Νίκος Καλογερόπουλος. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Φυσικοχημείας Τροφίμων. Τμήμα Επιστήμης ιαιτολογίας- ιατροφής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νίκος Καλογερόπουλος. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Φυσικοχημείας Τροφίμων. Τμήμα Επιστήμης ιαιτολογίας- ιατροφής"

Transcript

1 ΛΙΠΗ ΚΑΙ ΕΛΑΙΑ 2 Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Φυσικοχημείας Τροφίμων ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμήμα Επιστήμης ιαιτολογίας- ιατροφής

2 ΑΛΛΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΛΙΠΩΝ ΚΑΙ ΕΛΑΙΩΝ

3 Αλκοόλες Στερόλες, μεθυλοστερόλες, τριτερπενοειδείς αλκοόλες, άκυκλες αλκοόλες μεγάλου ΜΒ Φαινανθρένιο A B C D Στερόλες Στερόλες: : παράγωγα του κυκλοπεντανο-περυδροφαινανθρενίου περυδροφαινανθρενίου Ευρύτατα διαδεδομένες, αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό του ασαπωνοποίητου κλάσματος λιπών ελαίων Φυτικές ή ζωικές στερόλες Όλες έχουν ΟΗ στον C-3 Συνήθως με άτομα άνθρακα Ελεύθερες, ως εστέρες με λιπαρά οξέα ή φαινολικά οξέα, ή ως γλυκοζίτες (μέσω ΟΗ σε C-3)

4 Χοληστερόλη έχει και αυτή ΟΗ στον C-3 H Πρόδρομη σχηματισμού βιταμίνης D Συστατικό κυτταρικών μεμβρανών Βιοσύνθεση σεξουαλικών ορμονών Γαλακτωματοποίηση η λιπών τροφής (μαζί με χολικά οξέα) Σεξουαλικές ορμόνες

5 Χοληστερόλη και κυτταρική μεμβράνη Έχει σημαντικό ρόλο στην δομή των μεμβρανών, και την επικοινωνία των κυττάρων. Αποτελεί το 20% του βάρους των κυτταρικών μεμβρανών

6 Φυτικές στερόλες (φυτοστερόλες) β-σιτοστερόλη β καμπεστερόλη 5 -αβεναστερόλη (σησαμέλαιο, ελαιόλαδο) στιγμαστερόλη Αλκοόλες με C22-C32 C mg/100g ελαίου Έλεγχος νοθείας ζωικού με φυτικό λίπος πρώτες ύλες για την παρασκευή φαρμάκων (από απόβλητα ελαιουργίας) Λειτουργικά συστατικά σε λειτουργικά τρόφιμα (υποχοληστεριναιμικές)

7 Φυτικές στερόλες στανόλες β-σιτοστερόλη β-σιτοστανόλη

8 Υδρογονάθρακες Σκουαλένιο (ελαιόλαδο) άκυκλος τριτερπενικός υδρογονάνθρακας Χρωστικές Καροτενοειδή (φωτοευαίσθητα ευοξείδωτα) Γκοσσυπόλη (βαμβακέλαιο) Χλωροφύλλες H CH H H CH H H H Χρωστικές δημιουργούν προβλήματα στα έλαια αα Απομακρύνονται με εξουδετέρωση και αποχρωματισμό κατά τον εξευγενισμό (refining)

9 Λιποδιαλυτές βιταμίνες Βιταμίνη Α (ρετινόλη) Βιταμίνη Ε (τοκοφερόλες) Βιταμίνη D 3 Στα φυτικά προϊόντα: καροτινοειδή = προβιταμίνες D Βιταμίνη Κ 1

10 Τερπένια Από χημική άποψη αποτελούνται από πολλές μονάδες ισοπρενίου (μεθυλο-βουταδιένιο) με 5 άνθρακες η κάθε μια. Μονοτερπένια: περιέχουν 2 ισοπρενοειδείς μονάδες, σεσκιτερπένια: 3, διτερπένια: 4, τριτερπένια: 6, τετρατερπένια: 8. Η φυτόλη και η ρετινόλη (βιτ.. Α) είναι διτερπένια Τα καροτένια είναι τετρατερπένια Φυτόλη Το σκουαλένιο είναι άκυκλος τριτερπενικός υδρογονάνθρακας. Βιταμίνη Α (ρετινόλη) σκουαλένιο σκουαλένιο

11 ΦΥΣΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

12 1. Σημείο Τήξεως (Σ.Τ.) Καθαρά τριγλυκερίδια (ΤΑG) έχουν σαφή ΣΤ Λίπη και έλαια αποτελούνται από μίγματα TΑG περιοχή θερμοκρασιών ρ τήξεως. Το ΣΤ λιπών ελαίων = συμβατική τιμή εξαρτώμενη από μέθοδο προσδιορισμού Η διαφορά μεταξύ της θερμοκρασίας έναρξης της τήξεως και διαύγασης του λίπους εξαρτάται από: (α) χημική σύσταση (β) προκατεργασία (διαδικασία κρυστάλλωσης). Ο τρόπος που έχει στερεοποιηθεί επηρεάζει ΣΤ

13 Σημείο τήξεως (Σ.Τ.) εν υπάρχει απόλυτη σχέση Σ.Τ. -σκληρότητας λίπους (η θερμοκρασία που συμβατικά λαμβάνεται ως Σ.Τ. ανταποκρίνεται σε μέρος του λίπους) ) Προσδιορισμός Σ.Τ.: (α) καθορισμός αρχικής και τελικής θερμοκρασίας τήξης, κατά τη θέρμανση με αργό ρυθμό. (β) Βάσει άλλων μεθόδων βρίσκεται η θερμοκρασία που το λίπος ρευστοποιείται και κινείται σε τριχοειδή σωλήνα με την υδροστατική πίεση του νερού. Κώδικας Tροφίμων: Σ.Τ.= θερμοκρασία τέλειας διαύγασης λίπους, το οποίο έχει προηγουμένως τακεί και διηθηθεί. Σε τριχοειδή σωλήνα τοποθετείται το λίπος στους 5 ο C για 3 ώρες. Η θερμοκρασία αυξάνει κατά 0,5 ο C/min. 1.(melting point closed capillary tube method) 2.softening point (slipping point, open-end capillary) = σημείο έναρξης ροής

14 2. Κρυστάλλωση τριγλυκεριδίων. Πολυμορφισμός Συνήθεις τύποι οργάνωσης μορίων TAG σε κρυσταλλικές φάσεις Η συμπεριφορά μιας λιπαρής ύλης κατά τη θέρμανση εξαρτάται από τον τρόπο που έχει στερεοποιηθεί,, δηλαδή από τον τύπο κρυστάλλων που έχει επικρατήσει κατά την στερεοποίηση

15 Πολυμορφισμός μ Οι διαφορετικές κρυσταλλικές μορφές ΤΑG, έχουν διαφορετικό Σ.Τ.: : α- μορφή : εξαγωνικό σχήμα (SSS 53 ο C) β- μορφή : ορθορομβικό σχήμα (SSS 64.2 ο C) β μορφή : τρικλινές σχήμα (SSS 71.7 ο C) Γρήγορη ψύξη min Σ.Τ. Σ.Τ. καθορίζει σε κάποιο βαθμό τον τρόπο χρήσης της λιπαρής ύλης (παρασκευή μαργαρίνης) 3. Προσδιορισμός περιεχομένων στερεών τριγλυκεριδίων Προσδιορισμός με NMR Υγρό μεγαλύτερη μοριακή κίνηση διεύρυνση διπόλων στενές κορυφές Υ Υψος σήμα ατος Υγρό Στερεό Μαγνητικό πεδίο

16 4. ιαστολή είκτης στερεού λίπους (solid fat index) ειδικός όγκος λίπους σε διάφορες θερμοκρασίες Εδ Ενδιαφέρει κατά την παρασκευή τροφίμων διαστολόμετρο 5. είκτης ιάθλασης Επιβεβαίωση ταυτότητας Εκφράζεται σε αριθμούς βουτυροδιαθλασιμέτρου (n= , 100 μέρη) Ο δ.δ δ ακολουθεί πρακτικώς γραμμικά την ακορεστότητα (εφαρμογή: παρακολούθηση αντίδρασης υδρογόνωσης) )

17 6. Ιξώδες (συνήθως ιξωδόμετρο Brookfield) Αύξηση επιμήκυνση ανθρακικής αλυσίδας Ελάττωση αύξηση ακορεστότητας Χρησιμότητα: Σχεδίαση εγκαταστάσεων, εκτίμηση βαθμού πολυμερισμού 7. Θόλωμα (cold test) οκιμή ψύξης (έλαια σαλάτας ή έλαια για μαγιονέζα) 8. Επιφανειακή τάση σημασία για έλαια πλούσια σε MΑG, DΑG 9. Αριθμός Bömer ιαφορά Σ.Τ. λίπους και οξέων αυτού (διάκριση ρ η στέατος από χοίρειο λίπος)

18 10. Σημείο καπνού, ανάφλεξης, καύσης Εκτίμηση σταθερότητας κατά τη θέρμανση Σ. καπνού (smoke point) Ορατά προϊόντα αποσύνθεσης, κάπνισμα Σ. ανάφλεξης (flash point) Ανάφλεξη προϊόντων χωρίς διατήρηση της καύσης Σ. καύσης (fire point) Αά Ανάφλεξη λξ προϊόντων με διατήρηση της καύσης 11. Απορρόφηση στο UV Ποσοτικός προσδιορισμός πολυακορέστων οξέων και εκτίμηση της οξείδωσης (K232, K270) 12. Απορροφήσεις IR 965 cm -1 trans δδ. Προσδιορισμός trans δδ και παρακολούθηση υδρογόνωσης

19 ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

20 1. Αριθμός σαπωνοποίησης (ΑΣ) Μέτρο του μέσου ΜΒ τριγλυκεριδίων ΑΣ= mg KH για τη σαπωνοποίηση η 1g λιπαρής ύλης ( μήκος ακυλίου ΑΣ) 2. Αριθμός ιωδίου 2. Μέτρο της ακορεστότητας των λιπαρών οξέων Είναι το % ποσοστό αλογόνου (I 2 ) που απορροφάται από τη λιπαρή ύλη. Έλαια ξηραινόμενα: αριθμός ιωδίου > 150 Έλαια ημιξηραινόμενα: αριθμός ιωδίου Έλαια μη ξηραινόμενα: αριθμός ιωδίου <100

21 3. Αριθμοί Reichert-Meissl Meissl, Polenske, Kirschner Reichert-Meissl : V(mL) υδατικού αλκαλίου 0.1N που απαιτούνται για την εξουδετέρωση των διαλυτών στο νερό λιπαρών οξέων που αποστάζουν από 5 g λιπαρής ύλης, υπό ειδικές συνθήκες (C4, C6 οξέα) Polenske : V(mL) υδατικού αλκαλίου 0.1N που απαιτούνται για την εξουδετέρωση των αδιάλυτων στο νερό λιπαρών οξέων που αποστάζουν από 5 g λιπαρής ύλης, υπό ειδικές συνθήκες (C8-C14 C14 οξέα) Φυτικά έλαια έχουν χαμηλούς RM & P. Βούτυρο και φοινικοπυρηνέλαιο υψηλού RM & P διαπίστωση νοθείας Kirschner : V(mL) υδατικού αλκαλίου 0.1N που απαιτούνται για την εξουδετέρωση των υδατοδιαλυτών πτητικών λιπαρών οξέων που σχηματίζουν διαλυτά άλατα αργύρου και αποστάζουν από 5 g λιπαρής ύλης, υπό ειδικές συνθήκες. (ποσοστό βουτυρικού οξέος)

22 α Συσκευή Reichert-Meissl. Οι διαστάσεις δίνονται σε cm, α: αποστακτήρας υ: υποδοχέας υ

23 4. Αριθμός ακετυλίου mg ΚΟΗ που απαιτούνται για την εξουδετέρωση του CH 3 CH που υπάρχει σε 1g ακετυλιωθέντος λίπους Μέτρο ελεύθερων υδροξυλίων (MG, DG, ελεύθερες αλκοόλες)

24 α. Αριθμός οξύτητας 5. Άλλοι χημικοί προσδιορισμοί mg NaΟΗ που απαιτούνται για την εξουδετέρωση 1g λιπαρής ύλης Βαθμός οξύτητας: mlnaοη 0.1N που απαιτούνται για την εξουδετέρωση 10 g λιπαρής ύλης ή ως %w/w ελαϊκό οξύ β. Αριθμός ροδανίου Ανάλογος του αριθμού ιωδίου. Προσθήκη στο δδ, όμως μόνο σε έναν εάν υπάρχουν περισσότεροι (σε έναν του λινελαϊκού) γ. Αριθμός διενίου (ή μηλεϊνικού ανυδρίτη) Μέτρο των συζυγιακών δδ. δ. Χρωστικές αντιδράσεις Έχουν σημασία για την ταυτοποίηση βαμβακελαίου (Halphen, κυκλοπροπενικά), σησαμελαίου (Fabris, σησαμόλη) H

25 ε. Εκτίμηση Σταθερότητας Ελαίου Μετρήσεις που αφορούν στο χρόνο επαγωγής (induction time)= χρόνος έκθεσης στο οξυγόνο που απαιτείται για να προκληθούν οι πρώτες αλλαγές στην λιπαρή ύλη Μέθοδος Schaal (πυριαντηρίου): ορισμένη ποσότητα λίπους παραμένει σε φούρνο στους 70 o C. Μέτρηση οργανοληπτική ή βάσει αριθμού υπεροξειδίων Μέθοδος ενεργού οξυγόνου (Active xygen Method, AM): έκθεση στην επίδραση αέρα (πρακτικά 100 o C) που διαβιβάζεται με σταθερή ταχύτητα. Μέτρηση οργανοληπτική ή βάσει αριθμού υπεροξειδίων. Rancimat: Rancimat: το δείγμα δέχεται ρεύμα αέρα σε υψηλή θερμοκρασία ( C) και μετράται η μεταβολή της αγωγιμότητας που οφείλεται στο σχηματισμό πτητικών πολικών οργανικών ενώσεων.

26 στ. Εκτίμηση σταδίου οξείδωσης λιπαρής ύλης οκιμή Kreiss: αντίδραση φλωρογλυκινόλης (ρεζορκίνης) με 2,3-εποξυ-προπανάλη. Σχετίζεται με προϊόντα αποσύνθεσης ύθ (μηλεϊνικήή αλδεΰδη) δ ) λόγω απορρόφησης οξυγόνου Αριθμός υπεροξειδίων (PV): προσδιορίζεται ιωδιομετρικά. Μια λιπαρή ύλη θεωρείται ανεπιθύμητη οργανοληπτικά όταν PV = meq υπεροξειδικού οξυγόνου/kgg οκιμή θειοβαρβιτουρικού οξέος (TBA) TBA): Αντίδραση μηλονικής διαλδεΰδης με θειοβαρβιτουρικό οξύ H H NH S Αριθμός καρβονυλίων (προκύπτουν κατά την αυτοξείδωση): Αντίδραση με φαινυλυδραζίνη, υδροξυλαμίνη, ανισιδίνη

27 Απορρόφηση ελαίων στο υπεριώδες Κ 232,,Κ 270, Κ Η δοκιμή αυτή περιλαμβάνει τη μέτρηση της απορρόφησης στα 232 και 270 nm Κ232, K270- και τον υπολογισμό του Κ. Η απορρόφηση στα 232nm προκαλείται από: (α) υδροϋπεροξείδια (πρώιμα στάδια οξείδωσης) και (β) συζυγιακά διένια (ενδιάμεσα στάδια οξείδωσης). Η απορρόφηση στα 270nm οφείλεται σε: (α) καρβονυλικές ενώσεις (προχωρημένα στάδια οξείδωσης) και (β) συζυγιακά τριένια (τεχνολογικοί χειρισμοί). Ο δείκτης Κ αποτελεί κριτήριο για τη διάκριση της ποιότητας παρθένων ελαιολάδων

28 Κ Η τιμή του Κ προκύπτει από υπολογισμό, που παρουσιάζεται στο διπλανό σχήμα. Επειδή το ραφινάρισμα προκαλεί αύξηση του Κ,, ο δείκτης χρησιμοποιήθηκε η στο παρελθόν ως παράμετρος ελέγχου νοθείας του παρθένου ελαιολάδου με εξευγενισμένα έλαια. Σήμερα ο προσδιορισμός του Κ περιλαμβάνεται στις δοκιμές ποιότητας και όχι στις δοκιμές καθαρότητας. Τιμές αναφοράς Κ232 Κ270 Κ Αγνό παρθένο ελαιόλαδο Παρθένο ελαιόλαδο 2,50 0,22 0,01 2,60 0,25 0,01

29 6. Αναστροφή To φαινόμενο κατά το οποίο κάποιες λιπαρές ύλες εμφανίζουν δυσάρεστη οσμή και γεύση πριν αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός υπεροξειδίων. Οσμή: ψαριού, γράσσου, βούτυρου, πατάτας, μπογιάς κ.ά. π.χ. Σογιέλαιο, υδρογονωμένο σογιέλαιο Υπεύθυνο: Λινολενικό οξύ (C18:3 9,12,15) 1215) Ανεστραμμένο σογιέλαιο: περισσότερες από 70 πτητικές ενώσεις (αλδεΰδες, οξέα μικρού ΜΒ, κετονοξέα, φουράνια, υδρογονάθρακες, αλκίνια) Άλλα σπορέλαια (πχ βαμβακέλαιο, αραβοσιτέλαιο) δεν εμφανίζουν αναστροφή Για την εμφάνιση αναστροφής απαιτείται και λινελαϊκό οξύ (C18:2 9,12) Τα υδροϋπεροξείδια του λινελαϊκού διασπώνται με διαφορετικό τρόπο παρουσία του λινολενικού οξέος Λινολενικό οξύ CH Λινελαϊκό οξύ CH

30 7. Υδρολυτική τάγγιση Λιπολυτική τάγγιση Λιπόλυση CR 1 H 3 H 2 R 2 C H H CR 3 H + R - 1 CH + R - 2 CH + R 3 -CH Η λιπόλυση (υδρόλυση) γίνεται παρουσία Η 2 Ο (υγρό ή ατμός). Ο ρυθμός υδρόλυσης παρουσία μόνο νερού/υγρασίας είναι βραδύς. Επιτάχυνση επέρχεται παρουσία ενζύμων (λιπάσες). Τα ένζυμα καταστρέφονται με τη θέρμανση. Η τάγγιση αυτή παρατηρείται στα μη θερμανθέντα έλαια. Το υδρολυτικό τάγγισμα από μόνο του δεν επηρεάζει σημαντικά τη διατροφική αξία του τροφίμου η μόνη αλλαγή = αποδέσμευση λιπαρών οξέων από τη γλυκερόλη. Κύρια επίδραση δυσάρεστη γεύση (Free f.a.) μείωση καταναλώσιμης ποσότητας λιπαρής ύλης. Ιδιαίτερη δυσάρεστη οσμή και γεύση από οξέα μικρού μεσαίου ΜΒ με C4-C14 (βούτυρο C4, φοινικοπυρηνέλαιο C12:0, C14:0 κ.α.)

31 8. Αυτοοξείδωση Είναι η αντίδραση των λιπών και ελαίων με το ΟΞΥΓΟΝΟ Αποτέλεσμα: Οξειδωτική τάγγιση Υπεύθυνος: Τα πολυακόρεστα λπαρά λιπαρά του ελαίου: λινελαϊκό νελαϊκό(2 δ.δ. δ φορές πιο ευοξείδωτο από ελαϊκό (1 δ.δ.) Η αυτοοξείδωση είναι μια αυτοκαταλυόμενη αλυσωτή αντίδραση που βαίνει μέσω μηχανισμού ελευθέρων ριζών Οι συνήθεις χημικές αλλοιώσεις λιπών και ελαίων οφείλονται σε: i) Επίδραση του φωτός ii) Eπίδραση μακροχρόνιας παραμονής πχ. κατά την αποθήκευση iii) Επίδραση της θερμότητας πχ. κατά το τηγάνισμα ή το μαγείρεμα iv) Επίδραση του εξευγενισμού (απομάκρυνση αντιοξειδωτικών) v) Επίδραση άλλων παραγόντων (π.χ. μέταλλα)

32 Μέταλλα Μέταλλα (Fe 2+, Cu +, Cu 2+ κα) προκαλούν σχηματισμό και νέων ριζών μπορούν να δράσουν ως προοξειδωτικά Μ LH L. + M+ M + H + Μ + + LH L. + M +2 + H -

33 Μηχανισμός ελευθέρων ρζ ριζών Έναρξη R-H UV, Meκλπ R Διάδοση L =αλκυλ ρίζα, ελεύθερη λύθ ρίζα FA L-H L-- R 2 L L-- R-H L---H L-H R R-H Υπεροξειδική ρίζα L---H + L Υδροϋπεροξείδιο L- Aλκοξυ ρίζα

34 Έναρξη: ημιουργία ελεύθερης ρίζας επί του λιπαρού μορίου CR αλλυλικές θέσεις (αλλυλικά υδρογόνα) -- - CR

35 Έναρξη Απόσπαση αλλυλικού υδρογόνου οδηγεί σε δημιουργία αλκυλριζών (L ) που σταθεροποιούνται με ενδομοριακή μετάθεση δδ

36 ιάδοση Απαραίτητο το Ο 2 Υπεροξειδική ρίζα Υδροϋπεροξείδιο

37 Τερματισμός μ Σχηματισμός αδρανών προϊόντων που δεν προκαλούν έναρξη ή διάδοση της αντίδρασης

38 Ελεγχος οξείδωσης με αντιοξειδωτικά Σταθεροποίηση φαινολικής ελεύθερης ρίζας μέσω δομών συντονισμού Αντίδραση τερματισμού ανάμεσα σε υπεροξειδική ρίζα λιπιδίου και φαινολική ρίζα αντιοξειδωτικού Φαινολικές ομάδες υπάρχουν σε τοκοφερόλες, πολυφαινόλες a-τοκοφερόλη φρ ελευρωπαΐνη

39 Προϊόντα από την οξείδωση λιπών και ελαίων R-CH-R' R-CH-R' R'. + R-C-H RCH μικρού ΜΒ οξέα. --H H. R 1 -H R. 1 + R-CH-R' υδροξυοξέα ξ. R H 1 R 1 -H + R-C-R' R R 1 -. κετονοξέα R 1 -H + R-C-R' R-CH 2 -CH=CH-CH-(CH 2 )n-ch R-CH 2 -CH 2 -C= + =C-(CH 2 )n-ch H-- H H αλδεΰδες

40 Προϊόντα από την οξείδωση λιπών και ελαίων β-σχάση της αλειφατικής αλυσίδας των λιπαρών οξέων. Παραγωγή ένώσεων μικρού Mr που προκαλούν οργανοληπτικά την αίσθηση του ταγγίσματος

41 Προϊόντα από την οξείδωση λιπών και ελαίων R---H + -CH=CH- -CH-CH- + RH R CH=CH- -CH-CH- + R. Εποξυοξέα (οξιράνια) Πολυμερή: Με δεσμούς C-C R. + R. R-R C-.. - από τα υπεροξείδια R + R- R--R R. + R--. R---R ή R-. + R-. R---R Τα προϊόντα που αναφέρονται για τα πολυμερή μπορούν να ληφθούν και ενδομοριακά (μέσαέ στο ίδιο τριγλυκερίδιο) Diels-Alder (4+2 κυκλοπροσθήκη) Επίσης σχηματίζονται προϊόντα που φέρουν συζυγιακούς διπλούς δεσμούς (διένια, τριένια, τετραένια) Ενδο- ή δια-μοριακή κυκλοποίηση

42 Προϊόντα από την οξείδωση λιπών και ελαίων H H Πολικά παραπροϊόντα: πολικά τριγλυκερίδια (PTG) Αρκετές χώρες: οι συγκεντρώσεις των PTG = κριτήριο αντικατάστασης ή απόρριψης ελαίων τηγανίσματος

43 Πολυμερισμένα τριγλυκερίδια (διμερή) Πολυμερισμένα τριγλυκερίδια (διμερή) H - - TAG1 TAG1 TAG2 TAG2 TAG2 TAG2

44 9. Οξείδωση καταλυόμενη από τη λιποξειδάση Λιποξειδάση: καταλύει την οξείδωση ακορέστων λιπαρών οξέων με cis,cis-1,4-πενταδιενο-δδ. cis cis CH Λιποξειδάση cis trans Λιποξειδάσες υπάρχουν στο φυτικό βασίλειο (σόγια, δημητριακά, κλπ) H CH ρούν σε χαμηλή Θ (σημαντικό για την τεχνολογία τροφίμων, επηρεάζονται και τα κατεψυγμένα τρόφιμα) Λόγω της δράσης των λιποξειδασών μπορεί επίσης να μειωθεί η ένταση των χρωστικών (καροτένια, ξανθοφύλλες) και πιθανόν να καταστραφούν κάποιες βιταμίνες

45 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΧΝ Λ Γ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ

46 ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΪΚΩΝ ΛΙΠΩΝ Φυτικά : Από ελαιούχα σπέρματα και φρούτα Ζωικά : Από ιστούς ζώων με τήξη του λίπους (με ή χωρίς προσθήκη νερού), σε ανοιχτά ή κλειστά δοχεία. Με διαβίβαση ατμού σε κλειστά δοχεία όπου εφαρμόζεται πίεση Ηπατέλαια,, ιχθυέλαια: : με κατάτμηση των ιστών σε κατάλληλες εγκαταστάσεις όπου παράλληλα γίνεται θέρμανση Σπορέλαια Σπέρμα Καθαρισμός Αποφλοίωση Θραύση Έκθλιψη (έλαιο / πλακούντας) εναλλακτικά Εκχύλιση Ελαιολάδο Φρούτο Τεμαχισμός (πούλπα) Πίεση (κλασσική) λ Καθαρισμός Φυγοκέντρηση & διήθηση

47 Βιομηχανική εκχύλιση ελαιούχων σπόρων

48 Η παραλαβή του ελαιολάδου (τριφασικό σύστημα) Ζύγισμα 2. Απομάκρυνση φύλλων με αναρρόφηση (πικρή γεύση) και πλύσιμο 3. Σπάσιμο, άλεση με προσθήκη νερού (20-40o C) 4. Μάλαξη (20-40o C). Ευνοεί την συνένωση μικροσταγονιδίων ελαίου και διαχωρισμό τους. Χαμηλότερη θ μικρότερη απόδοση αλλά καλύτερη ποιότητα. Στα στάδια 3 και 4 αναπτύσσεται το άρωμα του ελαιολάδου ως αποτέλεσμα της δράσης ενζύμων του καρπού 5. Decanters: Φυγοκεντρικός διαχωρισμός υγρών (έλαιο και υδατοδιαλυτά) στερεών (πυρηνόμαζα) 6. ιαχωρισμός ελαιολάδου από υδατοδιαλυτά συστατικά (φυγοκέντριση)

49 Παραλαβή του ελαιολάδου σε ελαιοτριβείο

50 Φυγοκέντρηση σε ελαιοτριβεία 3 και 2 φάσεων Τριφασικό ιφασικό

51 ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ Ελαιόκαρπος Πυρηνόξυλο (καύσιμο) Λέβητας (40 ο C) Πλύσιμο Άλεση Μάλαξη Φυγοκέντριση Έλαιο+ Πυρηνόμαζα υδατοδιαλυτά (ελαιοπυρήνας) Φυγοκέντριση Παρθένο ελαιόλαδο Στέγνωμα Εκχύλιση Απόσταξη Οξύτητα < 5% Οξύτητα > 5% Ακατέργαστο Κατανάλωση Εξευγενισμός πυρηνέλαιο Πυρηνόξυλο

52 ΕΞΕΥΓΕΝΙΣΜΟΣ (Refining) Το σύνολο των διεργασιών που εκτελούνται προκειμένου ένα ακατάλληλο προς βρώση έλαιο να καταστεί εδώδιμο Στάδια εξευγενισμού: 1. Αποκομμίωση & καθίζηση (degumming): αφαιρούνται τα αιωρούμενα σωματίδια (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, φωσφατίδια: φ ενυδάτωση με καθίζηση η λόγω παραμονής ή φυγοκέντρηση) 2. Εξουδετέρωση (neutralization): ti NaH, Na 2 C 3. Παρουσία διαλύτη = miscella refining

53 ΣΤΑ ΙΑ ΕΞΕΥΓΕΝΙΣΜΟΥ 3. Aποχρωματισμός (bleaching): αποχρωστικές γαίες (μοντμοριλλονίτης μοντμοριλλονίτης), αποχρωστικός άνθρακας Οι αποχρωστικές γαίες έχουν όξινο χαρακτήρα. Αυτό ευνοεί την οξείδωση. Επιπλέον απαιτεί υψηλή Θ Ο αποχρωματισμός γίνεται υπό ελαττωμένη πίεση 4. Απόσμηση (deodorization): Τελικό στάδιο εξευγενισμού. Γίνεται σε πύργους υψηλού κενού όπου διαβιβάζεται ατμός και η Θ= C. 5. Απομαργαρίνωση (winterization): Γίνεται στα έλαια σαλάτας για να μη θολώνουν σε χαμηλές θερμοκρασίες. Περιλαμβάνει ψύξη, κρυστάλλωση, διήθηση

54 Υ ΡΟΓΟΝΩΣΗ Η υδρογόνωση ανaφέρεται και ως σκλήρυνση καθώς ελαττώνει τον ακόρεστο χαρακτήρα των λιπαρών υλών Η υδρογόνωση πολύ συχνά μεταβάλλει τη γεωμετρία του δ.δ. δ τη θέση του δ.δ. Τελικά μεταβάλλει τις φυσικές και χημικές ιδιότητες του Τελικά μεταβάλλει τις φυσικές και χημικές ιδιότητες του λίπους

55 Υ ΡΟΓΟΝΩΣΗ H 2, Ni trans FA: όπως τα κορεσμένα αυξάνουν την LDL, ελαττώνουν την HDL. Μεγαλύτερος κίνδυνος για ανάπτυξη διαβήτη τύπου ΙΙ H 2, Ni

56 H H A B C C Y X H H καταλύτης

57 H H A B C C Y X H H καταλύτης

58 H H A B C C Y X H H καταλύτης

59 H H A B C C Y X H H καταλύτης

60 H A B C C Y X H H H καταλύτης

61 A B C C Y X H H H H καταλύτης

62 Υ ΡΟΓΟΝΩΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Παρασκευάζονται προϊόντα υποκατάστατα βουτύρου (νωπού ή τετηγμένου) ) Μαγειρικό λίπος θρεπτική αξίαα εφαρμογές στην αρτοποιία και ζαχαροπλαστική επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες στα προϊόντα: υφή μπισκότων (εύθρυπτα) Γαλακτωματοποιητική κή ικανότητα (ενισχύεται με μονοστεαρίνη που είναι γαλακτωματοποιητής Υπεργλυκερινωμένα λίπη) Παρασκευή προϊόντων που καταναλώνονται σε αρκετό χρόνο μετά την παρασκευή τους (λίπη δύσκολα οξειδούμενα) Μαργαρίνη ρ Γαλάκτωμα νερού σε έλαιο. Υδατική φάση = αποβουτυρωμένο γάλα + λίπος = υδρογονωμένο έλαιο σκέτο ή σε μίγμα με ζωϊκό (80%) Μιναρίνη Μαργαρίνη «διαίτης». Λίπος μέχρι περίπου 40%

63 Λιπίδια και υγεία Trans-λιπαρά οξέα. LDL, HDL, ΗΠΑ:υποχρεώση σήμανσης από 1/1/2006. Στροφή καταναλωτών και βιομηχανίας σε low trans ή trans free προϊόντων ω3-λιπαρά οξέα. Πρόγονοί μας: ω6/ω3 1, υτική δίαιτα: ω6/ω3 >7 (έως και μεμονωμένα). Συζυγιακό λινελαϊκό οξύ (CLA). Ισομερή του λινελαϊκού με συζυγιακούς δ.δ.: χοληστερόλη ορού, παρεμπόδιση έναρξης διαβήτη, έλεγχος βάρους Φυτικές στερόλες+στανόλες. Παρεμποδίζουν απορρόφηση χοληστερόλης Καροτενοειδή. (>600 ενώσεις). Αντιοξειδωτικά. Λυκοπένιο (τομάτες), λουτεΐνη, ζεαξανθίνη (βελτίωση όρασης)

64 Χαρακτηρισμός ελαιολάδων Το ελαιόλαδο ταξινομείται ανάλογα με Τρόπο παραγωγής Χημικά χαρακτηριστικά Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά από εκπαιδευμένα πάνελς Τύποι ελαιολάδου Παρθένο: έλαιο που έχει παραληφθεί με φυσικές μεθόδους, απουσία χημικών κατεργασιών Εξευγενισμένο (ραφινέ): φ έλαιο που έχει υποστεί χημικές κατεργασίες για εξάλειψη μειονεκτικής γεύσης και εξουδετέρωση ελευθέρων λιπαρών οξέων. Το παρθένο ελαιόλαδο δεν επιτρέπεται να περιέχει ραφινέ Πυρηνέλαιο: Έλαιο από τους ελαιοπυρήνες (κουκούτσια) που παραλαμβάνεται με διαλύτες (εξάνιο) εν θερμώ και στη συνέχεια εξευγενίζεται (ραφινάρεται)

65 Εμπορικοί τύποι ελαιολάδου (IC) Εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο (έξτρα παρθένο): παρθένο ελαιόλαδο με οξύτητα <0.8% και ανώτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Αποτελεί το 80% Ελληνικής, 45% Ιταλικής, 30% Ισπανικής και 10% της παραγωγής άλλων ελαιοπαραγωγών χωρών. Παρθένο ελαιόλαδο: οξύτητα <1.5% και καλή γεύση. Ελαιόλαδο: μίγμα παρθένου και ραφινέ με οξύτητα <2%. Ελαιοπυρηνέλαιο (ή πυρηνέλαιο): Εξευγενισμένο πυρηνέλαιο αναμεμιγμένο με παρθένο ελαιόλαδο. Λαμπάντε: Ελαιόλαδο ακατάλληλο για κατανάλωση ως τρόφιμο. Χρησιμοποιείται κυρίως στη βιομηχανία. Όνομα από παλαιότερη χρήση σε λυχνάρια (λάμπες) ελαίου. Ραφινέ (εξευγενισμένο) ελαιόλαδο: Προέρχεται από εξευγενισμό παρθένων ελαιολάδων υψηλής οξύτητα χωρίς χρήση διαλυτών και χωρίς αλλοίωση της σύστασης των τριγλυκεριδίων. Οξύτητα <0.3%.

66 Ευρωπαϊκή Ένωση: Κανονισμός 61/2011 σχετικά με τον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών των ελαιολάδων και των πυρηνελαίων καθώς και με τις μεθόδους προσδιορισμού

67 Ευρωπαϊκή Ένωση: Κανονισμός 61/2011 ://eur lex.europa.eu/lexuriserv/lexuriserv.do?uri=j:l:2011:023:0001:0014:el:pdf

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Λιπαρές ύλες ή λιπίδια είναι οι οργανικές χημικές ενώσεις που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από τα χημικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων Ε.. Κατσανίδης Ορισµός Λιπαρές ύλες ή λιπίδια καλούνται τα συστατικά των τροφίµων που είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλυτά σε οργανικούς διαλύτες. Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ ΛΙΠΑΡΕΣ ΥΛΕΣ

ΛΙΠΙΔΙΑ ΛΙΠΑΡΕΣ ΥΛΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ ΛΙΠΑΡΕΣ ΥΛΕΣ Τα λιπίδια είναι μια χημικά ετερογενής ομάδα ενώσεων με έντονη υδροφοβικότητα. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι δεν διαλύονται στο νερό (ή διαλύονται πολύ λίγο), ενώ είναι διαλυτά

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Από τους: Χαλάς Μιχάλης Ελευθερία Γεροδήμου Σπύρος Μπίκας Πέτρος Στέλλας Δημοσθένης Μπιτζήλος Κουρούπης Κωνσταντίνος

Από τους: Χαλάς Μιχάλης Ελευθερία Γεροδήμου Σπύρος Μπίκας Πέτρος Στέλλας Δημοσθένης Μπιτζήλος Κουρούπης Κωνσταντίνος Από τους: Χαλάς Μιχάλης Ελευθερία Γεροδήμου Σπύρος Μπίκας Πέτρος Στέλλας Δημοσθένης Μπιτζήλος Κουρούπης Κωνσταντίνος Λίπη και έλαια χαρακτηρίζονται όλα τα κατάλληλα γλυκερίδια των διαφόρων λιπαρών οξέων,

Διαβάστε περισσότερα

Λίπη και έλαια Παγκόσμια παραγωγή λιπών και ελαίων το 1981, σε χιλιάδες τόνους: Σογιέλαιο 12.495, Ηλιέλαιο 4.515, Βαμβακέλαιο 3.

Λίπη και έλαια Παγκόσμια παραγωγή λιπών και ελαίων το 1981, σε χιλιάδες τόνους: Σογιέλαιο 12.495, Ηλιέλαιο 4.515, Βαμβακέλαιο 3. Λίπη και έλαια Παγκόσμια παραγωγή λιπών και ελαίων το 1981, σε χιλιάδες τόνους: Σογιέλαιο 12.495, Ηλιέλαιο 4.515, Βαμβακέλαιο 3.245, Αραχιδέλαιο (φυστικέλαιο) 2.945, Κραμβέλαιο 3.759, Φοινικέλαιο και φοινικοπυρηνέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός ΕΟΚ 2568/1991, Ε.Ε., όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον Κανονισμό Ε.Κ. 177/1994.

Κανονισμός ΕΟΚ 2568/1991, Ε.Ε., όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον Κανονισμό Ε.Κ. 177/1994. Άρθρο71 (1) Ελαιόλαδο 1. «Ελαιόλαδο» χαρακτηρίζεται το έλαιο που λαμβάνεται από τους καρπούς της ελαίας της Ευρωπαϊκής (OLEA EUROPEA) με μέσα αποκλειστικά μηχανικά και μεθόδους ή επεξεργασίες οπωσδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου

Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου OLITECN O.E. Η OLITECN ΟΕ είναι ένα εξειδικευμένο εργαστήριο ελέγχου ποιότητας λιπαρών υλών, κυρίως ελαιολάδου. Διαπιστευμένο από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου

Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου ΛΙΠΗ ΚΑΙ ΕΛΑΙΑ 1 Νίκος Καλογερόπουλος Αντωνία Χίου Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Φυσικοχημείας Τροφίμων ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμήμα Επιστήμης ιαιτολογίας- ιατροφής Έλαια Εδώδιμα έλαια (χημεία τροφίμων)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Νερό Η παρουσία του νερού στα τρόφιμα και η μορφή με την οποία βρίσκεται σε αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητές τους όπως και την ικανότητα συντήρησής τους. Το μόριο του νερού αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή τεχνητές χρωστικές. Οι πιο σημαντικές φυσικές χρωστικές είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 7 η θεματική ενότητα: Οι αντιδράσεις του διπλού δεσμού Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή τεχνητές χρωστικές. Οι πιο σημαντικές φυσικές χρωστικές είναι

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη Δημητριακά Δημητριακά ή σιτηρά είναι αποξηραμένοι ώριμοι καρποί φυτών. Τα πιο σημαντικά δημητριακά είναι το σιτάρι ή σίτος, το ρύζι, το καλαμπόκι ή αραβόσιτος, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη. Ο κόκκος

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά

Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά Στέλιος Γιαννόπουλος, Μάρω Χριστοδουλίδου, και Πόπη Καναρη Γενικό Χημείο του Κράτους, Κύπρου Email: stelgian@cytanet.com.cy ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία και Ανάλυση Τροφίµων

Χηµεία και Ανάλυση Τροφίµων Φασµατοσκοπία NMR Χηµειοµετρία Χηµεία και Ανάλυση Τροφίµων Ποιοτικός έλεγχος ελαιόλαδου (σύνθεση, ηλικία) Γεωγραφική και βοτανική ταξινόµηση Ελαιοκοµική περίοδος Φυτικά έλαια, ελαιόλαδα κατώτερης ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΤΥΡΟ ΕΥΤΥΧΙΑ ΝΤΟΥΓΙΑ ΖΑΧ Α 21/05/12

ΒΟΥΤΥΡΟ ΕΥΤΥΧΙΑ ΝΤΟΥΓΙΑ ΖΑΧ Α 21/05/12 ΒΟΥΤΥΡΟ Το βούτυρο είναι μία πολύ σημαντική πρώτη ύλη για τη ζαχαροπλαστική διότι τα περισσότερα γλυκά περιέχουν βούτυρο, άλλα σε μικρές και άλλα σε μεγάλες ποσότητες. Τι είναι όμως το βούτυρο, πώς δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

826 Ν. 59(Ι)/93. E.E. Παρ. 1(1) Αρ. 2842,10.12.93

826 Ν. 59(Ι)/93. E.E. Παρ. 1(1) Αρ. 2842,10.12.93 E.E. Παρ. 1(1) Αρ. 2842,10.12.93 826 Ν. 59(Ι)/93 Ο περί Ελαιόλαδου (Τροποποιητικός) Νόμος του 1993 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου. Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη. Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου. Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη. Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΦΑΙΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΛΙΑΣ-ΕΛΙΕΣ, ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, ΑΠΟΝΕΡΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟY

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα ελαιοτριβείων

Απόβλητα ελαιοτριβείων Απόβλητα ελαιοτριβείων Ελαιοτριβεία 3500 3000 2500 Pressure 3-phase 2-phase 2000 1500 1000 500 0 GREECE ITALY SPAIN Portugal Απόβλητα ελαιοτριβείων στην Ε.Ε. Υγρά απόβλητα (OMW) 3.4 εκατομμύρια τον. (Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Αναπλ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ι. Ελαιοτριβεία, που επεξεργάζονται ελιές και παράγουν ελαιόλαδο, υγρά και στερεά απόβλητα. ΙΙ. Εγκαταστάσεις εξευγενισμού (ραφιναρίες), όπου το μη κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξειδωτικής σταθερότητας εδώδιµων φυτικών ελαίων κατα το τηγάνισµα

Μελέτη της οξειδωτικής σταθερότητας εδώδιµων φυτικών ελαίων κατα το τηγάνισµα Μελέτη της οξειδωτικής σταθερότητας εδώδιµων φυτικών ελαίων κατα το τηγάνισµα Παπαδοσηφάκη Χριστίνα Κουνάδη Σταµατίνα Εισηγητές : Σπυριδάκη Ασπασία Χατζάκη Ειρήνη Ψιλινάκης Εµµανουήλ 1 Περιεχόµενα Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ BΑΣΙΛΗΣ N. ΚΑΜBYΣΗΣ ΦΙΛΑΙΟΣ 2010 Η Ποιότητα του Ελαιολάδου εξαρτάται από : Περιβάλλον Τεχνικές καλλιέργειας Ποικιλία Τεχνικές παραλαβής (Ελαιοποίηση)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ

ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ Στην τεχνολογία των καλλυντικών είναι απαραίτητη η χρήση διαφόρων οργανικών ενώσεων, για την παρασκευή των καλλυντικών προϊόντων. Μερικές από τις ουσίες αυτές όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ξπlbλιjiί 151(1) του 2001 153(1) τόυ 2002 132(1) του 2003 67(1) του 2004 20.4.2004,

ξπlbλιjiί 151(1) του 2001 153(1) τόυ 2002 132(1) του 2003 67(1) του 2004 20.4.2004, Ε.Ε. Παρ. ΙΙΙ(Ι) 3197 Κ.Δ.Π. 353/2005 Αρ. 4019,29.7.2005 Αριθμός 353 Οι περί Χρωστικών Ουσιών στα Τρόφιμα (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005, οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει των

Διαβάστε περισσότερα

Επισήμανσης ελαιολάδου

Επισήμανσης ελαιολάδου Κανόνες Εμπορίας & Επισήμανσης ελαιολάδου 2012 Δ/ΝΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ & ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 11526- Αθήνα Ιστοσελίδα: www.efet.gr ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ & ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς:

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς: Η χρήση της ελιάς σο στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Διατροφής, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου

Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου για καλύτερη εξαγωγική πορεία Έφη Χριστοπούλου Χημικός εμπειρογνώμονας της Κοινότητας, γευσιγνώστρια παρθένου ελαιολάδου, αναγνωρισμένη εκπαιδεύτρια από το Διεθνές Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Β. Ανδρέου, Ζ. Αλεξανδράκης, Γ. Δημόπουλος, Γ.Κατσαρός,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΣΠΟΡΟΥΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΣΠΟΡΟΥΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΣΠΟΡΟΥΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Π. Σχοινάς,. Καρώνης, Σ. Βουλγαράκη, Κ. Γουρνιεζάκη, Φ. Ζαννίκος, Στ. Στούρνας, Ε. Λόης Η Ι ΕΑ Η γενικότερη προσπάθεια µείωσης των εκπεµπόµενων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Χοληστερόλη και την Διατροφή Tι είναι η χοληστερόλη; Η χοληστερόλη είναι ένα κερρώδες, όμοιο του λίπους υλικό που βρίσκεται στις ζωικές

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ελαιόλαδο Νοµοθεσία - Ελαιόλαδο - Καν. (ΕΚ) αριθ. 1019/2002, για τις προδιαγραφές εµπορίας του ελαιολάδου. (όπως αυτός έχει τροποποιηθεί και ισχύει,

Διαβάστε περισσότερα

Λιπαρά οξέα- Ωµέγα λιπαρά Λευτέρης Μαρίνος MSc Φαρµακοποιός

Λιπαρά οξέα- Ωµέγα λιπαρά Λευτέρης Μαρίνος MSc Φαρµακοποιός Λιπαρά οξέα- Ωµέγα λιπαρά Λευτέρης Μαρίνος MSc Φαρµακοποιός Επειδή ο κοινός διαλύτης υγρών στους ζώντες οργανισµούς είναι το νερό, θα περίµενε κανείς ότι όλα τα χηµικά συστατικά των κυττάρων θα ήταν πολικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14

ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14 ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14 1. ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Συλλέχθηκαν 43 δείγματα ελαιολάδου (Κωδικός: 101-143) με τις πληροφορίες που αφορούν τα στοιχεία των παραγωγών, τις ποικιλλίες, τις συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

Utilization of biophenols from Olea Europea products Olives, virgin olive oil and olive mill wastewater ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

Utilization of biophenols from Olea Europea products Olives, virgin olive oil and olive mill wastewater ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Utilization of biophenols from Olea Europea products Olives, virgin olive oil and olive mill wastewater ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Το έργο Bio-Olea και η παραγωγική διαδικασία των προϊόντων της ελιάς University of Ioannina

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφική αξία και σημασία της χρήσης του ελαιόλαδου στην κουζίνα

Διατροφική αξία και σημασία της χρήσης του ελαιόλαδου στην κουζίνα Διατροφική αξία και σημασία της χρήσης του ελαιόλαδου στην κουζίνα Χρήση των τοπικών προϊόντων στην καθημερινή διατροφή στα πλαίσια του παραδοσιακού προτύπου διατροφής Δρ Ελένη Π Ανδρέου, RD,LD Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Α. Η. Χαραλαμπόπουλος Χημικός Μηχανικός, Ε.Μ.Π., MSc. Chem.Eng. Univ. of Aston in Birmingham UK τ. Δ/ντης Εργοστασίου Ελαΐς Unilever, Business

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΕΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΕΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΕΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΡΜΠΕΤΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΟΥΚΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής 5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής Τι ονομάζεται οξείδωση και τι αναγωγή; Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξειδώσεως ατόμου ή ιόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ! ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ Ε. Κουζούµη 1 Msc, Π. Κάτσαρης 2, Ε. Μπαρµποπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα