτσι ώστε να αναπτύσσονται αυθεντικά ως άτομα, να δέχονται την πραγματικότητα και να σχηματίζουν μια ορισμένη αντίληψη της ζωής. Μια αντίληψη, η οποία θα τους βοηθήσει να διευρύνουν το βλέμμα και την καρδιά τους στον κόσμο που τους περιβάλλει, με κριτικό πνεύμα, αίσθηση συνυπευθυνότητας και θέληση εποικοδομητικής προσφοράς. Το σχολείο έχει σκοπό να ενσωματώσει τα παιδιά μέσα στην κοινωνία, να τα προετοιμάσει για το επάγγελμα το οποίο θα ασκήσουν και να συμβάλουν έτσι στην ανάπτυξη της κοινωνίας. Η διαπαιδαγώγηση είναι κάτι πολύ σύνθετο, εφόσον βοηθάει τους νέους να συγκροτηθούν ανθρώπινα και διανοητικά, να έρθουν σε επαφή με μια πολιτιστική κληρονομιά, με μια κοινή μνήμη και με κοινές αξίες και, τέλος, να προετοιμάσει τους νέους ώστε βρουν τη θέση τους μέσα στην κοινωνία. Πώς εντάσσεται το θρησκευτικό στοιχείο μέσα στην εκπαίδευση; Ένα τέτοιο ερώτημα μας πιέζει να δώσουμε πρακτικές απαντήσεις. Οι θρησκείες πράγματι αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς μας και ιδιαιτέρως η χριστιανική θρησκεία, όσον αφορά την Ευρώπη. Οι θρησκείες έχουν πράγματι συμμετάσχει και εξακολουθούν να συμμετέχουν στη ζωή της κοινωνίας. Τα καθολικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, θεμελιώθηκαν στις αρχές του Ευαγγελίου: στην αποδοχή των φτωχών, στην ένταξή τους στην κοινωνία και τον πολιτισμό. Φυσικά αυτά τα ιδρύματα έχουν τις ρίζες τους στη χριστιανική παράδοση και στο ίδιο το Ευαγγέλιο. Όμως δεν επιδιώκουν την κοινωνική κυριαρχία της Καθολικής Εκκλησίας. Σκοπό έχουν να βάλουν το Ευαγγέλιο στην κοινωνία, με τους μεγάλους εκπαιδευτικούς προσανατολισμούς που εμπνέονται κατευθείαν από αυτό. Αυτή η διαπαιδαγώγηση δίνει ιδιαίτερη προσοχή στον άνθρωπο, στα παιδιά και στους νέους, συνδυάζει την εμπιστοσύνη προς αυτούς και ταυτόχρονα απαιτεί την ανταπόκριση στις υποχρεώσεις τους. Η εμπιστοσύνη βασίζεται στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου ως τέκνο Θεού και, από την άλλη πλευρά, το Ευαγγέλιο εκφράζει μια πρόσκληση που απευθύνεται στην ελευθερία και τη συνείδηση καθενός. IV. Η αποστολή των Εκπαιδευτικών Μοναχικών Ταγματων Στη χώρα μας τέσσερα μοναχικά τάγματα έχουν δραστηριοποιηθεί στον τομέα της εκπαίδευσης, προσφέροντας πολύτιμη εμπειρία ετών με την παρουσία τους εδώ και πολλές δεκαετίες. Είναι οι αδελφές Ουρσουλίνες, το τάγμα του Αγίου Ιωσήφ, οι Μαριανοί αδελφοί και Λασαλιανοί αδελφοί. Κάθε τάγμα έχει και τη δική του αποστολή στο εκπαιδευτικό έργο του. Εδώ παρουσιάζονται συνοπτικά οι σκοποί κάθε τάγματος. ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΕΣ Ηεκπαίδευση και η διαπαιδαγώγηση, η σωστή διαμόρφωση του χαρακτήρα, η χριστιανική αγωγή και η ολόπλευρη εν γένει ανάπτυξη της προσωπικότητας είναι η αποστολή των Ουρσουλινών, του πρώτου γυναικείου τάγματος στον κόσμο που ξεκινά την πορεία του στην αυγή του 17ου αιώνα έχοντας συγκεκριμένες παιδαγωγικές αρχές, τη Διαθήκη της Αγίας Άγγελας: μια παιδαγωγική της πίστης, μια παιδαγωγική της ανάπτυξης, μια παιδαγωγική της αλληλεγγύης. Οι Αδελφές Ουρσουλίνες προσπαθούν να βοηθήσουν τους σπουδαστές των σχολείων και των άλλων σχολών που διαθέτουν στις πέντε ηπείρους να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να αναπτύξουν τα χαρίσματά τους και να περάσουν στην αυριανή κοινωνία ως «νέοι πολίτες του κόσμου», με όλα τα απαραίτητα εφόδια για μια ευτυχισμένη και δημιουργική ζωή

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της ΜΑΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της αξιολόγησης. Θέλω να θέσω ένα ερώτημα και νομίζω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 4 Διάρκεια; 2.30 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα