Ελληνική Φύση. Το κώνειον και το «Κείων νόμιμον» Η μαύρη φριτιλάρια της Κυψέλης. Οι πέρδικες και η εξημέρωσή τους

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνική Φύση. Το κώνειον και το «Κείων νόμιμον» Η μαύρη φριτιλάρια της Κυψέλης. Οι πέρδικες και η εξημέρωσή τους"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟ Σ 2 Φ ΕΒΡΟ ΥΑΡΙΟ Σ 2012 Ελληνική Φύση ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ Το κώνειον και το «Κείων νόμιμον» Η μαύρη φριτιλάρια της Κυψέλης Οι πέρδικες και η εξημέρωσή τους

2 Ο ροδοπελεκάνος ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ Κερκίνη 06 / 06 / 2010 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης Ο ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus Linnae us, 1758) είναι καλοκαιρινός επισκέπτης και διερχόμενος μετανάστης στην Ελλάδα. Καταγράφηκε για πρώτη φορά να φωλιάζει στη χώρα μας στα μέσα της δεκαετίας του '60, στη λίμνη Μικρή Πρέσπα, που είναι και ο μοναδικός χώρος αναπαραγωγής του στην Ελλάδα (Handrinos & Akriotis 1997). Ελάχιστοι ροδοπελεκάνοι διαχειμάζουν στην Ελλάδα, αλλά εκατοντάδες άτομα παρατηρούνται κυρίως στους υγρότοπους της Θράκης και της Μακεδονίας κατά τη μετανάστευση. Συχνά, και ιδιαίτερα το φθινόπωρο, νεαρά άτομα παρατηρούνται στα νησιά του Αιγαίου. Οι περιοχές διαχείμασης του ελληνικού πληθυσμού δεν είναι γνωστές αλλά βρίσκονται κατά πάσα πιθανότητα στα μεγάλα έλη στο νότιο Σουδάν. Φωλιάζει σε μικρές ομάδες. Τρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με ψάρια που κυνηγάει σε ρηχά νερά λιμνών και ποταμών. Ένα κυμαινόμενο ποσοστό του αναπαραγόμενου στη Μικρή Πρέσπα πληθυσμού ταξιδεύει τακτικά για να τραφεί και στις λίμνες Καστοριάς, Χειμαδίτιδα, Ζάζαρη, Βεγορίτιδα, Κερκίνη, στο Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα και σε άλλους μικρότερους υγρότοπους. Ο ροδοπελεκάνος περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο των Α πειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (έκδ. 2009), από το ο- ποίο προέρχονται και οι πληροφορίες.

3 ΤΕΥΧΟΣ 2 Ε λ λη ν ικ ή Φύ σ η Φ ΕΒΡΟ ΥΑ ΡΙΟ Σ 2012 ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ ΚΑΙΡΟΣ ΦΥ ΣΗ & ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η Α μοργός το χειμώνα σελ. 26 Το κώνειον και το «Κείων νόμιμον» σελ Ι ΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥ ΣΗ ΧΛΩΡΙΔΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑ Σ Ο ι πέρδικες, η εξημέρω σή τους και το πέρδομαι σελ. 4-7 ΘΑΛΑΣΣΑ Ο ερημίτης κάβουρας σελ. 10 Το μπαρμπούν ι σελ. 11 ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ Νάρκισσοι στο Α ιγάλεω σελ. 18 C rocus reticulates στο Φ αλακρό σελ. 19 Ί ριδα της Κρήτης σελ. 12 Σιλην ή η χυμώ δης σελ. 12 Κρόκος ο αττικός σελ. 13 ΠΑΝΙ ΔΑ Ο ροδοπελεκάν ος σελ. 2 Ελάφια της Πάρν ηθας σελ. 20 Η ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ Ο γάτος γεν άρχης σελ. 22 Psittacula krameri σελ. 23 Η μαύρη φ ριτιλάρια της Κυψέλης σελ. 24 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ Poly porus squamosus σελ. 28 C olus hirudinosus σελ. 29 ΧΟΡΤΑ & ΒΟΤΑΝΑ Σερν ικοβότανο σελ. 8 Α ρμυρήθρες σελ. 9 ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Υπεύθυνος: Νίκος Νικητίδης Σ αυτό το τεύχος γράφουν και φωτογραφίζουν: Ζήσης Αντωνόπ ουλος, Γιάννης Γαβαλάς, Ρένα Καρακατσάνη, Βασίλης Κουλουμπέρης, Τάσος Λύτρας, Νίκος Νικητίδης, Αντώνης Ταγλίδης, Σπύρος Τσιφτσής, Γιώργος Φάκας Κείμενα και φωτογραφίες προστατεύονται από τη νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα. Για την αντιγραφή ή την αναπαραγωγή τους, απαιτείται η άδεια των συγγραφέων και των φωτογράφων.

4 4 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ Οι πέρδικες, η εξημέρωσή τους και το πέρδομαι Υμηττός 24/ 05 / 2010 Μέχρι πριν λίγα χρόνια, οι πέρδικες αφθονούσαν στα νησιά και αποτελούσαν πηγή κρέατος για τους νησιώτες. Πολύ χαρακτηριστικές είναι οι συνεχείς αναφορές που κάνει στις νησιώτικες πέρδικες ο Γάλλος περιηγητής Πιτόν ντε Τουρνεφόρ που ταξίδεψε στο Αιγαίο το Σχεδόν από κάθε νησί των Κυκλάδων δίνει πληροφορίες για τις πέρδικες και αναφέρει ακόμα και τις τιμές τους. Γράφει ότι στην Μύκονο «οι πέρδικες αφθονούν και είναι φθηνές». Μεγάλη αναφορά κάνει για τις πέρδικες της Ανάφης και γράφει: «Δεν νομίζω να υπάρχει στην Ανάφη αρκετή ξυλεία για να ψήσει κάποιος όσες πέρδικες θα μπορούσε να φάει σε αυτό το μέρος. Ο αριθμός τους είναι τεράστιος. Για να προφυλάξουν τα σπαρτά, μαζεύουν με πρόσταγμα των τοπικών αρχόντων όλα τα αυγά που βρίσκουν κατά την ε- ποχή των εορτών του Πάσχα, τα οποία συνήθως υπολογίζονται σε με και πλέον. Τα βάζουν σε όλων των ειδών τις σάλτσες και ιδίως στις ομελέτες. Παρ όλα τα μέτρα που έχουν ληφθεί, ξεσηκώναμε πέρδικες σε κάθε μας βήμα. Η φυλή είναι αρχαία κι έχει προέλθει από την Αστυπάλαια. Αν πιστέψουμε στα λεγόμενα του Ηγησάνδρου, ένα κάτοικος του νησ ιού έφερε ένα ζευγάρι στην Ανάφη, όπου πολλαπλασιάστηκε τόσο, ώστε λίγο έλειψε να φύγουν οι κάτοικ οι. Φαίνεται, λοιπόν, ότ ι από εκείνη την εποχή θα τ ους ήλθε η ιδέα να σπάζουν τα αυγά». Του αρέσουν οι νησιώτικες πέρδικες (Alectori s chukar) του Τουρνεφόρ και δεν παραλείπει να κάνει γαστριμαργικές παρατηρήσεις. Ένα δυνατό μελτέμι ανάγκασε το πλοίο του να βρει αραξοβόλι σε ένα ερημόνησο κοντά στην Αμοργό, τη Νικουριά. Γράφει ο Τουρνεφόρ σχετικά: «Η Νικουριά είναι ένας μαρμάρινος όγκ ος, στον οπ οίο δεν βλέπει κανείς παρά μόνον κατσίκες και κόκκινες πέρδικες, καταπληκτικής ομορφιάς, που μας αποζημίωσαν για την κακοπέραση που είχαμε στη Δονούσα. Οι Έλληνες της ακολουθίας μας έπιασαν πολλές. Αυτές οι πέρδικες ήταν κάπως σκληρές και στεγνές, αλλά μας φάνηκαν εξίσου νόστιμες με εκείνες του Περιγκόρ». Στην μεσαιωνική Χίο, οι πέρδικες ήταν οικόσιτες και τις χρησιμοποιούσαν όπως σήμερα τις κ ότες. Ο Φλαμανδός περιηγητής Μπ ούσμπεκ, μεταφέροντας πληροφορίες ταξιδιωτών, γράφει το 1555 για τις πέρδικες της Χίου: «Κάθε αυγή ο δημόσιος βοσκός

5 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ 5 Σ αυτή την εξαιρετική φωτογραφία του Γιώργου Φάκα από τη Σάμο φαίνεται μια πέρδικα με τα περδικόπουλά της, που είναι τόσο καλά προσαρμοσμένα στο περιβάλλον ώστε σχεδόν να μην διακρίνονται τις κράζει με σφύριγμα. Τρέχουν τότε όλες κοπάδια-κοπάδια, μαζεύονται στο δρόμο και τ ον ακολουθούν, όπως τα πρόβατα, στα χωράφια όπου όλη την ημέρα βόσκουν. Και το βράδυ, πάλι μ ένα σφύριγμα ξαναγυρίζουν οι πέρδικες στο χωριό και πάνε να κουρνιάσουν. Και να πως αποκτούν αυτή τη συνήθεια: μόλις βγουν από τ αυγό, οι χωρικοί βάζουν τα πουλάκια στον κόρφο τους, τα ζεσταίνουν επί δυο μέρες και τα τρέφουν με σάλιο πλησιάζοντας το ράμφος στο στόμα τους. Έτσι ημερώνουν». Ο Γάλλος περιηγητής Ζαν Σε - νό γράφει σχετικά το 1664: «Στην Ελλάδα οι πέρδικες είναι εξημερωμένες όπως σε μας οι όρνιθες. Υπάρχουν δύο είδη: με κατακόκκινο ράμφος και με μαύρο. Τις πέρδικες τις πιάνουν μικρές και τις τρέφουν όλο το χειμώνα. Όταν μεγαλώσουν τις αφήνουν ελεύθερες στα βουνά να βοσκήσουν συντροφιά με τις άγριες. Το βράδυ έχουν σμίξει άγριες και ήμερες. Οι δούλοι τις βλέπουν από μακριά και κράζουν στις ήμερες «έλα δω, έλα δω καρδούλα μου». Και τότε κάθε μια τρέχει στο σπίτι του αφεντικού της, ενώ οι άγριες πετούν στα βουνά τους». Και ο Γάλλος Αντουάν Μπαρς γράφει το για τ ις εξημερωμένες πέρδικες της Χίου: «Βάλαμε μαζί είκοσι πέρδικες που ανήκαν σε είκοσι διαφορετικά αφεντικά. Μόλις τις αφήσαμε ελεύθερες, καθένας κάλεσε τη δική του. Κα ι τότε καθεμιά φτερούγισε αλάθευτα στον κύριό της». Η εξημέρωση της πέρδικας φαίνεται ότι ήταν συνήθεια από την αρχαιότητα. Ο Αριστοτέλης στο «Περί ζώων ιστορία» παρατηρεί ότι στην εποχή του οι πέρδικες ήταν κατοικίδια π ουλιά. Στο Βυζάντιο οι πέρδικες, που από τη φωνή τους τ ις έλεγαν «κακκάβες», αποτελούσαν δημοφιλές κυνήγι. Ήταν εκλεκτό έδεσμα στο τραπέζι των πλουσίων. Συνήθιζαν να τις στέλνουν και σαν δώρο ενώ τις έδιναν για φαγητό σε ασ θενείς. Στον «Πουλολόγο», ένα βυζαντινό ποίημα 668 στίχων, γραμμένο γύρω στα 1300 στη Ρόδο, με ήρωες πουλιά, εμφανίζεται η πέρδικα να λέει: Εμένα πάλ οι βασιλείς εις γεύμαν το υς με τρώουν κι οι άρχοντε ς, οι ευγενεί ς εις πρόγευμαν και δεί πνον Οι βυζαντινοί ως καλύτερο μήνα για το κυνήγι της πέρδικας θεωρούσαν τον Δεκέμβριο. Μόλις τα σκυλιά σήκωναν τα πουλιά τα τόξευαν «στο φτερό» ή «στα πεταχτά», όπως λένε οι κυνηγοί και σήμερα. Οι πέρδικες αφθονούσαν σε όλα τα νησιά. Ο Γάλλος Κορνέλιος Μανί επισκέφθηκε το 1674 την Αίγινα και γράφει ότι οι Αιγινήτες κάθε άνοιξη, ύστερα από εντολή των «επιτρόπων», έκαναν παγάνες για να εξοντώσουν τα κοπάδια από πέρδικες που κατέστρεφαν την παραγωγή των χωραφιών τους. Και ο Άγγλος Τζον Σάντουϊτς, πενήντα χρόνια μετά (1738) γράφει: «Οι πέρδικες μαστίζουν την Αίγινα. Πραγματικό σύννεφο, πέφτουν στα σπαρτά και τα αφανίζουν. Γι αυτό, κάθε άνοιξη οι κάτοικοι εξορμούν στα χωράφια και καταστρέφουν συστηματικά τα αυγά τ ους». Στην Αίγινα διατηρείται μέχρι σήμερα και το τοπωνύμιο Πέρδικα. Εκτός από το χωριό της Αίγινας, με το όνομα Πέρδικα λέγονται χωριά στην Άρτα, τη Θεσπρωτία, τα Γιάννενα και τη Μαγνησία. Άλλα χωριά π ου η ονομασία τους σχετίζεται με

6 6 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ την πέρδικα είναι: Περδικάκι στη περιοχή Βάλτου της Αιτωλοκαρνανίας. Περδίκι στην Ικαρία. Περδικόβρυση στην Αιτωλοκαρνανία, την Αργολίδα και τη Μεσσηνία. Περδικονέρι στην Αρκαδία και τη Μεσσηνία. Περδικόραχη στα Τρίκαλα. Οι άφθονες πέρδικες που υ- πήρχαν στην Αίγινα, τη Χίο, τα περισσότερα νησιά ακόμα και στα ερημονήσια, σήμερα αποτελούν ανάμνηση. Ο βασικός λόγος είναι η εγκατάλειψη των χωραφιών και των καλλιεργειών (και όχι μόνο λόγω της τουριστικής ανάπτυξης) που είχε σαν αποτέλεσμα να μειωθεί η διαθέσιμη τροφή (σπόροι, σταφύλια κλπ) για τις πέρδικες και, επομένως, να μειωθεί και ο πληθυσμός τ ους. Για τ ην αδυναμία της πέρδικας στα σταφύλια ένα δημοτικό τραγούδι α- ναφέρει: - Που ήσο υν πέ ρδι κα γραμμέ - νη κι ήλ θες το πρωί βρεμένη; - Ήμο υνα στα πλάγια στι ς δροσιές και τα χορτά - ρια. - Τι 'τρωγες πέ ρα στα πλάγια στι ς δροσιές και τα χορτά - ρια; - Έτρωγα το Μάη τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι. Η λέξη πέρδιξ (γενική: πέρδικος) συσχ ετίζεται από πολλούς γλωσσολόγους με τον ήχο που κάνει το πουλί όταν φτερουγίζει. Στην Ρούμελη λέγανε παλιά ότι το φτερούγ ισμα της πέρδικας είναι τόσο δυνατό ώστε «έσκιαζε και τον Κατσαντώνη». Μια δεύτερη γλωσσολ ογ ική προσέγγιση υποστηρίζει ότι η λ έξη προέρχεται από το φτέρωμα του πουλιού και την μπλ έκουν με παλαιογερμαν ι- κές λέξεις που εκφράζουν την έννοια του «παρδαλού». Οι περισσότεροι γλωσσολόγοι την ετυμολογούν από το ρήμα πέρδομαι (=αφήνω πορδή, κλάνω), προφανώς από τον ήχο του φτερουγίσματος του πουλιού. Με το ρήμα «πέρδομαι» πάντως (αλλά και με τα γαϊδούρια) έχει πολλές σχέσεις ένα πολύ γνωστό μας φυτό: το ονόπορδον (γαϊδουράγκαθο). Στην εγκατάλειψη των χωραφιών στα νησιά ή την αλλαγή καλλιεργειών στην στεριανή Ελλάδα προστέθηκε και άλλη βασική αιτία: το κυνήγι ως... σπορ. Παρατηρείται μάλιστα το φαινόμενο νησιά που έχουν με γάλο ασ τ ικ ό π ληθυσ μό (Σύρος, Πάρος, Ρόδος) να κάνουν εξαγωγή κυνηγών σε άλλα μικρότερα νησιά, με συνέπεια να αφανίζονται όσες πέρδικες έχουν απομείνει. Έτσι, η αυτοδιοίκησ η ορισ μένων μικρών νησιών είτε αποφάσισε την πλήρη απαγόρευση του κυνηγιού (Τήλος), είτε τον περιορισμό του σε μία μόν ο καθημερινή μέρα (Κύθνoς). Για την πιο πρόσφατη εποχή, μεγάλο ενδιαφέρον έχει ένα χρ ον ογρ ά φ ημα με τί τ λο «Πέρδικες» που δημοσιεύθηκε στις 17 Ιανουαρίου του 1927 στην εφημερίδα «Έθνος». Ανάμεσα στα άλλα, αναφέρονται και τα εξής: «Απελύ θησαν, λοιπόν, δέκα ζεύγη περδίκων εις τον γειτ ονικόν μας Υμηττόν, όπως ευδοκιμήση το κυνήγιόν των βραδύτερον εις το όρος τούτο. Προ ολίγων ακόμη χρόνων, προ τεσσάρων το πολύ, συνήντα τις πέρδικας εις τ ους βράχους των άνω μερών του Υμηττού. Τας εξωλόθρευσαν οι κυνηγοί, αλλά περισσότερον οι ποιμενόπαιδες, οι οποίοι αναζητούν τα ωά των εις τα αποκ ρημν οτέρας φωλεάς των. Και παντού της Ελλάδος, όπου υπήρχον α φθονώταται πέρδικες, εμειώθησαν πάρα π ολύ, ενιαχού δε ε ξέλιπον εντελώς ένεκα της κακής ταύτης συνηθείας της συλλογής των ωών των. Εις πλείστας νήσους του Αιγαίου άλλοτε, ότε ήσαν οι έλληνες ολιγώτεροι, άρα όλα ήσαν ευκολώτερα, ομαλώτερα, ανθρωπινώτερα (τι τα θέλετε, ουκ εν τω πολλώ τω ευ) δεν εθήρευον τα ωά των περδίκων αλλά τας ιδίας. Χρειάζεται δε αρκετή ικανότης διά το κυνήγιον τ ούτο, διότι δεν είναι η πέρδικα σιταρήθρα, την οποίαν σπανίως κατορθώνουν οι κυριακάτικοι κυνηγοί να κτυπούν. Τα τελευταία έτη α- πηγορεύθη το κυνήγιον των περδίκων εις πλείστα μέρη της Ελλάδος, δι αυτό βλέπει τις τώρα πολλά από τα ωραία αυτά πτηνά. Προ ολίγων ημερών τα συνήντησα εις ομαδικάς πτήσεις εις αρκετά χιονισμένα όρη της Πελοποννήσου. Καθώς δε α- νηρχόμην το Μαίναλον της Αρκαδίας τα έβλεπον ιπτάμενα και εις την χιονοθύελλαν. Ώστε μετά τινα έτη θα επανακτήση και ο Υμηττός μας περδίκας, εκτός αν εν τω μεταξύ δεν πιάσουν οι ποιμενόπαιδες με δίκτυα και τα απολυθέντα δέκα ζεύγη περδίκων, διότι και αυτή η απασχόλησ ις είναι αρεστή εις τους ποιμένας. Προ ημε ρών είδον πωλουμέ - νας ζωντανάς μπεκάτσας εις την Μεγαλόπ ολιν. Μοναδικ οί δε θηρευταί πτηνών διά δικτύων είναι οι ποιμένες του όρους Όλυμπος της Ευβοίας τον χειμώνα» Νίκος Νικητίδης

7 Πεντέλη 17/ 03 / 2008 Στην Ελλάδα ζουν 4 είδη πέρδικας Η καμπίσια πέρδικα (Perdix perdix) είχε μεγάλη εξάπλωση παλιότερα κι έφτανε μέχρι την Βοιωτία. Σήμερα υπάρχουν κατακερματισμένοι πληθυσμοί της στην Μακεδονία και την Θράκη και κυρίως στους νομούς Θεσσαλονίκης και Κιλκίς. Περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (εκδ. 2009). Η πετροπέρδικα (Alectoris graeca) απαντάται κυρίως στη στεριανή Ελλάδα σε βραχώδεις πλαγιές, σε αραιά δασωμένες βουνοπλαγιές, στα όρια του δάσους και της ζώνης του χιονιού. Η κατανομή της εξαπλώνεται στα Βαλκάνια και την ιταλική χερσόνησο. Είναι καχύποπτη με τους ανθρώπους και σπάνια επιζεί σε αιχμαλωσία. Το επιστημονικό όνομα Alectoris πρ οέ ρ χε ται από το αρ χαί ο ε λλη νι κό «αλέκτωρ» (πετεινός) > «αλεκτορίς» (πετεινάρι). Κινδυνεύει από το κυνήγι (αναμενόμενο) και από τον υβριδισμό με τις νησιώτικες πέρδικες που αφήνουν από εκτροφεία για... εμπλουτισμό θηραμάτων. Περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (εκδ. 2009). Η νησιώτικη πέρδικα (Alectoris chukar) ζει στα νησιά του Αιγαίου, τη νοτιοανατολική Βαλκανική και τη Μικρά Ασία, σε πετρώδεις περιοχές και θαμνότοπους. Έχει αγαθό χαρακτήρα σε σχέση με τους ανθρώπους, γι αυτό και εξημερώνεται εύκολα όπως συνέβαινε παλιά στην Χίο. Οι πέρδικες που βλέπουμε σε αιχμαλωσία και σχεδόν όλες όσες απελευθερώνονται από εκτροφεία είναι νησιώτικες πέρδικες. Η κοκκινοπέρδικα (Alectoris rufa) ζει στη δυτική Γαλλία και Ισπανία, σε πεδινές περιοχές και βοσκοτόπια και τα τελευταία χρόνια εισήχθη στην Ελλάδα, μάλλον για τις ανάγκες των κυνηγών. Ένας εισηγμένος βιώσιμος πληθυσμός της ζει στην Αλόννησο. Είναι καχύποπτη με τους ανθρώπους (και καλά κάνει)

8 8 ΒΟΤΑΝΑ Σερνικοβότανο Το σαλέπι Στην Τουρκία οι κόνδυλοι απ ό πολλά είδη ορχιδεοειδών (πολλά είναι σε στάδιο εξαφάνισης) απ οξηραίνονται γίνονται σκόνη και μετατρέπ ονται στο γνωστό «σαλέπ ι», που πουλιέται σαν ζεστό ρόφημα πασπαλισμένο με κανέλα στους δρόμους της Τουρκίας, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Περιοδικά εμφανίζονται και στην Αθήνα ή την Θεσσαλονίκη σαλεπ ιτζήδες. Φαρμακευτικά το σαλέπ ι δεν περιέχει κάτι αξιόλογο. Orchis mascula Βαρδούσια 30/ 05 / 2010 Η ορχιδέα οφείλει το όνομα και τη φήμη της στο ριζικό της σύστημα, που απ οτελείται απ ό δύο κονδύλους που μοιάζουν ακριβώς με τους ανδρικούς όρχεις. Αυτή η ομοιότητα δημιούργησε ήδη από την αρχαιότητα την άπ οψη, ότι οι ορχιδέες έχουν ισχυρές αφροδισιακές ιδιότητες. Ο Διοσκουρίδης μάλιστα γράφει ότι αν ο ψημένος κόνδυλος της ορχιδέας φαγωθεί από άντρα τότε γίνεται αρρενογόνος, ενώ αν φαγωθεί από γυναίκα τα παιδιά π ου θα γεννηθούν θα είναι θηλυκά. Η άπ οψη αυτή διαιωνίστηκε στις παραδόσεις του ελληνικού λαού, ώστε ακόμα και σήμερα ορισμένες ορχιδέες να ονομάζονται «σερνικοβότανα». Ανάλογα την περιοχή, σερνικοβότανα θεωρούνται η «αρσενική» (Orchis mascula), η πυραμιδοειδής» (Anacamptis pyramidalis), η «ιταλική» (Orchis italica) και διάφορες άλλες. Τελικά πρόκειται για πλάνη, που οφείλεται στην εμφάνιση των δύο κονδύλων και οι οποίοι δεν περιέχουν ιδιαίτερα φαρμακευτικά συστατικά.

9 ΧΟΡΤΑ 9 Αρμυρήθρες ι αρμυρήθρες είναι ένα από τα φυτά που Ο δικαιολογεί τη ρήση ότι «εκεί που πεθαίνουν τα γαϊδούρια, π αχαίνουν οι Έλληνες». Είναι ένα χόρτο π ου φυτρώνει σε παραθαλάσσιους υγρότοπους και αλίπεδα. Στους βιότοπους αυτούς, που έχουν υψηλή αλατότητα στα εδάφη τους, ευδοκιμεί μια ειδική ομάδα φυτών που αντέχουν στο αλάτι και λέγονται «αλόφιλα». Ένα τέτοιο φυτό είναι τα αρμυρίκια (Tamarix sp.), με τα οποία συγγενεύουν οι αρμυρήθρες, όπως φαίνεται και απ ό το όνομά τους. Οι αρμυρήθρες ανήκουν στα είδη Salicornia και Arthrocnemum και χρειάζονται θερμο και ξηρό κλίμα, όπ ως είναι το μεσογειακό. Για να ανταπεξέλθουν στις υψηλές τιμές άλατος στο έδαφος, αποθηκεύουν στις ρίζες τους μέχρι και 17% αλάτι. Φυτρώνουν σε όλα τα αλίπ εδα της Ελλάδας, από το νησί της Λήμνου στο Αιγαίο μέχρι τους υγρότοπους του Πάρνωνα στην Πελοπόννησο. Είναι δημοφιλές καλοκαιρινό χορταρικό στα Μεσόγεια της Αττική και δεν λείπουν οι καλλιέργειές του, όπ ως δίπλα στον υγρότοπο της Βραβρώνα. Όπ ως γράφει ο Γαληνός, οι αρχαίοι Έλληνες έκαιγαν τις αρμυρήθρες μετατρέποντας το χλωριούχο νάτριο (δηλαδή το αλάτι π ου περιέχουν) σε ανθρακικό νάτριο, που το χρησιμοποιούσαν ως σόδα για να φτιάξουν σαπούνι. Νόστιμη σαλάτα Με τα τρυφερά βλαστάρια της αρμυρήθρας γίνεται μια νοστιμότατη βραστή σαλάτα το καλοκαίρι με ελαιόλαδο (εννοείται) και άφθονο λεμόνι. Τα κάνουν επίσης και τουρσί. Οι αρμυρήθρες περιέχουν βιταμίνες C και Ε και είναι πλούσιες σε ιώδιο και μεταλλικά στοιχεία. Εκτός από τις παραθαλάσσιες ταβέρνες των Μεσογείων και άλλων περιοχών, η ιδιαίτερη γεύση τους έχει κερδίσει την υψηλή μαγειρική

10 10 ΘΑ ΛΑ ΣΣΑ 1 Βουλιαγμένη 08/06/2009 Ο ι κάβουρες ανήκουν στα μαλακόστρακα και στην υφομοταξία των καρκινοειδών. Οι ερημίτες κάβουρες ξεχωρίζουν από τα άλλα θαλασσινά καβούρια, επειδή έχουν μαλακή και απροστάτευτη κοιλιά. Έτσι αναγκάζονται να βρίσκουν καταφύγιο σε διάφορα άδεια όστρακα. Σχεδόν πάντοτε κουβαλάνε στη ράχη τους και το όστρακο-καταφύγιό τους. Όταν μεγαλώσουν αναζητούν ένα μεγαλύτερο όστρακο που να τους χωράει. Συνήθως φωτογραφία Βασίλης Κουλουμπέρης κινούνται και τρέφονται τη νύχτα, που τους παρέχει περισσότερη προστασία. Στην επιφάνεια των οστράκων-καταφυγίων του ερημίτη κάβουρα πολλές φορές εγκαθίστανται θαλάσσιες ανεμώνες. Η συμβίωση αυτή προσφέρει μια ακόμα προστασία στον κάβουρα, γιατί οι ανεμώνες διαθέτουν στα πλοκάμια τους τοξικές ουσίες. Από τη μεριά της η θαλάσσια ανεμώνα εξασφαλίζει άνετα την τροφή της από τα υπολείμματα της τροφής του ερημίτη κάβουρα. Pagurus Bernhardus ερημίτης κάβουρας

11 0 ΘΑ ΛΑ ΣΣΑ 11 Τ ο μπαρμπούνι (και η συγγενική κουτσομούρα) σκάβουν τον αμμώδη βυθό με τα μουστάκια τους για να τραφούν με σκουλήκια, μαλάκια και μαλακόστρακα. Στην φωτογραφία φαίνεται πολύ καλά το «μουστάκι» του μπαρμπουνιού. Είναι από τα νοστιμότερα ψάρια των ελληνικών θαλασσών και η γεύση τους αποδίδει τα μέγιστα μόνον όταν τα μπαρμπούνια γίνουν τηγανητά. Επειδή είναι ψάρια των αμμωδών βυθών ξεκληρίζονται κυριολεκτικά από τις μηχανότρατες που ξύνουν τον βυθό με τα εργαλεία τους. Σε βυθό με τραγάνες (μαλακές πέτρες), τα μπαρμπούνια που είναι πολύ μεγαλύτερα και με πιο ισχυρά μουστάκια για να σκαλίζουν Αίγινα 01/09/2011 τις πέτρες, αποτελούν μια ιδιαίτερη ποικιλία τα «πετρομπάρμπουνα». Το μπαρμπούνι είναι τόσο αγαπητό στους Έλληνες που πρωταγωνιστεί σε αρκετά δημοτικά και λαϊκά τραγούδια. Να κι ένα δείγμα: φωτογραφία Ρένα Καρακατσάνη Αμάν βρε κοριτσάρα μου μπαρμπούνι μπαρμπουνάρα μου κομμάτια μου' χεις τη καρδιά θα πίνω ούζο μπόλικο θα κάνω και το ζόρικο για σε ναζιάρα μου γλυκειά Mullus surmuletus μπαρμπούνι

12 12 ΧΛΩΡΙΔΑ ΕΝΔΗΜΙΚΑ ΚΡΗΤΗ IRIDIACEAE ΙΡ ΙΔΙΔΕΣ Iris unguicularis subsp. cretensis, (Janka) A.P.Davis & Jury 1990 Η Ίριδα η κρητική (Iris unguicularis subsp. cretensis, (Janka) A.P.Davis & Jury 1990) είναι ενδημική της Κρήτης και της Καρπάθου. Είναι παρόμοια με την Iris unguicularis, της οποίας αποτελεί υποείδος. CARYOPHYLLACEAE - ΚΑΡΥΟΦΥΛΛIΔΕΣ Silene succulenta Forssk., 1775 Η Σιληνή η χυμώδης (Silene succulenta) είναι ενδημική της παραλιακής Δυτικής Κρήτης. Έχει βορειαφρικανική προέλευση, Ανθίζει από τα μέσα Ιανουαρίου σε αμμώδεις παραλίες στη Γαύδο, το Ελαφονήσι, το Γαΐδουρονήσι, κ.ά. Έχει φύλλα σαρκώδη, τριχωτά και χυμώδη. Κάλυκας διογκωμένος με παράλληλες γραμμώσεις. Πέταλα λευκά ή ρόδινα.

13 ΧΛΩΡΙΔΑ ΕΝΔΗΜΙΚΑ ΑΤΤΙΚΗ 13 Κρόκος ο αττικός IRIDIACEAE ΙΡΙΔΙΔΕΣ Ο Κρόκος της Αττικής (Crocus atticus (Boiss. & Orph.) Orph 1870 και συνώνυμο Crocus sieberi subsp. atticus (Boiss. & Orph.) B.Mathew 1982) είναι ενδημικός της Αττικής και των γύρω περιοχών. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αποτελεί ξεχωριστό είδος. Περιάνθιο ρόδινομοβ με λεπτές σκούρες νευρώσεις στην εξωτερική πλευρά των τριών τεπάλων. Φάρυγγας κίτρινος. Στίγματα πορτοκαλί, ακέραια με πλατιά κορυφή. Ανθήρες κίτρινοι. Φύλλα 3-5, με ανοιχτόχρωμη ρίγα στο μέσον. Ανθίζει Δεκέμβριο-Απρίλιο σε υψόμετρα μ. Βιότοπος: Βραχώδεις πλαγιές, ορεινά λιβάδια και ξέφωτα, ανοιχτά δάση κωνοφόρων. Ευδοκιμεί στα βουνά Πάρνηθα, Πεντέλη, Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας, Πάστρα, ενώ δεν υπάρχει αναφορά από τον Υμηττό. Ανθίζει επίσης στον Ελικώνα, τη νότια Εύβοια και την Άνδρο. Τελευταία έχει αναφερθεί ότι εντοπίστηκε και στα νησιά των Σποράδων Γιούρα (Kamari et al., 1988) και Κυρά Παναγιά (Snogerup et al., 1993).

14 14 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Το κώνειον και το «Κείων νόμιμον» της Ρένας Καρακατσάνη Ω ραίο είναι το Κείων νόμιμον, Φανία αυτός που δεν μπορεί να ζει καλά, να μη ζει άσχημα». Αυτό είχε πει ο Μένανδρος, σύμφωνα με τον Στράβωνα, ο οποίος είχε προσθέσει: «Φ αίνεται πως ο νόμος όριζε να αυτοκτονούν με κώνειο οι γέροι άνω των εξήντα, ώστε να επαρκεί η τροφή στους υπόλοιπους». Ο νόμος αυτός ψηφίστηκε κάποτε που οι Αθηναίοι πολιορκούσαν τους Κείους και είχε παρουσιαστεί μεγάλη έλλειψη τροφίμων. Σχετικά με το ίδιο έθιμο γράφει και ο Ηρακλείδης ο Ποντικός: «Επειδή το νησί είναι υγιεινό και οι άνθρωποι φτάνουν σε μεγάλη ηλικία, κυρίως δε οι γυναίκες, οι ηλικιωμένοι δεν περιμένουν το θάνατό τους, αλλά πριν εξασθενήσουν ή καταστούν ανάπηροι, άλλοι δίνουν τέλος στη ζωή τους με παπαρούνα κι άλλοι με κώνειο». Αλλά και ο Κλαύδιος Αιλιανός, Ρωμαίος σοφιστής που άκμασε γύρω στο 225 μ.χ. αναφέρεται σ αυτό, πράγμα που δείχνει ότι το έθιμο εξακολουθούσε να ισχύει ακόμη και τότε: «Είναι νόμος για τους Κείους, οι υπερβ ολικά ηλικιωμένοι ανάμεσά τους, όταν καταλάβουν ότι δεν είναι πια χρήσιμοι για τις υποθέσεις της πατρίδας τους και ότι λόγω ηλικίας αρχίζουν να τα χάνουν, να πίνουν κώνειο συγκεντρωνόμενοι και φορώντας στεφάνια σαν να πηγαίνουν επίσκεψη ή σαν να μετέχουν σε εορταστική θυσία». Υπάρχει επίσης μια συγκλονιστική περιγραφή του Βαλέριου Μάξιμου που, πηγαίνοντας από τη Ρώμη στην Ασία το 18 μ.χ. με τον Πομπήιο Σέξτο, υποχρεώθηκε να καταφύγει στην Κέα λόγω κακοκαιρίας. Αναφέρει πως μια πολύ ηλικιωμένη γυναίκα, ανώτερης τάξης, αφού είχε δώσει λόγο στους συμπολίτες της για τους λόγους που ήθελε να δώσει τέλος στη ζωή της με κώνειο, είχε προσκαλέσει τον Πομπήιο να παραστεί στο θάνατό της. Όταν εκείνος προσπάθησε να τη μεταπείσει, εκείνη του είπε, μεταξύ άλλων: «Μέχρι τώρα, έβ λεπα πάντα την τύχη να μου χαμογελάει. Φοβάμαι μήπως η αγάπη για τη ζωή με εκθέσει σε σκληρές αλλαγές και τελειώσω το β ίο μου άθλια, αφού υποστώ τα πιο φριχτά βάσανα. Γιατί ο θάνατος είναι πιο ευχάριστος όταν έρχεται σαν είσαι ευτυχισμένος». Στη συνέχεια, προέτρεψε τα παιδιά της να είναι μονιασμένα, τους μοίρασε την περιουσία της και, αφού προσευχήθηκε στον Ερμή να την οδηγήσει μέσα από εύκολο δρόμο στον Άδη, ήπιε το κώνειο. Έδειξε με τη σειρά τα μέρη του σώματός της που πάγωναν και, όταν ένιωσε ότι το ψύχος έφτανε στα σπλάχνα και την καρδιά της, ζήτησε από τις κόρες της να της κλείσουν τα μάτια. Και ο Πομπήιος κλείνει την περιγραφή του λέγοντας: «Ημείς εκστατικοί προ του καινοφανούς θεάματος απήλθομεν δακρυρροούντες». Όπως αναφέρει ο Ι. Ψύλλας, λέγεται ότι το

15 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ 15 φωτογραφία πανόραμα Ιουλίδας Κέας έθιμο έλαβε τέλος ως εξής: Ένας νέος που υπεραγαπούσε το γέροντα πατέρα του, για να τον προφυλάξει από το έθιμο τον έκρυψε και του έδινε το μισό ψωμί του για να τον κρατήσει στη ζωή. Όταν κάποτε επρόκειτο να εκλέξουν τον άρχοντα του τόπου, διακήρυξαν ότι θα εκλεγόταν εκείνος που θα έβλεπε πρώτος τον ήλιο να ανατέλλει. Ο νέος, ακολουθώντας τη συμβουλή του πατέρα του, αντί να κοιτάζει προς την ανατολή, όπως έκαναν όλοι οι άλλοι, κοίταζε τις κορφές των βουνών στη δύση και τις είδε πρώτος να φωτίζονται από τις ακτίνες του ήλιου. Έτσι έγινε άρχοντας. Όταν αργότερα ρωτήθηκε αν είχε σκεφτεί μόνος του αυτό το τέχνασμα ή τον είχε συμβουλέψει κάποιος άλλος, εκείνος ομολόγησε την αλήθεια. Έτσι σταμάτησε αυτό το έθιμο, αφού κατάλαβαν την αξία των γερόντων και των συμβουλών τους. Απόηχος αυτού του τέλους του εθίμου αποτελεί η παροιμία που λένε και σήμερα οι κάτοικοι της Τζιας, σε περιπτώσεις όπου απαιτείται η συμβ ουλή των γερόντων, «Αν δεν έχεις γέρο, αγόρασε». Ένας άλλος ύποπτος απόηχος του «Κείων νομίμου» είναι η εξαφάνιση σχεδόν του κωνείου από τη Τζια - της οποίας τη χλωρίδα μελετάω εδώ και χρόνια - όπου κάποτε αφθονούσε. Σε δύο τοποθεσίες όπου μου υπέδειξαν ότι φύεται ακόμη, δεν κατάφερα να το εντοπίσω. Ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι το κώνειο (Κώνειο το στικτό) αγαπάει τα υγρά εδάφη και η σταδιακή μείωση των β ροχοπτώσεων τα τελευταία χρόνια να το έχει περιορίσει σε πολύ μικρά ενδιαιτήματα. Ίσως πάλι, να το ξεριζώνουν συστηματικά οι προσεγγίζοντες το εξηκοστό έτος της ηλικίας τους από το φόβο μιας πιθανής αναβ ίωσης του εθίμου! Έχει ενδιαφέρον πάντως το γεγονός ότι οι περισσότεροι ντόπιοι, όταν τους ρωτούσα αν γνωρίζουν το κώνειο, μου υπεδείκνυαν τον Μανδραγό ρα, τον οπο ίο όμως ονομάζουν «μαντραούρα». Σύμφωνα λοιπόν με τις περιγραφές των β οτανολογικών β ιβλίων, το Κώνειο το στικτό, είναι διετές φυτό, με βαριά και αηδιαστική οσμή. Έχει ισχυρό βλαστό, που φτάνει μέχρι δύο μέτρα ύψος, κούφιο, γραμμωτό κατά μήκος με πορφυρο-κάστανες κηλίδες κοντά στη β άση. Τα φύλλα του είναι έμμισχα και, ιδίως τα κατώτερα, μεγάλα, σύνθετα, 2 4 φορές πτεροειδή, με τμήματα ωοειδή λογχοειδή. Τα άνθη, που συνήθως εμφανίζονται το δεύτερο χρόνο, το καλοκαίρι, είναι λευκά και σχηματίζουν σκιάδια που αποτελούνται από ανισομήκεις ακτίνες. Τα πέταλα των ανθέων είναι αντωοειδή, με κορυφή κυρτή προς τον άξονα. Ο καρπός του μοιάζει με του γλυκάνισου, είναι γκρίζος, πεπιεσμένος στις πλευρές και με υποσφαιρικό σχήμα. Σε διάφορα μέρη της Ελλάδας είναι γνωστό με τα ονόματα

16 16 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ β ρωμόχορτο, μαγκούτα, ασκοτιτσάρα, τσαμπουδιά κ.ά. Περιέχει δύο πολύ τοξικά αλκαλοειδή, την κωνειίνη και την κωνεικεΐνη. Είναι πολύ ισχυρό δηλητήριο και επιφέρει το θάνατο διά της παράλυσης του νευρικού συστήματος, αλλά ανώδυνα. Κατά μία θεωρία, το όνομά του π ροέρχετα ι από το ρήμα «κω νά ε- σθαι» (περιδινούμαι) επειδή το δηλητήριό του προκαλεί ιλίγγους. Ο Θεόφραστος το αναφέρει σε διάφορα σημεία του Περί φυτών ιστοριών και στο 9, 16, 8 λέει: «Ο Θρασύας ο Μαντινεύς β ρήκε ένα τέτοιο (φάρμακο), όπως έλεγε, που να κάνει εύκολο και χωρίς πόνο το θάνατο, χρησιμοποιώντας τον οπό του κωνείου». Λέει επίσης ότι έχει ως αντίδοτο το πιπέρι (9, 20, 1). Κατά τον Διοσκουρίδη, «το κώνειο είναι και αυτό θανατηφόρο, και σκοτώνει προκαλώντας ψύξη» (IV, 79). Στην αρχαιότητα, το χρησιμοποιούσαν για τη θανάτωση των καταδίκων και, βέβαια, η πιο γνωστή περίπτωση μιας τέτοιας θανάτωσης είναι αυτή του Σωκράτη, που περιγράφεται στον Φ αίδωνα του Πλάτωνα. Παρά την επικινδυνότητά του, παλαιότερα η λαϊκή ιατρική το χρησιμοποιούσε, σαν κατάπλασμα, για διάφορες παθήσεις όπως η ψωρίαση, οι λειχήνες, η διόγκωση αδένων, η φυματίωση, οι πόνοι του καρκίνου κ.ά. Φ αίνεται μάλιστα ότι η χρήση του ήταν τόσο διαδεδομένη ώστε ο Ορφανίδης, στα τέλη του 19ου αιώνα, έγραφε (Γεωπονικά, Β, 272): «Προ τινων χρόνων, από της λεγομένης φυλακής του Σωκράτους μέχρι της β άσεως του λόφου εφ ου κείται το Θησείον, αφθόνως εβλάστανε το Κώνειον αλλά σήμερον σποράδην μόνο απαντά εκεί. Τούτο συνέβ η διότι συνελέγετο απλήστως προ της καρποφορίας του προς χρήσιν των φαρμακείων της πρωτευούσης».

17 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ 17

18 18 ΧΛΩΡΙΔΑ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ Narcissus tazetta Νέα καταγραφή από το όρος Αιγάλεω. Βρέθηκαν περίπου 50 φυτά σε μια έκταση τ.μ. Αιγάλεω (Σκαραμαγκάς) 29 / 01 / 2012 φωτογραφία Τάσος Λύτρας

19 ΧΛΩΡΙΔΑ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ 19 Φαλακρό 15 / 03 / 2009 φωτογραφία Σπύρος Τσιφτσής Crocus reticulatus, Steven ex Adam 1805 Κρόκος ο δικτυωτός Ο κρόκος αυτός είναι νέο είδος για την Ελλάδα. Τον ανακάλυψε το 2009 ο Σπύρος Τσιφτσής στο όρος Φαλακρό της Δράμας. Πρόκειται για ανοιξιάτικο είδος με ευρεία κατανομή βορείως της χώρας μας, από την Βορειανατολική Ιταλία, την Κροατία και την Ουγγαρία μέχρι τη Σερβία, τη FYROM, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Κριμαία, τον Καύκασο και την Τουρκία. Φύεται σε ξέφωτα δασών και χλοώδεις ή βραχώδεις πλαγιές και σε τοποθεσίες που καλύπτονται με χιόνι το χειμώνα. Τα άνθη του έχουν χρώμα λιλά ή λευκό. Τα τέπαλά του εξωτερικά φέρουν γραμμώσεις. Οι ανθήρες του είναι κίτρινοι ή πορτοκαλόχρωμοι. Ο στύλος είναι κόκκινος και διακλαδίζεται στο άκρο του. Ο χιτώνας του βολβού του φέρει ίνες, που μοιάζουν με δίχτυ, εξ ου και το όνομά του. Προς το παρόν, έχει βρεθεί μόνο στο Φαλακρό αλλά είναι πιθανό να ευδοκιμεί και σε άλλα βουνά της Ανατολικής Μακεδονίας και στη Ροδόπη.

20 20 ΚΕΙΜΕΝΑ Τα ελάφια της Πάρνηθας (αφήγηση και συλλογισμοί) του Τάσου Λύτρα Πριν από τη μεγάλη καταστροφή, συνήθιζα να πραγματοποιώ μοναχικές περιπλανήσεις στους δασικούς δρόμους και τα μονοπάτια της Πάρνηθας. Πολλές φορές άφηνα να με πιάνει η νύχτα, στην αρχή για να καταπολεμήσω τους φόβους του άγνωστου, που είχα ως άνθρωπος της πόλης, κι ύστερα για να απολαμβάνω τους θορύβους του δάσους που τη νύχτα παίρνουν μια εξωκοσμική υπόσταση. Στις περιπλανήσεις αυτές, κατά το σούρουπο, είχα πολλές φορές την ευκαιρία να παρατηρήσω και να θαυμάσω, την κοινωνική και αλληλέγγυα συμπεριφορά των ελαφιών, που δεν γνωρίζω αν έχει μελετηθεί συστηματικά. Κάποτε βρέθηκα στο Πλατύ Βουνό, να περπατώ σε μια πλαγιά, όταν άκουσα χαμηλότερα ποδοβολητά που πήγαιναν κι έρχονταν. Πλησίασα, με περιέργεια και προσοχή, αντίθετα στον άνεμο. Κρυμμένος πίσω από ένα κέδρο, είχα την εξαιρετική ευκαιρία να δώ ένα τσούρμο ελαφάκια που έπαιζαν σ ένα μακρύ ξέφωτο. Έτρεχαν κατά μήκος του πέρα δώθε συναγωνιζόμενα σε ταχύτητα. Ύστερα βάλθηκαν να κυνηγιούνται τρέχοντας ακανόνιστα στο ίδιο ξέφωτο κι ανάμεσα στα έλατα, πραγματοποιώντας απότομους ελιγμούς και άλματα. Πιο κεί δυό μεγάλα θηλυκά ελάφια στέκονταν και επιτηρούσαν τα παιχνίδια των μικρών. Έβλεπα ένα είδος σχολικής εκπαιδευτικής εκδρομής. Μια άλλη φορά, τέτοιες μέρες Χριστουγέννων, με την Πάρνηθα γεμάτη χιόνια, βρέθηκα να περπατώ στο δασικό δρόμο πίσω από το Άρμα. Ξάφνου πρόβαλε μπρός μου, απ το πλάϊ του δρόμου, το κεφάλι ενός ελαφιού. Κοιταχτήκαμε. Είχα διαβάσει ότι το ελάφι είναι ζώο δειλό και περίμενα να τραπεί σε φυγή, όπως κι από την εμπειρία μου γνώριζα μέχρι τότε. Όμως αυτό συνέχισε να με κοιτά. Έμεινα ακίνητος, κολοκάθησα κιόλας αργά για να μικρύνω τον όγκο μου. Η απόσταση που μας χώριζε ήταν μικρή και, αν και πολύ το ήθελα, δεν αποφάσισα να βγάλω ούτε την φωτογραφική μου μηχανή απ το σακίδιο, μην το τρομάξω. Αυτό, με αργές και προσεκτικές κινήσεις βγήκε ολόκληρο στο δρόμο χωρίς να παραμερίσει το βλέμμα του από πάνω μου. Ύστερα, αφού μάλλον βεβαιώθηκε ότι δεν αποτελώ κίνδυνο, προχώρησε μέχρι τη μέση του δρόμου. Στάθηκε και κοίταξε πίσω του. Τότε, από το ίδιο σημείο, πρόβαλε ένα δεύτερο ελάφι, μόνο που αυτό ήταν τραυματισμένο. Κουτσαίνοντας, περπατούσε με δυσκολία στηριζόμενο στα τρία του πόδια. Το τέταρτο πόδι, ένα από τα πίσω, το φύλαγε ανασηκωμένο (χτυπημένο από ατύχημα ή τα σκάγια λαθροκυνηγού, ποιος ξέρει;). Σαν έφτασε δίπλα στο πρώτο προχώρησαν αργά μαζί, διέσχισαν το δρόμο και χάθηκαν ανάμεσα στα έλατα. Έμεινα κάμποση ώρα στην ίδια θέση προσπαθώντας να κατανοήσω τη σκηνή που μόλις είχα δει. Αναμφίβολα ήταν εκδήλωση συντροφικότητας και αλληλεγγύης. Το πρώτο ελάφι εκτέθηκε στον κίνδυνο της επαφής μας για να προστατέψει τον τραυματισμένο του σύντροφο αρνούμενο να τον εγκαταλείψει. Από τότε, πολλές φορές έχω ανασύρει στη σκέψη μου τις σκηνές που περιέγραψα. Τις περισσότερες φορές λησμονούμε ότι οι κανόνες που διέπουν τις λειτουργίες της Φύσης ισχύουν και για τους ανθρώπους. Η κοινωνικότητα κι η αλληλεγγύη δεν είναι αποκλειστικά προνόμιά μας. Για τα ελάφια είναι συνθήκη επιβίωσης. Για εμάς, εκτός από συνθήκη επιβίωσης, είναι και γνώρισμα πολιτισμού. Τώρα, στην εποχή του νεοβαρβαρισμού, προσπαθούμε να επαναδιαπλέξουμε τους δεσμούς κοινωνικότητας και αλληλεγγύης για να αντιπαρατεθούμε στους επελαύνοντες Ούννους που λεηλατούν πάλι και καταστρέφουν τις ζωές, την πατρίδα μας και το φυσικό της περιβάλλον. Έπρεπε να περιμένουμε την έλευση των βαρβάρων; 27/12/2011

21 21 Ντράσιζα 16 /12/2007 φωτογραφία Τάσος Λύτρας

22 22 H ZΩΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ Ο κυρίαρχος γάτος του ακάλυπτου, μετά τις νυχτερινές μάχες του Φεβρουαρίου για το ζευγάρωμα με τα θηλυκά

23 H ZΩΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ 23 Στο επόμενο τεύχος μια σειρά εξαιρετικών φωτογραφιών με δαχτυλιδολαίμηδες του φωτογράφου φύσης Μάρκου Χουζούρη Δαχτυλιδολαίμης Ψιττακίσκος Psittacula krameri, Scopoli 1769 Χολαργός (Αττική) 07 / 12 / 2011 Φωτογραφία Αντώνης Ταγλίδης

24 24 ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗ Σ ΑΘΗΝΑΣ

25 ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗ Σ ΑΘΗΝΑΣ 25 Η Αγία Γλυκερία ήταν μια ειδυλλιακή θέση στα σύνορα Γαλατσίου και Κυψέλης. Σε ένα ωραιότατο πευκοδάσος υπήρχε ο ναός της Αγίας Γλυκερίας, που έδωσε το όνομα στην περιοχή, μία δροσερή πηγή συνεχούς ροής και μερικά εξοχικά κέντρα. Εδώ οι παλιοί Αθηναίοι έλυναν τις διαφορές τους με μονομαχίες μέχρι τη δεκαετία του Εδώ, επίσης, έκαναν τις γιορτές πανεπιστημιακοί σύλλογοι, επαγγελματικές συντεχνίες, εθνικοτοπικά σωματεία και αθλητικές ομάδες μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του Κι εδώ, στα βράχια των Τουρκοβουνίων πάνω από την Κυψέλη ζούσε ένα από τα σπανιότερα φυτά της Ελλάδας, η μαύρη φριτιλάρια που είναι στενή συγγενής με την τουλίπα. Οι καιροί άλλαξαν. Σήμερα από την κάποτε ειδυλλιακή περιοχή της Αγίας Γλυκερίας δεν έχει σωθεί ούτε ένα πεύκο και η δροσερή πηγή είναι κλειστή. Έχει απομείνει μόνο η εκκλησία. Το Γαλάτσι και η Κυψέλη με ηρωικές εξορμήσεις γέμισαν με πολυκατοικίες τις πλαγιές των Τουρκοβουνίων, στην κορφή των οποίων δεσπόζει από το 1965 ο (επίσης ηρωικός) αυθαίρετος «οικισμός Γεωργίου Παπανδρέου». Τίποτα δεν είναι όπως παλιά. Με μια εξαίρεση. Πάνω από τις πολυκατοικίες της Άνω Κυψέλης και δίπλα στον αυθαίρετο «παπανδρεϊκό» οικισμό, συνεχίζουν να ανθίζουν οι μαύρες φριτιλάριες. Η Αγία Γλυκερία είναι η περιοχή από την οποία περιγράφτηκε επιστημονικά το 1859 η μαύρη φριτιλάρια. Η επιστημονική λατινική της ονομασία είναι Fritillaria obliqua, όπου obliqua σημαίνει «λοξή». Χρειάζεται ίσως να έχει τη λόξα του ένα φυτό για να επιμένει ν ανθίζει στα βράχια της Άνω Κυψέλης. Το όνομά του το έδωσαν πάντως από τη θέση που έχει το άνθος σε σχέση με τον βλαστό και που θυμίζει α- νεστραμμένη τουλίπα. Το κοινό της όνομα είναι «μαύρη φριτιλάρια» από το σκούρο μαυροκόκκινο χρώμα του άνθους. Είναι ένα άγριο ελληνικό φυτό που δεν χρειάζεται καμιά ανθρώπινη παρέμβαση στο DNA του, όπως η «Μαύρη Τουλίπα» που εξιστορεί στο μυθιστόρημά του ο (πατήρ) Αλέξανδρος Δουμάς. Η μαύρη φριτιλάρια είναι ένα ενδημικό φυτό της Αττικής. Ανθίζει ακόμα σε λίγες θέσεις στα Τουρκοβούνια, πάνω από την Κυψέλη, στο Αττικό Άλσος και την Φιλοθέη. Ένας μεγάλος πληθυσμό της διατηρείται στη χερσόνησο Κυνόσουρα του Σχινιά αλλά και μέσα (τι ατυχία) στον Οικισμό Δικαστών και Εισαγγελέων. Υπάρχει επίσης σε δύο θέσεις στην Πάρνηθα, ίσως στην Πεντέλη και σε δυο θέσεις στην Εύβοια. Η μαύρη φριτιλάρια είναι ένα από τα σπανιότερα ελληνικά φυτά. Περιλαμβάνεται και στα δύο «Βιβλία Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας» (Red Data Book). Είναι ένα παλαιογεωγραφικό Οι μαύρες φριτιλάριες της Κυψέλης φυτό που επέζησε από τους παγετώνες και τις μεγάλες κλιματικές αλλαγές του παρελθόντος. Υπήρχε πριν πολλές χιλιάδες χρόνια, από την εποχή που ανάμεσα στην Ελευσίνα και τη Σαλαμίνα υπήρχε μια μεγάλη λίμνη και που η Αττική ήταν ενωμένη με τη Νότια Εύβοια. Η ύπαρξη της μαύρης φριτιλάριας στην Αττική και την Εύβοια είναι σήμερα η ζωντανή απόδειξη ότι πριν χιλιάδες χρόνια αυτές οι δυο στεριές ήταν ενωμένες, πριν δηλαδή εισχωρήσει η θάλασσα και δημιουργήσει τον Ευβοϊκό Κόλπο. Μια ζωντανή απόδειξη που συνεχίζει να ανθίζει δίπλα στις πολυκατοικίες της Άνω Κυψέλης.

26 26 ΚΑΙΡ ΟΣ

27 ΚΑΙΡ ΟΣ 27 Η Αμοργός το χειμώνα

28 28 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ Polyporus squamosus Γράμμος 31 / 07 / 2011 φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

29 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ 29 Colus hirudinosus Υμηττός 07 / 01 / 2009 φωτογραφία Αντώνης Ταγλίδης

30 Η χιονισμένη Δίρφυς από τον Ωρωπό

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις 31/12/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ στις // ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑKH ENOTHTA ***** **** *** ** * Γενικό Άθροισμα ΔΡΑΜΑΣ ΕΒΡΟΥ ΘΑΣΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΞΑΝΘΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ. Πηγή: Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟΙ ΓΡΙΦΟΙ. 1. Ένα αραβικό πρόβλημα του 8 ου αιώνα

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟΙ ΓΡΙΦΟΙ. 1. Ένα αραβικό πρόβλημα του 8 ου αιώνα ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟΙ ΓΡΙΦΟΙ Οι γρίφοι αυτοί σε καμία περίπτωση δε συνιστούν τεστ ευφυϊας. Ωστόσο, προσφέρονται για να εξασκήσουν το μυαλό και να σας χαρίσουν στιγμές διασκέδασης. Ας ξεφύγουμε, λοιπόν, από την

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ Α/Α ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές διακοπές

Καλοκαιρινές διακοπές Καλοκαιρινές διακοπές Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού Tα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Για παιδιά 0-5 ετών Πάνινα βιβλία 0-3

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν

Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν Π υ λ α ί α, 18 Μ α ΐ ο υ 2 0 1 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Επώνυμο: Όνομα: Πατρώνυμο: Σχολείο στο οποίο φοιτώ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών...

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Τεύχος 3o Noέµβριος 2008 2ο ηµ. Σχ. Ατσιπόπουλου Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Θεατρικό παιχνίδι : «Αγάλµατα» «Τα παιδιά δεν είναι δοχεία που πρέπει να γεµίσουµε αλλά εστίες που

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές. φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει;

Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές. φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει; ΑΠΟΚΡΙΕΣ 2011 Τι φασαρία είναι αυτή; Τι ξεχωριστό συμβαίνει φέτος τις Αποκριές στους δρόμους της Πλάκας; Τι ακούω; Ένα νταούλι; Κουδουνάκια; Τύμπανα; φωτογραφική της μηχανή και βγήκε μας. Τι να δει; Όλο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

ISBN: 978-618-5093-18-1

ISBN: 978-618-5093-18-1 ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Οριζόντια 1. Βυζαντινός αυτοκράτορας - Ρωτάει 2. Μικρόβιο 3. Βράχος κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας - Βράχος πάνω από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Το δίκτυο της ΕΡΤ Α.Ε. (1)

Το δίκτυο της ΕΡΤ Α.Ε. (1) Το δίκτυο της ΕΡΤΑ Α.Ε. Το δίκτυο της ΕΡΤ Α.Ε. (1) Η ΕΡΤ Α.Ε. είναι πάροχος ραδιοφωνίας πανελλαδικής κάλυψης Τα κέντρα εκπομπής καιοισυχνότητες λειτουργίας της ΕΡΤ καθορίζονται από την ελληνική νομοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ»

«ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ» Τα παιδιά της Γ Τάξης στα πλαίσια της ενότητας «ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ» πραγματοποίησαν συνέντευξη στον κτηνίατρο Δρ. Αντρέα Πιτζιόλη Αρχικά, τη μαγνητοφώνησαν. Στη συνέχεια εργάστηκαν ομαδικά και μετέτρεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα