Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΙΠΙΔΕΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΙΠΙΔΕΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ"

Transcript

1 ΕΑΠ ΕΛΠ31 3 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΙΠΙΔΕΙΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ & ΤΩΝ ΒΑΚΧΩΝ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ Περιστέρι, 2/3/2009 ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

2 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά την ενότητα 3.4 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος από τον Αισχύλο ως τον Μένανδρο, καθώς επίσης τις ενότητες 17 έως 23 των Παράλληλων Κειμένων και το αντίστοιχο κεφάλαιο για τον Ευριπίδη της Γραμματολογίας του Albin Lesky, να συγκρίνετε τις ενέργειες των θεών και τη θεομαχία των ηρώων στις τραγωδίες του Ευριπίδη Ιππόλυτος και Βάκχες» 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ... 5 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΠΕΝΘΕΑ ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 Ευριπίδη, Ιππόλυτος (11/7/1954), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου Μετάφραση: ηµήτριος Μ. Σάρρος, Σκηνοθεσία: ηµήτρης Ροντήρης Θάνος Κωτσόπουλος (Θησέας), Αλέκος Αλεξανδράκης (Ιππόλυτος). Ευριπίδη, Ιππόλυτος (14/7/ /7/1989), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου Μετάφραση: ηµήτρης ηµητριάδης, Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς Μηνάς Χατζησάββας (Ιππόλυτος), Νίκος Μπουσδούκος (Θησέας). Από τις δοκιµές της παράστασης. 3

5 Ευριπίδη, Ιππόλυτος (9/7/ /7/2004), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης, Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαΐδης Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Ιππόλυτος), Χρήστος Πάρλας (Θησέας). Κύπρις οὐκ ἄρ ἦν θεός, ἀλλ εἴ τι μεῖζον ἄλλο γίγνεται θεοῦ, ᾓ τήνδε κἀμὲ καὶ δόμους ἀπώλεσεν. Ιππόλυτος, στ Ευριπίδης 4

6 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ Ο Ευριπίδης έγραψε δυο τραγωδίες βασισμένες στο μύθο του Ιππόλυτου, στην παράξενη ιστορία του αγνού νέου που πέφτει θύμα της εμμονής του στην παρθενία. Κι ενώ με την πρώτη του προσπάθεια εξασφάλισε την αποδοκιμασία του κοινού, η δεύτερη του χάρισε μια από τις λιγοστές πρώτες νίκες του σε δραματικούς αγώνες. Αυτή η δεύτερη και ευτυχώς διασωθείσα τραγωδία, η εκ των υστέρων επονομαζόμενη ως Ιππόλυτος στεφανίας ή στεφανηφόρος, ξεκινά στον πρόλογο με μια αγέρωχη, πανίσχυρη και εκδικητική Αφροδίτη να παρουσιάζει ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο σχέδιο, σχέδιο που δούλεψε καιρό, ώστε αβίαστη να έρθει η εκδίκησή της. 1 Καταστρέφοντας κάθε δυνατότητα δραματικής έκπληξης στο έργο, η Αφροδίτη αποκαλύπτει εξαρχής και αναλυτικά τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί. Ο θεατής καταλαμβάνεται αμέσως από δραματικό δέος παρακολουθώντας από το στόμα της μεγάλης και ένδοξης θεάς, που εξουσιάζει τους θνητούς της Γης απ άκρη σ άκρη, 2 την αμετάκλητη καταδίκη του Ιππόλυτου επειδή την περιφρονεί και δεν της αποδίδει τις προσήκουσες τιμές. 3 Η αναγγελία όμως της τιμωρίας ήδη από τον πρόλογο προοικονομεί το τραγικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν οι χαρακτήρες της τραγωδίας. Ένα πλαίσιο δράσης, οριοθετημένο και προκαθορισμένο από τη θεά, μέσα στο οποίο οι ευριπίδειοι ήρωες δεν κρατούν τη μοίρα τους στα χέρια τους. 4 Η Αφροδίτη είναι λοιπόν ο τραγικός δράστης που στρέφεται ξεκάθαρα ενάντια στον Ιππόλυτο, το τραγικό θύμα. Όπως η ίδια εξαγγελτικά δηλώνει, παραπλανά και τσακίζει όσους αρνιούνται αυτήν και την αναγκαιότητά της. 5 Για να τον καταστρέψει λοιπόν θα μεταχειριστεί σαν παιγνίδια της όλα τα πρόσωπα της τραγωδίας. Θα εμπνεύσει μοιραίο πόθο στην ενάρετη Φαίδρα, ένα κρυφό πάθος για τον πρόγονό της, το οποίο θα φανερώσει ώστε οι κατάρες του πατέρα του, να τον σκοτώσουν. 6 Ολόκληρη η οικογένεια του νέου λειτουργεί ως πιόνια στο επιτελικό της σχέδιο η μητριά του η Φαίδρα και η παραμάνα της, ο πατέρας του Θησέας, ακόμα και ο παππούς του, ο θεός Ποσειδώνας, μέσω της ευχής που είχε παραχωρήσει ως πατέρας στο Θησέα. Η θεά δηλώνει ότι κίνητρο στην καταδίωξη του Ιππόλυτου δεν είναι η ζήλια της για την προσήλωση του ήρωα προς την Άρτεμη, δεν ζηλεύω βέβαια, τι με πειράζει μένα. 7 Είναι πασιφανές όμως, ότι η περιφρόνηση του Ιππόλυτου στην Αφροδίτη και στη λατρεία της, είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη μονομερή του εκτίμηση και την αφιέρωσή του στην Άρτεμη. Η εμφάνισή του εξάλλου αμέσως μετά τις εξαγγελίες της Αφροδίτης και η προσφορά του στεφανιού στη λατρευτή του θεά, προβάλλουν έντονη αντίθεση, παρουσιάζοντας συγχρόνως στο σκηνικό χώρο, έστω και συμβολικά, μια άλλη αντίρροπη θεϊκή δύναμη. Η απόλυτη αφοσίωση που εκφράζει ο ήρωας προκαλεί νέα συγκίνηση, ενώ η 1 στ Όλα τα αναφερθέντα αποσπάσµατα της τραγωδίας Ιππόλυτος ακολουθούν την µετάφραση του Κ. Τοπούζη στο Ευριπίδου, Ἱππόλυτος, µτφρ. εισαγωγή & σχόλια Κ. Τοπούζη, εκδ. Επικαιρότητα, Αθήνα στ Ευριπίδου, Ιππόλυτος Στεφανηφόρος, µτφρ. εισαγωγή & σχόλια Κ. Κοντού, εκδ. Ι. & Π. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1940, σ Kitto H. D. F., Η αρχαία Ελληνική τραγωδία, µτφρ. Ζενάκος Λ., εκδ. Παπαδήµα, Αθήνα , σ στ.6. 6 στ στ.20. 5

7 στενή αφιερωματική σχέση του με την Άρτεμη, δημιουργεί στους θεατές την προσμονή επερχόμενης προστασίας από τη μεριά της και την εικασία μιας πιθανής σύγκρουσης των δυο θεοτήτων. Ο διάλογος όμως του Ιππόλυτου με το γέρο υπηρέτη, αποκαλύπτει τη τραγική θέση του ήρωα, ο οποίος δεν είναι πλέον μόνο ο οπαδός της Άρτεμης, αλλά και ο περιφρονητής της θεάς Αφροδίτης. Το πρώτο δείγμα της ύβρης του βρίσκεται εδώ, όταν διατρανώνει ότι δεν του αρέσει ο θεός που τον λατρεύουνε νύχτα, 8 αποκαλύπτοντας πέρα από συμπάθειες και τις οξύτατες αντιπάθειές του. Ελάχιστους στίχους παρακάτω αντιτείνει σαρκαστικά τα χαιρετίσματά του στην Αφροδίτη, απέναντι στη σύσταση του γέροντα να τιμά όλους τους θεούς και τη σεβάσμια θεά την Κύπριδα. 9 Έτσι ο ήρωας, παρασυρμένος από το μονοκόμματο και περήφανο χαρακτήρα του, ολισθαίνει σε μοιραίο σφάλμα επιμένοντας στην ασέβειά του. 10 Η διαμάχη ανάμεσα σε Αφροδίτη και Ιππόλυτο οφείλεται σε αυτήν ακριβώς τη στάση του να αψηφά και να εχθρεύεται την πιο δυνατή, αυτήν που κυβερνά την αγύριστη απόφαση θεών και θνητών, αυτήν που μόνη της σε όλα εξουσιάζει. 11 Η μονομέρεια του ήρωα ξεπερνά το μέτρο το ανθρώπινο. 12 Η αδιαλλαξία του επιφέρει την αναπόφευκτη καταστροφή, αφού για αυτόν τίποτε δεν έχει σημασία πέρα από το φανατισμό στην παρθενικότητά του. 13 Μέσα στην ψυχή του δεν αναγνωρίζουμε τραγική αντίφαση ή πολυπλοκότητα, αλλά μια τραγική μονολιθικότητα. Ο ίδιος συμπεριλαμβάνει τον εαυτό του σε όσους δεν έχουν τίποτα επίκτητο, αφού η ακεραιότητά του, του δόθηκε μαζί με τη φύση του. 14 ὅσοις διδακτὸν μηδέν, ἀλλ ἐν τῇ φύσει τὸ σωφρονεῖν εἴληχεν ἐς τὰ πάνθ ὁμῶς, 15 Η έμφυτη λοιπόν αποστροφή του αγνού και παρθενικού Ιππόλυτου προς το γυναικείο φύλλο τον μετατρέπει σε φοβερό κατήγορο των γυναικών. Η άλλη όψη της αγνότητας και της αρετής του είναι η στενή και χωρίς σκέψη αδιαλλαξία του σε σχέση με την ανθρώπινη φύση. 16 Εξαιτίας της απόλυτης και δογματικής ιδιοσυγκρασίας του, μπορεί να είναι λιγότερο συναρπαστικός ως τραγικός χαρακτήρας και στερημένος από δραματικά διλλήματα, αλλά όσο εμφανέστερη γίνεται αυτή η έλλειψη, τόσο περισσότερο αισθανόμαστε την αόρατη παρουσία της Αφροδίτης. 17 Βρίσκεται εξάλλου συνεχώς κάτω από τη σκιά του θανάτου, χωρίς ο ίδιος να ξέρει ότι τη στιγμή που υμνεί την Άρτεμη και εύχεται να βρει θάνατο αντάξιο, 18 διανύει την μέρα του αυτή την τελευταία, με του Χάροντα τις πύλες να έχουν ήδη ανοίξει για αυτόν. 19 Ο Ευριπίδης, ως δραματικός ποιητής, δεν μεταχειρίζεται την Αφροδίτη 8 στ στ.113, 107, 99 & Ευριπίδου 1940, ό.π., σ στ , στ Kitto, ό.π., σ Lesky A., Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. B, µτφρ. Χουρµουζιάδης Ν., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα , σ στ Ευριπίδου Ιππόλυτος, µτφρ. εισαγωγή & σχόλια Τ. Ρούσσος, εκδ. Κάκτος, Αθήνα 1993, σ Kitto, ό.π., σ στ στ

8 σαν αποδοκιμαστέο μέλος του ολύμπιου πάνθεου έστω και αν την παρουσιάζει με ανθρώπινες ατέλειες, με κοινά και κοινότοπα χαρακτηριστικά, καταδικαστέα ακόμα και στους ανθρώπους. Αντιθέτως την αναγνωρίζει και την προβάλλει ως φυσική δύναμη εντελώς αδιάφορη για την ανθρώπινη ηθική μια θεμελιώδη δύναμη που μαζί της πρέπει να έρθουμε σε συνεννόηση, ένα παντοδύναμο και καταστρεπτικό στοιχείο που συνυπάρχει στη δική μας φύση. Δεν είναι μια θεά που βασανίζει για την ευχαρίστησή της, αλλά ένας εσωτερικός τύραννος που προσδιορίζει τον Ιππόλυτο ως τραγωδία. 20 Όταν ο ήρωας αψηφά αυτή τη δύναμη, τη βασική εντολή για τη διαιώνιση του είδους, στην ουσία προσπαθεί να καταπιέσει τα αρχέγονα ένστικτα. Οι δυνάμεις όμως αυτές δεν τιθασεύονται και ο Ευριπίδης διαπιστώνει χιλιετίες πριν το Φρόιντ την αδυναμία του ανθρώπου να εναντιωθεί στις επιταγές της φύσης. Έτσι στην επίθεση της Αφροδίτης, η Άρτεμη δεν μπορεί να αμυνθεί. Ανήμπορη να τον βοηθήσει αφήνει να πεθάνει ο πιο ακριβός της 21 αφού δεσμεύεται από το νόμο των αθανάτων που δεν επιτρέπει να επεμβαίνει ο ένας στις βουλές του άλλου. 22 Ο Όλυμπος εμφανίζεται εδώ σαν ένα τοπίο ηθικού χάους, αλλά αυτή η εικόνα στην ουσία απλά υποδεικνύει ότι οι θεότητες εκπροσωπούν τα ενστικτώδη πάθη, δυνάμεις που είναι ανεξάρτητες από τη λογική και την ηθική. 23 Όπως η Αφροδίτη, έτσι και η Άρτεμη αποτελούν λοιπόν συμπληρωματικές δυνάμεις που πρέπει να είναι σεβαστές. 24 Από τη μια μεριά ο έρωτας, από τις μεγαλύτερες κοινωνικές αξίες στην αρχαιότητα, θεωρούμενη ως μια από τις μεγαλύτερες θεϊκές δυνάμεις. Από την άλλη ο ασκητισμός με κυριότερο συστατικό του την παρθενία, συμπεριφορά όμως δύσληπτη για τον αρχαίο έλληνα που αναγνώριζε ως κεντρικό πολιτιστικό άξονα τη χαρά της ζωής σε ψυχικό, πνευματικό αλλά και υλικό επίπεδο. 25 Η αντίθεση λοιπόν Αφροδίτης και Άρτεμης δεν υποβόσκει απλώς και υπάρχουν χωρία στην τραγωδία που κάνουν τη σύγκρουση των ηρώων να φαίνεται ως φιλονικία των θεών για την τάξη τους και την κυριαρχία τους. 26 Στη σύγκρουση των δυο κόσμων που εκφράζει το δίπολο Ιππόλυτος Φαίδρα, ο πρώτος εκφράζει το ηθικό συναίσθημα της τιμής, ενώ η Φαίδρα, παγιδευμένη από την υπερτερούσα θεϊκή δύναμη που διαπλέκει τα νήματα της εξέλιξης των γεγονότων, αντιπροσωπεύει έναν μεικτό κόσμο από πάθος και φρόνηση. Είναι το ακούσιο όργανο του ερωτικού δαίμονα μα ως χαρακτήρας, εμφανίζεται περισσότερο σεμνός και ηθικός, από ότι θα περίμενε κανείς από μια γυναίκα ερωτευμένη. 27 Μετά το φανέρωμα του μυστικού της πάθους, βρίσκεται ηθικά μειωμένη και εκτεθειμένη στο περιβάλλον της. Η αποκάλυψη των προσωπικών της καταστάσεων, που δεν ταιριάζουν στο χαρακτήρα της, την οδηγούν να αγωνισθεί με όλες τις δυνάμεις της, ώστε να διασωθεί η υπόληψή της. Ωστόσο θα προβεί τελικά σε ταπεινωτική, όσο και εγκληματική για την αξιοπρέπειά της ενέργεια, με τη συκοφαντική της επιστολή που διαβάλλει τον Ιππόλυτο ως επίδοξο εραστή της. 20 Kitto, ό.π., σσ στ στ Kitto, ό.π., σ Kitto, ό.π., σ Ευριπίδου 1940, ό.π., σ Ευριπίδου 1993, ό.π., σ Ευριπίδου 1940, ό.π., σ.23. 7

9 Η προηγηθείσα όμως αντίδραση του προγονού της στην αποκάλυψη των αισθημάτων της για αυτόν, προκαλεί την ταραχή της και ο φόβος για κοινολόγηση του άνομου πάθους της στο σύζυγό της, ενισχύεται από τις δηλώσεις του Ιππόλυτου στην τροφό ότι η γλώσσα του ορκίστηκε μα η ψυχή του παραμένει ανόρκιστη. 28 Ο ευφυής ποιητής προβάλλει το ψυχολογικό και συναισθηματικό υπόβαθρο της ηρωίδας του ώστε να λειτουργήσουν ως κίνητρο για τη συκοφαντία της, υποβιβάζοντας έτσι την πικρία της απόρριψης ως αίτιο εκδίκησης, διασώζοντας εντέλει τη ηρωίδα του από την αυστηρή κρίση των θεατών. Η ίδια η ηρωίδα όμως μέσα από τον κίνδυνο και το φόβο απώλειας της τιμής της, χάνει εκείνο για το οποίο τόσο αγωνίστηκε. Διατηρεί όμως την επίγνωση της κατάστασής της ως υποχείριο της Αφροδίτης και με τα τελευταία της λόγια αποκαλύπτει: Και εγώ την Κυπρίδα που με κατέστρεψε τη ζωή μου θα της δώσω σήμερα κιόλας Να χαρεί. Θα χαθώ για τη πικρή μου αγάπη αλλά θα γίνω και για κείνον συμφορά. Να μάθει. 29 Με παρόμοιο τρόπο και η τροφός εξυπηρετεί το σχέδιο της θεϊκής τιμωρίας, συμβάλλοντας τόσο σε θεωρητικό επίπεδο, όταν συμβουλεύει τη κυρά της να παραδοθεί στις επιταγές του έρωτα, ασέβεια είναι ν αντιβγείς στην Αφροδίτη, 30 όσο και σε πρακτικό, όταν κοινοποιεί τον έρωτα της Φαίδρας στον Ιππόλυτο. Ακολουθεί με τη σειρά του ο Θησέας που σφραγίζει την καταστροφή του γιου του, εξασφαλίζοντας στη θεά το όργανο για την επίτευξή της. Ο ρόλος του Θησέα στην τραγωδία περιγράφεται με ακρίβεια από την Άρτεμη. Είναι μια από εκείνες τις τραγικές μορφές που στέκουν στο σταυροδρόμι της καταστροφής και καταποντίζονται παρασυρόμενοι από τους υπόλοιπους. Διαβάζοντας τη καταγγελία της νεκρής Φαίδρας εναντίον του Ιππόλυτου, μαριονέτα και αυτός της Αφροδίτης, διαμορφώνει μια σκληρή σαν πέτρα πεποίθηση και τυφλωμένος εξακοντίζει αμέσως τη μία από τις τρείς ευχές που του έχει δώσει ο Ποσειδώνας. 31 Κωφεύοντας σε κάθε παραίνεση, καταριέται τον ίδιο του το γιο να πεθάνει κι η πατρική κατάρα υπερβαίνοντας τις προθέσεις και τα όρια της θεομαχίας, οδηγεί τον Ιππόλυτο μοιραία στην καταστροφή. Ο Ιππόλυτος βρίσκεται εγκλωβισμένος τόσο στον επίγειο κόσμο όσο και στον υπερβατικό. Ο κύκλος της ζωής του καθορισμένος από ανθρώπινη βούληση και πράξη, αγγίζει και τα δυο επίπεδα. Η Αφροδίτη μέσα από τη Φαίδρα ενεργεί ως ερωτική απαίτηση, η Άρτεμη στη δική του ψυχή δρα ως σωματική εγκράτεια που υποδουλώνει τις ερωτικές ορμές. Κι ο Θησέας μπορεί να μην κατέχει πλέον κανένα γνώρισμα από τον περίφημο ήρωα που υπήρξε ως σκληρός εξολοθρευτής ληστών και τεράτων, διαθέτει όμως, παρόλο που είναι θνητός, τις ευχές που τον εφοδιάζουν με θεϊκή δύναμη. Όταν λοιπόν τον βλέπουμε να αντιμετωπίζει και να καταριέται τον Ιππόλυτο, ξεπερνά το ανθρώπινο μέγεθος και δεν αποτελεί το δράστη ανόητης πράξης ή κακόβουλου σφάλματος, αλλά κάποιον που δεν μπορεί να πράξει αλλιώς στ στ στ Lesky, ό.π., σ Kitto, ό.π., σ

10 Η καταστροφή του Ιππόλυτου από την Αφροδίτη αποτελεί και το τέλος της τραγωδίας, αλλά η υπόθεση δεν ολοκληρώνεται εδώ αφού ένα τρίτο θύμα, ο Θησέας, βρίσκεται εμπλεκόμενος στην τραγική πλάνη. Η παρουσία λοιπόν της Άρτεμης στη σκηνή είναι αναγκαία και δραματική όχι μόνο γιατί εξισορροπεί την Αφροδίτη, δομικά και ηθικά, αλλά επειδή είναι επίσης ο μόνος εύλογος τρόπος να πληροφορηθεί ο Θησέας την αλήθεια, δείχνοντάς του ότι έχει πέσει, συμπληρωματικό θύμα, στη θεϊκή διαμάχη. 33 Με την απροσδόκητη παρουσία της ολοκληρώνει τον αγώνα που διεξήχθη ανάμεσα στις δυο θεές, απλώνοντας πάνω από το θάνατο του Ιππόλυτου και πάνω από το τέλος του έργου μια απέραντη γαλήνη. 34 Αγανακτισμένη βέβαια αποφασίζει να πάρει την εκδίκησή της και να προκαλέσει θλίψη στην Αφροδίτη, καταστρέφοντας και αυτή με τη σειρά της κάποιον θνητό που θα είναι αγαπητός στη θεά του έρωτα. Μπορεί να είναι ανήμπορη να δακρύσει για τον προστατευόμενό της και να αδυνατεί να μείνει μαζί του τη στιγμή του θανάτου του, αλλά αποκαλύπτοντας την αλήθεια τον αποκαθιστά, ενώ ταυτόχρονα συμφιλιώνει πατέρα και γιο. Επίσης ως υπερκόσμια αμοιβή στον τραγικό ήρωα, υπόσχεται την τιμή της αιώνιας λατρείας του, υπόσχεση που βρίσκει το παράλληλό της και σε κάμποσους άλλους από τους συντετριμμένους ήρωες του Ευριπίδη. 35 Έτσι την προσωρινή επιβολή της Αφροδίτης τη διαδέχεται η παντοτινή κυριαρχία της Άρτεμης αφού παρά τα πάθη του ο Ιππόλυτος μένοντας ευλαβής εξασφάλισε την αιώνια δόξα. Όσο τρομερή και να είναι η δύναμη της σκληρής Αφροδίτης, η αιώνια αμοιβή της Άρτεμης θα καλύψει τον πρόσκαιρο σωματικό πόνο της εκδικητικής μανίας. 36 Στον Ιππόλυτο προβάλλει εντυπωσιακά η πολυστρωματικότητα των θεϊκών μορφών στον Ευριπίδη, η οποία αποκλείει κάθε συνοπτική περιγραφική διατύπωση. Πίσω από το ξέσπασμα της Αφροδίτης στην αρχή και της Άρτεμης στο τέλος, κρύβεται μια προαιώνια διαμάχη. Στο χώρο της μαγείας θα την αναγνωρίζαμε ως σύγκρουση ανάμεσα στο όργιο και στην αποχή, αλλά σε φυσιολογικότερα μέτρα και με συμβατικότερους όρους, επισημαίνουμε στο βάθος του έργου τη διένεξη δυο ιδεωδών, το κατά φύσιν ζῆν και το κατά νόμον ζῆν, του έρωτα και της παρθενίας. 37 Ο Ευριπίδης συνεπώς δεν εξαντλεί την τραγωδία του στην αντίθεση ανάμεσα στη φύση του Ιππόλυτου και στη φύση της Φαίδρας. Αυτό που επιθυμεί είναι να καταδείξει την ανθρώπινη αδυναμία απέναντι στους φυσικούς νόμους και με πυρήνα τον έρωτα ως τέτοια αξία να αναδείξει ότι υπάρχουν νόμοι της φύσης που απαιτούν υπακοή εξίσου όπως οι νόμοι της ηθικής Kitto, ό.π., σ Romilly Jacqueline De, Αρχαία Ελληνική Τραγωδία, µτφρ. Μίνα Καρδαµίτσα-Ψυχογιού, εκδ. Α. Καρδαµίτσα, Αθήνα , σ Kitto, ό.π., σ Ευριπίδου 1940, ό.π., σσ Ευριπίδη 1997, ό.π., σ Kitto, ό.π., σ

11 Ευριπίδη, Βάκχαι (17/06/1962), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή Μετάφραση: Παντελής Πρεβελάκης, Σκηνοθεσία: Αλέξη Μινωτή Αλέξης Μινωτής (Κάδµος), Κατίνα Παξινού (Αγαύη). Ευριπίδη, Βάκχες (29/6/ /6/1985), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου Μετάφραση: Γιώργος Χειµωνάς, Σκηνοθεσία: Γιώργος Σεβαστίκογλου Νικήτας Τσακίρογλου (Πενθέας), Κώστας Καστανάς ( ιόνυσος). 10

12 Ευριπίδη, Βάκχες (8/7/2005 9/7/2005), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου Μετάφραση: Κ. Χ. Μύρης, Σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης Λάζαρος Γεωργακόπουλος ( ιόνυσος), Ιερώνυµος Καλετσάνος (Πενθέας). Ἀργεῖ. Ἀλλὰ εἶναι πάντα ἐδῶ Ἀργεῖ. Ἀλλὰ στὸ τέλος νικᾶ ἀληθινό Τὸ σθένος τῶν θεῶν. Δικάζει τὴν ἀκρισία Καὶ τῶν θνητῶν τὴν μαινόμενη ἀδικία Κι αὐτὸν ποὺ δὲν τιμᾶ τὸ θεϊκὸ Βάκχες, στ Ευριπίδης µτφρ. Γιώργος Χειµωνάς 11

13 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΘΕΟΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΠΕΝΘΕΑ Οι ενέργειες αντεκδίκησης της Αφροδίτης και της Άρτεμης που βρίσκουν τον άνθρωπο ανυπεράσπιστο στον Ιππόλυτο, ανοίγουν χρονολογικά στο δραματουργικό έργο του Ευριπίδη, το δρόμο για μιαν άλλην εκδίκηση, αυτήν του Διόνυσου στις Βάκχες. Η τραγωδία Βάκχες, η τελευταία που έγραψε ο Ευριπίδης, του έδωσε κι αυτή το πρώτο βραβείο, το πέμπτο στη σειρά, έστω και αν αυτό δεν συνέβηκε όταν ο ποιητής ήταν εν ζωή, αφού το δράμα διδάχθηκε δυο χρόνια μετά το θάνατό του. Και αυτή η τραγωδία πραγματεύεται μια θεομαχία που πηγάζει από την άρνηση ενός θνητού να παραδεχτεί μια λατρεία, τη διονυσιακή. 39 Ο πρόλογος στις Βάκχες βρίσκεται σε αντιστοιχία με αυτόν του Ιππόλυτου τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε ατμόσφαιρα. Ο Διόνυσος παρουσιάζεται και αφού αποκαλύψει την ταυτότητά του, επισημαίνει εμφατικά τη θεϊκή του φύση και διευκρινίζοντας ότι φέρει προσωπείο ανθρώπου, εκφράζει την απόφασή του να επιβάλει τη βακχική λατρεία στις ελληνικές πόλεις, αρχίζοντας από τη γενέτειρά του Θήβα. Έτσι με το στανιό θα μάθει η πόλη αυτή, η αλειτούργητη, τις βακχικές τελετές μου. 40 Προδιαγράφοντας τον ορίζοντα της δραματικής δράσης, φανερώνει ότι αρχή της εκδικητικής του διάθεσης είναι η δυσπιστία του προγονικού του οίκου για τη θεϊκή καταγωγή του. Τις αδελφές της μητρός μου, τις ασεβείς, που αρνήθηκαν πως ο Διόνυσος εφύτρωσεν από το Δία κι είπαν πως η Σεμέλη πλάγιασε μ ένα θνητό και φόρτωσε στο Δία τ αμαρτωλό κρεβάτι της, -σοφίσματα του Κάδμου- που είπαν και καμάρωναν 41 Η εκδίκηση του θεού θα βρει στόχο στο πρόσωπο του νέου βασιλιά Πενθέα, που τον πολεμά, σκορπίζει τις σπονδές και στις προσευχές του δεν τον μνημονεύει. 42 Σε ολόκληρη τη Θήβα λοιπόν, ο Διόνυσος δηλώνει και συνάμα προοικονομεί ότι θα αποκαταστήσει την τιμή της μητέρας του Σεμέλης 43 και αφού φανερώσει στα μάτια των θνητών τη θεϊκή του ταυτότητα και δόξα, 44 θα τιμωρήσει τον ασεβή βασιλιά που με ισχυρογνωμοσύνη αρνείται τη νέα λατρεία. 45 Το διττό σχέδιο τιμωρίας και επιβολής λατρείας, έχει ξεκινήσει ήδη, όταν ώθησε κάθε σπέρμα θηλυκό των Καδμείων, κάθε γυναίκα, να ξεπορτίσει σα μανιακή, αφού εμφύσησε οίστρο μανίας και τις οδήγησε στον Κιθαιρώνα να κατοικούν τώρα παράφορες στα όρη, μαζί με τις θυγατέρες του Κάδμου, ενδεδυμένες με τη στολή των οργίων. 46 Με την προσπάθειά του να επιβάλει τη λατρεία του μέσω των Μαινάδων, ο Διόνυσος καταξιώνει το συλλογικό της στοιχείο, τονίζοντας μέσω της λατρευτικής του ακολουθίας ὁμοῦ 39 Romilly, ό.π., σ στ Όλα τα αναφερθέντα αποσπάσµατα της τραγωδίας Βάκχαι ακολουθούν την µετάφραση του Κ. Χ. Μύρη στο Ευριπίδου, Βάκχαι, µτφρ. Κ. Χ. Μύρης, εισαγωγή & σχόλια Α. Φραγκούλης, εκδ. Πατάκη, Αθήνα στ στ στ στ.42, Ευριπίδου, Βάκχαι, µτφρ. εισαγωγή & σχόλια Σ. Νικολαΐδου-Αραµπατζή, πρόλ. ανιήλ Ι. Ιακώβ, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2006, σσ στ

14 άναμεμευγμέναι, την απουσία διακρίσεων μεταξύ των οπαδών του. 47 Αν μάλιστα η πόλη των Θηβαίων οργιστεί και καταφύγει στα όπλα, δηλώνει ότι ο ίδιος θα μπει στη μάχη, στρατηγός των Μαινάδων. 48 Αξιοπρόσεκτη είναι η προβολή του μυθολογικού υπόβαθρου της διονυσιακής λατρείας αλλά και πλήθους τελετουργικών στοιχείων της, καθώς και τόπων συνδεδεμένων μαζί της, από τα οποία βρίθει τόσο ο πρόλογος αλλά ιδιαιτέρως τα στάσιμα. Πέρα από τους μύθους της διπλής γέννησης και του διωκομένου Διόνυσου, ο ποιητής κάνει συνεχείς αναφορές στη σκευὴν, τη στολή των οργίων, 49 στο ιερό ελαφοτόμαρο, 50 στο θύρσο που κρατούν και τινάζουν ψηλά, 51 στις λυγερές βέργες και στα στεφάνια του κισσού, 52 στο φιδωτό πλέξιμο των μαλλιών και στο λευκό πλόκαμο, 53 στα κλαδιά της δρυς και του έλατου, 54 στα φρυγικά τύμπανα και στο βακχικό τους βρόντο. 55 Ο κατάλογος των αναφορών στη διονυσιακή τελετουργία είναι μακρύς συνεχίζοντας με τον καλλικέλαδο φρυγικό αυλό, 56 με οιστρήλατους χορούς και χοροστάσια στις τριετηρίδες, 57 με την ορειβασία, 58 το σφαγμένο τράγο και την ωμοφαγία, 59 χωρίς να παραβλέπει τη μνεία ιερών τοποθεσιών όπως ο Τμώλος 60 και τα σπήλαια των Κουρητών. 61 Με αυτό τον τρόπο ο Ευριπίδης μεταφέρει ζωντανό στην ορχήστρα του θεάτρου το περιβάλλον της διονυσιακής λατρείας. Σε αυτή την προβολή του εξωσκηνικού βακχικού χώρου και στην ενσωμάτωσή του στα δραματικά δρώμενα, συντελεί και ο χορός που στη συγκεκριμένη τραγωδία είναι ένας θίασος μαινάδων από τη Λυδία, που ακολουθεί το Διόνυσο. Ο χορός εδώ, πέρα από τον τελετουργικό του ρόλου, εκτελεί συγχρόνως, με τον πλέον επιτυχή τρόπο, και σημαντικό δραματικό ρόλο συντροφεύοντας το θεό στη μάχη για την αναγνώριση της νέας λατρείας. 62 Εκτός όμως από το χορό, υπερασπιστές της νέας λατρείας εμφανίζονται και δυο γέροντες ο μάντης Τειρεσίας και ο παλαιός βασιλιάς Κάδμος, ο παππούς του Πενθέα αλλά και του Διόνυσου. Η εμφάνιση τους στο πρώτο επεισόδιο ως οπαδοί της νέας θρησκείας, μόνοι αυτοί απ όλους τους πολίτες 63 να είναι έτοιμοι με βακχική στολή να ακολουθήσουν τις μαινάδες στη βακχεία, θα εξυπηρετήσει τη δραματική οικονομία του έργου, εκφράζοντας τη διονυσιακή ιδεολογία πριν τη συνάντηση των δύο κύριων αντιπάλων και εισάγοντας στη συζήτηση απολογητικά μοτίβα. 64 Η συμμόρφωση των δυο αυτών προσώπων στο τελετουργικό του νέου δόγματος, αποτελεί και δείγμα της προσήκουσας ευσέβειας στη νέα θεότητα, ευλάβεια που ενισχύεται από 47 Ευριπίδου 2006, ό.π., σ στ στ στ.24-25, 111, στ.24-25, στ.24-25, στ , στ στ.124, στ , στ.119, στ στ στ στ Ευριπίδου 2006, ό.π., σσ.51, στ Ευριπίδου 2008, ό.π., σ

15 την προσωπικότητα του αξιοσέβαστου μάντη που εκφράζει τον ιερατικό κόσμο και από το κύρος του οικιστή βασιλιά που αντιπροσωπεύει το πολιτικό στοιχείο. 65 Τη βακχεία των γερόντων διακόπτει η είσοδος του Πενθέα, ο οποίος επιστρέφοντας από ταξίδι διαπιστώνει αλλόκοτα αίσχη μες στην πόλη. 66 Εδώ ο νεαρός βασιλιάς ξεδιπλώνει τη κατηγορία του για τη νέα λατρεία διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα. Αποκαλύπτοντας τα γνωρίσματα ενός τυράννου, ακολουθώντας τυφλό πάθος και καχυποψία, αποδίδει στις μαινάδες ερωτικά και όχι θρησκευτικά ή λατρευτικά κίνητρα. 67 Τις κατακρίνει ότι προσποιούνται, ότι τελούν πλαστές βακχείες, 68 ενώ παρασυρμένες από κάποιον ξένο, μάγο και γόη, που έχει τη μέθη στη ματιά, την αφροδίσια χάρη, 69 προφασιζόμενες πως ιεροπρακτούν, έχουν ξεπορτίσει και με τον οίνο να ξεχειλίζει στα σταμνιά, γλιστρούν μες στις αγκάλες των ανδρών και τους χαρίζονται, 70 συγχέοντας την υπηρεσία στο Βάκχο με την υπηρεσία στην Αφροδίτη. Με κυρίαρχο το στοιχείο της υπερβολής, είναι έκδηλο το παράλογο των καταγγελιών του, αφού ο άκρατος ερωτισμός των μαινάδων προϋποθέτει την έξοδο και των ανδρών στον Κιθαιρώνα, γεγονός που γνωρίζουμε ήδη ότι δεν έχει συμβεί. 71 Παρά τις προσπάθειες των δυο γερόντων να καταδείξουν την αστοχία των αιτιάσεων και των επικρίσεων του Πενθέα και να αποδείξουν το μεγαλείο και την ωφέλεια της νέας θρησκείας, αυτός επιμένει και μοιράζει άδικες κατηγόριες και υποσχέσεις για τρομερές τιμωρίες. Ήδη έχει συλλάβει κάποιες από τις γυναίκες και τις οδήγησε στη φυλακή δεμένες, ενώ θα κυνηγήσει τις υπόλοιπες στα όρη για να σταματήσει τη κακουργία και τη βακχεία τους. 72 Ο ήρωας έχει ήδη ακολουθήσει το δρόμο της ύβρης ξεκινώντας εδώ με τη σύλληψη των μαινάδων. Θα ακολουθήσουν προσβολές και εξαγγελίες τιμωριών που θα σημαδέψουν το πεπρωμένο του. Η βαρβαρότητα του απαγχονισμού που αναγγέλλει ως τιμωρία του ξένου για την ύβρη που του αποδίδει (στ.241, ) αναδεικνύει την τραγική ειρωνεία ανάμεσα στις δικές του προθέσεις και στα γεγονότα που του επιφυλάσσει η θεία μήνη. Η ανάμνηση αυτής της απειλής θα είναι έντονη στους θεατές όταν ο άγγελος θα περιγράφει το διαμελισμό του από την ίδια του τη μητέρα και όταν θα αντικρίζουν το αποκομμένο από το σώμα του κεφάλι πάνω στο θύρσο της. Με παρόμοιο τρόπο η απειλή του να καταδικάσει το γυναικωτό ξένο, να πεθάνει με λιθοβολισμό 73 θα βρει το ειρωνικό αντίρροπό της στο λιθοβολισμό του Πενθέα από τις μαινάδες όσο θα είναι ανεβασμένος στην κορυφή του έλατου. Ο Πενθέας μετά τη συνάντησή του με τους δυο γέροντες είναι πιο εξημμένος και πιο αποφασιστικός. Στο δεύτερο επεισόδιο, όταν έρχεται σε αντιπαράθεση με το συλληφθέντα Διόνυσο, αδυνατεί να αντιληφθεί όλα τα προειδοποιητικά σημάδια και να συνειδητοποιήσει την πλάνη του. Κωφεύει 65 Ευριπίδου 2006, ό.π., σ στ Ευριπίδου 2008, ό.π., σ στ στ στ Ευριπίδου 2006, ό.π., σ στ στ

16 στα λόγια του θεράποντα που τον πληροφορεί ότι ο άνθρωπος αυτός πλημμύρισε με θαύματα τη Θήβα. 74 Με τον ίδιο τρόπο που παρέβλεπε σε όλη τη ζωή του το θαύμα της άσβεστης φλόγας στο ιερό της Σεμέλης και τη χλωρή άμπελο που είχε ο θεός φυτρώσει στο τέμενό της, 75 αγνοεί την εκ θαύματος απελευθέρωση των συλληφθέντων γυναικών αλλά και την αινιγματική χαμογελαστή ηρεμία αυτού που ο ίδιος θεωρεί ως θύμα πιασμένο στο δίχτυ του. 76 Σε αυτή τη συνάντηση ο δυνατός παριστάνει τον αδύνατο, ενώ ο αδύνατος βαυκαλίζεται πως είναι δυνατός. Ο θνητός Πενθέας αφού αποτυχημένα προσπαθήσει να αποδείξει ως κίβδηλες τις ιεροπραξίες του ξένου θιασώτη και να απορρίψει το περιεχόμενο της βάρβαρης νέας πίστης, χωρίς συνείδηση της ύβρης του και της ορθολογικής φρενίτιδας που τον κατέχει, επιθυμεί με έπαρση να κόψει το βόστρυχο, το ιερό πλόκαμο του θεού και να αρπάξει το θύρσο από το χέρι του. 77 Η ευθεία προσβολή είναι πρόδηλη όπως και η τραγική ειρωνεία των χαρακτηρισμών που απευθυνόμενοι στο θιασώτη προσβάλλουν τον ίδιο το θεό, ο οποίος με πλήρη αταραξία οδηγείται στη φυλακή. 78 Στην επόμενη συνάντησή τους έχει αρχίσει η διαδικασία της σταδιακής αντιστροφής των ρόλων. Τα θαύματα συνεχίζονται με την επιφάνεια του θεού, η φωνή του οποίου καλεί τους θιασώτες του, προκαλεί σεισμό που θα τραντάξει και θα γκρεμίσει το παλάτι, που τραντάζει τους ξύλινους κίονες της πύλης και εκτινάσσει φωτιές στον ιερό τάφο της Σεμέλης. 79 Ο Πενθέας εξευτελισμένος μέσα στο παλάτι, βοσκά στην ελπίδα, 80 έχοντας συλλάβει αντί τον αντίπαλό του ένα ταύρο, σκιαμαχώντας με το είδωλο του ξένου. Ο θεός με το ανθρώπινο προσωπείο του βρίσκεται έξω ανενόχλητος, έχοντας θαυμαστά αποδράσει και περιφρονώντας το θνητό που τόλμησε να μπει σε μάχη με το θεό. 81 Έκπληκτος ο Πενθέας προσπαθεί να αντιληφθεί τη διαφυγή του αιχμαλώτου του αλλά η είσοδος του πρώτου αγγέλλου διακόπτει τους λεονταρισμούς του που δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως την αμηχανία του και έναν μόλις διαφαινόμενο εσωτερικό φόβο. 82 Η αγγελική ρήση θα μας μεταφέρει σε αυτά που δεν μπορούν να παρουσιασθούν επί σκηνής, σε όσα συμβαίνουν στον Κιθαιρώνα, ώστε να αποκτήσουμε την εικόνα της παράξενης επίδρασης της διονυσιακής μανίας στις γυναίκες της Θήβας. Μέσα από τη διήγηση του ταπεινού βουκόλου βιώνουμε τα αθέατα δρώμενα των μαινάδων, αποκτώντας μια τελείως διαφορετική εικόνα από αυτή που είχε φανταστεί ο Πενθέας. Αντί άκρατης οινοποσίας και ερωτικών περιπτύξεων παρακολουθούμε αρχικά τρεις θιάσους γυναικών παραδομένων στον ύπνο να ξυπνούν από τα μυκηθμούς των μοσχαριών. Πληθώρα θαυμάτων περιγράφονται και αποκαλύπτουν το μεγαλείο και την αλήθεια της νέας λατρείας. Οι μαινάδες κρατούν αγρίμια 74 στ στ.8, στ Kitto, ό.π., σ Ευριπίδου 2006, ό.π., σ στ.587, , στ στ Dodds E. R., Ευριπίδου Βάκχαι, Κριτική και ερµηνευτική έκδοση, µτφρ. Γ. Υ. Πετρίδου. Γ. Σπαθάρας, εκδ. Α. Καρδαµίτσα, Αθήνα 2004, σ

17 στην αγκαλιά τους και τα θηλάζουν γάλα, ενώ τα φίδια που ζώνουν τη παρδαλή φορεσιά τους, τις γλύφουν στο πρόσωπο. Εκεί που κτυπάν τη γη με το θύρσο, φυτρώνουν πηγές με δροσερό νερό, με κρασί, ακόμα και με γάλα και μέλι. Όταν οι βουκόλοι προσπάθησαν να τις συλλάβουνε, οι μαινάδες όρμησαν επιτιθέμενες. Με υπερφυσική δύναμη και με τα χέρια τους γυμνά, με αξιοθαύμαστη ευκολία, διαμέλισαν τα μοσχάρια και στράφηκαν στα χωριά αρπάζοντας τα παιδιά από τα σπίτια. Χωρίς η φωτιά να τις καίει και χωρίς να ματώνουν από τις λόγχες των χωρικών, έχοντας μόνο τους θύρσους στα χέρια καταδιώκουν του άντρες πριν γυρίσουν στον τόπο από όπου ξεκίνησαν. Ο έκδηλος θαυμασμός του αγγέλου για όσα τρομερά και θαυμαστά βίωσε, αντικατοπτρίζεται στην προτροπή του προς το βασιλιά να υποχωρήσει και να συμφιλιωθεί με το Διόνυσο: Αυτόν το θεό, όποιος και να ναι, δέσποτα, να τον δεχτείς στην πόλη είναι μεγάλος σε όλα. 83 Το αποτέλεσμα όμως της αγγελικής ρήσης είναι η στροφή της οργής του Πενθέα από το θεό και τον ιερέα του, στους δικούς του υπηκόους. Ο βασιλιάς παρ όλες τις ευκαιρίες που του προσφέρονται, εμμένει πεισματικά στην αρχική του εχθρότητα. Αρνείται να ακούσει τις καταπραϋντικές συμβουλές του Διόνυσου που του προσφέρει ειρήνη, σωτηρία, συμμαχία και ευλογία 84 και αδιόρθωτα αμετανόητος αποφασίζει να προχωρήσει στη σύγκρουση και στη δίωξη των Βακχών στο Κιθαιρώνα. Εκείνη τη στιγμή που σημαδεύεται από ένα επιφώνημα του Διόνυσου (στ.810), ο Πενθέας μετατρέπεται από υπόδικος στη συνείδηση του θεού σε έναν οριστικά καταδικασμένο. Η αντιστροφή των ρόλων έχει ολοκληρωθεί. Το θήραμα πλέον μετατράπηκε σε θηρευτή, ο διωκόμενος του Πενθέα γίνεται ο διώκτης του και τα δίχτυα της παγίδας τα κατέχει πλέον ο Διόνυσος. 85 Ο θεός απομακρύνει το νεαρό βασιλιά από την απόφασή του για στρατιωτική αποστολή έναντι των μαινάδων. Αφού πρώτα του φευγάτισε το νου και τον κοίμισε με τρέλα ελαφριά, 86 συσκότισε το μυαλό του ώστε να επέλθει η ἄτη. Τον πείθει να μεταμφιεστεί σε μαινάδα ώστε τάχα να μπορέσει να παρακολουθήσει και να κατασκοπεύσει τις Βάκχες. Η παρενδυσία του Πενθέα είναι απολύτως συνεπής στη φύση του Διόνυσου, ο οποίος επιλέγει να τιμωρήσει το διώκτη του μετατρέποντάς τον σε ότι ακριβώς απεχθάνεται και καταδιώκει. 87 Άλλωστε αφού ο Πενθέας πρόκειται να γίνει το θύμα του θεού, σύμφωνα με τη διονυσιακή αντίληψη περί θυσίας, πρέπει να γίνει και φορέας του. Με το νέο του ένδυμα, εξαφανίζεται η αντρική του υπόσταση και αποδυναμωμένος, αυτός που ήταν η επιτομή της ανδροπρέπειας, αυτός που θα ηγείτο του στρατού για να επαναφέρει τις γυναίκες στα σπίτια τους και τον ξένο έξω από την πόλη, συμφωνεί να ανεβεί στο βουνό και εκεί θα συναντήσει τη φοβερή του μοίρα στ πρβλ. στ.804, 806, 808 & πρβλ. στ & στ Ευριπίδου 2006, ό.π., σ Συρόπουλος Σ.., «Θηλυκότητα, Θηλυπρέπεια, ύναµη και Πτώση στις Βάκχες του Ευριπίδη», στο Φιλολογική, τεύχος 72 (2000), σ12. 16

18 Ο Διόνυσος επιβάλλεται στον Πενθέα μέσα σε μια πλήρη αντιστροφή. Από ευγενικός και ήρεμος προφήτης, θηλυπρεπής και αδύναμος θιασώτης, από περιφρονημένος δέσμιος απειλούμενος με θάνατο, μετατρέπεται σε σκληρή, ενεργητική και ισχυρή παρουσία που ελέγχει τη ζωή των άλλων. Αντίθετα ο Πενθέας υπόκειται σε αντίστροφη μεταμόρφωση χάνοντας ως γυναικόμορφος την αρρενωπή του δύναμη, την υπεροψία του και το δημόσιο ρόλο του, γελοίος αυτός να περνά γυναικωτός τους δρόμους της πόλης μπροστά στους Θηβαίους. Μέσα από το τελετουργικό της παρενδυσίας συντελείτε μια υπερφυσική καταπάτηση προσωπικότητας, αναλαμβάνοντας τις ιδιότητες που χλεύαζε περισσότερο, θηλυπρέπεια αντί αρρενωπότητα, συναίσθημα αντί λογικής, παραίσθηση και εξαπάτηση αντί πνευματικής διαύγειας και ορθολογισμού. 89 Όταν παγιδευμένος ο Πενθέας θα βρεθεί πάνω στο έλατο για να έχει καλή θέα, γίνεται αντιληπτός από τις μαινάδες. Ο θεός παραδίδει σε αυτές εκείνον που περιγέλασε τη θεϊκή του υπόσταση και τις τελετές του. Η τιμωρία θα είναι φρικτή και αποτρόπαια. Οι μαινάδες θα ξεριζώσουν το έλατο και θα κομματιάσουν τον Πενθέα. Ιέρεια του φόνου, η μάνα του πάνω του πέφτει πρώτη. 90 Τι και αν αντιλαμβάνεται την ύβρη του και παρακαλά. Μάνα λυπήσουμε μη θανατώσεις τον υγιό σου κι ας έπεσε στην αμαρτία τη μεγάλη. 91 Μέσα στο άφρισμα της βακχείας της, νομίζοντας ότι κρατά μικρό λιοντάρι, αυτή μαζί με τις αδελφές της και τις υπόλοιπες γυναίκες της Θήβας διαμελίζουν το θύμα του Διόνυσου. Ο Βάκχος σαν δράκος μυριοκέφαλος 92 παίρνει την εκδίκησή του από το γιο του δράκοντα, τη χθόνια σπορά του Εχίονος. 93 Η δύναμη του θεού παρουσιάζεται φοβερή και φρικτή είναι η τύχη εκείνων που του αντιστέκονταν. Αντιμετωπίζει ολόκληρο το βασιλικό σόι ως συλλογικά υπεύθυνο για την ύβρη στο πρόσωπό του, κρίκοι της ίδιας αλυσίδας που έδεσε ο Πενθέας. 94 Ο Κάδμος αναγνωρίζει ότι αδίκησαν τη θεϊκή δόξα, μα αναρωτιέται για τη σκληρότητα της τιμωρίας. Ο ίδιος αντιλαμβάνεται πως οργή θεού μ ανθρώπου την οργή δεν μπορεί να μοιάζει. 95 Η εξορία περιμένει τους ήρωες και ο οίκος του Κάδμου με δεινές και αφόρητες συμφορές επλήγη. 89 Συρόπουλος, ό.π., σ στ στ στ στ στ στ

19 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η εκδίκηση του Διόνυσου είναι το ίδιο σκληρή χωρίς να κάνει διακρίσεις, όσο και η εκδίκηση της Αφροδίτης στον Ιππόλυτο. Και στα δυο έργα ένας ταπεινός πιστός παραπονείται μάταια για την ανηθικότητα της αδιάκριτης τιμωρίας ενόσω ο ποιητής επικεντρώνει στο τέλος τη συμπάθεια του κοινού μόνο στα θύματα των θεών. 96 Στον Ιππόλυτο οι θεές εμφανίζονται η μια στην αρχή και η άλλη στο τέλος, ενώ στη διάρκεια της τραγωδίας απούσες, δρουν μέσα από τους ήρωες που χειρίζονται ως όργανά τους. Στις Βάκχες ο θεός παραμένει παρών, ενεργός πρωταγωνιστής ο ίδιος, σε όλη τη διάρκεια της εξέλιξης της δραματικής πλοκής. Ιππόλυτος και Πενθέας θεομαχούν αγνοώντας μια λατρεία και εμμένοντας στη πλάνη τους οδηγούνται στην καταστροφή συμπαρασύροντας τους γύρω τους. Τα μέσα των θεών μπορεί να διαφέρουν, αλλά είτε είναι μια θεϊκή ευχή και ο ερωτικός οίστρος, είτε η βακχεία και η ψευδαίσθηση του αμφίσημου Διόνυσου, οι θεϊκές απαιτήσεις για σεβασμό και απόδοση λατρείας παραμένει όμοιες. Το κυρίαρχο συμπέρασμα που συνάγουμε από τον Ιππόλυτο είναι ότι ο έρωτας αποτελεί ζήτημα στο οποίο δεν επιτρέπεται να διαπράττουμε σφάλματα. Κατά τον ίδιο τρόπο στις Βάκχες, αντιλαμβανόμαστε πόσο καταστρεπτική αποβαίνει η άγνοια της ανάγκης με την οποία το ανθρώπινο πνεύμα επιζητεί τη διονυσιακή εμπειρία. Μια εμπειρία που για όσους αφήνουν το πνεύμα τους ανοιχτό, μπορεί να αποτελέσει πηγή πνευματικής δύναμης και ευφορίας, ενώ σε αυτούς που θα προσπαθήσουν να την καταπιέσουν ή να την αρνηθούν μετατρέπεται σε τυφλή δύναμη αποσύνθεσης και ολέθρου, που σαρώνει μαζί ενόχους και αθώους. 97 Ο Ευριπίδης καταδεικνύει με μοναδικό τρόπο πως η αντίσταση σε ότι ο Διόνυσος και η Αφροδίτη αντιπροσωπεύουν, ταυτίζεται με την προσπάθεια κάποιου να καταπιέζει το πνεύμα της φύσης του. Η τιμωρία τότε είναι αιφνίδια και επισύρει την ολοκληρωτική πτώση των εσωτερικών φραγμών και όταν το καταπιεσμένο αυτό πνεύμα ξεπηδά βίαια, ο πολιτισμός εξαφανίζεται Dodds, ό.π., σ.lxxxvii. 97 Dodds, ό.π., σ.xc. 98 Dodds, ό.π., σ.liv. 18

20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Dodds E. R., Ευριπίδου Βάκχαι, Κριτική και ερμηνευτική έκδοση, μτφρ. Γ. Υ. Πετρίδου Δ. Γ. Σπαθάρας, εκδ. Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα Ευριπίδου, Βάκχαι, μτφρ. εισαγωγή & σχόλια Σ. Νικολαΐδου-Αραμπατζή, πρόλ. Δανιήλ Ι. Ιακώβ, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη Ευριπίδου, Βάκχαι, μτφρ. Κ. Χ. Μύρης, εισαγωγή & σχόλια Α. Φραγκούλης, εκδ. Πατάκη, Αθήνα Ευριπίδου, Ιππόλυτος Στεφανηφόρος, μτφρ. εισαγωγή & σχόλια Κ. Κοντού, εκδ. Ι. & Π. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα Ευριπίδου, Ιππόλυτος, μτφρ. εισαγωγή & σχόλια Τ. Ρούσσος, εκδ. Κάκτος, Αθήνα Ευριπίδου, Ἱππόλυτος, μτφρ. εισαγωγή & σχόλια Κ. Τοπούζη, εκδ. Επικαιρότητα, Αθήνα Kitto Humphrey Davey Findley, Η αρχαία Ελληνική τραγωδία, μτφρ. Ζενάκος Λεωνίδας, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα Lesky Albin, Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. Β, μτφρ. Χουρμουζιάδης Νίκος, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Romilly Jacqueline De, Αρχαία Ελληνική Τραγωδία, μτφρ. Μίνα Καρδαμίτσα- Ψυχογιού, εκδ. Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα Συρόπουλος Σ. Δ., «Θηλυκότητα, Θηλυπρέπεια, Δύναμη και Πτώση στις Βάκχες του Ευριπίδη», στο Φιλολογική, τεύχος 72 (2000), σσ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός,

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, Το ταξίδι µιας ζωής Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, ποτέ δεν επιστρέφει! Και καθώς προχωρά, µοιράζει το πεπρωµένο που προορίζεται για τον καθένα από εµάς, εκτελώντας έτσι τη βούλησή του.

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΘΕΜΑ 2 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2. και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Από το κείµενο που σας δίνεται, να µεταφράσετε στο τετράδιό σας τους στίχους 61-70 ( Akk ïmmoe m wqü toàto... dq gr lóta).

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Από το κείµενο που σας δίνεται, να µεταφράσετε στο τετράδιό σας τους στίχους 61-70 ( Akk ïmmoe m wqü toàto... dq gr lóta). ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗ Η ΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Από το κείµενο που σας δίνεται, να µεταφράσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα Θέμα : Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ιλιάδα (με βάση τις ραψωδίες που διδαχτήκαμε). Η γυναίκα μέσα στην Ιλιάδα εμφανίζεται ως μητέρα, σύντροφος, σύζυγος, ως πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ;

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Και ομολογώ ότι τα έκανα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ.

ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ. ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Ο Σατανισμός διεθνώς θεωρείται ως . Είναι η λατρεία του Σατανά ο οποίος στις διάφορες μορφές του σατανισμού, δεν κατανοείται με ενιαίο τρόπο. Ο σατανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του.

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του. Φαίδρος Σχόλια Για τον Πλάτωνα, το ερωμένο αντικείμενο δεν είναι παρά αντανάκλαση του ιδεατού κάλλους. Πριν την έλξη, έχει προηγηθεί ένα μεταφυσικό γεγονός. Το κάλλος είναι σε ένα υπερβατολογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Ενότητα: 13. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις στίχων 663-718 της Μήδειας Μενέλαος Χριστόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

8 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

8 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 8 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:. Ο Σατανισμός Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.36) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές τη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδεύτρια: Χαριτίνη Παπακυρίλλου Εργασία Τίτλος: «Έτοιµος για Αίτηµα» Ηµεροµηνία: 29 06 2013 Είχα ακούσει για µια µαγική ψυχοθεραπευτική µέθοδο όπου στήνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ

ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ Γεννήθηκε στην Αναφωτία το 1933 και αποφοίτησε από το δημοτικό σχολείο της γενέτειρας του και μετά από το Εμπορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Οι Αγγελιοφόροι... 9

Περιεχόμενα. Οι Αγγελιοφόροι... 9 Περιεχόμενα Οι Αγγελιοφόροι... 9 1. Πνευματική Ανανέωση... 13 2. Ο Ανισέτο... 19 3. Στο Κέντρο των Αγγελιοφόρων... 25 4. Η ιστορία του Βισέντι... 31 5. Λαμβάνοντας Οδηγίες... 37 6. Σημαντικές Προειδοποιήσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και Ο πουπουλένιος Κοινωνικό του Μάρτιν ΜακΝτόνα Διαρκεια : 125 ' Σκηνοθ.-μετάφρ.: Κ. Μαρκουλάκης Ερμηνεύουν: Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος. Σκην.-κοστ.: Αθ. Σμαραγδή, Φ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα