Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ"

Transcript

1 Α.Τ.Ε.Ι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΔΥΟ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ Artemisia, Α. herba-alba, A.absinthium ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΒΡΑΧΝΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ: ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΦΡΑΓΚΙΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2010

2 Ευχαριστίες Η παρούσα πτυχιακή διατριβή πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Θερμοκηπιακών Καλλιεργειών και Ανθοκομίας της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας του ΑΤΕΙ Κρήτης και στο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως τον επιβλέποντα καθηγητή κ. Θεόδωρο Βραχνάκη για την καθοδήγηση των πειραματικών εργασιών και τις επισημάνσεις για τη βελτίωση του κειμένου. Επίσης, θερμές ευχαριστίες οφείλω στον καθηγητή του ΤΕΙ Κρήτης κ. Λιονάκη και στον Διευθυντή του ΜΑΙΧ κ. Νικολαΐδη. Οφείλω να ευχαριστήσω όσους με βοήθησαν είτε από το ΤΕΙ Κρήτης είτε από το ΜΑΙΧ για να ολοκληρώσω τις πειραματικές εργασίες αλλά και τη συγγραφή της παρούσας διατριβής. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς μου για τη συνεχή στήριξή τους. 2

3 Πρόλογος Ο πολλαπλασιασμός της Αρτεμισίας και ιδιαίτερα της A.herba-alba με μοσχεύματα παρουσιάζει δυσκολίες στο στάδιο της ριζοβολίας. Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της επίδρασης διαφορετικών ορμονών δηλαδή του ινδολοβουτυρικού οξέος (IBA), του γιββεριλικού οξέος και του Β-Ναφθοξυοξυκού οξέος (Β-ΝΟΑ) στη ριζοβολία μοσχευμάτων κορυφής και σκληρού ξύλου δύο ειδών του γένους Artemisia, A.absinthium και A.herba-alba έτσι ώστε να βελτιωθεί ο ρυθμός πολλαπλασιασμού με μοσχεύματα και να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα του αγενούς πολλαπλασιασμού. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφαλαιο 1. Εισαγωγή Γενικα Για Τα Αρωματικα Φυτα Αιθέρια Έλαια Φυτά Της Οικογένειας Των Σύνθετων (Compositαe) Φυτά Του Γένους Της Αρτεμισίας (Artemisia Spp.) Μύθος Και Ιστορία Βοτανικά Xαρακτηριστικά Περιβαλλον Ειδη Αψιθια (Artemisia Absinthium) Ιστορία Βοτανική Ταξινόμηση Και Χαρακτηριστικά Αψιθιάς Πολλαπλασιασμός Δραστικές Ουσίες Ιδιότητες Χρήση Αψιθιάς Artemisia Herba Alba Υφιστάμενη Κατάσταση Περιγραφή Εξάπλωση Ενδιαίτημα Και Οικολογία Προτεινόμενα Μέτρα Προστασίας Χρήσεις Πολλαπλασιασμός Εγγενής Πολλαπλασιασμός Αγενής Πολλαπλασιασμός Μοσχεύματα Παράγοντες Που Επιδρούν Στη Ριζοβολία Των Μοσχευμάτων Σειρά Φυσιολογικών Διεργασιών Του Πολλαπλασιασμού Με 28 Μοσχεύματα Βλαστού Υδρονέφωση Φυτορρυθμιστικες Ουσιες 29 4

5 1.6.1 Γενικά Αυξίνες Γιββερελλίνες 30 Κεφαλαιο 2. Υλικά Και Μέθοδοι Μοσχεύματα Ορμόνες Υπόστρωμα Δίσκοι Ριζοβολίας Μέθοδος 40 Κεφαλαιο 3. Αποτελέσματα Και Συζήτηση 42 Βιβλιογραφία 46 5

6 1. Εισαγωγή 6

7 1.1 Γενικά για τα αρωματικά φυτά Το βασίλειο των φυτών περιλαμβάνει περίπου διαφορετικά είδη και τα αρωματικά φυτά να αποτελούν μια σχετικά μικρή ομάδα φυτικών ειδών. Πολλά από αυτά λέγονται και φαρμακευτικά, διότι περιέχουν ουσίες με αποδεδειγμένες θεραπευτικές ιδιότητες. Κοινό χαρακτηριστικό των αρωματικών φυτών είναι ότι στα διάφορα φυτικά μέρη τους (π.χ. φύλλα, άνθη) περιέχουν αιθέρια έλαια τα οποία τους προσδίδουν χαρακτηριστική οσμή. Αιθέρια έλαια υπάρχουν πολλές φορές σε όλα τα όργανα του φυτού (βλαστό, ρίζα, φύλλα), καθώς επίσης και στους οφθαλμούς, τα άνθη και τους καρπούς. Η παραγωγή των αιθερίων ελαίων γίνεται από ειδικευμένους εκκριτικούς σχηματισμούς, όπως τα ελαιοφόρα δοχεία, τα αδενώδη τριχώματα, τους ελαιοφόρους πόρους και τα ιδιόβλαστα ελαιοκύτταρα. Ο πραγματικός ρόλος των αιθερίων ελαίων για τα φυτά δεν είναι πλήρως αποσαφηνισμένος, αφού προς την κατεύθυνση αυτή έχουν γίνει πολλές μελέτες χωρίς να καταλήξουν σε οριστικά συμπεράσματα. Τα αιθέρια έλαια είναι πρόδρομες ουσίες δραστικών μεταβολιτών και μειώνουν την απώλεια του νερού με τη διαπνοή, έχουν δηλαδή αντιδιαπνευστική δράση. Επίσης τα αιθέρια έλαια του άνθους προσελκύουν τα έντομα για συλλογή της γύρης βοηθώντας έτσι στην αναπαραγωγή με επικονίαση. Έχει γίνει λόγος και για την αντιφυτρωτική δράση ορισμένων συστατικών τους, που έχει ως σκοπό την προστασία του σπόρου από το φύτρωμα στις αντίξοες συνθήκες του καλοκαιριού. Τέλος, τα αιθέρια έλαια, λόγω των διάφορων συστατικών που διαθέτουν έχουν αντισηπτικές ιδιότητες και ενεργούν κατά των βακτηρίων, των μυκήτων και των ζυμών, όπως επίσης και απωθητικά σε διαφορά είδη εντομών, καθιστώντας έτσι το φυτό ανθεκτικό έναντι σε εχθρούς και ασθένειες (Σοφουλάκη, 2004). 7

8 Οι σπουδαιότερες οικογένειες αρωματικών φυτών είναι: Compositae (στην οποία ανήκει και το φυτό που μελετάται στην παρούσα εργασία), Lamiaceae, Lauraceae, Pinaceae, Rutaceae και Apiaceae. Επειδή λίγα μόνο από τα αρωματικά φυτά καλλιεργούνται συστηματικά και τα περισσότερα συλλέγονται στην αυτοφυή τους μορφή, η σύσταση του αιθέριου ελαίου που διατίθεται στην αγορά δεν είναι πλήρως καθορισμένη. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη σύνθεση ενός αιθερίου ελαίου είναι οι εξής: Γονότυπος-Χημειότυπος* του φυτού Περιβάλλον, κλίμα, εδαφικές ιδιότητες Χρόνος συλλογής Μετασυλλεκτικοί χειρισμοί, όπως ξήρανση και συντήρηση πριν την απόσταξη Μέθοδος παραλαβής. 1.2 Αιθέρια έλαια Εδώ και αιώνες είναι γνωστό ότι κατά τη συναπόσταξη ορισμένων φυτικών ιστών με ατμό, παράγονται υγρά μίγματα πτητικών ουσιών με ευχάριστη οσμή, γνωστά ως αιθέρια έλαια. Από χημική άποψη, τα φυτικά αιθέρια έλαια αποτελούνται κυρίως από μίγματα λιπιδίων που ονομάζονται τερπένια. Τα τερπένια είναι μικρά οργανικά μόρια που εμφανίζουν τεράστια ποικιλομορφία ως προς τη δομή τους. Μερικά είναι υδρογονάνθρακες, άλλα περιέχουν άτομα οξυγόνου, άλλα είναι μόρια ανοικτής αλυσίδας και άλλα περιλαμβάνουν δακτυλίους. Ανάλογα με την χρήση για την οποία προορίζονται τα αιθέρια έλαια καθορίζεται και η αξία των επιμέρους συστατικών τους. Στην αρωματοποιία οι υδρογονάνθρακες θεωρούνται ως άχρηστα συστατικά γιατί η συμβολή τους στο άρωμα είναι μικρή, αυτό όμως δεν προσδιορίζει τη φαρμακευτική αξία των ουσιών αυτών. Το χαρακτηριστικό άρωμα κάθε αιθέριου ελαίου είναι συνισταμένη όλων των συστατικών του αλλά πολλές φορές η παρουσία ενός μόνο συστατικού σε αναλογία 1% ή και μικρότερη, έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή του αρώματος ή του 8

9 χρώματος, όπως στην περίπτωση του μπλε χρώματος των αιθέριων ελαίων που περιέχουν χαμαζουλένιο. Η χημική σύσταση των αιθέριων ελαίων μπορεί να διαφέρει σύμφωνα με τους γεωγραφικούς και γενετικούς παράγοντες του μητρικού φυτού. Ακόμα και ανάμεσα στα ίδια βοτανικά είδη μπορούν να βρεθούν τεράστιες διαφορές, ένα φαινόμενο που ονομάζεται χημικός πολυμορφισμός. Όταν αυτό συμβαίνει, ένας επιπλέον όρος που αφορά το βασικό συστατικό του ελαίου ακολουθεί το λατινικό όνομα του φυτού και αποτελεί το χημειότυπό του (Pengelly, 2004). Σήμερα πλέον που η διαδικασία ανάλυσης των αιθέριων ελαίων είναι υπόθεση ρουτίνας, καθίσταται επιτατική η ανάγκη του προσδιορισμού της σύστασης των αιθέριων ελαίων που προέρχονται από διαφορετικούς πληθυσμούς και η κατάταξη των πληθυσμών αυτών στους αντίστοιχους χημειότυπους του φυτικού είδους. Με την υπόθεση αυτή ασχολούνται οι επιστήμες της χημειοταξινόμησης και της εθνοβοτανολογίας. Οι διαφορές στις αναλογίες των βασικών συστατικών πολλές φορές είναι τόσο σημαντικές που μπορεί να γίνει διάκριση στην προέλευση του φυτικού υλικού και ταυτοποίησή του. Το αρωματικό προφίλ ενός φυτού αποτελεί ένα πάγιο επιστημονικό δεδομένο, το οποίο μετά από την απαραίτητη καταγραφή και αρχειοθέτηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον ταξινομικό προσδιορισμό και τη διάκριση των αρωματικών φυτών (Twibell, 1999). Όταν τα αιθέρια έλαια προορίζονται για την βιομηχανία αρωμάτων, οι ισορροπίες, ακόμα και σε ουσίες με ελάχιστη συγκέντρωση, μπορούν να δώσουν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα και αξία στα προϊόντα στα οποία συμμετέχουν. 1.3 Φυτά Της Οικογένειας Των Σύνθετων (Compositae) Η οικογένεια των συνθέτων αντιπροσωπεύεται από περίπου γένη με είδη που εξαπλώνονται σε όλη τη γη και είναι η πλουσιότερη σε ενδημικά είδη οικογένεια της Ελλάδας. Περιλαμβάνει ποώδη, μονοετή ή πολυετή φυτά, φρυγανώδη και σπάνια δενδρώδη. 9

10 Κοινό χαρακτηριστικό των φυτών της οικογενείας είναι ότι τα άνθη σχηματίζουν κεφάλια. Τα κεφάλια περιβάλλονται από παράνθια μεμβρανώδη φύλλα ή σμήριγγες τα οποία σχηματίζουν τα περιβληματικά βράκτια. Τα κεφάλια αποτελούνται από μονογενή ή διγενή, ακτινόμορφα ή ζυγόμορφα άνθη. Τα ακτινόμορφα άνθη ονομάζονται σωληνανθή ή επιδίσκια, βρίσκονται συνήθως στο κέντρο της ταξιανθίας και έχουν σωληνοειδή στεφάνη που καταλήγει σε πέντε οδόντες και είναι διγενή. Τα ζυγόμορφα άνθη ονομάζονται γλωσσανθή ή επιχείλια, είναι μονόχειλα, σπάνια δίχειλα, βρίσκονται συνήθως στην περιφέρεια της ταξιανθίας και είναι θήλεα μονογενή. Ο κάλυκας τόσο των σωληνανθών όσο και των γλωσσανθών ανθέων έχει εξαλλοιωθεί σε λέπια, άκανθες, τρίχες ή σμήριγγες και ονομάζεται πάππος, «Pappus». Στα μονογενή άνθη δεν υπάρχουν στήμονες, ενώ στα διγενή υπάρχουν πέντε με ελεύθερα νήματα και ανθήρες ενωμένους σε σωλήνα, μέσα από τον οποίο εξέρχεται ο ύπερος με το δισχιδές στίγμα. Τα καρπόφυλλα είναι δύο, συμφυή, η ωοθήκη μονόχωρη, υποφυής και ο καρπός αχαίνιο. Ο πάππος παραμένει συνήθως στον καρπό ως πτητική συσκευή και χρησίμευε για την μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις. Τα φυτά είναι ανεμόχωρα ή επιζωόχωρα. Μεταξύ των φυτών της οικογενείας υπάρχουν αρκετά βιομηχανικά, λαχανευόμενα, ζιζάνια, φαρμακευτικά και διακοσμητικά φυτά (Στεφανάκη-Νικηφοράκη, 1999) Φυτά Του Γένους Της Αρτεμισίας (Artemisia Spp.) Μύθος Και Ιστορία Για το γένος της Αρτεμισίας είναι καταγεγραμμένα πλήθος μυθολογικών, ιστορικών και λαογραφικών στοιχείων. Η χρήση των φυτών αυτών με την πικρή γεύση στη λαϊκή ιατρική ήταν γνωστή στην Αρχαία Ελλάδα αλλά και σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Υπάρχουν δύο εκδοχές για την προέλευση του ονόματος. Η μία λέει ότι ονομάστηκε έτσι προς τιμή της Αρτεμισίας της Δεύτερης (πέθανε το 350 πχ), 10

11 αδελφής και γυναίκας του βασιλιά Μαύσωλου της Καριάς, η οποία ήταν γνωστή και ως βοτανολόγος-φαρμακοποιός. Μετά το θάνατο του άνδρα της, έχτισε προς τιμή του στην Αλικαρνασσό, έναν επιτύμβιο που ονομάσθηκε Μαυσωλείο που θεωρείται ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου (Γενάδιος, 1914). Η δεύτερη εκδοχή λέει πως το όνομα είναι αφιερωμένο στη θεά Άρτεμις που ήταν προστάτης των παρθένων, επειδή στη θεραπευτική της αρχαιότητας τα φυτά αυτά χρησιμοποιούνταν ως εμμηναγωγά και αντιυστερικά φάρμακα των παρθένων (Brittanica, 2002). Όσον αφορά τη δημώδη ονομασία του γένους-«αψιθιά»-η Ιουδαϊκή θρησκεία είχε εξαρχής στιγματίσει τα φυτά αυτά. Το αψίνθιο υποτίθεται ότι είχε φυτρώσει κατά μήκος του μονοπατιού που άνοιγε το ερπετό διάβολος κατά το διωγμό του από τους κήπους της Εδέμ. Η Αποκάλυψη του Ιωάννη αναφέρει: «Και ο τρίτος άγγελος εσάλπισε, και έπεσε εκ του ουρανού αστήρ μέγας καιόμενος ως λαμπάς, και έπεσεν επί το τρίτον των ποταμών, και επί τάς πηγάς των υδάτων και το όνομα του αστέρος λέγεται ο Άψινθος.» (Αποκάλυψη, ). Από περίεργη σύμπτωση, στη Ρωσία το αψίνθιο ονομάζεται Chernoble, δηλαδή ταυτίζεται με το όνομα της πόλης που έγινε η έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα το Η ταυτοποίηση της νευροτοξικής ουσίας θουγιόνη η οποία περιέχεται στα περισσότερα είδη Αρτεμισίας, δικαιολογεί κατά μέρος την αρνητική αυτή συσχέτιση του φυτού με την προφητεία. Ο διδακτικός ρόλος των Γραφών ίσως να προσπαθούσε να αποτρέψει από τη χρήση τα εν λόγω φυτά. Η σύνδεση όμως με ένα τόσο σπουδαίο κείμενο ενισχύει το μυστηριακό χαρακτήρα του φυτού σε σχέση με τη χρήση του στο παρελθόν. Αψέντι (Absinthe). Ποτό υψηλής περιεκτικότητας σέ αλκοόλ (55-75% Vol) με πράσινο σμαραγδί χρώμα, το οποίο μετατρέπεται σε νεφελώδες λευκό παλ όταν αναμιγνύεται με νερό. Είναι απόσταγμα διαφόρων βοτάνων αλλά ως βασικό συστατικό χρησιμοποιούνται φυτά του γένους της Artemisia spp., τα οποία είναι η κύρια πηγή της αμφιλεγόμενης ουσίας θουγιόνη. Ιστορία. Ο Ιπποκράτης και ο Πυθαγόρας ήταν οι πρώτοι που συνιστούσαν το πικρό αυτό φυτό ως φάρμακο για πολλές ασθένειες. Ο Γάλλος γιατρός Dr. Pierre Ordinaire, ο οποίος έζησε στην πόλη Couvet 11

12 της Ελβετίας, παρασκεύασε το 1792 ένα ελιξίριο από εκχυλίσματα του φυτού Artemisia absinthium και διάφορα άλλα βότανα. Το ελιξίριο αυτό καθιερώθηκε ως φάρμακο για κάθε πάθηση και ονομάστικε χαϊδευτικά ως «Η Πράσινη Νεράιδα» (La Fee Verte). Το 1797 ο Henri- Louis Pernod, στον οποίο έφτασε η συνταγή του Dr. Ordinaire, άνοιξε το πρώτο αποστακτήριο στο Couvet της Ελβετίας. Το 1805 μετακόμισε στο Pontarlier της Γαλλίας ξεκινώντας τη μαζική παραγωγή του πλέον γνωστού, αγαπημένου αλλά και αμφιλεγόμενου ποτού στην ιστορία που χρησιμοποιήθηκε ως φάρμακο κατά του πυρετού από τα Γαλλικά στρατεύματα στον πόλεμο της Αλγερίας ( ). Η επιστροφή των στρατευμάτων μαζί με την προτίμησή τους για το Absinth βοήθησε στη γρήγορη διάδοση και τη μαζική κατανάλωσή του. Το διάσημο αυτό ποτό έγινε πηγή έμπνευσης για πολλούς καλλιτέχνές και διανοούμενους της εποχής (Van Gogh, Picasso, Manet, Baudelaire, Emil Zola, Oscar Wilde, Ernest Hemingway κ.α.) και καθιέρωσε το ABSINTH ως σύμβολο έμπνευσης, τόλμης και αμφισβήτησης, εκτοξεύοντας την κατανάλωσή του στις αρχές του περασμένου αιώνα, μόνο στη Γαλλία στα 36 εκατομμύρια γαλόνια το χρόνο. Απαγόρευση. Οι περίεργες ιδιότητες / παρενέργειες για τις οποίες κατηγορήθηκε η ουσία θυιόνη, ήταν η αφορμή για τον ανελέητο πόλεμο εναντίον του Absinth. Τοξικότητα εάν καταναλωθεί μεγάλη ποσότητα, εθισμός μετά από μακροχρόνια χρήση, πρόκληση παραισθήσεων και παρανοϊκής συμπεριφοράς ήταν το βασικό κατηγορητήριο. Ας σημειωθεί ότι η θεωρία αυτή στηρίχτηκε κυρίως σε ενδείξεις και εικασίες, αλλά δεν κατάφερε να τεκμηριωθεί επιστημονικά. Σύμφωνα με πολλούς μελετητές του φαινομένου Absinthe, η πραγματική αιτία του πολέμου και τελικά της απαγόρευσής του ήταν το γεγονός ότι για σχεδόν 30 χρόνια κατείχε μια εντελώς μονοπωλιακή θέση στην αγορά, εκτοπίζοντας ουσιαστικά οιοδήποτε άλλο αλκοολούχο ποτό καθώς και το κρασί. Η Αμερική ήταν η πρώτη χώρα που απαγόρευσε την «πράσινη πληγή της Γαλλίας» όπως αποκαλούσαν το Absinthe, στις 25 Ιουλίου του Ακολούθησαν σχεδόν όλες οι χώρες στις οποίες 12

13 κυκλοφορούσε. Τελευταίο κάστρο ήταν η Γαλλία, όπου απαγορεύτηκε το Επιστροφή. Πέρασαν σχεδόν 75 χρόνια όπου η «Πράσινη Νεράιδα» πετούσε παράνομα σε πολλές χώρες, αλλά και νόμιμα σε κάποιες άλλες, κυρίως στην Ανατολική Ευρώπη. Το 1998 με την οδηγία EEC 88/388 Appendix II, η Ευρωπαϊκή Ένωση καθόρισε τα όρια περιεκτικότητας σε θυιόνη (10mg/Kg για τα Liqueur και 35mg/Kg για τα Biter spirit) τα οποία καθιστούν το Absinthe νόμιμο. Να σημειωθεί ότι πριν την απαγόρευση, η περιεκτικότητα σε θυιόνη ήταν περίπου 90mg/Kg, ενώ υπάρχουν αρκετές χώρες όπως Αμερική, Ελβετία κ.α. όπου ακόμα ισχύει η απαγόρευση (Food and Drug Administration 2003) Βοτανικά Xαρακτηριστικά Περιβαλλον Ειδη Η Αρτεμισία είναι ένα πραγματικά πολύ μεγάλο γένος φυτών της οικογένειας των Asteraceae (Compositae), με περίπου 300 διαφορετικά είδη γνωστά παγκοσμίως. Πρόκειται για φυτά ποώδη ή ημιξυλώδη (suffruticose) -με αποξυλωμένο το κατώτερο μέρος του κορμού, αλλά με ετήσια ποώδη βλάστηση-, πολυετή, σπανίως δε θάμνοι ή ετήσιες πόες. Φέρουν εναλλασσόμενα πτεροειδή η παλαμοειδή φύλλα και αναπτύσσουν ταξιανθία βότρυς ή βοτρυοειδή φόβη με πολλές ανθικές κεφαλές. Το ύψος των φυτών εξαρτάται από το είδος και ποικίλει από εκ. (Tutin et. al, 1976). Η συστηματική του γένους είναι αρκετά δύσκολη και πολύπλοκη. Απολιθώματα γύρης της Artemisia spp. έχουν επισημανθεί σε παλαιοντολογικές μελέτες μεταξύ των περιόδων Πλειόκενου και Πλειστόκενου. Η παρουσία και η επιβίωση του γένους σε διαδοχικές μεσοπαγετωνικές περιόδους μπορούν κατά μεγάλο ποσοστό να εξηγήσουν την εξάπλωση και ποικιλομορφία των σύγχρονων ειδών του γένους (Subally, Quézel, 2002). Τα περισσότερα από αυτά προέρχονται από τις στέπες και τις ημι-ερημικές περιοχές του παλαιού και νέου κόσμου του βορείου ημισφαιρίου. Στην Ευρώπη έχουν προσδιοριστεί 57 είδη και αρκετά υποείδη. 13

14 Περίπου 30 είδη Αρτεμισίας αναπτύσσονται γύρω από τη λεκάνη της Μεσογείου, με 7 από αυτά να απαντώνται και στην Ελλάδα. Συνήθως τα συναντάμε σαν μικρές συστάδες θάμνων ή ποωδών φυτών, με τα περισσότερα από αυτά τα είδη να είναι αρωματικά (Tutin et al, 1976). Πολλά από τα αιθέρια έλαια του γένους έχουν βρει εφαρμογές στην αρωματοποιία και στη φαρμακευτική (όπως για παράδειγμα ανθελμινθικά, διεγερτικά κτλ.) άλλα λαχανεύονται (Artemisia drancunculus L-estragon) και πολλά είναι δημοφιλή ως καλλωπιστικά. Ο πολλαπλασιασμός τους γίνεται με διαίρεση (την άνοιξη ή το φθινόπωρο) και με μοσχεύματα το καλοκαίρι. Είναι φυτά με μικρές απαιτήσεις σε νερό, κατάλληλα για βραχόκηπους, εδαφοκάλυψη και φύτευση σε γλάστρες ενώ είναι κατάλληλα και για παραθαλάσσιες φυτεύσεις. Σήμερα στην αγορά κυκλοφορούν διαφορές ποικιλίες και υβρίδια φυτών του γένους της Artemisia spp., προσαρμοσμένα σε ποικιλία εδαφικών και κλιματικών συνθηκών, καθώς και με την ιδιότητα να μην ανθίζουν. Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένα καλλωπιστικά φυτά, σύμφωνα με το είδος από το οποίο κατάγονται (πίνακας 1). 14

15 ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Καλλωπιστικές ποικιλίες του γένους Artemisia spp. Είδος Εμπορικό όνομα καλλωπιστικής ποικιλίας Artemisia 'Creeping Silver', 'Tangerine', 'Variegata' abrotanum Artemisia 'Argentea', 'Corinne Tremaine', 'Huntington', absinthium 'Lambrook Giant', 'Lambrook Mist', 'Silver Frost', 'Variegata' Artemisia 'Brass Band' = A. 'Powis Castle', 'Faith Raven', arborescens 'Little Mice', 'Porquerolles' Artemisia 'Elfenbein', 'Guizhou', 'Jim Russell', lactiflora 'Rosenschleier', 'Weisses Wunder' Artemisia 'Nana' ('Silver Mound'), 'Silverado' schmidtiana Artemisia 'Broughton Silver', 'Silver Bouquet' stelleriana Artemisia 'Cragg Barber Eye', 'Golden Phoenix', 'Janlim', vulgaris 'Obelisk', 'Peddar's Gold', 'Woolaston' 15

16 ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Ιδιότητες ελληνικών ειδών του γένους της Αρτεμισίας (Artemisia spp.) Είδος Κοινά ονόματα Χρήση A. absinthium L. A. arborescens L. A. herba alba Asso A. alba A. vulgaris L. Α. petrosa Fritch Αψιθιά, absinthe, wormwood, green Ginger, Πισιδιά, δενδρώδης αψιθιά,white tomentose, artemesia, great mugwort, arborescent mugwort Sheeba(Arabi c) White mugwort Mugwort, armoise, Indian wormwood Φυτό: Τονωτικό, διεγερτικό, πρώτη ύλη για το ποτό αψέντι, πηγή του Afsanteen φαρμάκου για τον χρόνιο πυρετό, ασθένειες του ήπατος (Watt 1976). Αιθέριο έλαιο: ανθελμινθικό, απωθητικό των εντόμων, διεγερτικό της πέψης. Αιθέριο έλαιο: αντίφλεγμονώδες, αντισταμινικό, κατά της καταρροής, χοληγόνο, βλεννολυτικό Αιθέριο έλαιο(armoise oil): Κατά του ζαχαρώδους διαβήτη, λιπολυτικό Φυτο: Τα φύλλα χρησιμοποιούνται ως καρύκευμα. Αιθέριο έλαιο: ανθελμινθικό, κατά των σπασμών, διεγερτικό, τονωτικό 16

17 1.4 ΑΨΙΘΙΑ (Artemisia absinthium) Ιστορία Η Αψιθιά είναι γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη και θεωρείται ένα από τα πιο αρωματικά φυτά παρόλη τη πικρή της γεύση. Στην Αρχαία Ελλάδα την ονόμαζαν Αρτεμισία, ενδεχομένως προς τιμή της θεάς Άρτεμις και την χρησιμοποιούσαν σε περιπτώσεις αμηνόρροιας. Άλλοι λαοί όπως οι Άραβες, οι Αιγύπτιοι, οι Κέλτες την χρησιμοποιούσαν ως ορεξιογόνο. Κατά τον Μεσαίωνα αποδώσανε αρκετές μαγικές ιδιότητες στην αψιθιά και πίστευαν ότι η ύπαρξή της σε ένα σπίτι το προφυλάσσει από τα κακά πνεύματα. Πίστευαν ακόμη ότι βάζοντας φύλλα αψιθιάς στα παπούτσια μπορείς να περπατήσεις πολλά χιλιόμετρα. Η αψιθιά έγινε ιδιαίτερα γνωστή τον 19 ο αιώνα, γιατί από την αψιθιά παρασκευαζόταν το αψέντι, ένα ποτό με ψυχοτροπικές ιδιότητες Βοτανική ταξινόμηση και χαρακτηριστικά Αψιθιάς Το επιστημονικό όνομα της αψιθιάς είναι Artemisia absinthium και ανήκει στην οικογένεια Asteraceae (Compositae). Η αψιθία είναι γνωστή και ως αψιφία, πέλινο, πισιδία, μελιτίνη. Προέρχεται από την Κεντρική και Νότια Ευρώπη. Στην Ελβετία αναπτύσσεται στις κοιλάδες των Άλπεων. Προτιμά ξερά εδάφη, φύεται σε αιχμηρές πλαγιές και άκρες δρόμων. Είναι πολυετής πόα και το ύψος της μπορεί να ξεπεράσει το ένα μέτρο. Τα φύλλα της είναι δις ή τρις πτεροειδή τα οποία καλύπτονται από αργυρόχρωμο χνούδι όπως και το στέλεχός της. Τα άνθη είναι χρώματος κίτρινα διατεταγμένα σε βοτρυώδεις ταξιανθικές κεφαλές (Εικόνα 1). Εποχή άνθισης είναι το καλοκαίρι Πολλαπλασιασμός Η αψιθιά πολλαπλασιάζεται με σπέρματα, μοσχεύματα και διαίρεση του ριζώματος. 17

18 Εικόνα 1. Γενική άποψη του φυτού (Α) και ταξιανθίες (Β) Αψιθιάς (Artemisia absinthium). 18

19 1.4.4 Δραστικές ουσίες Η αψιθιά παράγει αιθέριο έλαιο, που περιέχει θουγιόνη, τουγιόλη, χαμεζουλένιο και άλλες ενώσεις. Επιπλέον περιέχει ένα γλυκοσίδιο, την αψινθίνη. Επίσης η αψιθιά περιέχει φλαβονοειδή, ταννίνες και υδροξυκουμαρίνες Ιδιότητες Η αψιθιά είναι εξαιρετικά πικρό τονωτικό φυτό. Αποβάλει τα εντερικά παράσιτα (σκουλήκια κ.α.) διεγείρει την όρεξη, το συκώτι και την μήτρα, γι αυτό χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά στην γέννα. Επίσης είναι ελαφρώς αντιπυρετική, αντισηπτική και διουρητική. Επειδή η αψιθιά περιέχει θουγιόνη μπορεί να είναι εθιστική και σε μεγάλες ποσότητες τοξική Χρήση αψιθιάς Χρησιμοποιούμενα μέρη της αψιθιάς είναι τα επίγεια τμήματα τα οποία συλλέγονται Ιούλιο Αύγουστο. Τα τελευταία χρόνια τα εκχυλίσματα της αψιθιάς χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά στη βιολογική γεωργία για την αντιμετώπιση τριών ειδών αφίδων (Myzus persicae, Aphis fabae και Brevicoryne brassicae ). Η αψιθιά επίσης χρησιμοποιείται στον αρωματισμό ποτών (κυρίως του βερμούτ) και διαφόρων λικέρ, στην αρτοποιεία, την ζαχαροπλαστική και στην φαρμακοποιία. Είναι γνωστό ότι από την αψιθιά παρασκευάζεται το αψέντι, το οποίο είναι τοξικό για το νευρικό σύστημα όταν χρησιμοποιείται υπερβολικά. Γι αυτό το λόγο είναι απαγορευμένο σε πολλές χώρες. Προσεκτική πρέπει να είναι και η χρήση του αφεψήματος της αψιθιάς γιατί μπορεί να προκαλέσει διάφορες διαταραχές όπως πονοκεφάλους, σπασμούς, αποβολή εμβρύου, καρδιολογικές διαταραχές, μέχρι και θάνατο. Η χρήση της στη μαγειρική είναι πιο ασφαλής και είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται φρέσκια και όχι ξερή. Μπορεί να διατηρηθεί αποξηραμένη σε γυάλινα βαζάκια ή ακόμη σε ένα μπουκάλι ξύδι. 19

20 1.5 Artemisia herba alba Υφιστάμενη κατάσταση Η Artemisia herba-alba είναι φυτό ευαίσθητο στις ελληνικές συνθήκες. Αναπτύσσεται σε πολυετή χαμηλό θάμνο με γκρίζο φύλλωμα και είναι γνωστή από το νησί της Γαύδου νότια της Κρήτης. Η υπερβόσκηση από πρόβατα και κατσίκες πιθανώς αποτελεί απειλή για το φυτό καθώς οδηγεί στην καταστροφή των φυτών, στη μείωση της παραγωγής σπόρου και στον περιορισμό της εγκατάστασης νέων σποροφύτων. Επίσης, εξαιτίας της συνεχώς αυξανόμενης τουριστικής κίνησης στο νησί της Γαύδου και της εγκατάστασης υποδομών στέγασης και σίτισης δημιουργούνται επιπλέον καταστροφές στο ενδιαίτημα του φυτού Περιγραφή Ο θάμνος της Artemisia herba-alba καλύπτεται από κοντά, αραχνοειδή τριχίδια. Οι βλαστοί φτάνουν τα 40 εκατοστά σε μήκος, είναι ευθυτενείς, λεπτοί και φέρουν μεγάλο αριθμό δευτερευόντων μικρότερων βλαστών (Εικόνα 2). Τα φύλλα είναι κατ εναλλαγή, έμμισχα και επίσης διακλαδώνονται σε πυκνά μικρότερα φυλλίδια. Φέρουν πολυάριθμες ταξιανθίες, που εκφύονται στις κορυφές πολύ κοντών δευτερεύοντων βλαστών στο άνω μέρος του φυτού και είναι μικρού μεγέθους. Τα βράκτια φύλλα είναι πρασινωπά με αραχνοειδές τρίχωμα, τα εξωτερικά ωοειδούς σχήματος ενώ τα εσωτερικά επιμήκη και έχουν άχρωμο, διαφανές, μεμβρανώδες περιθώριο. Τα ανθίδια εκτείνονται ελαφρώς πέρα από τα ενδότερα βράκτια. 20

21 Εικόνα 2. Γενική άποψη του φυτού (Α) και βλαστοί (Β) Artemisia herba-alba 21

22 Πίνακας 3. Βοτανική ταξινόμηση της Artemisia herba-alba Κλάση Υπόκλαση Τάξη Οικογένεια Γένος Είδος Magnoliopsida Dicotyledons Asteridae Asterales Asteraceae Aster family Artemisia L. sagebrush Artemisia herba-alba Asso white wormwood Εξάπλωση Στην Ελλάδα, η Artemisia herba-alba είναι γνωστή από το νησί της Γαύδου νότια της Κρήτης. Εκεί φύεται κυρίως κατά μήκος του δρόμου μεταξύ του λιμανιού και του χωριού Καστρί. Εκτός Ελλάδας συναντάται στην Ισπανία και στη νοτιοδυτική Γαλλία αλλά και στη βόρεια Αφρική, τη νοτιοδυτική Ασία μέχρι το Ιράν Ενδιαίτημα και οικολογία Το συγκεκριμένο φυτό θεωρείται ότι αναπτύσσεται σε μαλακά εδάφη που προέρχονται από μάργες ή ασβεστολιθικά πετρώματα σε ανοιχτές ημιφυσικές δασώδεις περιοχές με Pinus brutia (Greuter et al., 1984).Θεωρείται σπάνιο και απειλούμενο είδος Προτεινόμενα μέτρα προστασίας Οι περιοχές όπου εντοπίζεται στη Γαύδο προτείνεται να προστατευτούν από ανθρωπογενείς καταστροφές. Η κατασκευή φρακτών γύρω από θέσεις όπου υπάρχουν πληθυσμοί Αρτεμισίας θα προστατεύσει τα φυτά από τη βόσκηση προβάτων και κατσικών και θα τους επιτρέψει να αναπτυχθούν, να σποροποιήσουν 22

23 και να εγκατασταθούν νέα σπορόφυτα. Απαραίτητο θα ήταν να παρακολουθούνται οι συγκεκριμένες θέσεις ώστε να εκτιμάται το επίπεδο επιτυχίας των προσπαθειών προστασίας της χλωρίδας. Ένας αριθμός σπόρων θα μπορούσε να συγκεντρωθεί και να παραχθούν φυτά τα οποία θα διατηρηθούν σε ελεγχόμενο περιβάλλον και θα αποτελέσουν το αρχικό υλικό για τον πολλαπλασιασμό και την παραγωγή μεγαλύτερου αριθμού φυτών τα οποία θα διανεμηθούν σε τράπεζες γενετικού υλικού, βοτανικούς κήπους κτλ. Έτσι σε περίπτωση που στο μέλλον ενταθεί ο κίνδυνος εξαφάνισης των γηγενών πληθυσμών θα μπορούσε να δοκιμαστεί η επανεγκατάσταση πληθυσμών που θα προέρχονται από το παραπάνω φυτικό υλικό Χρήσεις Υπάρχουν αναφορές για την αξιοποίηση του φυτού στη φαρμακευτική. Εφαρμόζεται κατά της τριχόπτωσης, πόνων στο στομάχι, μυϊκών πόνων, βήχα, διάρροιας, πυρετού, σε δηλητηριάσεις, σε περιπτώσεις εμετού. Επίσης έχουν αναφερθεί χρήσεις για στομαχόπονους, ως τονωτικό, διουρητικό, σε δερματοπάθειες, αντισπασμωδικό, τονωτικό, ορεκτικό, εμμηναγωγικό Η Artemisia herba-alba είχε αντιοξειδωτικές ιδιότητες ισοδύναμες με εκχυλίσματα πράσινου και μαύρου τσαγιού και αντίστοιχη επίδραση σε μερικές μεταβολικές παραμέτρους όταν δοκιμάστηκε πειραματικά σε αρουραίους. Έχει ευρεία χρήση ως ζωοτροφή και ως βιοκαύσιμο. 23

24 1.5.7 Πολλαπλασιασμός Τα αρωματικά φυτά ανάλογα με το είδος τους, μπορούν να πολλαπλασιαστούν εγγενώς δηλαδή με σπόρο ή αγενώς δηλαδή με μοσχέυματα, παραφυάδες και ριζώματα ή και με τους δυο τρόπους Εγγενής πολλαπλασιασμός Ο εγγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με σπορά στο σπορείο ή απευθείας στο χωράφι και χρησιμοπείται κυρίως σε είδη που πολλαπλασιάζονται δύσκολα αγενώς.αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκομιζόμενο προιόν δεν παρουσιάζει σταθερές ιδιότητες τόσο ως προς τα εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά όσο και στην περιεκτικότητα σε αιθέρια. Σύμφωνα με τα παραπάνω συνίσταται η προμήθεια σπόρου να γίνεται απο εξειδικευμένες σποροπαραγωγικές επιχειρήσεις, όταν αυτό είναι δυνατό ή ακόμα και απο την ίδια την καλλιέργεια. Συμπερασματικά, η απευθείας σπορά στο χωράφι απαιτεί λιγότερη εργασία, απ'ότι η σπορά σε σπορείο Αγενής πολλαπλασιασμός Πρόκειται για μέθοδο που εφαρμόζεται αρκετά συχνά στα αρωματικά φυτά γιατί τις περισσότερες φορές είναι πιο εύκολη και οικονομική απ'ότι ο πολλαπλασιασμός με σπόρο και επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα λήψης φυτών τελείως ίδια με το μητρικό. 24

25 Ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με διάφορα βλαστικά τμήματα των φυτών τα οποία μπορούν να αναπαράγουν το αρχικό φυτό χωρίς τη μεσολάβηση της φυλετικής διαδικασίας.η αναπαραγωγή του φυτού γίνεται με μιτωτικές διαιρέσεις σωματικών κυττάρων, γι αυτό ο αγενής πολλαπλασιασμός βασίζεται σε διάφορες θέσεις του φυτικού σώματος, αλλά και στην ιδιότητα των φυτικών κυττάρων, τα οποία αν και διαφοροποιημένα, μπορούν να επανακτήσουν μεριστωματικές ιδιότητες και να αναγεννήσουν το αρχικό φυτό. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα του αγενούς πολλαπλασιασμού είναι η παραγωγή φυτών γενετικά πανομοιότηπα με το μητρικό φυτό. Αυτή η ιδιότητα δίνει την δυνατότητα να διατηρούνται εκλεκτές ποικιλίες φυτών, που δημιουργούνται με οποιοδήποτε τρόπο, θεωρητικά απεριόριστα εφόσον έχουν την ικανότητα να αναπαραχθούν αγενώς. συνηθέστεροι τρόποι αγενούς πολλαπλασιασμού που εφαρμόζονται στα αρωματικά φυτά είναι με έρριζα ή άρριζα μοσχεύματα,παραφυάδες, καταβολάδες και με εμβολιασμό Μοσχεύματα Μοσχεύματα είναι τα φυτικά τμήματα που αποχωρίζονται από μητρικά φυτά και μπορούν όταν τοποθετηθούν σε κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας και αερισμού, να αναπαράγουν το αρχικό φυτό, το οποίο είναι όμοιο γενετικά με το μητρικό.τα φυτικά αυτά τμήματα μπορεί να είναι τμήματα βλαστών, ριζών ή φύλλων και για να αναπαραχθεί το φυτό, θα πρέπει τα μοσχεύματα βλαστών να μπορούν να ριζοβολούν, των ριζών να βλαστοβολούν και των φύλλων να ριζοβολούν και να βλαστοβολούν. Ο πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα βρίσκει συχνά εφαρμογή σε αειθαλή και φυλλοβόλα δέντρα, σε ανθοκομικές καλλιέργειες και σε πολλά οπωροφόρα. Ο τρόπος αυτός πολλαπλασιασμού παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα όπως: 25

26 α) Αναπαραγωγή πολλών νέων φυτών σε περιορισμένο χώρο και από περιορισμένο αριθμό μητρικών φυτών. β) Εύκολη και γρήγορη αναγέννηση του μητρικού φυτού. γ) Είναι οικονομική μέθοδος. δ) Τα νέα φυτά είναι δεν έχουν γενετικές αλλοιώσεις. Ωστόσο, η μέθοδος αυτή έχει και κάποια μειονεκτήματα με σημαντικότερο την αύξηση της ευαισθησίας των θυγατρικών φυτών σε εχθρούς και ασθένειες, καθώς δεν παρουσιάζουν γενετική παραλλακτικότητα, όπως τα σπορόφυτα. Τα μοσχεύματα βλαστού ανάλογα την προέλευσή τους, το είδος του φυτού και την εποχή που σπέρνονται, χωρίζονται σε: α) Σκληρού ξύλου ή χειμερινά χωρίς φύλλα. β) Ημίσκληρου ξύλου με μικρή φυλλική επιφάνεια. γ) Μαλακού ξύλου ή κορυφής ή φυλλοφόρα. Η ριζοβολία των μοσχευμάτων είναι εύκολη για ορισμένα είδη φυτών και δύσκολη για άλλα είδη.οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την ροζοβολία των. μοσχευμάτων είναι: Παράγοντες που επιδρούν στη ριζοβολία των μοσχευμάτων 1. Περιβαλλοντικές συνθήκες και φυσιολογική κατάσταση των μητρικών φυτών α) Υδατικό δυναμικό β) Θερμοκρασία γ) Φωτισμός δ) Εμπλουτισμός με διοξείδιο του άνθρακα ε) Υδατάνθρακες ζ) Θρεπτικά στοιχεία 2. Είδος και θέση του μοσχεύματος στο φυτό 3. Εποχή συλλογής 4. Επεξεργασία των μοσχευμάτων 26

27 συστατικά ) α) Διατήρηση των μοσχευμάτων σε ψυγείο εάν χρειαστεί β) Ρυθμιστές αύξησης γ) Μυκητολογικές ασθένειες δ) Τραυματισμοί 5. Συνθήκες κατά την διάρκεια της ριζοβολίας α) Υγρασία β) Θερμοκρασία γ) Φωτισμός( προτιμάται λίγη σκίαση ) δ) Υγρό υπόστρωμα ( ευάερο, απολυμασμένο, επαρκές σε θρεπτικά Σειρά φυσιολογικών διεργασιών του πολλαπλασιασμού με μοσχεύματα βλαστού Στον πολλαπλασιασμό με μοσχεύματα βλαστού είναι απαραίτητο να σχηματιστεί ένα καινούριο ριζικό σύστημα, καθώς υπάρχει ήδη ένα βλαστικό σύστημα. Η διαδικασία ανάπτυξης νέων ριζών στα μοσχεύματα βλαστού μπορεί να χωριστεί σε τρία στάδια: α) Κυτταρικός διαχωρισμός ακολουθούμενος από την έναρξη κυτταρικών ομάδων ( αρχικά στάδια ριζών ). β) Διαφοροποίηση των κυτταρικών ομάδων σε επίκτητες ρίζες. γ) Εμφάνιση και ανάπτυξη καινούριων ριζών, ρήξη των ιστών του βλαστού και σχηματισμός αγγειακών δεσμίδων με τους αγωγούς ιστούς των μοσχευμάτων Υδρονέφωση Η υδρονέφωση είναι ένα σύγχρονο σύστημα άρδευσης με σωληνώσεις και ακροφύσια ( μπέκ ), όπου το νερό διοχετεύεται σε μορφή μικροσταγονιδίων ( νέφος ). Το σύστημα αυτό τοποθετείται σε κλειστούς χώρους ( θαλάμους ή θερμοκήπια ). Ο ψεκασμός γίνεται ανα τακτά χρονικά διαστήματα και ελέγχεται από ηλεκτρονικό φύλλο ή ηλεκτρονικό προγραμματιστή. Η άριστη θερμοκρασία του περιβάλλοντος 27

28 είναι και του υποστρώματος 22.Οταν τα μοσχεύματα αποκτούν ριζικό σύστημα είναι έτοιμα για μεταφύτευση σε γλαστράκια. 1.6 Φυτορρυθμιστικές ουσίες Γενικά Φυτορρυθμιστικές ουσίες είναι οι οργανικές ενώσεις που αν και δεν παρέχουν ενέργεια στα φυτά, είναι ικανές σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις να προκαλέσουν ειδικές βιοχημικές, βιοφυσικές ή φυσιολογικές αντιδράσεις σε αυτά, προάγωντας ή αναστέλλωντας ή και τροποποιώντας ποσοτικά και ποιοτικά την αύξηση και ανάπτυξή τους. Οι ουσίες αυτές διακρίνονται σε δυο κατηγορίες, τις φυσικές και τις συνθετικές. Φυσικές είναι εκείνες που παράγονται κυρίως στα νεαρά μέρη του φυτού, έχουν όμως τη δυνατότητα να μετακινούνται και να δρούν με τον ίδιο τρόπο τόσο στα σημεία που παράγονται όσο και σε άλλα σημεία του φυτού που χρειάζονται. Συνθετικές ουσίες είναι εκείνες που παράγονται τεχνητά από τον άνθρωπο, οι οποίες μοιάζουν με τις φυσικές ουσίες ως προς τη χημική τους σύσταση και έχουν ανάλογη δράση. Μια άλλη διάκριση των φυτορρυθμιστικών ουσιών μπορεί να γίνει με βάση τη φυσιολογική τους δράση ή τη χημική τους δομή ή και με συνδυασμό των δύο Αυξίνες Οι αυξίνες είναι οργανικές ενώσεις που δεν παρέχουν ενέργεια στα φυτά, είναι όμως ικανές σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις να προκαλέσουν ειδικές βιοχημικές και βιοφυσικές αντιδράσεις, έτσι ώστε να προάγουν ή να τροποποιούν ποσοτικά και ποιοτικά την αύξηση και ανάπτυξη των φυτών.η ταχύτητα μετακίνησης των αυξινών είναι μεγαλύτερη στους βλαστούς απ ότι στις ρίζες. Μεγαλύτερη ποσότητα αυξίνης λόγω πολικής μεταφοράς έχει διαπιστωθεί στις ακραίες θέσεις βλαστών σε σχέση με τις θέσεις βάσης, σε τμήματα βλαστών σε σχέση με ολόκληρα φυτά και σε περιοχές 28

29 φυτικών ιστών που έχει αρχίσει η διαδικασία της διαίρεσης των κυττάρων με στόχο τη ρύθμιση της αυξίνης. Αυτό σημαίνει, ότι η φυσική αυξίνη καθώς και οι συνθετικές μετακκινούνται σε παρεγχυματικούς ιστούς όπως το κολεόπτυλο αλλά και σε αγγειώδεις ιστούς όπως οι νευρώσεις των φύλλων, βασιπέταλα, δηλαδή από τη μορφολογική κορυφή προς τη μορφολογική βάση. Η κίνηση από ένα σημείο του φυτού σε άλλο, επιτυγχάνεται συνήθως με ενεργό μεταφορά, απαιτείται δηλαδή κατανάλωση ενέργειας. Για τον μηχανισμό της μετακίνησης αυτής, υπάρχουν δύο κυρίως θεωρίες. Η μια υποστηρίζει ότι οφείλεται στη διαφορά ηλεκτρικού δυναμικού μεταξύ βάσης και κορυφής στα διάφορα φυτικά όργανα, ενώ η δεύτερη στηρίζεται στην ύπαρξη ενός μηχανισμού που προκαλεί την αύξηση περισσότερης αυξίνης στο ένα άκρο του κυττάρου σε σχέση με το άλλο. Το ινδολοξικό ιξύ ( ΙΑΑ ) είναι η μόνη φυσική αυξίνη των φυτών και παράγεται κυρίως στις κορυφές των βλαστών. Το ΙΑΑ είναι η λιγότερο βλαβερή ορμόνη για τα φυτά και δεν προκαλεί τοξικότητες. Χαρακτηριστικό του ΙΑΑ είναι ότι καταστρέφεται εύκολα από βακτήρια ( ακετοβακτηρίδιο ) και είναι ευαίσθητο στο φώς. Συνθετικές αυξίνες είναι οι ορμόνες που παρασκευάζει ο άνθρωπος τεχνητά και είναι παρόμοιες με τη φυσική ορμόνη σε σύσταση και λειτουργία. Αυτές μπορούν να χωριστούν κυρίως σε πέντε μεγάλες κατηγορίες: α) Οι ινδολινικές ενώσεις όπου ανήκει το ινδολοβουτυρικό οξύ ( ΙΒΑ ). β) Τα ναφθαλονικά οξέα όπου ανήκουν το ναφθυλονικό οξύ ( ΝΑΑ ) και το β-ναφθυλαξινοξικό οξύ ( ΝΟΑ ). γ) Τα χλωροφαινοξικά οξέα. δ) Τα βενζοικά οξέα. ε) Τα πικολικά οξέα Γιββερελλίνες Η γιββερελλίνη απομονώθηκε από το μύκητα Gibberella το Γιββερελλίνες παράγονται και από άλλους μύκητες, αλλά και από φυτικούς οργανισμούς, φύκη πτεριδόφυτα, γυμνόσπερμα και αγγειόσπερμα. Οι γιββερελλίνες βιοσυνθέτονται από το μεβαλονικό οξύ. Γιββερελλίνες βρέθηκαν σε οπωροκηπευτικά 29

30 όπως στη μηλιά η Α 4 και Α 7, στη βερικοκιά η Α 32, στο σπανάκι και το φασόλι η Α 3. Οι γιββερελλίνες προσδιορίστηκαν στις ρίζες. Παρατηρήθηκε ότι προκαλούν αύξηση της ποσότητας της αυξίνης στους ιστούς. α. Φυσική : gibberelic acid (GA 3 ) β. Κυριότερες συνθετικές : gibberelin A 4, gibberelin A 7 κ.α 30

31 2. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 31

32 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 2.1 Μοσχεύματα Τα μοσχεύματα που χρησιμοποιήθηκαν ελήφθησαν από δύο υγιή φυτά του γένους Artemisia: Α. absinthium και Α. herba-alba, τα οποία βρίσκονται στον βοτανικό κήπο του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ). Από κάθε φυτό ελήφθησαν δύο τύπων μοσχεύματα, τα ακραία μαλακού ξύλου (τύπος Α) και σκληρού ξύλου (τύπος Β) άφυλλα και οι δύο τύποι είχαν περίπου 10 εκατοστά μήκος (Εικόνες 3-6). 32

33 Εικόνα 3. Μοσχεύματα σκληρού ξύλου του είδους Artemisia absinthium 33

34 Εικόνα 4. Μοσχεύματα κορυφής μαλακού ξύλου του είδους Artemisia absinthium 34

35 Εικόνα 5. Μοσχεύματα σκληρού ξύλου του είδους Artemisia herba-alba 35

36 alba Εικόνα 6. Μοσχεύματα κορυφής μαλακού ξύλου του είδους Artemisia herba- 36

37 2.2 Ορμόνες Οι ορμόνες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η συνθετική αυξίνη 3-indole butyric acid ( ΙΒΑ ) σε μορφή σκόνης επίπασης με εμπορική ονομασία ραντισίν, το γιββεριλικό οξύ, όπου είναι ρυθμιστής ανάπτυξης, σε μορφή σκόνης με το σκεύασμα Pro-Gibb και το Β-naphthoxyaxetic acid ( B-NOA ) σε μορφή υγρού με το σκεύασμα τοματόνη. Για να παρασκευάσουμε τα διαλύματα χρησιμοποιήθηκαν δύο ογκομετρικοί σωλήνες των 5ml, μια ογκομετρική φιάλη των 1000ml και ζυγαριά ακριβείας για τα σκευάσματα σε μορφή σκόνης. Συγκεκριμένα, ζυγίστηκαν 2 gr γιββεριλικού οξέος σε ζυγαριά ακριβείας και προστέθηκαν σε φιάλη του 1000ml που περιείχε απιονισμένο νερό.για το διάλυμα της ορμόνης Β-ΝΟΑ, χρησιμοποιήθηκε 1ml της ορμόνης όπου διαλύθηκε σε φιάλη των 1000ml με απιονισμένο νερό. Τα διαλύματα παρασκευάστηκαν σύμφωνα με τις συνιστώμενες δόσεις των σκευασμάτων. Οσο αφορά την ορμόνη ριζοβολίας ΙΒΑ πραγματοποιήθηκε μια επίπαση των μοσχευμάτων σε αυτήν. 2.3 Υπόστρωμα Το υπόστρωμα ριζοβολίας που χρησιμοποιήθηκε περιείχε τέσσερα μέρη περλίτη και ένα μέρος τύρφη.ο περλίτης είναι ανόργανο υλικό με ηφαιστειογενή προέλευση, ενώ η τύρφη περιέχει οργανική ουσία και προέρχεται κυρίως από τον βυθό των λιμνών ή ποταμών. Προτάθηκε αυτή η αναλογία καθώς χρησιμοποιείται σε φυτώρια για την ριζοβολία των μοσχευμάτων. 2.4 Δίσκοι ριζοβολίας Χρησιμοποιήθηκαν (Εικόνα 7). δύο δίσκοι ριζοβολίας με 104 θέσεις και 16 ταμπελάκια 37

38 Εικόνα 7. Μοσχεύματα κορυφής και σκληρού ξύλου Αρτεμίσιας σε δίσκους ριζοβολίας για τη μελέτη επίδρασης 3-indole butyric acid, Pro-Gibb και B- naphthoxyacetic acid στη ριζοβολία. 38

39 2.5 Μέθοδος Η μέθοδος στηρίζεται στο ότι: Όταν εφαρμοστούν στα αποκομμένα τμήματα του βλαστού φυτορυθμιστικές ουσίες, τα κύτταρα του καμβίου ενεργοποιούνται και σχηματίζουν επίκτητες ρίζες. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε στις έως τις , στο οποίο έγινε προσπάθεια μελέτης της επίδρασης τριών διαφορετικών τύπων ορμονών, ΙΒΑ, γιββεριλικού οξέος και Β-ΝΟΑ, στη ριζοβολία μοσχευμάτων σκληρού και μαλακού ξύλου των αρωματικών φυτών Artemisia absinthium και Artemisia herba- alba. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε έναν από τους θαλάμους υδρονέφωσης του Μεσογειακού αγρονομικού ινστιτούτου Χανίων. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η παρακάτω: Επιλογή των δίσκων ριζοβολίας: Αφού έγινε η επιλογή των δίσκων ριζοβολίας ακολούθησε καθαρισμός και απολύμανση. Στη συνέχεια, τοποθετήθηκε το υπόστρωμα με υγρασία. Επόμενο βήμα ήταν η κοπή των μοσχευμάτων από τα μητρικά φυτά, εμβάπτισή τους στις ορμόνες και τοποθέτησή τους στους δίσκους ριζοβολίας. Συγκεκριμένα, κόπηκαν 80 μοσχεύματα κορυφής ( τύπου Α ) και 80 μοσχεύματα βάσης ή σκληρού ξύλου ( τύπου Β ), όπου τα μισά τύπου Α και Β προήλθαν από φυτό της Artemisia absinthium δηλαδή 80 μοσχεύματα και τα άλλα μισά τύπου Α και Β από την A. herba-alba. Στα μοσχεύματα τύπου Α αφαιρέθηκε μέρος της φυλλικής επιφάνειας και παρέμειναν μόνο κάποια φύλλα της κορυφής, ενώ στα μοσχεύματα τύπου Β αφαιρέθηκε όλο το φύλλωμα. Ακολούθησε εμβάπτιση των μοσχευμάτων στα διαλύματα γιββεριλικού οξέος και Β-ΝΟΑ για μερικά δευτερόλεπτα, ενώ με την ορμόνη του ινδολοβουτυρικού οξέος έγινε επίπαση των μοσχευμάτων, τινάζοντας το πλεόνασμα της ορμόνης. Ακολούθησε η τοποθέτηση των μοσχευμάτων στους δίσκους. Οι δίσκοι είχαν 104 θέσεις από τις οποίες οι 80 φυτεύτηκαν. Στον ένα δίσκο τοποθετήθηκαν 40 μοσχεύματα τύπου Α και 40 τύπου Β από την Α.absinthium και στον άλλον 40 μοσχεύματα τύπου Α και 40 τύπου Β από την Α.herba-alba. Σε κάθε δίσκο 39

40 δημιουργήθηκαν 6 ομάδες ανάλογα με το είδος της ορμόνης που είχε εφαρμοστεί και το είδος του μοσχεύματος. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν 10 μοσχεύματα τύπου Α και 10 τύπου Β για καθένα από τα τρία είδη ορμονών. Σε κάθε δίσκο τοποθετήθηκαν 20 μοσχεύματα, 10 τύπου Α και 10 τύπου Β σαν μάρτυρες. Στη συνέχεια έγινε η μεταφορά των δίσκων ριζοβολίας στον θάλαμο υδρονέφωσης, τοποθετήθηκαν στον πάγκο και ακολούθησε η παρακολούθηση της ριζοβολίας των μοσχευμάτων. Κάθε 2-3 μέρες αρχικά και κάθε μέρα μετά το πρώτο δεκαήμερο, έβγαιναν τα μοσχεύματα προσεκτικά από τον δίσκο, για έλεγχο τυχόν ύπαρξης ριζών και επανατοποθετούνταν στην αρχική τους θέση. 40

41 3. Αποτελέσματα και Συζήτηση 41

42 Αποτελέσματα και Συζήτηση Τα αποτελέσματα ριζοβολίας του πειράματος παρουσιάζονται στην Εικόνα 8. Γενικά καταγράφηκαν χαμηλά ποσοστά ριζοβολίας σε όλες τις επεμβάσεις. Μεταξύ των ειδών, η Artemisia absinthium ριζοβόλησε σχετικά καλύτερα από την Artemisia herba-alba αν και το ποσοστό των μοσχευμάτων που ριζοβόλησε δεν ξεπέρασε το 20%. Μεταξύ των διαφορετικών μοσχευμάτων, τα μοσχεύματα κορυφής είχαν ποσοστά ριζοβολίας που κυμάνθηκαν μεταξύ 10-20%, ενώ τα μοσχεύματα σκληρού ξύλου φαίνεται ότι ριζοβολούν δυσκολότερα καθώς και στα δύο είδη Αρτεμίσιας τα ποσοστά ήταν μηδενικά. Επίσης παρατηρήθηκε σημαντική επίδραση της ορμόνης, καθώς η ΙΒΑ ήταν αποτελεσματική στην επαγωγή ριζοβολίας τόσο στην Artemisia absinthium όσο και στην Artemisia herba-alba ενώ τα μοσχεύματα που είχαν εμβαπτιστεί στις ορμόνες γιββεριλικό οξύ και Β-ΝΟΑ δεν ριζοβόλησαν. Η Αρτεμίσια φαίνεται ότι πρέπει να θεωρείται δύσκολη στη ριζοβολία καθώς καμία περίπτωση μάρτυρα δεν έδωσε ριζοβολία. Από την παρατήρηση των αποτελεσμάτων διαπιστώνουμε ότι η ριζοβολία των μοσχευμάτων και των 2 ειδών Αρτεμισίας για κάθε είδος ορμόνης ήταν περιορισμένη. Συνολ ικά και για τα 2 είδη το γεγονός ότι τα μοσχεύματα τύπου Α είχαν καλύτερη ριζοβολία από αυτά τύπου Β μπορεί να οφείλεται στο ότι η συγκέντρωση της ενδογενούς αυξίνης ΙΑΑ είναι μεγαλύτερη στους ακραίους βλαστούς. Το γιββερελλικό οξύ και το ΝΟΑ δεν επηρέασαν καθόλου τη ριζοβολία των μοσχευμάτων σε κανένα από τα δύο είδη Αρτεμισίας. Η ορμόνη ΙΒΑ άσκησε κάποια επιρροή στη ριζοβολίατων φυλλοφόρων μοσχευμάτων κορυφής. Ο συνδυασμός της ενδογενούς αυξίνης ΙΑΑ που βρίσκεται στα μοσχεύματα κορυφής, με την ορμόνη ΙΒΑ βοήθησε τη ριζοβολία. Τα αποτελέσματα αυτά δηλαδή το ότι τα μοσχεύματα κορυφής Αψιθιάς είχαν καλύτερη ριζοβολία συμφωνούν με προηγούμενα πειράματα άλλης εργασίας που πραγματοποιήθηκε στο ΑΤΕΙ Κρήτης (Δημόπουλος, Κ. 2004). Στην περίπτωση της Artemisia herba-alba δεν βρέθηκαν σχετικές εργασίες για να συγκριθούν τα 42

43 αποτελέσματα. Το ότι στα μοσχεύματα και των 2 τύπων μοσχευμάτων όπου εφαρμόστηκε γιββεριλικό οξύ και Β-ΝΟΑ είχαν μηδενική ριζοβολία σημαίνει ότι οι ορμόνες αυτές δεν ενεργοποίησαν τα κύτταρα του καμβίου ώστε να διαφοροποιηθούν και να σχηματίσουν επίκτητες ρίζες. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% A. herba alba Τύπου Α 0% Τύπου Β A. apsinthium Τύπου Α Τύπου Β Μάρτυρας IBA β - NOA GA3 0% 10% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 20% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Εικόνα 8. Επίδραση του τύπου μοσχεύματος και τριών ορμονών στη ριζοβολία της Artemisia absinthium και την Artemisia herba-alba. 43

44 Επίσης, το ότι τα μοσχεύματα σκληρού ξύλου είχαν μηδενική ριζοβολία με όλες τις ορμόνες μπορεί να οφείλεται στο ότι οι βλαστοί αυτοί είναι μεγαλύτερης ηλικίας οπότε έχουν περιορισμένη μεριστωματική δραστηριότητα επομένως και ριζοβολία. Ακόμα, η μηδενική ριζοβολία στα μοσχεύματα τύπου Β μπορεί να οφείλεται στο ότι μπορεί να μην ήταν η κατάλληλη εποχή για την λήψη των μοσχευμάτων. Γενικότερα η μειωμένη ριζοβολία των μοσχευμάτων μπορεί να οφείλεται στο ότι η θερμοκρασία του θαλάμου μπορεί να μην ήταν ιδανική για τις συγκεκριμένες Αρτεμισίες. Συνοψίζοντας, μπορούμε να καταλήξουμε στα εξής συμπεράσματα: Και τα δύο είδη Αρτεμισίας είχαν περιορισμένη ριζοβολία με λίγο καλύτερα ποσοστά στην περίπτωση της Artemisia absinthium. Για επίτευξη ριζοβολίας τα μοσχεύματα πρέπει να είναι φυλλοφόρα κορυφής και να χρησιμοποιηθεί ορμόνη ριζοβολίας ινδόλυλο-βουτυρικού οξέος. Με δεδομένη τη δυσκολία πολλαπλασιασμού και την περιορισμένη ριζοβολία των μοσχευμάτων των δύο ειδών Αρτεμισίας στην παρούσα διατριβή προτείνεται η συνέχιση των πειραμάτων σε μελλοντικές εργασίες. Κάποιοι παράγοντες που ενδεχομένως να επηρέασαν αρνητικά τη ριζοβολία των μοσχευμάτων και που μπορεί στο μέλλον να μελετηθούν εκτενέστερα είναι η εποχή λήψης των μοσχευμάτων, η θερμοκρασία διατήρησης των μοσχευμάτων, η σύσταση του εδαφικού υποστρώματος και το είδος και η συγκέντρωση των φυτικών ρυθμιστών. Επίσης μπορούν να δοκιμαστούν διαφορετικά είδη μοσχευμάτων και λήψη τμημάτων βλαστών από διαφορετικά μέρη του φυτού. Η χρησιμότητα των δύο ειδών Αρτεμισίας που μελετήθηκαν κυρίως στη φαρμακευτική θεωρείται αρκετά μεγάλη. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Artemisia alba που θεωρείται σπάνιο είδος ο προσδιορισμός ενός αποτελεσματικού πρωτοκόλλου αγενούς πολλαπλασιασμού θα έχει μεγάλη σημασία στη διατήρηση της βιοποικιλότητας της χλωρίδας. 44

45 Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση βιβλιογραφία Britannica, Deluxe edition, cyber encyclopedia, term: azulene Greuter, W., Matthas, U., Risse, H Additions to the flora of Crete, (1984) II. Willdenowia 14: Pengelly, The Constituents of Medicinal Plants-An Introduction to the Chemistry and Therapeutics of Herbal Medicine, 2nd edition,, CABI Publishing, ISBN Phitos, D., Steid, A., Snogerup, S., Greuter, W. Red data book of rare and threatened plants. Subally D., Quezel P., Glacial or interglacial: Artemisia, a plant indicator with dual responses, Review of Palaeobotany and Palynology, 120, Tutin T.G., Persson K., and Guterman W., Flora Europaea, vol. 4, eds T.G. Tutin, V.H. Heywood, N.A. Burges, D.M. Moore, D.H. Valentine, S.M. Walters and D.A. Webb. Cambridge University Press, London, p Twibell, J.D., Plant Identification from Vapour analysis-a short study of Artemisia arborescens varieties. Watt, M.J., Beyer-Brandwijk, The Medical & Poisonus plants of Southern 7 Eastern Africa, pub.livingston London, p

46 Ελληνική βιβλιογραφία Αβραμάκης, Μ. και Βραχνάκης, Θ Αρωματικά φυτά. Σημειώσεις εργαστηρίου. Ηράκλειο. Βογιατ ζής, Δ. και Κουκουρίκου-Πετρίδου, Μ Βιολογία Οπωροκηπευτικών Φυτών Ι. Η αύξηση και οι παράγοντες που τη ρυθμίζουν. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Γενάδιος Π.Γ., Φυτολογικό λεξικό, εκδ. Τροχαλία σελ ISBN: Δημόπουλος, Κ Επίδραση ινδολοβουτυρικού οξέος (ΙΒΑ) στην ριζοβολία χειμερινών και ανοιξιάτικων μοσχευμάτων του φυτού Αρτεμισίας (Artemisia absinthium). Πτυχιακή Εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου. Καββαδάς, Δ Εικονογραφημένον Βοτανικόν Φυτολογικόν Λεξικόν. Τόμος 2. Εκδόσεις Αθήναι. Μιχελάκης, Ε Μελέτη Επίδρασης των Συνθηκώνν Απόσταξης στη Σύσταση του Αιθερίου Ελαίου Αυτοφυούς Πληθυσμού του Φυτού Artemisia Arborescens L. από τον Αποκόρωνα Κρήτης. Προσδιορισμός της Συγκέντρωσης του Χαμαζουλενίου. Προσδιορισμός Χημειότυπου Αιθερίου Ελαίου. Πτυχιακή Εργασία, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παπαδημητρίου, Μ Σημειώσεις ανθοκομίας. Εργαστήριο. Α.Τ.Ε. Ι. Ηρακλείου. Πασπάτης, Ε Φυτορυθμιστικές ουσίες. Σοφουλάκη Δήμητρα, Εκχύλιση αιθέριων ελαίων αρωματικών φυτών με Solid Phase Microextraction (SPME) και ανάλυση με αέρια χρωματογραφία-φασματοσκοπία μάζας (GC-MS), Μεταπτυχιακή διατριβή. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 46

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Προέλευση και ανάπτυξη σπόρων Εγγενής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Αλκίνοος Νικολαΐδης, Διευθυντής Αξία των τοπικών ποικιλιών Οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας και επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 6 2 Η διαίρεση είναι η πιο απλή μέθοδος αγενούς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 2 Τα υπόγεια βλαστικά όργανα αγενούς αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ Χρυσόχορτο Είναι μικρό φυτό ποώδες με ύψος 20 εκ. χωρίς βλαστό και άνθη. Ζει πολλά χρόνια. Έχει φύλλα σε σχηματισμό ροδέλας και σχήμα λόγχης,ε χρώμα ξανθό.το φυτό αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΠΑΛΤΖΩΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGF450 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 4 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2 Η Εταιρεία Η Plants Βase είναι μια εταιρεία νεοσύστατη που εμπορεύεται φυτοχώματα και κομπόστ - εδαφοβελτιωτικά. Διαθέτει ευρεία και πάμπληθη γκάμα προϊόντων δικών της, ενώ παράλληλα με την άγαστη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page2 K-31951/31307 - GREECE - (BASE) - PAGE 2 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ»

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ MS PUBLISHER ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» Λεβάντα Η λεβάντα είναι αειθαλές

Διαβάστε περισσότερα

3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» info@hellafarm.gr

3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» info@hellafarm.gr ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΥΝ ΥΑΣΜΩΝ GIBBERELLIC ACID (GA 3 ) ΚΑΙ FORCHLORFENURON (CPPU) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΩΝ ΡΑΓΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ «ΣΟΥΛΤΑΝΙΝΑ» Μαρία Αντωνάκου 1, Θ. Αραπογιάννης 1, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE 071047 K-22853 (12 pages) 20/07/10 10:52 Page 1 K-22853/31007 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΑΡ. ΕΓΚΡ. ΥΠ. ΑΓΡ. ΑΝΑΠΤ. & ΤΡΟΦΙΜΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες

Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών. ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Μελέτη αξιολόγησης της επίδρασης διαφορετικών φυσικών ουσιών στην αντοχή της ροδιάς σε χαµηλές θερµοκρασίες Παυλίνα ρογούδη, αναπλ. ερευνήτρια Ανθούλα έλλα, γεωπόνος MSc Γεώργιος Παντελίδης, µεταδιδακτορικός

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ Επιμορφωτικό σεμινάριο:«καλλιεργώ στην πόλη μου, στο σχολείο μου» Σάββατο 31/10/2015 Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.2.2 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στον ΕΛΓΟ

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.2.2 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στον ΕΛΓΟ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.2.2 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στον ΕΛΓΟ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES Χανιά 2014 1 Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Fritilaria pontica Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της ΑιτωλίαςΟινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι

Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Ενότητα 2: Η οργάνωση της ζωής Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Κεφάλαιο 3: Η οργάνωση των οργανισμών Γενικοί Στόχοι: Φύλλα Εργασίας 3α Ανθρώπινος οργανισμός οργανικά συστήματα όργανα Α.1.18. Να διακρίνουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας Ελένη Μιλή Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας To ελαιόδεντρο Η ελιά και τα προϊόντα της στην Κύπρο Olea europea, Oleaceae Αειθαλές, υποτροπικό. Σχήμα και μέγεθος σε δέντρο ή θάμνο Υπεραιωνόβιο Ριζικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.1.1 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στην Κύπρο

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.1.1 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στην Κύπρο ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 6.1.1 Σύγχρονο & λειτουργικό θερμοκήπιο στην Κύπρο ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 12 2 Οι προσπάθειες χρησιμοποίησης χημικών ουσιών με σκοπό τον επηρεασμό

Διαβάστε περισσότερα