Καρπώσεις, διαχείριση και προστασία δασικών πόρων και βιοποικιλότητας: η φύση του προβλήµατος και τα προβλήµατα της φύσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καρπώσεις, διαχείριση και προστασία δασικών πόρων και βιοποικιλότητας: η φύση του προβλήµατος και τα προβλήµατα της φύσης"

Transcript

1 Καρπώσεις, διαχείριση και προστασία δασικών πόρων και βιοποικιλότητας: η φύση του προβλήµατος και τα προβλήµατα της φύσης Φ.Α. Αραβανόπουλος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Σχολή Γεωπονίας, ασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Τµήµα ασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Περίληψη Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται η κατάσταση των δασικών πόρων της χώρας, όσον αφορά την πρωτογενή παραγωγή, τις καρπώσεις και την προστασία τους. Όπου είναι εφικτό παρουσιάζονται σε αντιδιαστολή στοιχεία πενταετίας και τα πλέον πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία σε µια προσπάθεια να ανιχνευθεί το αποτύπωµα της οικονοµικής και κοινωνικής κρίσης στον τοµέα αυτό. Παρουσιάζεται επίσης η συµβολή της κρατικής δασικής πολιτικής δεκαετιών στη σηµερινή κατάσταση. Γίνεται φανερό ότι η έλλειψη/περικοπή επενδύσεων και προσωπικού έχει σηµαντικές αρνητικές συνέπειες στην προστασία και ορθολογική εκµετάλλευση των δασικών πόρων, µε οικονοµικές απώλειες, πολλαπλάσιες της όποιας «εξοικονόµησης» ακόµη και βραχυπρόθεσµα. Είναι επίσης προφανές ότι η ενίσχυση του δασικού τοµέα και µια σειρά από βασικά διαθρωτικά µέτρα (προτάσεις παρουσιάζονται στη συζήτηση) µπορούν να τον καταστήσουν πυλώνα της πρωτογενούς παραγωγής. Abstract The status of forest resources in Greece is presented, regarding primary production, use and protection. When possible 5-year old data and the most up-to-date available data are presented, in order to detect the imprint of the economic and social crisis in this sector. The contribution of the long-term state forest policy in the current forest resource status is also addressed. It is evident that the cuts and/or lack in investment and personnel have resulted in significant adverse consequences regarding the protection and sustainable use of forest resources in Greece, and that the economic loss (event in the short-term) is disproportionate to any savings made. It is also apparent that support towards the forest sector and a series of structural measures (relevant proposals are included in the Discussion), can transform the forest sector into a pillar of primary production. 1

2 Εισαγωγή Οι δασικοί πόροι αποτελούν ένα πλήρως ανανεώσιµο και, υπό προϋποθέσεις ορθής διαχείρισης, αειφόρο φυσικό πόρο. Το σύνολο των δασικών πόρων πηγάζει από το δασικό οικοσύστηµα, που υφίσταται όταν δένδρα και θάµνοι φύονται σε στενή γειτονο-κοινωνική σχέση, µε ταυτόχρονη παρουσία και άλλων φυτικών και ζωικών ειδών (δασοβιοκοινότητα) και η αλληλεπίδραση των οποίων µε τις τοπικές κλιµατεδαφικές συνθήκες δηµιουργεί ένα ξεχωριστό περιβάλλον (δασογενές). Η δασοβιοκοινότητα και το δασογενές περιβάλλον απαρτίζουν το δασικό οικοσύστηµα (Ντάφης 2011). Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις διαχειρίζονται µε βάση ειδικά δεκαετή ασικά ιαχειριστικά Σχέδια. Στα Σχέδια αυτά αναλύεται ο κύριος σκοπός της διαχείρισης, οι φυσικές, οικονοµικές και κοινωνικές συνθήκες της περιοχής, το υφιστάµενο ξυλαπόθεµα και η ετήσια προσαύξηση, η κατά χώρο και χρόνο τάξη της διαχείρισης, οι ετήσιες καρπώσεις (λήµµα), οι απαιτούµενες επενδύσεις κτλ. Η δασική βιοποικιλότητα στην Ελλάδα Τα δάση αποτελούν συστήµατα υψηλής βιολογικής ποικιλοµορφίας και θεωρούνται από τις πλέον πλούσιες βιολογικά περιοχές του πλανήτη. Η Mεσογειακή λεκάνη αποτελεί ένα από τα περίπου 30 «θερµά σηµεία» βιοποικιλότητας του πλανήτη. Η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλή δασική βιοποικιλότητα, καθώς ένα σηµαντικό µέρος των κύριων ειδών που συνθέτουν τα δασικά και άλλα χερσαία φυσικά οικοσυστήµατα στον ευρωπαϊκό χώρο βρίσκεται στην Ελλάδα. Η σηµαντικότητα της βιοποικιλότητας του ελληνικού χώρου επεκτείνεται και στο επίπεδο της γενετικής ποικιλότητας. Mάλιστα, οι ελληνικοί δασικοί πληθυσµοί παρουσιάζουν πολύ υψηλή γενετική ποικιλότητα και πολύ υψηλή γενετική διαφοροποίηση σε σχέση µε τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς πληθυσµούς (Μαλλιαρού και Αραβανόπουλος 2012, Petit κ.α. 2003). Για παράδειγµα περίπου το ½ του εύρους της γενετικής ποικιλότητας της καστανιάς στην Ευρώπη βρίσκεται στον ελληνικό χώρο. εδοµένου ότι η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλή βιιοποικιλότητα σε σχέση µε την έκταση της συγκρινόµενη µε άλλες Ευρωπαϊκέςχώρες (Αραβανόπουλος 2010), οι ορθές πρακτικές, η αειφορική διαχείριση και η προστασία των ελληνικών δασικών οικοσυστηµάτων είναι αδήριτη ανάγκη όχι µόνο για το µέλλον της χώρας, αλλά και για το µέλλον της Ευρώπης, κυρίως σήµερα που εξαιτίας της διαφαινόµενης κλιµατικής µεταβολής οι δασικοί πληθυσµοί του νοτίου ορίου φυσικής εξάπλωσης των ειδών, έχουν αποκτήσει ιδιαίτερα µεγάλη σηµασία για την ευρωπαϊκή δασοπονία (Aravanopoulos 2013). Η αρχή της αειφορίας Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις στην Ελλάδα διαχειρίζονται σύµφωνα µε την αρχή της αειφορίας. Στην αρχή αυτή εδράζεται η φιλοσοφία και η επιστήµη της δασολογίας, για την εφαρµογή της οποίας είναι απαραίτητη η υλοποίηση δύο άλλων αρχών, της αρχής της διατήρησης του δάσους και της αρχής της διατήρησης και βελτίωσης της παραγωγικής 2

3 ικανότητας του εδάφους (Ντάφης 2011). Η βασική απαίτηση της αρχής της αειφορίας για τη διατήρηση του δάσους, ως πηγή πρώτης ύλης, έχει σήµερα διευρυνθεί υπό τον όρο «αειφόρος ανάπτυξη» για να περιγράψει έναν τρόπο ανάπτυξης που «καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να διακυβεύει τη δυνατότητα των µελλοντικών γενεών να καλύπτουν τις δικές τους ανάγκες» (WCED 1987). Ως αειφορική διαχείριση, ορίζεται η εποπτεία και χρήση των δασών και δασικών εκτάσεων µε τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο ποσοστό, ώστε να διατηρούν τη βιοποικιλότητα, την παραγωγικότητα, την ικανότητα αναπαραγωγής, τη ζωτικότητα και το δυναµικό τους, για να εκπληρώνουν τώρα και στο µέλλον σχετικές οικολογικές, οικονοµικές και κοινωνικές λειτουργίες, σε τοπικό, εθνικό και παγκόσµιο επίπεδο. Η εφαρµογή της αρχής της αειφορίας στα ελληνικά δάση εν είναι ίσως ιδιαίτερα γνωστό ότι η αρχή της αειφορίας εφαρµόζεται στην Ελλάδα σχεδόν από συστάσεως του ελληνικού κράτους, ενώ και η παρουσία της στην ελληνική νοµοθεσία υπάρχει εδώ και 85 έτη. Με τη σύσταση της ασικής Υπηρεσίας στην Ελλάδα και τη στελέχωση της αρχικά µε Βαυαρούς δασικούς υπαλλήλους (1833) και στη συνέχεια µε Έλληνες δασολόγους που είχαν σπουδάσει στη Γερµανία (1847) αρχίζει να εφαρµόζεται στα δάση της χώρας η αρχή της αειφορίας κατά Carlovitz (1713). Η αρχή της αειφορίας εµφανίζεται στην ελληνική νοµοθεσία το 1928 στο Προεδρικό ιάταγµα 9/ , «Περί διαχειρίσεως ασών, κανονισµού και τρόπου υλοτοµίας, δασικής φορολογίας και µισθώµατος, διαθέσεως δασικών προϊόντων, ενοικιάσεως φόρου ρητίνης κλπ.», το οποίο ενσωµατώνεται στον ασικό Κώδικα, όπου αναφέρεται ότι «Αειφόρος νοείται η εκµετάλλευσις των δασών, όταν καθ' έκαστον έτος του περιτροπικού χρόνου, ενεργούνται καρπώσεις, προσδιοριζόµενοι επί τη βάσει της κανονικής επιφανείας υλοτοµίας, ή, επί υψηλών ανοµηλίκων δασών, επί τη βάσει της συνολικής του δάσους προσαυξήσεως, ίσοι ή περίπου ίσοι καθ' εκάστην διαχειριστικήν περίοδον, τροποποιουµένης, αναλόγως του υπάρχοντος εν τω δάσει ωρίµου υλικού.» Η αρχή της αειφορίας εισάγεται για πρώτη φορά στο ελληνικό Σύνταγµα το Στο περίφηµο Άρθρο 24 αναφέρεται: «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωµα του καθενός. Για την διαφύλαξη του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά, ή κατασταλτικά µέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας». Το Συµβούλιο της Επικρατείας και ιδιαίτερα το Ε Τµήµα αναγνωρίζει και χρησιµοποιεί την αρχή της αειφορίας πολύ πριν την ένταξη της στο Σύνταγµα. Ήδη το ΣτΕ προσδίδει ακριβές περιεχόµενο στην αρχή της αειφορίας από την υπόθεση της εκτροπής του Αχελώου (ΣτΕ2670/94). Κατάσταση των δασών, των δασικών πόρων και της δασοπονίας στην Ελλάδα Σύνθεση δασών - δασικών εκτάσεων και ιδιοκτησιακό καθεστώς Παρά τις συνήθως δραµατικές αιτιάσεις των µέσων µαζικής ενηµέρωσης, κυρίως την θερινή περίοδο, για τη µείωση της δασοκάλυψης στην Ελλάδα, η κατάσταση δεν είναι και 3

4 τόσο άσχηµη (παρόλο που η δασοπονία της χώρας έχει τεράστια προβλήµατα που θα παρουσιαστούν στη συνέχεια). Σε συνολική έκταση της χώρας 13,196 m ha, τα δάση και οι δασικές εκτάσεις καταλαµβάνουν 6,513 m ha (49,3%). Τα αντίστοιχα ποσοστά για την ΕΕ27 είναι 42% και παγκοσµίως 31% (EUROSTAT 2009, FAO 2012). Στη χώρα υπάρχουν 3,359 m ha (25,5%) υψηλά (παραγωγικά) δάση, από τα οποία 65,5% είναι δηµόσια και 3,154 m ha (23,9%) δασικές εκτάσεις (λιγότερο ή και καθόλου παραγωγικές), από τις οποίες 83,3% είναι δηµόσιες (Αµοργιανιώτης 2011). Εποµένως, στην Ελλάδα, η δηµόσια δασοπονία (δηλαδή ο δηµόσιος δασικός πλούτος) της χώρας βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα (74,1%) όπως και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου, σε αντίθεση µε την κεντρο-βορειοευρωπαϊκή δασοπονία που είναι ως επί το πλείστον ιδιωτική (π.χ. στη Γερµανία τα δηµόσια δάση είναι το 33% του συνόλου των δασών). Το γεγονός ότι στην Ελλάδα η δηµόσια δασοπονία ελέγχει περίπου τα ¾ των δασών, ενώ στη Μεσευρώπη και στη βόρεια Ευρώπη, περίπου το ⅓, έχει ποικίλες προεκτάσεις. Κατ αρχήν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει πολλαπλώς και µε σηµαντικά χρηµατοδοτικά εργαλεία την ιδιωτική δασοπονία, κάτι από το οποίο η χώρα µας δεν δύναται να αποκοµίσει σηµαντικά οφέλη. Επιπλέον ένας τόσο σηµαντικός δηµόσιος πλούτος δεν έχει περάσει απαρατήρητος από τους δανειστές µιας χώρας που βρίσκεται στη δίνη µιας σοβαρότατης οικονοµικής κρίσης. Ουσιαστικά το 36,5% περίπου της χερσαίας επιφάνειας της χώρας καταλαµβάνεται από δηµόσια δάση και δασικές εκτάσεις. Προωθούµενες νοµοθετικές πρωτοβουλίες σε σχέση µε τα δάση και εικαζόµενες αλλαγές στο Άρθρο 24 του Συντάγµατος κατά την προσεχή συνταγµατική αναθεώρηση, ίσως να µην είναι ασύνδετες µε το µέγεθος του δασικού πλούτου της χώρας και προφανώς θα καθορίσουν σε µεγάλο βαθµό το µέλλον αυτού. Τάσεις δασοκάλυψης - παραγωγικότητα Από το σύνολο των δασών της χώρας, το 29,4% είναι υψηλά δάση πλατυφύλλων, το 22,2% είναι υψηλά δάση κωνοφόρων και το 48,4% είναι δάση αειφύλλων πλατυφύλλων. Παρά τις εκτεταµένες καταστροφές από δασικές πυρκαγιές, η δασοκάλυψη της χώρας δεν έχει µειωθεί (αν και έχουν γενικά µειωθεί τα παραγωγικά δάση). Για την 15ετία , για την οποία υπάρχουν πλήρως επεξεργασµένα στοιχεία, τα δάση στην Ελλάδα παρουσίασαν ετήσια αυξητική µεταβολή της τάξεως του 0,9% κατά µ.ο. Αντίστοιχη αύξηση παρουσιάζει η δασοκάλυψη στην ΕΕ27, ενώ, αντιθέτως, η παγκόσµια δασοκάλυψη βαίνει συνεχώς µειούµενη (EUROSTAT 2009, FAO 2012). Η µείωση της ανθρωπογενούς επίδρασης στα ορεινά και ιδιαίτερα της ανεξέλεγκτης βόσκησης έχει οδηγήσει στην επέκταση των δασών, (φυσική εξάπλωση ακόµη και σε εγκαταλελειµµένες αγροτικές εκτάσεις), στην οποία συµβάλει επίσης η διαφαινόµενη αύξηση των δασοορίων. Τα φαινόµενα αυτά, έχουν γενικά εξισορροπήσει µέχρι στιγµής τις απώλειες από εκχερσώσεις και κυρίως από τις πυρκαγιές. Η παραγωγικότητα των ελληνικών δασών είναι γενικά χαµηλή. Ένα µικρό ποσοστό δασών χαρακτηρίζονται ως πολύξυλα (µε ετήσια προσαύξηση 3-5 m 3 /ha), ενώ τα περισσότερα είναι µικρής παραγωγικότητας, αλλά σηµαντικού βιολογικού δυναµικού (µε 4

5 ετήσια προσαύξηση 1-3 m 3 /ha). Τα δάση των αειφύλλων πλατυφύλλων παρουσιάζουν πολύ χαµηλή ετήσια προσαύξηση (<1 m 3 /ha). Το συνολικό ξυλώδες κεφάλαιο της χώρας ανέρχεται σε περίπου m 3. Από αυτά, το ξυλώδες κεφάλαιο των κωνοφόρων είναι περίπου m 3 (112 m 3 /ha) µε ετήσια προσαύξηση m 3 (2,82 m 3 /ha). Αντιστοίχως το ξυλώδες κεφάλαιο των πλατυφύλλων δασικών ειδών είναι περίπου m 3 (69 m 3 /ha) µε ετήσια προσαύξηση m 3 (2,12 m 3 /ha). Το ξυλώδες κεφάλαιο των αειφύλλων πλατυφύλλων είναι κατά πολύ χαµηλότερο και ανέρχεται σε περίπου m 3 (6,7 m 3 /ha) µε ετήσια προσαύξηση m 3 (0,45 m 3 /ha) (Αµοργιανιώτης 2011, FAO 2012). Το ιστάµενο ξυλώδες κεφάλαιο των ελληνικών δασών και η ετήσια προσαύξηση τους βρίσκονται εποµένως σε χαµηλά επίπεδα. Κατ αντιδιαστολή, το ξυλώδες κεφάλαιο των δασών της Γερµανίας ανέρχεται κατά µ.ο. σε 320 m 3 /ha µε µέση ετήσια προσαύξηση 9,5 m 3 /ha, είναι δηλαδή κατά τάξη µεγέθους υψηλότερο από το ξυλώδες κεφάλαιο της χώρας µας. Παρόλο που περιβαλλοντικοί και ιστορικοί παράγοντες έχουν συνεισφέρει σηµαντικά στη µείωση του ξυλώδους κεφαλαίου των ελληνικών δασών (διάβρωση και υποβάθµιση εδαφών, καταπόνηση λόγω κλιµατικών συνθηκών, µακροχρόνια υπερ-εκµετάλλευση), η σηµερινή κατάσταση είναι περισσότερο προϊόν άστοχων πολιτικών, έλλειψης επενδύσεων και προσωπικού και λιγότερο αποτέλεσµα των άλλων παραγόντων. Μια σηµαντική προσπάθεια ενίσχυσης της πρωτογενούς αειφορικής δασικής παραγωγής θα είχε πολλαπλά οικολογικά και οικονοµικά οφέλη, όπως θα αναπτυχθεί παρακάτω. Η προσπάθεια αυτή προφανώς θα πρέπει να προέρχεται πρωτίστως από τον δηµόσιο τοµέα, καθώς η δασοπονία της χώρας είναι κυρίως δηµόσια. Αναµενόµενες επιδράσεις της κλιµατικής µεταβολής στα ελληνικά δάση Η κλιµατική µεταβολή αναµένεται να οδηγήσει σε αλλαγές στη φυσική εξάπλωση των δασικών ειδών της χώρας και στη χλωριδική σύνθεση των δασικών οικοσυστηµάτων µέχρι το 2100, εάν δεν υπάρξουν τροποποιήσεις στους δασοκοµικούς χειρισµούς και στην διαχείριση του δάσους και δεν ληφθούν ειδικά µέτρα βιοπαρακολούθησης και προστασίας. Τα δάση των παραµεσογειακών κωνοφόρων και των αείφυλλων πλατύφυλλων αναµένεται να επεκταθούν κατά 2-3%, µε υποχώρηση ωστόσο του ύστερου ορίου φυσικής εξάπλωσης και κίνδυνο ερηµοποίησης του 1-2% των παράκτιων δασικών οικοσυστηµάτων (Aravanopoulos 2013, Νάστης κ.α. 2011). Τα δάση ερυθρελάτης, ελάτης, οξυάς και µαύρης πεύκης αναµένεται να συρρικνωθούν κατά 4-8% (Νάστης κ.α. 2011). Η αυξητική περίοδος αναµένεται να επιµηκυνθεί κατά ηµέρες, γεγονός που θα έχει θετική συµβολή στη δασική και λιβαδική παραγωγή, µόνο εφόσον κατά την περίοδο αυτή διατηρηθεί η επάρκεια εδαφικής υγρασίας (Kramer κ.α. 2001). Συνολικά αναµένεται µείωση της παραγωγής ξυλείας κατά 27-35% και µείωση της λιβαδικής παραγωγής κατά 10-25%. Σε απόλυτους αριθµούς, η µείωση της παραγωγής προϊόντων ξύλου αναµένεται να φτάσει µέχρι m 3 ως το 2100 και αντιστοίχως η µείωση της λιβαδικής παραγωγής να φτάσει ως και τους tn βοσκήσιµης ύλης (Νάστης κ.α. 2011). 5

6 Η µεταβολή των ορίων φυσικής εξάπλωσης και χλωριδικής σύνθεσης των δασών αναµένεται να οδηγήσει σε µείωση του ρυθµού δέσµευσης του άνθρακα από τα δάση κατά 25-35% ως το έτος 2050 και κατά 10-15% επιπλέον ως το 2100 (Νάστης κ.α. 2011). Επίσης αναµένεται αύξηση του χρόνου υψηλού κινδύνου ως και 15 ηµέρες, αύξηση του αριθµού των πυρκαγιών κατά τη θερινή περίοδο και της συνολικής καµένης έκτασης κατά 10-20% (και αύξηση του κόστους κατάσβεσης κατά εκατ. ως το 2100), αύξηση της συχνότητας εµφάνισης πυρκαγιών στην ίδια θέση κατά 10-25%, αύξηση της επιφανειακής απορροής και της διάβρωσης κατά 16-30%, µείωση της ποσότητας διαθέσιµων χρησιµοποιήσιµων υδάτων κατά 25-40% και µείωση της αξίας των άυλων αγαθών και των περιβαλλοντικών υπηρεσιών των δασών και των δασικών οικοσυστηµάτων κατά 5-10% (Βουλγαρίδης 2013, Giannacopoulos κ.α. 2009). Η άνοδος της στάθµης της θάλασσας αναµένεται να συνεχιστεί (Nicholls και Klein 2005), χωρίς να επηρεάσει σηµαντικά την δασική παραγωγή, ωστόσο η λιβαδική παραγωγή αναµένεται να µειωθεί (Νάστης κ.α. 2011). Το κόστος προσαρµογής της διαχείρισης για την αντιστάθµιση των δυσµενών επιπτώσεων των κλιµατικών αλλαγών σε σχέση µε το σηµερινό (δασοκοµικές επεµβάσεις, αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα, φράγµατα και αναχώµατα διαχείρισης υδάτων, προστασία και σταθεροποίηση ευαίσθητων οικοσυστηµάτων κ.α.) αναµένεται να είναι αυξηµένο κατά 25-40%. Σύµφωνα µε τους Νάστη κ.α. (2011), το συνολικό κόστος των υλικών επιπτώσεων εξαιτίας της κλιµατικής µεταβολής ως το 2100 αναµένεται να ανέλθει µέχρι και 9,5 δισεκ., ενώ το συνολικό κόστος προσαρµογής αναµένεται να ανέλθει σε εκατ. /έτος και εφάπαξ από 2,35-4,70 δισεκ.. Καρπώσεις και απασχόληση στον δασικό τοµέα Πρωτεύουσες καρπώσεις Οι πρωτεύουσες καρπώσεις των ελληνικών δασών αφορούν κυρίως τεχνική ξυλεία και καυσόξυλα. Η ετήσια παραγωγή τεχνικής ξυλείας ανέρχεται σε περίπου m 3 (35%) και των καυσόξυλων σε m 3 (65%) (µ.ο ). Το 2008 υλοτοµήθηκαν m 3 όταν το µέσο ετήσιο λήµµα της 10ετίας ήταν m 3. Το λήµµα σήµερα είναι περίπου m 3 (EUROSTAT 2009, FAO 2012), αλλά οι καρπώσεις είναι µικρότερες. Για το 2011, οι καρπώσεις ήταν m 3 τεχνική ξυλεία (29%), m 3 καυσόξυλα (71%) και συνολικά m 3 (ΥΠΕΚΑ 2014). Από την έναρξη της κρίσης τα υφιστάµενα στοιχεία δείχνουν ότι δεν λαµβάνεται επισήµως ολόκληρο το ετήσιο λήµµα, ένα σηµαντικό µέρος των δασών είναι εκτός διαχείρισης και η καθαρή αξία της προσαύξησης, η οποία παραµένει τελικά ως ιστάµενη, ανέρχεται σε /ha (τιµές 2011, Παπασπυρόπουλος 2011). Ενδεχοµένως ωστόσο να υπάρχουν κατά θέση και υπερκαρπώσεις, εξαιτίας των εκτεταµένων παράνοµων υλοτοµιών, όπου αδιακρίτως υλοτοµείται, µε σκοπό την καύση, κάθε είδος ιστάµενης ξυλείας. Το ετήσιο λήµµα τεχνικής ξυλείας της χώρας, δεν επαρκεί ούτε κατά προσέγγιση για την εσωτερική αγορά (καλύπτει περίπου το ⅓ των αναγκών). Για το λόγο αυτό η εγχώρια ζήτηση καλύπτεται µε εισαγωγές που έχουν ως αποτέλεσµα το εµπορικό ισοζύγιο στον τοµέα της 6

7 ξυλείας να είναι αρνητικό κατά περίπου m 3 ισοδύναµης στρογγύλης ξυλείας το 2008 και m 3 το 2012 (Βουλγαρίδης 2013, FAO 2012), το τελευταίο ως αποτέλεσµα της κάθετης πτώσης της οικοδοµικής δραστηριότητας και της µείωσης της κατανάλωσης. Οι εισαγωγές έχουν κόστος περίπου 1,5 δισεκ. /έτος, µε το 90% του ποσού να οφείλεται σε εισαγωγές τεχνικής ξυλείας (FAO 2012, Χριστοδούλου 2012). Τα στοιχεία δείχνουν επίσης, αύξηση των εισαγωγών καυσόξυλων, µε την Ελλάδα να είναι η 5 η χώρα παγκοσµίως σε εισαγωγές µε m 3 (FAO 2012). Έτσι η χώρα προχωρά σε σηµαντικές εισαγωγές ξυλείας και καυσοξύλων τη στιγµή που ένα σηµαντικό µέρος της ετήσιας προσαύξησης δεν υλοτοµείται. ευτερεύουσες καρπώσεις Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις της χώρας διαχειρίζονται διαχρονικά µε βάση την αρχή της αειφορίας και της εφαρµογής της δασοπονίας πολλαπλών σκοπών. Οι δύο αυτοί λόγοι έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη αξιόλογων δευτερευουσών καρπώσεων. Οι σηµαντικότερες δευτερεύουσες καρπώσεις αφορούν τους βοσκοτόπους. Σηµειώνεται εδώ ότι οι βοσκότοποι αποτελούν χρήση και όχι ιδιότητα των δασικών οικοσυστηµάτων. Το σηµείο αυτό είναι εξαιρετικά σηµαντικό καθώς διαχρονικά η έννοια των βοσκοτόπων (και η αντιδιαστολή χρήσης/ιδιότητας) έχει επιχειρηθεί να αποτελέσει δούρειο ίππο κατά της δηµόσιας δασικής περιουσίας. Οι βοσκότοποι της χώρας καταλαµβάνουν µια έκταση περίπου 7 m ha και διακρίνονται σε ποολίβαδα, φρυγανολίβαδα, θαµνολίβαδα, µερικώς δασοσκεπείς εκτάσεις και βοσκούµενα δάση. Στις εκτάσεις αυτές βόσκει κατά µέσο όρο το 80% των αιγοπροβάτων και το 20% των βοοειδών της χώρας, σε εφαρµογή της κτηνοτροφίας εκτατικού τύπου, η οποία συνεισφέρει το διόλου ευκαταφρόνητο 3% του ΑΕΠ (Παπασπυρόπουλος 2011). Σηµαντικές επίσης δευτερεύουσες καρπώσεις προκύπτουν από την θήρα. Στη χώρα υπάρχουν 553 καταφύγια άγριας ζωής σε µια έκταση ha και 7 κυνηγητικές περιοχές µε έκταση ha. Η ασική Υπηρεσία εκδίδει ετησίως άδειες κυνηγιού και το κράτος εισπράττει 5,5 εκατ. από τέλη αδειών, ενώ ο συνολικός κύκλος εργασιών της θήρας είναι περίπου 1,5 δισεκ. (ΚΣΕ 2014) Από τις λοιπές πηγές δευτερευουσών καρπώσεων, σηµαντικότερες είναι η ρητίνη, το δασόµελο, τα αρωµατικά, φαρµακευτικά και µελισσοτροφικά φυτά, τα µανιτάρια, η τρούφα, το φυλλόχωµα και η δασική αναψυχή. Στη χώρα ρητινεύονται ha δασών χαλεπίου πεύκης και παράγονται t ρητίνης, αξίας (συνυπολογιζόµενης και της επιδότησης). Τα µανιτάρια αποτελούν µια σηµαντική πηγή δευτερευουσών καρπώσεων, καθώς η εγχώρια παραγωγή υπολείπεται της κατανάλωσης κατά περίπου 9000 t, ενώ ο κύκλος εργασιών από τη συλλογή αυτοφυών µανιταριών ανέρχεται σε περίπου 10 εκατ. ( ιαµαντής 2014, προσωπική επικοινωνία). Η παραγωγή δασόµελου παρουσιάζει ένα οικονοµικό µέγεθος της τάξης των 9.5 /ha περίπου, ενώ το οικονοµικό µέγεθος της συλλογής αρωµατικών και φαρµακευτικών φυτών ανέρχεται σε 5-50 /ha περίπου. Σήµερα, η συλλογή φυτών και 7

8 µανιταριών γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς άδεια και οι ασικές Υπηρεσίες συχνά προβαίνουν σε πλειοδοτικές δηµοπρασίες ποσοτήτων που έχουν κατασχεθεί. Η δασική αναψυχή και ο οικοτουρισµός αποτελούν επίσης µια σηµαντική πηγή δευτερευουσών καρπώσεων. Στις χώρες της δυτικής Μεσογείου, για παράδειγµα, έχει εκτιµηθεί ότι ανέρχεται σε /ha (Παπασπυρόπουλος 2011). Μια άλλη πηγή δευτερευουσών καρπώσεων είναι τα φυσικά χριστουγεννιάτικα δένδρα. Οι δυνατότητες παραγωγής της χώρας είναι περίπου φυτά, ωστόσο η τρέχουσα παραγωγή ανέρχεται σε περίπου φυτά µε σαφή τάση περαιτέρω µείωσης. Η άφρονη τιµολογιακή πολιτική των παραγωγών που είχε ως αποτέλεσµα συνεχείς αυξήσεις της τιµής των χριστουγεννιάτικων δένδρων, πριν την οικονοµική κρίση, έχει οδηγήσει σήµερα στην κατάρρευση της ζήτησης. Ωστόσο, καθώς η παραγωγή στην ΕΕ27 είναι περίπου φυτά, ενώ η ζήτηση εκτιµάται σε φυτά, υπάρχει η ευκαιρία ανάπτυξης της εγχώριας παραγωγής για εξαγωγικούς σκοπούς. Σήµερα οι απώλειες του κύκλου εργασιών µεταξύ της δυνητικής και της πραγµατικής παραγωγής ανέρχονται σε περίπου ετησίως (Παπασπυρόπουλος 2011). Στον κύκλο εργασιών των πρωτευουσών και δευτερευουσών καρπώσεων δραστηριοποιείται ένα σηµαντικού µεγέθους εργατικό δυναµικό. Συνολικά, υπάρχουν περισσότεροι από 800 ασικοί Συνεταιρισµοί που αριθµούν περίπου µέλη. Ωστόσο σήµερα τα ενεργά µέλη είναι λιγότερα από Στη χώρα, µε στοιχεία του 2011, εµφανίζουν δραστηριότητα περισσότερες από 500 δασικές βιοµηχανικές επιχειρήσεις, κυρίως µικρές µονάδες πρωτογενούς κατεργασίας ξύλου, οι οποίες απασχολούν περίπου εργαζόµενους (Αµοργιανιώτης 2011). Έµµεσες ωφέλειες από τα δασικά οικοσυστήµατα Οι δασικές εκτάσεις της χώρας παρέχουν επίσης σηµαντικές έµµεσες ωφέλειες µε αξία που αρκετές φορές δεν είναι εύκολο να αποτιµηθεί µε οικονοµικούς όρους. Μια πολύ σηµαντική έµµεση ωφέλεια είναι η δέσµευση CO 2. Σύµφωνα µε τη διαδικασία LULUCF των Ηνωµένων Εθνών, τα µέτρα προσαρµογής της δασικής διαχείρισης µπορεί να αυξήσουν έως και 24% την παγκόσµια απορρόφηση CO 2 (IPCC 2007). Στο παγκόσµιο χρηµατιστήριο CO 2, η δέσµευση από τα δάση, η οποία υπερβαίνει τους 400 x 10 6 tn ετησίως, έχει ένα οικονοµικό αντίκρισµα µεγαλύτερο των 5,15 δισεκ., ενώ στην Ελλάδα εκτιµάται ότι ο αποθηκευµένος άνθρακας στα δάση ανέρχεται σε περίπου 60 x 10 6 tn και η ετήσια προσαύξηση από τη δέσµευση CO 2 είναι περίπου 4 tn/ha, δηλαδή έχει ένα οικονοµικό αντίκρισµα περίπου /έτος (Παπασπυρόπουλος 2011). Άλλες έµµεσες ωφέλειες είναι, για παράδειγµα, η παραγωγή νερού µε οικονοµικό όφελος των δασών /ha για την χειµερινή και θερινή περίοδο αντίστοιχα, η µείωση των πληµυρών και η αποτροπή των διαβρώσεων (τη στιγµή που το κόστος της διάβρωσης των δασικών εδαφών για την Ελλάδα ανέρχεται σε 117 /ha, Croitoru 2007), η παραγωγή οξυγόνου, η κατακράτηση αιωρούµενων σωµατιδίων και σκόνης, η µείωση του θορύβου κ.α. 8

9 Ενέργεια από δασική βιοµάζα Η Ελλάδα βασίζεται κυρίως σε εισαγωγές για να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες κατά 73%, ενώ αντιστοίχως ο µ.ο. της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 50%. Η εσωτερική παραγωγή ενέργειας βασίζεται κυρίως σε στερεά καύσιµα (85%) µε υψηλή ένταση παραγωγής CO 2. Οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) συνεισφέρουν το υπόλοιπο 15%, τα ⅔ των οποίων είναι υδροηλεκτρική ενέργεια (Aravanopoulos 2010). Η Οδηγία 2001/77/EC της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ορίζει ότι η Ελλάδα έπρεπε να καλύπτει ως το 2010 τουλάχιστον το 5.75% των καυσίµων µεταφορών και το 1.2% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει από βιοµάζα, ένας στόχος που δεν έχει επιτευχθεί (Aravanopoulos 2010). Ωστόσο, έχει δειχθεί ότι η Ελλάδα θα µπορούσε να καλύψει τον στόχο αυτό αν αναπτύξει περίπου Ha ενεργειακών φυτειών (INASO 2009). Οι εκτάσεις αυτές µπορούν να διασφαλιστούν (κυρίως εγκαταλελειµµένες ή περιοδικώς καλλιεργούµενες οριακές αγροτικές εκτάσεις και εκτάσεις υπό αλλαγή καλλιέργειας λόγω κατάργησης του καθεστώτος εκτεταµένων επιδοτήσεων). Στις µέχρι σήµερα καλλιεργούµενες εκτάσεις χρησιµοποιούνται γεωργικά ενεργειακά φυτά, αλλά το µέλλον ανήκει στα δεύτερης γενιάς βιοκαύσιµα που προέρχονται από τη χρήση ταχυαυξών δασικών ειδών µικρού περιτρόπου χρόνου (λεύκη, πλατάνι, ιτιά, ευκάλυπτος, ψευδακακία). Στην Ελλάδα, η µέση παραγωγή πειραµατικών φυτειών βιοµάζας ανέρχεται σε 16.5 t ha -1 y 1 ξηρό βάρος για τη λεύκη και 10 t ha -1 y -1 για το πλατάνι (Aravanopoulos 2010). Η ανάπτυξη ταχυαυξών φυτειών δασικών ειδών µπορεί να έχει διττό ρόλο, καθώς µια φυτεία, µε βάση τον συγκερασµό ειδικών παραγόντων, µπορεί είτε να υλοτοµηθεί για την παραγωγή βιοενέργειας, είτε να παραµείνει µε σκοπό τη δέσµευση CO 2 για την κάλυψη των υποχρεώσεων της χώρας. Ωστόσο η απόληψη δασικής βιοµάζας κατευθείαν από το δάσος, αν και έχει αναφερθεί εκτενώς και για πολλά χρόνια ως λύση, είναι µια απρόσφορη πρακτική, καθώς οδηγεί (εκτός εξειδικευµένων περιπτώσεων που χρήζουν ειδικής µελέτης) στην αποµάκρυνση θρεπτικών στοιχείων που δεν πρόκειται σχεδόν ποτέ να αναπληρωθούν µε φυσικές διεργασίες, ενώ στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι και ενεργειακά ασύµφορη (η παραγωγή µιας θερµίδας ενέργειας µε τον τρόπο αυτό, απαιτεί τη χρήση πολλαπλάσιων θερµίδων). Σήµερα, βέβαια, εµφανίζεται σε πολύ µεγάλο βαθµό η εγκληµατική πρακτική των παράνοµων υλοτοµιών, όπου ξυλώδης δασική βιοµάζα κάθε είδους, µορφής και διαστάσεων υλοτοµείται για την παραγωγή καυσοξύλων. Η έξαρση του φαινοµένου τα τελευταία δύο χρόνια έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις και έχει συνεισφέρει στο σηµαντικό πρόβληµα της πέραν κάθε ορίου αέριας ρύπανσης που βιώνουµε στα αστικά κέντρα τον χειµώνα Σηµειώνεται ότι το 2012 κατασχέθηκαν περίπου tn λαθραία υλοτοµηµένων ξύλων, 426 εργαλεία και 425 οχήµατα που χρησιµοποιήθηκαν για αυτόν τον σκοπό, ενώ οι σχετικές µηνύσεις της ασικής Υπηρεσίας παρουσιάζουν αύξηση κατά 100%. Λαµβάνοντας υπόψη τα προβλήµατα της ασικής Υπηρεσίας που πραγµατοποιεί τους ελέγχους σε προσωπικό, καύσιµα κίνησης, οδοιπορικές δαπάνες κ.α., εκτιµάται ότι µόνο το 20% περίπου των παράνοµων υλοτοµιών εντοπίζεται εγκαίρως. Το Εργαστήριο ασικής Γενετικής και Βελτίωσης ασοπονικών Ειδών 9

10 του ΑΠΘ, έχει αναπτύξει τεχνολογία ανίχνευσης και εντοπισµού των παράνοµων υλοτοµιών µε ανάλυση DNA υλοτοµηµένου ξύλου και πρέµνων και την έχει θέσει στη διάθεση της Πολιτείας. Στο µεταξύ και παρόλη την µεγάλη έξαρση των δασικών πυρκαγιών (Τσαγκάρη κ.α. 2011), τα µέτρα πρόληψης εξακολουθούν να είναι ελλιπή ως ανύπαρκτα. εν γίνεται συστηµατική καλλιέργεια και λελογισµένοι καθαρισµοί στα δάση (π.χ. εκατέρωθεν του οδικού δικτύου), δεν αποµακρύνεται η εύφλεκτη ξηρή βιοµάζα και δεν καθαρίζονται οι αντιπυρικές ζώνες, εργασίες που δεν απαιτούν ιδιαίτερα εξειδικευµένο προσωπικό και θα µπορούσαν να συνδυαστούν µε προγράµµατα κατάρτισης και απασχόλησης ανέργων. Έτσι δεν αυξάνεται η νόµιµη παραγωγή καύσιµης ύλης που θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή βιοενέργειας, ή και να διατεθεί άµεσα στους παραδασόβιους πληθυσµούς, όπου η πολύ χαµηλή πυκνότητα του πληθυσµού, το ανάγλυφο και οι τοπικές κλιµατικές συνθήκες δεν ευνοούν την εµφάνιση φαινοµένων ρύπανσης. Πρόκειται ουσιαστικά για την κατάρρευση της ενεργειακής πολιτικής της χώρας, η οποία δεν ανέπτυξε τις αειφορικές ΑΠΕ που παρέχουν φτηνή ενέργεια όταν είχε τη δυνατότητα, δεν εγκατέστησε συστήµατα ελέγχου της παραγωγής και διάθεσης καυσόξυλων και σήµερα δεν δύναται ούτε να θερµάνει τον πληθυσµό της ούτε να τον προστατεύσει από τη ρύπανση, αλλά ούτε και να προστατεύσει την δηµόσια και ιδιωτική περιουσία από τις λαθροϋλοτοµίες και τις δασικές πυρκαγιές. Είναι προφανές ότι µια άλλη πολιτική συνδυασµένων δράσεων στο δασικό χώρο και στις οριακές αγροτικές εκτάσεις µπορεί, ακόµη και σήµερα, να µειώσει την έκταση και την ένταση των αρνητικών φαινοµένων που βιώνουµε και να ωφελήσει σηµαντικά τόσο το ενεργειακό ισοζύγιο, όσο και την εθνική οικονοµία της χώρας. Συµβολή των δασών στο ΑΕΠ της χώρας Η άµεση συµβολή των δασών και δασικών εκτάσεων της χώρας στο ΑΕΠ είναι χαµηλή και ανέρχεται σε 1,32%. Ωστόσο πρέπει να σηµειωθεί ότι οι αντίστοιχες επενδύσεις είναι µηδαµινές και ανέρχονται µόνο στο 0,35% του ΑΕΠ. Η έλλειψη επενδύσεων στα δάση σηµαίνει και την εγκατάλειψη της υπαίθρου. Ουσιαστικά, για το 49,7% της έκτασης της χώρας αντιστοιχεί το 0,35% των επενδύσεων. Ωστόσο, παρ' όλες τις αντιξοότητες, η άµεση συµβολή των δασών της χώρας στο ΑΕΠ είναι 4 φορές µεγαλύτερη από τις επενδύσεις. Γίνονται εποµένως εύκολα αντιληπτά τα οφέλη για το ΑΕΠ που θα προκύψουν από την αύξηση των επενδύσεων στα δάση. Πέραν του ΑΕΠ, σηµαντικά οφέλη αναµένονται και στον τοµέα της απασχόλησης. Οι επενδύσεις για την καλλιέργεια, προστασία, δηµιουργία υποδοµής και αξιοποίηση των δασών στην Ελλάδα µπορούν να δηµιουργήσουν ως και θέσεις εργασίας (Χριστοδούλου 2012). Προβλήµατα του παρόντος για την ελληνική δασοπονία 10

11 Η ελληνική δασοπονία αντιµετωπίζει σοβαρότατα προβλήµατα. Τα σηµαντικότερα είναι: (1) οι ελάχιστες επενδύσεις και πιστώσεις, (2) ο κατακερµατισµός αρµοδιοτήτων στην κρατική διοίκηση (ΥΠΕΚΑ-Γενική /ση ασών, Γεν. /ση Φυσικού Περιβάλλοντος, Φορείς ιαχείρισης Προστατευόµενων Περιοχών, ΥΠΑΑΤ-Κτηνοτροφία, ΕΛΓΟ- ΗΜΗΤΡΑ, ΥΠΠΠ- ασοπυρόσβεση, ΥΠΕΣ-Αποκεντρωµένες ιοικήσεις ασών Περιφερειών, ιευθύνσεις ασών, ασαρχεία, ΟΤΑ), (3) η υπο-στελέχωση και υπο-χρηµατοδότηση της ασικής Υπηρεσίας, (4) η χαµηλή παραγωγικότητα των υψηλών δασών και το προβληµατικό και ανεπαρκές σύστηµα εκµετάλλευσης, (5) οι µεγάλες αδυναµίες στη λειτουργία των δασικών συνεταιρισµών, (6) η ανεπαρκής βιοπαρακολούθηση των δασών, (7) η έλλειψη ασολογίου, (8) οι σχεδόν ανύπαρκτες πιστώσεις για τη δασική έρευνα, (9) οι παρωχηµένες και ανεπαρκείς προδιαγραφές για τα ασικά ιαχειριστικά Σχέδια, (10) η έλλειψη σύγχρονων συστηµάτων πιστοποίησης της ποιότητας του ξύλου και της ορθής δασο-διαχειριστικής πρακτικής, (11) η έλλειψη προώθησης των ελληνικών προϊόντων ξύλου, της δασικής αναψυχής και του οικοτουρισµού, (12) τα προσκόµµατα στην παραγωγή και εµπορία σύγχρονων προϊόντων, κ.α. Οι δασικοί πόροι απαξιώνονται και µειώνονται. Κατά µ.ο. µια µείωση των δασικών πόρων κατά 1 προκαλεί µείωση του οικονοµικού αποτελέσµατος της εθνικής οικονοµίας κατά 2,7 (1,1 µείωση του οικονοµικού αποτελέσµατος στο δασικό τοµέα, 1,6 επίπτωση στην εθνική οικονοµία) (Παπασπυρόπουλος 2011). Ένα µεγάλο µέρος των σηµερινών προβληµάτων έχει την αφετηρία του στην κατάργηση των Κρατικών ασικών Εκµεταλλεύσεων (ΚΕ ) (Π 126/86) υπέρ των δασικών συνεταιρισµών. Ουσιαστικά, µε το Π αυτό ανειδίκευτοι δασεργάτες ανέλαβαν το ρόλο εµπόρων δασικών προϊόντων µε αρνητικές συνέπειες για τη µακροπρόθεσµη προοπτική της ελληνικής δασοπονίας. Οι δυσθεώρητου ύψους επενδύσεις που έγιναν από το κράτος στους δασικούς συνεταιρισµούς, οι επιδοτήσεις, διευκολύνσεις κτλ, εκ του αποτελέσµατος δεν είχαν ούτε σχεδιαστεί σωστά, ούτε διασφαλιστεί, ούτε απέδωσαν έστω και σε ένα µέρος τα αναµενόµενα στην εθνική οικονοµία. Παράλληλα, την κατάργηση των ΚΕ, µοιραία ακολούθησε η συρρίκνωση της ασικής Υπηρεσίας σε ανθρώπινο δυναµικό και µέσα. Η αποτελεσµατική διοικητική δοµή ( ασονοµείο, ασαρχείο, ιεύθυνση ασών, Επιθεώρηση ασών, Κεντρική Υπηρεσία-Γενική Γραµµατεία) µε την εκτενή και καλά σχεδιασµένη χωροταξική κατανοµή κατέρρευσε, µε επακόλουθο σήµερα η χώρα να µην είναι σε θέση ούτε να εκµεταλλευτεί, όπως αρµόζει, τον δασικό πλούτο προς όφελος της εθνικής οικονοµίας, αλλά ούτε να τον προστατέψει αποτελεσµατικά έναντι καταπατήσεων, λαθροϋλοτοµιών, λαθρεπεµβάσεων κάθε είδους κτλ. Το πρόβληµα των φυσικών διεργασιών στα δασικά οικοσυστήµατα είναι η λειτουργία και ανάπτυξη τους σε βάθος χρόνου και σε κύκλους που υπερβαίνουν τους συνήθεις κύκλους της οικονοµικής δραστηριότητας. Η φύση του προβλήµατος έγκειται στην ανάγκη ύπαρξης πολιτικής µακράς πνοής και επενδύσεων για τα δάση και στην µακρόχρονη αναµονή για την απόδοση τους σε βάθος χρόνου. Έτσι, η ιδιωτική οικονοµία που εδράζεται στη δηµιουργία 11

12 άµεσου κέδρους, αλλά και οι εκάστοτε κοµµατικές πολιτικές που εδράζονται στη δηµιουργία άµεσου ή βραχυπρόθεσµου κοµµατικού οφέλους, δεν είναι εύκολα συµβατές µε την προστασία των δασών και την µακροπρόθεσµη ανάπτυξη της δασοπονίας. Σήµερα, σχεδόν 30 χρόνια µετά, γίνεται όλο και πλέον σαφές ότι η κατάργηση των ΚΕ και η εν συνεχεία αποδυνάµωση της κρατικής δασοπονίας χειροτέρεψε παρά βελτίωσε την κατάσταση των ελληνικών δασών, παρ' όλες τις ελπίδες της εποχής για αναµενόµενες θετικές προοπτικές από αυτές τις αλλαγές (µεταξύ άλλων και του υπογράφοντος). Συµπεράσµατα και προτάσεις Η δασοπονία, η οποία εδράζεται σε µακροχρόνιες βιολογικές διεργασίες, µπορεί να συνεισφέρει τα µέγιστα στην εθνική οικονοµία, εφόσον βέβαια υπάρχει µακροπρόθεσµη και σταθερή δασική πολιτική και µακροπρόθεσµες επενδύσεις. Πολιτική και επενδύσεις βαρύνουν κυρίως την πολιτεία, καθώς τα ¾ των δασών και δασικών εκτάσεων της χώρας είναι δηµόσια. Ακόµη και στη δύσκολη συγκυρία που βρίσκεται σήµερα η χώρα, η εφαρµογή συγκεκριµένων µέτρων περιορισµένου οικονοµικού κόστους αναµένεται να έχει πολλαπλάσια κοινωνικοοικονοµικά οφέλη, τόσο άµεσα, όσο και σε βάθος χρόνου. Η Ελλάδα της επόµενης µέρας πρέπει να εφαρµόσει άµεσα µέτρα για τα δασικά οικοσυστήµατα, όπως (1) προστασία δασών και δασικών εδαφών (προστασία από δασικές πυρκαγιές, προστασία της υγείας των δασών), (2) προστασία της βιοποικιλότητας και των δασογενετικών πόρων, διαρκής βιοπαρακολούθηση, δηµιουργία δικτύου επιτόπιων (in situ) µονάδων προστασίας και Τράπεζας Γενετικού Υλικού, (3) επιλογή ανθεκτικών ειδών, προελεύσεων, και κλώνων ως προς τις καταπονήσεις της κλιµατικής µεταβολής, δηµιουργία αντίστοιχου γενετικά βελτιωµένου υλικού, χρήση πιστοποιηµένου φυτευτικού υλικού, επαναλειτουργία των κρατικών φυτωρίων, (4) βελτίωση του υδατικού ισοζυγίου, αποφυγή πληµµυρών και έλεγχος της υπεδάφιας στάθµης του νερού, (5) αύξηση περίτροπου χρόνου (εφικτή σε υψηλά δάση κωνοφόρων, καστανιάς και δρυός), (6) αλλαγή της διαχειριστικής µορφής (αναγωγή των πρεµνοφυών δασών σε σπερµοφυή), (7) δηµιουργία ταχυαυξών φυτειών βιοµάζας εντατικής καλλιέργειας και µικρού περιτρόπου χρόνου για παραγωγή βιοκαυσίµων 2 ης γενιάς, ή δέσµευση CO 2, ή παραγωγή ξυλείας-χαρτοπολτού (λεύκη, πλατάνι, ψευδακακία, ευκάλυπτος, ιτιά), (8) αύξηση της δεσµευτικής ικανότητας άνθρακα των ελληνικών δασών και των δασικών εδαφών µε διαχειριστικά και δασοκοµικά µέτρα και µε την επιλογή κατάλληλου ταχυαυξούς γενετικού υλικού, (9) εφαρµογή ευρέως εθνικού προγράµµατος δασώσεων, αναδασώσεων µε χρήση πολύτιµων πολυλειτουργικών και ξυλοπονικών ειδών (αγριοκερασιά, καστανιά, καρυδιά, σφενδάµι, πλατάνι), (10) αποκατάσταση πληγέντων περιοχών και υδροχαρών δασών, (11) βελτίωση και ανόρθωση ορεινών βοσκοτόπων και (12) δηµιουργία προϋποθέσεων καταρχήν για την τοπική προσαρµογή και, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, για την ασφαλή µετανάστευση ευαίσθητων ειδών. Η Ελλάδα της επόµενης µέρας πρέπει επίσης να εφαρµόσει µέτρα ανάπτυξης υποδοµών για τη ασοπονία, όπως: (1) αύξηση δηµόσιων επενδύσεων, (2) θέσπιση µακροπρόθεσµης κρατικής δασικής πολιτικής µε κριτήριο τις επιταγές της επιστήµης, 12

13 (3) επαναλειτουργία των ΚΕ στα παραγωγικά δασικά συµπλέγµατα, στελέχωση της ασικής Υπηρεσίας και εκτέλεση του κύριου επιστηµονικού (δασολογικού) έργου της κρατικής δασοπονίας µε αυτεπιστασία, (4) άµεση κατάρτιση ασολογίου, όπως ορίζει το Σύνταγµα, ενίσχυση του νοµικού πλαισίου προστασίας των δασών και της βιοποικιλότητας των δασικών οικοσυστηµάτων (µύκητες, πανίδα, φαρµακευτικά - αρωµατικά φυτά κ.α.), επίλυση ιδιοκτησιακών προβληµάτων (διακατεχόµενα δάση κτλ.), (5) ενίσχυση της δασικής έρευνας σε επίπεδο χρηµατοδοτήσεων και προσωπικού, (6) πιστοποίηση αειφορίας, πιστοποίηση καλών δασοπονικών πρακτικών, πιστοποίηση ξυλείας και προέλευσης ξυλείας, (7) ενηµέρωση καταναλωτών για τα δασικά προϊόντα και ευαισθητοποίηση του κοινού για τον κοινωνικοοικονοµικό ρόλο του δάσους, (8) εκσυγχρονισµό των µέσων και µεθόδων της πρόληψης (πρωτίστως) και της αντιµετώπισης δασικών πυρκαγιών, (9) οικονοµική αποτίµηση της βιοποικιλότητας και των µη ξυλωδών και άυλων προϊόντων του δάσους και εκτίµηση της συνολικής οικονοµικής αξίας των φυσικών πόρων στα οικονοµικά δεδοµένα των δασικών οικοσυστηµάτων και (10) µακροπρόθεσµος σχεδιασµός αντιµετώπισης των επιπτώσεων της κλιµατικής µεταβολής. Ευχαριστίες Ευχαριστώ τους συναδέλφους Χ. Βλάχο, Σ. ιαµαντή και Κ. Παπασπυρόπουλο για τη χρήσιµη ανταλλαγή απόψεων σε θέµατα της παρούσας εργασίας. Βιβλιογραφία Αµοργιανιώτης, Γ., Οικονοµία και δασοπονία. Ηµερίδα WWF-ΙΜ Ο & Τ Π, Αθήνα. Aravanopoulos FA Genomic monitoring of perennial plant populations: early warning system and conservation value. In: Proc. 7 th EPSO Conference, Porto Heli, Greece, 1-4 September 2013 (invited presentation), p. 51. Aravanopoulos FA, Breeding of fast growing forest tree species for biomass production in Greece. Biomass Bioen. 34: Αραβανόπουλος ΦΑ Η σηµασία της βιοποικιλότητας των ελληνικών δασών και των χερσαίων φυσικών οικοσυστηµάτων για τον ευρωπαϊκό και µεσογειακό χώρο. Ανανιάδου-Τζηµοπούλου Μ. (Εκδ. Επιµ.) Πρακτικά Ηµερίδας Συµβουλίου Περιβάλλοντος ΑΠΘ 2010, σελ Βουλγαρίδης, Η., Η δασική επιστήµη µπροστά στα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήµατα. Τµήµα ασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. Carlowitz, H.C. von Sylvicultura oeconomica Oder Haußwirtliche Nachricht und Naturmäßige Anweisung zur Wilden Baum- Zucht. J. F. Braun, Leibzig. Croitoru, L., How much are Mediterranean forests worth? Forest Policy Econ. 9: Giannacopoulos, C., Le Sager P., Bindi M., Moriondo M., Kostopoulou E. and C.M. Goodes Climatic changes and associated impacts in the Mediterranean resulting from a 2 C global warming. Global Plan. Change 68: EUROSTAT Forestry Statistics. Publ. Office of the European Union, Luxembourg. FAO Forest Products FAO Forestry Series No. 45 and FAO Statistics Series No. 201, FAO Publ., Rome. INASO, Institute for Rural Development and Cooperative Economy Study (http://www.paseges.gr/portal/cl/tn/inaso/co/). IPCC Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of WGI to the 4 th Assessment Rep., IPCC, Cambridge University Press, Cambridge. Kramer, K., Leinonen I. and D. Loustau The importance of phenology for the evaluation of impact of climate change on growth of boreal, temperate and Mediterranean forest ecosystems: an overview. Intern. J. Biomet. 44: Κυνηγητική Συνοµοσπονδία Ελλάδος (ΚΣΕ) 2014 (http://www.ksellas.gr/index.php?lang=el). 13

14 Μαλλιαρού, Ε. & Φ.Α. Αραβανόπουλος Συγκριτική ανάλυση γενετικής ποικιλότητας δασικών ειδών στην Ελλάδα και στον ευρωπαϊκό χώρο. Πρακτικά 14 ο Συνέδριο Ελληνικής Επιστηµονικής Εταιρίας Γενετικής Βελτίωσης Φυτών, Θεσσαλονίκη, σελ Νάστης, Α., Καρµίρης Η., Σαρτζετάκης Ε. και Σ. Νάστης Οικονοµικές και φυσικές επιπτώσεις της κλιµατικής µεταβολής στα δάση και τα δασικά οικοσυστήµατα της Ελλάδας. Τράπεζα της Ελλάδος, Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιµατικής Αλλαγής, Εκδ. Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα. Nicholls, R.J. and R.J.T. Klein Climate change and coastal management on Europe s coast. In: Vermaat, J.E., Bouwer L., Turner K. and W. Salomons (eds.) Managing European Coasts: Past, Present and Future. Springer-Verlag, Berlin. Ντάφης, Σ Οικολογική διαχείριση και καλλιέργεια του δάσους. Αµφίβιο 30: 6-8. Παπασπυρόπουλος, Κ.Γ., Τα δασικά οικοσυστήµατα ως παράγοντας άµβλυνσης της οικονοµικής κρίσης. Σκορδάς, Κ.Ε. και Π.Κ. Μπίρτσας (Εκδ. Επιµ.) ΠΑΝ-ΘΗΡΑΣ 2011-Τα Πάντα περί Θήρας. Κυνηγετική Οµοσπονδία Μακεδονίας-Θράκης, Θεσσαλονίκη, σελ Petit, R.J., Aguinagalde I., De Beaulieu J.L., et al Glacial refugia: hotspots but not melting pots of genetic diversity. Science 300: Τσαγκάρη Κ., Γ. Καρέτσος και Ν. Προύτσος, ασικές Πυρκαγιές Ελλάδας Έκδ. WWF Ελλάς και ΕΘΙΑΓΕ-ΙΜ Ο & Τ Π. Χριστοδούλου, Α., άσος και περιβάλλον στη σηµερινή συγκυρία. Σχολή ασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. ΥΠΕΚΑ Παραγωγή πρωτογενών προϊόντων δασών Γενική ιεύθυνση ασών, ΥΠΕΚΑ (http://www.ypeka.gr/default.aspx?tabid=813&language=el-gr). WCED, Our common future. Oxford Univ. Press, Oxford. 14

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Ως κλιματική αλλαγή αναφέρεται η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την άνοδο του ποσού των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ. Ηλίας Ζαλαβράς

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ. Ηλίας Ζαλαβράς ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ Ηλίας Ζαλαβράς Δημιουργία τάξεως προς κάθε κατεύθυνση Αειφορία Δασοπονικοί σκοποί Κατά χρόνο τάξη Κατά χώρο τάξη Καθορισμός του λήμματος Αειφορία Επιδίωξη διαρκών και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Ημερίδα στη μνήμη του Νικόλαου Στάμου Περτούλι Τρικάλων, 5 Ιούνη 2012 Ημερίδα στη μνήμη του Ν. Στάμου

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών με την χρήση ΓΠΣ Νικόλαος Mέντης 1 - Γιάννης Μελιάδης 2 1 Δασάρχης Δασαρχείου Αριδαίας Ν. Πέλλας 2 Ερευνητής Δασολόγος Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Δ/ΝΣΗ:Ν.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ 10 Τ.Κ.18900 ΤΗΛ:2104640271 FAX:2104644020 Αθήνα 08/02/2010 ΠΡΟΣ:1) την ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κ.Τ.Μπιρμπίλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89.

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89. Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Τεχνολόγων Δασοπονίας απορρέουν από τα ΠΔ 1102/80 και ΠΔ 109/89. Σύμφωνα με το ΠΔ 1102: Άρθρο 1. Οι πτυχιούχοι των Τµηµάτων Δασοπονίας των Ανωτέρων Σχολών Τεχνολόγων Γεωπονίας

Διαβάστε περισσότερα

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100 Παράρτηµα 1. Κατάλογος κοινών δεικτών βάσης, εκροών, αποτελεσµάτων και επιπτώσεων I. Κοινοί δείκτες βάσης 1. είκτες βάσης σε σχέση µε τους στόχους / Όχι *1 Οικονοµική ανάπτυξη Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών Κατευθύνσεις για την προσαρμογή της διαχείρισης των ελληνικών δασών στην κλιματική αλλαγή Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αργοπεριβάλλοντος 3 Δάση και κλιματική αλλαγή 3.1. Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129

ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθμ. Προτ. ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Αθήνα, 7 Φεβρουαρίου 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αριθ. Πρωτ. : 129 ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Πληροφορίες: Αφρ. Κουτούκη Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Θ. Δ. Ζάγκας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Δασοκομίας email: zagas@for.auth.gr Επιμορφωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece

Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece A STAKEHOLDERS LINKING FRAMEWORK FOR FLOOD MANAGEMENT FLINKMAN EUROPEAN COMMISSION DG-HUMANITARIAN AID CIVIL PROTECTION AND PREPAREDNESS

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ Κωνσταντίνος Λιαρίκος Δείκτης ζωντανού πλανήτη Οικολογική αστοχία Δείκτης ζωντανού πλανήτη Αειφορία Πλανητικά όρια Το αποτύπωμα στις χρήσεις γης Αλλαγές στις

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών»

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Πρόγραμμα Εργασιών «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Αθήνα 14 Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Divani Caravel 8:30-9:00 Εγγραφές

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κοινωφελών Έργων, φορέας υλοποίησης του έργου της αναδάσωσης καμένης δασικής έκτασης Αγ.Μαρίνας Ν. Μάκρης του Πεντελικού όρους, σας προσκαλεί να συμμετάσχετε

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ):

Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ): Η Πολιτική της Ε.Ε. για τη ασοπροστασία Παύλος Κωνσταντινίδης (Ερευνητής: Ινστιτούτο ασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης-ΕΘΙΑΓΕ): Πρώτα από όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους διοργανωτές της ηµερίδας και ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο (2007 2013) ΑΘΗΝΑ 14 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο (2007 2013) ΑΘΗΝΑ 14 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΕΣΣΑΑ) ΓΙΑ ΤΗΝ 4 Η ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο (2007 2013) ΑΘΗΝΑ 14 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006 ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΕΓΤΑΑ) ΚΑΝ.. 1698/2005 ΕΠΙΤΕΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Το Έργο LIFE+ AdaptFor

Το Έργο LIFE+ AdaptFor Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Το Έργο LIFE+ AdaptFor Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ 189 Νοεμβρίου 2014, ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη Το Έργο LIFE+ AdaptFor πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Γιάννης Φερμαντζής Προϊστάμενος Τμήματος Προστασίας Φυσικού Κεφαλαίου Γεωργίας Δ/νση Χωροταξίας Περιβάλλοντος &

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Περίληψη Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών 1 ρ. Στυλιανός Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ.

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές Προώθηση και Ενίσχυση της Πρωτοβουλίας του Συμφώνου των Δημάρχων στην Ελλάδα: «Περισσότεροι συμμετέχοντες, καλύτερα Σχέδια Δράσης στην Ευρώπη» Αθήνα, 12-13 Ιουνίου 2014 Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙ Α ΑΣΟΓΕΩΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΓΗΣ Θεσσαλονίκη, 4 Φεβρουαρίου 2005 ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE Βασίλειος Π. Παπαναστάσης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Αυξητική και Ωριμότητα

Αυξητική και Ωριμότητα Αυξητική και Ωριμότητα Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 510 60435 E-mail: vkazaa@teikav.e.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050 Μακροχρόνιος σχεδιασμός: ενεργειακός Όραμα βιωσιμότητας για την Ελλάδα Πλαίσιο Το ενεργειακό μίγμα της χώρας να χαρακτηριστεί ιδανικό απέχει από Οιπολιτικέςγιατηνενέργειαδιαχρονικά απέτυχαν Στόχος WWF

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή. Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012

4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή. Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012 4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012 Σκοπός και Διαδικασίες Εργασιών των ΘΟΣΣ Σκοπός: η διαμόρφωση προτάσεων βασικών στρατηγικών επιλογών για την αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013»

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» 1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» Πώς η ΚΓΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Προκλήσεις Οικονομικές 3 στόχοι πολιτικής Βιώσιμη παραγωγή τροφίμων συμβολή στο γεωργικό εισόδημα και μείωση των

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας,

Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας, Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εισαγωγή Η ΕΕ και η χώρα μας δεν διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054). Δρ. Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας Εύη Τζανακάκη Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας New Integrated Renovation Strategy

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ 2244/94 : Ρύθµιση θεµάτων Ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας, από Συµβατικά Καύσιµα και άλλες διατάξεις Oί ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) - αιολική, ηλιακή, γεωθερµία,

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ Γεωργία Νέα ΚΑΠ: -εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων «Πολλαπλή Συμμόρφωση»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών - Cyprus Energy Agency - 7 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο Για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία. ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία. ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Αειφόρος ανάπτυξη ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να θέτει σε κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα