έθζεζε, φπνπ ζπκκεηέρνπλ κε ηνπηθά πξντφληα έκπνξνη απφ ηελ Διιάδα αιιά θαη απφ άιια θξάηε ησλ Βαιθαλίσλ. Σν θπξηφηεξν πιεζπζκηαθφ θέληξν είλαη ε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "έθζεζε, φπνπ ζπκκεηέρνπλ κε ηνπηθά πξντφληα έκπνξνη απφ ηελ Διιάδα αιιά θαη απφ άιια θξάηε ησλ Βαιθαλίσλ. Σν θπξηφηεξν πιεζπζκηαθφ θέληξν είλαη ε"

Transcript

1 ΠΔΡΗΛΖΦΖ Ο λνκφο Κνδάλεο απνηειεί κία εηδηθή πεξίπησζε εμέιημεο θαη αλάπηπμεο.γηα ηελ νηθνλνκηθή ηεο αλάπηπμε ε πεξηνρή πιήξσζε θαη πιεξψλεη βαξχ ηίκεκα σο πξνο ην πεξηβάιινλ ηεο (θπζηθφ θαη αλζξσπνγελέο ). Δπίζεο ηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηεο πεξηνρήο - απνκφλσζε, εμάξηεζε απφ κία νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα ε νπνία έρεη ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά θαη επηβαξχλζεηο κε ππαλάπηπμε άιισλ νηθνλνκηθψλ δξαζηεξηνηήησλ, ζηαδηαθφ άλνηγκα ηεο πεξηνρήο ζε γεηηνληθέο πεξηνρέο θαη αγνξέο θαζψο θαη ζηηο πξνθιήζεηο θαη ηηο επθαηξίεο ηεο εληαίαο αγνξάο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο κνηάδνπλ, κε ηηο θαηάιιειεο πάληα πξνζαξκνγέο, κε πνιιέο πεξηνρέο ηεο Διιεληθήο επηθξάηεηαο. Ο Ννκφο Κνδάλεο απνηειεί ηκήκα ηεο Πεξηθέξεηαο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Ζ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο απνηειείηαη απφ ηνπο Ννκνχο Γξεβελψλ, Καζηνξηάο, Κνδάλεο θαη Φιψξηλαο θαη έρεη έδξα ηελ Κνδάλε, πνπ απνηειεί ηελ Πξσηεχνπζα ηνπ νκψλπκνπ Ννκνχ. Δίλαη πεξηνρή θαη εμνρήλ νξεηλή. Γηαζέηεη πνιιά θαη πινχζηα νηθνζπζηήκαηα, θαη ην 65% ησλ επηθαλεηαθψλ πδάησλ ηεο ρψξαο (10 ιίκλεο, πδξνγξαθηθφ δίθηπν Αιηάθκνλα θαη άιισλ πνηακψλ). Ζ κνξθνινγία ηνπ εδάθνπο ηεο Πεξηθέξεηαο θαη ε γεσγξαθηθή ηεο ζέζε ζπληεινχλ ζηελ απνκφλσζή ηεο απφ ηελ ππφινηπε ρψξα. Σν πξφβιεκα απηφ αληηκεησπίδεηαη πξνζθάησο ζε έλα κεγάιν βαζκφ επηηπρψο αθνχ έλα κεγάιν ηκήκα ηεο θαηαζθεπαδφκελεο Δγλαηίαο Οδνχ δηέξρεηαη κέζα απφ ηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο θαη ην Ννκφ Κνδάλεο. Ζ νινθιήξσζή ηεο θαη ε δεκηνπξγία ησλ θάζεησλ αμφλσλ πνπ ζα ηε ζπλδένπλ κε ηα κεγάια αζηηθά θέληξα ηεο Πεξηθέξεηαο ζα βνεζήζνπλ ζηε ζχλδεζε κε ηελ Κεληξηθή Διιάδα θαη ηηο γεηηνληθέο ρψξεο. Ζ Γπηηθή Μαθεδνλία είλαη ην κεγαιχηεξν ελεξγεηαθφ θέληξν ηεο ρψξαο (75% ηεο παξαγφκελεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο) θαη έλα απφ ηα κεγαιχηεξα ηεο Δπξψπεο. ηε Γπηηθή Μαθεδνλία παξάγεηαη ην 75% ηεο ζπλνιηθήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ηεο ρψξαο, εθ ησλ νπνίσλ ην 50% παξάγεηαη ζην Ννκφ Κνδάλεο. Οη 8 ιηγληηηθνί ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ απνηεινχλ ην 44% ηεο εγθαηεζηεκέλεο ηζρχνο θαη παξάγνπλ ην 62% πεξίπνπ ηεο ειεθηξηθήο παξαγσγήο ηεο ΓΔΖ. Ζ ρξήζε ηνπ ιηγλίηε, γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, απνθέξεη ζηελ Διιάδα ηεξάζηηα εμνηθνλφκεζε ζπλαιιάγκαηνο (πεξίπνπ 1 δηζ. δνιάξηα εηεζίσο).σα ιηγληησξπρεία ηεο ΓΔΖ ζηελ 1

2 Πηνιεκαΐδα ζε ζπλδπαζκφ κε ηα ιηγληησξπρεία ηεο Μεγαιφπνιεο εμαζθαιίδνπλ ην ζεκαληηθφηεξν γηα ηελ ειιεληθή νηθνλνκία ελεξγεηαθφ θαχζηκν, ην ιηγλίηε, ν νπνίνο βξίζθεηαη ζε αθζνλία ζην ππέδαθνο ηεο Βφξεηαο Διιάδαο. Σν κεγαιχηεξν ιηγληηηθφ δπλακηθφ ηεο ρψξαο είλαη ζπγθεληξσκέλν ζε ηξεηο πεξηνρέο - ιεθάλεο θαηά κήθνο ηνπ άμνλα Φιψξηλα - Ακχληαην - Πηνιεκαΐδα - Κνδάλε - έξβηα. ηαδηαθά ζηελ πεξηνρή Πηνιεκαΐδαο - Ακπληαίνπ δεκηνπξγήζεθε έλα απφ ηα κεγαιχηεξα Ληγληηηθά Κέληξα ζηνλ θφζκν. ην Ληγληηηθφ Κέληξν Πηνιεκαΐδαο - Ακπληαίνπ ιεηηνπξγνχλ ζήκεξα ηέζζεξα ιηγληησξπρεία: Σν Οξπρείν Ννηίνπ Πεδίνπ, ην Οξπρείν Καξδηάο, ην Οξπρείν Κπξίνπ Πεδίνπ θαη ην Οξπρείν Ακπληαίνπ (ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ θαη ηνπ νξπρείνπ ζηε Φιψξηλα). Οη δηαλνκαξρηαθέο αληζφηεηεο ηεο Πεξηθέξεηαο ραξαθηεξίδνληαη απφ ηελ θπξηαξρία ηνπ Ν. Κνδάλεο, πνπ είλαη ν πην αλαπηπγκέλνο λνκφο. Ο Λομός είλαη γλσζηφο γηα ηελ ζπλεηζθνξά ηνπ ζηελ ειεθηξηθή ελέξγεηα ηεο ρψξαο, θαη έλα κεγάιν ηκήκα ηνπ πιεζπζκνχ δνπιεχεη ζηα αηκνειεθηξηθά εξγνζηάζηα ηεο Γ.Δ.Ζ., πνπ παξάγνπλ ειεθηξηζκφ κε πξψηε χιε ην ιηγλίηε. Ωζηφζν σο κέηξν ζχγθξηζεο κε ηνπο δηπιαλνχο αληαγσληζηηθνχο λνκνχο άιισλ πεξηθεξεηψλ θαη απνηχπσζεο ηεο θαηάζηαζεο ν κέζνο εηήζηνο ξπζκφο κεηαβνιήο ΑΔΠ Ν. Κνδάλεο γηα ην ήηαλ 4,66%, ελψ γηα ην δηπιαλφ θαη αληαγσληζηηθφ Ν. Ησαλλίλσλ ήηαλ 13,23%. Δίλαη θαλεξφ φηη ν Ννκφο Κνδάλεο παξνπζηάδεη αλαπηπμηαθφ θαη αληαγσληζηηθφ έιιεηκκα ζε ζρέζε κε ηνπο φκνξνπο θαη αληαγσληζηηθνχο Ννκνχο (Ησαλλίλσλ, Ζκαζίαο,Λάξηζαο, Θεζζαινλίθεο). Ζ βαζηθή αηηία είλαη ε ζρεδφλ απφιπηε εμάξηεζε ηεο αλάπηπμεο ηνπ λνκνχ απφ κία δξαζηεξηφηεηα : ηελ ελέξγεηα,θαη κία επηρείξεζε : ηελ ΓΔΖ. Υξφληα ηψξα ε χπαξμε ηεο Γ.Δ.Ζ ζηελ πεξηνρή ήηαλ ν θχξηνο θνξέαο αλάπηπμεο, ζπγθξάηεζε κελ ηνλ πιεζπζκφ ζηελ πεξηνρή, δεκηνχξγεζε ζέζεηο εξγαζίαο κε ηθαλνπνηεηηθά εηζνδήκαηα, ηαπηφρξνλα φκσο ζψξεπζε κηα ζεηξά πξνβιήκαηα (κφιπλζε πεξηβάιινληνο, ρψξνπ ρσξίο απνθαηάζηαζε) θαη επίζεο ε επηθπξηαξρία ηεο Γ.Δ.Ζ δελ άθεζε πεξηζψξηα γηα ηελ αλάπηπμε ησλ ππνινίπσλ θιάδσλ ηεο παξαγσγήο. Άιια πξντφληα ηεο πεξηνρήο είλαη ηα κάξκαξα, ν θξφθνο, θξνχηα, θξαζηά θαη δηάθνξα εμεηδηθεπκέλα βηνηερληθά είδε. Πνιιέο Σξάπεδεο έρνπλ ππνθαηαζηήκαηα ζηελ πφιε, ελψ ζεκαληηθφο γηα ηελ ηνπηθή νηθνλνκία είλαη θαη ν ξφινο ηεο πλεηαηξηζηηθήο Σξάπεδαο Ννκνχ Κνδάλεο. Κάζε επηέκβξην ζηελ πεξηνρή Κνίια, Κνδάλεο, ζην Δθζεζηαθφ Κέληξν ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, γίλεηαη ε εκπνξηθή 2

3 έθζεζε, φπνπ ζπκκεηέρνπλ κε ηνπηθά πξντφληα έκπνξνη απφ ηελ Διιάδα αιιά θαη απφ άιια θξάηε ησλ Βαιθαλίσλ. Σν θπξηφηεξν πιεζπζκηαθφ θέληξν είλαη ε Κνδάλε θαη ζηε δεχηεξε ζέζε βξίζθεηαη ε Πηνιεκαΐδα. Ωο πξνο ηελ πιεζπζκηαθή εμέιημε ν λνκφο πιεζπζκηαθά θζίλεη, φρη κφλν ζαλ πνζνζηφ ηεο ρψξαο, αιιά θαη ζαλ πνζνζηφ ηεο πεξηθέξεηαο. Φαίλεηαη φηη κεγάιν ηκήκα ηνπ ελεξγνχ πιεζπζκνχ δελ κπνξεί λα θξαηεζεί ζηνλ Ννκφ. Ζ βαζηθή αηηία κνηάδεη λα είλαη φηη δελ ηνπ πξνζθέξεηαη ε δπλαηφηεηα λα εξγαζηεί ζηνλ Ννκφ. Απφδεημε απνηειεί ην γεγνλφο φηη ζηνλ ηνκέα ηεο απαζρφιεζεο, ζην πνζνζηφ δειαδή ηνπ πιεζπζκνχ ειηθίαο πνπ εξγάδεηαη ε Γπηηθή Μαθεδνλία είλαη ε ηειεπηαία πεξηθέξεηα ηεο Διιάδαο. Αλ θαη ηα πξφζθαηα ζηνηρεία είλαη θάπσο πην ελζαξξπληηθά αθνχ ζην 12,1% βξίζθεηαη ην πνζνζηφ ηεο αλεξγίαο ζηε Γπηηθή Μαθεδνλία, γηα ην Μάην ηνπ 2007, ζχκθσλα κε ηα λέα ζηνηρεία πνπ αλαθνίλσζε ε Δζληθή ηαηηζηηθή Τπεξεζία θαη ην πνζνζηφ απηφ είλαη κεησκέλν θαηά 2,6% ζε ζρέζε κε ην αληίζηνηρν ρξνληθφ δηάζηεκα ηνπ 2006, φηαλ ε αλεξγία ζηελ πεξηνρή ήηαλ ζην 14,7% σζηφζν ε πεξηθέξεηα ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο εμαθνινπζεί, δπζηπρψο, λα θαηέρεη αθφκε ηε ζιηβεξή πξσηηά αλάκεζα ζηηο 13 πεξηθέξεηεο ηεο ρψξαο θαη κάιηζηα είλαη ε κφλε κε δηςήθην πνζνζηφ. Ζ παξνπζία ηνπ Γεκφζηνπ Σνκέα ζηελ Κνδάλε είλαη ηζρπξφηαηε. ιεο νη πεξηθεξεηαθνχ επηπέδνπ ππεξεζίεο είλαη εγθαηεζηεκέλεο ζηελ Κνδάλε. ε φηη αθνξά ηνλ ηνκέα ησλ ππεξεζηψλ νη πξννπηηθέο αλάπηπμεο ηεο Κνδάλεο, ελδερνκέλσο θαη ηεο Πηνιεκαΐδαο ζπγθεληξψλνληαη θπξίσο ζηε δεκηνπξγία θαη αλάπηπμε ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, ηελ αχμεζε ησλ ηκεκάησλ ηνπ ΣΔΗ Γπη. Μαθεδνλίαο, ηε δεκηνπξγία ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ Πφινπ Καηλνηνκίαο, ην γεγνλφο ηεο Γηνηθεηηθήο έδξαο ηεο Πεξηθέξεηαο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο θιπ. Απφ ηελ έξεπλα έγηλε θαλεξφ φηη ν ηνκέαο κε ηηο πεξηζζφηεξεο,αλεθκεηάιιεπηεο αθφκα ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο, δπλαηφηεηεο ζηε Κνδάλε είλαη ν ηνκέαο ησλ ππεξεζηψλ ηδηαίηεξα ζε φηη αθνξά ηνπο ηνκείο ηνπ εκπνξίνπ, ςπραγσγίαο, ηνπξηζκνχ, θιπ. ρεηηθά κε ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα ηεο νηθνλνκίαο : ε πεξηθέξεηά γεληθά (Γπηηθή Μαθεδνλία) ππνιείπεηαη θαη ζηνλ ηνκέα ησλ λέσλ αδεηνδνηήζεσλ βηνηερληθψλ, βηνκεραληθψλ επηρεηξήζεσλ ζε φηη αθνξά ηελ ηππνδχλακε ησλ λέσλ εγθαηαζηάζεσλ, επηπιένλ απηέο είλαη θαη πνιχ κηθξφηεξνπ κεγέζνπο απ φηη ν εζληθφο κέζνο φξνο. Έλαο άιινο παξάγνληαο πνπ πξέπεη λα ιεθζεί ππφςε είλαη ε πθηζηάκελε αλαηνκία ησλ επηρεηξήζεσλ πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη ζήκεξα ζηελ Κνδάλε αιιά θαη ζηε Γπηηθή Μαθεδνλία ζπλνιηθά θαη πνπ ζηε ζπληξηπηηθή ηνπο πιεηνςεθία πξφθεηηαη γηα 3

4 κηθξέο νηθνγελεηαθέο εκπνξηθέο επηρεηξήζεηο κε ειάρηζηε έσο κηθξή δπλαηφηεηα επέθηαζεο ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηνπο θαη πνπ ζην λέν επηρεηξεκαηηθφ πεξηβάιινλ δελ θαίλεηαη λα έρνπλ θακία ηχρε. ρεηηθά κε ηελ αεηθφξν αλάπηπμε : είλαη γεληθά απνδεθηφ φηη ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε έρεη σο απνηέιεζκα ηελ αχμεζε ησλ πεξηβαιινληηθώλ πηέζεσλ. Απηφ έγηλε ηδηαίηεξα αηζζεηφ γηα ηελ Διιάδα θαη ηελ πεξηνρή απφ ην 1990 θαη κεηά ηδηαίηεξα ζηνπο ηαρέσο αλαπηπζζφκελνπο ηνκείο ησλ κεηαθνξώλ, ηεο ελέξγεηαο θαη ηνπ ηνπξηζκνύ. Έηζη ελψ ην ΑΔΠ απμήζεθε θαηά 12,4%, ε νδηθή θπθινθνξία απμήζεθε θαηά πεξίπνπ 40%, ε θαηαλάισζε ελέξγεηαο απμήζεθε θαηά πεξίπνπ 20% θαη νη δηεζλείο αθίμεηο ηνπξηζηψλ θαηά 14%. ρεδφλ θακία απνζύδεπμε ησλ πεξηβαιινληηθώλ πηέζεσλ από ην ΑΕΠ δελ έρεη επηηεπρζεί. Σφζν νη εθπνκπέο CΟ 2 φζν θαη ε ρξήζε αληηπαξαζηηηθψλ απμήζεθαλ κε ζρεδφλ ηνλ ίδην ξπζκφ κε ην ΑΔΠ. Οη εθπνκπέο ΝΟ Υ απμάλνληαη, θαη ηα νηθηαθά απφβιεηα έρνπλ δηπιαζηαζηεί απφ ην Οη εθπνκπέο SΟ 2 ζηαζεξνπνηήζεθαλ. Ηδηαίηεξα γηα ηνλ λνκφ Κνδάλεο,φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί, ε θχξηα πεγή εηζνδήκαηνο, ε βαζηθή βηνκεραλία αιιά θαη ε βαζηθή αηηία επηβάξπλζεο ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη ε παξαγσγή ελέξγεηαο απφ ηε ΓΔΖ, ζε φιν ηνλ θχθιν παξαγσγήο (εμφξπμε, παξαγσγή, δηαλνκή ). Σα ζηνηρεία είλαη ηδηαίηεξα απνθαιππηηθά : Σν πξφβιεκα ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο πνπ πξνθαιείηαη απφ ηηο ππεξβάζεηο ησλ νξίσλ εθπνκπήο ησλ αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ απφ ηνλ ΑΖ Αγ. Γεκεηξίνπ, ην νπνίν έρεη εληνπηζηεί ήδε απφ ην έηνο 1997 εμαθνινπζεί λα πθίζηαηαη έσο ζήκεξα. πσο πξνθχπηεη απφ ηα ζρεηηθά έγγξαθα, νη ππεξβάζεηο είλαη πνιχ πςειφηεξεο ηνπ πξνβιεπφκελνπ νξίνπ θαη παξαηεξνχληαη ζε ζρεδφλ θαζεκεξηλή βάζε. Γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηνπ πξνβιήκαηνο απηνχ, ε Γ.Δ.Ζ. πξνσζεί ηελ θαηαζθεπή λέσλ ειεθηξνζηαηηθψλ θίιηξσλ, έξγν πνπ έρεη ήδε αλαηεζεί (ππνγξαθή ζχκβαζεο ) θαη αλακέλεηαη λα νινθιεξσζεί εληφο ηνπ έηνπο Απνηέιεζκα φισλ απηψλ είλαη φηη : ζηελ Πηνιεκαΐδα θαη Κνδάλε είλαη εγθαηεζηεκέλνη νη πην «ξππνγόλνη» ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηελ Δπξώπε. Οη ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηνλ Αγην Γεκήηξην Πηνιεκαΐδα θαη ηελ Καξδηά Κνδάλεο θαηαιακβάλνπλ ηελ πξψηε θαη δεχηεξε ζέζε αληίζηνηρα ζηελ θαηαζηξνθή ηνπ 4

5 θιίκαηνο κε αέξηα ηνπ ζεξκνθεπίνπ, ζχκθσλα κε ηε λέα έθζεζε ηεο WWF γηα ηηο 30 πην ξππνγφλεο κνλάδεο ειεθηξηζκνχ ζηελ Δπξψπε ην πγθεθξηκέλα, ν ΑΖ Αγίνπ Γεκεηξίνπ θαηαιακβάλεη ηελ πξψηε ζέζε ζηε ιίζηα ησλ 30 «βξψκηθσλ» κνλάδσλ παξαγσγήο ελέξγεηαο, κε εθπνκπέο πνπ θηάλνπλ ηα γξακκάξηα δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα αλά παξαγφκελε θηινβαηψξα θαη 12,4 εθαηνκκχξηα ηφλνπο CO2 εηεζίσο. ηε δεχηεξε ζέζε βξίζθεηαη ν ΑΖ Καξδηάο κε γξακκάξηα CO2 αλά θηινβαηψξα θαη 8,8 εθαηνκκχξηα ηφλνπο CO2 εηεζίσο. εκεηψλεηαη φηη νη ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηελ Κνδάλε θαη ηελ Πηνιεκαΐδα πξνθαινχλ ξχπαλζε ηεο αηκφζθαηξαο θαη κε κηθξνζσκαηίδηα θαη αησξνχκελε ηέθξα κε απνηέιεζκα πνιινί θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο λα ππνθέξνπλ απφ πξνβιήκαηα πγείαο Δίλαη βέβαηα γεγνλφο φηη ην ζχλνιν ησλ ζηαζκψλ παξαγσγήο ελέξγεηαο δηαζέηνπλ ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα θαη έρεη κεησζεί ε εθπνκπή αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ ζην 2% πεξίπνπ. κσο ε ξχπαλζε ηεο αηκφζθαηξαο δελ έρεη κνλαδηθή αηηία ηελ θαχζε ιηγλίηε. Ζ εμφξπμε θαη κεηαθνξά ηνπ θαζψο θαη ε κεηαθνξά θαη απφζεζε ζηείξσλ θαη ηέθξαο παξακέλνπλ ζνβαξέο αηηίεο εθπνκπήο ζσκαηηδίσλ. Δπίζεο, επηζεκαίλεηαη φηη ηα ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα δελ αληηκεησπίδνπλ ηνπο ξχπνπο, πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηελ πνηφηεηα θαη πνζφηεηα ηνπ θαηγφκελνπ ιηγλίηε (νμείδηα ηνπ ζείνπ, αδψηνπ, άλζξαθα, θαπλνχ, φδνληνο). Σέινο ε εθπνκπή ελέξγεηαο θαη λεξνχ ζηελ αηκφζθαηξα έρεη θαηαζηεί ζεκαληηθφο παξάγνληαο αιινίσζεο ηνπ θιίκαηνο ζηελ πεξηνρή. εκαληηθή ζρεηηθά βειηίσζε ζηελ θαηάζηαζε ηεο αηκφζθαηξαο ζηελ Κνδάλε θαη ηελ Πηνιεκαΐδα παξαηεξείηαη ην ηειεπηαίν δηάζηεκα, κε ηελ ρξήζε ηεο ηειεζέξκαλζεο (αζηηθή αμηνπνίεζε ηεο εθιπφκελεο ζεξκφηεηαο ησλ ειεθηξνγελλεηξηψλ). Μέρξη ζηηγκήο δελ ππάξρεη θάπνηα ιεπηνκεξήο θπξηαξρνχζα θπβεξλεηηθή πνιηηηθή γηα ηελ αεηθόξν αλάπηπμε, αιιά αξθεηέο ζρεηηθέο αξρέο (κεηαμχ ησλ νπνίσλ νη αξρέο ηεο αεηθνξίαο, ηεο βηνπνηθηιφηεηαο, θαη ηεο θέξνπζαο ηθαλφηεηαο ησλ θπζηθψλ νηθνζπζηεκάησλ θαη εθείλσλ πνπ δηαρεηξίδεηαη ν άλζξσπνο) έρνπλ εθαξκνζηεί ζηελ ειιεληθή λνκνινγία κέζσ απνθάζεσλ ηνπ Σπκβνπιίνπ ηεο Επηθξαηείαο. Σα πξψηα βήκαηα γηα ην ζρεδηαζκφ κηαο ζηξαηεγηθήο αεηθφξνπ αλάπηπμεο γίλνληαη κε ηνλ πξνηεηλφκελν Εζληθό Σπληνληζηηθό Μεραληζκό γηα ηελ Αεηθόξν Αλάπηπμε. Ωο κέζν θνηλσληθήο θαη νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο έρεη επηιεγεί απφ ηελ Διιάδα ε πνιηηηθή ηεο θηελήο ελέξγεηαο. Αθξηβψο απηή ε πνιηηηθή ηεο θηελήο ελέξγεηαο φπσο θαη ε κή ελζσκάησζε ηνπ ζπλνιηθνχ εμσηεξηθνχ πεξηβαιινληηθνχ θαη θνηλσληθνχ θφζηνπο ζηελ ηειηθή ηηκή δεκηνπξγεί πξφζζεηεο επηβαξχλζεηο ζην πεξηβάιινλ ηνπ 5

6 Ννκνχ Κνδάλεο θαη ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ θαη νδεγεί ζε απαξάδεθηα θαηλφκελα ελεξγεηαθήο ζπαηάιεο. Πξέπεη λα επηζεκαλζεί φηη ην ζεζκηθφ πιαίζην είλαη αξθεηά πιήξεο θαη ζχγρξνλν,αλ θαη ε άηαθηε θαη ζπρλά αιιεινθαιππηφκελε πνιπλνκία πνπ βαζαλίδεη ηελ Διιεληθή πξαγκαηηθφηεηα θάλεη ηδηαίηεξα αηζζεηή ηελ παξνπζία ηεο θαη ζε απηφ ην πεδίν. Ωζηφζν ε αρίιιεηνο πηέξλα ηνπ είλαη ε κε νπζηαζηηθή εθαξκνγή ηνπ. Γεγνλφο είλαη φηη ζεκαληηθή πεγή πεξηβαιινληηθψλ δεηλψλ παξακέλεη ε απνπζία απνηειεζκαηηθνχ κεραληζκνχ ειέγρνπ ηνπ πεξηβαιινληηθνχ εγθιήκαηνο, ηδίσο φηαλ ην έγθιεκα γίλεηαη απνδεθηφ απφ ηελ πνιηηεία. Οη ίδηεο νη ειιεληθέο αξρέο αλαγλσξίδνπλ όηη ε έιιεηςε επηβνιήο ήηαλ ε αρίιιεηνο πηέξλα ηεο εθαξκνγήο ησλ πνιηηηθώλ, αθπξώλνληαο ηελ απνηειεζκαηηθόηεηα ησλ πεξηβαιινληηθώλ θαλνληζκώλ θαη ζπλζεθώλ αδεηνδόηεζεο. Δπίζεο ε κε μεθάζαξε αξκνδηφηεηα θαη ε ζπρλή ζπλαξκνδηφηεηα δηαθφξσλ θνξέσλ (ππνπξγεία, ππεξεζίεο, δηνηθεηηθά θαη ζεζκηθά φξγαλα ) απνηειεί κία αθφκα θαθνδαηκνλία πνπ ζπλεηζθέξεη ζπρλά ηα κέγηζηα ζηελ κε απνηειεζκαηηθή εθαξκνγή ηνπ ππάξρνληνο ζεζκηθνχ πιαηζίνπ. Ζ πεξίπινθε απηή θαηάζηαζε είλαη απιψο ελδεηθηηθή ηεο αλππαξμίαο θεληξηθνχ ζπληνληζκνχ ζε δεηήκαηα πεξηβάιινληνο θαη βεβαίσο ηεο έιιεηςεο νινθιεξσκέλεο θαη ζπλεθηηθήο εζληθήο πνιηηηθήο γηα ην πεξηβάιινλ θαη ησλ αλαγθαίσλ, θαη επέθηαζε, δνκψλ θαη ππνδνκψλ γηα λα ηελ πινπνηήζνπλ. Ηδηαίηεξε ζεκαζία γηα ηελ πεξηνρή θαη ηελ θπξηαξρνχζα δξαζηεξηφηεηα απηήο (ΓΔΖ παξαγσγή ελέξγεηαο ) ε δέζκεπζε πνπ πξνθχπηεη απφ ηηο θνηλνηηθέο νδεγίεο γηα θάζε θξάηνο-κέινο λα πξνζδψζεη ηε δένπζα ζεκαζία ζηε ζπλερή ελαξκφληζε ηνπ ζπζηήκαηνο κε ηηο Βέιηηζηεο Γηαζέζηκεο Σερληθέο (ΒΓΣ), δειαδή κε «ην πιένλ απνηειεζκαηηθφ θαη πξνεγκέλν ζηάδην εμέιημεο ησλ δξαζηεξηνηήησλ θαη κεζφδσλ ιεηηνπξγίαο. Έλα αθφκε θξίζηκν ζεκείν πνπ ζρεηίδεηαη άκεζα κε ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη ε αθνινπζνχκελε πξαθηηθή ηεο ππνθαηάζηαζεο ηεο δηνηθεηηθήο δηαδηθαζίαο αδεηνδφηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ απφ ηελ λνκνζεηηθή «άδεηα» ιεηηνπξγίαο, ρσξίο κάιηζηα λα πξνεγεζεί πιήξεο δηνηθεηηθή εθηίκεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ θαη έγθξηζε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ. Πέξαλ απηήο ηεο αλνξζφδνμεο θαη αληηθείκελεο ζην άξζξν 24 πλη. επηινγήο, πιήηηεηαη ην δηθαίσκα δηθαζηηθήο πξνζηαζίαο πνπ θαηνρπξψλεηαη ζην άξζξν 93 παξ. 4 πλη., θαζψο ε λνκνζεηηθή ξχζκηζε δελ ειέγρεηαη αθπξσηηθά απφ ην ηδ. 6

7 Σνλίδεηαη θαη πάιη ε αλάγθε νπζηαζηηθήο ηήξεζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνζηαζίαο θαη ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο θαη ε κε θαηαθπγή ζε πξαθηηθέο ηππηθήο λνκηκόηεηαο αιιά θαη νπζία παξαβίαζεο ησλ θαλόλσλ θαη ησλ δηεζλώλ ππνρξεώζεσλ ηεο ρώξαο. ε αληίζεζε κε ηελ γεληθφηεξε θαηάζηαζε ε πεξηνρή έρεη αλαπηχμεη έλα πξσηνπφξν νινθιεξσκέλν ζχζηεκα δηαρείξηζεο απνξξηκκάησλ, έρεη γίλεη απνθαηάζηαζε ησλ πξψελ ΥΤΣΑ θαη ΥΑΓΑ ζε κεγάιν βαζκφ, θαη ην φιν εγρείξεκα ρξεζηκνπνηεί ηα πιένλ ζχγρξνλα ρξεκαηνδνηηθά κνληέια (ΓΗΣ) θαη αμηνπνηεί ηα θνηλνηηθά ρξεκαηνδνηηθά πξνγξάκκαηα,έρεη ηελ ακέξηζηε ππνζηήξημε ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο,ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ επηρεηξεκαηηψλ. Ζ αληίζεζε είλαη πξαγκαηηθά απφιπηε. Ζ πεξηνρή πνπ ην πεξηβάιινλ ηεο επηβαξχλεηαη κε ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο ηεο Διιάδαο θαη απηφ γίλεηαη ζρεηηθά απνδεθηφ απφ ην θξάηνο αθνινπζεί έλα πξφηππν γηα ηε δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ ηεο πνπ είλαη πξφηππν δηαρείξηζεο γηα φιε ηε ρψξα. Γείρλεη επίζεο ηελ δπλακηθή ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο πνπ αλ ππνζηεξηρηεί θαη ηεο δνζεί ν ζηόρνο θαη ε θαηάιιειε πιεξνθόξεζε κεηέρεη ελεξγά θαη απνηειεζκαηηθά ζε θαηαζηάζεηο αεηθόξνπ δηαρείξηζεο. Σα βαζηθά πξνβιήκαηα πνπ αληηκεησπίδεη ε ρώξα ζηνλ ηνκέα ηεο πξνζηαζίαο ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη ζεζκηθά θαη πεγάδνπλ από ηελ πξνβιεκαηηθή νξγάλσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο δνκήο θαη ππνδνκήο. Ζ ειιηπήο ζηειέρσζε, θαηάξηηζε αιιά θαη ρξεκαηνδφηεζε ησλ αξκφδησλ ππεξεζηψλ πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο νδεγνχλ ζηελ πξνβιεκαηηθή εθαξκνγή ησλ λνκνζεηηθψλ δηαηάμεσλ. Δίλαη επίζεο απαξαίηεην λα πξαγκαηνπνηεζεί ξηδηθή αλαδόκεζε ηνπ ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαθπβέξλεζεο, ώζηε λα αληηκεησπηζηνύλ απνηειεζκαηηθά νη ζνβαξέο παζνγέλεηεο ηεο δεκόζηαο δηνίθεζεο πνπ ηειηθά ππνβαζκίδνπλ ηηο δπλαηόηεηεο ηεο ρώξαο γηα νπζηαζηηθή εθαξκνγή ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο. Αλ θαη ε πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη πξσηίζησο δήηεκα πνιηηηθψλ επηινγψλ, ε πξνβιεκαηηθή εθαξκνγή ησλ λφκσλ θαη ηεο ζρεηηθήο λνκνινγίαο ησλ δηθαζηεξίσλ είλαη ζίγνπξα ελδεηθηηθή κηαο γεληθήο πνιηηηθήο απαμίσζεο γηα ην πεξηβαιινληηθφ θεθηεκέλν. Δίλαη άκεζε αλάγθε θαη θεληξηθφ θνκκάηη ηεο πξνζπάζεηαο ηεο δηνίθεζεο λα βειηηψζεη ηελ πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε θαη ηνλ ζρεδηαζκφ πνιηηηθψλ. Αθφκε ζηελ 7

8 Διιάδα δελ ππάξρεη πεξηνδηθή πνιπζήκαληε πιεξνθφξεζε γηα ηελ θαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο. Οχηε θαηαγξαθή ησλ πεγψλ θαη κεηαθνξψλ ηεο ξχπαλζεο. Ζ έθδνζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ δεδνκέλσλ έρεη πξννδεχζεη κφλν ηα ηειεπηαία ρξφληα. Ζ θπβέξλεζε ηδξχεη έλα Δζληθφ Γίθηπν Πεξηβαιινληηθήο Πιεξνθφξεζεο. Παξά ηε ζαθή ζρεηηθή θνηλνηηθή θαη δηεζλή λνκνζεζία, ε δπζθνιία πξφζβαζεο πνιηηψλ θαη νξγαλψζεσλ ζε ζεκαληηθέο πιεξνθνξίεο γηα ην πεξηβάιινλ, εμαθνινπζεί λα απνηειεί έλαλ απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο παξάγνληεο δπζπηζηίαο ηεο θνηλσλίαο έλαληη ησλ αξκφδησλ ππεξεζηψλ ηεο Γηνίθεζεο. Μέζα ζηελ πξνεγνχκελε ρξνληά ζεκεηψζεθε ζαθήο πξφνδνο ζηνλ λεπξαιγηθφ ηνκέα ηεο βειηίσζεο ηνπ επηπέδνπ αληαπφθξηζεο ησλ δεκφζησλ ππεξεζηψλ ζε αηηήκαηα γηα παξνρή πιεξνθνξηψλ κε πεξηβαιινληηθή ζεκαζία. Παξφια απηά, ε θνηλνπνίεζε πνιηηηθά «επαίζζεησλ» πιεξνθνξηψλ πεξηβαιινληηθνχ ραξαθηήξα, φπσο νη ρξεκαηνδνηήζεηο πεξηβαιινληηθψλ έξγσλ απφ ην Δηδηθφ Σακείν Δθαξκνγήο Ρπζκηζηηθψλ & Πνιενδνκηθψλ ρεδίσλ (ΤΠΔΥΩΓΔ), εμαθνινπζεί λα απνθεχγεηαη απφ ηηο αξκφδηεο ππεξεζίεο. Πξέπεη αθφκα λα επηζεκαλζεί ν φιν θαη κεγαιχηεξνο ξφινο ησλ ΜΚΟ θαη ηδξπκάησλ ζηελ εθαξκνγή ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο θαη πξνζηαζίαο. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα πνπ αθνξά εηδηθά ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη ε πξνζθπγή ηνπ Ηδξχκαηνο Μαξαγθνπνχινπ γηα ηα Γηθαηψκαηα ηνπ Αλζξψπνπ (ΗΜΓΑ) θαηά ηεο Διιάδαο ζηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ (Ηνχιηνο 2007). Σν (ΗΜΓΑ) απνηειεί ηε κνλαδηθή ΜΚΟ κε έδξα ηελ Διιάδα, ε νπνία έρεη ζπκβνπιεπηηθφ θαζεζηψο ζην πκβνχιην ηεο Δπξψπεο θαη ζπκπεξηιακβάλεηαη ζηνλ εηδηθφ θαηάινγν ησλ νξγαλψζεσλ, ζηηο νπνίεο αλαγλσξίδεηαη ην δηθαίσκα πξνζθπγήο. Ζ πξνζθπγή ηνπ ΗΜΓΑ θαηά ηεο Διιάδαο (αξ. 30/2005) θαηαηέζεθε ζηηο 4 Απξηιίνπ Σν ΗΜΓΑ ππνζηήξημε φηη ην Κξάηνο παξαβίαζε ην άξζξν 11 ηνπ ΔΚΥ, ην νπνίν θαηνρπξψλεη ην δηθαίσκα γηα πξνζηαζία ηεο πγείαο, δηφηη δελ πξνέβιεςε ηηο βιαβεξέο ζπλέπεηεο ζην πεξηβάιινλ απφ ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπ ιηγλίηε θαη δελ αλέπηπμε ζηξαηεγηθέο πξφιεςεο θαη θαηαπνιέκεζεο ησλ θηλδχλσλ γηα ηελ πγεία ησλ πιεζπζκψλ πνπ δνπλ ζηηο πεξηνρέο εθκεηάιιεπζήο ηνπ επαξθέο λνκνζεηηθφ πιαίζην, ην νπνίν λα εγγπάηαη ηελ πγεία θαη ηελ αζθάιεηα ησλ εξγαδνκέλσλ ζηα ιηγληησξπρεία θαη δελ έρεη ιάβεη απνηειεζκαηηθά κέηξα εθαξκνγήο ηεο ζρεηηθήο 8

9 λνκνζεζίαο. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ δέρζεθε ηελ πξνζθπγή θαηά ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο. ε εζληθό επίπεδν, ε ζεκαζία ηεο ππόζεζεο ζπλίζηαηαη ζηελ αλάδεημε γηα πξώηε θνξά από έλα δηεζλέο όξγαλν ηνπ ζπλόινπ ησλ πεξηβαιινληηθώλ παξαβάζεσλ από ηηο ιηγληηηθέο δξαζηεξηόηεηεο ηεο ΓΔΖ ζηελ επξύηεξε πεξηνρή ηεο Πηνιεκαΐδαο θαη ηεο Μεγαιόπνιεο, νη νπνίεο ζέηνπλ ζε θίλδπλν ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ εξγαδνκέλσλ. Οη πξφηππνη δείθηεο ΟΟΑ δείρλνπλ πςειή ζπγθέληξσζε ξχπαλζεο ζηελ Διιάδα: νη εθπνκπέο CΟ 2, SO ρ θαη ΝΟ Υ αλά κνλάδα ΑΔΠ είλαη απφ ηηο πςειφηεξεο ζηηο Δπξσπατθέο ρψξεο. Ηδηαίηεξα πςειέο είλαη νη ηηκέο απηψλ ησλ εθπνκπψλ ζηνλ Ννκφ Κνδάλεο ιφγσ ηεο παξαγσγήο ελέξγεηαο (ΓΔΖ) θπξίσο. Δπηζεκαίλεηαη φηη νη εθπνκπέο SO ρ θαη ΝΟ Υ,πνπ απνηεινχλ ζεκαληηθή πνζφηεηα ησλ εθιπφκελσλ αεξίσλ ιφγσ ηεο θαχζεο ιηγλίηε γηα ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο είλαη δέθα θνξέο πην επηβαξπληηθέο γηα ην θαηλφκελν ηνπ ζεξκνθεπίνπ,ηελ αέξηα κφιπλζε θαη ηελ φμηλε βξνρή απφ φηη νη εθπνκπέο CΟ 2.Γίλεηαη θαλεξφ ην πφζν επηβαξπκέλν είλαη ην πεξηβάιινλ ηεο ππφ εμέηαζε πεξηνρήο. Αθφκα ην επίπεδν επεμεξγαζίαο πγξψλ απνβιήησλ ζηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη, γηα ηελ ψξα, απφ ηα ρακειφηεξα. Άιια πξνβιήκαηα, φπσο είλαη ε αχμεζε ηεο παξαγσγήο απνξξηκκάησλ, ε δηάβξσζε ηνπ εδάθνπο θαη ε άλαξρε αζηηθνπνίεζε πνπ νθείιεηαη ζην αδχλακν ζχζηεκα ρξήζεσλ γεο, αζθνχλ πεξαηηέξσ πηέζεηο ζην πεξηβάιινλ. Παξά θάπνηεο ζεηηθέο ηάζεηο φπσο ε κείσζε ηεο ρξήζεο ιηπαζκάησλ θαη ηα πξφζθαηα ζηνηρεία πνπ δηαρσξίδνπλ ηηο εθπνκπέο SO ρ θαη ΝΟ Υ απφ ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Γίλεηαη θαλεξφ φηη ε Διιάδα θαη ηδηαίηεξα ν Ννκφο Κνδάλεο έρεη αθφκε αξθεηφ δξφκν γηα λα αξρίζεη λα πιεζηάδεη ηελ αεηθνξία. Ζ ελζσκάησζε ησλ πεξηβαιινληηθώλ ζεκάησλ ζηηο νηθνλνκηθέο πνιηηηθέο δελ ήηαλ ηζνξξνπεκέλε. Σν πκβνύιην Δπηθξαηείαο έρεη παίμεη ζεηηθό ξόιν ζηνλ θαζνξηζκό ελόο εθ ησλ πξαγκάησλ «πεξηβαιινληηθνύ ζπληάγκαηνο» θαη κηαο πξαθηηθήο εξκελείαο ηνπ όξνπ αεηθόξνο αλάπηπμε ζηε λνκνινγία ηνπ. Ζ ελζσκάησζε έρεη πξνρσξήζεη ζρεηηθά θαιά ζηνλ ελεξγεηαθό ηνκέα. Ο βαζκόο νξηδόληηνπ ζπληνληζκνύ κεηαμύ ησλ ηκεκάησλ ηεο θπβέξλεζεο κπνξεί λα βειηησζεί ζε κεγάιν βαζκό κε άκεζν απνηέιεζκα ηελ πνιύ κεγαιύηεξε απνδνηηθόηεηα θαη απνηειεζκαηηθόηεηα θαη θαλεξά νηθνλνκηθά πιενλεθηήκαηα. Ο ζρεηηθά κεγάινο αξηζκόο θπβεξλεηηθώλ ππεξεζηώλ κε πεξηβαιινληηθέο 9

10 αξκνδηόηεηεο, ε αλεπάξθεηα ησλ επίζεκσλ ζπληνληζηηθώλ κεραληζκώλ θαη ε παξαδνζηαθά ηεξαξρηθή θύζε ηεο ειιεληθήο δεκόζηαο δηνίθεζεο θάλνπλ ηδηαίηεξα δύζθνιε ηε δηακόξθσζε θαη εθαξκνγή νινθιεξσκέλσλ πεξηβαιινληηθώλ πνιηηηθώλ. Μηα εηδηθή πξνζπάζεηα ζα πξέπεη λα γίλεη ώζηε λα αλαπηπρζεί έλαο ηξόπνο θνηλήο επίιπζεο πξνβιεκάησλ. Με ηελ πηζαλή εμαίξεζε ησλ ζεκάησλ πνπ αθνξνύλ ηελ αζηηθή πνηόηεηα δσήο, θαίλεηαη πσο ε θύξηα επηξξνή ησλ πνιηηηθώλ ηεο ΔΔ θαη ηεο ρξεκαηνδόηεζεο ησλ ειιεληθώλ πνιηηηθώλ γηα ην πεξηβάιινλ έρεη κέρξη έλα ζεκείν αθήζεη ηηο εζληθέο πξνηεξαηόηεηεο ζε δεύηεξε κνίξα. ίγνπξα, ε Διιεληθή πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή έρεη εθζπγρξνληζηεί ηα ηειεπηαία ρξόληα ζε απάληεζε ζηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ηεο ΔΔ θαη ιόγσ ηεο πίεζεο από ην Δπξσπατθό Γηθαζηήξην. Σα πεξηβαιινληηθά έξγα πνπ γίλνληαη ζηα πιαίζηα ηνπ ΚΠ δελ ππάξρεη ακθηβνιία όηη είλαη πξνο όθεινο ηεο Διιάδαο, παξόιν πνπ είλαη πξνθαλώο αλαπόθεπθην όηη έλα πξόγξακκα πνπ θηάλεη ην 2,5% ηνπ ΑΔΠ ζα έρεη θαη θάπνηα αξλεηηθά πεξηβαιινληηθά απνηειέζκαηα πνπ ζα πξέπεη λα απνθεπρζνύλ. Υξεηάδεηαη κηα ζηξαηεγηθή άπνςε έηζη ώζηε λα βγεη ην κεγαιύηεξν όθεινο από ηα επηρεηξεζηαθά πξνγξάκκαηα ηελ επόκελε πεξίνδν, θαη λα θηλεζεί ε ειιεληθή πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή από ηελ απνθαηάζηαζε θαη ηηο επελδύζεηο ζηελ πξόιεςε θαη ηε δηαρείξηζε. Έλα εζληθό ζηξαηεγηθό ζρέδην γηα ην πεξηβάιινλ, βαζηζκέλν ζε κηα επξεία ζπκβνπιεπηηθή δηαδηθαζία θαη κε θαζαξνύο ζηόρνπο θαη ζθνπνύο, ζα έδηλε επίζεο νπζία ζηε θηινδνμία ηεο Διιάδαο λα ζηεξηρζεί πάλσ ζηε θπζηθή θαη ηζηνξηθή ηεο θιεξνλνκηά. Ζ θπβέξλεζε ρξεζηκνπνηεί εδώ θαη θαηξό δηάθνξεο επηδνηήζεηο γηα λα επηηχρεη ηνπο πεξηβαιινληηθνχο ηεο ζηφρνπο (εγθαηάζηαζε θαζαξψλ θαη ηειηθψλ ηερλνινγηψλ, εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο), αιιά δελ ηηο ζπλνδεύεη κε πξόζηηκα ξύπαλζεο. Ζ εμάξηεζε απφ ηηο πεξηβαιινληηθέο ξπζκίζεηο θαη επηδνηήζεηο σο θχξηα εξγαιεία πνιηηηθήο δελ ελζαξξχλεη ηνπο βαζηθνχο παίθηεο λα αλαιάβνπλ επζχλε γηα ην πεξηβάιινλ θαη νη επηδνηήζεηο έρνπλ ηελ ηάζε λα δηαζηξεβιψλνπλ ηνλ εζσηεξηθφ θαη δηεζλή αληαγσληζκφ. Πξάγκαηη, νη αξρέο "ν ξππαίλσλ πιεξψλεη" θαη "ν ρξήζηεο πιεξψλεη" θαίλεηαη πσο αληηκεησπίδνπλ κεγαιχηεξε απφ ην αλακελφκελν θαρππνςία θαη έιιεηςε θαηαλφεζεο απφ ηηο ειιεληθέο αξρέο, ηε βηνκεραλία θαη ηηο ΜΚΟ. Γεδνκέλνπ φηη νη νηθνλνκηθνί πεξηνξηζκνί θαη νη θαλφλεο ηεο ΔΔ επηδξνχλ απμαλφκελα θαηά ησλ επηδνηήζεσλ θαη ζπξψρλνπλ γηα κηα πην απζηεξή εθαξκνγή ησλ δχν απηψλ αξρψλ, νη αξρέο ζα πξέπεη λα πξνσζήζνπλ ηε κεγαιχηεξε απνδνρή 10

11 ηνπο. Γελ έρεη δνζεί ηδηαίηεξε πξνζνρή ζηελ αλάιπζε ηεο νηθνλνκηθήο απνηειεζκαηηθόηεηαο ησλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ. Χο ηειηθό ζπκπέξαζκα-παξαηήξεζε ζα πξέπεη λα ηνληζηεί όηη κε βάζε ηηο ζύγρξνλεο αληηιήςεηο (δήισζε ηνπ Δπξσπατθνύ Δπηηξόπνπ Πεξηβάιινληνο. Γήκα) ε αεηθόξνο αλάπηπμε πξέπεη λα έρεη ηξεηο ππιώλεο-δνκέο δξάζεο ηνλ Κνηλνηηθό ηνλ Δζληθό θαη ηελ Κνηλσλία ησλ Πνιηηώλ. Από ηελ κειέηε έγηλε γξήγνξα θαλεξό όηη δπζηπρώο ηδίσο ζηελ ππό κειέηε πεξηνρή δελ πθίζηαηαη ζρεδόλ θνηλσλία πνιηηώλ, θαζώο θαη όηη ζε εζληθό επίπεδν ππάξρεη κία θπξηαξρία ηεο πνιηηηθήο θπβέξλεζεο ζε όινπο ηνπο ηνκείο ηεο δηνίθεζεο ησλ ζεζκηθώλ θνξέσλ θαη ζην ζύλνιν ζρεδόλ ησλ δξάζεσλ. H έιιεηςε ζηελ νπζία ελόο ζπζηήκαηνο ειέγρνπ θαη ηζνξξνπηώλ (check and balances) νδεγεί ζε κε ζσζηή δηαρείξηζε θαη ζε ζνβαξέο παξεθθιίζεηο από ηελ αξρή ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο. ην κόλν πνπ ππάξρεη εμαίξεζε είλαη ζην ηνκέα ζρεδηαζκνύκειεηώλ θαη λνκνζεηηθώλ ξπζκίζεσλ πξάγκα πνπ απνδεηθλύεη όηη επηζηεκνληθό θαη γεληθά αλζξώπηλν δπλακηθό κε πςειή θαηάξηηζε θαη ηθαλόηεηα ζρεδηαζκνύ θαη δξάζεο ππάξρεη θαη ζηνλ ηδησηηθνύο αιιά θαη ζηνπο δεκόζηνπο θνξείο. Γπζηπρώο ζην πεδίν όκσο ηεο πξαθηηθήο εθαξκνγήο, απνηειεζκάησλ, ειέγρνπ θαζώο θαη ζηελ απαξαίηεηε ζπλέρεηα εμέιημε θαη δηαθάλεηα ππάξρεη ζεκαληηθό έιιεηκκα θαη νη δύν πην βαζηθέο αηηίεο γηα απηό κνηάδεη λα είλαη θαηαξρήλ ε έιιεηςε πνιηηηθήο βνύιεζεο θαη θαηά δεύηεξν ε έιιεηςε ελεξγώλ πνιηηώλ. Δμειίμεηο ειπηδνθόξεο επηπρώο ππάξρνπλ. Οδεύνπκε ζε κία λέα επνρή γεκάηε πξνθιήζεηο αιιά θαη επθαηξίεο θαη ε ίδηα ε αλάγθε νδεγεί ζηελ αιιαγή κηα αιιαγή πνπ αλ δηαρεηξηζηεί ζσζηά ππάξρνπλ κεγάιεο πηζαλόηεηεο λα νδεγήζεη ζε κηα αεηθόξν αλάπηπμε ηεο πεξηνρήο αιιά θαη ηεο Διιάδαο γεληθόηεξα. 11

12 SUMMARY The prefecture Kozani constitutes a special case of development and growth. For her economic growth the region paid and pays heavy price as for the environment (natural and human). Also the particular characteristics of region - isolation, dependence from an economic activity which has particular characteristics and taxes with underdevelopment of other economic activities, progressive opening of region in neighbouring regions and markets as well as the challenges and the occasions of single market of European Union resembles always, with the suitable adaptations, with a lot of regions of Greek territory. The Prefecture Kozani constitutes department of Region of Western Macedonia. The Region of Western Macedonia is constituted by the Prefectures Grevena, Kastoria, Kozani and Florina and it has seat Kozani, that constitutes the Capital of homonym Prefecture. It is a mountainous region. Allocate a lot of and rich ecosystems, and the 65% of surface waters of country (10 lakes, the river network of Aliakmona and other rivers). The morphology of territory of Region and her geographic place they contribute in her isolation from the remainder country. This problem is faced recently in a big degree successfully after the finishing of one big department of manufactured Egnatia Road which goes through the Region of Western Macedonia and the Prefecture Kozani. Its completion and the creation of vertical axes that will connect it with the big urban centres of Region will help in the connection with Central Greece and the neighbouring countries. Western Macedonia is the bigger energy centre in the country (75% of produced electric energy) and one of the bigger in Europe. In Western Macedonia are produced the 75% of total electric energy of country, from that the 50% are produced in the Prefecture Kozani. The 8 lignitic stations of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY constitute the 44% of installed power and produce the 62% of roughly electric production of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY. The use of lignite, for the production electric energy, it yields in Greece enormous saving of exchange (roughly 1 billion dollars annually). The mines of lignite of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in the Ptolemaida in combination with the mines of 12

13 Megalopolis they ensure the most important for the Greek economy energy fuel, the lignite, which is found in abundance in the subsoil of Northern Greece. The bigger lignitic potential of country is assembled in three regions - basins at length of axis Florina - Aminteo - Ptolemaida - Kozani - Serbia. Progressively in the region Ptolemaidas - Aminteou was created one of the bigger Lignitic Centres in the world. In the Lignitic Centre Ptolemaidas - Aminteou they function today four ljgnitic mines. The Mine of Southern Field, the Mine of Kardia, the Mine of Main Field and the Mine Aminteou (included also the mine in Florina). The inequalities of Region are characterized by the sovereignty of P. Kozani, which is the most developed prefecture. The Prefecture is acquaintance for his contribution in the electric energy of country, and a big department of population works in the factories of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY that produces electricity with raw material of lignite. However as a way of comparison with the next competitive prefectures of other regions and imprinting of situation the medium annual rhythm of change GNP of Kozani for was 4,66%, while for the next and competitive P. Ioanninon were 13,23%. It is obvious that the Prefecture Kozani presents developmental and competitive deficit concerning the adjacent and competitive Prefectures (Ioanninon, Imathia s, Larissa s, and Thessalonica s). The main cause is the almost absolute dependence of growth of prefecture from one activity: the energy, and one enterprise: the NATIONAL ELECTRICAL COMPANY. For many years now the existence of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in the region was the main institution of growth, retained the population in the region, created places of work with satisfactory incomes, however it accumulated a line of problems (pollution of environment, space without re-establishment) and also the suzerainty of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY did not leave margins for the growth of the rests of sectors of production. Other products of region are marbles, crocus, fruits, wines and various specialised craft-based types. A lot of Banks have subsidiary companies in the city, while important for the local economy it is also the role of Co-operative Bank of Prefecture Kozani. Each September in the region Koila-Kozanis, in Exhibition Centre of Western Macedonia, becomes the commercial report, where participate with local products tradesmen from Greece but also from other states Balkans. 13

14 The mainer demographic centre is Kozani(town) and in the second place is found Ptolemaida. As for the demographic development the prefecture demographic declines, not only as percentage of country, but also as percentage of region. It appears that big department of active population cannot be kept in the Prefecture. The main cause resembles to be that is not offered the possibility of working in the Prefecture. Proof constitutes the fact that in the sector of employment, the percentage of the population of age that works in Western Macedonia is the lowest of Greece. Even if the recent elements are somehow more encouraging : 12,1% is found the percentage of unemployment in Western Macedonia, for May 2007, according to the new elements that announced National Statistical Service and this percentage he is decreased at 2,6% concerning the corresponding time interval 2006, when the unemployment in the region was in the 14,7% ; however the region of Western Macedonia continues, unfortunately, possessing still dreary first place in the 13 regions of country and in particular is alone with double-digit percentage. The presence of Public Sector in Kozani is most powerful. All regional level services are installed in Kozani. Regarding the sector of services the prospects of growth of Kozani, and Ptolemaida are potentially assembled mainly in the creation and growth of University of Western Macedonia, the increase of departments of POLYTECHNIC COLLEGE W. Macedonia, the creation of Regional Pole of Innovation, the make of Administrative seat of Region of Western Macedonia etc From the research became obvious that the sector with most, unexploited still in a lot of cases, possibilities in Kozani is the sector of services particular regarding the sectors of trade, entertainment, tourism, etc With regard to the private sector of economy: the region generally (Western Macedonia) remains also in the sector of new awardings of vacations craft-based, industrial enterprises regarding the horsepower of new installations, moreover these have also much smaller size than that the national mean. Another factor that should it is taken into consideration is the existing anatomy of enterprises that is activated today in Kozani but also in Western Macedonia in general and that in their overwhelming majority is for small familial commercial enterprises with minimal until small possibility of extension of their activities and that in the new enterprising environment do not appear to have no chance. With regard to the sustainable growth: it is generally acceptable that the economic growth has as result the increase of environmental pressures. This became particularly 14

15 perceptible for Greece and the region from 1990 and afterwards particularly in the rapidly developing sectors of transports, energy and tourism. Thus while the GNP was increased at 12, 4%, the road circulation was increased at roughly 40%, the consumption of energy was increased at roughly 20% and the international arrivals of tourists at 14%. Almost no segregation of environmental pressures from the GNP has not been achieved. So much emission CΟ2 and the use of antiparasitic were increased with almost the same rhythm with the GNP. Emissions NO x are increased and the domestic waste has been doubled from The emissions SΟ2 were stabilised. Particularly for the prefecture of Kozani, as already have been reported, the main source of income, the main industry but also the main cause of tax of environment it is the production of energy from the NATIONAL ELECTRICAL COMPANY, in all the circle of production (excavation, production, distribution). The elements are particularly revealing: The problem of atmospheric pollution that is caused by the over shootings of limits of emission of hovering particles from the steam electricital factory of Ag.Dimitrios, which has been located already by year 1997 continues existing until today. As it results from the relative documents, the over shootings of are much higher forecasted limit and they are observed in almost daily base. For the confrontation of this problem, NATIONAL ELECTRICAL COMPANY promotes the manufacture of young persons of electrostatic filters, work that already has been assigned (signature of convention ) and is expected to be completed inside the year Result of all these are that: In Ptolemaida and Kozani are installed the most "pollutant" stations of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in Europe. The stations of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in Saint Dimitrios Ptolemaida and the Kardia-Kozanis occupy the first and second place respectively in the destruction of climate with gases of greenhouse, according to the new report of WWF for the 30 more pollutant units of electricity in Europe Concretely, the steamelectricital factory of Saint Dimitrios occupies the first place in the list of 30 "dirty" units of production of energy, with emissions that reach the grams of dioxide of coal per produced kilovatora and 12, 4 millions tones of CO2 annually. In the second place are found the of Kardia with grams of CO2 per kilovatora and 8, 8 millions tones of CO2 annually. 15

16 It is marked that the stations of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in Kozani and Ptolemaida cause pollution of atmosphere with small particles and hovering ash with result a lot of residents of region suffer from problems of health It is of course making that the total of television stations of production of energy they allocate electrostatic filters and has been decreased the emission of hovering particles in the 2% roughly. However the pollution of atmosphere does not have unique cause the combustion of lignite. The excavation and his transport as well as the transport and deposition barren and ash remain serious causes of emission of particles. Also, it is pointed out that the electrostatic filters do not face the pollutants that have relation with the quality and quantity of lignite (oxides of sulphur, nitrogen, coal, tobacco, ozone). Finally the emission of energy and water in atmosphere has been rendered important factor of alteration of climate in the region. Important improvement in the situation of atmosphere in Kozani and Ptolemaida is relatively observed the last interval, with the use of tilethermansis. Up to moment does not exist a dominating governmental policy for sustainable development, but enough relative beginnings (between which the beginnings of viability, biodiversity, and the faculty of natural ecosystems and those that manages the person) has been applied in the Greek case law decisions of the Council of Territory. The first steps for the planning of strategic sustainable growth become with the proposed National Coordinative Mechanism for the Sustainable Development. As means social and economic growth has been selected by Greece the policy of cheap energy. Precisely this policy of cheap energy as the not incorporation the total exterior environmental and social cost in the final price create additional taxes in the environment of Prefecture Kozani and the health of residents and lead to unacceptable phenomena of energy wastefulness. It is pointed out that the institutional frame is enough complete and modern, on the other hand polynomial that tortures the Greek reality makes also particularly perceptible her presence in this field. However the crucial point it is his not essential application. The important source of environmental trials it remains the absence of effective mechanism of control of environmental crime, same when the crime becomes acceptable from the state. The Greek Authorities recognize that the lack of imposition was the crucial point of application of policies, cancelling the effectiveness of environmental regulations and conditions of awarding of vacations. Also the not evident competence and the frequent joint responsibility of various institutions (ministries, services, administrative and institutional bodies) 16

17 constitute one more weak point that contributes often biggest in the not effective application of existing institutional frame. This complex situation of is simply indicative the non-existence of central co-ordination in questions of environment and of course the lack of completed also cohesive national policy for the environment and the necessary structures and infrastructures. Particular importance for the region and the dominating activity of this (NATIONAL ELECTRICAL COMPANY production of energy) are the engagements that results from the Community directives for each state-member to lend the importance in the continuous harmonisation of system with Most optimal Available Techniques, that is to say with "the most effective and advanced stage of development of activities and methods of operation. One still critical point that is related immediately with the under study region is the followed practice of substitution of administrative process of awarding of vacations of steam elecrical stations of the NATIONAL ELECTRICAL COMPANY from legislative "empty" operation, without in deed are preceded complete administrative estimate of environmental repercussions and approval of environmental terms. This being contrary to the article 24 of the Constitution and is affected the right of juridical protection that is guaranteed in the article 93 paragraphs 4. νf the Constitution. Is stressed once again the need of essential observation of environmental protection and sustainable growth and not maintain in practices of formal legality but in fact violate the rules and international obligations of country. Contrary to the more general situation the region has developed a pioneer completed system of management of litter, and uses the most modern financing models and develops the Community financing programs, has the entire support of local self-government, residents and businessmen. The opposition is absolute. The region that her environment is overloaded with the production of energy of Greece and this becomes relatively acceptable from the state, follows a model for the management of her litter that is model of management for all the country. It shows also the dynamics of local society that if it is supported and also given the objective and the suitable information participates actively and effectively in situations of sustainable management. The basic problems that faces the country in the sector of protection of environment are institutional and they spring from the problematic organisation of environmental structure and infrastructure. The insufficient crewing, training but also financing of responsible services of environmental policy lead to the 17

18 problematic application of legislative provisions. It is also essential is realised radical restructuration of system of environmental governing, so that are faced effectively the serious dysfunction of public administration that finally downgrade the possibilities of country for essential application of environmental legislation. Even if the protection of environment are mainly question of political choices, the problematic application of laws and the relative case law of courts is indicative the general policy of scorn for the environmental vested. It is direct need and central piece of effort of administration to improve the environmental management and the planning of policies. Still in Greece does not exist periodical comprehensive information for the situation of environment nor recording of sources and transports of pollution. The publication of environmental data has only progressed the last years. The government founds a National Network of Environmental Information. Despite the explicit relative Community and international legislation, the difficulty of access of citizens and organisations in important information on the environment, continues constituting one from the more important factors of mistrust of society against the responsible services of Administration. In the previous year was made explicit progress in the sector of improvement the level of correspondence of public services in demands for benefit of information with environmental importance. Nevertheless, the notification of politically "sensitive" information of environmental character, as the financing of environmental work from the Special Fund of Application Regulating and Urban Drawings (MINISTRY OF ENVIRONMENT PLANNING AND PUBLIC WORKS), continues be avoided from the responsible services. It still should is pointed out the always bigger role of NGO and institutions in the application of environmental legislation and protection. Characteristic example that concerns specifically the under study region is the resort of Foundation Maragkopoulou for Human Rights at Greece in the European Committee of Social Rights (July 2007). The Foundation Maragkopoulou for Human Rights constitutes the unique NGO in Greece, which has advisory arrangement in the Council of Europe and is included in the special list of organisations, in which is recognized the right of resort. The resort of Foundation Maragkopoulou for Human Rights at Greece (No 30/2005) was deposited on 4 April the Foundation Maragkopoulou for Human Rights supported that the State forced the article 11 which guarantees the right for protection 18

19 of health, because it did not forecast the damaging consequences in the environment from the exploitation of lignite and did not develop strategies of prevention and fighting of dangers for the health of populations that lives in his regions of exploitation sufficient legislative frame, which guarantees the health and the safety of workers in the mines and has not taken effective measures of application of relative legislation. The Committee of Social Rights accepted the resort at her bigger part. In national level, the importance of affair consists the appointment for first time by an international body of total of environmental infringements by what lignitic activities of NATIONAL ELECTRICAL COMPANY in the wider region of Ptolemaidas and Megalopolis, places in danger the health of residents and workers. Model indicators OECD show high concentration of pollution in Greece: emissions CO 2, SO X and NO X per unit GNP are from highest in the European countries. Particularly high are the prices of these emissions in the Prefecture Kozani because the production of energy (NATIONAL ELECTRICAL COMPANY) mainly. It is pointed out that emissions SO X and NO X, that constitutes important quantity of gases, because the combustion of lignite for the production of energy are ten times more aggravating for the phenomenon of greenhouse, gas pollution and the acidic rain than emissions CO 2. It becomes obvious how many overloaded is the environment of region under review. Still the level of treatment of humid waste in the under study region is, for the hour, from lowest. Other problems, as are the increase of production of litter, the erosion of soil and the urbanisation that is owed in the feeble system of uses of ground, practise further pressures in the environment. Despite certain positive tendencies as the reduction of use of fertilizers and the recent elements that separate emissions SO x and NO x from the economic growth. It becomes obvious that Greece and particularly the Prefecture Kozani has still enough in order to begins to approach the viability. The incorporation of environmental subjects in the economic policies was not balanced. The Council of Territory has played positive role in the determination of one from the things of "environmental constitution" and practical interpretation of term sustainable growth in his case law. The incorporation has advanced relatively well in the energy sector. The degree of horizontal co-ordination between the departments of government can be improved to a large extent with direct result much bigger efficiency and effectiveness and obvious economic advantages. The relatively big number of 19

20 governmental services with environmental competences, the insufficiency of official coordinative mechanisms and the traditionally jerarhjki' nature of Greek public administration make particularly difficult the configuration and application of completed environmental policies. A special effort will be supposed to become so that is developed a way of common resolution of problems. With the likely exception of subjects that concerns the urban quality of life, it appears that the main influence of policies of OJ and financing of Greek policies on the environment has up to a point leaves the national priorities in second fate. Sure, the Greek environmental policy has been modernised the last years in answer in the environmental legislation of EU and because the pressure from the European Court. The environmental work that becomes in the frames of Common Frame of Support it does not exist doubt that it is to profit of Greece, even if it is obviously inevitable that a program that reaches the 2,5% of Common Frame of Support will have also certain negatives environmental results that should be avoided. It needs a strategic opinion so as to comes out the bigger profit than the operational programs the next period, and is moved the Greek environmental policy from the re-establishment and the investments in the prevention and the management. A national strategic drawing for the environment, based on a wide advisory process and with clean objectives and aims, would give also substance in the ambition of Greece to support itself above in her natural and historical heritage. The government uses for quite some time various subsidies in order to it achieves her environmental objectives (installation clean and new technologies, saving of energy), but does not accompany them with fines of pollution. The dependence from the environmental regulations and subsidies as main tools of policy does not encourage the basic players to undertake responsibility for the environment and the subsidies have the tendency to twist the internal and international competition. Indeed, the principal «polluting pays" and "the user pays" it appears that they face bigger than the expected resistance and lack of comprehension from the Greek Authorities, the industry and the NGO. Since the economic restrictions and the rules of EU affect increasing at the subsidies and push for a stricter application of this two principals, the beginnings will be supposed to promote their bigger acceptance. Has not been given particular attention in the analysis of economic effectiveness of environmental policies. As final conclusionobservation it will be supposed it is stressed that with base the modern 20

21 perceptions (statement of European Delegate of Environment S. Dima) the sustainable growth should have three pillars action the Community, National and Society of Citizens. From the study it became fast obvious that unfortunately same in the under study region it does not suffer almost society of citizens, as well as that in national level exists a sovereignty of political government in all the sectors of administration of institutional institutions and other govermental actions. The lack in the substance of the system of control and balances (check and balances) leads to not right management and to serious deviations from the beginning of sustainable growth. In only that exists exception is in the sector of planning-study and legislative regulations and that proves that scientific and generally human potential with high training and faculty of planning and action exists also in private but also in the public institutions. Unfortunately in the field of however practical application, results, control as well as in the essential continuity development and transparency it exists important deficit and the two mainer causes for this it resembles to be firstly the lack of political will and at second the lack of active citizens. Hopeful developments fortunately exist. We are at the beginning of a new season full of challenges but also occasions and the need himself leads to the change. A change that if it manages rightly exist big probability to lead to a sustainable growth of region(kozani) but also Greece in general. 21

22 ΔΗΑΓΧΓΖ Ζ εξγαζία απηή απνηέιεζε κία πξφθιεζε, ηφζν σο πξνο ηε θχζε ηεο, φζν θαη σο πξνο ην αληηθείκελν ηεο. Ωο πξνο ην αληηθείκελν δηφηη ε αλάπηπμε ηεο πεξηθέξεηαο απνηειεί κείδνλ δήηεκα γηα ηελ Διιάδα, σο πξνο ηε θχζε δηφηη ε αλάπηπμε είλαη αλάγθε λα κελ απνηειέζεη κία αθεξεκέλε έλλνηα θαη έλα πεδίν ζεσξεηηθψλ αλαδεηήζεσλ αιιά κία πξαθηηθή θαη εθαξκφζηκε ζηξαηεγηθή επηινγή, πνπ ζρεδηάδεηαη θπξίσο θεληξηθά θαη πινπνηείηαη απνηειεζκαηηθά θαηά βάζε ηνπηθά, αξθεηά ζπγθεθξηκέλε αιιά θαη αξθεηά επέιηθηε ψζηε λα είλαη ιεηηνπξγηθή θαη απνηειεζκαηηθή. Αξρηθφο ζθνπφο ηεο εξγαζίαο ήηαλ λα εμεηαζηεί κία δχζθνιε πεξηνρή (δηφηη θαηαξρήλ απφ ηα δχζθνια πξέπεη λα μεθηλάκε θαη ηα δχζθνια ρξήδνπλ αλάγθεο άκεζεο δηαρείξηζεο) ηφζν απφ άπνςε πνηφηεηαο πεξηβάιινληνο φζν θαη απφ άπνςε νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο αιιά θαη άιισλ δχζθνισλ ραξαθηεξηζηηθψλ φπσο: γεσγξαθηθήο απνκφλσζεο, έιιεηκκα αλζξψπηλνπ δπλακηθνχ θαη ζπλερή εζσηεξηθή θαη εμσηεξηθή κεηαλάζηεπζε, έιιεηκκα επειημίαο, αληαγσληζηηθφηεηαο θαη εμάξηεζεο ζρεδφλ απνθιεηζηηθά απφ κία νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα: ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο, ε νπνία απνηειεί ηελ θχξηα πεγή εηζνδήκαηνο αιιά ηαπηφρξνλα απαηηεί πςειφ πεξηβαιινληηθφ αληάιιαγκα απνηειεί σζηφζν θαη ζέκα εζληθνχ αιιά θαη επξσπατθνχ ζπκθέξνληνο. Ο Ννκφο Κνδάλεο πιεξεί ζηνλ θαιχηεξν δπλαηφ βαζκφ φιεο ηηο απαηηήζεηο θαη πξνυπνζέζεηο. Έηζη ε κειέηε ζα εμέηαδε θαη ην ζέκα ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο σο δσηηθφ θαη άκεζα δεηνχκελν ηεο ππφ κειέηε πεξηνρήο θαη έλα δήηεκα έληνλνπ ζηξαηεγηθνχ εζληθνχ θαη επξσπατθνχ ζπκθέξνληνο φπσο ε ελέξγεηα θαη φια απηά θνληά ζε κία θιίκαθα φπνπ ε Δπξσπατθή Έλσζε θαη ε Διιάδα ζηνρεχνπλ σο θέληξν βάξνπο γηα ηελ κειινληηθή ηνπο αλάπηπμε: ηελ πεξηθέξεηα. ηφρνο ήηαλ λα γίλεη κία απνηχπσζε ηεο ππάξρνπζαο θαηάζηαζεο, κε κία κηθξνγξαθία SWOT αλάιπζεο φρη φκσο ζπλνιηθά αιιά θαηά ηνκείο θαιχπηνληαο κία ζεκαηηθή ζεηξά πνπ ζα θάιππηε θαηά ην δπλαηφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο ηνκείο ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο πξνζαξκνζκέλνπο ζηελ ππφ κειέηε πεξηνρή. Μία αληηθεηκεληθή θαηά ην δπλαηφλ ζπιινγή, παξνπζίαζε θαη θξηηηθή ησλ ζηνηρείσλ κε ζηφρν θαηαξρήλ ηελ θαηαλφεζε ζε ζπλδπαζκφ κε κία πξνζπάζεηα εληνπηζκνχ ησλ αδπλακηψλ, ησλ επθαηξηψλ θαη ησλ πξνθιήζεσλ. Έγηλε κία ζπλεηδεηή πξνζπάζεηα 22

23 απνθπγήο πξνηάζεσλ άκεζσλ ιχζεσλ αιιά πξνηηκήζεθε κία πξνζπάζεηα πξνηάζεσλ ελεξγεηψλ θαη πξαθηηθψλ, ελφο ζπζηήκαηνο απνηειεζκαηηθφηεξεο δηαρείξηζεο θαη ειέγρνπ έκκεζα κεξηθέο θνξέο κέζα απφ ηελ θξηηηθή ησλ ππαξρνπζψλ ελεξγεηψλ θαη πξαθηηθψλ. Ζ αλάπηπμε ηεο ρψξαο έρεη βαζηζηεί ζε κεγάιν βαζκφ ζε έλα ζπγθεληξσηηθφ «αζελνθεληξηθφ» ζχζηεκα αλάπηπμεο, κε κεξηθή δηάρπζε ησλ παξαγσγηθψλ δξαζηεξηνηήησλ ζε γεηηνληθέο ηεο Αηηηθήο πεξηνρέο. Ζ ππφινηπε Διιάδα πιελ ειάρηζησλ πεξηπηψζεσλ (π.ρ. Κξήηε ) έρεη αλαηκηθή θαη επάισηε αλάπηπμε. Ωο ιχζε θαη ζηξαηεγηθή επηινγή, ζε ζπκθσλία κε ηηο απαηηήζεηο θαη ηηο ζηξαηεγηθέο επηινγέο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (π.ρ. ε Δπξψπε ησλ Πεξηθεξεηψλ ) είλαη ε αλάπηπμε ηεο Διιάδαο κε ηδηαίηεξε ελίζρπζε ηεο αλάπηπμεο ησλ πεξηθεξεηψλ θαη αμηνπνίεζε ησλ ηδηαίηεξσλ ζπγθξηηηθψλ πιενλεθηεκάησλ θάζε πεξηνρήο. Απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηελ αλάπηπμε είλαη ε αεηθνξία απηήο. Ζ αεηθφξνο αλάπηπμε ηεο ειιεληθήο πεξηθέξεηαο απνηειεί ηελ νινθιήξσζε ηεο ζηξαηεγηθήο επηινγήο ηεο αλάπηπμεο ηεο Διιάδαο κέζσ ησλ πεξηθεξεηψλ ηεο. Κάζε πεξηθέξεηα ηεο Διιεληθήο επηθξάηεηαο έρεη θάπνηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά, σζηφζν θάπνηα ραξαθηεξηζηηθά είλαη θνηλά ζηηο πεξηζζφηεξεο, αλ φρη ζε φιεο, ηηο πεξηθέξεηεο. Έλα απφ απηά, ην θπξηφηεξν ίζσο, είλαη φηη θάζε πεξηθέξεηα είλαη σο πξνο ηελ αλάπηπμε ηεο ζε κηθξφηεξν ή κεγαιχηεξν βαζκφ, κία κηθξνγξαθία ηεο αλάπηπμεο ηεο Διιάδαο, δειαδή κία θεληξηθή πφιε,ζπλήζσο ε δηνηθεηηθή πξσηεχνπζα ηεο πεξηθέξεηαο, ζπγθεληξψλεη ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο αλάπηπμεο πιεξψλνληαο γηα απηφ έλα ηδηαίηεξα πςειφ πεξηβαιινληηθφ ηίκεκα ελψ ε ππφινηπε πεξηθέξεηα αληηκεησπίδεη έληνλα πξνβιήκαηα ππαλάπηπμεο θαη κείσζεο ηνπ πιεζπζκνχ ηεο. Έλα αθφκε ραξαθηεξηζηηθφ ησλ πεξηζζφηεξσλ ειιεληθψλ πεξηθεξεηψλ, φπσο θαη ηεο Διιάδαο, είλαη ε δπζθνιία πξφζβαζεο θαη επηθνηλσλίαο κε ηελ επξχηεξε ελδνρψξα θαη ηνλ θπζηθφ νηθνλνκηθφ ρψξν θάζε πεξηθέξεηαο. Ωζηφζν είλαη γεγνλφο φηη ηα ηειεπηαία ρξφληα απηή ε αδπλακία αληηκεησπίδεηαη φιν θαη πην απνηειεζκαηηθά θαη δπλακηθά κε έλα ζπλδπαζκφ έξγσλ ππνδνκήο, ηερλνινγίαο, θαη επξχηεξσλ πνιηηηθψλ εμειίμεσλ. Σν γεγνλφο απηφ ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ Δπξσπατθή ελνπνίεζε θαη ηελ εκβάλζπλζε θαη νινθιήξσζε ηεο θνηλήο αγνξάο θέξλεη λέεο επθαηξίεο αιιά θαη πξνθιήζεηο. Σα πάληα εμειίζζνληαη θαη αιιάδνπλ θαη ε αιιαγή ζπρλά είλαη επίπνλε θαη απαηηεηηθή φζν θαη αλαπφθεπθηε. Σφζν απφ ηε θχζε ηεο ζρνιήο, σο Δζληθή ρνιή Σνπηθήο Απηνδηνίθεζεο, φζν θαη απφ ην αληηθείκελν ηνπ ηκήκαηνο νηθνλνκηθήο δηαρείξηζεο ην δεηνχκελν σο ηειηθή 23

24 εξγαζία ήηαλ απηή λα ζπλδέεηαη κε ηελ πεξηθέξεηα ζε ηνπηθφ επίπεδν,δηαηεξψληαο ηαπηφρξνλα ηε ζχλδεζε κε ηνλ επηηειηθφ ξφιν ηνπ θξάηνπο. Ζ επηινγή ηεο παξνχζαο εξγαζίαο, σο ζέκα Αεηθφξνο αλάπηπμε θαη πεξηβάιινλ ζην Ννκφ Κνδάλεο πξνζπάζεζε λα θαιχςεη απηνχο ηνπο ζηφρνπο. Ωο πξνο ηνλ ηξφπν πινπνίεζεο θαη επεμεξγαζίαο αθνινπζήζεθε ην κνληέιν απφ ην γεληθφηεξν ζην εηδηθφηεξν, απφ ην θνηλφ ζην κνλαδηθφ. Ωο πξνο ηελ πνξεία ηεο εξγαζίαο ζην πξψην κέξνο γίλεηαη κία ζχληνκε παξνπζίαζε ηεο πεξηθέξεηαο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ψζηε λα δνζεί κία εηθφλα ηεο επξχηεξεο πεξηνρήο ζηελ νπνία εληάζζεηαη ην εηδηθφηεξν ηνπ Ννκνχ Κνδάλεο παξνπζηάδνληαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο πεξηνρήο, ε ησξηλή νηθνλνκηθή δηάξζξσζε θαη θαηάζηαζε, νη επθαηξίεο θαη απεηιέο, αθνινπζεί, σο εμεηδίθεπζε, ε ίδηα ζρεδφλ ζεηξά παξνπζίαζεο γηα ηνλ Ννκφ Κνδάλεο κε ηδηαίηεξε αλαθνξά ζηα ραξαθηεξηζηηθά πνπ απνηεινχλ ηελ ηδηαηηεξφηεηα ηνπ λνκνχ φπσο γηα παξάδεηγκα ε έληνλε παξνπζία θαη δξαζηεξηνπνίεζε ηεο ΓΔΖ γηα ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο, ζηε ζπλέρεηα παξνπζηάδεηαη ε θαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο απαηηήζεηο ηδηαηηεξφηεηεο θαη επηβαξχλζεηο, ηέινο γίλεηαη κία πξνζπάζεηα εληαίαο δηαρείξηζεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο θαη πεξηβάιινληνο ππφ ηελ έλλνηα ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο ηεο πεξηθέξεηαο αθνινπζψληαο θαη πάιη ην ζρήκα απφ ην γεληθφηεξν ζην εηδηθφηεξν, απφ ην θνηλφ ζε θάζε πεξηθέξεηα θαη λνκφ ζηα εηδηθφηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ππφ εμέηαζεο πεξηνρήο. Οη πεγέο, ηα κέζα,θαη ην πιηθφ πνπ παξνπζηάδεηαη αθνινπζεί κία παξφκνηα ινγηθή. Καηαξρήλ παξνπζηάδεηαη ε βάζε σο έλλνηα, ππνρξεψζεηο, απφςεηο, ζηφρνπο, δηαηάμεηο. Αθνινπζεί ε παξνπζίαζε ηεο ζπλέρεηαο ησλ εμειίμεσλ κέρξη θαη ησλ δπλαηφλ πην πξφζθαησλ ζηνηρείσλ κία ζχγθξηζε,κία απνηίκεζε θαη κία θαηά ην δπλαηφλ πην αληηθεηκεληθή θξίζε. ηνηρεία θαη απφςεηο αληιήζεθαλ θαηαξρήλ απφ ηνπο επίζεκνπο θξαηηθνχο θαη δηνηθεηηθνχο θνξείο (ππνπξγεία, ΔΤΔ, πεξηθέξεηα, λνκφ δήκν θιπ.). Ωο πξνζπάζεηα λα δνζεί κία αληηθεηκεληθφηεηα ζηνηρεία αληιήζεθαλ θαη απφ δηεζλείο νξγαληζκνχο ηδηαίηεξα απφ εθζέζεηο δηεζλψλ νξγαληζκψλ (ΟΟΑ,ΔΔ ), απφ κε θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο ( WWF, GREENPEACE ) απφ ηνπο ππφ εμέηαζε ηδησηηθνχο θνξείο θαη εηαηξείεο ηεο ππφ εμέηαζεο πεξηνρήο ( ΓΔΖ, Αλαπηπμηαθή Κνδάλεο, ΚΔΠΔ ) θαζψο θαη απφ ην παλεπηζηήκην θαη ην ΣΔΗ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Πξέπεη επίζεο λα ππνγξακκηζηεί φηη έγηλε πξνζπάζεηα ψζηε ν ηξφπνο εμέηαζεο ηνπ δεηήκαηνο ηεο εξγαζίαο λα απνηειέζεη, θαηαξρήλ σο δηαδηθαζία θαη θαηά δεχηεξνλ σο κέζνδνο εθαξκνγήο θαη κειέηεο, έλα ιεηηνπξγηθφ πξαθηηθφ θαη επέιηθην ζρήκα. 24

25 Έλα ζρήκα, έλαλ αιγφξηζκν, πνπ ε κεζνδνινγία θαη ν ηξφπνο πξνζέγγηζεο,εμέηαζεο θαη εμαγσγήο ζπκπεξαζκάησλ θαη ιχζεσλ λα κπνξεί λα εθαξκνζηεί, κε ηηο απαξαίηεηεο πξνζαξκνγέο ζε παξφκνηεο θαη παξεκθεξείο ππνζέζεηο θαη αληηθείκελα κειέηεο. Ωζηφζν, ιφγσ θαη ηεο θχζεο ηεο κειέηεο, ηεο αλάγθεο ηεθκεξίσζεο, πξαγκαηηζκνχ θαη αληηθεηκεληθφηεηαο, δελ ήηαλ δπλαηφλ λα απνβάιεη ηνλ ηερλνθξαηηθφ ραξαθηήξα πνπ ζε νξηζκέλεο πεξηπηψζεηο, ηδίσο ζηελ παξνπζίαζε ζηνηρείσλ, κπνξεί λα γίλεηαη θνπξαζηηθφο, έγηλε σζηφζν πξνζπάζεηα λα παξνπζηαζηνχλ ελ ζπληνκία ψζηε λα ππάξρεη ε απαξαίηεηε ηεθκεξίσζε θαη αληηθεηκεληθφηεηα ρσξίο ππεξβνιηθή πξνζήισζε ζηε ιεπηνκέξεηα. 25

26 1. Σαπηόηεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο 1.1. Γεσγξαθηθά κνξθνινγηθά ζηνηρεία 1 Ζ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο βξίζθεηαη ζην βνξεηνδπηηθφ ηκήκα ηεο Διιάδαο θαη ζπλνξεχεη κε ηελ Αιβαλία θαη ηελ FYROM. Απνηειείηαη απφ ηνπο Ννκνχο Γξεβελψλ, Καζηνξηάο, Κνδάλεο θαη Φιψξηλαο θαη έρεη έδξα ηελ Κνδάλε, πνπ απνηειεί ηελ Πξσηεχνπζα ηνπ νκψλπκνπ Ννκνχ. 1 Πεξηθεξεηαθό Δπηρεηξεζηαθό Πξόγξακκα (ΠΔΠ) Γπη. Μαθεδνλίαο Πεξηθεξεηαθό Δπηρεηξεζηαθό Πξόγξακκα (ΠΔΠ) Γπη. Μαθεδνλίαο πκπιήξσκα Πξνγξακκαηηζκνύ 3 ε ΔΚΓΟΖ Ννέκβξηνο Πεξηθεξεηαθό Δπηρεηξεζηαθό Πξόγξακκα (ΠΔΠ) Γπηηθήο Μαθεδνλίαο Αλαζεώξεζε ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΟ, ΥΧΡΟΣΑΞΗΑ ΚΑΗ ΓΖΜΟΗΧΝ ΔΡΓΧΝ Δζληθό ηξαηεγηθό ρέδην Αλάπηπμεο (ΔΑ), πεξηόδνπ Άμνλαο Πξνηεξαηόηεηαο Πεξηβάιινλ - Αεηθόξνο Αλάπηπμε ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΑΝΑΠΣΤΞΖ Σνκέαο Δλέξγεηαο Φπζηθώλ Πόξσλ ΔΗΖΓΖΖ ΣΖ ΘΔΜΑΣΗΚΖ ΤΝΑΝΣΖΖ ΓΗΑ ΣΖΝ «ΑΔΗΦΟΡΟ ΑΝΑΠΣΤΞΖ» Ζ Διιεληθή ηξαηεγηθή πξνο ηε Βηώζηκε Αλάπηπμε Ζ Διιεληθή ηξαηεγηθή πξνο ηε Βηώζηκε Αλάπηπμε απνηειεί πξντόλ ζπλεξγαζίαο ησλ ππεξεζηώλ ηνπ ΤΠΔΥΧΓΔ, ηνπ ΔΚΠΑΑ θαη εηδηθώλ εκπεηξνγλσκόλσλ. πλεηζέθεξαλ ζέζεηο, θείκελα θαη ζπκπιεξσκαηηθέο πιεξνθνξίεο ην Τπνπξγείν Οηθνλνκίαο θαη Οηθνλνκηθώλ (Γηεύζπλζε Γηεζλώλ Οξγαληζκώλ θαη Πνιηηηθώλ), ην Τπνπξγείν Δζσηεξηθώλ, Γεκόζηαο Γηνίθεζεο & Απνθέληξσζεο, ην Τπνπξγείν Αλάπηπμεο (Γεληθή Γξακκαηεία Βηνκεραλίαο), ην Τπνπξγείν Γεσξγίαο (Γεληθή Γξακκαηεία Αγξνηηθήο Πνιηηηθήο θαη Γηεζλώλ ρέζεσλ, Γεληθή Γηεύζπλζε Αιηείαο), ην Τπνπξγείν Μεηαθνξώλ θαη Δπηθνηλσληώλ (Γεληθή Γηεύζπλζε Μεηαθνξώλ), θαη ην Τπνπξγείν Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο (Γηεύζπλζε Πξνζηαζίαο Θαιαζζίνπ Πεξηβάιινληνο). Πξνγξακκαηηθή Πεξίνδνο ΔΠΗΥΔΗΡΖΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ - ΘΡΑΚΖ Γνκή Πξνηάζεσλ Πεξηθέξεηαο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ελόςεη ηνπ 1νπ Δζληθνύ Αλαπηπμηαθνύ πλεδξίνπ πεξηόδνπ ΔΠΗΥΔΗΡΖΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝ & ΑΔΗΦΟΡΟ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΗΣΑΜΔ Αλδξέαο Παπαληξένπ ΚΡΗΣΗΚΖ ΑΠΟΣΗΜΖΖ ΣΖ ΚΑΣΑΣΑΖ ΣΟΤ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΟ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ Κείκελν έξεπλαο Ηνύληνο,

27 Ζ Γπηηθή Μαθεδνλία έρεη έθηαζε ρικ 2 θαη θαηαιακβάλεη ην 7,2 % ηεο ζπλνιηθήο έθηαζεο ηεο ρψξαο. Δίλαη πεξηνρή θαη εμνρήλ νξεηλή, κε ην 82 % ηνπ εδάθνπο ηεο λα θαιχπηεηαη απφ νξεηλέο θαη εκηνξεηλέο εθηάζεηο. Ζ Πεξηθέξεηα έρεη ζεκαληηθνχο θπζηθνχο πφξνπο φπσο ελεξγεηαθά νξπθηά, κεηαιιεχκαηα, δάζε (50 % ηεο ζπλνιηθήο ηεο έθηαζεο), βνζθφηνπνπο θαη ην 65 % ησλ επηθαλεηαθψλ πδάηηλσλ πφξσλ ηεο ρψξαο Πιεζπζκόο Ο πιεζπζκφο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο αλέξρεηαη ζε θαηνίθνπο (ΔΤΔ 1998) θαη αληηζηνηρεί ζην 2,9 % ηνπ ζπλνιηθνχ πιεζπζκνχ ηεο ρψξαο. Ο ξπζκφο αχμεζεο ηνπ πιεζπζκνχ ηελ πεξίνδν είλαη 1,66%, ιίγν κεγαιχηεξνο απφ ηνλ αληίζηνηρν ηεο ρψξαο (1,56%). Ζ πιεζπζκηαθή ππθλφηεηα ηεο Πεξηθέξεηαο είλαη 32 θαη. αλά ηεηξ. ρικ. έλαληη 79,7 ηεο ρψξαο. Ο αζηηθφο πιεζπζκφο αλέξρεηαη ζην 29% ηνπ ζπλνιηθνχ πιεζπζκνχ, ν εκηαζηηθφο ζην 15% θαη ν αγξνηηθφο ζην 56% αληίζηνηρα. Πίλαθαο 1 :Πιεζπζκηαθή θαηαλνκή ζηε Γπη. Μαθεδνλία ΘΟΕΑΛΖ ΠΣΟΙ/ΓΑ ΓΡΔΒΔΛΑ ΓΔΘΑΣΖ ΘΑΣΟΡΗΑ ΑΡΓΟ ΟΡΔΣΗΘΟ ΦΙΩΡΗΛΑ ΑΚΤΛΣΑΗΟ ΠΙΖΘΤΚΟ

28 1.3. Πεξηθεξεηαθό Α.Δ.Π Σν θαηά θεθαιήλ Α.Δ.Π ηεο Πεξηθέξεηαο αλέξρεηαη ζην 103% ηνπ κέζνπ θαηά θεθαιήλ Α.Δ.Π ηεο ρψξαο γηα ην έηνο 2003, παξνπζηάδνληαο θάκςε ζε ζρέζε κε ην αληίζηνηρν ηνπ 1989 πνπ ήηαλ 103,6 %. Ζ Πεξηθέξεηα παξάγεη ην 2,6% ηνπ Α.Δ.Π ηεο ρψξαο. ηνλ πξσηνγελή ηνκέα παξάγεηαη ην 13,4%, ζην δεπηεξνγελή ην 47,5% θαη ζηνλ ηξηηνγελή ην 39,1% ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ Α.Δ.Π Αλζξώπηλν Γπλακηθό Απαζρόιεζε Αλεξγία Ο νηθνλνκηθά ελεξγφο πιεζπζκφο ηεο Πεξηθέξεηαο αλέξρεηαη ζε 120,8 ρηι. θαηνίθνπο ελψ νη απαζρνινχκελνη ζε 103,2 ρηι. άηνκα (1997). Ζ δηαρξνληθή εμέιημε ηνπ ελεξγνχ πιεζπζκνχ ηα ηειεπηαία ρξφληα παξνπζηάδεη αχμεζε (κε εμαίξεζε ην 1996) ελψ ν αξηζκφο ησλ απαζρνινχκελσλ παξνπζηάδεη δηαθπκάλζεηο ( αχμεζε ζηε δηεηία , ζεκαληηθή πηψζε ην δηάζηεκα , θαη έθηνηε απμάλεηαη). Σν 23,5 % ησλ απαζρνινχκελσλ εξγάδεηαη ζηνλ πξσηνγελή ηνκέα, ην 32,9 % ζηνλ δεπηεξνγελή θαη ην 43,6% ζηνλ ηξηηνγελή. Σα ηειεπηαία ρξφληα παξαηεξείηαη κηα κείσζε ηεο απαζρφιεζεο ζηνλ πξσηνγελή θαη δεπηεξνγελή ηνκέα θαη αχμεζε ζηνλ ηξηηνγελή. Σν πνζνζηφ αλεξγίαο ζηελ Πεξηθέξεηα θζάλεη ην 14,5% ην έηνο 1997, κε ηάζεηο κείσζεο ζχκθσλα κε ζηνηρεία ηνπ 1998, παξακέλεη φκσο πςειφηεξν ηνπ αληίζηνηρνπ εζληθνχ. Ο δείθηεο αλεξγίαο ζηνπο λένπο ειηθίαο εηψλ είλαη ηδηαίηεξα πςειφο 46,9 %. Σν πνζνζηφ καθξνρξφληαο αλεξγίαο είλαη πςειφηεξν απφ απηφ ηεο ρψξαο (63,1% έλαληη 57,1 % ). Σν πνζνζηφ ησλ αλέξγσλ γπλαηθψλ ζηελ Πεξηθέξεηα είλαη κεγαιχηεξν απφ ην πνζνζηφ αλεξγίαο ησλ γπλαηθψλ ζηελ ρψξα ( 23,4 % έλαληη 15,9 %). Σν γεληθφ επίπεδν κφξθσζεο ηεο Πεξηθέξεηαο ζεσξείηαη ρακειφηεξν απφ ην αληίζηνηρν ηεο ρψξαο. Σν εξγαηηθφ δπλακηθφ κε εθπαίδεπζε κέρξη θαη ην Γεκνηηθφ αλέξρεηαη ζε 45,2 % ηνπ ελεξγνχ πιεζπζκνχ, ελψ ην 35,7 % θαηέρεη απνιπηήξην Γπκλαζίνπ ή Λπθείνπ θαη ην 19,2% θαηέρεη πηπρίν αλψηεξσλ ή αλψηαησλ ζπνπδψλ. 28

29 1.5. Παξαγσγηθό Πεξηβάιινλ Πξσηνγελήο ηνκέαο Ο πξσηνγελήο ηνκέαο ηεο νηθνλνκίαο είλαη ηδηαίηεξα αλαπηπγκέλνο ζηνπο ηξεηο απφ ηνπο ηέζζεξηο Ννκνχο ηεο Πεξηθέξεηαο θαη ζπγθεθξηκέλα ζηνπο Ννκνχο Γξεβελψλ, Φιψξηλαο θαη Καζηνξηάο θαη πνιχ ιηγφηεξν ζηνλ Ννκφ Κνδάλεο. Σν ΑΔΠ ηνπ πξσηνγελή ηνκέα θαηαιακβάλεη ην 11% ηνπ ΑΔΠ ηνπ πξσηνγελή ηεο ρψξαο, πνζνζηφ ηδηαίηεξα ζεκαληηθφ. Παξνπζηάδεηαη ην θαηλφκελν εγθαηάιεηςεο ηεο θηελνηξνθίαο, ελψ παξά ην πινχζην πδάηηλν δπλακηθφ, ην πνζνζηφ ησλ αξδεπφκελσλ εθηάζεσλ βξίζθεηαη ζε ρακειά επίπεδα. Δίλαη ε κνλαδηθή Πεξηθέξεηα κε ζεκαληηθή παξαγσγή θξφθνπ. Σα θπξηφηεξα γεσξγηθά πξντφληα ηα νπνία παξάγεη ε Πεξηθέξεηα είλαη ηα κήια θαη ην ζηηάξη. ηελ Πεξηθέξεηα αλαινγεί ην 16% ηεο εγρψξηαο παξαγσγήο κήισλ θαη ην 15% ηεο ζπλνιηθήο παξαγσγήο ζίηνπ. Άιια ζεκαληηθά πξντφληα ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο είλαη ηα γαιαθηνθνκηθά, ηα θαζφιηα, ηα θεπεπηηθά θιπ Γεπηεξνγελήο ηνκέαο Ο δεπηεξνγελήο ηνκέαο είλαη ν ηζρπξφηεξνο ηνκέαο παξαγσγηθήο δξαζηεξηφηεηαο ηεο Πεξηθέξεηαο αλ θαη παξνπζηάδεη κείσζε ηνπ πνζνζηνχ ζπκκεηνρήο ηνπ ζην ζπλνιηθφ Αθαζάξηζην Πξντφλ ηεο Πεξηθέξεηαο.. Οη Ννκνί Καζηνξηάο θαη Κνδάλεο, ραξαθηεξίδνληαη απφ ηε κεγαιχηεξε κεηαπνηεηηθή δξαζηεξηφηεηα ζηελ Πεξηθέξεηα. Ζ πνιχ κεγάιε ζπκκεηνρή ηνπ δεπηεξνγελνχο ηνκέα ζην ΑΔΠ νθείιεηαη θπξίσο ζηε ζπγθέληξσζε εμνξπθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ θαη ηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζηνλ άμνλα Πηνιεκατδαο - Κνδάλεο - Ακπληαίνπ. ηε Γπηηθή Μαθεδνλία παξάγεηαη ην 70% ηεο ζπλνιηθήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ηεο ρψξαο, εθ ησλ νπνίσλ ην 50% παξάγεηαη ζην Ννκφ Κνδάλεο. εκαληηθή είλαη θαη ε ζπκβνιή ηνπ κεηαπνηεηηθνχ θιάδνπ δέξκαηνο γνχλαο πνπ ζπγθεληξψλεηαη ζην λνκφ Καζηνξηάο θαη ηελ πεξηνρή ηεο ηάηηζηαο. 29

30 Σξηηνγελήο ηνκέαο Ο ηνκέαο ηνπ εκπνξίνπ θαη ησλ ππεξεζηψλ ζηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ζπγθεληξψλεη ζεκαληηθφ αξηζκφ θαηαζηεκάησλ θαη απαζρνινπκέλσλ, θπξίσο ιφγσ ηεο απνκφλσζήο ηεο απφ ηα κεγάια αζηηθά θέληξα ηεο ρψξαο. ηνλ θιάδν ησλ ρξεκαηνπηζησηηθψλ ππεξεζηψλ νη δξαζηεξηφηεηεο πνπ είλαη αλεπηπγκέλεο είλαη απηέο ησλ ρξεκαηνπηζησηηθψλ νξγαληζκψλ θαη ησλ αζθαιεηψλ. Σν ρνλδξηθφ εκπφξην ππνρσξεί κπξνζηά ζηελ επέθηαζε ησλ θαηαζηεκάησλ ιηαληθνχ εκπνξίνπ. Σν ιηαληθφ εκπφξην εθζπγρξνλίδεηαη, αλαβαζκίδνληαη νη εκπνξηθέο ππεξεζίεο θαη ζπγθεληξψλεηαη ζηα αζηηθά θέληξα ηεο Πεξηθέξεηαο. Γεληθά, ζηνλ ηνκέα ησλ απνζεθεχζεσλ, ηνπ εκπνξίνπ θαη ησλ ππεξεζηψλ δεκηνπξγνχληαη λέεο ζπλζήθεο κε ηελ πξννπηηθή ησλ αγνξψλ ηεο Βαιθαληθήο πνπ ζπλνξεχνπλ κε ηε Γπηηθή Μαθεδνλία. Ζ αλάπηπμε ησλ ππεξεζηψλ Δ&Σ βξίζθεηαη ζε ρακειφ επίπεδν. Ζ Πεξηθέξεηα ζηεξείηαη θάπνηνπ Αλψηαηνπ Δθπαηδεπηηθνχ Ηδξχκαηνο, δηαζέηεη φκσο ζρνιέο ηκεκάησλ ηνπ ΑΠΘ θαη Σερλνινγηθφ Δθπαηδεπηηθφ Ίδξπκα. ηελ Γπηηθή Μαθεδνλία ζπγθεληξψλεηαη κφιηο ην 3,5% ηνπ ζπλφινπ ησλ εξεπλεηηθψλ ηδξπκάησλ ηεο ρψξαο θαη βξίζθεηαη ζηελ έλαηε ζέζε κεηαμχ ησλ Πεξηθεξεηψλ ηεο ρψξαο (1993). Ζ αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ ζηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο είλαη ηδηαίηεξα ρακειή. Πξφθεηηαη γηα πεξηνρή ππνδνρήο ρακεινχ αξηζκνχ ηνπξηζηψλ, ζηε ζπληξηπηηθή ηνπο πιεηνςεθία Διιήλσλ. Ζ μελνδνρεηαθή ππνδνκή ηεο Πεξηθέξεηαο είλαη αλεπαξθήο. Ωζηφζν, ν ηνπξηζκφο ζηελ Πεξηθέξεηα παξνπζηάδεη έληνλε απμεηηθή πνξεία ηα ηειεπηαία ρξφληα. πγθεθξηκέλα, φζνλ αθνξά ηηο δηαλπθηεξεχζεηο πξαγκαηνπνηήζεθε αχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 30,7% ζην δηάζηεκα Αχμεζε παξνπζηάδεη θαη ε πιεξφηεηα ησλ μελνδνρεηαθψλ θαηαιπκάησλ φπνπ απφ ην 33,7% ην 1995 αλήιζε ζην 40,8% ην Ζ Πεξηθέξεηα ηέινο, δηαζέηεη ζεκαληηθνχο πνιηηηζηηθνχο πφξνπο, φπσο π.ρ. αξραηνινγηθά κλεκεία, ελδηαθέξνπζεο βπδαληηλέο θαη κεηαβπδαληηλέο εθθιεζίεο, ηζηνξηθά θαη ιανγξαθηθά κνπζεία, παξαδνζηαθά αξρνληηθά θ.ά. 30

31 1.6. Τπνδνκέο Πνηόηεηα Εσήο Μεηαθνξέο Ζ κνξθνινγία ηνπ εδάθνπο ηεο Πεξηθέξεηαο θαη ε γεσγξαθηθή ηεο ζέζε ζπληεινχλ ζηελ απνκφλσζή ηεο απφ ηελ ππφινηπε ρψξα. ην πξφβιεκα ηεο κνξθνινγίαο, πξέπεη λα ζεκεησζεί φηη έλα κεγάιν κέξνο ηνπ ζπγθνηλσληαθνχ δηθηχνπ παξακέλεη δχζβαην γηα κεγάιεο πεξηφδνπο ηνπ ρεηκψλα, ιφγσ θαηξηθψλ ζπλζεθψλ. Έλα κεγάιν ηκήκα ηεο θαηαζθεπαδφκελεο Δγλαηίαο Οδνχ δηέξρεηαη κέζα απφ ηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Ζ νινθιήξσζή ηεο θαη ε δεκηνπξγία ησλ θάζεησλ αμφλσλ πνπ ζα ηε ζπλδένπλ κε ηα κεγάια αζηηθά θέληξα ηεο Πεξηθέξεηαο ζα βνεζήζνπλ ζηε ζχλδεζε κε ηελ Κεληξηθή Διιάδα θαη ηηο γεηηνληθέο ρψξεο. Σν ελδνπεξηθεξεηαθφ νδηθφ δίθηπν θαιχπηεη ζε ηθαλνπνηεηηθφ βαζκφ ηηο αλάγθεο ηεο Πεξηθέξεηαο. Σν ζηδεξνδξνκηθφ δίθηπν ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο είλαη αλεπαξθέο θαη θαιχπηεηαη απφ δίθηπν κνλήο θαηεχζπλζεο κήθνπο 170 ρικ.. Σέινο, ε Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο εμππεξεηείηαη απφ ηα αεξνδξφκηα Καζηνξηάο θαη Κνδάλεο Τγεία - Πξόλνηα Πξφθεηηαη γηα κία νκάδα ππνδνκψλ ζηελ νπνία ε Πεξηθέξεηα παξνπζηάδεη αθφκε πζηέξεζε ζε ζρέζε κε ην κέζν επίπεδν ηεο ρψξαο, ραξαθηεξηζηηθφ είλαη φηη ε Γπηηθή Μαθεδνλία ζηεξείηαη Πεξηθεξεηαθνχ Ννζνθνκείνπ Δθπαίδεπζε Γεληθά ζηηο ππνδνκέο εθπαίδεπζεο ε Πεξηθέξεηα έρεη πςειφηεξνπο δείθηεο απφ ην κέζν φξν ηεο ρψξαο. Δπίζεο, έρεη ηε δεχηεξε πςειφηεξε, κεηά ηελ Αηηηθή, αλαινγία καζεηψλ δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο αλά θαηνίθνπο (83 έλαληη 78 κέζνπ φξνπ ρψξαο) Άιιεο θαηεγνξίεο ππνδνκώλ Σν επίπεδν ηειεπηθνηλσληψλ ηεο Πεξηθέξεηαο ηελ ηειεπηαία δεθαεηία έρεη βειηησζεί ζεκαληηθά. Σν ηειεπηθνηλσληαθφ δίθηπν ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ραξαθηεξίδεηαη 31

32 ζήκεξα πιήξεο θαη ζχγρξνλν. ιεο νη βαζηθέο εζσηεξηθέο γξακκέο ηνπ δηθηχνπ έρνπλ αλαλεσζεί θαη αληηθαηαζηαζεί κε θαιψδηα νπηηθψλ ηλψλ, ελψ νη ζπλδέζεηο ησλ θχξησλ αμφλσλ πνπ είλαη ε Κνδάλε - Βέξνηα - Θεζζαινλίθε θαη έξβηα - Λάξηζα πινπνηείηαη κε νκναμνληθά θαιψδηα. ζνλ αθνξά ηελ ελέξγεηα, φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί, ε Γπηηθή Μαθεδνλία είλαη ην κεγαιχηεξν ελεξγεηαθφ θέληξν ηεο ρψξαο (75% ηεο παξαγφκελεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο) θαη έλα απφ ηα κεγαιχηεξα ηεο Δπξψπεο. ηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ιεηηνπξγεί κία κφλν Βηνκεραληθή Πεξηνρή ζηε Φιψξηλα. Απηή ηδξχζεθε ην 1983 θαη έρεη ζπλνιηθή έθηαζε 1000 ζηξεκκάησλ. χκθσλα κε ην ΠΓ 136/86 έρνπλ ζεζκνζεηεζεί νη Βηνκεραληθέο Πεξηνρέο Καζηνξηάο, Κνδάλεο θαη Γξεβελψλ, νη νπνίεο φκσο δελ έρνπλ ηεζεί ζε ιεηηνπξγία. ε πξψηε θάζε αλακέλεηαη ε έλαξμε θαηαζθεπήο ηεο ΒΗ.ΠΔ Κνδάλεο, πνπ βξίζθεηαη ζηε θάζε πινπνίεζεο. Δπηπιένλ δεκηνπξγείηαη ην Δθζεζηαθφ Κέληξν ζηα Κνίια Κνδάλεο, ην ΒΗΟΠΑ μχινπ-επίπινπ Κνδάλεο, ην ΒΗΟΠΑ Δξάηπξαο θαη έρεη νινθιεξσζεί ην ΒΗΟΠΑ ηάηηζηαο Φπζηθό θαη αλζξσπνγελέο πεξηβάιινλ Αμηόινγα θαη επαίζζεηα νηθνζπζηήκαηα Ζ Πεξηθέξεηα δηαζέηεη πνιιά θαη πινχζηα νηθνζπζηήκαηα. ιεο νη ιίκλεο απνηεινχλ ζεκαληηθνχο πγξνβηφηνπνπο, ελψ νη νξεηλνί φγθνη θηινμελνχλ ζπάληα θαη αμηφινγα είδε ρισξίδαο θαη παλίδαο. Γχν απφ ηνπο δέθα εζληθνχο δξπκνχο ηεο ρψξαο βξίζθνληαη κέζα ζηα φξηα ηεο Πεξηθέξεηαο. Ο νηθνινγηθφο πινχηνο ηεο Πεξηθέξεηαο είλαη ρσξηθά ζπγθεληξσκέλνο ζε ηξεηο θχξηεο δψλεο. Σελ νξνζεηξά ηεο Πίλδνπ ζην δπηηθφ άθξν, ηνλ θεληξηθφ άμνλα Πξέζπεο- Βίηζη- ηληάηζηθν θαη Βνχξηλνο θαη ηε ΝΓ ισξίδα Βειβεληφο- ιίκλε Πνιχθπηνπ. Οη δχν πξψηεο δψλεο ιφγσ ηεο ειάρηζηεο θαη ήπηαο αλζξσπνγελνχο παξέκβαζεο έρνπλ δηαηεξήζεη ηνπο κεραληζκνχο αλαλέσζεο θαη επηβίσζεο ησλ νηθνζπζηεκάησλ πνπ θηινμελνχλ θαζψο επίζεο θαη ηα αηζζεηηθά ηνπο ραξαθηεξηζηηθά. 32

33 Τγξνβηόηνπνη Ζ Πεξηθέξεηα δηαζέηεη ην 65% ησλ επηθαλεηαθψλ πδάησλ ηεο ρψξαο (10 ιίκλεο, πδξνγξαθηθφ δίθηπν Αιηάθκνλα θαη άιισλ πνηακψλ). Ο ζεκαληηθφηεξνο είλαη απηφο ησλ Πξεζπψλ πνπ εθηφο απφ ηελ πξνζηαζία ηνπ σο Δζληθφο δξπκφο έρεη ραξαθηεξηζζεί πεξηνρή εηδηθήο πξνζηαζίαο κε ηελ νδεγία 79/409 ηεο Δ.Δ. θαη πγξνβηφηνπνο δηεζλνχο ζεκαζίαο. Ζ ρισξίδα θαη θπξίσο ε παλίδα ηνπ ραξαθηεξίδεηαη πινχζηα θαη ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο ζπάληα, κε παξνπζία εηδψλ κνλαδηθψλ παγθνζκίσο. Οη ζεκαληηθφηεξνη θίλδπλνη πνπ απεηινχλ ηνλ ζπγθεθξηκέλν πγξνβηφηνπν είλαη: ε ιαζξνζεξία, ν εθζπγρξνληζκφο ησλ αιηεπηηθψλ κεζφδσλ, ε ζπξξίθλσζε ησλ πγξνιίβαδσλ (ηφπνη αλαπαξαγσγήο ςαξηψλ), ε επέθηαζε ησλ αξδεπηηθψλ έξγσλ, ε ελαπφζεζε κπαδψλ θαη απνξξηκκάησλ απφ ηνπο νηθηζκνχο θαη ε γεληθή ππνβάζκηζε ιφγσ ησλ θπηνθαξκάθσλ θαη ιηπαζκάησλ κέζσ ηεο επηθαλεηαθήο απνξξνήο ησλ λεξψλ. Οη ππφινηπεο ιίκλεο εμαθνινπζνχλ λα έρνπλ πξνβιήκαηα απφ ην απμαλφκελν ξππαληηθφ θνξηίν πνπ δέρνληαη απφ ηηο γεσξγηθέο θαιιηέξγεηεο θαη ηα αζηηθά ιχκαηα θαη παξνπζηάδνπλ ηάζεηο ππεξηξνθηζκνχ θαη απμαλφκελεο αληζνξξνπίαο ησλ νηθνζπζηεκάησλ ηνπο (Καζηνξηά, Βεγνξίηηδα, Υεηκαδίηηδα, Εάδαξε, Πεηξψλ θαη ιίκλε Πνιπθχηνπ) Γάζε Σα δάζε ηεο Πεξηθέξεηαο, ιφγσ ηεο έθηαζεο θαη ρσξηθήο ζπλέρεηάο ηνπο, απνηεινχλ ζεκαληηθνχο βηφηνπνπο αιιά θαη παξάγνληεο πξνζηαζίαο ηνπ επξχηεξνπ πεξηβάιινληνο. εκαληηθή ζεσξείηαη ε ζπκβνιή ηνπο ζηε κείσζε ησλ ρεηκαξηθψλ θαηλνκέλσλ, ηελ πξνζηαζία ησλ εδαθψλ απφ δηαβξψζεηο θαη ηελ αληηξξππαληηθή δξάζε ηνπο. Ο εζληθφο δξπκφο Βάιηα Κάιληα ζην Ν. Γξεβελψλ είλαη ην ζεκαληηθφηεξν δαζηθφ νηθνζχζηεκα. Ζ πνηθηιία ησλ εηδψλ ρισξίδαο θαη παλίδαο θαη ε ζπαληφηεηά ηνπο ην θαζηζηνχλ κνλαδηθφ (επηά είδε δξπφο, πέληε ζθελδάκνπ, ηξία πεχθεο, πνιιά θαη ζπάληα είδε πιαηχθπιισλ, καληηάξηα, ε θαθεηηά αξθνχδα, αγξηφγηδα, ιχθνη, αγξηφγαηνη, βίδξα, ν Γχπαο ν Αζπξνθάξεο, Υξπζαεηφο, ηαπξαεηφο, Πεηξίηεο, Υξπζνγέξαθαο, είδε λπρηφβησλ, θ.α.). 33

34 Άιια ζεκαληηθά δαζηθά νηθνζπζηήκαηα είλαη απηά ηνπ Βηηζίνπ, ηνπ ηληάηζηθνπ, θαη ηνπ Βνχξηλνπ (κνλαδηθφ απφ πιεπξάο πνηθηιίαο ζηελ πεξηνρή ηνπ Μεζηαλνχ Νεξνχ), θαζψο επίζεο θαη ην δάζνο ησλ Πηεξίσλ απφ πιεπξάο κεγέζνπο. Ωο ζεκαληηθφηεξνη θίλδπλνη γηα ηα δαζηθά νηθνζπζηήκαηα ηεο πεξηνρήο ζεσξνχληαη ε βφζθεζε θαη ην ιαζξαίν θπλήγη, ελψ θξίλεηαη σο απαξαίηεηε ε δηαηήξεζε ηνπ ήπηνπ ραξαθηήξα ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο Αμηόινγα ηνπία πσο αλαθέξζεθε πξνεγνπκέλσο, ν νηθνινγηθφο πινχηνο ηεο Πεξηθέξεηαο είλαη ρσξηθά ζπγθεληξσκέλνο ζε ηξεηο θχξηεο δψλεο: Σελ νξνζεηξά ηεο Πίλδνπ ζην δπηηθφ άθξν, ηνλ θεληξηθφ άμνλα Πξέζπεο- Βίηζη- ηληάηζηθν θαη Βνχξηλνο θαη ηε ΝΓ ισξίδα Βειβελδφο- ιίκλε Πνιχθπηνπ. Απφ κνξθνινγηθή άπνςε νη δχν πξψηεο δψλεο πξνζθέξνπλ έληνλεο ελαιιαγέο ηνπ θπζηθνχ ηνπίνπ κε δηαθνξεηηθά θπξίαξρα ζηνηρεία θάζε θνξά, πνπ ελαιιάζζνληαη απξφζκελα: ιίκλε, δάζνο, θνηιάδα, νξκεηηθφ πνηάκη, αιπηθφ ηνπίν, έληνλν αλάγιπθν, νξνπέδην. ε δεθάδεο ζεκεία ε αλζξσπνγελήο παξέκβαζε ζπληνλίζζεθε θαη αλαβάζκηζε αηζζεηηθά ην ηνπίν (πέηξηλα γεθχξηα ηνπ Ν. Γξεβελψλ, αζθεηαξηά ησλ Πξεζπψλ, Αληαξηηθφ, Νπκθαίν, Μαζηνξνρψξηα ηνπ Βνΐνπ). Ζ ηξίηε πεξηνρή Βειβελδνχ- Πηεξίσλ θπξηαξρείηαη απφ ηελ κεγάιε ηερλεηή ιίκλε Πνιπθχηνπ, ε νπνία ζήκεξα ζεσξείηαη εληαγκέλε θαη απνηειεί ζπκπιήξσκα ηνπ θπζηθνχ ηνπίνπ ησλ δαζηθψλ εθηάζεσλ ηνπ νξεηλνχ φγθνπ. ζνλ αθνξά ηνπο θίλδπλνπο ππνβάζκηζεο, επεηδή ε δηαηήξεζε ησλ αμηφινγσλ ηνπίσλ είλαη ζπλδεδεκέλε κε ηελ πξνζηαζία ησλ νηθνζπζηεκάησλ ηεο πεξηνρήο, ηαπηίδνληαη ζηελ νπζία κε ηνπο θηλδχλνπο πνπ δηαηξέρνπλ ηα νηθνζπζηήκαηα Πεγέο ξύπαλζεο - απνδέθηεο Ζ δξαζηεξηφηεηα ηεο ΓΔΖ θαηά κήθνο ηνπ άμνλα Κνδάλεο- Πηνιεκαΐδαο- Ακπληαίνπ έρεη δηαηαξάμεη ηελ νηθνινγηθή ηζνξξνπία ηεο πεξηνρήο Αηκόζθαηξα ήκεξα ην ζχλνιν ησλ ζηαζκψλ παξαγσγήο ελέξγεηαο δηαζέηνπλ ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα θαη έρεη κεησζεί ε εθπνκπή αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ ζην 2% πεξίπνπ. κσο ε ξχπαλζε ηεο αηκφζθαηξαο δελ έρεη κνλαδηθή αηηία ηελ θαχζε ιηγλίηε. Ζ εμφξπμε 34

35 θαη κεηαθνξά ηνπ θαζψο θαη ε κεηαθνξά θαη απφζεζε ζηείξσλ θαη ηέθξαο παξακέλνπλ ζνβαξέο αηηίεο εθπνκπήο ζσκαηηδίσλ. Δπίζεο, επηζεκαίλεηαη φηη ηα ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα δελ αληηκεησπίδνπλ ηνπο ξχπνπο, πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηελ πνηφηεηα θαη πνζφηεηα ηνπ θαηγφκελνπ ιηγλίηε (νμείδηα ηνπ ζείνπ, αδψηνπ, άλζξαθα, θαπλνχ, φδνληνο). Σέινο ε εθπνκπή ελέξγεηαο θαη λεξνχ ζηελ αηκφζθαηξα έρεη θαηαζηεί ζεκαληηθφο παξάγνληαο αιινίσζεο ηνπ θιίκαηνο ζηελ πεξηνρή. εκαληηθή ζρεηηθά βειηίσζε ζηελ θαηάζηαζε ηεο αηκφζθαηξαο ζηελ Κνδάλε θαη ηελ Πηνιεκαΐδα παξαηεξείηαη ην ηειεπηαίν δηάζηεκα, κε ηελ ρξήζε ηεο ηειεζέξκαλζεο (αζηηθή αμηνπνίεζε ηεο εθιπφκελεο ζεξκφηεηαο ησλ ειεθηξνγελλεηξηψλ). Οη αέξηνη ξχπνη πνπ παξνπζηάδνπλ κείσζε ζηηο δχν πφιεηο είλαη ην δηνμείδην ηνπ ζείνπ θαη ν θαπλφο (κέζε ηηκή δηνμεηδίνπ ηνπ ζείνπ 1995, 4 mg/m3, έλαληη 170 mg/m3 ηνπ έηνπο 1988 φηαλ δελ ιεηηνπξγνχζε ε ηειεζέξκαλζε, κε νξηαθή ηηκή νδεγίαο Δ.Δ. 80/779 ηα 80 mg/m3). ζνλ αθνξά ηνπο ππφινηπνπο αηκνζθαηξηθνχο ξχπνπο θαη κε βάζε ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία, έηνπο 1995 (έθζεζε Ννκαξρίαο Κνδάλεο), νη κέγηζηεο σξηαίεο ηηκέο πνπ θαηαγξάθεθαλ ήηαλ: δηνμείδην ηνπ αδψηνπ 179 mg/m3 κε νξηαθή ηηκή 200 mg/m3, ζηελ πφιε ηεο Κνδάλεο θαη φδνλ 109 mg/m3 ζηελ Πηνιεκαΐδα. ηα ππφινηπα αζηηθά θέληξα ηεο πεξηθέξεηαο δελ ππάξρνπλ ζηαζκνί κέηξεζεο, αιιά αλακέλεηαη φηη νη ηηκέο ζα πξνζεγγίδνπλ πξνο ηηο ηππηθέο ζε ζπλάξηεζε κε ηελ απφζηαζε απφ ηνλ άμνλα ειεθηξνπαξαγσγήο, ην κέγεζνο ηνπ νηθηζκνχ, ηεο βηνκεραληθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ησλ κεηεσξνινγηθψλ ζπλζεθψλ Τδάηηλνη πόξνη Ζ Πεξηθέξεηα δηαζέηεη ηδηαίηεξα ζεκαληηθά, ζε επίπεδν ρψξαο, απνζέκαηα επηθαλεηαθψλ θαη ππφγεησλ πδάησλ. εκαληηθή είλαη ε πεξηβαιινληηθή επίπησζε πνπ έρεη ε δηαδηθαζία εμφξπμεο ηνπ ιηγλίηε κε ηελ ππνρξεσηηθή θαηαζηξνθή ησλ πδξνθνξέσλ ψζηε λα πξνζεγγηζζεί ην θνίηαζκα. Ζ εμαληιεηηθή δηαρείξηζε ηνπ πδάηηλνπ δπλακηθνχ ζηελ επξχηεξε πεξηνρή, πξνθαιεί δηαξθή πηψζε ηεο ζηάζκεο ηεο Βεγνξίηηδαο θαη ηεο Υεηκαδίηηδαο. Σν κέζν πςφκεηξν ηεο ειεχζεξεο επηθάλεηαο ηεο πξψηεο, έρεη κεησζεί πάλσ απφ 20 κέηξα ζην δηάζηεκα , ελψ ν ζεκεξηλφο ξπζκφο πηψζεο είλαη πεξίπνπ 1 κέηξν ην ρξφλν! Σν έξγν ηεο ζηαζεξνπνίεζεο ηεο ζηάζκεο ηεο ιίκλεο πνπ βξίζθεηαη ζε εμέιημε ζηα πιαίζηα 35

36 ηνπ 2 νπ Π.Δ.Π θαη ζα ζπλερηζζεί, αλακέλεηαη λα ζπκβάιιεη θαζνξηζηηθά ζηε ζσηεξία ηεο ιίκλεο Ζ ιίκλε ηεο Καζηνξηάο, κε ηε ιεηηνπξγία ηνπ ζηαζκνχ βηνινγηθνχ θαζαξηζκνχ, βξίζθεηαη ζε θάζε απνθαηάζηαζεο, ζε φηη αθνξά ηα ξππαληηθά θνξηία αζηηθήο θαη βηνκεραληθήο πξνέιεπζεο. Παξακέλεη δεηνχκελν ε αληηκεηψπηζε ηεο ξχπαλζεο απφ ηηο γεσξγηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαη ηηο θεξηέο χιεο. Ζ ιίκλε Πνιπθχηνπ αληηκεησπίδεη αληίζηνηρν πξφβιεκα αιιά νη ζπγθεληξψζεηο ξχπσλ είλαη κηθξφηεξεο θαζψο παξνπζηάδεη ηαρχηεξνπο ξπζκνχο αλαλέσζεο ησλ πδάησλ ηεο Έδαθνο εκαληηθή ππνβάζκηζε ησλ εδαθψλ παξαηεξείηαη εμαηηίαο ηεο θαηαζηξνθήο ησλ πδξνθνξέσλ, ηεο απφζεζεο ζηείξσλ θαη ηέθξαο θαη ηεο κεγάιεο επηβάξπλζεο απφ ηελ «ηπηάκελε ηέθξα». ζνλ αθνξά ηελ ηειεπηαία, ηα εδάθε πνπ πξνζβάιινληαη βξίζθνληαη Β,ΒΓ θαη Ν ηεο δψλεο ειεθηξνπαξαγσγήο, ιφγσ ησλ επηθξαηνχλησλ κεηεσξνινγηθψλ ζπλζεθψλ. ζνλ αθνξά ηηο απνζέζεηο ζηείξσλ θαη ηέθξαο ζηηο πεξηνρέο εμφξπμεο, ε πεξηβαιινληηθή δεκία έγθεηηαη ζηελ νξηζηηθή κεηαηξνπή ησλ εθηάζεσλ ζε κε θαιιηεξγήζηκεο ιφγσ έληνλσλ θιίζεσλ θαη θησρνχ εδάθνπο, θαζψο θαη ζηελ νπηηθή φριεζε κε ηελ κεηαβνιή ηνπ αλάγιπθνπ. 36

37 1.7. Δλδνπεξηθεξεηαθή Αλάιπζε Γηαλνκαξρηαθέο αληζόηεηεο Οη δηαλνκαξρηαθέο αληζφηεηεο ηεο Πεξηθέξεηαο ραξαθηεξίδνληαη απφ ηελ θπξηαξρία ηνπ Ν. Κνδάλεο, πνπ είλαη ν πην αλαπηπγκέλνο λνκφο. Σα ηειεπηαία ρξφληα ε θπξηαξρία απηή θαίλεηαη λα κεηψλεηαη κε απνηέιεζκα λα ππάξρεη κείσζε ησλ δηαλνκαξρηαθψλ αληζνηήησλ. πγθεθξηκέλα, απφ ηνλ ππνινγηζκφ ηνπ πληειεζηή Μεηαβιεηφηεηαο ηεο θαηαλνκήο ηνπ ΑΔΠ θαηά λνκφ γηα ηα έηε , θαίλεηαη κηθξή θάκςε ησλ αληζνηήησλ (ν ζπληειεζηήο απφ ην 92,5% ην 1989, έπεζε ζην 91,11% ην 1994). Ζ παξαπάλσ θάκςε νθείιεηαη ζηε κηθξή πηψζε ηνπ ΑΔΠ ηνπ Ν. Κνδάλεο, πνπ φκσο εμαθνινπζεί λα δηαηεξείηαη ζε πςειφηεξα επίπεδα απφ ηνλ εζληθφ κέζν φξν. Πίλαθαο 2 : Δλδνπεξηθεξεηαθή αλάιπζε θ.θ. ΑΔΠ % Καηαλνκή % Καηαλνκή %Καηαλνκή % Απαζρ. % Απαζρ. Ννκνί (Υψξα=100) Α.Δ.Π. Πιεζπζκνχ Αζηηθνχ Β γελή Σνκέα Γ γελή Σνκέα Πιεζπζκνχ Γξεβελά 71,8 51,8 8,3 8,2 12,6 14, ,2 7,8 12,7 13,6 Καζηνξηά 70,2 63,7 12,4 12,4 18,0 17,2 24,3 18,4 29,7 26,6 17,2 16,9 Κνδάλε 130,3 112,5 64,9 64,2 51,3 50,9 60,9 66,9 52,4 55,2 51,6 50,8 Φιώξηλα 82,3 76,0 14,5 15,2 18,1 17,7 14,7 14,8 9,7 10,3 18,5 18, Οξεηλόο ρώξνο / Δζσηεξηθέο δώλεο Ζ Πεξηθέξεηα είλαη κία θαη εμνρήλ νξεηλή Πεξηθέξεηα. Οη νξεηλέο εθηάζεηο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο θαιχπηνπλ ην 51,9% ηεο ζπλνιηθήο έθηαζεο ηεο Πεξηθέξεηαο. Ο αξηζκφο ησλ νξεηλψλ νηθηζκψλ αλέξρεηαη ζηνπο 144 (επί ζπλφινπ 361) θαη απνηεινχλ ην 39,9% ηνπ ζπλφινπ ησλ νηθηζκψλ, ελψ ν πιεζπζκφο ησλ νξεηλψλ πεξηνρψλ είλαη θάη., πνζνζηφ 20,5% ηνπ ζπλνιηθνχ πιεζπζκνχ. 37

38 Αζηηθά Κέληξα - αλαπηπμηαθνί άμνλεο Ο αζηηθφο πιεζπζκφο ηεο Πεξηθέξεηαο θαηαιακβάλεη ην 29% ηνπ ζπλνιηθνχ πιεζπζκνχ. Σα αζηηθά θέληξα ηεο Πεξηθέξεηαο, ζχκθσλα κε ηελ απνγξαθή ηνπ 1991, είλαη ε Κνδάλε ( θαη.), ε Πηνιεκαΐδα ( θαη.), ε Καζηνξηά ( θάη.) ε Φιψξηλα ( θάη.), ελψ ηα Γξεβελά, πξσηεχνπζα ηνπ νκψλπκνπ λνκνχ, έρνπλ πιεζπζκφ θάη. Γηα ηελ αμηνπνίεζε ησλ αζηηθψλ θέληξσλ ζηελ αλαπηπμηαθή δηαδηθαζία, απαηηείηαη: Ζ εμεηδίθεπζε ηνπ αλαπηπμηαθνχ ηνπο ξφινπ, ε αμηνπνίεζε ησλ επηρεηξεκαηηθψλ θαη αλαπηπμηαθψλ ππνδνκψλ ηνπο, ε βειηίσζε ησλ αζηηθψλ ππνδνκψλ θαη ππεξδνκψλ θαη ε ζηήξημε θαη αλάπηπμε ησλ «πξνσζεηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ» ηνπο. Ο αλαπηπμηαθφο ξφινο ησλ αζηηθψλ θέληξσλ δίλεηαη ζηνλ παξαθάησ πίλαθα. Πίλαθαο 3 : Ο Αλαπηπμηαθόο Ρόινο ησλ Αζηηθώλ Κέληξσλ Αζηηθό Κέληξν Κνδάλε Καζηνξηά Φιώξηλα Γξεβελά Αλαπηπμηαθόο Ρόινο Πεξηθεξεηαθφο Πφινο Αλάπηπμεο Κέληξν Βπδαληηλνχ θαη παξαδνζηαθνχ πνιηηηζκνχ θαη Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο, Δκπνξηθφ Κέληξν Κέληξν πνιηηηζκνχ, Κέληξν Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο, Δκπνξηθφ Κέληξν Ννκαξρηαθφ Κέληξν Αλάπηπμεο, Κέληξν Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο Πξνσζεηηθέο Γξαζηεξηόηεηεο Σξηηνγελήο ηνκέαο, Βηνκεραλία, Βηνηερλία, Δκπφξην Δλέξγεηα, Σερλνινγηθέο-Πνιηηηζηηθέο δξαζηεξηφηεηεο, Σξηηνβάζκηα Δθπαίδεπζε Πνιηηηζκφο, Παξάδνζε, Σνπξηζκφο, Δκπφξην, Σνπηθά πξντφληα (δέξκα γνχλα) Δκπφξην, Δηδηθέο Μνξθέο Σνπξηζκνχ, Πνιηηηζκφο, Σξηηνβάζκηα Δθπαίδεπζε Οξεηλφο Σνπξηζκφο 38

39 Πηνιεκαΐδα Δλεξγεηαθφ Κέληξν Δλέξγεηα, Βηνκεραλία, Βηνηερλία, Δκπφξην Αλάπηπμεο, Δκπνξηθφ Κέληξν Πξέπεη επίζεο λα αλαθεξζεί εδψ ε ίδξπζε ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ Πφινπ Καηλνηνκίαο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο κε έδξα ηελ Κνδάλε, ζεκαηηθφ αληηθείκελν ηελ ελέξγεηα (απνδνηηθφηεηα, λέεο κνξθέο ελέξγεηαο,ζπλδπαδφκελε παξαγσγή ελέξγεηαο, Α.Π.Δ.) θαη ζπληνληζηή ην Παλεπηζηήκην Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Ο Πεξηθεξεηαθφο Πφινο Καηλνηνκίαο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ππάγεηαη ζηνλ Άμνλα Πξνηεξαηφηεηαο 4, αξκνδηφηεηαο ηνπ Τπνπξγείν Αλάπηπμεο. Γείρλεη κε ηνλ θαιχηεξν ηξφπν νξηζκέλα ραξαθηεξηζηηθά αλάπηπμεο ηεο πεξηνρήο : ελέξγεηα, θέληξν αλάπηπμεο θαη θάζε κνξθήο ζρεδφλ νηθνλνκηθήο πξσηνβνπιίαο θαη θαηλνηνκίαο ε Κνδάλε. Παξάιιεια, δηακνξθψλνληαη νξηζκέλνη αλαπηπμηαθνί άμνλεο ζηελ πεξηνρή θαη εηδηθφηεξα: Πίλαθαο 4: Αλαπηπμηαθνί Άμνλεο Κνδάλε-Πηνιεκαΐδα: Ηζρπξφ αζηηθφ δίπνιν, βηνκεραληθφ θαη εκπνξηθφ θέληξν. Φιώξηλα Καζηνξηά: Άμνλαο ηνπξηζηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Πηνιεκαΐδα-Κνδάλε Ακύληαην: Δλεξγεηαθφο άμνλαο. 39

40 2. Ο Ννκόο Κνδάλεο 1.1. Γείθηεο επεκεξίαο 2 Ο λνκφο Κνδάλεο, κε πξσηεχνπζα ηελ Κνδάλε, έρεη επηθάλεηα ηεηξαγσληθά ρηιηφκεηξα (η.ρικ) θαη ε ππθλφηεηα ηνπ πιεζπζκνχ γηα ην 2001 ήηαλ 44,5 θάηνηθνη αλά η.ρικ. Ο λνκφο ζπγθεληξψλεη, ζχκθσλα κε ηα πην πξφζθαηα ζηνηρεία, ην 1,4% ηνπ πιεζπζκνχ ηεο ρψξαο ελψ ζχκθσλα κε ηα ζηνηρεία ησλ απνγξαθψλ ζηελ δεθαεηία ν πιεζπζκφο ηνπ λνκνχ, πνπ αλέξρεηαη ζηνπο θαηνίθνπο, ζεκείσζε αχμεζε ζε πνζνζηφ 3,3%, φηαλ γηα ην ίδην δηάζηεκα ν πιεζπζκφο ηεο ρψξαο απμήζεθε θαηά 6,9%. 2 Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ ΔΡΔΤΝΑ ΑΓΟΡΑ ΓΗΑ ΣΗ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΗ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΟΕΑΝΖ ΔΡΔΤΝΖΣΖ ΓΑΛΑΝΖ ΓΔΠΟΗΝΑ ΔΠΗΣΖΜΟΝΗΚΟ ΤΝΔΡΓΑΣΖ ΣΔΗ ΓΜ ΔΠΗΣΖΜΟΝΗΚΟ ΤΠΔΤΘΤΝΟ ΓΡ ΑΝΓΡΔΑ ΠΔΣΡΑΚΖ ΚΑΘΖΓΖΣΖ ΣΔΗ ΚΟΕΑΝΖ, ΜΑΗΟ 2007 Ζκεξίδα Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ «Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ» Μαινύηαο Λάδαξνο Αληηδήκαξρνο Κνδάλε Ηνύληνο 2007 ΔΡΔΤΝΑ Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΣΟΠΗΚΖ ΑΓΟΡΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΟΕΑΝΖ, «ΚΡΗΣΖΡΗΑ ΔΝΔΡΓΔΗΔ & ΠΡΟΘΔΔΗ ΚΑΣΑΝΑΛΧΣΧΝ, ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ ΣΟΠΗΚΖ ΑΓΟΡΑ» ΔΡΔΤΝΖΣΖ Αζαλάζηνο Παπαβαζηιείνπ, Δπηζηεκνληθόο ζπλεξγάηεο Σ.Δ.Η., Πιεξνθνξηθόο ΔΠΗΣΖΜΟΝΗΚΟ ΤΠΔΤΘΤΝΟ Γξ. Αλδξέαο Πεηξάθεο, Καζεγεηήο Σ.Δ.Η. Σ.Δ.Η. Γ.Μ. - Η.Π.Α.Γ.Μ. ΚΟΕΑΝΖ, Μάηνο 2007 Σξάληεο «Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ» Ζκεξίδα, Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ, Κνδάλε Ηνύληνο 2007 «Κνδάλε θαη Δγλαηία Οδόο παξαθνινύζεζε ησλ ρσξηθώλ επηδξάζεσλ ηνπ άμνλα» Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ: Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ, 18/06/2007 Βαζίιεο Φνύξθαο Πνι. Μεραληθόο (ΑΠΘ), PhD Urban Cyberspace Planning (Univ. of Manchester, UK) Πξντζηάκελνο Παξαηεξεηεξίνπ, ΔΓΝΑΣΗΑ ΟΓΟ Α.Δ. Λέθηνξαο (ΠΓ 407/80), Σκήκα Μεραληθώλ Υσξνηαμίαο θαη Αλάπηπμεο, ΑΠΘ, Βέξνηα. 40

41 Υάξηεο 1 : Ο Ννκόο Κνδάλεο ηνλ Ννκφ επηπξφζζεηα θαηαγξάθεηαη ε πςειφηεξε αλαινγία καζεηψλ δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο αλά θαηνίθνπο. Πην ζπγθεθξηκέλα, ε αλαινγία απηή αλήιζε γηα ην 2004 ζηνπο 76 καζεηέο αλά θαηνίθνπο φηαλ ν αληίζηνηρνο κέζνο φξνο ηεο ρψξαο γηα ηελ ίδηα ρξνληθή ζηηγκή έθζαλε ηνπο 64. ηνλ Ννκφ παξάγεηαη ην 1,6% ηνπ αθαζαξίζηνπ εγρψξηνπ πξντφληνο ηεο Υψξαο, απφ ην νπνίν ην 19% πξνέξρεηαη απφ ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο (ηαζκνί ΓΔΖ Πηνιεκαΐδαο, Αγίνπ Γεκεηξίνπ, Καξδηάο). Ο λνκφο ζπκκεηέρεη κε 17% ζην ζπλνιηθφ πξντφλ ηνπ ελεξγεηαθνχ ηνκέα ηεο Υψξαο. Οη επελδχζεηο ησλ βηνκεραληθψλ επηρεηξήζεσλ ηνπ Ννκνχ κεηά απφ ηε ζεκαληηθή άλνδν πνπ θαηέγξαςαλ ηα έηε 2000, 2001 θαη 2002 ππνρψξεζαλ, ζχκθσλα κε ηα ζηνηρεία ηεο εηήζηαο Βηνκεραληθήο έξεπλαο ηεο ΔΤΔ. Με θαηά θεθαιή πξντφλ 14,5 ρηι. επξψ θαηαηάζζεηαη ζηελ 9ε ζέζε κεηαμχ ησλ 52 λνκψλ ηεο Υψξαο κε βάζε ην θξηηήξην απηφ κε 113% ηνπ κέζνπ φξνπ ηεο Διιάδνο ην 2002 θαη 88% ηνπ κέζνπ φξνπ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο ησλ είθνζη πέληε (ΔΔ-25). Ζ αλαινγία απηνθηλήησλ αλά 100 θαηνίθνπο ζηα ηέιε ηνπ 2003 αλεξρφηαλε ζηα 28 φηαλ ν αληίζηνηρνο κέζνο φξνο ηεο ρψξαο ηελ ίδηα ρξνληθή πεξίνδν έθζαλε ηα 35. ηα ηέιε ηνπ 2004 νη πσιήζεηο θαηλνχξγησλ επηβαηηθψλ απηνθηλήησλ θαηέγξαςαλ αχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 14% φηαλ ζην ζχλνιν ηεο Υψξαο απμήζεθαλ θαηά 13%. Ο πςειφο δείθηεο νηθνδνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο ππνρψξεζε ζηα ηέιε ηνπ 2004 ζηηο 41

42 1,2 λέεο θαηνηθίεο αλά 100 θαηνίθνπο ηεο. Σν δεισζέλ εηζφδεκα αλά θνξνινγνχκελν ην 2004 αλήιζε ζε 13 ρηι. επξψ, κέγεζνο πνπ αληηζηνηρεί ζην 99% ηνπ αληίζηνηρνπ κέζνπ φξνπ ηεο Διιάδνο. Οη θνξνινγνχκελνη ηνπ Ννκνχ πιήξσζαλ γηα ην έηνο 2004 θαηά κέζν φξν θφξν εηζνδήκαηνο επξψ, έλαληη ηνπ κέζνπ φξνπ ηεο ρψξαο ν νπνίνο γηα ηελ ίδηα ρξνληθή πεξίνδν αλήιζε ζε επξψ. Ωο πξνο ηνλ αξηζκφ ησλ θνξνινγνπκέλσλ ηνπ Ννκνχ (αξηζκεηηθφ κέγεζνο απηψλ) απηφο, αλαινγεί ζην 1,4% ηνπ ζπλνιηθνχ αξηζκνχ θνξνινγνπκέλσλ ηεο ρψξαο, ην πνζνζηφ απηφ θαηέγξαςε ζε ζρέζε κε ην 2003 ζεηηθή κεηαβνιή αχμεζε ηεο ηάμεο 2%. Δπηπξφζζεηα, ζηνλ Ννκφ αληηζηνηρεί ην 1,3% ηνπ δεισζέληνο εηζνδήκαηνο ηεο ρψξαο, πνζνζηφ αχμεζεο ζε ζρέζε κε ηελ πξνεγνχκελε ρξνληά +7% θαζψο θαη ην 1,4% ηνπ θφξνπ εηζνδήκαηνο ησλ θπζηθψλ πξνζψπσλ, ξπζκφο αχμεζεο ζε ζρέζε κε ηελ πξνεγνχκελε ρξνληά ηεο ηάμεο ηνπ +3%. 42

43 Πίλαθαο 5 : Βαζηθνί δείθηεο επεκεξίαο ηνπ Ννκνύ Κνδάλεο 43

44 2.2. Ζ Γεσγξαθηθή ζέζε ηεο Κνδάλεο (πόιεο) Υάξηεο 2 : Υάξηεο ηνπ θέληξνπ ηεο πόιεο ηεο Κνδάλεο. Ζ Κνδάλε(πφιε) είλαη ρηηζκέλε αλάκεζα ζηηο νξνζεηξέο ηνπ Βέξκηνπ, ηνπ Μπνπξίλνπ θαη ησλ Πηεξίσλ, 15 ρικ βνξεηνδπηηθά ηεο ιίκλεο ηνπ Πνιπθχηνπ, ζε πςφκεηξν 720 κέηξσλ απφ ηελ επηθάλεηα ηεο ζάιαζζαο. Ζ πφιε θαη ν λνκφο βξίζθεηαη ζην θέληξν κεηαμχ ησλ πφιεσλ Θεζζαινλίθε Λάξηζα Ησάλληλα, νη νπνίεο απνηεινχλ ζεκαληηθά πιεζπζκηαθά θαη εκπνξηθά θέληξα, πξνο ηα νπνία δηαξξένπλ ή ζα δηαξξεχζνπλ νηθνλνκηθέο δξαζηεξηφηεηεο κε ηελ νινθιήξσζε ηνπ νδηθνχ θαη ζηδεξνδξνκηθνχ δηθηχνπ (Δγλαηία νδφο, δξφκνο Κνδάλεο Λάξηζαο θιπ.). Απηφ βέβαηα είλαη ακθίδξνκν δηφηη ζα δεκηνπξγεζνχλ δπλαηφηεηεο πξνζέιεπζεο νηθνλνκηθψλ δξαζηεξηνηήησλ απφ ηηο άιιεο πφιεηο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Πίλαθαο 6 : Απνζηάζεηο από Κνδάλε ΠΟΛΖ ΥΗΛΗΟΜΔΣΡΑ ΥΡΟΝΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ 125 1,5 ΛΑΡΗΑ 122 1,5 ΗΩΑΝΝΗΝΑ 231 2, Κηλεηηθόηεηα Πξνζβαζηκόηεηα Ζ κνξθνινγία ηνπ εδάθνπο ηεο Πεξηθέξεηαο θαη θαηά πξνέθηαζε ηνπ Ννκνχ Κνδάλεο θαη ε γεσγξαθηθή ηεο ζέζε ζπληεινχλ ζηελ απνκφλσζή ηεο απφ ηελ 44

45 ππφινηπε ρψξα. ην πξφβιεκα ηεο κνξθνινγίαο, πξέπεη λα ζεκεησζεί φηη έλα κεγάιν κέξνο ηνπ ζπγθνηλσληαθνχ δηθηχνπ παξακέλεη δχζβαην γηα κεγάιεο πεξηφδνπο ηνπ ρεηκψλα, ιφγσ θαηξηθψλ ζπλζεθψλ. Έλα κεγάιν ηκήκα ηεο θαηαζθεπαδφκελεο Δγλαηίαο Οδνχ δηέξρεηαη κέζα απφ ηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο θαη ην Ννκφ Κνδάλεο. Ζ νινθιήξσζή ηεο θαη ε δεκηνπξγία ησλ θάζεησλ αμφλσλ πνπ ζα ηε ζπλδένπλ κε ηα κεγάια αζηηθά θέληξα ηεο Πεξηθέξεηαο ζα βνεζήζνπλ ζηε ζχλδεζε κε ηελ Κεληξηθή Διιάδα θαη ηηο γεηηνληθέο ρψξεο. Σν ελδνπεξηθεξεηαθφ νδηθφ δίθηπν θαιχπηεη ζε ηθαλνπνηεηηθφ βαζκφ ηηο αλάγθεο ηεο Πεξηθέξεηαο. Σέινο, ε Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο εμππεξεηείηαη απφ ηα αεξνδξφκηα Καζηνξηάο θαη Κνδάλεο. ηε Γπηηθή Μαθεδνλία ηα αεξνδξφκηα ηεο Καζηνξηάο θαη ηεο Κνδάλεο ζπλδένπλ ηελ Πεξηθέξεηα κε έλα εκεξήζην δξνκνιφγην απφ θαη πξνο ηελ Αζήλα ζε κε θαζεκεξηλή βάζε. Ο ξφινο ησλ δχν απηψλ αεξνδξνκίσλ εθηηκάηαη φηη ζα πξέπεη λα επαλεμεηαζηεί ζηα πιαίζηα ηεο ζπλνιηθήο νξγάλσζεο ησλ αεξνκεηαθνξψλ ζε εζληθφ επίπεδν, ιακβάλνληαο ππφςε ηα θνηλσληθννηθνλνκηθά δεδνκέλα (θέξνπζα ηθαλφηεηα) ηεο πεξηνρήο θαζψο θαη ηε ζεκαληηθή κείσζε ηνπ ρξφλνπ πξφζβαζεο πξνο ην αεξνδξφκην ηεο Θεζζαινλίθεο, δεδνκέλεο ηεο Δγλαηίαο Οδνχ.. Ζ Κνδάλε ζπλδέεηαη αεξνπνξηθψο κε ηελ Αζήλα κε ην αεξνδξφκην "Φίιηππνο" πνπ βξίζθεηαη 4 ρηιηφκεηξα λνηηναλαηνιηθά ηεο πφιεο. Λεηηνπξγεί απφ ηε δεθαεηία ηνπ 1950.Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ε επηβαηηθή θίλεζε ηνπ αεξνδξνκίνπ θαηέγξαςε ζηα ηέιε ηνπ 2004 αχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 8% χζηεξα απφ ηε ζεακαηηθή κείσζε ηεο πξνγελέζηεξεο ρξνληάο ηεο ηάμεο ηνπ 15%.. Ζ ζηδεξνδξνκηθή ζχλδεζε ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο εκθαλίδεηαη αλεπαξθήο, θαζψο εμππεξεηείηαη κε δεπηεξεχνληα ζε ζεκαζία θιάδν ηνπ εζληθνχ δηθηχνπ κε δίθηπν κνλήο θαηεχζπλζεο κήθνπο 170 ρικ.. Ζ Κνδάλε είλαη ν ηειεπηαίνο ζηαζκφο ηεο ζηδεξνδξνκηθήο γξακκήο Ακπληαίνπ - Κνδάλεο. ήκεξα πξαγκαηνπνηνχληαη ηξία δξνκνιφγηα εκεξεζίσο γηα ηε Θεζζαινλίθε, κέζσ Πηνιεκαΐδαο, Έδεζζαο, Βέξνηαο. 45

46 Απφ ηνλ λέν θαη ζχγρξνλν ζηαζκφ ησλ ΚΣΔΛ Κνδάλεο μεθηλνχλ ιεσθνξεία γηα ηηο κεγαιχηεξεο ειιεληθέο πφιεηο, φπσο Θεζζαινλίθε (θάζε ψξα), Αζήλα (4 θνξέο ηελ εκέξα), Λάξηζα, Ησάλληλα, Βφιν, θαζψο θαη γηα ηηο πεξηζζφηεξεο πεξηνρέο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Βφξεηα ηεο πφιεο πεξλάεη ν απηνθηλεηφδξνκνο "Δγλαηία Οδφο", ν νπνίνο μεθηλάεη απφ ηελ Ζγνπκελίηζα θαη θαηαιήγεη ζηα ειιελνηνπξθηθά ζχλνξα. Ζ ζπγθνηλσλία κέζα ζηελ πφιε γίλεηαη κε minibus, ελψ κεηαμχ ηνπ θέληξνπ θαη ησλ Γεκνηηθψλ Γηακεξηζκάησλ κε αζηηθά ησλ ΚΣΔΛ. Σν θπθινθνξηαθφ πξφβιεκα είλαη έλα απφ ηα βαζηθφηεξα πνπ αληηκεησπίδεη ν δήκνο ζήκεξα Κνδάλε θαη Δγλαηία Οδόο Δίλαη γεληθά απνδεθηφ φηη νη κεηαθνξηθέο ππνδνκέο ζεσξνχληαη a priori σο έξγα πεξηθεξεηαθήο αλάπηπμεο. Ωο ηέηνην ε Δγλαηία Οδφο δεκηνπξγεί λέεο επθαηξίεο θαη αληαγσληζκνχο θαη ηθαλνπνηεί έλα αίηεκα θαη πξνζδνθία δσήο ηεο πεξηνρήο : ηελ ζχλδεζε θαη εχθνιε πξφζβαζε θαη επηθνηλσλία κε ηελ ππφινηπε Διιάδα θαη ηελ άκεζε ζχλδεζε κε ηα γεηηνληθά αζηηθά θέληξα ηεο Θεζζαινλίθεο Λάξηζαο Ησαλλίλσλ. 46

47 Υάξηεο 3 : Δγλαηία Οδόο Υάξηεο 4 : Δγλαηία Οδόο-Πξόνδνο Έξγνπ Μάηνο

48 Γηάγξακκα 1 : ρέζε κεηαμύ ππθλόηεηαο θύξηνπ νδηθνύ δηθηύνπ θαη κεγέζνπο αγνξάο ζηνπο Ννκνύο ηεο Εώλεο IV εθηόο ηνπ Ννκνύ Θεζζαινλίθεο Γηάγξακκα 2 : ρέζε κεηαμύ ΑΔΠ/θάηνηθν θαη ππθλόηεηα νδηθνύ δηθηύνπ ζηνπο λνκνύο ηεο Εώλεο IV 48

49 Γηάγξακκα 3 : ρέζε κεηαμύ ππθλόηεηαο θύξηνπ νδηθνύ δηθηύνπ θαη κεγέζνπο αγνξάο ζηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο Υάξηεο 5 : Γπλεηηθά Χθεινύκελνο Πιεζπζκόο ζε Απόζηαζε 50km από πξσηεύνπζεο Ννκώλ 49

50 Υάξηεο 6 : Γπλεηηθά Χθεινύκελνο Πιεζπζκόο ζε Απόζηαζε 150km από Έδξεο Πεξηθεξεηώλ πσο έρεη αλαθεξζεί νη δηαλνκαξρηαθέο αληζφηεηεο ηεο Πεξηθέξεηαο ραξαθηεξίδνληαη απφ ηελ θπξηαξρία ηνπ Ν. Κνδάλεο, πνπ είλαη ν πην αλαπηπγκέλνο λνκφο. Πξάγκαηη ζχκθσλα κε ηα ζηνηρεία ν Ννκφο Κνδάλεο έρεη ηνπιάρηζηνλ ηξηπιάζην «κέγεζνο αγνξάο» (ΑΔΠ 2004) απφ θάζε Ννκφ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. Ωζηφζν ν κέζνο εηήζηνο ξπζκφο κεηαβνιήο ΑΔΠ Ν. Κνδάλεο : 4,66%, ελψ γηα ην δηπιαλφ θαη αληαγσληζηηθφ Ν. Ησαλλίλσλ είλαη 13,23% (σο κέηξν ζχγθξηζεο ). Μέζνο εηήζηνο ξπζκφο κεηαβνιήο ΑΔΠ/θαη. Ν. Κνδάλεο : -0,97%, ελψ γηα ην Ν. Ησαλλίλσλ είλαη 6,45%. 50

51 Γηάγξακκα 4 : ΑΔΠ Ννκώλ Κνδάλεο θαη Ησαλλίλσλ Γίλεηαη θαλεξφ φηη ν Ννκφο Κνδάλεο παξνπζηάδεη αλαπηπμηαθφ θαη αληαγσληζηηθφ έιιεηκκα ζε ζρέζε κε ηνπο φκνξνπο θαη αληαγσληζηηθνχο Ννκνχο (Ησαλλίλσλ, Ζκαζίαο,Λάξηζαο, Θεζζαινλίθεο ). Έλα έιιεηκκα πνπ αλ δελ αληηκεησπηζηεί ζα κεηαηξέςεη ηελ Δγλαηία Οδφ απφ κνλαδηθή επθαηξία ζε Γνχξεην Ίππν γηα ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε ηεο πεξηνρήο. Απηφ γίλεηαη αθφκα πην θαλεξφ απφ ηα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο πεδίνπ κε ηε ρξήζε εξσηεκαηνινγίνπ ζε 193 επηρεηξήζεηο ησλ ηξηψλ πφιεσλ, πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη ζην ιηαληθφ εκπφξην θαη εδξεχνπλ ζηα πνιενδνκηθά θέληξα ησλ πφιεσλ Βέξνηαο, Κνδάλεο θαη Γξεβελψλ. Ζ έξεπλα είρε σο αληηθείκελν ηηο : «Δπηδξάζεηο ηεο Δγλαηίαο Οδνύ ζηηο ηνπηθέο αγνξέο ηεο Βέξνηαο, ηεο Κνδάλεο θαη ησλ Γξεβελώλ» 3 Καη ηα βαζηθά ζπκπεξάζκαηα ηεο είλαη ηα εμήο: Ζ Θεζζαινλίθε απνξξνθάεη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ησλ λέσλ κεηαθηλήζεσλ. Οη απψιεηεο θαηαλαισηηθνχ θνηλνχ θαηαγξάθνληαη ρακειφηεξεο γηα ηε Βέξνηα, ε ηνπηθή αγνξά ηεο νπνίαο νπνία ραξαθηεξίδεηαη σο ε πην αληαγσληζηηθή κεηαμχ ησλ ηξηψλ πφιεσλ ηνπ δείγκαηνο, θαη εληνλφηεξεο γηα ηελ Κνδάλε θαη ηα Γξεβελά. Σα Γξεβελά θαη ιηγφηεξν ε Κνδάλε, πξνζειθχνπλ θαηαλαισηέο απφ άιιεο πφιεηο ιφγσ ησλ ηνπξηζηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ πνπ πξνζθέξνληαη ζηελ επξχηεξε 3 Δπηκ. Έξεπλαο: Μαλόιεο Σξαλόο (επηζηεκνληθόο ζπλεξγάηεο Παξαηεξεηεξίνπ Msc, Μεραληθόο Υσξνηαμίαο, Πνιενδνκίαο θαη Πεξηθεξεηαθήο Αλάπηπμεο, IKY PhD cand. Univ. of Newcastle). 51

52 πεξηνρή, ελψ ε Βέξνηα ιφγσ ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο ηεο ηνπηθήο ηεο αγνξάο. Παξαηεξείηαη αχμεζε ηεο δηαζχλδεζεο κεηαμχ Βέξνηαο θαη Κνδάλεο. Οη επηρεηξεκαηίεο ηεο Βέξνηαο εκθαλίδνληαη πεξηζζφηεξν επλνεκέλνη θαη, θπξίσο, αηζηφδνμνη ζε ζρέζε κε ηνπο αληίζηνηρνπο ηεο Κνδάλεο θαη ησλ Γξεβελψλ. πσο έρεη ήδε εηπσζεί ζηνλ ζεκεξηλφ αληαγσληζηηθφ θφζκν κία ρακέλε επθαηξία είλαη κία κεγάιε απεηιή. Αλ ε Κνδάλε δελ αληαπνθξηζεί ζηελ αλαπηπμηαθή επθαηξία ηεο Δγλαηίαο Οδνχ, ζα ππνζθειηζηεί απφ ηνπο αληαγσληζηηθνχο ηεο λνκνχο πνπ θαη πην επέιηθηε νηθνλνκία έρνπλ θαη πην αληαγσληζηηθνί είλαη Ζ εμέιημε ηνπ ζηόινπ ησλ Δ.Η.Υ. ζηελ Διιάδα θαη ην Ν.Κνδάλεο ρεηηθφ κε ηα παξαπάλσ (πξνζβαζηκφηεηα ΑΔΠ )είλαη θαη ε εμέιημε ηνπ ζηφινπ ησλ επηβαηηθψλ απηνθηλήησλ ηδησηηθήο ρξήζεο. Κάζε 10 ρξφληα ν ζηφινο ησλ Δ.Η.Υ. δηπιαζηάδεηαη, ελψ ζήκεξα ηα Η.Υ. ζην Ν. Κνδάλεο είλαη θνληά ζηηο Ορήκαηα. Γηάγξακκα 5 : 52

53 Γηάγξακκα 6 : Καη φρη κφλν απηφ, νη ζπγθνηλσληαθέο ππνδνκέο ζπλερψο βειηηψλνληαη. ήκεξα ην ηαμίδη ζηε Θεζζαινλίθε είλαη παηρληδάθη. Δίλαη βφιηα γηα θαθέ,θαη δπζηπρψο φρη κφλν γηα θαθέ, νη θαηαλαισηέο ηνπ λνκνχ απνθηνχλ πξφζβαζε ζε κία πνιχ κεγαιχηεξε θαη αληαγσληζηηθφηεξε αγνξά. Αχξην κε ηελ νινθιήξσζε ηεο Δγλαηίαο ζα ζπκβεί ην ίδην κε ηα Γηάλλελα. Πνιχ ζχληνκα ζα γίλεη ε αλαβάζκηζε ηεο ζχλδεζεο ηεο Κνδάλεο κε ηε Λάξηζα. Τπάξρνπλ γχξσ ηξία αζηηθά θέληξα κεγαιχηεξα θαη ηδηαίηεξα αληαγσληζηηθά. Αλ δελ αλαπηπρζεί, δελ εθζπγρξνληζηεί, δελ αλαβαζκηζηεί ε αγνξά ηνπ Ννκνχ, ψζηε φρη κφλν λα ζηακαηήζεη ην θχκα θπγήο αιιά θαη λα πξνζειθχζεη αγνξαζηέο θαη λένπο θαηαλαισηέο απφ άιινπο λνκνχο ε επθαηξία, πνπ πξνζθέξεη ε δεκηνπξγία ηεο Δγλαηίαο Οδνχ φρη κφλν δελ ζα αμηνπνηεζεί αιιά ζα νδεγήζεη ζε ππνβάζκηζε. Οη λέεο επθαηξίεο απαηηνύλ θαη δπλακηζκό θαη αμηνπνίεζε, ην άλνηγκα απαηηεί θαη αλαβάζκηζε, πξνζαξκνγή θαη αληαγσληζηηθόηεηα ηειηθά, αιιηώο νδεγεί ζε ππνβάζκηζε θαη αληηθαηάζηαζε ησλ ππαξρόλησλ από άιινπο πνπ πιεξνύλ απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά. (Ζκεξίδα Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ «Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ» Μαινπηάο Λάδαξνο Αληηδήκαξρνο Κνδάλε Ηνύληνο 2007) 53

54 2.6. Ζ πιεζπζκηαθή θαηαλνκή ηνπ λνκνύ Σν θπξηφηεξν πιεζπζκηαθφ θέληξν είλαη ε Κνδάλε θαη ζηε δεχηεξε ζέζε βξίζθεηαη ε Πηνιεκαΐδα. Σν ίδην παξαηεξείηαη αθφκε θαη αλ ιάβνπκε ππφςε ηηο άιιεο πφιεηο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. 54

55 Πίλαθαο 7: Νόκηκνο Πιεζπζκόο θαηά λνκό, δήκν θαη θνηλόηεηα 55

56 Ωο πξνο ηελ πιεζπζκηαθή εμέιημε ν λνκφο πιεζπζκηαθά θζίλεη, φρη κφλν ζαλ πνζνζηφ ηεο ρψξαο, αιιά θαη ζαλ πνζνζηφ ηεο πεξηθέξεηαο. Γηάγξακκα 7: Παξ φηη ν Ννκφο έρεη έλα πνιχ δπλακηθφ ειηθηαθφ πξνθίι κε πνιινχο λένπο, απ ηα πςειφηεξα πνζνζηά καζεηψλ, φπσο δείρλνπλ ηα ζηνηρεία - ηνλ Ννκφ θαηαγξάθεηαη ε πςειφηεξε αλαινγία καζεηψλ δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο αλά θαηνίθνπο. Πην ζπγθεθξηκέλα, ε αλαινγία απηή αλήιζε γηα ην 2004 ζηνπο 76 καζεηέο αλά θαηνίθνπο φηαλ ν αληίζηνηρνο κέζνο φξνο ηεο ρψξαο γηα ηελ ίδηα ρξνληθή ζηηγκή έθζαλε ηνπο 64.- Φαίλεηαη σζηφζν φηη φινο απηφο ν θφζκνο δελ κπνξεί λα θξαηεζεί ζηνλ Ννκφ. Ζ βαζηθή αηηία κνηάδεη λα είλαη φηη δελ ηνπ πξνζθέξεηαη ε δπλαηφηεηα λα εξγαζηεί ζηνλ Ννκφ. Υαξαθηεξηζηηθφ είλαη ην παξάδεηγκα ηεο ΓΔΖ πνπ απνηειεί ηνλ θπξηφηεξν εξγνδφηε ηνπ λνκνχ. 56

57 - Παξφηη νη πσιήζεηο ηεο 4ΔΖ απμήζεθαλ ηελ12εηία θαηά 55,5% Γηάγξακκα 8 : - Παξφηη ε εμφξπμε ιηγλίηε απμήζεθε ηελ ίδηα πεξίνδν θαηά 22,4% Γηάγξακκα 9 : 57

58 - Σελ ίδηα αθξηβψο πεξίνδν ην πξνζσπηθφ ηεο ΓΔΖ κεηψζεθε θαηά 23,4% Γηάγξακκα 10 : 2.7. Χο πξνο ην ζέκα ηεο απαζρόιεζεο ε φηη αθνξά ηελ εμέιημε ηεο απαζρφιεζεο Δίκαζηε απ ηηο ηειεπηαίεο ρψξεο ζηελ Δπξψπε ζηνλ ηνκέα ηεο απαζρφιεζεο, ζην πνζνζηφ δειαδή ηνπ πιεζπζκνχ ειηθίαο πνπ εξγάδεηαη. 58

59 Γηάγξακκα 11 : Ζ Γπηηθή Μαθεδνλία είλαη ε ηειεπηαία πεξηθέξεηα ηεο Διιάδαο. Γηάγξακκα 12 : Ζ Κξήηε έρεη ην πςειφηεξν πνζνζηφ απαζρφιεζεο κε 65% Ζ Θεζζαιία ζε κηα επηαεηία αχμεζε ηελ απαζρφιεζή ηεο θαηά 30% Ζ Γ. Μαθεδνλία, νπξαγφο, είρε κείσζε ηελ αληίζηνηρε πεξίνδν. Καη βέβαηα αλ δνχκε ηελ εμέιημε ηεο απαζρφιεζεο ζε κεγαιχηεξν 59

60 βάζνο ρξφλνπ, 30ληαεηίαο, ζηε ρψξα θαη ην Ννκφ, βιέπνπκε δπζηπρψο ηελ ζπλερή απφθιηζε ηνπ Ννκνχ απφ ηε ρψξα. Σελ 30ληαεηία ζηε Διιάδα ε απαζρφιεζε απμήζεθε θαηά 31%, ελψ ζην Ννκφ Κνδάλεο ππήξρε αχμεζε κφλν θαηά 1,5%, δειαδή πξαθηηθά ππήξρε ζηαζηκφηεηα. Γηάγξακκα 13 : Αλ θαη ηα πξφζθαηα ζηνηρεία είλαη θάπσο πην ελζαξξπληηθά αθνχ ζην 12,1% βξίζθεηαη ην πνζνζηφ ηεο αλεξγίαο ζηε Γπηηθή Μαθεδνλία, γηα ην Μάην ηνπ 2007, ζχκθσλα κε ηα λέα ζηνηρεία πνπ αλαθνίλσζε ε Δζληθή ηαηηζηηθή Τπεξεζία θαη ην πνζνζηφ απηφ είλαη κεησκέλν θαηά 2,6% ζε ζρέζε κε ην αληίζηνηρν ρξνληθφ δηάζηεκα ηνπ 2006, φηαλ ε αλεξγία ζηελ πεξηνρή ήηαλ ζην 14,7% σζηφζν ε πεξηθέξεηα ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο εμαθνινπζεί, δπζηπρψο, λα θαηέρεη αθφκε ηε ζιηβεξή πξσηηά αλάκεζα ζηηο 13 πεξηθέξεηεο ηεο ρψξαο θαη κάιηζηα είλαη ε κφλε κε δηςήθην πνζνζηφ. Δδψ πξέπεη λα ππνγξακκηζζεί ην θχκα απνβηνκεράληζεο πνπ έπιεμε ην Ννκφ, κε ην θιείζηκν ΑΔΒΑΛ, ΜΑΒΔ, ΔΛΗ θαη ζηέξεζε ην Ννκφ απφ 2000 πνιχηηκεο ζέζεηο εξγαζίαο ηε δεθαεηία ηνπ 90. ε θάζε πεξίπησζε αλ ζπλερηζηεί ε πνξεία ησλ πξαγκάησλ πνπ απνηππψλεηαη ζηελ εηθφλα, ν Ννκφο φιν θαη πεξηζζφηεξν ζα θζίλεη πιεζπζκηαθά θαη ζα θζίλεη θαη ε αγνξά ηνπ αθνχ απ ηελ εξγαζία πξνέξρεηαη θπξίσο ην εηζφδεκα πνπ θαηαλαιψλεηαη 60

61 (Ζκεξίδα Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ «Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ» Μαινπηάο Λάδαξνο Αληηδήκαξρνο Κνδάλε Ηνύληνο 2007) 2.8. Ο Γεκόζηνο Σνκέαο Ζ παξνπζία ηνπ Γεκφζηνπ Σνκέα ζηελ Κνδάλε είλαη ηζρπξφηαηε. ιεο νη πεξηθεξεηαθνχ επηπέδνπ ππεξεζίεο είλαη εγθαηεζηεκέλεο ζηελ Κνδάλε. Πνπζελά,ζε απηφλ ηνπιάρηζηνλ ηνλ ηνκέα,δελ πζηεξεί ε Κνδάλε απ ηα γεηηνληθά αζηηθά θέληξα ηεο Λάξηζαο θαη ησλ Ησαλλίλσλ. Ζ Κνδάλε είλαη έδξα: Σνπ Παλεπηζηεκίνπ Γπη. Μαθεδνλίαο Σνπ Σ.Δ.Η. Γπη. Μαθεδνλίαο Πεξηθέξεηαο Γπη. Μαθεδνλίαο Ννκαξρηαθήο Απηνδηνίθεζεο ΑΝΚΟ (Αλαπηπμηαθή Γπη. Μαθεδνλίαο) Δθεηείνπ Πεξηθεξεηαθήο Γηεχζπλζεο Αζηπλνκίαο Πεξηθεξεηαθήο Γηεχζπλζεο Ππξνζβεζηηθήο Αξραηνινγηθήο Τπεξεζίαο Πεξηθεξεηαθνχ Παξαξηήκαηνο ΗΓΜΔ Αεξνδξνκίνπ ΚΣΔΚ Α ψκαηνο ηξαηνχ πγθξηηηθά κε ηελ θαηάζηαζε πξηλ 30 ρξφληα, κε ην ηη κέγεζνο είρε ν Γήκνο Κνδάλεο, ε Ννκαξρηαθή Απηνδηνίθεζε, ην φηη δελ ππήξρε Πεξηθέξεηα θαη κηα ζεηξά άιιεο ππεξεζίεο κπνξνχκε αβίαζηα λα βγάινπκε ην ζπκπέξαζκα φηη ε απαζρφιεζε ζηνλ Γεκφζην Σνκέα έρεη πνιιαπιαζηαζηεί Οη πξννπηηθέο αλάπηπμεο ζηνλ ηνκέα ησλ ππεξεζηώλ Οη πξννπηηθέο αλάπηπμεο ηεο Κνδάλεο, ελδερνκέλσο θαη ηεο Πηνιεκαΐδαο ζε φηη αθνξά ηνλ ηνκέα ησλ ππεξεζηψλ ζπγθεληξψλνληαη θπξίσο ζηε δεκηνπξγία θαη αλάπηπμε ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, ηελ αχμεζε ησλ ηκεκάησλ ηνπ 61

62 ΣΔΗ Γπη. Μαθεδνλίαο, ηε δεκηνπξγία ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ Πφινπ Καηλνηνκίαο, ην γεγνλφο ηεο Γηνηθεηηθήο έδξαο ηεο Πεξηθέξεηαο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο θιπ. Απφ ηελ έξεπλα έγηλε θαλεξφ φηη ν ηνκέαο κε ηηο πεξηζζφηεξεο,αλεθκεηάιιεπηεο αθφκα ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο, δπλαηφηεηεο ζηε Κνδάλε είλαη ν ηνκέαο ησλ ππεξεζηψλ ηδηαίηεξα ζε φηη αθνξά ηνπο ηνκείο ηνπ εκπνξίνπ, ςπραγσγίαο, ηνπξηζκνχ, θ.ι.π Δθπαίδεπζε Ζ πφιε έρεη 18 Γεκνηηθά ρνιεία (άιια 8 ππάξρνπλ ζηα δηάθνξα Γεκνηηθά Γηακεξίζκαηα), 8 γπκλάζηα (άιια 2 ππάξρνπλ ζηα Γ.Γ.), 4 Λχθεηα, 4 ΣΔΔ, ζρνιέο ΟΑΔΓ, ΗΔΚ θ.η.ι. θαη έλα δεκνηηθφ Ωδείν. Σν Σ.Δ.Η. Γπηηθήο Μαθεδνλίαο είλαη έλα απν ηα κεγαιχηεξα ηεο ρψξαο θαη ηδξχζεθε ην ηελ Κνδάλε είλαη ε έδξα ηεο ρνιήο Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο, ηεο ρνιήο Σερλνινγηθψλ Δθαξκνγψλ θαη ηεο ρνιήο Τγείαο. Δπίζεο ζηελ πφιε βξίζθεηαη θαη ε βάζε ηνπ παλεπηζηεκίνπ ηεο πεξηθέξεηαο θαη ηεο Πνιπηερληθήο ηνπ ρνιήο, ην νπνίν ηδξχζεθε ην ήκεξα ζηελ Κνδάλε ζπνπδάδνπλ πεξίπνπ θνηηεηέο απφ ηελ Διιάδα θαη απφ άιιεο πεξηνρέο Χο πξνο ηελ πνξεία ησλ εθπαηδεπηηθώλ ηδξπκάησλ Αλ παξαηεξήζνπκε ηελ εμέιημε ησλ εγγεγξακκέλσλ θνηηεηψλ/ζπνπδαζηψλ, βιέπνπκε πσο θαη ζην Παλεπηζηήκην Γπη.Μαθεδνλίαο θαη ζην ΣΔΗ βιέπνπκε φηη παξνπζηάδεη κεγάιε κείσζε. Γηα ην ΣΔΗ ηα πξάγκαηα εμεγνχληαη εχθνια κε ηελ αθαίκαμε πνπ ππέζηε κε ην κέηξν ηεο βάζεο ηνπ

63 Γηάγξακκα 14 : Γηάγξακκα 15 : 63

64 Γηα ην Παλεπηζηήκην Γπη. Μαθεδνλίαο ηα ζηνηρεία θξχβνπλ κηα έθπιεμε. Σν 70% ησλ θνηηεηψλ πνπ πέξαζαλ ζηνπο Μεραληθνχο Δλεξγεηαθψλ Πφξσλ θαη ην 27% ησλ θνηηεηψλ ζηνπο Μεραληθνχο Σειεπηθνηλσληψλ πήξαλ κεηαγξαθή Απηφο είλαη θαη ν ιφγνο πνπ νη θνηηνχληεο ζην Παλεπηζηήκην παξνπζηάδνπλ θάκςε. Γηάγξακκα 16 : 64

65 Πίλαθαο 8 : Οη πξννπηηθέο εμέιημεο ηεο ΓΔΖ θαη γεληθόηεξα ηνπ ηνκέα Δλέξγεηαο. Σα ιηγληησξπρεία ηεο ΓΔΖ ζηελ Πηνιεκαΐδα ζε ζπλδπαζκφ κε ηα ιηγληηνξπρεία ηεο Μεγαιφπνιεο εμαζθαιίδνπλ ην ζεκαληηθφηεξν γηα ηελ ειιεληθή νηθνλνκία ελεξγεηαθφ θαχζηκν, ην ιηγλίηε, ν νπνίνο βξίζθεηαη ζε αθζνλία ζην ππέδαθνο ηεο Βφξεηαο Διιάδαο. Ζ ρψξα θαηέρεη ηε δεχηεξε ζέζε ζε παξαγσγή ιηγλίηε ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε θαη ηελ έθηε ζέζε παγθνζκίσο. Με βάζε ηα ζπλνιηθά απνζέκαηα θαη ηνλ πξνγξακκαηηδφκελν ξπζκφ θαηαλάισζεο ζην κέιινλ, ππνινγίδεηαη φηη ζηελ Διιάδα νη ππάξρνπζεο πνζφηεηεο ιηγλίηε επαξθνχλ γηα ηα επφκελα 45 ρξφληα. Μέρξη ζήκεξα έρνπλ εμνξπρζεί ζπλνιηθά 1,3 δηζ. ηφλνη ιηγλίηε ελψ ηα εθκεηαιιεχζηκα 65

66 απνζέκαηα αλέξρνληαη ζε 3,2 δηζ. ηφλνπο πεξίπνπ. Σν 2003 εμνξχρζεζαλ ζπλνιηθά 68,1 εθ. ηφλνη, ελψ κφλν θαηά ην πξψην εμάκελν ηνπ 2004 παξήρζεζαλ 35,4 εθαη. ηφλνη. ήκεξα, νη 8 ιηγληηηθνί ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ απνηεινχλ ην 44% ηεο εγθαηεζηεκέλεο ηζρχνο θαη παξάγνπλ ην 62% πεξίπνπ ηεο ειεθηξηθήο παξαγσγήο ηεο ΓΔΖ. ηε Γπηηθή Μαθεδνλία θαη ζπγθεθξηκέλα ζηνπο Ννκνύο Κνδάλεο θαη Φιώξηλαο είλαη εγθαηεζηεκέλνη έμη (6) ηαζκνί ειεθηξνπαξαγσγήο, πέληε ιηγληηηθνί θαη έλαο πδξνειεθηξηθόο, κε 20 Μνλάδεο παξαγσγήο θαη ζπλνιηθή εγθαηεζηεκέλε ηζρύ Μ, πνπ ε εγθαηάζηαζή ηνπο έγηλε δηαδνρηθά από ην 1959 κέρξη ην 1998.Ο Αηκνειεθηξηθόο ηαζκόο Αγίνπ Γεκεηξίνπ είλαη εγθαηεζηεκέλνο ζην Ννκό Κνδάλεο, ζε πςόκεηξν 678 κέηξσλ από ηελ επηθάλεηα ηεο ζάιαζζαο, θνληά ζηελ Δζληθή νδό Κνδάλεο-Θεζζαινλίθεο θαη ζε απόζηαζε 18 ρηιηνκέηξσλ από ηελ πόιε ηεο Κνδάλεο. Απνηειείηαη από πέληε (5) Μνλάδεο Ζιεθηξνπαξαγσγήο, ζπλνιηθήο ηζρύνο 1600 Μ θαη είλαη ν κεγαιύηεξνο ηαζκόο Παξαγσγήο ζηελ Διιάδα. Ζ ζπλνιηθή έθηαζε ησλ εγθαηαζηάζεσλ ηνπ είλαη 3236 ζηξέκκαηα. Χο θαύζηκν ρξεζηκνπνηείηαη ν ηνπηθόο ιηγλίηεο. Σν όλνκα ηνπ ηαζκνύ πξνέξρεηαη από ην θνληηλό ρσξηό Άγηνο Γεκήηξηνο πνπ απέρεη κόιηο 1000 κέηξα. Ζ ρξήζε ηνπ ιηγλίηε, γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, απνθέξεη ζηελ Διιάδα ηεξάζηηα εμνηθνλφκεζε ζπλαιιάγκαηνο (πεξίπνπ 1 δηζ. δνιάξηα εηεζίσο). Ο ιηγλίηεο είλαη θαχζηκν ζηξαηεγηθήο ζεκαζίαο γηα ηε ΓΔΖ, γηαηί έρεη ρακειφ θφζηνο εμφξπμεο, ζηαζεξή θαη άκεζα ειέγμηκε ηηκή θαη παξέρεη ζηαζεξφηεηα θαη αζθάιεηα ζηνλ αλεθνδηαζκφ θαπζίκνπ. πγρξφλσο, πξνζθέξεη ρηιηάδεο ζέζεηο εξγαζίαο ζηελ ειιεληθή πεξηθέξεηα, ηδηαίηεξα ζε πεξηνρέο πνπ εκθαλίδνπλ κεγάια πνζνζηά αλεξγίαο. Ο ιηγλίηεο έρεη ζπληειέζεη ηα κέγηζηα ζηελ αχμεζε ηνπ εζληθνχ πξντφληνο. Σα ζπλνιηθά βεβαησκέλα γεσινγηθά απνζέκαηα ιηγλίηε ζηε ρψξα αλέξρνληαη ζε πεξίπνπ 5 δηο. ηφλνπο. Σα θνηηάζκαηα απηά παξνπζηάδνπλ αμηνζεκείσηε γεσγξαθηθή εμάπισζε ζηνλ ειιεληθφ ρψξν. Με ηα ζεκεξηλά ηερληθν-νηθνλνκηθά δεδνκέλα ηα θνηηάζκαηα πνπ είλαη θαηάιιεια γηα ελεξγεηαθή εθκεηάιιεπζε, αλέξρνληαη ζε πεξίπνπ 3,2 δηο ηφλνπο θαη ηζνδπλακνχλ κε 450 εθ. ηφλνπο πεηξειαίνπ. Σα θπξηφηεξα εθκεηαιιεχζηκα θνηηάζκαηα ιηγλίηε βξίζθνληαη ζηηο πεξηνρέο Πηνιεκατδαο, Ακπληαίνπ θαη Φιψξηλαο κε ππνινγηζκέλν απφζεκα 1,9 δηο ηφλνπο, ζηελ πεξηνρή ηεο Γξάκαο κε απφζεκα 900 εθ. ηφλνπο θαη ζηελ πεξηνρή Διαζζφλαο κε 150 εθ. ηφλνπο. 66

67 Υάξηεο 7 : Απνζέκαηα ιηγλίηε θαη θαηαλαισζείζα πνζόηεηα Πεγή: ΤΜΑΘ, «ηξαηεγηθφ ρέδην Βνξείνπ Διιάδαο », Α Φάζε, Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο, Σκήκα Μεραληθψλ Υσξνηαμίαο, Πνιενδνκίαο θαη Πεξηθεξεηαθήο Αλάπηπμεο Μέρξη ζήκεξα νη εμνξπρζείζεο πνζφηεηεο ιηγλίηε θηάλνπλ πεξίπνπ ζην 29% ησλ ζπλνιηθψλ απνζεκάησλ. Δθηφο απφ ιηγλίηε ε Διιάδα δηαζέηεη θαη έλα κεγάιν θνίηαζκα Σχξθεο ζηελ πεξηνρή ησλ Φηιίππσλ (Αλαηνιηθή Μαθεδνλία). Σα εθκεηαιιεχζηκα απνζέκαηα ζην θνίηαζκα απηφ εθηηκψληαη ζε 4 δηο θπβηθά κέηξα θαη ηζνδπλακνχλ πεξίπνπ κε 125 εθαη. ηφλνπο πεηξειαίνπ. Γεληθά ε πνηφηεηα ησλ ειιεληθψλ ιηγληηψλ είλαη ρακειή. Ζ ζεξκνγφλνο δχλακε θπκαίλεηαη απφ kcal/kg ζηηο πεξηνρέο Μεγαιφπνιεο, Ακπληαίνπ θαη Γξάκαο, απφ kcal/kg ζηελ πεξηνρή Πηνιεκαΐδαο θαη ζηηο πεξηνρέο Φιψξηλαο θαη Διαζζφλαο. εκαληηθφ ζπγθξηηηθφ πιενλέθηεκα ησλ ιηγληηψλ ηεο ρψξαο καο είλαη ε ρακειή πεξηεθηηθφηεηα ζε θαχζηκν ζείν. Σν κεγαιχηεξν ιηγληηηθφ δπλακηθφ ηεο ρψξαο είλαη ζπγθεληξσκέλν ζε ηξεηο πεξηνρέο - ιεθάλεο θαηά κήθνο ηνπ άμνλα Φιψξηλα - Ακχληαην - Πηνιεκατδα - Κνδάλε - έξβηα. ηαδηαθά ζηελ πεξηνρή Πηνιεκατδαο - Ακπληαίνπ δεκηνπξγήζεθε έλα απφ ηα 67

68 κεγαιχηεξα Ληγληηηθά Κέληξα ζηνλ θφζκν. ην Ληγληηηθφ Κέληξν Πηνιεκατδαο - Ακπληαίνπ ιεηηνπξγνχλ ζήκεξα ηέζζεξα ιηγληησξπρεία: Σν Οξπρείν Ννηίνπ Πεδίνπ, ην Οξπρείν Καξδηάο, ην Οξπρείν Κπξίνπ Πεδίνπ θαη ην Οξπρείν Ακπληαίνπ (ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ θαη ηνπ νξπρείνπ ζηε Φιψξηλα). Δπίζεο ζην Ληγληηηθφ Κέληξν αλήθνπλ ην Δξγνζηάζην Ληγληηνπιίλζσλ θαη ν αηκνειεθηξηθφο ζηαζκφο ΛΗΠΣΟΛ. Ζ παξαγσγή ιηγλίηε αλήιζε ην 2003 ζε 54,58 εθ. ηφλνπο. Σνλ Ηνχλην ηνπ 2003 εηέζε ζε εκπνξηθή ιεηηνπξγία ν Αηκνειεθηξηθφο ηαζκφο Μειίηεο Αριάδαο ζηελ πεξηνρή ηεο Φιψξηλαο. Ο λένο απηφο ηαζκφο έρεη ζπλνιηθή ηζρχ 330MW θαη ρξεζηκνπνηεί σο θαχζηκν ην ιηγλίηε. Γηα ηελ αμηνπνίεζε ησλ θνηηαζκάησλ ζηηο πεξηνρέο Γξάκαο θαη Διαζζφλαο βξίζθνληαη ζε εμέιημε ηερληθννηθνλνκηθέο κειέηεο. Με βάζε ηα ζεκεξηλά εζληθά θαη δηεζλή ελεξγεηαθά δεδνκέλα θαη ηα ζηνηρεία πνπ αθνξνχλ ηελ πνζφηεηα θαη ηελ πνηφηεηα ηνπ ιηγλίηε ησλ πην πάλσ θνηηαζκάησλ, πξνθχπηεη φηη ε εθκεηάιιεπζή ησλ πην πάλσ θνηηαζκάησλ είλαη νηθνλνκηθά ζπκθέξνπζα. Σα ππάξρνληα απνζέκαηα επαξθνχλ γηα ηε ιεηηνπξγία κέρξη πέληε κνλάδσλ ησλ 300 MW ζηε Γξάκα θαη κίαο κνλάδαο 500 MW ζηελ Διαζζφλα. Δπίζεο, απφ ηα πδξνειεθηξηθά έξγα ηεο ΓΔΖ αξδεχνληαη νη αγξνηηθέο εθηάζεηο ηεο Έδεζζαο απφ ηα θξάγκαηα ηνπ Άγξα θαη Δδεζζαίνπ (1954 θαη 1969 αληίζηνηρα) θαη κεγάιν κέξνο ησλ πεδηάδσλ ζηνπο λνκνχο Γξάκαο, Ξάλζεο θαη Καβάιαο απφ ηα θξάγκαηα ηνπ Νέζηνπ ζην Θεζαπξφ (1998) θαη ζηελ Πιαηαλφβξπζε (1999). Σα ηειεπηαία ρξφληα ε ΓΔΖ, πέξαλ ηεο δεκηνπξγίαο λέσλ ζεξκηθψλ (ιηγληηηθψλ, πεηξειατθψλ, θπζηθνχ αεξίνπ) θαη πδξνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ, ζηξέθεηαη θαη πξνο ηελ αμηνπνίεζε ησλ ελαιιαθηηθψλ κνξθψλ ελέξγεηαο (άλεκνο, ήιηνο, γεσζεξκία). Ζ ζπλνιηθή εγθαηεζηεκέλε ηζρχο ησλ 96 ζπλνιηθά ζηαζκψλ ηεο ΓΔΖ αλέξρεηαη ζήκεξα ζηα MW. Ζ θαζαξή παξαγσγή ην 2003 έθηαζε ηηο 52,2 ΣWh.. 68

69 Υάξηεο 8: Αηκνειεθηξηθνί θαη πδξνειεθηξηθνί ζηαζκνί παξαγσγήο Πεγή: ΤΜΑΘ, «ηξαηεγηθφ ρέδην Βνξείνπ Διιάδαο », Α Φάζε, Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο, Σκήκα Μεραληθψλ Υσξνηαμίαο, Πνιενδνκίαο θαη Πεξηθεξεηαθήο Αλάπηπμεο Σέινο αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ην δηαζπλδεδεκέλν ζχζηεκα Μεηαθνξάο δηέξρεηαη απφ ηε Βφξεηα Διιάδα θαη ζπλδέεη ηε ρψξα κε ηα γεηηνληθά ειεθηξηθά ζπζηήκαηα ησλ Βαιθαληθψλ θξαηψλ θαη πξφζθαηα κε ην ειεθηξηθφ ζχζηεκα ηεο Ηηαιίαο. Οη δηαζπλδέζεηο κε ηελ Αιβαλία θαη ηελ ΠΓΓΜ πξαγκαηνπνηνχληαη κέζσ δχν γξακκψλ, κηαο ησλ 400 kv θαη κηαο δεχηεξεο γξακκήο ησλ 150 kv. Μηα απεπζείαο γξακκή 400 kv ζπλερνχο ξεχκαηνο (DC LINK) ηζρχνο 500 MW κεηαμχ ηεο Διιάδαο θαη ηεο Ηηαιίαο βξίζθεηαη ζε ιεηηνπξγία απφ ην θαινθαίξη ηνπ 2002 θαη απνηειεί ηελ πξψηε απεπζείαο ζχλδεζε κεηαμχ ησλ δχν ρσξψλ. 69

70 Χζηόζν αλ πάξνπκε ππόςε καο: Όηη ρξόληα ηώξα ε ύπαξμε ηεο Γ.Δ.Ζ ζηελ πεξηνρή ήηαλ ν θύξηνο θνξέαο αλάπηπμεο, ζπγθξάηεζε κελ ηνλ πιεζπζκό ζηελ πεξηνρή, δεκηνύξγεζε ζέζεηο εξγαζίαο κε ηθαλνπνηεηηθά εηζνδήκαηα, ηαπηόρξνλα όκσο ζώξεπζε κηα ζεηξά πξνβιήκαηα (κόιπλζε πεξηβάιινληνο, ρώξνπ ρσξίο απνθαηάζηαζε) θαη επίζεο ε επηθπξηαξρία ηεο Γ.Δ.Ζ δελ άθεζε πεξηζώξηα γηα ηελ αλάπηπμε ησλ ππνινίπσλ θιάδσλ ηεο παξαγσγήο. ηη ε ΓΔΖ Α.Δ. είλαη κηα επηρείξεζε εηζεγκέλε ζην ρξεκαηηζηήξην θαη νη δηνηθήζεηο ηεο θξίλνληαη απφ ηα απνηειέζκαηα πνπ παξνπζηάδνπλ. Σν πσο εμειίζζεηαη ην πξφγξακκα εμφξπμεο ιηγλίηε ζην Ννκφ : Γηάγξακκα 17 : 70

71 Σν πσο εμειίζζεηαη ε εγθαηεζηεκέλε ηζρχο ζην Ννκφ : Γηάγξακκα 18 : Ωο ινγηθφ ζπκπέξαζκα κνηάδεη φηη αθνχ κε αχμεζε ησλ κεγεζψλ ηεο παξαγσγήο ( Ζιεθηξηθήο ελέξγεηαο Ληγλίηε ) είρακε κείσζε ηνπ πξνζσπηθνχ φηαλ απηά ηα κεγέζε θηάζνπλ ζην 50% ησλ ζεκεξηλψλ κεγεζψλ ην 2025 ε κείσζε ηεο απαζρφιεζεο ζα είλαη δξακαηηθή. Θα πξέπεη λα ζεκεησζεί πσο πξφζθαηα ε Πεξηθέξεηά ππέζηε θαη έλα άιιν πιήγκα. ην ελεξγεηαθφ θέληξν ηεο ρψξαο δφζεθε ε δπλαηφηεηα γηα εγθαηάζηαζε θσηνβνιηατθψλ ηζρχνο κφλνλ 10 MW. Σν πφζν ζεκαληηθή είλαη ε ΓΔΖ γηα ηελ απαζρφιεζε ζηελ πεξηνρή γίλεηαη θαλεξφ απφ ηα πξφζθαηα γεγνλφηα φπνπ θάηνηθνη δηακαξηπξφκελνη γηα ην πνζνζηφ εληνπηφηεηαο ζηηο θεηηλέο επνρηαθέο πξνζιήςεηο ηεο ΓΔΖ (2007), θαηέιαβαλ θαη απέθιεηζαλ νδηθέο αξηεξίεο ηνπ λνκνχ Κνδάλεο θαη ηηο πξφζθαηεο δειψζεηο ηνπ ππνπξγνχ αλάπηπμεο γηα ηελ ηθαλνπνίεζε ηνπ αηηήκαηνο ζηηο λέεο πξνζιήςεηο. (Απγνπζηνο εθεκεξίδα Καζεκεξηλή) 71

72 2.12. Ο ηδησηηθόο ηνκέαο ηεο νηθνλνκίαο ηνηρεία θαη Γείθηεο Ζ πεξηθέξεηά γεληθά (Γπηηθή Μαθεδνλία) ππνιείπεηαη θαη ζηνλ ηνκέα ησλ λέσλ αδεηνδνηήζεσλ βηνηερληθψλ, βηνκεραληθψλ επηρεηξήζεσλ ζε φηη αθνξά ηελ ηππνδχλακε ησλ λέσλ εγθαηαζηάζεσλ, Καη φρη κφλν ππνιείπεηαη ε Γπηηθή Μαθεδνλία ζηελ ηζρχ ησλ λέσλ εγθαηαζηάζεσλ, αιιά επηπιένλ απηέο είλαη θαη πνιχ κηθξφηεξνπ κεγέζνπο απ φηη ν εζληθφο κέζνο φξνο. Πίλαθαο 9: ηνλ ηνκέα ηεο παξνρήο ππεξεζηψλ κε βάζε ηελ απνγξαθή ηεο ΔΤΔ ηνπ 2000 παξνπζηάδνληαη δχν πίλαθεο. Απφ ηνπο δείθηεο Σδίξνο/θάηνηθν θαη Σδίξνο/θαηάζηεκα, θαίλεηαη ε δξακαηηθή πζηέξεζε ηνπ ηνκέα ησλ ππεξεζηψλ ζην Ν. Κνδάλε 72

73 Πίλαθαο 10: 73

74 Καη ζηνλ επφκελν πίλαθα φπνπ ζπγθξίλνληαη νη γεηηνληθέο πεξηθέξεηεο Θεζζαιίαο θαη Κεληξηθήο Μαθεδνλίαο, θαη εδψ νη δείθηεο είλαη απνγνεηεπηηθνί. Πίλαθαο 11: 74

75 Ση απνηππώλνπλ όκσο νη δείθηεο 4 ; ε θακία πεξίπησζε φηη νη θάηνηθνη ηνπ Ν. Κνδάλεο δελ μνδεχνπλ. Απνηππψλνπλ μεθάζαξα φηη νη Κνδαλίηεο γηα ηελ παξνρή ππεξεζηψλ δελ απεπζχλνληαη ζηα θαηαζηήκαηα - γξαθεία ηνπ Ννκνχ αιιά αιινχ. Απνηππψλνπλ μεθάζαξα φηη ε αγνξά ηεο Κνδάλεο δελ πξνζειθχεη αγνξαζηέο άιισλ πεξηνρψλ. Ζ ίδηα εηθφλα απνηππψλεηαη θαη κε ηελ απνγξαθή ησλ επηρεηξήζεσλ ηνπ πγθξηλφκελνο ν Ννκφο Κνδάλεο κε ηνπο Ννκνχο Θεζζαινλίθεο, Λάξηζαο, Ησαλλίλσλ, πζηεξεί. Πίλαθαο 12: 4 Ζκεξίδα Η.Π.Α.Γ.Μ. - Σ.Δ.Η. ΚΟΕΑΝΖ «Ζ Κνδάλε ζην κεηαίρκην ησλ εμειίμεσλ» Μαινύηαο Λάδαξνο Αληηδήκαξρνο Κνδάλε Ηνύληνο

76 Οη πξννπηηθέο εμέιημεο ηνπ θαηαζθεπαζηηθνύ ηνκέα, θαη ηεο παξαγσγήο θαηνηθηώλ ζην Ννκό Ο θαηαζθεπαζηηθφο ηνκέαο απνηειεί γηα πνιιά ρξφληα ηελ αηκνκεραλή αλάπηπμεο ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο. Αλ θαη γηα ηελ πεξίπησζε ηνπ Ννκνχ Κνδάλεο απηφ θάκπηεηαη ιφγσ ηεο ηδηαηηεξφηεηαο ηεο αλάπηπμεο ηνπ Ννκνχ πνπ εμαξηάηαη απφ ηελ ΓΔΖ ζρεδφλ νινθιεξσηηθά σζηφζν ν θαηαζθεπαζηηθφο ηνκέαο ιφγσ ηνπ θνηλσληθνχ θαη νηθνλνκηθνχ ξφινπ ηνπ θαη ηεο ζέζεο πνπ θαηέρεη ε θαηαζθεπή θαη ηδηαίηεξα ε θαηνηθία ζηελ λννηξνπία ηνπ Έιιελα απνηππψλεη ζπρλά κε αθξίβεηα ηελ νηθνλνκηθή,θαη φρη κφλν, θαηάζηαζε θξίζεθε ινηπφλ αλαγθαίν γηα ηελ κεγαιχηεξε πιεξφηεηα ηεο κειέηεο λα γίλεη κία θαηαγξαθή ηεο θαηάζηαζεο ηνπ θαηαζθεπαζηηθνχ ηνκέα ηεο πεξηνρήο ην ζρεδηάγξακκα πνπ αθνινπζεί βιέπνπκε ηελ ηδηαηηεξφηεηα ηνπ ζεηζκνχ ηνπ 1995 πνπ απεηθνλίδεηαη εληππσζηαθά ζην δηάγξακκα. Γηάγξακκα 19 : κσο θαη πξηλ ην 1995 θαη κεηά ην 2003 ε νηθνδνκηθή δξαζηεξηφηεηα ηνπ Ννκνχ ππνιείπεηαη ζεκαληηθά ηφζν ηεο ρψξαο φζν θαη ηεο πεξηθέξεηαο. πγθεθξηκέλα ν πςειφο δείθηεο νηθνδνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο ππνρψξεζε ζηα ηέιε ηνπ 2004 ζηηο 1,2 λέεο θαηνηθίεο αλά 100 θαηνίθνπο ηεο. Σα ζηνηρεία θαίλεηαη λα νδεγνχλ ζην ζπκπέξαζκα φηη ιφγσ θαη ηεο απμεκέλεο παξαγσγήο δνκεκέλνπ φγθνπ ηελ κεηαζεηζκηθή πεξίνδν, ν 76

77 θιάδνο ηεο νηθνδνκήο ζα παξνπζηάζεη ζεκαληηθφηαηε χθεζε αλ δελ αλαηξαπεί ε πνξεία ηεο ηνπηθήο νηθνλνκίαο Ζ εμέιημε ηνπ ΑΔΠ θαη ησλ θαηαζέζεσλ Δπεηδή ηαπηφρξνλα πξνβάιιεηαη ζην δηάγξακκα θαη ε πιεζπζκηαθή ζπζρέηηζε είλαη εχθνιν λα δνχκε ηηο πεξηφδνπο πνπ ν Ννκφο Κνδάλεο είλαη πάλσ απφ ηε ρψξα ή ηελ πεξηθέξεηα. Καη κηιάκε γηα ην ΑΔΠ, ηνλ εγθπξφηεξν δηεζλψο δείθηε, πνπ απεηθνλίδεη ηνλ πινχην πνπ παξάγεηαη ζ έλαλ ηφπν ( επελδχζεηο, πξντφληα, εηζνδήκαηα ζηνλ πξσηνγελή, δεπηεξνγελή θαη ηξηηνγελή ηνκέα ). Καη εδψ δπζηπρψο ε θαηάζηαζε έρεη θζίλνπζα πνξεία. Ζ πεξίνδνο ησλ παρέσλ αγειάδσλ πνπ θαίλεηαη φηη ήηαλ ε εηθνζαεηία έρεη πεξάζεη, θαη ν λνκφο εηζέξρεηαη ζε κηα πεξίνδν ηζρλψλ αγειάδσλ, πξνθιήζεσλ θαη αλαθαηαηάμεσλ. Γηάγξακκα 20 : Ηδίσο ζην ρψξν ηεο πξαγκαηηθήο νηθνλνκίαο ησλ πνιηηψλ ηνπ Ν.Κνδάλεο, δειαδή ηελ εμέιημε ησλ θαηαζέζεψλ ηνπο, ην δηάγξακκα απεηθνλίδεη κε επθξίλεηα ηελ θζίλνπζα πνξεία. 77

78 Γηάγξακκα 21 : Άιινη ζεκαληηθνί παξάγνληεο Έλαο παξάγνληαο πνπ πξέπεη λα ιεθζεί ππφςε είλαη ε πθηζηάκελε αλαηνκία ησλ επηρεηξήζεσλ πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη ζήκεξα ζηελ Κνδάλε αιιά θαη ζηε Γπηηθή Μαθεδνλία ζπλνιηθά θαη πνπ ζηε ζπληξηπηηθή ηνπο πιεηνςεθία πξφθεηηαη γηα κηθξέο νηθνγελεηαθέο εκπνξηθέο επηρεηξήζεηο κε ειάρηζηε έσο κηθξή δπλαηφηεηα επέθηαζεο ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηνπο θαη πνπ ζην λέν επηρεηξεκαηηθφ πεξηβάιινλ δελ θαίλεηαη λα έρνπλ θακία ηχρε. Ζ αιιαγή ηεο λννηξνπίαο ησλ θαηαλαισηώλ θαη ε κειέηε ηεο θαηαλαισηηθήο ζπκπεξηθνξάο ηνπο, είλαη επίζεο έλαο ζεκαληηθφο παξάγνληαο. Ζ επηζπκία γηα πνηφηεηα, πνηθηιία, ρακειέο ηηκέο, ιφγσ ηεο κείσζεο ηεο αγνξαζηηθήο ηνπο δχλακεο ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ επθνιία πξφζβαζεο ζε άιιεο κεγαιχηεξεο αγνξέο νδεγνχλ ηνπο θαηαλαισηέο ζε αλαδήηεζε λέσλ αγνξψλ. Γελ κηιάκε πιένλ γηα ΑΝΑΓΚΔ αιιά γηα ΔΠΗΘΤΜΗΔ ησλ θαηαλαισηψλ. Απηφ ζπλδπάδεηαη θαη κε ην γεγνλφο φηη νη 78

79 θαηαλαισηέο ηεο Κνδάλεο δελ είλαη πιένλ θνδαλίηεο θαη επνκέλσο νη δεζκνί κε ηελ ηνπηθή επηρεηξεκαηηθή θνηλφηεηα είλαη ραιαξνί. Απηφ ηνπο πξνζθέξεη κεγαιχηεξε ειεπζεξία ζην λα κεηαθηλεζνχλ ζε άιιεο αγνξέο. Καη θπζηθά ε δηαθαηλόκελε αλαηξνπή ζην πθηζηάκελν επηρεηξεκαηηθό status quo κε ηε δεκηνπξγία κεγάισλ επηρεηξεκαηηθψλ ζρεκάησλ ζε κία πξνζπάζεηα κείσζεο ηνπ θφζηνπο παξαγσγήο θαη ιεηηνπξγίαο ψζηε λα θαζίζηαληαη ζπλερψο νινέλα θαη πην αληαγσληζηηθέο. Απηφ απνβαίλεη ζε φθεινο ησλ θαηαλαισηψλ αιιά φρη ησλ ηνπηθψλ επηρεηξεκαηηψλ. 79

80 Αεηθόξνο αλάπηπμε «Ζ πνιηηηθή είλαη έλαο αγώλαο ζπκθεξόλησλ κεηακθηεζκέλνο ζε δηαγσληζκό αξρώλ» Ακβξόζηνο Μπηξο,ζπγγξαθέαο "Όζν πην δηεθζαξκέλν είλαη ην θξάηνο, ηόζν πην πνιινί νη λόκνη" - Corruptissima republica plurimae leges Κνξλήιηνο Σάθηηνο ( κ.υ), Υξνληθά «Ζ θαιύηεξε ζηηγκή γηα λα θπηέςεηο έλα δέληξν είλαη είθνζη ρξόληα πξηλ ε δεύηεξε θαιύηεξε είλαη ηώξα» θηλέδηθε παξνηκία 80

81 Με ζηόρν ηελ Αεηθνξία 3.1. Οξηζκόο Ζ Αεηθόξνο αλάπηπμε ή Βηώζηκε αλάπηπμε, είλαη έλαο λένο φξνο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηε κεηάθξαζε ηνπ αγγιηθνχ φξνπ Sustainable Development, δειαδή ηεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Δπίζεο λνείηαη θαη σο ε αλάπηπμε ησλ παξαγσγηθψλ κεραληζκψλ ηεο νηθνλνκίαο παξάιιεια κε ηε δεκηνπξγία ππνδνκψλ γηα κία βηψζηκε ζηάζε απέλαληη ζην θπζηθφ πεξηβάιινλ, (φπσο νξίδνπλ παξαδνζηαθέο επηζηήκεο φπσο ε Γεσγξαθία).( νξηζκφο απφ ηε Βηθηπαίδεηα, ηελ ειεχζεξε εγθπθινπαίδεηα ) Ζ Δπξσπατθή Έλσζε παξακέλεη πξσηνπφξνο ζε ζέκαηα ζρεηηθά κε ηηο ελέξγεηεο πνπ πξέπεη λα γίλνληαη ζηα πιαίζηα ηεο Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο θαη πνπ ήδε πξαγκαηνπνηνχληαη απφ άιιεο ρψξεο. εκείν αλαθνξάο γηα ηηο εμειίμεηο ζηε κειέηε ηεο νηθνινγηθά επαίζζεηεο αλάπηπμεο απνηειεί ην πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην, ην Αλαθνξηθά, νη ηάζεηο θαη ηα δεηήκαηα πνπ ζα απαζρνιήζνπλ ηε βηψζηκε αλάπηπμε ηα επφκελα ρξφληα (βάζεη ησλ ζπδεηήζεσλ ηνπ 15νπ ζπλεδξίνπ αεηθφξνπ αλάπηπμεο θαη ηνπ Δπξσπατθνχ youth forum) απνηεινχληαη απφ: Πξνψζεζε ρξήζεο «θαζαξψλ» κνξθψλ κεηαθίλεζεο, «Βησζηκφηεξε» αλαζεψξεζε ηεο Κνηλήο Αγξνηηθήο Πνιηηηθήο, Labeling πξντφλησλ, βηνηερλνινγία, εμάιεηςε θπιεηηθψλ-ζεμηζηηθψλ δηαθξίζεσλ ζηνλ εξγαζηαθφ ηνκέα, θ.ά.. Πξέπεη λα ζεκεησζεί πσο ζην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ησλ Διιήλσλ πνιηηψλ -αιιά θαη πνιηηηθψλ- επηθξαηεί άγλνηα θαη αλεπαξθήο επαηζζεηνπνίεζε γχξσ απφ ην ζέκα ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο ( Απφ ηε Βηθηπαίδεηα, ηελ ειεχζεξε εγθπθινπαίδεηα ). ην παξφλ θεθάιαην γίλεηαη πξνζπάζεηα λα παξνπζηαζηεί ε αεηθφξνο αλάπηπμε ζηελ Διιάδα κε εηδίθεπζε ζην Ννκφ Κνδάλεο, έηζη παξνπζηάδνληαη θαηαξρήλ ηα δεδνκέλα θαη νη πνιηηηθέο ζε γεληθφ πιαίζην, εζληθφ αιιά θαη επξσπατθφ, θαη εμεηδηθεχνληαη κεηά ζε ηνπηθφ επίπεδν. Απηφ θξίζεθε απαξαίηεην δηφηη δελ είλαη δπλαηφλ λα απνθνπεί 81

82 ε αεηθφξνο αλάπηπμε κίαο πεξηνρήο απφ ην γεληθφηεξν εζληθφ αιιά θαη επξσπατθφ πιαίζην. Άιισζηε ε αεηθφξνο αλάπηπμε απνηειεί κία θαηεμνρήλ επξσπατθή πνιηηηθή θαη ζηξαηεγηθή επηινγή. Δπίζεο ν Ννκφο Κνδάλεο έρεη,φπσο έρεη πνιιάθηο αλαθεξζεί, σο θχξηα νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο. Ζ ελέξγεηα απνηειεί ηα ηειεπηαία ρξφληα έλα πεδίν έληνλνπ ελδηαθέξνληνο, λνκνζεηηθψλ θαη ξπζκηζηηθψλ δξάζεσλ ζε θνηλνηηθφ θαη εζληθφ επίπεδν. Αθφκα ε επηβάξπλζε ηνπ πεξηβάιινληνο απφ ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο, ε νπνία είλαη ηδηαίηεξα έληνλε εληάζζεηαη ζην ζηξαηεγηθφ ζρεδηαζκφ θαη ηηο δηεζλείο δεζκεχζεηο ηεο Κνηλφηεηαο θαη ηεο Διιάδαο γηα κείσζε ησλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ ( Πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην ) αιιά θαη ηελ γεληθφηεξε πξνζηαζία θαη δηαρείξηζε ηνπ πεξηβάιινληνο κε ζηφρν ηελ αεηθφξν αλάπηπμε.δπίζεο θάπνηεο πνιηηηθέο θαη πξνβιήκαηα ζρεηηθά κε ηελ αεηθφξν αλάπηπμε είλαη θνηλά ζε φιε ηελ Διιάδα, φπσο π.ρ. ε δηαρείξηζε ησλ ζηεξεψλ θαη πγξψλ απνβιήησλ. Γηα φινπο απηνχο ηνπο ιφγνπο ε δνκή απηνχ ηνπ θεθαιαίνπ αθνινπζεί ην πξναλαθεξζέλ πξφηππν : απφ ην γεληθφ επξσπατθφ-εζληθφ ζην ζπγθεθξηκέλν ηνπηθφ κε ηδηαίηεξε αλαθνξά ζηηο ηδηαηηεξφηεηεο ηεο πεξηνρήο φπνπ απηέο πθίζηαληαη Γεληθή ηζηνξηθή αλαδξνκή-παξνύζα θαηάζηαζε 5 Ζ Διιάδα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990 δηέλπζε κηα ζεκαληηθή πεξίνδν νηθνλνκηθήο κεηάβαζεο. Γηα πνιιά, ρξφληα, ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε βξαδππνξνχζε ζε ζρέζε κε απηή ησλ θπξηφηεξσλ εκπνξηθψλ ηεο ζπλεξγαηψλ, αιιά, ελ κέξεη ππφ ηελ επήξεηα θαίξησλ νηθνλνκηθψλ αλακνξθψζεσλ, ν ξπζκφο απηφο επηηαρχλζεθε απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Ζ ειιεληθή νηθνλνκία είλαη αλαπφζπαζην κέξνο ηεο Δπξσπατθήο αγνξάο θαη ελζσκαηψλεηαη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζηηο νηθνλνκίεο ηεο Βαιθαληθήο ρεξζνλήζνπ, ηδηαίηεξα κέζσ ηνπ απμαλφκελνπ εκπνξίνπ. 5 ( πεγή ΟΟΑ «Δθζέζεηο πεξηβαιινληηθώλ επηδόζεσλ»,wwf, Γηα έλα δσληαλό πιαλήηε, Γεζκεύζεηο ρσξίο εθαξκνγή: ε πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ζηελ Διιάδα,Αζήλα, Ηνύιηνο 2007 ) Γείηε ηηο εθζέζεηο ηηο ΔΔ ζηελ ηζηνζειίδα ηεο 82

83 Ζ Διιάδα αθνινπζεί πνιηηηθή ηαρείαο αλακφξθσζεο ηεο δηάξζξσζεο ηεο νηθνλνκίαο ηεο. Ζ νηθνλνκία φιν θαη πεξηζζόηεξν θπξηαξρείηαη από ηηο ππεξεζίεο (68% ηνπ ΑΔΠ), απφ ηηο νπνίεο ν ηνπξηζκφο (6% ηνπ ΑΔΠ) είλαη έλα δπλακηθφ ζηνηρείν. Οη θαηαζθεπέο θαη νη κεηαθνξέο είλαη επίζεο νξκεηηθέο δπλάκεηο. Ο ξφινο ηεο γεσξγίαο ζηελ νηθνλνκία ζηγά ζηγά εμαζζελεί, αιιά κε 8% ηνπ ΑΔΠ, 24% ηεο απαζρφιεζεο θαη 25% ησλ εμαγσγψλ, παξακέλεη ζεκαληηθφο. Ο ηνκέαο ηεο βηνκεραλίαο είλαη ζρεηηθά κηθξφο κε πεξίπνπ 20% ηνπ ΑΔΠ. Γηάγξακκα 22. Καηαλνκή ηεο απαζρφιεζεο ζηνπο βαζηθνχο ηνκείο ηεο νηθνλνκίαο, 2000 ΟΟΑ, 2001 Ζ νηθνλνκηθή αλάπηπμε έρεη σο απνηέιεζκα ηελ αχμεζε ησλ πεξηβαιινληηθώλ πηέζεσλ απφ ην 1990, ηδηαίηεξα απφ ηνπο ηαρέσο αλαπηπζζφκελνπο ηνκείο ησλ κεηαθνξώλ, ηεο ελέξγεηαο θαη ηνπ ηνπξηζκνύ. Δλψ ην ΑΔΠ απμήζεθε θαηά 12,4% ην , ε νδηθή θπθινθνξία απμήζεθε θαηά πεξίπνπ 40%. Ζ θαηαλάισζε ελέξγεηαο απμήζεθε θαηά πεξίπνπ 20% θαη νη δηεζλείο αθίμεηο ηνπξηζηψλ θαηά 14% ρεδφλ θακία απνζύδεπμε ησλ πεξηβαιινληηθώλ πηέζεσλ από ην ΑΕΠ δελ έρεη επηηεπρζεί. Σφζν νη εθπνκπέο CΟ 2 φζν θαη ε ρξήζε αληηπαξαζηηηθψλ απμήζεθαλ κε ζρεδφλ ηνλ ίδην ξπζκφ κε ην ΑΔΠ θαηά ηε δηάξθεηα Οη εθπνκπέο ΝΟ Υ απμάλνληαη, θαη ηα νηθηαθά απφβιεηα έρνπλ δηπιαζηαζηεί απφ ην Οη εθπνκπέο SΟ 2 ζηαζεξνπνηήζεθαλ θαηά ηε δηάξθεηα

84 Γηάγξακκα 23. ρεηηθή εμέιημε ησλ ζεκαληηθφηεξσλ αεξίσλ ξχπσλ θαη ηνπ ΑΔΠ Διιάδα Δζληθφ Αζηεξνζθνπείν Αζελψλ ζηελ Ζ παξαθκή δηαθφξσλ ηδηαίηεξα ξππαληηθψλ βηνκεραληθψλ θιάδσλ (φπσο ηα βπξζνδεςία, ηα γαιβαλνπνηεία θιπ) είρε έλα ζηαζεξνπνηεηηθφ απνηέιεζκα ζηηο πεξηβαιινληηθέο πηέζεηο απφ ηε βηνκεραλία. Ζ θαηάξγεζε ησλ επηρνξεγήζεσλ ζπλέβαιε ζηελ θαηά 18% κείσζε ηεο ρξήζεο ιηπαζκάησλ. Γηάγξακκα 24. Υξήζε αδσηνχρσλ ιηπαζκάησλ θαη θπηνθαξκάθσλ αλά κνλάδα θαιιηεξγήζηκεο έθηαζεο ζηελ Διιάδα θαη ηελ ΔΔ, 1999, ΟΟΑ, 2001 Ηδηαίηεξα γηα ηνλ λνκφ Κνδάλεο,φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί, ε θχξηα πεγή εηζνδήκαηνο, ε βαζηθή βηνκεραλία αιιά θαη ε βαζηθή αηηία επηβάξπλζεο ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη ε παξαγσγή ελέξγεηαο απφ ηε ΓΔΖ, ζε φιν ηνλ θχθιν παξαγσγήο (εμφξπμε, παξαγσγή, δηαλνκή ). Σα ζηνηρεία είλαη ηδηαίηεξα απνθαιππηηθά 6 : 6 ΠΟΡΗΜΑ ΤΠΟΘΔΔΧΝ 6536, 6537/

85 Σν πξφβιεκα ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο πνπ πξνθαιείηαη απφ ηηο ππεξβάζεηο ησλ νξίσλ εθπνκπήο ησλ αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ απφ ηνλ ΑΖ Αγ. Γεκεηξίνπ, ην νπνίν έρεη εληνπηζηεί ήδε απφ ην έηνο 1997 εμαθνινπζεί λα πθίζηαηαη έσο ζήκεξα. πσο πξνθχπηεη απφ ηα ζρεηηθά έγγξαθα, νη ππεξβάζεηο είλαη πνιχ πςειφηεξεο ηνπ πξνβιεπφκελνπ νξίνπ θαη παξαηεξνχληαη ζε ζρεδφλ θαζεκεξηλή βάζε. Γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηνπ πξνβιήκαηνο απηνχ, ε Γ.Δ.Ζ. πξνσζεί ηελ θαηαζθεπή λέσλ ειεθηξνζηαηηθψλ θίιηξσλ, έξγν πνπ έρεη ήδε αλαηεζεί (ππνγξαθή ζχκβαζεο ) θαη αλακέλεηαη λα νινθιεξσζεί εληφο ηνπ έηνπο Ζ ηζρχο ησλ απνθάζεσλ έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, πνπ αθνξνχλ ηε ιεηηνπξγία ηξηψλ ΑΖ ζηελ πεξηνρή (ΑΖ Αγ. Γεκεηξίνπ, Καξδηάο, Πηνιεκατδαο) έρεη ιήμεη. πγθεθξηκέλα, ε απφθαζε πνπ αθνξά ηε ιεηηνπξγία ηνπ ΑΖ Αγ. Γεκεηξίνπ έρεη ιήμεη απφ ηηο , θαη έθηνηε απηφο ιεηηνπξγεί ρσξίο εγθεθξηκέλνπο πεξηβαιινληηθνχο φξνπο, πνπ απνηεινχλ απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηε λφκηκε ιεηηνπξγία ηνπ. Παξά ηε ζεκαληηθή απηή θαζπζηέξεζε, δελ έρεη ζεκεησζεί έσο ζήκεξα θακία νπζηαζηηθή πξφνδνο ζηε ζρεηηθή δηαδηθαζία αλαλέσζεο ησλ φξσλ. Ζ δηαδηθαζία έγθξηζεο ησλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ εμαθνινπζεί, ζπλεπψο, λα παξακέλεη ζε εθθξεκφηεηα, παξά ην γεγνλφο φηη ε άκεζε νινθιήξσζή ηεο είλαη αλαγθαία πξνυπφζεζε γηα ηελ ρνξήγεζε ηεο λέαο άδεηαο ιεηηνπξγίαο ηνπ ζηαζκνχ, ε νπνία έπξεπε νπσζδήπνηε λα έρεη εθδνζεί έσο ηελ Σν πξφβιεκα απηφ ζπλδέεηαη άκεζα κε ην κείδνλ δήηεκα ηεο ιήμεο ( ) ηεο πξνζσξηλήο άδεηαο ιεηηνπξγίαο, πνπ ρνξεγήζεθε κε ην αξ. 8 ηνπ λ. 2941/01 γηα πιήζνο κνλάδσλ ηεο ΓΔΖ Α.Δ, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ ελ ζέκαηη ΑΖ. Ζ ηζρχο ησλ απνθάζεσλ έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ πνπ αθνξνχλ ηε ιεηηνπξγία ησλ ΑΖ Καξδηάο θαη Πηνιεκατδαο έρεη επίζεο ιήμεη απφ θαη αληίζηνηρα. πσο θαη ζηελ πεξίπησζε ηνπ ΑΖ Αγ. Γεκεηξίνπ, έηζη θαη νη δχν απηνί Καζεζηώο αδεηνδόηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθώλ ζηαζκώλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ ζηελ Καξδηά, ζηνλ Άγην Γεκήηξην θαη ζηελ Πηνιεκαίδα ηνπ λνκνύ Κνδάλεο Βνεζόο πλήγνξνο ηνπ Πνιίηε: Υξύζα Υαηδή Δπηζηήκνλεο: Αγγειηθή αιακαιίθε, Γάθλε Φηιηππάθε, Αηθαηεξίλε Φιηάηνπξα Ζκεξνκελία δεκνζίεπζεο: 27 Ηνπιίνπ

86 ζηαζκνί ιεηηνπξγνχλ έθηνηε ρσξίο ηνπο απαηηνχκελνπο εγθεθξηκέλνπο πεξηβαιινληηθνχο φξνπο. ην παξειζφλ παξαηεξήζεθε ην θαηλφκελν ηεο επαλεηιεκκέλεο ηξνπνπνίεζεο ησλ εγθεθξηκέλσλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ σο πξνο ην φξην εθπνκπήο αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ (ππ αξ / θαη 58286/ ΚΤΑ Τπ. ΠΔ.ΥΩ.Γ.Δ. θαη Αλάπηπμεο). Σνχην πξνθαλψο νθείιεηαη ζηελ αδπλακία λα ηεξεζνχλ ηα αξρηθψο εγθεθξηκέλα φξηα, γεγνλφο πνπ ζπλδέεηαη κε ηηο θαζπζηεξήζεηο ζηελ ηερλνινγηθή αλαβάζκηζε ησλ ειεθηξνζηαηηθψλ θίιηξσλ θαη ηελ πξνζαξκνγή ησλ εγθαηαζηάζεσλ ζηηο Βέιηηζηεο Γηαζέζηκεο Σερληθέο (ΒΓΣ). Γηα ηνλ νη ππφ έθδνζε απνθάζεηο έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ ζα πξέπεη λα ελζσκαηψλνπλ ηηο απαηηήζεηο ησλ ζρεηηθψλ Κνηλνηηθψλ Οδεγηψλ: 1996/61/ΔΚ (IPPC) θαη 2001/80/ΔΚ. Ζ πξψηε, αθνξά ηνλ πξνζδηνξηζκφ ησλ Βέιηηζησλ Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ (ΒΓΣ) ζε βηνκεραληθέο κνλάδεο, θαζψο θαη ηελ επηβνιή νξίσλ εθπνκπήο γηα ζπγθεθξηκέλνπο ξχπνπο. Ζ δεχηεξε θαζνξίδεη φξηα εθπνκπήο ξχπσλ θαη επηβάιιεη ζηηο Μεγάιεο Δγθαηαζηάζεηο Καχζεο είηε ηελ εθπνκπή ξχπσλ ζην επίπεδν ησλ λέσλ ρακειφηεξσλ νξίσλ είηε ηελ ππαγσγή ηνπο ζε Δζληθφ ρέδην Καηαλνκήο Δθπνκπψλ Ρχπσλ. Οη ζπγθεθξηκέλνη Αηκνειεθηξηθνί ηαζκνί ηεο ΓΔΖ έρνπλ ππαρζεί ζην Δζληθφ ρέδην Καηαλνκήο Δθπνκπψλ Ρχπσλ γηα ηε ρξνληθή πεξίνδν , φπσο απηφ εγθξίζεθε κφιηο ηελ απφ ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή (European Commission, reference IP/05/762, ). Απνηέιεζκα φισλ απηψλ είλαη φηη : 86

87 ζηελ Πηνιεκαΐδα θαη Κνδάλε είλαη εγθαηεζηεκέλνη νη πην «ξππνγόλνη» ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηελ Δπξώπε Δηθόλα 1 : ΑΖ Αγ.Γεκεηξίνπ (πεγή ) Οη ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηνλ Αγην Γεκήηξην Πηνιεκαΐδα θαη ηελ Καξδηά Κνδάλεο θαηαιακβάλνπλ ηελ πξψηε θαη δεχηεξε ζέζε αληίζηνηρα ζηελ θαηαζηξνθή ηνπ θιίκαηνο κε αέξηα ηνπ ζεξκνθεπίνπ, ζχκθσλα κε ηε λέα έθζεζε ηεο WWF γηα ηηο 30 πην ξππνγφλεο κνλάδεο ειεθηξηζκνχ ζηελ Δπξψπε ην πγθεθξηκέλα, ν ΑΖ Αγίνπ Γεκεηξίνπ θαηαιακβάλεη ηελ πξψηε ζέζε ζηε ιίζηα ησλ 30 «βξψκηθσλ» κνλάδσλ παξαγσγήο ελέξγεηαο, κε εθπνκπέο πνπ θηάλνπλ ηα γξακκάξηα δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα αλά παξαγφκελε θηινβαηψξα θαη 12,4 εθαηνκκχξηα ηφλνπο CO2 εηεζίσο. ηε δεχηεξε ζέζε βξίζθεηαη ν ΑΖ Καξδηάο κε γξακκάξηα CO2 αλά θηινβαηψξα θαη 8,8 εθαηνκκχξηα ηφλνπο CO2 εηεζίσο. Δηθόλα 2 : ΑΖ Αγ.Γεκεηξίνπ (πεγή ) χκθσλα κε ππνινγηζκνχο ηεο WWF, νη πνζφηεηεο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα πνπ απειεπζεξψλνληαη ζηελ αηκφζθαηξα απφ ηνλ ζηαζκφ ηνπ Αγίνπ Γεκεηξίνπ ηζνδπλακνχλ κε ηηο εηήζηεο εθπνκπέο απηνθηλήησλ, ελψ γηα ηελ πεξίπησζε ηνπ ΑΖ Καξδηάο ε αληηζηνηρία αλέξρεηαη ζηα απηνθίλεηα! 87

88 εκεηψλεηαη φηη νη ζηαζκνί ηεο ΓΔΖ ζηελ Κνδάλε θαη ηελ Πηνιεκαΐδα πξνθαινχλ ξχπαλζε ηεο αηκφζθαηξαο θαη κε κηθξνζσκαηίδηα θαη αησξνχκελε ηέθξα κε απνηέιεζκα πνιινί θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο λα ππνθέξνπλ απφ πξνβιήκαηα πγείαο, φπσο αλαθέξνπλ Σα Νέα ηεο Γεπηέξαο. Υαξαθηεξηζηηθά ζηελ Αθξηλή Κνδάλεο, ησλ ρηιίσλ θαηνίθσλ, πνπ βξίζθεηαη δίπια απφ ηνλ ζηαζκφ Αγίνπ Γεκεηξίνπ, ε ζλεζηκφηεηα απφ θαξθίλν είλαη ηεηξαπιάζηα ζε ζρέζε κε ηελ ππφινηπε Διιάδα. Αθφκα κία πεξίπησζε είλαη απηή ηνπ Κιείηνπ, ηνπ ρσξηνχ ηεο Κνδάλεο πνπ βξίζθεηαη αλάκεζα ζηνπο δχν πην ξππνγφλνπο ζηαζκνχο ηεο Δπξψπεο. (Newsroom ΓΟΛ) Απνθαιππηηθά ζηνηρεία, πνπ καξηπξνχλ φηη ηα ηειεπηαία ρξφληα έρνπλ απμεζεί δξακαηηθά ζηελ πεξηνρή ηεο Κνδάλεο ηα θξνχζκαηα θαξθίλνπ, δηαζέηεη ην λνζνθνκείν ηεο πφιεο. Σα ζηαηηζηηθά ζηνηρεία ζπγθέληξσζε ην Παζνινγναλαηνκηθφ Δξγαζηήξην ηνπ λνζνθνκείνπ, πνπ είλαη εηδηθφ ζηε δηαθξίβσζε θαξθηλνγφλσλ Νενπιαζηψλ. Σελ πεληαεηία : ζην Παζνιναλαηνκηθφ Δξγαζηήξην ηνπ λνζνθνκείνπ Κνδάλεο είραλ δηαβηβαζηεί απφ ηα ρεηξνπξγεία αζξνηζηηθά φγθνη, εθ ησλ νπνίσλ νη 524 απνδείρζεθαλ θαξθηλνγφλνη. Σελ πεληαεηία : εληνπίζζεθαλ φγθνη, απφ ηνπο νπνίνπο θαξθηλνγφλνη ήηαλ 837.Σν 1998 εληνπίζζεθαλ 118 θαξθηλνγφλνη φγθνη, ην 1999 έθηαζαλ ηνπο 180 θαη ην 2000 ηνπο 224.Σα λνχκεξα είλαη ελδεηθηηθά, θαζψο δελ ππνινγίδνληαη νη πεξηπηψζεηο ιεπραηκίαο θαη νη αζζελείο πνπ δελ απεπζχλζεθαλ ζην ηνπηθφ λνζνθνκείν. Σα θξνχζκαηα θαξθίλνπ ζην λνκφ Κνδάλεο νη επηζηήκνλεο ηα απνδίδνπλ θπξίσο ζηα εξγνζηάζηα ηεο επηρείξεζεο, ηα νπνία εθπέκπνπλ ζηελ αηκφζθαηξα φιν ην 24σξν ζρεδφλ ξππνγφλεο νπζίεο. Δπίζεο ζε ζρεηηθή έξεπλα ηνπ αξκφδηνπ ηκήκαηνο ηνπ λνζνθνκείνπ ηα πνζνζηά ξηληηίδσλ θαη βξνγρηθψλ αζζελεηψλ είλαη δηπιάζηα ζην Ν.Κνδάλεο απφ ηνπο γεηηνληθνχο Ννκνχο Καζηνξηάο θαη Φιψξηλαο. Ζ ίδηα ε ΓΔΖ είλαη απφ ηελ πιεπξά ηεο θαζεζπραζηηθή θαη ππνζηεξίδεη φηη φια ηα εξγνζηάζηα είλαη εθνδηαζκέλα κε εηδηθά θίιηξα.( ) 88

89 Δίλαη βέβαηα γεγνλφο, φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί, φηη ην ζχλνιν ησλ ζηαζκψλ παξαγσγήο ελέξγεηαο δηαζέηνπλ ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα θαη έρεη κεησζεί ε εθπνκπή αησξνχκελσλ ζσκαηηδίσλ ζην 2% πεξίπνπ. κσο ε ξχπαλζε ηεο αηκφζθαηξαο δελ έρεη κνλαδηθή αηηία ηελ θαχζε ιηγλίηε. Ζ εμφξπμε θαη κεηαθνξά ηνπ θαζψο θαη ε κεηαθνξά θαη απφζεζε ζηείξσλ θαη ηέθξαο παξακέλνπλ ζνβαξέο αηηίεο εθπνκπήο ζσκαηηδίσλ. Δπίζεο, επηζεκαίλεηαη φηη ηα ειεθηξνζηαηηθά θίιηξα δελ αληηκεησπίδνπλ ηνπο ξχπνπο, πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηελ πνηφηεηα θαη πνζφηεηα ηνπ θαηγφκελνπ ιηγλίηε (νμείδηα ηνπ ζείνπ, αδψηνπ, άλζξαθα, θαπλνχ, φδνληνο). Σέινο ε εθπνκπή ελέξγεηαο θαη λεξνχ ζηελ αηκφζθαηξα έρεη θαηαζηεί ζεκαληηθφο παξάγνληαο αιινίσζεο ηνπ θιίκαηνο ζηελ πεξηνρή. εκαληηθή ζρεηηθά βειηίσζε ζηελ θαηάζηαζε ηεο αηκφζθαηξαο ζηελ Κνδάλε θαη ηελ Πηνιεκαΐδα παξαηεξείηαη ην ηειεπηαίν δηάζηεκα, κε ηελ ρξήζε ηεο ηειεζέξκαλζεο (αζηηθή αμηνπνίεζε ηεο εθιπφκελεο ζεξκφηεηαο ησλ ειεθηξνγελλεηξηψλ). Οη αέξηνη ξχπνη πνπ παξνπζηάδνπλ κείσζε ζηηο δχν πφιεηο είλαη ην δηνμείδην ηνπ ζείνπ θαη ν θαπλφο (κέζε ηηκή δηνμεηδίνπ ηνπ ζείνπ 1995, 4 mg/m3, έλαληη 170 mg/m3 ηνπ έηνπο 1988 φηαλ δελ ιεηηνπξγνχζε ε ηειεζέξκαλζε, κε νξηαθή ηηκή νδεγίαο Δ.Δ. 80/779 ηα 80 mg/m3). ζνλ αθνξά ηνπο ππφινηπνπο αηκνζθαηξηθνχο ξχπνπο θαη κε βάζε ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία, έηνπο 1995 (έθζεζε Ννκαξρίαο Κνδάλεο), νη κέγηζηεο σξηαίεο ηηκέο πνπ θαηαγξάθεθαλ ήηαλ: δηνμείδην ηνπ αδψηνπ 179 mg/m3 κε νξηαθή ηηκή 200 mg/m3, ζηελ πφιε ηεο Κνδάλεο θαη φδνλ 109 mg/m3 ζηελ Πηνιεκαΐδα Δλζσκάησζε ησλ πεξηβαιινληηθώλ ζεκάησλ ζε άιιεο πνιηηηθέο Μέρξη ζηηγκήο δελ ππάξρεη θάπνηα ιεπηνκεξήο θπξηαξρνχζα θπβεξλεηηθή πνιηηηθή γηα ηελ αεηθόξν αλάπηπμε, αιιά αξθεηέο ζρεηηθέο αξρέο (κεηαμχ ησλ νπνίσλ νη αξρέο ηεο αεηθνξίαο, ηεο βηνπνηθηιφηεηαο, θαη ηεο θέξνπζαο ηθαλφηεηαο ησλ θπζηθψλ νηθνζπζηεκάησλ θαη εθείλσλ πνπ δηαρεηξίδεηαη ν άλζξσπνο) έρνπλ εθαξκνζηεί ζηελ ειιεληθή λνκνινγία κέζσ απνθάζεσλ ηνπ Σπκβνπιίνπ ηεο Επηθξαηείαο. Σα πξψηα βήκαηα γηα ην ζρεδηαζκφ κηαο ζηξαηεγηθήο αεηθφξνπ αλάπηπμεο γίλνληαη κε ηνλ 89

90 πξνηεηλφκελν Εζληθό Σπληνληζηηθό Μεραληζκό γηα ηελ Αεηθόξν Αλάπηπμε, κε ηνλ νπνίν ζα γίλεη πξνζπάζεηα λα επηηεπρζεί πεξαηηέξσ πξφνδνο ζηα αθφινπζα ζέκαηα: ελζσκάησζε ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο νηθνλνκίαο ηζνξξνπεκέλε θνηλσληθννηθνλνκηθή αλάπηπμε απνθέληξσζε ησλ δξαζηεξηνηήησλ θαη ηνπ πιεζπζκνχ βειηίσζε θαη αλάπηπμε ησλ πεξηθεξεηψλ θαη επηβίσζε ησλ κηθξψλ πφιεσλ θαη, ησλ αγξνηηθψλ θέληξσλ ειάθξπλζε θαη αληηζηξνθή ησλ ηάζεσλ κεηαλάζηεπζεο θαη αζηπθηιίαο πξνεηνηκαζία ηνπ εζληθνχ θηεκαηνινγίνπ αλακφξθσζε ησλ ππεξεζηψλ θαη ησλ αξκνδηνηήησλ ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο ελεξγεηαθφο ζρεδηαζκφο πνπ ζα πξνσζεί ηηο αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο δηαρείξηζε ηεο ηζνξξνπίαο, ηεο αξκνλίαο θαη ηεο πνηθηιίαο ηεο θχζεο θαη ησλ νηθνζπζηεκάησλ νξζνινγηθή θαη νινθιεξσκέλε δηαρείξηζε, έιεγρνο θαη πξνζηαζία ησλ πδάηηλσλ πφξσλ αληηκεηψπηζε ηεο παξάιηαο θαη ζαιάζζηαο ξχπαλζεο βειηίσζε ηνπ αζηηθνχ πεξηβάιινληνο θαη ησλ ζπλζεθψλ δηαβίσζεο κείσζε ησλ πξνβιεκάησλ αλεξγίαο πξνψζεζε ηεο δηεζλνχο ζπλεξγαζίαο θαη εθαξκνγή δηεζλψλ ζπκβάζεσλ εθπαίδεπζε, θαηάξηηζε θαη επαηζζεηνπνίεζε ελδπλάκσζε ηεο ζπκκεηνρήο ζεκαληηθψλ νκάδσλ Οη πξνζπάζεηεο λα ελζσκαησζνχλ πεξηβαιινληηθά ζέκαηα ζηηο ηνκεαθέο πνιηηηθέο έρνπλ πξνρσξήζεη πεξηζζφηεξν ζηνλ ελεξγεηαθφ ηνκέα. 90

91 Σα πεξηβαιινληηθά ζέκαηα, ε εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο θαη ε πξνψζεζε ησλ αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο αθνξνχλ φια ηα Τπνπξγεία πνπ είλαη αξκφδηα γηα ηελ ελεξγεηαθή πνιηηηθή. ε άιινπο νηθνλνκηθνχο ηνκείο κε ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ (γεσξγία, δαζνπνλία, κεηαθνξέο, ηνπξηζκφο) νη πξνζπάζεηεο ελζσκάησζεο είλαη πην δηάζπαξηεο θαη ιηγφηεξν ζηαζεξέο. Σα ζρεηηθά Τπνπξγεία αζρνινχληαη κε δηάθνξεο πεξηβαιινληηθέο δξάζεηο, ζπρλά ζηα πιαίζηα πξνγξακκάησλ ηεο ΔΔ ή άιισλ δηεζλψλ πξσηνβνπιηψλ. Γηα παξάδεηγκα, ζηα πιαίζηα ηεο ΚΑΠ, ε Διιάδα εθαξκφδεη κηα ζεηξά απφ πνιηηηθέο θαη ξπζκίζεηο πνπ πξνσζνχλ ηελ αεηθφξν γεσξγία θαη ηελ πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε. Παξνκνίσο, ν ηνπξηζκφο αζρνιείηαη κε δηάθνξα πεξηβαιινληηθά ζέκαηα, φπσο ε εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο θαη ε πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε ζε μελνδνρεία, θαη ε αλάπηπμε ηνπ νηθνηνπξηζκνχ. Ωζηφζν ηέηνηνπ είδνπο δξαζηεξηφηεηεο δελ έρνπλ αθφκε ζπγθξνηεζεί ζε κηα πεξηεθηηθή ζηξαηεγηθή, πνπ ζα πεξηιακβάλεη μεθάζαξνπο ζηφρνπο ή ζθνπνχο, γηα ηελ αεηθφξν αλάπηπμε ησλ ζρεηηθψλ ηνκέσλ Πξόηππα παξαγσγήο θαη θαηαλάισζεο ηηο αξρέο θαη ζηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990, ζρεδφλ φιεο νη πεξηβαιινληηθέο επελδχζεηο απφ ηνλ κεηαπνηεηηθό ηνκέα αθνξνχζαλ αθφκε ηερλνινγίεο ζην ηέινο ηεο δηαδηθαζίαο παξαγσγήο. Σν κέζν κέγεζνο ησλ ειιεληθψλ κηθξνκεζαίσλ επηρεηξήζεσλ είλαη ην κηθξφηεξν ζηελ ΔΔ: 94% ησλ επηρεηξήζεσλ έρνπλ ιηγφηεξν απφ 10 ππάιιεινπο. κσο ζπλνιηθά αληηπξνζσπεχνπλ ην 82% ησλ εξγαδφκελσλ ζηνλ κεηαπνηεηηθφ ηνκέα, παξάγνληαο 63% ησλ εμαγσγψλ θαη πεξίπνπ 50% ηεο πξνζηηζέκελεο αμίαο ηεο βηνκεραλίαο. Γηα ηφζν κηθξέο επηρεηξήζεηο, ε δηαδηθαζία ηεο πξνζαξκνγήο ηεο ηερλνινγίαο θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηδφζεσλ ζηελ λνκνζεζία ηεο ΔΔ, ζηηο Οδεγίεο ηνπ Δπξσπατθνχ Καλνληζκνχ γηα ην χζηεκα Οηθνινγηθήο Γηαρείξηζεο θαη Διέγρνπ (ΔΜΑ8) θαη ηα πξφηππα ΗSΟ 9000 θαη παξεκπνδίδεηαη απφ ηελ έιιεηςε πφξσλ θαη ηερλνγλσζίαο. Έηζη, ε πξφνδνο πξνο κεγαιχηεξε νηθν-απνδνηηθφηεηα είλαη αξγή, θαη ε αδχλακε ελδπλάκσζε ησλ θαλνληζκψλ ζεκαίλεη αθφκε φηη ε πίεζε απφ ηνπο 91

92 θαλνληζκνχο είλαη ρακειή. ηε βαξηά βηνκεραλία, ε πην πξόζθαηε πξνζπάζεηα λα βειηησζνύλ ηα πξόηππα παξαγσγήο επηθεληξώζεθε ζηνλ ελεξγεηαθό ηνκέα Δπηπηώζεηο ζηελ απαζρόιεζε Γελ έρνπλ γίλεη ζπλνιηθέο κειέηεο ησλ θαζαξώλ επηπηώζεσλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ ζηνλ αληαγσληζκφ θαη ηηο ζέζεηο απαζρφιεζεο ζηελ Διιάδα. Ωο απνηέιεζκα, κφλνλ απνζπαζκαηηθέο πιεξνθνξίεο ππάξρνπλ γηα θάπνηεο ζεηηθέο θαη αξλεηηθέο επηπηψζεηο. Οη ειιεληθέο εμαγσγηθέο βηνκεραλίεο ηζηνξηθά βαζηδφληνπζαλ ζηνλ αληαγσληζκφ ησλ ηηκψλ γηα λα εμαζθαιίζνπλ ηηο εμαγσγηθέο αγνξέο. Σα ηειεπηαία ρξφληα, έρνπλ εθηεζεί ζε απμαλφκελν αληαγσληζκφ απφ ηηο ρψξεο ηνπ πξψελ αλαηνιηθνχ κπινθ, ησλ νπνίσλ νη πεξηβαιινληηθνί θαλνληζκνί είλαη ιηγφηεξν απζηεξνί απφ ηα φξηα ηεο Διιάδαο/ ηεο ΔΔ. Γηα παξάδεηγκα, ε ειιεληθή βηνκεραλία αινπκηλίνπ ππνζηεξίδεη φηη, ζε ζχγθξηζε κε θάπνηεο γεηηνληθέο βαιθαληθέο ρψξεο, νη πεξηβαιινληηθνί θαλνληζκνί πξνζζέηνπλ 10-15% ζην θφζηνο ηνπο. Απφ ηελ άιιε κεξηά, ε επηρνξήγεζε θάπνησλ βηνκεραληθψλ επελδχζεσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ην πεξηβάιινλ, ζε ζπλάξηεζε κε ηηο ρακειέο βηνκεραληθέο ηηκέο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, ππνδειψλεη έλα αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα γηα ηελ ειιεληθή βηνκεραλία, πνπ ζα έπξεπε λα απαιεηθζεί ζχκθσλα κε ηελ αξρή "ν ξππαίλσλ πιεξψλεη". Αθξηβψο απηή ε πνιηηηθή ηεο θηελήο ελέξγεηαο φπσο θαη ε κή ελζσκάησζε ηνπ ζπλνιηθνχ εμσηεξηθνχ πεξηβαιινληηθνχ θαη θνηλσληθνχ θφζηνπο ζηελ ηειηθή ηηκή δεκηνπξγεί πξφζζεηεο επηβαξχλζεηο ζην πεξηβάιινλ ηνπ Ννκνχ Κνδάλεο θαη ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ θαη νδεγεί ζε απαξάδεθηα θαηλφκελα ελεξγεηαθήο ζπαηάιεο. Ζ Διιάδα έρεη κηα αλεξρόκελε βηνκεραλία νηθν-ηνπξηζκνύ.απηέο νη δξαζηεξηφηεηεο παξαθηλνχληαη απφ δηάθνξα θπβεξλεηηθά πξνγξάκκαηα ηα νπνία εληάζζνληαη ζε επξσπατθέο πνιηηηθέο ( π.ρ. Leader ) θαη πξνσζνχλ ελαιιαθηηθνχο ηξφπνπο αεηθφξνπ αλάπηπμεο ζε ηνπηθφ επίπεδν. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα επηηπρνχο εθαξκνγήο απνηειεί ε αλάπηπμε ηνπ Βειβεληνχ (ρσξηφ θαη πεξηνρή ζην νκψλπκν θαξάγγη ) θαη ηεο Νεξάηδαο ( ρσξηφ θαη πεξηνρή ζην θξάγκα ηνπ Αιηάθκνλα ) ζην Ννκφ Κνδάλεο φπνπ κε ηελ έληαμε πνιιψλ έξγσλ ζε θνηλνηηθά πξνγξάκκαηα θαη κε ηελ ζπλεηδεηή επηινγή θαη ζπζηξάηεπζε ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ θπζηθή 92

93 νκνξθηά ηεο πεξηνρήο δεκηνπξγήζεθαλ πφινη νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο θαη κηα αλεξρόκελε βηνκεραλία νίθν-ηνπξηζκνύ δείρλνληαο όηη ελαιιαθηηθέο κνξθέο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο θαη αεηθόξνπ δηαρείξηζεο είλαη δπλαηέο θαη επηηπρήο αξθεί λα ππάξρεη πνιηηηθή βνύιεζε θαη ηνπηθή δξαζηεξηνπνίεζε. Δπίζεο ππάξρνπλ δξαζηεξηφηεηεο πνπ παξαθηλνχληαη απφ δηάθνξα θπβεξλεηηθά πξνγξάκκαηα γηα θαζαξέο ηερλνινγίεο (π.ρ. γηα αεηθφξα θηίξηα θαη πιηθά), αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο θαη ελεξγεηαθή απνδνηηθφηεηα. ηνλ Ννκφ Κνδάλεο ππάξρνπλ αξθεηέο επηρεηξήζεηο πνπ αζρνινχληαη κε ζέκαηα ελέξγεηαο θαη ελεξγεηαθήο απφδνζεο θαη πεξηβάιινληνο. Υαξαθηεξηζηηθά παξαδείγκαηα απνηεινχλ ε Αλαπηπμηαθή Κνδάλεο (ΑΝΚΟ), ην Κέληξν Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΚΔΠΔ) πνπ είλαη επηρεηξήζεηο ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο, θαζψο θαη ηα αλψηεξα θαη αλψηαηα εθπαηδεπηηθά ηδξχκαηα πνπ ππάξρνπλ ζην λνκφ. Γπζηπρψο νη δξάζεηο ηνπο είλαη ζπλήζσο απνζπαζκαηηθέο θαη εμαηνκηθεπκέλεο ρσξίο λα εληάζζνληαη ζε έλα εληαίν πιαίζην, ζε κία εληαία ζηξαηεγηθή, έηζη ψζηε λα είλαη απνηειεζκαηηθέο θαη ρξεζηηθέο. Τπάξρνπλ θαη άιιεο επθαηξίεο γηα πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε πνπ ζα βαζίδεηαη ζε δηάθνξα πεξηβαιινληηθά πιενλεθηήκαηα Βαζηθό Θεζκηθό πιαίζην -Πξνζαξκνγή ζην Κνηλνηηθό Γίθαην- Δμειίμεηο θαη Πξαθηηθέο Ζ Διιάδα είλαη αλάκεζα ζηηο πξψηεο ρψξεο ζηνλ θφζκν πνπ αλαθέξεη ην πεξηβάιινλ ζην Σύληαγκά ηεο: Σν άξζξν 24 ηνπ Δζληθνχ πληάγκαηνο ηνπ 1975 αλαζέηεη ζην θξάηνο "ηελ ππνρξέσζε λα πξνζηαηεχεη ην θπζηθφ θαη πνιηηηζκηθφ πεξηβάιινλ", θάλνληαο ππνρξεσηηθά ηα πξνιεπηηθά κέηξα ή ηα κέηξα απνδεκίσζεο. Σν Σπκβνύιην Επηθξαηείαο, ην αλώηαην δηνηθεηηθό δηθαζηήξην ηεο ρώξαο, έρεη ρξεζηκνπνηήζεη ηε γεληθή δηαηύπσζε απηνύ ηνπ άξζξνπ σο βάζε κηαο ζεηξάο απνθάζεσλ πνπ παίδνπλ ζεκαληηθό ξόιν ζηελ πίεζε ζηνλ δηνηθεηηθό θιάδν λα παίξλεη ππόςε ηνπ ην πεξηβάιινλ πξηλ δξάζεη. Οη Καλνληζκνί θαη νη Οδεγίεο ηεο ΔΔ, καδί κε ζέκαηα πνηφηεηαο ηεο δσήο ζηηο κεγάιεο πφιεηο, ήηαλ επίζεο απφ ηηο ηζρπξφηεξεο δπλάκεηο γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο 93

94 ξπζκίζεηο. Μέζσ ηνπ Νφκνπ 1338/83, ε Βνπιή έδσζε ζηνλ δηνηθεηηθφ θιάδν ηελ εμνπζία ηεο ελαξκόληζεο ηεο εζληθήο λνκνζεζίαο κε ηελ λνκνζεζία ηεο ΕΕ. Απηφο ν Νφκνο πξνβιέπεη επίζεο ηε δεκηνπξγία επηπιένλ δηνηθεηηθψλ ζσκάησλ γηα ηελ απνηειεζκαηηθή εθαξκνγή ηεο λνκνζεζίαο ηεο ΔΔ. Οη Οδεγίεο θαη νη Καλνληζκνί ηεο ΔΔ ελζσκαηψλνληαη ζηελ Διιεληθή λνκνζεζία κε ηε κνξθή Τπνπξγηθψλ Απνθάζεσλ, Κνηλψλ Τπνπξγηθψλ Απνθάζεσλ θαη Απνθάζεσλ ηνπ πκβνπιίνπ ηεο ΔΔ. Ο Νόκνο γηα ηελ Πξνζηαζία ηνπ Πεξηβάιινληνο ηνπ 1986 (Νφκνο 1650/86) ιεηηνπξγεί σο λνκνζεηηθή βάζε ηεο ειιεληθήο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο θαη θαζνξίδεη φξνπο φπσο ην πεξηβάιινλ, ε πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, ε ξχπαλζε θαη ηα απφβιεηα. Ο Νφκνο Πιαίζην δξαζηεξηνπνηείηαη κέζσ δηνηθεηηθψλ πξάμεσλ (Πξνεδξηθά Γηαηάγκαηα θαη Τπνπξγηθέο Απνθάζεηο), απφ ηα νπνία έρνπλ εθδνζεί πεξηζζφηεξα απφ 65 κέρξη ζηηγκήο. Ο Νφκνο απηφο απνηειεί αθφκε ηε λνκηθή βάζε γηα ηελ ελαξκφληζε ηεο εζληθήο λνκνζεζίαο κε απηήλ ηεο ΔΔ. Απφ ην 1985 (Νφκνο 1558/85), ην Υπνπξγείν Πεξηβάιινληνο, Χσξνηαμίαο θαη Δεκνζίσλ Έξγσλ (ΥΠΕΧΩΔΕ) είλαη ν θεληξηθφο αξκφδηνο θνξέαο γηα ηε δηακφξθσζε ησλ εζληθψλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ θαη ην ζπληνληζηηθφ ζψκα γηα ηελ εθαξκνγή ησλ πνιηηηθψλ απηψλ, ζε ζπλεξγαζία κε ηα άιια Τπνπξγεία. Σν ΤΠΔΥΩΓΔ πξνεηνηκάδεη ζπγθεθξηκέλα ζρέδηα (π.ρ. γηα ηε δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ) θαη πξνγξάκκαηα επελδχζεσλ θαη παξαθνινπζεί ηελ εθαξκνγή ηνπο, ελψ είλαη επίζεο αξκφδην γηα θάζε πεξηβαιινληηθφ ζέκα πνπ δελ θαιχπηεηαη απφ άιια Τπνπξγεία. Δθηφο απφ ην ΤΠΔΥΩΓΔ, άιια 14 Τπνπξγεία έρνπλ ζπγθεθξηκέλεο πεξηβαιινληηθέο αξκνδηφηεηεο. Ζ Βνπιή δελ έρεη κφληκε επηηξνπή γηα ην πεξηβάιινλ, θαη ππάξρνπλ ιίγεο κφλν ηππηθέο ξπζκίζεηο γηα ην ζπληνληζκφ ησλ δηαθφξσλ πνιηηηθψλ, εθηφο απφ ζπιινγηθέο νκάδεο εξγαζίαο θαη επηηξνπέο παξαθνινχζεζεο πνπ αζρνινχληαη κε ηε λνκνζεζία ηεο ΔΔ θαη ηα πξνγξάκκαηα ρξεκαηνδφηεζεο. Ζ ζεκαληηθφηεξε ίζσο εμέιημε ηεο ηειεπηαίαο ρξνληάο πνπ αθνξά ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ήηαλ ε αγσληψδεο κεηαθνξά ζην εζληθφ δίθαην 13 θνηλνηηθψλ νδεγηψλ. Γηα έμη απφ απηέο ηηο νδεγίεο είρε πξνεγεζεί παξαπνκπή ηεο Διιάδαο ζην Γηθαζηήξην ησλ Δπξσπατθψλ Κνηλνηήησλ, ιφγσ ηεο ζεκαληηθήο θαζπζηέξεζεο ελζσκάησζεο. Δίλαη φκσο γεγνλφο αδηακθηζβήηεην φηη πιένλ έρνπλ κεησζεί νη εθθξεκφηεηεο ηππηθήο 94

95 ελζσκάησζεο πεξηβαιινληηθψλ θνηλνηηθψλ νδεγηψλ. Τπάξρνπλ φκσο ζνβαξέο παξαιήςεηο ηφζν ζηελ νπζηαζηηθή ελαξκφληζε κε ηηο δηαηάμεηο πνιιψλ απφ απηέο ηηο νδεγίεο, φζν θαη ζηελ εθαξκνγή ηνπο. Μηα ζεηξά απφ αξλεηηθέο εμειίμεηο επηζθίαζαλ ηελ πξνζπάζεηα ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ λα «θαιχςεη ρακέλν έδαθνο» κε ηελ ηππηθή ελζσκάησζε θνηλνηηθψλ νδεγηψλ ζην εζληθφ δίθαην. Ζ ζεκαληηθφηεξε θαη πιένλ αλεζπρεηηθή απφ απηέο ήηαλ ε πξνψζεζε απφ ηελ Κπβέξλεζε πξφηαζεο ηξνπνπνίεζεο ηνπ άξζξνπ 24 ηνπ πληάγκαηνο, κε βαζηθφ επηρείξεκα φηη ε ζρεηηθή λνκνινγία ησλ δηθαζηεξίσλ παξέρεη ππεξβνιηθή πξνζηαζία ζηα δάζε θαη ηηο δαζηθέο εθηάζεηο. Με απηφ ινηπφλ ην ζθεπηηθφ, ε Οινκέιεηα ηεο Βνπιήο ζπκπεξηέιαβε ην 24 ζηα ππφ αλαζεψξεζε άξζξα απφ ηελ επφκελε αλαζεσξεηηθή Βνπιή θαη έδσζε ην έλαπζκα γηα λέν αγψλα ησλ πεξηβαιινληηθψλ νξγαλψζεσλ θαη ησλ άιισλ θνξέσλ κε πεξηβαιινληηθφ πξνζαλαηνιηζκφ γηα απνηξνπή ηεο ππνβάζκηζεο ησλ ζπληαγκαηηθψλ εγγπήζεσλ ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκηκφηεηαο ζηε ρψξα καο. ε εζληθφ επίπεδν, κεηά απφ πνιπεηή θαζπζηέξεζε, ηελ 1ε Φεβξνπαξίνπ ηνπ 2007 αλαθνηλψζεθε ην Δηδηθφ Υσξνηαμηθφ Πιαίζην γηα ηηο Αλαλεψζηκεο Πεγέο Δλέξγεηαο (ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ), ην νπνίν καδί κε ηε ηξαηεγηθή Μειέηε Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ ηέζεθε ζε δηαβνχιεπζε. Σν ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ ζέηεη ηηο πξνδηαγξαθέο γηα ηελ εγθαηάζηαζε κνλάδσλ ΑΠΔ ζην ζχλνιν ηεο επηθξάηεηαο ιακβάλνληαο ππφςε κεηαμχ άιισλ ην δπλακηθφ ηεο θάζε πεξηνρήο θαη ηε θέξνπζα ηθαλφηεηα. Σν ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ πξέπεη λα ζεσξεζεί σο ηδηαίηεξα ζεηηθή εμέιημε γηα ηνλ νινθιεξσκέλν ζρεδηαζκφ ηεο αλάπηπμεο ησλ εθαξκνγψλ ησλ ΑΠΔ ζηε ρψξα καο. Δλησκεηαμχ, ε Διιάδα δελ έρεη ελζσκαηψζεη αθφκα ηελ Οδεγία 2004/8/EK16 γηα ηελ πξνψζεζε ηεο ζπκπαξαγσγήο ελέξγεηαο, ε πξνβιεπφκελε πξνζεζκία γηα ηελ ελζσκάησζε ηεο νπνίαο έιεμε ηνλ Φεβξνπάξην ηνπ Ζ νδεγία απηή πξνβιέπεη ηελ ελίζρπζε ηεο ηερλνινγίαο γηα ζπκπαξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη ζεξκφηεηαο πνπ έρεη σο απνηέιεζκα ζεκαληηθή εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο. ( Οδεγία 2004/8/ΔΚ «γηα ηελ πξνψζεζε ηεο ζπκπαξαγσγήο ελέξγεηαο βάζεη ηεο δήηεζεο γηα ρξήζηκε ζεξκφηεηα ζηελ εζσηεξηθή αγνξά ελέξγεηαο θαη γηα ηελ ηξνπνπνίεζε ηεο νδεγίαο 92/42/ΔΟΚ» (ΔΔ L 52/50 ηεο ). ) 95

96 Δθθξεκεί, επίζεο, θαη ε ελζσκάησζε ηεο Οδεγίαο 2002/91/ΔΚ17 γηα ηελ ελεξγεηαθή απφδνζε ησλ θηεξίσλ, γηα ηελ νπνία ην ρξνληθφ πεξηζψξην κεηαθνξάο ζην εζληθφ δίθαην εμέπλεπζε ηνλ Ηαλνπάξην ηνπ Ζ Διιάδα θνηλνπνίεζε ζηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ηελ πξφζεζε ηεο λα θαζπζηεξήζεη ηνπιάρηζηνλ γηα κηα ηξηεηία ηελ εθαξκνγή ησλ δηαηάμεσλ πνπ αθνξνχλ ηε δηάζεζε ησλ πηζηνπνηεηηθψλ ελεξγεηαθήο απφδνζεο ησλ θηηξίσλ ζηνλ ππνςήθην αγνξαζηή ή κηζζσηή θαη ηελ ηαθηηθή επηζεψξεζε ησλ ιεβήησλ θαη ζπζηεκάησλ θιηκαηηζκνχ. ( Οδεγία 2002/91/ΔΚ «γηα ηελ ελεξγεηαθή απφδνζε ησλ θηηξίσλ» (ΔΔ L 1/65 ηεο ). ) Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ηελ επζχλε γηα ηελ ελζσκάησζε ησλ πεξηζζνηέξσλ απηψλ Οδεγηψλ είρε ην ΤΠΔΥΩΓΔ σο ζπλαξκφδην ππνπξγείν γηα ηνλ ζπληνληζκφ ηεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο ηεο ρψξαο. κσο ηδηαίηεξε κλεία πξέπεη θαη ζην γεγνλφο φηη ε ζπλαξκνδηφηεηα κε άιια ππνπξγεία πνπ ζε αξθεηέο πεξηπηψζεηο έρνπλ εληάμεη ζηε δηθαηνδνζία ηνπο Κνηλνηηθέο πνιηηηθέο γηα ηηο νπνίεο ε ρψξα ινγνδνηεί ζε επίπεδν ΔΔ κέζσ ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ, ζηηο πεξηζζφηεξεο πεξηπηψζεηο δεκηνπξγεί ζνβαξά θσιχκαηα ζηελ επί ηεο νπζίαο εθαξκνγή ηεο ζρεηηθήο λνκνζεζίαο. Σέηνηα είλαη ε πεξίπησζε ηεο Οδεγίαο 2002/91/ΔΚ γηα ηελ ελεξγεηαθή απφδνζε ησλ θηεξίσλ, ε νπνία αθφκα δελ έρεη κεηαθεξζεί ζην εζληθφ δίθαην, πνπ ηππηθά εκπίπηεη ζηηο αξκνδηφηεηεο ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ, αιιά επί ηεο νπζίαο απνηειεί αξκνδηφηεηα ηνπ Τπνπξγείνπ Αλάπηπμεο. Ζ πεξίπινθε απηή θαηάζηαζε είλαη απιώο ελδεηθηηθή ηεο αλππαξμίαο θεληξηθνύ ζπληνληζκνύ ζε δεηήκαηα πεξηβάιινληνο θαη βεβαίσο ηεο έιιεηςεο νινθιεξσκέλεο θαη ζπλεθηηθήο εζληθήο πνιηηηθήο γηα ην πεξηβάιινλ θαη ησλ αλαγθαίσλ, θαη επέθηαζε, δνκώλ θαη ππνδνκώλ γηα λα ηελ πινπνηήζνπλ. (WWF, Γηα έλα δσληαλφ πιαλήηε, Γεζκεύζεηο ρσξίο εθαξκνγή: ε πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ζηελ Διιάδα,Αζήλα, Ηνχιηνο 2007 ) ζν αθνξά ηελ Οδεγία 2001/81/ΔΚ35 γηα ηα εζληθά φξηα εθπνκπψλ νξηζκέλσλ ξχπσλ, ε Διιάδα έρεη ήδε απνηχρεη λα ηεξήζεη ηηο πξνζεζκίεο γηα ηελ εθπφλεζε δχν εζληθψλ ζρεδίσλ, ην 2002 θαη 2006 αληίζηνηρα, πνπ πξνβιέπνληαη απφ ηελ νδεγία. Ζ δηαδηθαζία θαηάξηηζεο ηνπ ζρεδίνπ έρεη πιένλ αλαζηαιεί θαζψο αλακέλεηαη ε αλαζεψξεζε ηεο Οδεγίαο θαη ε ζέζπηζε απζηεξφηεξσλ νξίσλ αιιά θαη δηαδηθαζηψλ παξαθνινχζεζεο ησλ εθπνκπψλ θαζψο θαη ε πξνζζήθε ζηνπο ξχπνπο πνπ ειέγρνληαη θαη ηα κηθξά θαη 96

97 ιεπηά ζσκαηίδηα (Α10 θαη Α2.5), πνπ ζα αθνξνχλ ηελ πεξίνδν απφ ην 2010 κέρξη θαη ην 2020 ε ζπλέρεηα ηεο αηηηνινγεκέλεο γλψκεο πνπ είρε απνζηείιεη ε Δπξσπατθή Δπηηξνπή ηνλ Ηνχιην ηνπ 2005 γηα κε ζπκκφξθσζε ηεο Διιάδαο κε δηαηάμεηο ησλ Οδεγηψλ 96/62/ΔΚ36 θαη 99/30/ΔΚ37 γηα ηελ πνηφηεηα ηνπ αέξα, ε Διιάδα εθπφλεζε κειέηεο γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο ζε 13 πφιεηο, κε ρξεκαηνδφηεζε απφ ην ΔΠΠΔΡ. Έρνληαο ηα απνηειέζκαηα ελεκέξσζε ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ζρεηηθά κε ηα κέηξα πνπ πξνηείλνληαη ζηα ζρέδηα αληηκεηψπηζεο ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο γηα ηηο πεξηνρέο ηεο ρψξαο φπνπ ζεκεηψλνληαη ππεξβάζεηο ησλ ελδεηθηηθψλ νξηαθψλ ηηκψλ ή ησλ νξίσλ πνπ πξνβιέπνπλ νη νδεγίεο. Έρνληαο ιάβεη απηά ηα ζηνηρεία ε Δπξσπατθή Δπηηξνπή ηεξκάηηζε ηελ πξνδηθαζηηθή δηαδηθαζία ηνλ Οθηψβξην ηνπ Κάπνηα απφ ηα πξνηεηλφκελα κέηξα πινπνηνχληαη ελψ άιια εμεηάδνληαη απφ ηηο αξκφδηεο ππεξεζίεο ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ θαη άιισλ ζπλαξκφδησλ ππνπξγείσλ. Ζ Οδεγία 1996/61/ΔΚ (IPPC), ελζσκαηψζεθε κε ηνλ Ν. 3010/2002, ελψ ε Οδεγία 2001/80/ΔΚ ελζσκαηψζεθε πξφζθαηα κε Κνηλή Τπνπξγηθή Απφθαζε (ΚΤΑ ΦΔΚ 992Β / ). Ζ ελζσκάησζε ηεο πξψηεο Οδεγίαο είλαη ειιηπήο, θαηά ην φηη ν λ. 3010/02 δελ αλαθέξεηαη ζηα άξζξα 10 θαη 11 ηεο Οδεγίαο, ζχκθσλα κε ηα νπνία 7 ( Καηά ηελ πεξίνδν αλαθνξάο θαηαγξάθεθε επίζεο κία κείσζε ζηηο «αλνηρηέο» ππνζέζεηο ηεο Διιάδαο κε ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή. Απηό νθείιεηαη ζε ηξεηο ιόγνπο90. Πξώηνλ, όηη ηνλ ηειεπηαίν ρξόλν πξάγκαηη έθιεηζαλ κία ζεηξά ππνζέζεσλ νη πεξηζζόηεξεο από ηηο νπνίεο αθνξνύζαλ θαζπζηέξεζε ζηελ ελζσκάησζε θνηλνηηθώλ Οδεγηώλ. Γεύηεξνλ, ιόγσ θόξηνπ εξγαζίαο θαη ζε κία πξνζπάζεηα νξζνινγηθήο δηαρείξηζεο ηνπ όγθνπ ησλ ππνζέζεσλ, ε Δπξσπατθή Δπηηξνπή αλαθνίλσζε όηη πξνζπαζεί λα κελ αλνίγεη λέεο ππνζέζεηο πξηλ εμαληιήζεη όια ηα πεξηζώξηα πηέζεσλ ζε δηκεξέο επίπεδν επαθώλ κε ην θξάηνο κέινο. Αληίζηνηρα δηζηαθηηθή εκθαλίδεηαη θαη ζηελ πξννπηηθή παξαπνκπήο ππνζέζεσλ ζην ΓΔΚ αθνύ έρεη αλνίμεη κία ππόζεζε. Σξίηνλ, ε Δπξσπατθή Δπηηξνπή έρεη απνθαζίζεη λα ειέγρεη ηελ εθαξκνγή ηεο λνκνζεζίαο ζε νξηδόληην επίπεδν, ην νπνίν ζεκαίλεη όηη δελ αλνίγεη μερσξηζηή ππόζεζε γηα θάζε ζπγθεθξηκέλε παξαβίαζε ή θαζπζηέξεζε, αιιά ηηο νκαδνπνηεί είηε αλά θξάηνο κέινο είηε αλά παξαβηαδόκελε Οδεγία. European Commission. Seventh Annual Survey on the implementation and enforcement of Community environmental law 200. SEC (2006)1143. Brussels, ) 97

98 πξνθχπηεη δέζκεπζε γηα θάζε θξάηνο-κέινο λα πξνζδψζεη ηε δένπζα ζεκαζία ζηε ζπλερή ελαξκφληζε ηνπ ζπζηήκαηνο κε ηηο Βέιηηζηεο Γηαζέζηκεο Σερληθέο (ΒΓΣ), δειαδή κε «ην πιένλ απνηειεζκαηηθφ θαη πξνεγκέλν ζηάδην εμέιημεο ησλ δξαζηεξηνηήησλ θαη κεζφδσλ ιεηηνπξγίαο». Δλψ ζην αξ. 11 ε Οδεγία πξνβιέπεη φηη «ηα θξάηε κέιε κεξηκλνχλ, ψζηε ε αξκφδηα αξρή λα παξαθνινπζεί ή λα ελεκεξψλεηαη ζρεηηθά κε ηελ εμέιημε ησλ ΒΓΣ», νχηε ν λ. 3010/2002 νχηε ε ΚΤΑ Ζ.Π /703/Φ104 ζεζπίδνπλ αληίζηνηρε ππνρξέσζε θαη αλάινγν κεραληζκφ, ψζηε ε Γηνίθεζε λα παξαθνινπζεί κε ζπλέπεηα ηηο ζρεηηθέο ηερλνινγηθέο πξνφδνπο θαη λα ξπζκίδεη ηελ εθαξκνγή ηνπο. πλεπψο, δελ ππάξρεη θακία λνκνζεηηθή πξφβιεςε πνπ λα ππνρξεψλεη ηε Γηνίθεζε ζε ηαθηηθή ελεκέξσζε θαη παξαθνινχζεζε ησλ ηερλνινγηθψλ εμειίμεσλ. ε παξφκνηεο δηαπηζηψζεηο βαζίδεηαη θαη ε πξφζθαηε απφθαζε ηνπ Γηθαζηεξίνπ Δπξσπατθψλ Κνηλνηήησλ (C-364/03), ζχκθσλα κε ηελ νπνία ε Διιεληθή Κπβέξλεζε δελ θαζφξηζε πνιηηηθέο θαη ζηξαηεγηθέο γηα λα πξνζαξκφζεη ζηελ θαιχηεξε δηαζέζηκε ηερλνινγία ηνλ ζηαζκφ ηεο ΓΔΖ πνπ ιεηηνπξγεί ζηα Ληλνπεξάκαηα Κξήηεο. Έλα αθφκε θξίζηκν ζεκείν πνπ ζρεηίδεηαη άκεζα κε ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη ε αθνινπζνχκελε πξαθηηθή ηεο ππνθαηάζηαζεο ηεο δηνηθεηηθήο δηαδηθαζίαο αδεηνδφηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ απφ ηελ λνκνζεηηθή «άδεηα» ιεηηνπξγίαο, ρσξίο κάιηζηα λα πξνεγεζεί πιήξεο δηνηθεηηθή εθηίκεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ θαη έγθξηζε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ 8. Πξόθεηηαη γηα γλσζηή θαθνδαηκνλία ηεο πνιηηείαο, ήδε από ην πνιενδνκηθό δίθαην, όπνπ ηξνπνπνηήζεηο ξπκνηνκηθώλ ζρεδίσλ θαη ζρεδίσλ πόιεο γίλνληαη κε λνκνζεηηθέο δηαηάμεηο (ελδεηθηηθά αλαθέξεηαη ε ηξνπνπνίεζε ηνπ εγθεθξηκέλνπ ξπκνηνκηθνχ ζρεδίνπ Ν. Φηιαδέιθεηαο ζην ρψξν ηνπ ηαδίνπ ηεο ΑΔΚ, ηνπ άξζξν 19 λ. 3044/2002). 8 ΠΟΡΗΜΑ ΤΠΟΘΔΔΧΝ 6536, 6537/2004 Καζεζηώο αδεηνδόηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθώλ ζηαζκώλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ ζηελ Καξδηά, ζηνλ Άγην Γεκήηξην θαη ζηελ Πηνιεκαίδα ηνπ λνκνύ Κνδάλεο Βνεζόο πλήγνξνο ηνπ Πνιίηε: Υξύζα Υαηδή Δπηζηήκνλεο: Αγγειηθή αιακαιίθε, Γάθλε Φηιηππάθε, Αηθαηεξίλε Φιηάηνπξα Ζκεξνκελία δεκνζίεπζεο: 27 Ηνπιίνπ

99 Πέξαλ απηήο ηεο αλνξζφδνμεο θαη αληηθείκελεο ζην άξζξν 24 πλη. επηινγήο, πιήηηεηαη ην δηθαίσκα δηθαζηηθήο πξνζηαζίαο πνπ θαηνρπξψλεηαη ζην άξζξν 93 παξ. 4 πλη., θαζψο ε λνκνζεηηθή ξχζκηζε δελ ειέγρεηαη αθπξσηηθά απφ ην ηδ. Με ηελ ππ αξ. Γ6/Φ1/νηθ. 7740/01 απφθαζε ηνπ Τπνπξγνχ Αλάπηπμεο, θαζνξίζηεθαλ νη δηαδηθαζίεο θαη ηα δηθαηνινγεηηθά πνπ απαηηνχληαη γηα ηελ έθδνζε απφ ηε Γηνίθεζε αδεηψλ ιεηηνπξγίαο ειεθηξνπαξαγσγήο ηνπ αξ. 42 παξ. 1 ηνπ λ. 2773/99. Απφ ηνλ κήλα Απξίιην ηνπ 2001, είραλ θαζνξηζηεί κε ηελ σο άλσ απφθαζε ηα δηθαηνινγεηηθά θαη νη δηαδηθαζίεο, θαζψο θαη νη αξκφδηεο ππεξεζίεο γηα ηελ έθδνζε ησλ δηνηθεηηθψλ πξάμεσλ ρνξήγεζεο αδεηψλ ιεηηνπξγίαο αλάινγα κε ην είδνο ηνπ ζηαζκνχ. Ωζηφζν, νη κνλάδεο ησλ ΑΖ ηεο ππφ κειέηεο πεξηνρήο (Καζεζηψο αδεηνδφηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ ζηελ Καξδηά, ζηνλ Άγην Γεκήηξην θαη ζηελ Πηνιεκαίδα ηνπ λνκνχ Κνδάλεο ) έιαβαλ πξνζσξηλή άδεηα ιεηηνπξγίαο κε δηάηαμε λφκνπ (λ. 2941/01 άξζξν 8), ε νπνία έρεη εκεξνκελία ιήμεο ηελ Σέινο κε ην άξζξν 24 ηνπ λ. 3377/05 νινθιεξψζεθε ε δηαδηθαζία εληαίαο αδεηνδφηεζεο ησλ θξίζηκσλ κνλάδσλ κε λνκνζεηηθή ξχζκηζε πνπ παξαηείλεη ηελ ηζρχ ηεο πξνζσξηλήο άδεηαο ιεηηνπξγίαο ησλ κνλάδσλ ηεο ΓΔΖ κέρξη ην ηέινο ηνπ Ζ παγίσζε ηεο θαηλνθαλνχο απηήο δηαδηθαζίαο αλαηξεί ηειηθά ηνλ πξνζσξηλφ ραξαθηήξα ηεο άδεηαο ιεηηνπξγίαο. Ζ εληαία αδεηνδφηεζε κε λνκνζεηηθή ξχζκηζε δελ ζπκβηβάδεηαη κε ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά πνπ θαλνληθψο δηαθξίλνπλ κηα άδεηα ιεηηνπξγίαο βηνκεραληθήο εγθαηάζηαζεο σο αηνκηθήο δηνηθεηηθήο πξάμεο, θαζψο δελ αθνξά θάζε κία εγθαηάζηαζε μερσξηζηά, δελ ζεζπίδεη δειαδή αηνκηθνχο θαλφλεο δηθαίνπ. Δπίζεο, αλαθχπηνπλ δεηήκαηα ζπληαγκαηηθφηεηαο ηεο ζρεηηθήο λνκνζεηηθήο ξχζκηζεο, θαζψο σο ηέηνηα εθθεχγεη ηεο αθπξσηηθήο δηθαηνδνζίαο ηνπ ηδ (άξζξν 93 παξ. 4 ηνπ.), δπζρεξαίλνληαο έηζη ηελ άζθεζε ηνπ δηθαηψκαηνο δηθαζηηθήο πξνζηαζίαο (αξ. 20 παξ. 1 ηνπ.), φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί. Δπηπξφζζεηα, ε ηπρφλ ρνξήγεζε λέαο λνκνζεηηθήο εληαίαο άδεηαο ιεηηνπξγίαο ρσξίο ηελ πξνεγνχκελε έγθξηζε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, έζησ θαη γηα έλαλ απφ ηνπο ΑΖ πνπ απηή ζα αθνξά, ζπλεπάγεηαη ηε κε ηήξεζε ησλ επηηαγψλ ηνπ άξζξνπ 24. ζρεηηθά κε ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, δήηεκα πνπ έρεη ηεζεί ζε αλάινγε πεξίπησζε απφ ην 99

100 ηδ. ηε πεξίπησζε απηή είλαη απαξαίηεην πξηλ απφ ηελ έθδνζε ηεο ζρεηηθήο λνκνζεηηθήο πξάμεο, λα έρνπλ ηεζεί ππφςε ηνπ λνκνζέηε νη απνθάζεηο έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ. Δλφςεη ησλ αλσηέξσ, ηνλίδεηαη θαη πάιη ε εθ ηνπ λφκνπ ππνρξέσζε έγθξηζεο ησλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ πξηλ απφ ηε ρνξήγεζε άδεηαο ιεηηνπξγίαο ησλ ζηαζκψλ θαη ηελ αλάγθε ελαξκφληζήο ηνπο κε ηηο επηηαγέο ησλ Κνηλνηηθψλ Οδεγηψλ. Δπίζεο, επηζεκαίλεηαη φηη ν θαζνξηζκφο ησλ φξσλ ζα πξέπεη λα είλαη πξντφλ ζηάζκηζεο ηεο αλαγθαηφηεηαο ιεηηνπξγίαο ησλ ελεξγεηαθψλ εγθαηαζηάζεσλ θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεψλ ηνπο, ψζηε λα απνθεπρζνχλ ζην κέιινλ θαηλφκελα καθξνρξφλησλ θαζπζηεξήζεσλ θαηά ηελ έθδνζε ησλ ζρεηηθψλ δηνηθεηηθψλ πξάμεσλ ή αδπλακία ηήξεζεο φξσλ πνπ έρνπλ ήδε εγθξηζεί. Σνλίδεηαη θαη πάιη ε αλάγθε νπζηαζηηθήο ηήξεζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνζηαζίαο θαη ηεο αεηθόξνπ αλάπηπμεο θαη ε κε θαηαθπγή ζε πξαθηηθέο ηππηθήο λνκηκόηεηαο αιιά θαη νπζία παξαβίαζεο ησλ θαλόλσλ θαη ησλ δηεζλώλ ππνρξεώζεσλ ηεο ρώξαο ηεξεά Απόβιεηα Ζ θαηάζηαζε ζηελ Διιάδα O ηνκέαο ηεο δηαρείξηζεο ησλ ζηεξεψλ απνβιήησλ είλαη ίζσο ην πιένλ θιαζηθφ παξάδεηγκα ηεο αλαληηζηνηρίαο κεηαμχ ηεο ηζρχνπζαο λνκνζεζίαο θαη ηνπ επηπέδνπ εθαξκνγήο ηεο. ην πιαίζην ηεο ελζσκάησζεο ζην εζληθφ δίθαην ηεο ζρεηηθήο θνηλνηηθήο λνκνζεζίαο, ε Διιάδα πιένλ δηαζέηεη έλα ζχγρξνλν ζεζκηθφ πιαίζην γηα ηε δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ. Βαζηθή όκσο έιιεηςε απνηειεί ε απνπζία ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ γηα ηηο εγθαηαζηάζεηο ηαθήο απνξξηκκάησλ, πξόβιεκα πνπ επηηείλεηαη από ηε γεληθόηεξε απνπζία ζεζκνζεηεκέλσλ ρξήζεσλ γεο αλά ηελ επηθξάηεηα, δειαδή εζληθνύ ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ. Δπίζεο ζεκαληηθφ έιιεηκκα παξαηεξείηαη ζην επίπεδν ηεο πνιηηηθήο, θαζψο απνπζηάδεη νπνηαδήπνηε ζπλεπήο θαη ζηαζεξή ζηξαηεγηθή πξνψζεζεο ζηφρσλ γηα ηε κείσζε ηνπ φγθνπ ησλ απνξξηκκάησλ, κέζα απφ πξσηνβνπιίεο θαη ππνδνκέο ζε επίπεδν Γήκσλ. Δλδεηθηηθή απηνχ ηνπ 100

101 ειιείκκαηνο είλαη ε ηάζε ησλ πεξηζζφηεξσλ δεκνηηθψλ αξρψλ ηεο ρψξαο λα παξνπζηάδνπλ ηελ θαχζε ησλ απνξξηκκάησλ σο παλάθεηα γηα ηε ζπζζψξεπζε θαη αδπλακία πγεηνλνκηθήο δηάζεζεο εθαηνληάδσλ ρηιηάδσλ ηφλσλ ζθνππηδηψλ. Σαπηφρξνλα, εμαθνινπζεί ε αλεμέιεγθηε ιεηηνπξγία πεξηζζφηεξσλ απφ Υψξσλ Αλεμέιεγθηεο Γηάζεζεο Απνξξηκκάησλ, ελψ ππάξρνπλ επηπιένλ αλελεξγνί ΥΑΓΑ. Θπκίδνπκε φηη ε ιεηηνπξγία φισλ απηψλ ησλ ρσκαηεξψλ είλαη παξάλνκε βάζεη ηεο θνηλνηηθήο Οδεγίαο 75/442/ΔΟΚ73 θαη έπξεπε λα έρεη παχζεη απφ ην 1999, βάζεη ηεο θνηλνηηθήο Οδεγίαο 1999/31/ΔΚ74. Ζ αδξάλεηα όκσο ηόζν ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο όζν θαη ηνπ ΤΠΔΥΧΓΔ γηα επί ηεο νπζίαο εθαξκνγή ηεο ζρεηηθήο λνκνζεζίαο θαη δεκηνπξγία ησλ απαξαίηεησλ ππνδνκώλ δηαρείξηζεο ησλ απνξξηκκάησλ δεκηνπξγεί κηα αζθπθηηθή θαηάζηαζε κε ζπρλά παξάινγεο πξνεθηάζεηο. Δπηζεκαίλεηαη φηη ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε, ε εληεηλφκελε αζηηθνπνίεζε, ε αχμεζε ηνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ θαη ε αιιαγή θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ νδήγεζαλ ηα ηειεπηαία ρξφληα ζε ζεκαληηθή αχμεζε ηεο πνζφηεηαο ησλ παξαγφκελσλ ζηεξεψλ απνβιήησλ. Αλ θαη ε αχμεζε απηή αθνινπζνχζε ζηελά ην ξπζκφ κεγέζπλζεο ηνπ ΑΔΠ, κεηά ην 1994 θαηαγξάθεηαη κηα νπζηαζηηθή ηάζε απνζχλδεζεο, παξακέλεη φκσο ε ζηελή ζχλδεζε κε ηελ πιεζπζκηαθή αχμεζε. Γηάγξακκα 25. ρεηηθή εμέιημε ηεο παξαγσγήο ζηεξεψλ απνβιήησλ, ΑΔΠ θαη Δθηηκήζεηο ΤΠΔΥΩΓΔ πιεζπζκνχ 101

102 Απηή ε δηπιή ηάζε ππνδειψλεη φηη ηα πξφζζεηα εηζνδήκαηα δηνρεηεχνληαη πεξηζζφηεξν ζε κε θαηαλαισηηθά αγαζά άξα δελ κεηαθξάδνληαη ζε απμεκέλα απνξξίκκαηα, παξάιιεια φκσο δελ έρεη ζεκεησζεί κηα νπζηαζηηθή κεηαβνιή ησλ βαζηθψλ θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ Σν πξσηνπόξν θσηεηλό παξάδεηγκα ηεο πεξηνρήο ε αληίζεζε κε ηελ γεληθφηεξε θαηάζηαζε ηεο Διιάδαο ε πεξηνρή έρεη αλαπηχμεη έλα πξσηνπφξν νινθιεξσκέλν ζχζηεκα δηαρείξηζεο απνξξηκκάησλ, έρεη γίλεη απνθαηάζηαζε ησλ πξψελ ΥΤΣΑ θαη ΥΑΓΑ ζε κεγάιν βαζκφ, θαη ην φιν εγρείξεκα ρξεζηκνπνηεί ηα πιένλ ζχγρξνλα ρξεκαηνδνηηθά κνληέια (ΓΗΣ) θαη αμηνπνηεί ηα θνηλνηηθά ρξεκαηνδνηηθά πξνγξάκκαηα,έρεη ηελ ακέξηζηε ππνζηήξημε ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο,ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ επηρεηξεκαηηψλ. Ζ αληίζεζε είλαη πξαγκαηηθά απφιπηε. Ζ πεξηνρή πνπ ην πεξηβάιινλ ηεο επηβαξχλεηαη κε ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο ηεο Διιάδαο θαη απηφ γίλεηαη ζρεηηθά απνδεθηφ απφ ην θξάηνο, αθνινπζεί έλα πξφηππν γηα ηε δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ ηεο πνπ είλαη πξφηππν δηαρείξηζεο γηα φιε ηε ρψξα. Σν γεγνλόο απηό δείρλεη θαζαξά ηελ δπλακηθή ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο θαη ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο πνπ αλ ππνζηεξηρηεί, ηεο δνζεί ν ζηόρνο,ηα θίλεηξα θαη ε θαηάιιειε πιεξνθόξεζε κεηέρεη ελεξγά θαη απνηειεζκαηηθά ζε θαηαζηάζεηο αεηθόξνπ δηαρείξηζεο θαη νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο. Αλαιπηηθά : Ο θνξέαο πνπ έρεη αλαιάβεη ηε δηαρείξηζε ηνπ Ο..Γ.Α. (Oινθιεξσκέλν χζηεκα Γηαρείξηζεο Απνξξηκκάησλ) είλαη ε ΓΗΑΓΤΜΑ (Γηαρείξηζε Απνξξηκκάησλ Γπηηθήο Μαθεδνλίαο Α.Δ. ). Κχξην αληηθείκελν ηεο Δηαηξείαο είλαη ν ζρεδηαζκφο, ε πινπνίεζε θαη ε ιεηηνπξγία ηνπ ΟΓΑ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, ζχκθσλα κε ην ρέδην Γηαρείξηζεο ηνπ Ζ ίδξπζε ηεο βαζίζηεθε ζηελ Οηθνλνκνηερληθή Μειέηε θνπηκφηεηαο ηoπ 1996 θαη ε έλαξμε ηεο ιεηηνπξγίαο ηεο ζεκαηνδνηήζεθε κε ηε δεκνζίεπζε ηνπ θαηαζηαηηθνχ ηεο ζην ΦΔΚ (1998). Μέηνρνη είλαη νη Γήκνη Γξεβελψλ, Καζηνξηάο, Κνδάλεο & Φιψξηλαο θαη νη Σνπηθέο Δλψζεηο Γήκσλ & Κνηλνηήησλ (ΣΔΓΚ) ησλ ηεζζάξσλ Ννκψλ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο. 102

103 Ο ζρεδηαζκφο ζε επίπεδν Πεξηθέξεηαο απνζθνπεί ζηε βηψζηκε εθαξκνγή κεζφδσλ Μεραληθήο Eπεμεξγαζίαο & Αμηνπνίεζεο ησλ αζηηθψλ απνξξηκκάησλ θαη ηε κεγηζηνπνίεζε ηεο Αλάθηεζεο ησλ αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ. Οη Κεληξηθέο Δγθαηαζηάζεηο Οινθιεξσκέλεο Γηαρείξηζεο ηξνθνδνηνχληαη απφ έλα δίθηπν ηνπηθψλ εγθαηαζηάζεσλ, φπνπ ρσξνζεηνχληαη απφ θνηλνχ νη ππνδνκέο κεηαθφξησζεο ησλ ζχκκεηθησλ απνξξηκκάησλ θαη ησλ αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ, γηα ηελ θάιπςε ησλ αλαγθψλ ησλ αληίζηνηρσλ δηαδεκνηηθψλ ζπζηεκάησλ ζπιινγήο. Έλα δίθηπν δέθα Σνπηθψλ Μνλάδσλ Γηαρείξηζεο Απνξξηκκάησλ (ΣΜΓΑ) ηξνθνδνηεί ηηο Κεληξηθέο Δγθαηαζηάζεηο Οινθιεξσκέλεο Γηαρείξηζεο. Υάξηεο 9 : Γηαπεξηθεξεηαθόο ΥΤΣΑ θαη Μνλάδεο Μεηαθόξησζεο(πεγή ) 103

104 Πίλαθαο 13 : ) Οξγαλσηηθό ρήκα Γηαρείξηζεο Απνξξηκάησλ(πεγή Δπηά ηαζκνί Μεηαθφξησζεο θαηαζθεπάζηεθαλ ζηε Γπηηθή Μαθεδνλία θαηά ηε δηεηία Σελ άλνημε ηνπ 2007 νινθιεξψζεθε ν ΜΑ Γεζθάηεο ελψ εθθξεκεί ε θαηαζθεπή ηνπ ΜΑ ζηα Γξεβελά. Με ηελ απνπεξάησζε ηνπ δεχηεξνπ θπηηάξνπ ηνπ Πεξηθεξεηαθφ ΥΤΣΑ ηνλ Γεθέκβξην ηνπ 2006 ππεξδηπιαζηάζηεθε ην πξψην θχηηαξν θαη νη ππνζηεξηθηηθέο ππνδνκέο νινθιεξψζεθαλ ην

105 Δηθόλα 3 : Ο Γηαπεξηθεξεηθόο XYTA (πεγή ) Κάζε κήλα ζηηο Σνπηθέο Μνλάδεο Γηαρείξηζεο Απνξξηκκάησλ ηνπ ΟΓΑ ηεο Μαθεδνλίαο θαηαιήγνπλ θνξηία απνξξηκκάησλ, κεηαθνξηψλνληαη ηφλνη αζηηθψλ απνξξηκκάησλ, δηαθηλνχληαη 300 ηφλνη ραξηηνχ & 100 ηφλνη νξπθηειαίσλ. ηνλ κνλαδηθφ Πεξηθεξεηαθφ ΥΤΣΑ πνπ ιεηηνπξγεί ζήκεξα ζηε ρψξα εμππεξεηνχληαη νη αλάγθεο ησλ 60 ΟΣΑ ηεο Πεξηθέξεηαο ( θάηνηθνη) δηαηίζεληαη θαζεκεξηλά 400 ηφλνη απνξξηκκάησλ κε απφιπηα αζθαιή ηξφπν ιεηηνπξγεί πιήξσο ην πξφγξακκα πεξηβαιινληηθήο παξαθνινχζεζεο γηα ην βηναέξην θαη ηα ζηξαγγίζκαηα ε κεραληθή επεμεξγαζία ζα απμήζεη ην ρξφλν δσήο ηνπ ΥΤΣΑ ζε πεξηζζφηεξα απφ ηξηάληα ρξφληα! Ζ Γπηηθή Μαθεδνλία έρεη πιένλ απαιιαγεί νξηζηηθά απφ ην αίζρνο ησλ αλεμέιεγθησλ ρσκαηεξψλ. Απφ ηα κέζα ηνπ 2005 ε δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ γίλεηαη κε απφιπηα αζθαιή ηξφπν, κε ζεβαζκφ γηα ην πεξηβάιινλ θαη ηε δεκφζηα πγεία. Με κηα ειάρηζηε ζπλεηζθνξά πνπ κφιηο ππεξβαίλεη ηα δέθα επξψ ΔΣΖΗΩ (ηξία ιεπηά ηελ εκέξα!!!), ν πνιίηεο ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο απνδεηθλχεη θαζεκεξηλά πσο ην πεξηβάιινλ είλαη ππφζεζε φισλ καο. ε κηα ρψξα πνπ θαηαδηθάζηεθε απφ ην Δπξσπατθφ Γηθαζηήξην εμαηηίαο ηεο ιεηηνπξγίαο ρηιηάδσλ ρσκαηεξψλ, ε ΓΗΑΓΤΜΑ ΑΔ δξνκνινγεί άιιε κηα πξσηηά γηα ηε Γπηηθή Μαθεδνλία ζε εζληθφ επίπεδν: αθνχ ζρεδίαζε, θαηαζθεχαζε θη έζεζε ζε 105

106 ιεηηνπξγία ηηο απαξαίηεηεο ππνδνκέο γηα ηελ νξζνινγηθή δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ, πξνρσξά ζηελ απνθαηάζηαζε ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο. Σα έξγα απνθαηάζηαζεο ησλ ρσκαηεξψλ πςειήο επηθηλδπλφηεηαο νινθιεξψζεθαλ ζηα κέζα ηνπ Οη ζπλνιηθέο δαπάλεο αλήιζαλ ζε 7,4 εθαη.επξψ. Μεηά ηε δηαθνπή ηεο ρξήζεο ησλ ρσκαηεξψλ ζηα κέζα ηνπ 2005: έγηλαλ απηνςίεο ζε πεξηζζφηεξεο απφ 200 ρσκαηεξέο. εθπνλήζεθαλ ηζάξηζκεο κειέηεο πεξηβαιινληηθήο απνθαηάζηαζεο. εθπνλήζεθαλ νη νξηζηηθέο κειέηεο γηα ηξηάληα ελλέα ρσκαηεξέο πςειήο επηθηλδπλφηεηαο. κέρξη ην ηέινο ηνπ έηνπο είρε δηαζθαιηζηεί ην ζχλνιν ηεο ρξεκαηνδφηεζεο ησλ έξγσλ απνθαηάζηαζεο απφ ην ΔΠΠΔΡ θαη ην ηξίην ΠΔΠ. Γηάγξακκα 26 : ΥΑΓΑ(πεγή ) Υξεκαηνδόηεζε Έξγσλ Απνθαηάζηαζεο ΥΤΣΑ θαη Σν 70% ηεο ρξεκαηνδφηεζεο πξνέξρεηαη απφ ην ΔΠΠΔΡ θαη ην 3ν ΠΔΠ Σν 30% ηνπ θφζηνπο αληηζηνηρεί ζηνπο ΥΑΓΑ πνπ απνθαζηζηνχλ νη Γήκνη κε δηθνχο ηνπο πφξνπο 106

107 Υάξηεο 10 : Υσκαηεξέο Τςειήο θαη Υακειήο Δπηθηλδπλόηεηαο Ν. Κνδάλεο (πεγή ) Υσκαηεξέο πςειήο επηθηλδπλφηεηαο(π/π: 9 εθαη.) Υσκαηεξέο ρακειήο επηθηλδπλφηεηαο(π/π: 4 εθαη. θαη' εθηίκεζε) ηα κέζα ηνπ 2005 ε ΓΗΑΓΤΜΑ έζεζε ζε ιεηηνπξγία τον πρώτο στην Ελλάδα Περιφερειακό (διανομαρχιακό) ΧΥΤΑ, θαη πελήληα ρσκαηεξέο ζηακάηεζαλ λα ρξεζηκνπνηνχληαη. ήκεξα ηα έξγα απνθαηάζηαζεο ζηηο ρσκαηεξέο πςειήο επηθηλδπλφηεηαο νινθιεξψζεθαλ κεηά ηελ έγθαηξε δηαζθάιηζε ησλ απαξαίηεησλ ρξεκαηνδνηήζεσλ απφ ην Δπηρεηξεζηαθφ Πξφγξακκα «ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝ» (ΔΠΠΔΡ) ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ θαη ην ηξίην ΠΔΠ ηεο Γ. Μαθεδνλίαο. Ζ ιεηηνπξγία ηεο Μνλάδαο Δπεμεξγαζίαο & Αμηνπνίεζεο ησλ Απνξξηκκάησλ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, πξνυπνινγηζκνχ 38 εθαη. επξψ θαη εηήζηαο δπλακηθφηεηαο ηφλσλ, ζα ζπκβάιεη ζηε κεγηζηνπνίεζε ηεο αλάθηεζεο αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ θαη ζηνλ ππεξδηπιαζηαζκφ ηεο δηάξθεηαο ρξήζεο ηνπ ΥΤΣΑ. Μεηά ηελ επεμεξγαζία ηνπο ζηε κνλάδα, κφλν ηα κηζά απνξξίκκαηα ζα θαηαιήγνπλ ζηνλ ΥΤΣΑ, ελψ ηα ππφινηπα ζα αλαθηψληαη ππφ ηε κνξθή πξψησλ πιψλ. Ζ πιήξεο ιεηηνπξγία ηεο Μνλάδαο (2011) ζεκαηνδνηεί ηελ νινθιήξσζε ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ ΟΓΑ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο, ζχκθσλα κε ην ζρεδηαζκφ πνπ ελέθξηλε νκφθσλα ε Σνπηθή Απηνδηνίθεζε πξηλ κφιηο ιίγα ρξφληα. Παξάιιεια ε εηαηξεία πξνζαλαηνιίδεηαη ζηελ πξνζέιθπζε ηδησηηθψλ θεθαιαίσλ γηα ηε ζπγρξεκαηνδφηεζε ησλ ππνδνκψλ αλάθηεζεο & επεμεξγαζίαο ησλ απνξξηκκάησλ, 107

108 αμηνπνηψληαο ηηο δπλαηφηεηεο πνπ παξέρεη ην ζεζκηθφ πιαίζην, ζε ζπλδπαζκφ κε ηε ζπλερή ελίζρπζε ηεο ηερλνγλσζίαο ηεο θαη ζ' απηφλ ηνλ ηνκέα. Ήδε κάιηζηα βξίζθεηαη ζε πνξεία πινπνίεζεο ε πξψηε κνλάδα επεμεξγαζίαο απνξξηκκάησλ ζηελ Διιάδα κε ζχκπξαμε Γεκφζηνπ & Ηδησηηθνχ Σνκέα (ΓΗΣ). Γχν ρξφληα απφ ηελ έλαξμε ιεηηνπξγίαο ηνπ πξψηνπ ζηελ Διιάδα Πεξηθεξεηαθνχ (δηαλνκαξρηαθνχ) ΥΤΣΑ, ε Γηππνπξγηθή Δπηηξνπή νκφθσλα απνθάζηζε (Αχγνπζηνο 2007) ηελ έληαμε ηεο Μνλάδαο Δπεμεξγαζίαο & Αμηνπνίεζεο ησλ Απνξξηκκάησλ ηεο Γπηηθήο Μαθεδνλίαο ζηηο δηαδηθαζίεο ηνπ λφκνπ πεξί πκπξάμεσλ Γεκνζίνπ θαη Ηδησηηθνχ Σνκέα (ΓΗΣ). Σν έξγν, πξνυπνινγηζκνχ 120 εθαη. επξψ (ζε ζεκεξηλέο ηηκέο), αλακέλεηαη λα επηδνηεζεί κέρξη θαη 50% θαη πεξηιακβάλεη ηελ θαηαζθεπή ηεο κνλάδαο θαη ηε ιεηηνπξγία ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ ΟΓΑ ηεο Γ.Μαθεδνλίαο γηα 25 ρξφληα, ζα είλαη δε ε πξψηε θνξά ζε εζληθφ επίπεδν πνπ κηα δηαδεκνηηθή επηρείξεζε αλαιακβάλεη ηελ πινπνίεζε κηαο ηφζν πεξίπινθεο ηερλνινγηθά επέλδπζεο κε κηα ζεζκηθή δηαδηθαζία πξσηφγλσξε ζηνλ ηνκέα απηφ.. Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ην έξγν αληηκεησπίδεηαη απφ ην ππνπξγείν σο πηινηηθφ ελφο κεγάινπ παλειιαδηθνχ project κε έξγα ΓΗΣ εθαηνληάδσλ εθαηνκκπξίσλ επξψ, πνπ ζε κεξηθά ρξφληα ζα θζάζνπλ ην ζπλνιηθφ χςνο ησλ πνιιψλ δηο επξψ (βι. Κφζκνο ηνπ Δπελδπηή, θχιιν 5 & 6 Μαίνπ 2007). Ο ζηφρνο είλαη θηιφδνμνο, φκσο νη βάζεηο έρνπλ ηεζεί θαη νη πξννπηηθέο πξνζέιθπζεο ηδησηηθψλ επελδχζεσλ ζηνλ ηνκέα ηεο νινθιεξσκέλεο δηαρείξηζεο δηαθαίλνληαη ήδε ηζρπξέο. χκθσλα κε ηνλ Πξφεδξν ηεο εηαηξίαο Νίθν Σνηνλίδε ε ζπλεξγαζία κε επηρεηξεκαηηθά ζρήκαηα απνζθνπεί ζηε δηαζθάιηζε ησλ απαξαίηεησλ θεθαιαίσλ γηα ηελ ηαρεία πινπνίεζε ηνπ έξγνπ κέζα απφ ηελ αλάπηπμε ηζρπξνχ αληαγσληζκνχ, ζπλδπάδνληαο ηελ επηρεηξεκαηηθή ηθαλφηεηα κε ηελ νηθνλνκηθή επηθάλεηα θαη ηελ ηερλνγλσζία ζηνλ ηνκέα ηεο δηαρείξηζεο & ιεηηνπξγίαο κνλάδσλ επεμεξγαζίαο ΑΑ παξφκνηαο θιίκαθαο Γειηίν Σχπνπ εηαηξείαο ( ). Ζ ιεηηνπξγία ηεο Μνλάδαο ζηα κέζα ηνπ 2011 θαζηζηά εγθαίξσο ην Πεξηθεξεηαθφ ΟΓΑ ηεο Γ.Μαθεδνλίαο απνιχησο ζπκβαηφ κε ηνλ ππξήλα ηεο ζηξαηεγηθήο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο ζηνλ ηνκέα ηεο δηαρείξηζεο απνβιήησλ, δηακνξθψλνληαο έλα πξφηππν -γηα ηα ειιεληθά δεδνκέλα- κνληέιν πνπ ζηνρεχεη ζηε κείσζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ θαη ηελ νξζνινγηθή δηαρείξηζε ησλ θπζηθψλ πφξσλ. 108

109 H ΓΗΑΓΤΜΑ ζπκκεηέρεη επίζεο ζην θνηλνηηθφ πξφγξακκα SMART, ην νπνίν απνζθνπεί ζηελ πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε, ιακβάλνληαο ππφςε ηηο δηαδηθαζίεο νηθνλνκηθήο κεηάβαζεο θαη ηνλ αληίθηππφ ηνπο ζηελ θνηλσληθή ζπλνρή θαη ην πεξηβάιινλ. Ζ αληαιιαγή εκπεηξηψλ θαη ηερλνγλσζίαο κε ηνπο Γεξκαλνχο θαη Ηζπαλνχο εηαίξνπο ζε ζέκαηα αλάπιαζεο θαη αμηνπνίεζεο παιαηψλ νξπρείσλ είλαη ε βάζε γηα ηελ νινθιεξσκέλε παξέκβαζε ζηνπο ρψξνπο απηνχο θαη ηελ επαλέληαμή ηνπο ζην θπζηθφ, θνηλσληθφ θαη νηθνλνκηθφ πεξηβάιινλ. ε ζπλεξγαζία κε ηε ΓΔΖ, νξηνζεηήζεθε κηα έθηαζε ζηξεκκάησλ ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ηνπ ΥΤΣΑ θαη ησλ νξπρείσλ θαη ζρεδηάδεηαη ην Ecopark, έλαο πεξηβαιινληηθφο πνιπρψξνο πνπ ζπλδπάδεη ηελ νξζνινγηθή δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ θαη ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο κε ηνλ αγξνηνπξηζκφ, ηελ εθπαίδεπζε θαη ηελ αλαςπρή! Ο αξρηθφο ζρεδηαζκφο πξνβιέπεη κηα ζχλζεζε δξαζηεξηνηήησλ κε θνηλή ζπληζηακέλε ην πεξηβάιινλ, φπσο γηα παξάδεηγκα αλαδαζψζεηο, θαιιηέξγεηεο ηξίηεο γεληάο, βνηαληθφ θήπν, ρψξνπο αλαςπρήο θαη άζιεζεο θιπ. Ζ ζύλζεζε απηή θαηαδεηθλύεη όηη νη εμνξπθηηθέο δξαζηεξηόηεηεο ζ έλα ιηγληηηθό θέληξν θαη ε νξζνινγηθή δηαρείξηζε ησλ απνξξηκκάησλ είλαη δξάζεηο απόιπηα ζπκβαηέο κε ηελ αηζζεηηθή αλαβάζκηζε θαη ηελ πνηόηεηα δσήο, όηαλ ζπλνδεύνληαη από κέηξα θαη παξεκβάζεηο πνπ δηαζθαιίδνπλ απόιπηα ηελ πεξηβαιινληηθή πξνζηαζία θαη ηε δεκόζηα πγεία. Υάξηεο 11 : Ληγληηνξπρείν ηεο ΓΔΖ θαη Οξηνζέηεζε ηνπ Ecopark(πεγή ) 109

110 3.8. Αζηηθά ιύκαηα Αξλεηηθή εμέιημε ζηνλ ηνκέα ηεο δηαρείξηζεο ησλ πγξψλ απνβιήησλ ήηαλ ε παξαπνκπή ηεο Διιάδαο ζην ΓΔΚ γηα κε εμαζθάιηζε επαξθνχο ζπζηήκαηνο επεμεξγαζίαο αζηηθψλ ιπκάησλ ζε 24 πφιεηο. Ζ ππφζεζε (C-440/06) αθνξά ηελ παξαβίαζε ζπγθεθξηκέλσλ ππνρξεψζεσλ εθ κέξνπο ηεο Διιάδαο πνπ πξνβιέπνληαη ζηα άξζξα 3 θαη 4 ηεο Οδεγίαο 91/271/ΔΟΚ γηα ηελ επεμεξγαζία ησλ αζηηθψλ ιπκάησλ. 110

111 Πξφθεηηαη αθελφο γηα ηελ ππνρξέσζε ιεηηνπξγίαο δηθηχνπ απνρέηεπζεο αζηηθψλ ιπκάησλ έσο ηηο 31 Γεθεκβξίνπ 2000 ζε φινπο ηνπο νηθηζκνχο κε ηζνδχλακν πιεζπζκφ άλσ ησλ ζχκθσλα κε ην άξζξν 3 ηεο νδεγίαο. Κη αθεηέξνπ, αθνξά ηελ ππνρξέσζε ππνβνιήο ζε δεπηεξνβάζκηα επεμεξγαζία, ην αξγφηεξν έσο ηηο 31 Γεθεκβξίνπ 2000, φισλ ησλ αζηηθψλ ιπκάησλ πνπ απνξξίπηνληαη ζε απνρεηεπηηθά δίθηπα νηθηζκψλ κε ηζνδχλακν πιεζπζκφ άλσ ησλ Καηά ηε ιήμε ηεο πξνζεζκίαο πνπ έηαμε ε Δπηηξνπή κε ηελ αηηηνινγεκέλε ηεο γλψκε (13 επηεκβξίνπ 2005), 24 νηθηζκνί ζηελ Διιάδα δελ δηέζεηαλ δίθηπν απνρέηεπζεο αζηηθψλ ιπκάησλ ή/θαη ζπζηήκαηα επεμεξγαζίαο ησλ αζηηθψλ ιπκάησλ ζχκθσλα κε ηηο απαηηήζεηο ηεο νδεγίαο. Γηάγξακκα 27. Πιεζπζκηαθή θαηαλνκή κε βάζε ην βαζκφ επεμεξγαζίαο ιπκάησλ, 2001 ΤΠΔΥΩΓΔ Ζ θαηάζηαζε ζην Ννκφ Κνδάλεο κνηάδεη θάπσο αηζηφδνμε. Με ηα έξγα απνρέηεπζεο πνπ πινπνηεί ζήκεξα ε ΓΔΤΑΚ ζε δηάθνξεο πεξηνρέο ηνπ Γήκνπ Κνδάλεο (26 εθαη. επξψ γηα ηελ θαηαζθεπή 105 ρικ δηθηχνπ απνρέηεπζεο θαη δχν βηνινγηθψλ θαζαξηζκψλ) αθ ελφο νινθιεξψλεη κηα ζεηξά ζεκαληηθψλ έξγσλ ζηνλ ηνκέα ηεο απνρέηεπζεο θαη αθ εηέξνπ ζσξαθίδεη ηελ πφιε θαη ηα δεκνηηθά δηακεξίζκαηα παξέρνληαο ηνπο ζχγρξνλεο θαη απνηειεζκαηηθέο ππνδνκέο, ηθαλέο λα αληηκεησπίζνπλ ηφζν ηηο ζεκεξηλέο φζν θαη ηηο αλάγθεο ελφο ζχγρξνλνπ θαη δηαξθψο αλαπηπζζφκελνπ αζηηθνχ θέληξνπ. Ζ ζεηξά απηή ησλ έξγσλ πνπ μεθίλεζε απφ ην 1991 θαη ππαθνχεη ζε έλαλ καθξνρξφλην θ ζρεδηαζκφ θαη πξνγξακκαηηζκφ θαη νινθιεξψλεηαη κε ηελ πινπνίεζε ησλ αληηπιεκκπξηθψλ έξγσλ. Γηα ηελ πινπνίεζε φισλ απηψλ ησλ έξγσλ πνπ είραλ σο απνηέιεζκα: Σελ θαηαζθεπή 105 ρηιηνκέηξσλ ζχγρξνλσλ δηθηχσλ απνρέηεπζεο, ηνπ πιαθνζθεπνχο αγσγνχ πνπ κεηαθέξεη ηα ιχκαηα ζην Βηνινγηθφ θαζαξηζκφ Κνδάλεο. Σελ θαηαζθεπή ηνπ ζχγρξνλνπ Βηνινγηθνχ Καζαξηζκνχ Κνδάλεο ζην Γεκνηηθφ Γηακέξηζκα ηεο Καξπδίηζαο, δπλακηθφηεηαο θαηνίθσλ, ν νπνίνο εμππεξεηεί ηελ πφιε ηεο 111

112 Κνδάλεο, ηα Γεκνηηθά Γηακεξίζκαηα ηεο Καξπδίηζαο, ηεο Λεπθφβξπζεο, ηνπ Αξγίινπ θαη ηελ ΕΔΠ. Σελ έλαξμε θαηαζθεπήο ηνπ Βηνινγηθνχ Καζαξηζκνχ ηεο Βηνκεραληθήο Πεξηνρήο Κνδάλεο, ν νπνίνο θαη εμππεξεηεί ηα Γ.Γ. ησλ Κνίισλ, ηεο Καξδηάο, ηεο Δμνρήο θαη ην ΣΔΗ Κνδάλεο. αμηνπνηήζεθαλ πιήξσο φια ηα ζρεηηθά επξσπατθά θαη εζληθά πξνγξάκκαηα, θαζψο θαη ίδηνη πφξνη ηεο ΓΔΤΑΚ. Έηζη, απφ ην 1ν θαη 2ν Σακείν πλνρήο θαη απφ ην Πεξηθεξεηαθφ Δπηρεηξεζηαθφ Πξφγξακκα (ΠΔΠ) εμαζθαιίζηεθαλ επξψ. Απφ εζληθά πξνγξάκκαηα επξψ. Οη ίδηνη πφξνη ηεο ΓΔΤΑΚ πνπ επελδχζεθαλ ζηνλ ηνκέα ησλ έξγσλ απνρέηεπζεο έθηαζαλ ηα επξψ. Απνηέιεζκα φισλ ησλ παξαπάλσ είλαη ζήκεξα ν Γήκνο Κνδάλεο λα δηαζέηεη θαη ζηνλ ηνκέα ηεο απνρέηεπζεο ππνδνκέο πνπ θαιχπηνπλ ηφζν ην πθηζηάκελν ζρέδην φζν θαη ηηο επεθηάζεηο ηνπ θαη λα αηελίδεη κε αηζηνδνμία ην κέιινλ θαζψο ε χπαξμε γεξψλ ζεκειίσλ δηαζθαιίδεη ηελ απξφζθνπηε αλάπηπμε ηνπ Γήκνπ. ε φ,ηη αθνξά ηα ππφινηπα Γεκνηηθά Γηακεξίζκαηα ηνπ Γήκνπ Κνδάλεο θαη ηελ πινπνίεζε ζ απηά ζχγρξνλσλ απνρεηεπηηθψλ ζπζηεκάησλ, απφ πιεπξάο ΓΔΤΑΚ ππάξρεη ε απαξαίηεηε εηνηκφηεηα κειεηψλ, πξνθεηκέλνπ λα πεηχρεη ηε ρξεκαηνδφηεζε ηνπο απφ ηνπο πφξνπο ησλ επξσπατθψλ πξνγξακκάησλ ηεο ηξέρνπζαο πξνγξακκαηηθήο πεξηφδνπ, Υσξνηαμηθόο ζρεδηαζκόο Ζ θπξηφηεξε εμέιημε πνπ αθνξά ηνλ ρσξηθφ ζρεδηαζκφ ήηαλ ε δεκνζηνπνίεζε ηνπ ζρεδίνπ Δηδηθνχ Πιαηζίνπ Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ γηα ηηο Αλαλεψζηκεο Πεγέο Δλέξγεηαο (ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ) θαη ησλ αληίζηνηρσλ ζρεδίσλ γηα ηνλ Σνπξηζκφ θαη γηα ηε Βηνκεραλία. Πξέπεη λα επηζεκαλζεί φηη ηφζν ε θαηάξηηζε ηνπ ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ, φζν θαη ησλ Δηδηθψλ Πιαηζίσλ Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ θαη Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο γηα ηνλ Σνπξηζκφ θαη γηα ηε Βηνκεραλία πξνεγήζεθαλ ηνπ Γεληθνχ Πιαηζίνπ Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ θαη Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο. Βάζεη ησλ άξζξσλ 7 θαη 18 ηνπ Ν. 2742/1987 «Υσξνηαμηθφο ζρεδηαζκφο θαη αεηθφξνο αλάπηπμε & άιιεο δηαηάμεηο», κφλν θαηά ηελ πξψηε εθαξκνγή ηνπ λφκνπ, ε θαηάξηηζε θαη έγθξηζε εηδηθψλ πιαηζίσλ ρσξνηαμηθνχ ζρεδηαζκνχ ρσξεί αλεμάξηεηα απφ ηελ χπαξμε εγθεθξηκέλνπ γεληθνχ πιαηζίνπ ρσξνηαμηθνχ ζρεδηαζκνχ θαη αεηθφξνπ αλάπηπμεο. Ζ πξψηε εθαξκνγή ηνπ λφκνπ ζε δεηήκαηα ρσξνηαμηθνχ ζρεδηαζκνχ πξαγκαηνπνηήζεθε ην 2001 κε ηελ έγθξηζε ηνπ Δηδηθνχ Πιαηζίνπ 112

113 Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ γηα ηα ζσθξνληζηηθά θαηαζηήκαηα. Δπνκέλσο, ην Γεληθφ Πιαίζην Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ θαη Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο ζα έπξεπε λα έρεη νξηζηηθνπνηεζεί θαη εγθξηζεί ήδε πξηλ ην ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ. εκεηψλνπκε φηη ε νινθιήξσζε θαη ζέζε ζε δηαβνχιεπζε ηνπ Γεληθνχ Πιαηζίνπ Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ αλακέλεηαη απφ ην 2001, νπφηε ην Δζληθφ πκβνχιην Υσξνηαμηθνχ ρεδηαζκνχ θαη Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο θαηάιεμε ζε ηειηθή γλσκνδφηεζε επί ηεο ηφηε εθδνρήο ηνπ Πιαηζίνπ Βαζηθά Πξνβιήκαηα-Δλέξγεηεο θαη Αληηκεηώπηζε Σα βαζηθά πξνβιήκαηα πνπ αληηκεησπίδεη ε ρώξα ζηνλ ηνκέα ηεο πξνζηαζίαο ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη ζεζκηθά θαη πεγάδνπλ από ηελ πξνβιεκαηηθή νξγάλσζε ηεο πεξηβαιινληηθήο δνκήο θαη ππνδνκήο. Ζ ειιηπήο ζηειέρσζε, θαηάξηηζε αιιά θαη ρξεκαηνδφηεζε ησλ αξκφδησλ ππεξεζηψλ πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο νδεγνχλ ζηελ πξνβιεκαηηθή εθαξκνγή ησλ λνκνζεηηθψλ δηαηάμεσλ. Δπηπιένλ, ε απνπζία εξγαιείσλ, φπσο νη δαζηθέο ράξηεο, ην θηεκαηνιφγην, αιιά θαη κέζσλ, φπσο ν ζπληνληζκφο δηεζπαξκέλσλ ππεξεζηψλ θαη θαηαθεξκαηηζκέλσλ αξκνδηνηήησλ, δελ επηηξέπνπλ ηνλ νξζφ ζρεδηαζκφ κέηξσλ θαη παξεκβάζεσλ. Σέινο, νη αδχλακνη κεραληζκνί δηεμαγσγήο ειέγρνπ θαη επηβνιήο ησλ απαξαίηεησλ θπξψζεσλ δελ επαξθνχλ, θαζηζηψληαο ηελ πνιηηεία ζπλεξγφ ζηελ ππνβάζκηζε ηνπ πεξηβάιινληνο, αιιά θαη πην ζεκαληηθφ ζηελ απαμίσζε ηεο δπλαηφηεηαο δηνξζσηηθήο παξέκβαζεο ηνπ θξαηηθνχ κεραληζκνχ. Γηα λα αληηκεησπηζηνύλ ηα πξνβιήκαηα απηά ρξεηάδνληαη γελλαίεο απνθάζεηο πνπ ζα πιαηζηώλνληαη από ηελ αληίζηνηρε πνιηηηθή βνύιεζε, ε νπνία πξνθαλώο δελ κπνξεί λα εμαληιείηαη ζηελ πιήξσζε ηππηθώλ ππνρξεώζεσλ ηεο ρώξαο, όπσο ε ελζσκάησζε Κνηλνηηθώλ Οδεγηώλ. Αλ πξάγκαηη ε Διιάδα επηδηώθεη έλα κέιινλ ρσξίο ηελ αζθπθηηθή πίεζε πξνζθπγώλ ζην ΓΔΚ θαη ηελ απεηιή επηβνιήο πξνζηίκσλ, πξέπεη λα πξνρσξήζεη ζηνλ ζρεδηαζκό νινθιεξσκέλεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο θαη ζηξαηεγηθήο. 9 Ηδηαίηεξα ελδηαθέξνληα ηα ζρόιηα ηνπ WWF Διιάο γηα ην ΔΠΥΑΑ-ΑΠΔ πνπ έρνπλ αλαξηεζεί ζηελ ηζηνζειίδα climate.wwf.gr 113

114 Δίλαη επίζεο απαξαίηεην λα πξαγκαηνπνηεζεί ξηδηθή αλαδόκεζε ηνπ ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαθπβέξλεζεο, ώζηε λα αληηκεησπηζηνύλ απνηειεζκαηηθά νη ζνβαξέο παζνγέλεηεο ηεο δεκόζηαο δηνίθεζεο πνπ ηειηθά ππνβαζκίδνπλ ηηο δπλαηόηεηεο ηεο ρώξαο γηα νπζηαζηηθή εθαξκνγή ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο. (WWF, Γηα έλα δσληαλφ πιαλήηε, Γεζκεύζεηο ρσξίο εθαξκνγή: ε πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ζηελ Διιάδα,Αζήλα, Ηνχιηνο 2007 ) ε θεληξηθφ θπβεξλεηηθφ επίπεδν δηαθάλεθε κηα ζεηηθή πξνζπάζεηα επηξξνήο ηεο λνκνζεηηθήο δξαζηεξηφηεηαο πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηεο απινχζηεπζεο, θσδηθνπνίεζεο, δηαθάλεηαο θαη αμηνιφγεζεο ησλ λνκνζεηηθψλ θαη θαλνληζηηθψλ ξπζκίζεσλ, κέζα απφ εηδηθή εγθχθιην ηνπ Πξσζππνπξγνχ πξνο ηα αξκφδηα θπβεξλεηηθά φξγαλα 10. Ζ θαηάζηαζε εθαξκνγήο φκσο ησλ θαηεπζχλζεσλ πνπ πεξηγξάθνληαη ζηελ εγθχθιην παξακέλεη αζαθήο, ελψ ππάξρνπλ ελδείμεηο γηα αγλφεζή ηεο, ηνπιάρηζηνλ ζην πιαίζην ηεο ηππηθήο ελζσκάησζεο ζεκαληηθψλ θνηλνηηθψλ νδεγηψλ. Πξέπεη σζηφζν λα επηζεκαλζεί ν φιν θαη κεγαιχηεξνο ξφινο ησλ ΜΚΟ θαη ηδξπκάησλ ζηελ εθαξκνγή ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο θαη πξνζηαζίαο. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα πνπ αθνξά εηδηθά ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη ε πξνζθπγή ηνπ Ηδξχκαηνο Μαξαγθνπνχινπ γηα ηα Γηθαηψκαηα ηνπ Αλζξψπνπ (ΗΜΓΑ) θαηά ηεο Διιάδαο ζηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ (Ηνχιηνο 2007) 11. Σν (ΗΜΓΑ) απνηειεί ηε κνλαδηθή ΜΚΟ κε έδξα ηελ Διιάδα, ε νπνία έρεη ζπκβνπιεπηηθφ θαζεζηψο ζην πκβνχιην ηεο Δπξψπεο θαη ζπκπεξηιακβάλεηαη ζηνλ εηδηθφ θαηάινγν ησλ νξγαλψζεσλ, ζηηο νπνίεο αλαγλσξίδεηαη ην δηθαίσκα πξνζθπγήο. Ζ πξνζθπγή ηνπ ΗΜΓΑ θαηά ηεο Διιάδαο (αξ. 30/2005) θαηαηέζεθε ζηηο 4 Απξηιίνπ Σν ΗΜΓΑ ππνζηήξημε όηη ην Κξάηνο παξαβίαζε ην άξζξν 11 ηνπ 10 «Ννκνζεηηθή πνιηηηθή θαη αμηνιόγεζε πνηόηεηαο θαη απνηειεζκαηηθόηεηαο λνκνζεηηθώλ θαη θαλνληζηηθώλ ξπζκίζεσλ». Δγθύθιηνο Πξσζππνπξγνύ. Αζήλα, 18 Ηνπιίνπ Αξ. πξση. Τ ΣΗΝΑ ΣΑΤΡΗΝΑΚΖ Τπνςήθηα Γηδάθησξ Ννκηθήο, Γηθεγόξνο, Δξεπλήηξηα ΗΜΓΑ 12 Σν θείκελν ηεο απόθαζεο είλαη δηαζέζηκν: 1) ζηα ειιεληθά: Ηζηνζειίδα ηνπ ΗΜΓΑ 114

115 ΔΚΥ 13, ην νπνίν θαηνρπξώλεη ην δηθαίσκα γηα πξνζηαζία ηεο πγείαο, δηόηη δελ πξνέβιεςε ηηο βιαβεξέο ζπλέπεηεο ζην πεξηβάιινλ από ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπ ιηγλίηε θαη δελ αλέπηπμε ζηξαηεγηθέο πξόιεςεο θαη θαηαπνιέκεζεο ησλ θηλδύλσλ γηα ηελ πγεία ησλ πιεζπζκώλ πνπ δνπλ ζηηο πεξηνρέο εθκεηάιιεπζήο ηνπ 14. Σν ΗΜΓΑ ππνγξάκκηζε ηελ πεξαηηέξσ επηβάξπλζε ηεο πγείαο φζσλ εξγάδνληαη ζηηο πεγέο ηεο ξχπαλζεο θαη έζεζε ην δήηεκα ηεο ηήξεζεο ηεο ζρεηηθήο λνκνζεζίαο γηα ηελ πξφιεςε ηνπ θηλδχλνπ ζηελ εξγαζία. Σν ΗΜΓΑ ππνζηήξημε φηη ην Κξάηνο παξαβίαζε ην άξζξν 3 παξ. 1 θαη 2 ηνπ ΔΚΥ, ην δηθαίσκα γηα αζθαιείο θαη πγηεηλέο ζπλζήθεο εξγαζίαο, δηφηη δελ έρεη θαζηεξψζεη επαξθέο λνκνζεηηθφ πιαίζην, ην νπνίν λα εγγπάηαη ηελ πγεία θαη ηελ αζθάιεηα ησλ εξγαδνκέλσλ ζηα ιηγληησξπρεία θαη δελ έρεη ιάβεη απνηειεζκαηηθά κέηξα εθαξκνγήο ηεο ζρεηηθήο λνκνζεζίαο Σέινο, ην ΗΜΓΑ 2) ζηα αγγιηθά: Ηζηνζειίδα πκβνπιίνπ ηεο Δπξώπεο 30_en.pdf θαη Ηζηνζειίδα ΗΜΓΑ 3) ζηα γαιιηθά: Ηζηνζειίδα πκβνπιίνπ ηεο Δπξώπεο C30_fr.pdf θαη Ηζηνζειίδα ΗΜΓΑ 13 Ο ΔΚΥ πηνζεηήζεθε ζηηο θαη επηθπξώζεθε από ηελ Διιάδα ζηηο κε ην λ. 1426/1984 (ΔηΚ Α, θ. 32). Ζ Διιάδα έρεη ππνγξάςεη ηνλ αλαζεσξεκέλν ΔΚΥ θαηά ηελ πηνζέηεζή ηνπ ζηηο , αιιά δελ ηνλ έρεη αθόκε επηθπξώζεη. Σν Πξόζζεην Πξσηόθνιιν ζηνλ ΔΚΥ, ην νπνίν πξνβιέπεη ην κεραληζκό ησλ ζπιινγηθώλ πξνζθπγώλ, ηέζεθε ζε ηζρύ ζηηο Ζ Διιάδα ην επηθύξσζε ζηηο κε ην λ. 2595/1998 (ΔηΚ Α, θ. 63). 14 ύκθσλα κε ηελ Οδεγία 96/61 γηα ηελ νινθιεξσκέλε πξόιεςε θαη έιεγρν ηεο ξύπαλζεο (IPPC) από ηηο βηνκεραληθέο δξαζηεξηόηεηεο. 15 Δλδεηθηηθά, βι. ηελ αληαιιαγή παξαηεξήζεσλ κεηαμύ ηνπ ΗΜΓΑ θαη ηνπ Κξάηνπο γηα ηε κέηξεζε ησλ ξύπσλ, νη νπνίεο νδήγεζαλ ζηελ παξαδνρή από ην Κξάηνο ηεο ππέξβαζεο ησλ νξηαθώλ ηηκώλ ζε νξηζκέλεο πεξηπηώζεηο (παξ θαη παξ. 38), ζρεηηθά κε ηε ρξήζε ή ηελ απνπζία ρξήζεο ζπγθεθξηκέλσλ αληηξξππαληηθώλ ηερληθώλ από ηε ΓΔΖ (παξ θαη παξ ), ηε κε εθηέιεζε 115

116 ππνζηήξημε φηη ην Κξάηνο παξαβίαζε ην άξζξν 2 παξ. 4, ην δηθαίσκα γηα δίθαηεο ζπλζήθεο εξγαζίαο, δηφηη δελ έρνπλ πξνβιεθζεί γηα ηνπο εξγαδνκέλνπο κείσζε ηεο δηάξθεηαο εξγαζίαο ή ζπκπιεξσκαηηθέο άδεηεο κε απνδνρέο, φπσο απαηηεί ην άξζξν. Ζ Έθζεζε ηεο Δπξσπατθήο Δπηηξνπήο Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ πξνο ηελ Δπηηξνπή ησλ Τπνπξγψλ ηνπ πκβνπιίνπ ηεο Δπξψπεο πηνζεηήζεθε θαη θνηλνπνηήζεθε ζηα ελδηαθεξφκελα κέξε ζηηο 6 Φεβξνπαξίνπ 2007, αιιά δεκνζηεχζεθε ζχκθσλα κε ην άξζξν 8 παξ. 2 ηνπ Πξσηνθφιινπ ζηηο 7 Ηνπλίνπ 2007, κεηά ηελ παξέιεπζε ηεζζάξσλ κελψλ. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ θαηέιεμε φηη ε Διιάδα παξαβίαζε ηα άξζξα 11, 3 παξ. 2 θαη 2 παξ. 4, ελψ δελ δέρηεθε ηελ παξάβαζε ηνπ άξζξνπ 3 παξ. 1. ε εζληθό επίπεδν, ε ζεκαζία ηεο ππόζεζεο ζπλίζηαηαη ζηελ αλάδεημε γηα πξώηε θνξά από έλα δηεζλέο όξγαλν ηνπ ζπλόινπ ησλ πεξηβαιινληηθώλ παξαβάζεσλ από ηηο ιηγληηηθέο δξαζηεξηόηεηεο ηεο ΓΔΖ ζηελ επξύηεξε πεξηνρή ηεο Πηνιεκαΐδαο θαη ηεο Μεγαιόπνιεο, νη νπνίεο ζέηνπλ ζε θίλδπλν ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ εξγαδνκέλσλ. Ζ ππόζεζε απηή εγείξεη κηα ζεκαληηθή πηπρή ηεο ζπλάξζξσζεο ησλ πεξηβαιινληηθώλ ππνρξεώζεσλ ηεο Διιάδαο, όπσο απνξξένπλ από ην Πξσηόθνιιν ηνπ Κηόην, ηελ επξσπατθή λνκνζεζία θαη ην εζσηεξηθό δίθαην. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ αθνινπζεί κία αλζξσπνθεληξηθή εξκελεία, ε νπνία δελ βαζίδεηαη ζηελ αλάιπζε αξηζκψλ θαη θξίλεη φηη ε ζπκκφξθσζε κε ηελ θνηλνηηθή λνκνζεζία γηα ηε κείσζε ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ, πνπ επζχλνληαη γηα ην θαηλφκελν ηνπ ζεξκνθεπίνπ, ε νπνία ζπρλά είλαη ιηγφηεξν απζηεξή απφ ην Πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην, δελ δηαζθαιίδεη ηελ νπζηαζηηθή κείσζε ηεο ξχπαλζεο θαη θαη επέθηαζε ηελ απνηειεζκαηηθή πξνζηαζία ηεο πγείαο. Ζ πξσηνπνξηαθή δηαδηθαζία ησλ ζπιινγηθψλ αλαθνξψλ γηα παξαβάζεηο ηνπ ΔΚΥ εκπεξηέρεη ηηο εγγπήζεηο γηα άκεζε θαη ελεξγή ζπκκεηνρή ησλ εθπξνζψπσλ ηεο θνηλσλίαο ησλ πνιηηψλ ζηελ απνηειεζκαηηθή πξνζηαζία ησλ θνηλσληθψλ δηθαησκάησλ. απνθάζεσλ θαη ηε δηαηώληζε πξαθηηθώλ παξέθθιηζεο από ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία (παξ. 23, θαη 70). 16 Πξέπεη λα αλαθεξζεί, επηπιένλ, όηη ην Κξάηνο αδπλαηεί λα παξνπζηάζεη ζηνηρεία γηα ηνλ αξηζκό ησλ αηπρεκάησλ ή νπνηαδήπνηε άιιε απόδεημε απνηειεζκαηηθήο πξνζηαζίαο ηεο πγείαο θαη ηεο αζθάιεηαο ζηα νξπρεία 116

117 Ζ πξνζθπγή ηνπ ΗΜΓΑ θαηά ηεο Διιάδαο δηαζαθελίδεη θάπνηεο απφ ηα ζεκαληηθφηεξεο πηπρέο απηψλ ησλ εγγπήζεσλ. Ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ην ζεκείν ηνπ θαηαινγηζκνχ ηεο επζχλεο γηα ηηο παξαβάζεηο, πνπ θαηήγγεηιε ην ΗΜΓΑ. Ζ Διιάδα ηζρπξίζηεθε φηη δελ επζχλεηαη γηα ηηο πξάμεηο ηεο ΓΔΖ, ε νπνία απνηειεί πιένλ αλψλπκε εηαηξία. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ έθξηλε θαηά ην ζηάδην εμέηαζεο ηνπ παξαδεθηνχ φηη ην Κξάηνο, σο πκβαιιφκελν Μέξνο, έρεη αλαιάβεη ηελ ππνρξέσζε πξνζηαζίαο ησλ δηθαησκάησλ, πνπ θαηνρπξψλνληαη ζηνλ ΔΚΥ. Καηά ηελ εμέηαζε ηεο νπζίαο ηεο ππφζεζεο, ε Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ εκβάζπλε ηελ αλάιπζή ηεο, αλαθέξνληαο ζπγθεθξηκέλα φηη ε Γεκφζηα Δπηρείξεζε Ζιεθηξηζκνχ κέρξη ηε κεξηθή ηδησηηθνπνίεζε ηνπ 2001 ινγνδνηνχζε απνθιεηζηηθά ζην Κξάηνο, ελψ θαη θαηφπηλ απηήο, ζχκθσλα κε ην λ. 2773/1999, ην Κξάηνο εμαθνινπζεί λα είλαη ππνρξεσκέλν λα αζθεί έιεγρν ζηηο δξαζηεξηφηεηεο ηεο ΓΔΖ. Δπίζεο, ε Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ ηφληζε φηη ην Κξάηνο εμαθνινπζεί λα θαηέρεη ηελ πιεηνςεθία ησλ κεηνρψλ ηεο ΓΔΖ (παξ. 192). πλεπψο, ην Κξάηνο δελ δχλαηαη λα απνπνηεζεί ηεο επζχλεο ηήξεζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο απφ ηε ΓΔΖ, θαζψο αζθεί ηφζν ηνλ ηππηθφ φζν θαη ηνλ νπζηαζηηθφ έιεγρν ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηεο. ην πεξηθεξεηαθό, λνκαξρηαθό θαη ηνπηθό επίπεδν, γίλεηαη θάπνηνο ζπληνληζκφο θαη νινθιεξσκέλεο πξνζπάζεηεο φπσο άιισζηε θαη εθαξκνγή. Οη Ννκάξρεο κπνξνχλ λα βγάινπλ Κνηλέο Ννκαξρηαθέο Απνθάζεηο ζε πεξηπηψζεηο φπνπ ηα ζέκαηα αθνξνχλ πεξηζζφηεξεο απφ κηα Ννκαξρίεο. Ζ πξόζθαηε γεληθή δηνηθεηηθή αλακόξθσζε έρεη κεηψζεη ζεκαληηθά ηνλ αξηζκφ Γήκσλ θαη Κνηλνηήησλ θαη έρεη αλαζέζεη θάπνηεο αξκνδηφηεηεο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο ζηηο πεξηθεξεηαθέο απηνδηνηθήζεηο (κε επηθεθαιήο θάπνηνλ Γεληθφ Γξακκαηέα πνπ νξίδεη ε θπβέξλεζε) θαη ζηηο Ννκαξρηαθέο Απηνδηνηθήζεηο (κε επηθεθαιήο ηνπο εθιεγφκελνπο Ννκάξρεο). Ο ξφινο ηεο Ννκαξρηαθήο Απηνδηνίθεζεο είλαη θαηεμνρήλ επνπηηθφο θαη ειεγθηηθφο ηεο ηήξεζεο ησλ πξνυπνζέζεσλ ηνπ λφκνπ, κε ηειηθφ θξηηή ζε επίπεδν δηνίθεζεο ηνλ 117

118 Γεληθφ Γξακκαηέα Πεξηθέξεηαο. Δδψ πξέπεη λα αλαθεξζεί φηη ζε φηη αθνξά ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή ην φηη ΓΔΖ, ε νπνία απνηειεί κελ πιένλ αλψλπκε εηαηξία σζηφζν ην Κξάηνο εμαθνινπζεί λα είλαη ππνρξεσκέλν λα αζθεί έιεγρν ζηηο δξαζηεξηφηεηεο ηεο θαη θαη νπζία απνηειεί κία θπβεξλεηηθά ειεγρφκελε εηαηξία, ην γεγνλφο απηφ έρεη κία αξλεηηθή επίδξαζε ζηελ ζσζηή ηήξεζε ησλ πξνυπνζέζεσλ ηνπ λφκνπ ηφζν ζε επίπεδν άδεηαο θαη φξσλ ιεηηνπξγίαο φζν θαη ζε επίπεδν ειέγρνπ Υξήζε Οηθνλνκηθώλ Δξγαιείσλ Γαπάλεο ρξήζηε θαη πεξηβαιινληηθνί θόξνη Ο Νφκνο Πεξηβαιινληηθήο Πξνζηαζίαο πεξηιακβάλεη ηελ αξρή "ν ξππαίλσλ πιεξψλεη" (άξζξν 29).θαη πξνβιέπεη ηε θνξνιφγεζε ηεο ρξήζεο λεξνχ θαη ηεο δηάζεζεο απνβιήησλ. Αξθεηά νηθνλνκηθά εξγαιεία ρξεζηκνπνηνχληαη ζηελ Διιάδα. Οη δεκνηηθέο ρξεώζεηο λεξνύ θαη απνρέηεπζεο βαζίδνληαη θπξίσο ζε νγθνκεηξηθέο εθηηκήζεηο, αιιά κεξηθέο θνξέο θνξνινγνχληαη αλά ηεηξαγσληθφ κέηξν επηθάλεηαο θηηξίσλ πνπ ζπλδένληαη κε ηα δίθηπα θαη πξννξίδνληαη γηα ηελ ππνζηήξημε ησλ δηθηχσλ παξνρήο λεξνχ θαη απνρέηεπζεο πνπ ιεηηνπξγνχλ νη δήκνη. Σα δεκνηηθά ζπκβνχιηα βάδνπλ ηα φξηα απηψλ ησλ ρξεψζεσλ, θαη ζπρλά ζπλεπάγνληαη δηαζηαπξσκέλεο επηδνηήζεηο ησλ νηθηαθψλ ρξεζηψλ απφ επηρεηξήζεηο. 118

119 Οη γεσξγνί πνπ παίξλνπλ λεξφ απφ θνηλνηηθά έξγα άξδεπζεο πιεξψλνπλ ηέιε λεξνχ ζηνπο Σνπηθνχο Οξγαληζκνχο Δγγείσλ Βειηηψζεσλ (ΣΟΔΒ), θαιχπηνληαο πεξίπνπ ην 60% ησλ δηνηθεηηθψλ, ιεηηνπξγηθψλ θαη εμφδσλ ζπληήξεζεο Οηθνλνκηθή βνήζεηα γηα πεξηβαιινληηθέο επελδύζεηο Απφ ηε δεθαεηία ηνπ 1980, κηα ζεηξά απφ λφκνπο πεξηθεξεηαθήο θαη εζληθήο αλάπηπμεο παξέρνπλ νηθνλνκηθή βνήζεηα ζηε βηνκεραλία (επηδνηνχκελα επηηφθηα, ελδπλακσκέλε εμαγνξά, επηδνηήζεηο 40-50% ηνπ θφζηνπο θεθαιαίνπ) γηα ηελ εγθαηάζηαζε αληηξξππαληηθνχ εμνπιηζκνχ, ή, πην πξφζθαηα, θαζαξψλ ηερλνινγηψλ. πσο ν Νφκνο ηνπ 1998 γηα Αλάπηπμε Οηθνλνκηθψλ Κηλήηξσλ (Νφκνο 2601/98 ). ηνλ ηνκέα ελέξγεηαο, κηα ζεηξά απφ κέηξα παξέρνπλ νηθνλνκηθή βνήζεηα γηα εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο θαη αλάπηπμε ησλ αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο παξάδεηγκα ην Δζληθφ ρέδην Γξάζεο γηα ηελ Δμνηθνλφκεζε Δλέξγεηαο ζην δνκεκέλν πεξηβάιινλ (Δλέξγεηα 2001). Οη ηδησηηθνί παξαγσγνί ειεθηξηθήο ελέξγεηαο πνπ παξάγεηαη απφ αλαλεψζηκεο πεγέο ή ζπκπαξαγσγή κπνξνχλ λα πνπιήζνπλ ηελ ελέξγεηα ηνπο ζε εγγπεκέλεο ηηκέο, πνπ εθθξάδνληαη ζαλ πνζνζηφ ησλ ηαξηθψλ ηεο ΓΔΖ (Νφκνο 2244/94). Αξθεηά κέηξα πξνσζνχλ ηελ νηθνλνκηθή βνήζεηα ζε επελδχζεηο λνηθνθπξηψλ. Σν 1995, εηζήρζε κηα έθπησζε θφξνπ 75% ηνπ θφζηνπο ηεο αγνξάο θαη εγθαηάζηαζεο νηθηαθψλ ζπζθεπψλ πνπ ρξεζηκνπνηνχλ αλαλεψζηκεο πεγέο ή θπζηθφ αέξην. ηηο αξρέο ηνπ '90, έλαο ζπλδπαζκφο κέηξσλ ηέζεθε ζε ηζρχ κε ζθνπφ ηελ ελζάξξπλζε ηεο απφζπξζεο ησλ παιηψλ απηνθηλήησλ θαη ηελ αληηθαηάζηαζε ηνπο κε λέα, θαζαξφηεξα, απνηειέζκαηα ( παιηά απηνθίλεηα ζπιιέρηεθαλ θαη απνζχξζεθαλ, θηάλνληαο ην 12% ηνπ εζληθνχ ζηφινπ) αιιά θαηαξγήζεθαλ ιφγσ θαηάρξεζεο Ζ βειηίσζε ηεο δηάρπζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο πιεξνθόξεζεο Δίλαη άκεζε αλάγθε θαη θεληξηθφ θνκκάηη ηεο πξνζπάζεηαο ηεο δηνίθεζεο λα βειηηψζεη ηελ πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε θαη ηνλ ζρεδηαζκφ πνιηηηθψλ. Αθφκε ζηελ Διιάδα δελ ππάξρεη πεξηνδηθή πνιπζήκαληε πιεξνθφξεζε γηα ηελ θαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο. Οχηε θαηαγξαθή ησλ πεγψλ θαη κεηαθνξψλ ηεο ξχπαλζεο. Ζ έθδνζε ησλ 119

120 πεξηβαιινληηθψλ δεδνκέλσλ έρεη πξννδεχζεη κφλν ηα ηειεπηαία ρξφληα. Ζ θπβέξλεζε ηδξχεη έλα Δζληθφ Γίθηπν Πεξηβαιινληηθήο Πιεξνθφξεζεο. Παξά ηε ζαθή ζρεηηθή θνηλνηηθή θαη δηεζλή λνκνζεζία, ε δπζθνιία πξφζβαζεο πνιηηψλ θαη νξγαλψζεσλ ζε ζεκαληηθέο πιεξνθνξίεο γηα ην πεξηβάιινλ, εμαθνινπζεί λα απνηειεί έλαλ απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο παξάγνληεο δπζπηζηίαο ηεο θνηλσλίαο έλαληη ησλ αξκφδησλ ππεξεζηψλ ηεο Γηνίθεζεο. Μέζα ζηελ πξνεγνχκελε ρξνληά ζεκεηψζεθε ζαθήο πξφνδνο ζηνλ λεπξαιγηθφ ηνκέα ηεο βειηίσζεο ηνπ επηπέδνπ αληαπφθξηζεο ησλ δεκφζησλ ππεξεζηψλ ζε αηηήκαηα γηα παξνρή πιεξνθνξηψλ κε πεξηβαιινληηθή ζεκαζία. Παξφια απηά, ε θνηλνπνίεζε πνιηηηθά «επαίζζεησλ» πιεξνθνξηψλ πεξηβαιινληηθνχ ραξαθηήξα, φπσο νη ρξεκαηνδνηήζεηο πεξηβαιινληηθψλ έξγσλ απφ ην Δηδηθφ Σακείν Δθαξκνγήο Ρπζκηζηηθψλ & Πνιενδνκηθψλ ρεδίσλ (ΤΠΔΥΩΓΔ), εμαθνινπζεί λα απνθεχγεηαη απφ ηηο αξκφδηεο ππεξεζίεο. Οη ζεκαληηθφηεξεο εμειίμεηο αθνξνχλ ηελ παξαίηεζε ηεο Δπξσπατθήο Δπηηξνπήο απφ ηελ πξνζθπγή θαηά ηεο Διιάδαο ζην ΓΔΚ γηα κε κεηαθνξά ζην εζληθφ δίθαην ηεο Οδεγίαο 2003/4/ΔΚ3 γηα ηελ πξφζβαζε ηνπ θνηλνχ ζε πεξηβαιινληηθέο πιεξνθνξίεο (ππφζεζε C-85/06). Οη πνιίηεο θαη νη ΜΚΟ δε βξίζθνπλ πάληα εχθνια πξόζβαζε ζηελ πεξηβαιινληηθή πιεξνθόξεζε πνπ δηαζέηεη ε θπβέξλεζε. Παξφηη ε απφθηεζε ηεο πιεξνθφξεζεο απηήο είλαη ζεσξεηηθά δπλαηή, πξαθηηθά είλαη ηδηαίηεξα δχζθνιε. Οη ΜΠΔ ζπρλά δηαηίζεληαη γηα εμέηαζε απφ ην θνηλφ ζε άζρεκεο ρξνληθέο πεξηφδνπο (π.ρ. πξηλ απφ ηα Υξηζηνχγελλα), θάλνληαο ην ηδηαίηεξα δχζθνιν γηα ην θνηλφ λα αληηδξάζεη έγθαηξα. Πην πξφζθαηα, εληνχηνηο, ε επίζεκε αλαγλψξηζε ηνπ νθέινπο ηεο ζπκκεηνρήο ηνπ θνηλνχ ζηηο ΜΠΔ έρεη απμεζεί. Οη ππνζηεξηθηέο ησλ πεξηβαιινληηθψλ ΜΚΟ ζηελ Διιάδα δελ είλαη ηφζν πνιινί φζν ζε άιιεο ρψξεο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο. Γηα ην ιφγν απηφλ νη ΜΚΟ ζεσξνχλ ηελ πεξηβαιινληηθή εθπαίδεπζε απφ ηνπο πξσηαξρηθνχο ηνπο ξφινπο. Οη ΜΚΟ έρνπλ σζηφζν ζρεηηθά θαιή ζπλεξγαζία κε ην ΤΠΔΥΩΓΔ θαη θξαηνχλ επαθέο κε άιια Τπνπξγεία αλάινγα κε ην ζέκα. Οη πεξηζζφηεξνη εζληθνί ΜΚΟ αζρνινχληαη θπξίσο κε ζέκαηα δηαηήξεζεο ηεο θχζεο. Οη κεγαιχηεξεο θαη παιαηφηεξεο ειιεληθέο ΜΚΟ είλαη ε Διιεληθή Δηαηξεία γηα ηελ Πξνζηαζία ηεο Φχζεο θαη ην WWF Διιάο. Δλψ νη ΜΚΟ θαηά θαηξνχο ζπκκεηέρνπλ ζε κεγάιεο δηαδηθαζίεο ΜΠΔ, δελ δηαζέηνπλ αξθεηφ 120

121 πξνζσπηθφ ή ρξεκαηνδφηεζε γηα λα παξαθνινπζνχλ κηθξφηεξα έξγα. Ζ επαηζζεηνπνίεζε ηνπ θνηλνχ γηα ηα ζέκαηα αεηθφξνπ αλάπηπμεο παξακέλεη ρακειή Πεξηβαιινληηθέο Δπηδόζεηο Ζ Διιάδα γεληθά έρεη θαιή πνηόηεηα πεξηβάιινληνο θπξίσο ιφγσ παξαγφλησλ φπσο ην ήπην θιίκα, ηνπο άθζνλνπο πδάηηλνπο πφξνπο, ηε κέζε ππθλφηεηα πιεζπζκνχ θαη ηε ζρεηηθά ρακειή βηνκεραληθή αλάπηπμε. ε θάπνηεο ζεκαληηθέο πεξηνρέο φπνπ ε πνηφηεηα ηνπ πεξηβάιινληνο έρεη ππνβαζκηζηεί, ε θαηάζηαζε έρεη βειηησζεί ηα ηειεπηαία ρξφληα (πνηφηεηα ηεο αηκφζθαηξαο ζηελ Αζήλα, αλάπιαζε ηζηνξηθήο θαη πνιηηηζκηθήο θιεξνλνκηάο). ε άιιεο, (π.ρ. πνηφηεηα λεξψλ θνιχκβεζεο), ε ππνβάζκηζε έρεη απνθεπρζεί. Σν γεγνλφο φηη κεγάιν κέξνο ηνπ πιεζπζκνχ θαη αθφκε κεγαιχηεξν κέξνο ησλ νηθνλνκηθψλ δξαζηεξηνηήησλ ζπγθεληξψλνληαη ζηηο δχν κεγαιχηεξεο πφιεηο θαη θνληά ζηηο αθηέο αλαθνπθίδεη ηελ πίεζε απφ ηελ ππφινηπε ρψξα, αιιά ηνλίδεη ηελ αλάγθε απζηεξήο εθαξκνγήο ησλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ ζηηο ππθλά αλεπηπγκέλεο κεηξνπνιηηηθέο θαη παξάθηηεο πεξηνρέο. Γηάγξακκα 28. Αζηηθή ζπγθέληξσζε πιεζπζκνχ ΔΤΔ, (εθηηκήζεηο γηα 2001) Δληνχηνηο, αλ θαη ε πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη πξσηίζησο δήηεκα πνιηηηθψλ επηινγψλ, ε πξνβιεκαηηθή εθαξκνγή ησλ λφκσλ θαη ηεο ζρεηηθήο λνκνινγίαο ησλ δηθαζηεξίσλ είλαη ζίγνπξα ελδεηθηηθή κηαο γεληθήο πνιηηηθήο απαμίσζεο γηα ην πεξηβαιινληηθφ θεθηεκέλν. 121

122 Οη πξφηππνη δείθηεο ΟΟΑ δείρλνπλ πςειή ζπγθέληξσζε ξχπαλζεο ζηελ Διιάδα: νη εθπνκπέο CΟ 2, SO ρ θαη ΝΟ Υ αλά κνλάδα ΑΔΠ είλαη απφ ηηο πςειφηεξεο ζηηο Δπξσπατθέο ρψξεο. Ηδηαίηεξα πςειέο είλαη νη ηηκέο απηψλ ησλ εθπνκπψλ ζηνλ Ννκφ Κνδάλεο ιφγσ ηεο παξαγσγήο ελέξγεηαο (ΓΔΖ) θπξίσο. Δπηζεκαίλεηαη φηη νη εθπνκπέο SO ρ θαη ΝΟ Υ,πνπ απνηεινχλ ζεκαληηθή πνζφηεηα ησλ εθιπφκελσλ αεξίσλ ιφγσ ηεο θαχζεο ιηγλίηε γηα ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο είλαη δέθα θνξέο πην επηβαξπληηθέο γηα ην θαηλφκελν ηνπ ζεξκνθεπίνπ,ηελ αέξηα κφιπλζε θαη ηελ φμηλε βξνρή απφ φηη νη εθπνκπέο CΟ 2.Γίλεηαη θαλεξφ ην πφζν επηβαξπκέλν είλαη ην πεξηβάιινλ ηεο ππφ εμέηαζε πεξηνρήο. Αθφκα ην επίπεδν επεμεξγαζίαο πγξψλ απνβιήησλ ζηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη, γηα ηελ ψξα, απφ ηα ρακειφηεξα. Άιια πξνβιήκαηα, φπσο είλαη ε αχμεζε ηεο παξαγσγήο απνξξηκκάησλ, ε δηάβξσζε ηνπ εδάθνπο θαη ε άλαξρε αζηηθνπνίεζε πνπ νθείιεηαη ζην αδχλακν ζχζηεκα ρξήζεσλ γεο, αζθνχλ πεξαηηέξσ πηέζεηο ζην πεξηβάιινλ. Παξά θάπνηεο ζεηηθέο ηάζεηο φπσο ε κείσζε ηεο ρξήζεο ιηπαζκάησλ θαη ηα πξφζθαηα ζηνηρεία πνπ δηαρσξίδνπλ ηηο εθπνκπέο SO ρ θαη ΝΟ Υ απφ ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Γίλεηαη θαλεξφ φηη ε Διιάδα θαη ηδηαίηεξα ν Ννκφο Κνδάλεο έρεη αθφκε αξθεηφ δξφκν γηα λα αξρίζεη λα πιεζηάδεη ηελ αεηθνξία. Ζ ρψξα πξέπεη σζηφζν λα αξρίζεη λα παξνπζηάδεη πεξαηηέξσ πεξηβαιινληηθή πξόνδν ζχληνκα, σο απνηέιεζκα ησλ πξνζπαζεηψλ δηαρείξηζεο θαη ρξεκαηνδφηεζεο πνπ έγηλαλ απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Ζ ειιεληθή πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή έρεη εθζπγρξνληζηεί θαη νδεγεκέλε απφ ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ηεο ΕΕ, έρεη μεθηλήζεη ηελ αλαδήηεζε κηαο βειηησκέλεο πνηφηεηαο δσήο. Δληνχηνηο, ην εχξνο ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνφδνπ πνπ ρξεηάδεηαη αθφκε λα γίλεη, νη πξννπηηθέο ηεο δηαηήξεζεο ηεο ηαρείαο νηθνλνκηθήο εμέιημεο θαη ε πηζαλή αχμεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ απαηηήζεσλ θαζψο ζα απμάλνληαη ηα επίπεδα εηζνδεκάησλ ζα ρξεηαζηνχλ: 1) ηελ ελζσκάησζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζεκάησλ ζηηο νηθνλνκηθέο πνιηηηθέο θαη 2) ηελ ελδπλάκσζε ηεο απνδνηηθφηεηαο θαη απνηειεζκαηηθφηεηαο ησλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ. 122

123 Καη ζηηο δπν πεξηπηψζεηο, νη πξνζπάζεηεο πξέπεη λα ζηεξηρζνχλ ζηελ πεξηβαιινληηθή αλακφξθσζε πνπ κφιηο έρεη μεθηλήζεη (π.ρ. δηππνπξγηθέο ζπλεξγαζίεο γηα ηελ ελέξγεηα θαη ην πεξηβάιινλ, απνθέληξσζε θαη αλάζηξνθε εμέιημε ησλ πεξηβαιινληηθψλ αξκνδηνηήησλ, θαη απμεκέλν ελδηαθέξνλ θαη αξκνδηφηεηεο γηα ηε βηνκεραλία, ηνπο πεξηβαιινληηθνχο ΜΚΟ θαη ηηο ηνπηθέο νκάδεο) Δλζσκάησζε ηεο πεξηβαιινληηθήο δηάζηαζεο ζηηο νηθνλνκηθέο πνιηηηθέο Ζ ελζσκάησζε ησλ πεξηβαιινληηθώλ ζεκάησλ ζηηο νηθνλνκηθέο πνιηηηθέο δελ ήηαλ ηζνξξνπεκέλε. Σν πκβνύιην Δπηθξαηείαο έρεη παίμεη ζεηηθό ξόιν ζηνλ θαζνξηζκό ελόο εθ ησλ πξαγκάησλ «πεξηβαιινληηθνύ ζπληάγκαηνο» θαη κηαο πξαθηηθήο εξκελείαο ηνπ όξνπ αεηθόξνο αλάπηπμε ζηε λνκνινγία ηνπ. Ζ ελζσκάησζε έρεη πξνρσξήζεη θαιά ζηνλ ελεξγεηαθό ηνκέα. Δπίζεο έρεη ζεκεησζεί πξφνδνο ζηελ δηαρείξηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ηνπ ηνπξηζκνχ, θαζψο θαη ζηα ζέκαηα ρσξνηαμίαο θαη νηθηζηηθήο πνιηηηθήο. Ζ ελζσκάησζε έρεη παξαθηλεζεί πεξηζζφηεξν ιφγσ ηνπ ζρεδηαζκνχ πνπ είλαη αλαγθαίνο γηα ηελ πξνεηνηκαζία ηνπ ΚΠ θαη ηεο πξαθηηθήο ησλ ΜΠΔ. ε άιινπο ηνκείο, εληνχηνηο, νη πξνζπάζεηεο ελζσκάησζεο είλαη πεξηζζφηεξν απνζπαζκαηηθέο απ' φηη ζηξαηεγηθέο θαη επνκέλσο ιηγφηεξν απνηειεζκαηηθέο απφ φηη ζα έπξεπε λα είλαη. Ο βαζκόο νξηδόληηνπ ζπληνληζκνύ κεηαμύ ησλ ηκεκάησλ ηεο θπβέξλεζεο κπνξεί λα βειηησζεί ζε κεγάιν βαζκό κε άκεζν απνηέιεζκα ηελ πνιύ κεγαιύηεξε απνδνηηθόηεηα θαη απνηειεζκαηηθόηεηα θαη θαλεξά νηθνλνκηθά πιενλεθηήκαηα. Ο ζρεηηθά κεγάινο αξηζκόο θπβεξλεηηθώλ ππεξεζηώλ κε πεξηβαιινληηθέο αξκνδηόηεηεο, ε αλεπάξθεηα ησλ επίζεκσλ ζπληνληζηηθώλ κεραληζκώλ θαη ε παξαδνζηαθά ηεξαξρηθή θύζε ηεο ειιεληθήο δεκόζηαο δηνίθεζεο θάλνπλ ηδηαίηεξα δύζθνιε ηε δηακόξθσζε θαη εθαξκνγή νινθιεξσκέλσλ πεξηβαιινληηθώλ πνιηηηθώλ. Μηα εηδηθή πξνζπάζεηα ζα πξέπεη λα γίλεη ώζηε λα αλαπηπρζεί έλαο ηξόπνο θνηλήο επίιπζεο πξνβιεκάησλ. Με ηελ πηζαλή εμαίξεζε ησλ ζεκάησλ πνπ αθνξνύλ ηελ αζηηθή πνηόηεηα δσήο, θαίλεηαη πσο ε θύξηα επηξξνή ησλ πνιηηηθώλ ηεο ΔΔ θαη ηεο ρξεκαηνδόηεζεο ησλ 123

124 ειιεληθώλ πνιηηηθώλ γηα ην πεξηβάιινλ έρεη κέρξη έλα ζεκείν αθήζεη ηηο εζληθέο πξνηεξαηόηεηεο ζε δεύηεξε κνίξα. ίγνπξα, ε Διιεληθή πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή έρεη εθζπγρξνληζηεί ηα ηειεπηαία ρξόληα ζε απάληεζε ζηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία ηεο ΔΔ θαη ιόγσ ηεο πίεζεο από ην Δπξσπατθό Γηθαζηήξην. Σα πεξηβαιινληηθά έξγα πνπ γίλνληαη ζηα πιαίζηα ηνπ ΚΠ δελ ππάξρεη ακθηβνιία όηη είλαη πξνο όθεινο ηεο Διιάδαο, παξόιν πνπ είλαη πξνθαλώο αλαπόθεπθην όηη έλα πξόγξακκα πνπ θηάλεη ην 2,5% ηνπ ΑΔΠ ζα έρεη θαη θάπνηα αξλεηηθά πεξηβαιινληηθά απνηειέζκαηα πνπ ζα πξέπεη λα απνθεπρζνύλ. Υξεηάδεηαη κηα ζηξαηεγηθή άπνςε έηζη ώζηε λα βγεη ην κεγαιύηεξν όθεινο από ηα επηρεηξεζηαθά πξνγξάκκαηα ηελ επόκελε πεξίνδν, θαη λα θηλεζεί ε ειιεληθή πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή από ηελ απνθαηάζηαζε θαη ηηο επελδύζεηο ζηελ πξόιεςε θαη ηε δηαρείξηζε. Έλα εζληθό ζηξαηεγηθό ζρέδην γηα ην πεξηβάιινλ, βαζηζκέλν ζε κηα επξεία ζπκβνπιεπηηθή δηαδηθαζία θαη κε θαζαξνύο ζηόρνπο θαη ζθνπνύο, ζα έδηλε επίζεο νπζία ζηε θηινδνμία ηεο Διιάδαο λα ζηεξηρζεί πάλσ ζηε θπζηθή θαη ηζηνξηθή ηεο θιεξνλνκηά. Ζ απνθέληξσζε θαη ε αλάζηξνθε πνξεία ηεο θπβέξλεζεο πνπ απηή ηε ζηηγκή πξαγκαηνπνηείηαη δελ έρεη αθφκε απνδψζεη επαξθή ηνπηθή (λνκαξρηαθή θαη δεκνηηθή) ζεζκηθή ηθαλφηεηα ζηνλ ηνκέα ηνπ πεξηβάιινληνο, θαη νη αξκνδηφηεηεο δελ είλαη αθφκα μεθάζαξεο. Οη δπζθνιίεο ηνπ ζπληνληζκνχ πνπ ζπλαληψληαη ζε εζληθφ επίπεδν, πνιιέο θνξέο επαλαιακβάλνληαη ζε πεξηθεξεηαθφ ή λνκαξρηαθφ επίπεδν, ελ κέξεη ιφγσ ειιείςεσο πξνζσπηθνχ. Λίγα πεξηθεξεηαθά ή ηνπηθά πεξηβαιινληηθά ζρέδηα ή ζρέδηα ηνπηθήο Agenda 21 (ζπρλά ρξήζηκα γηα ηελ ελδπλάκσζε ηνπ ζπληνληζκνχ) έρνπλ αλαπηπρζεί κέρξη ζηηγκήο. Ο κεραληζκφο ησλ ηνπηθψλ Agenda 21 ζα πξέπεη λα πξνσζεζεί σο κέζνλ νινθιήξσζεο. Ζ επέθηαζε ηεο ζπλεξγαζίαο ζηε δηαρείξηζε είλαη επηζπκεηή, αθνινπζψληαο ηελ απνθέληξσζε θαη ηελ αλάζηξνθε πνξεία θαη κε ηηο δηαηάμεηο ηεο ηζρχνπζαο λνκνζεζίαο. Οη πεξηβαιινληηθέο δαπάλεο ππνινγίδνληαη ζε 1,3% ηνπ ΑΔΠ. Απηά ηα λνχκεξα πιεζηάδνπλ απηά άιισλ ρσξψλ "ζπλνρήο" ηεο ΔΔ. Μηα αλαπηπζζφκελε νηθνλνκία πξέπεη λα κπνξεί λα δηαηεξήζεη ηηο δαπάλεο ΔΚΡ ζε έλα επίπεδν πνπ λα αξκφδεη ζηηο πεξηβαιινληηθέο ηεο αλάγθεο. Καζψο αξθεηέο απφ ηηο ησξηλέο δαπάλεο ρξεκαηνδνηνχληαη απφ πξνζσξηλή βνήζεηα ηεο ΔΔ, αξγά ή γξήγνξα, ζα πξέπεη λα 124

125 ιεθζνχλ κέηξα γηα ηελ αλάπηπμε ελφο ζπζηήκαηνο δηαηήξεζεο ηεο ρξεκαηνδφηεζεο βαζηζκέλνπ ζηελ εζληθή ρξεκαηνδφηεζε. Απηφ ζα κπνξνχζε λα πεξηιακβάλεη ηελ αξρή ηνπ "ν ρξήζηεο πιεξψλεη" θαη ηδησηηθνπνίεζεο ησλ ππεξεζηψλ δηαρείξηζεο δεκνηηθνχ λεξνχ θαη απνξξηκκάησλ. Ζ ελζσκάησζε θαη ν ζπληνληζκφο ζα κπνξνχζαλ επίζεο λα βειηησζνχλ δίλνληαο ζην πεξηβάιινλ έλαλ αθφκε κεγαιχηεξν ξφιν ζηε δνκή ηεο ιήςεο απνθάζεσλ. Ζ αλάγθε γηα αλάπηπμε κπνξεί πνιχ εχθνια λα επηζθηάζεη ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, ηδηαίηεξα φηαλ ε έλλνηα ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο δελ έρεη αθφκε αθνκνησζεί πιήξσο απφ απηνχο πνπ παίξλνπλ ηηο απνθάζεηο ζε φινπο ηνπο ηνκείο. Γηα λα αληηκεησπίζεη απηφ ην πξφβιεκα, ε Γεληθή Γηεχζπλζε Πεξηβάιινληνο ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ ζα κπνξνχζε λα αλαιάβεη έλαλ κεγαιχηεξν ξφιν (ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ απαξαίηεησλ πφξσλ) ζηελ έξεπλα θαη επηξξνή ησλ έξγσλ θαη ησλ πνιηηηθψλ άιισλ Τπνπξγείσλ πξηλ θηάζνπλ ζηνπο Τπνπξγνχο γηα λα απνθαζίζνπλ. Ζ πεξηβαιινληηθή δηνηθεηηθή θαη δηαρεηξηζηηθή δπλαηφηεηα ζε εζληθφ, πεξηθεξεηαθφ, λνκαξρηαθφ θαη θνηλνηηθφ επίπεδν, ρξεηάδεηαη άκεζα ελδπλάκσζε, επηθεληξψλνληαο ζηελ επηβνιή, ηελ νηθνλνκηθή αλάιπζε θαη ηελ ζπλεξγαζία ζηε δηαρείξηζε, κε ζθνπφ ηε βειηίσζε ηεο νηθνλνκηθήο απνδνηηθφηεηαο ηεο εθαξκνγήο πνιηηηθψλ Δθαξκνγή ησλ πεξηβαιινληηθώλ πνιηηηθώλ ζνλ αθνξά ηε λνκνζεζία θαη ηηο ξπζκίζεηο, έρεη ζεκεησζεί αξθεηή πξφνδνο, θπξίσο ιφγσ ησλ Οδεγηψλ ηεο ΔΔ πνπ κεηαθέξνληαη ζηελ ειιεληθή λνκνζεζία. Δληνύηνηο, ε πεξηβαιινληηθή δηαρείξηζε παξαθσιύεηαη ζπρλά από ηελ αδύλακε παξαθνινύζεζε ησλ δηαηάμεσλ πνπ πεξηιακβάλεη ε λνκνζεζία. Οη λφκνη πνπ θαηαηίζεληαη ζηε βνπιή ζπρλά απαηηνχλ πηνζέηεζε Τπνπξγηθψλ Απνθάζεσλ θαη πξνεδξηθψλ Γηαηαγκάησλ γηα λα γίλνπλ πξάγκαηη ιεηηνπξγηθνί, θαη ηέηνηνπ είδνπο δξάζεηο εθαξκνγήο ζπρλά παίξλεη ρξφληα απφ ηελ πηνζέηεζε ελφο λφκνπ (π.ρ. νη πεξηθεξεηαθέο νκάδεο δξάζεηο γηα ηνλ έιεγρν ηεο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο ζηα πιαίζηα ηνπ Πεξηβαιινληηθνχ Πιαηζίνπ Νφκνπ ηνπ 1986, θάπνηεο δηαηάμεηο ηνπ Νφκνπ Γηαρείξηζεο ησλ Τδάησλ ηνπ 1987). Γεδνκέλνπ φηη πνιινί πεξηβαιινληηθνί λφκνη (εθηφο απφ απηνχο πνπ αθνξνχλ ηα απφβιεηα) ρξνλνινγνχληαη απφ ηηο δεθαεηίεο ηνπ 1970 θαη 125

126 ηνπ 1980, ππάξρεη ε πεξίπησζε ηεο ζηαδηαθήο εμαζζέληζεο θαη ελεκέξσζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο θαη ησλ ξπζκίζεσλ, δίλνληαο ζπγρξφλσο έλαλ ζπνπδαηφηεξν ξφιν ζηα λέα εξγαιεία ησλ πνιηηηθψλ, φπσο ηα νηθνλνκηθά θαη ηα θνηλσληθά εξγαιεία. Οη ειιεληθέο αξρέο αλαγλσξίδνπλ όηη ε έιιεηςε επηβνιήο ήηαλ ε αρίιιεηνο πηέξλα ηεο εθαξκνγήο ησλ πνιηηηθώλ, αθπξώλνληαο ηελ απνηειεζκαηηθόηεηα ησλ πεξηβαιινληηθώλ θαλνληζκώλ θαη ζπλζεθώλ αδεηνδόηεζεο. Ηδηαίηεξα αηζζεηφ ην πξφβιεκα ζηνλ Ν.Κνδάλεο αθνχ φρη κφλν ππάξρεη έιιεηςε επηβνιήο αιιά πνιιέο θνξέο, φπσο ήδε έρεη αλαθεξζεί,εηδηθέο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο ζην θαζεζηψο αδεηνδφηεζεο, ιεηηνπξγίαο, πεξηβαιινληηθψλ φξσλ θαη νξίσλ εθπνκπψλ παξαβηάδνπλ θαηάθνξα ην χληαγκα ηηο Κνηλνηηθέο θαη Γηεζλείο ππνρξεψζεηο ηεο ρψξαο. Γπζηπρψο ε πνιηηηθή γηα θηελή ελέξγεηα θαη γηα ηελ απξφζθνπηε ιεηηνπξγία ηεο ΓΔΖ κε θάζε θφζηνο θαηαδηθάδνπλ ηελ πεξηνρή. Απηή ε θαηάζηαζε ζα κπνξνχζε λα βειηησζεί κε ηελ ηήξεζε ηνπ πληάγκαηνο ησλ Κνηλνηηθψλ θαη Γηεζλψλ ππνρξεψζεσλ ηεο ρψξαο θαη ηελ πεξηβαιινληηθή επηζεψξεζε. Ωζηφζν ε επηινγή ηεο θηελήο ελέξγεηαο αθνινπζείηαη κέρξη ζήκεξα απαξέγθιηηα θαη κνηάδεη λα έρεη θαηαδηθάζεη ηελ πεξηνρή. Αθφκα θαη νη θάηνηθνη κνηάδεη λα έρνπλ απνδερζεί ηελ θαηάζηαζε, ην ηίκεκα θαη λα κελ ελδηαθέξνληαη ηδηαίηεξα γηα ην πεξηβάιινλ παξά γηα ηηο ζέζεηο ηεο ΓΔΖ πνπ ζα θαιπθζνχλ απφ ηνλ ληφπην πιεζπζκφ. Γεγνλφο είλαη φηη ζεκαληηθή πεγή πεξηβαιινληηθψλ δεηλψλ παξακέλεη ε απνπζία απνηειεζκαηηθνχ κεραληζκνχ ειέγρνπ ηνπ πεξηβαιινληηθνχ εγθιήκαηνο, ηδίσο φηαλ ην έγθιεκα γίλεηαη απνδεθηφ απφ ηελ πνιηηεία. Υαξαθηεξηζηηθφ είλαη ην γεγνλφο πσο ελψ θαηά ηελ έθζεζε ηνπ 2005 ε Δηδηθή Τπεξεζία Δπηζεσξεηψλ Πεξηβάιινληνο ήηαλ ήδε ππνζηειερσκέλε θαηά 57% κε 33 άηνκα πξνζσπηθφ, ελψ γηα ην 2006 ε ζηειέρσζε κεηψζεθε ζηα 29 άηνκα. χκθσλα κε πιεξνθνξίεο απφ ηελ ΔΤΔΠ, απηή ηελ πεξίνδν πξνσζνχληαη ηα απαξαίηεηα γηα ηελ πξφζιεςε πεξηζζφηεξσλ ησλ 20 λέσλ ζηειερψλ ζηελ Τπεξεζία, γεγνλφο πνπ ζα ηελ ελδπλακψζεη αθφκα θη αλ δελ θαιπθζνχλ ζην ζχλνιν ηνπο νη πξνβιεπφκελεο απφ ηε ζρεηηθή λνκνζεζία ζέζεηο. Ωζηφζν απφ ηεο αλαθνηλψζεηο κέρξη ηελ νπζηαζηηθή πξαγκαηνπνίεζε ζε φηη αθνξά πεξηβαιινληηθά 126

127 ζέκαηα ν δξφκνο ζπρλά είλαη πνιχ καθξχο. ( Γεληθφο Δπηζεσξεηήο Γεκφζηαο Γηνίθεζεο. «Δηήζηα έθζεζε 2006». Αζήλα: Μάηνο 2007.) Έρεη επίζεο πξνηαζεί νη ηειηθέο απνθάζεηο επηβνιήο λα κελ είλαη κφλν ζηα ρέξηα ηνπ ΤΠΔΥΩΓΔ, αιιά θαη άιισλ Τπνπξγείσλ (φπσο ηνπ Τπνπξγείνπ Αλάπηπμεο, Γεσξγίαο θιπ.). Απηή ε αληηκεηψπηζε αληηκεησπίδεη ην ξίζθν ε ζπκκφξθσζε κε ηνπο θαλνληζκνχο θαη ηηο ζπλζήθεο αδεηνδφηεζεο λα ζπκβηβαζηεί απφ παξάγνληεο πνπ ζα έπξεπε λα είραλ ιεθζεί ππφςε ζην ζηάδην έγθξηζεο ηεο άδεηαο. Γηα λα ιεηηνπξγήζεη ζσζηά ην θαηλνχξην ζχζηεκα, ζα πξέπεη λα ππάξρεη δηαθάλεηα, κε πεξηνδηθέο αλαθνξέο ζηελ ξπζκηδφκελε θνηλφηεηα θαη ην θνηλφ γηα ηνπο ειέγρνπο, ηηο πξνεηδνπνηήζεηο, ηηο θπξψζεηο θαη άιιεο δξαζηεξηφηεηεο ηεο επηζεψξεζεο. Μία αθφκα πξφηαζε, πνπ επαλαιακβάλεηαη θαη πξνηείλεηαη φιν θαη πην έληνλα ηειεπηαία είλαη ε δεκηνπξγία ελφο ρσξηζηνχ ππνπξγείνπ πεξηβάιινληνο κε ζπγθεθξηκέλεο απνθιεηζηηθέο αξκνδηφηεηεο ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο, ρσξνηαμίαο, δαζψλ θαη πδάησλ πνπ ζα εθαξκφδεη, ζα ειέγρεη, ζα επνπηεχεη,ζα ζπληνλίδεη ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία θαη πνιηηηθή ζηελ Διιάδα. Κάηη πνπ ζα εξρφηαλ ζε ζπκθσλία κε ην ζρήκα πνπ αθνινπζείηαη απφ ην ζχλνιν ζρεδφλ ησλ επξσπατθψλ θξαηψλ. Οη Μειέηεο Πεξηβαιινληηθώλ Επηπηώζεσλ πνπ ζηελ Διιάδα ζπλδένληαη κε ηελ πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε, έρνπλ δνπιέςεη θαιχηεξα ζε θάπνηνπο ρψξνπο απ' φηη ζε άιινπο. ηνλ ηνπξηζκφ θαη ζηα ηνπηθά νδηθά έξγα, ηα απνηειέζκαηα είλαη εκθαλή, ελψ ζηελ αδεηνδφηεζε ιαηνκείσλ ην απνηέιεζκα ήηαλ κηθξφηεξν. Οη δηαδηθαζίεο αδεηνδφηεζεο θαη ΜΠΔ έρνπλ εμειηρζεί ηα ηειεπηαία ρξφληα. Οη πξνηάζεηο γηα έξγα κε κηθξφηεξεο επηπηψζεηο ηψξα πηα εμεηάδνληαη ζε ηνπηθφ επίπεδν θαη ππάξρεη θαιχηεξε ηζνξξνπία ζηηο αηηήζεηο πνπ ρεηξίδνληαη νη θεληξηθέο ππεξεζίεο (πεξίπνπ αλά έηνο) θαη νη πεξηθεξεηαθέο ππεξεζίεο (πεξίπνπ 1.000). Ζ πνηφηεηα ησλ ΜΠΔ έρεη βειηησζεί, ηνπιάρηζηνλ φζνλ αθνξά ηα κεγαιχηεξα έξγα. Υξεηάδνληαη θη άιιεο αιιαγέο γηα λα ελζαξξπλζεί ε ζπκκεηνρή ηνπ θνηλνχ θαη λα έρεη ην θνηλφ πεξηζζφηεξν ρξφλν γηα λα αληαπνθξηζεί. Οη κειέηεο επίζεο ζπρλά επηθεληξώλνληαη ζηελ ζεξαπεία παξά ζηελ εμεύξεζε ιύζεσλ ώζηε λα απνθεπρζεί ε πεξηβαιινληηθή δεκηά. 127

128 Σα νηθνλνκηθά εξγαιεία έρνπλ ρξεζηκνπνηεζεί ειάρηζηα γηα λα επηηεπρζνχλ πεξηβαιινληηθνί ζθνπνί. Οη ρξεώζεηο ηνπ ρξήζηε είλαη ζρεδόλ απνθιεηζηηθά θαηεπζπλόκελεο κε ζθνπό λα απνθέξνπλ έζνδα. Με κνλαδηθή εμαίξεζε ηηο ρξεψζεηο γηα ην λεξφ ζηελ Αζήλα, νη δνκέο ησλ ηαξηθψλ δελ δίλνπλ θίλεηξα γηα πεξηβαιινληηθά θηιηθή ζπκπεξηθνξά ησλ θαηαλαισηψλ. Οη ηηκέο λεξνχ θαη ελέξγεηαο αθφκε απέρνπλ πνιχ απφ ην λα βαζίδνληαη ζηελ νιηθή εζσηεξίθεπζε ησλ θνηλσληθψλ δαπαλψλ. Οη επελδχζείο ζε πεξηβαιινληηθέο ππνδνκέο είλαη έλα απφ ηα θπξηφηεξα ζηνηρεία ηεο ειιεληθήο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Πνιιά έξγα θαη πξνγξάκκαηα πνπ ζπγρξεκαηνδνηνχληαη απφ ηελ ΔΔ πεξηιακβάλνπλ ηε δεκηνπξγία λέσλ ζπζηεκάησλ ή είλαη πηινηηθήο θχζεο. Με ηφζν κεγάιν κέξνο ηεο πξνζνρήο ησλ αξρψλ λα απαζρνιείηαη απφ ηε δηαρείξηζε ηνπ ΚΠ, πξέπεη λα δνζεί πξνζνρή γηα λα δηαζθαιηζηεί φηη φια ηα λέα ζπζηήκαηα θαη πξνγξάκκαηα παξαθνινπζνχληαη ψζηε λα πεηχρνπλ θαη λα απνηειέζνπλ κέξνο ηεο θαζεκεξηλήο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο όηαλ ζηακαηήζεη ε βνήζεηα ηεο ΔΔ. Γηα παξάδεηγκα, νη επελδχζεηο ζε κνλάδεο επεμεξγαζίαο πγξψλ απνβιήησλ πξέπεη λα ζπλνδεχνληαη θαη λα αθνινπζνχληαη απφ ζνβαξέο πξνζπάζεηεο ιεηηνπξγίαο θαη ζπληήξεζεο. πλνιηθά, ε Διιάδα πξέπεη λα εξγαζηεί γηα λα δεκηνπξγήζεη έλα αεηθνξηθφ, καθξνρξφλην πιαίζην ρξεκαηνδφηεζεο ηέηνησλ επελδχζεσλ πνπ δελ ζα βαζίδεηαη ζηε βνήζεηα ηεο ΔΔ. Ζ θπβέξλεζε ρξεζηκνπνηεί εδώ θαη θαηξό δηάθνξεο επηδνηήζεηο γηα λα επηηχρεη ηνπο πεξηβαιινληηθνχο ηεο ζηφρνπο (εγθαηάζηαζε θαζαξψλ θαη ηειηθψλ ηερλνινγηψλ, εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο), αιιά δελ ηηο ζπλνδεύεη κε πξόζηηκα ξύπαλζεο. Ζ εμάξηεζε απφ ηηο πεξηβαιινληηθέο ξπζκίζεηο θαη επηδνηήζεηο σο θχξηα εξγαιεία πνιηηηθήο δελ ελζαξξχλεη ηνπο βαζηθνχο παίθηεο λα αλαιάβνπλ επζχλε γηα ην πεξηβάιινλ θαη νη επηδνηήζεηο έρνπλ ηελ ηάζε λα δηαζηξεβιψλνπλ ηνλ εζσηεξηθφ θαη δηεζλή αληαγσληζκφ. Πξάγκαηη, νη αξρέο "ν ξππαίλσλ πιεξψλεη" θαη "ν ρξήζηεο πιεξψλεη" θαίλεηαη πσο αληηκεησπίδνπλ κεγαιχηεξε απφ ην αλακελφκελν θαρππνςία θαη έιιεηςε θαηαλφεζεο απφ ηηο ειιεληθέο αξρέο, ηε βηνκεραλία θαη ηηο ΜΚΟ. Γεδνκέλνπ φηη νη νηθνλνκηθνί πεξηνξηζκνί θαη νη θαλφλεο ηεο ΔΔ επηδξνχλ απμαλφκελα θαηά ησλ επηδνηήζεσλ θαη ζπξψρλνπλ γηα κηα πην απζηεξή εθαξκνγή ησλ δχν απηψλ αξρψλ, νη αξρέο ζα πξέπεη λα 128

129 πξνσζήζνπλ ηε κεγαιχηεξε απνδνρή ηνπο. Γελ έρεη δνζεί ηδηαίηεξε πξνζνρή ζηελ αλάιπζε ηεο νηθνλνκηθήο απνηειεζκαηηθόηεηαο ησλ πεξηβαιινληηθψλ πνιηηηθψλ. Ηδηαίηεξν ελδηαθέξσλ θαη κία ελδεηθηηθή απνηχπσζε ηεο ππάξρνπζαο θαηάζηαζεο απνηεινχλ ηα ζπκπεξάζκαηα ηεο Έθζεζεο ηεο Δπξσπατθήο Δπηηξνπήο Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ κεηά ηελ πξνζθπγή ηνπ Ηδξχκαηνο Μαξαγθνπνχινπ γηα ηα Γηθαηψκαηα ηνπ Αλζξψπνπ (ΗΜΓΑ) θαηά ηεο Διιάδαο. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ αθνχ αμηνιφγεζε ηε ζπλνιηθή εηθφλα ηεο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο ηεο Διιάδαο, εηδηθά γηα ηελ αηκνζθαηξηθή ξχπαλζε, κε βάζε ηηο δηεζλείο θαη απζηεξφηεξεο πεξηβαιινληηθέο ηεο ππνρξεψζεηο,έθξηλε φηη ε έιιεηςε απνθαζηζηηθφηεηαο ηνπ Κξάηνπο λα βειηηψζεη ζε εχζεην ρξφλν ηελ θαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο επηβεβαηψλεηαη απφ ην γεγνλφο φηη ην Δζληθφ ρέδην Καηαλνκήο Δθπνκπψλ πνπ θαηαξηίζζεθε ζην πιαίζην ηεο νδεγίαο 2003/87/ΔΚ πξνβιέπεη αχμεζε ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ θαηά 39,2% έσο ην 2010, κνινλφηη ε Διιάδα έρεη δεζκεπηεί απφ ην Πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην λα απμήζεη ηηο εθπνκπέο έσο 25%. Παξάιιεια, δηαπίζησζε φηη ην Κξάηνο θαηαθεχγεη απνθιεηζηηθά ζηελ αγνξά δηθαησκάησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ γηα λα αληαπνθξηζεί ζηηο ππνρξεψζεηο ηνπ βάζεη ηνπ ρεδίνπ, νπφηε δελ κεηψλεη νπζηαζηηθά ηηο εθπνκπέο ησλ αεξίσλ κε ηηο βιαβεξέο γηα ηελ πγεία επηπηψζεηο (παξ ). Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ έιαβε ζνβαξά ππφςε ηεο ηηο παξεθθιίζεηο απφ ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία θαηά ηελ εληαία ρνξήγεζε άδεηαο δηα λφκνπ ζηνπο αηκνειεθηξηθνχο ζηαζκνχο ηεο ΓΔΖ θαη ρσξίο ηελ πξνεγνχκελε έγθξηζε ζπγθεθξηκέλσλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ γηα θάζε ζηαζκφ. Ζ Δπηηξνπή ζπκπέξαλε φηη ε δηνίθεζε δελ απνδίδεη ηελ πξνζήθνπζα ζεκαζία ζηελ ηήξεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο, πνπ ζθνπφ έρεη ηελ πξφιεςε ζεκαληηθήο ξχπαλζεο απφ ηηο ζπγθεθξηκέλεο δξαζηεξηφηεηεο (παξ. 212). Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ ζεψξεζε φηη ην Κξάηνο παξαβηάδεη ηελ ππνρξέσζε πξφιεςεο ηεο ξχπαλζεο, θαζψο δελ επηβάιιεη ηελ πξνζαξκνγή ηνπ 129

130 εμνπιηζκνχ ησλ νξπρείσλ θαη ησλ ΑΖ ζηηο «βέιηηζηεο δηαζέζηκεο ηερληθέο»[3]. Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ έθξηλε φηη νη πξσηνβνπιίεο ηεο ΓΔΖ πξνο ηνλ ζθνπφ απηφλ εθδειψλνληαη κε βξαδχηεηα, είλαη απνζπαζκαηηθέο ή απνηεινχλ απιά αληηθείκελν κειινληηθνχ πξνγξακκαηηζκνχ (παξ ). Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ θαηαδίθαζε ηελ απνπζία απνηειεζκαηηθψλ κεραληζκψλ επίβιεςεο ηεο εθαξκνγήο ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο ιφγσ ζνβαξψλ ειιείςεσλ πξνζσπηθνχ (παξ. 208) θαη ηελ αδπλακία ηνπ Κξάηνπο λα επηβάιιεη θπξψζεηο επαξθψο απζηεξέο θαη απνηξεπηηθέο, ψζηε λα νδεγήζνπλ ζηε ζπκκφξθσζε ηεο ΓΔΖ κε ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία (παξ. 209). Γελ παξέιεηςε λα επηζεκάλεη ηηο κε επαξθείο εμεγήζεηο, πνπ παξείρε ην Κξάηνο, γηα ηε κε εθηέιεζε δηθαζηηθψλ απνθάζεσλ κε ζνβαξέο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο (παξ. 213)[4]. Οκνίσο, ε Δπηηξνπή δηαπηζηψλεη φηη ε αλεπάξθεηα ησλ κεραληζκψλ επηζεψξεζεο ηεο εξγαζίαο ζηα νξπρεία ιφγσ ηεο έιιεηςεο επαξθνχο πξνζσπηθνχ, ηελ νπνία ην Κξάηνο νκνινγεί, δελ εμαζθαιίδεη ην δηθαίσκα γηα αζθαιείο θαη πγηεηλέο ζπλζήθεο εξγαζίαο (άξζξν 3 παξ. 2 ΔΚΥ)[5]. πλεπψο, είλαη εχινγν λα ηίζεηαη ππφ ακθηζβήηεζε ε ηήξεζε ησλ θαλνληζκψλ πξνζηαζίαο ηεο πγείαο γηα ηνπο εξγαδνκέλνπο ζηηο πεγέο ηεο ξχπαλζεο (παξ ). Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ έθξηλε φηη, παξά ην επαξθέο λνκνζεηηθφ πιαίζην, δελ γίλεηαη ζεβαζηή ζηελ πξάμε ε ζπκκεηνρή ησλ πνιηηψλ ζηε ιήςε απνθάζεσλ κε πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο θαη επηπξνζζέησο, ην Κξάηνο δελ έρεη αλαπηχμεη θακία απνηειεζκαηηθή πνιηηηθή ελεκέξσζεο θαη πξφιεςεο. Σέινο, έθξηλε φηη θαηά ηε δηάξθεηα ηεο 45εηνχο δξαζηεξηφηεηαο δχν επηδεκηνινγηθέο κειέηεο γηα ηηο επηπηψζεηο ζηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ δελ ζπληζηνχλ επαξθή κέηξα νξγάλσζεο ελφο ζπζηήκαηνο παξαθνινχζεζεο ηεο πγείαο ησλ ζηγφκελσλ πιεζπζκψλ (παξ. 211 θαη παξ ). Ζ Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ έθξηλε φηη ππάξρεη παξάβαζε, δηφηη ην Κξάηνο ελαπφζεζε ζηηο ζπιινγηθέο ζπκβάζεηο εξγαζίαο ηε ιήςε κέηξσλ κείσζεο ηνπ ρξφλνπ 130

131 εξγαζίαο σο αληηζηάζκηζε ηεο επηβάξπλζεο ηεο πγείαο, πνπ πθίζηαληαη νη εξγαδφκελνη ζηα νξπρεία, κνινλφηη νη ζπιινγηθέο δηαπξαγκαηεχζεηο δελ παξέρνπλ επαξθείο εγγπήζεηο εθπιήξσζεο απηήο ηεο ππνρξέσζεο (παξ ). πλνςίδνληαο, πξέπεη λα επηζεκαλζεί φηη εθηφο απφ ηε δηαπίζησζε ηεο ζνβαξήο πεξηβαιινληηθήο ξχπαλζεο ζηηο ελ ιφγσ πεξηνρέο θαη ηελ αλαγλψξηζε ηνπ ζπλδέζκνπ κεηαμχ ηεο ξχπαλζεο θαη ησλ θηλδχλσλ γηα ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ εξγαδνκέλσλ, αξθεηά ζπκπεξάζκαηα ηεο Δπηηξνπήο Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ αλαθέξνληαη ζηε γεληθφηεξε εηθφλα ηεο εθαξκνγήο ηεο λνκνζεζίαο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ζηελ Διιάδα. Δλδεηθηηθά αλαθέξεηαη ε νξγάλσζε ησλ κεραληζκψλ επίβιεςεο ηεο ηήξεζεο ηεο λνκνζεζίαο θαη ε αδπλακία ηνπ Κξάηνπο λα παξέρεη ζηνηρεία, πνπ λα παξνπζηάδνπλ ηελ θαηάζηαζε κε αθξίβεηα, ζαθήλεηα θαη φρη απνζπαζκαηηθά (παξ. 201 θαη 219). Σν ΗΜΓΑ αλαγλσξίδεη ηελ εζληθή θαη ηνπηθή ζεκαζία ηνπ ιηγλίηε θαη ζπκκεξίδεηαη ηε ζπκβνιή ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηεο ΓΔΖ ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε ηεο επξχηεξεο πεξηνρήο ηεο Πηνιεκαΐδαο θαη ηεο Μεγαιφπνιεο. Ωζηφζν ε αλάπηπμε κπνξεί θαη πξέπεη λα ζπκθηιησζεί κε ηελ πξνζηαζία ηεο πγείαο θαη ηνπ πεξηβάιινληνο. Γηα ην ζθνπφ απηφ, ην ΗΜΓΑ δεηά απφ ην Διιεληθφ Κξάηνο λα ιάβεη ηα αθφινπζα κέηξα γηα ηελ πξνζηαζία ηεο πγείαο ησλ θαηνίθσλ ησλ πεξηνρψλ απηψλ: 1. Πιήξε θαη νπζηαζηηθή εθαξκνγή ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο θαη λνκνινγίαο: έγθξηζε εμαηνκηθεπκέλσλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ πξν ηεο αηνκηθήο αδεηνδφηεζεο γηα θάζε εγθαηάζηαζε ιηγληηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. 2. Δλίζρπζε ησλ ππεξεζηψλ επηζεψξεζεο πεξηβάιινληνο γηα ην ζεβαζκφ ησλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ κε ζηφρν ηε κείσζε ηεο ξχπαλζεο. πγθεθξηκέλα: (α) αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ επηζεσξεηψλ θαη ησλ επηηφπησλ ειέγρσλ, ψζηε λα θαιχπηεηαη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ησλ εγθαηαζηάζεσλ, (β) επηβνιή κέηξσλ απνηειεζκαηηθήο κείσζεο ηεο ξχπαλζεο, ηα νπνία ζα απνηξέπνπλ ηελ επαλάιεςε ηεο παξαβίαζεο ζην κέιινλ. 3. Απνκάθξπλζε φισλ ησλ παιαηψλ θαη ξππνγφλσλ ηερλνινγηψλ θαη ζπλερήο πξνζαξκνγή ζηηο Βέιηηζηεο Γηαζέζηκεο Σερληθέο γηα ηελ απνηειεζκαηηθή κείσζε ησλ εθπνκπψλ ξχπσλ, ζχκθσλα κε ηελ Οδεγία 96/61 γηα ηελ νινθιεξσκέλε πξφιεςε θαη έιεγρν ηεο ξχπαλζεο (IPPC) απφ ηηο βηνκεραληθέο δξαζηεξηφηεηεο. 131

132 4. Οπζηαζηηθή ελεκέξσζε θαη ζπκκεηνρή ησλ θαηνίθσλ θαη ησλ ελδηαθεξνκέλσλ νξγαλψζεσλ ζηνλ πξνγξακκαηηζκφ θαη ηε ιήςε απνθάζεσλ, νη νπνίεο έρνπλ επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ. 5. Υξεκαηνδφηεζε κειεηψλ γηα ηηο επηπηψζεηο ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο, πνπ πξνθαινχλ νη ιηγληηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ. Τηνζέηεζε ζπγθεθξηκέλσλ κέηξσλ πξφιεςεο ησλ θηλδχλσλ θαη ζπζηεκαηηθή ελεκέξσζε κε βάζε ηηο εμειίμεηο ηεο επηζηήκεο. 6. Δλίζρπζε ησλ κεραληζκψλ επίβιεςεο, πξφιεςεο θαη επηβνιήο ηεο λνκνζεζίαο γηα ηελ πξνζηαζία ηεο πγείαο θαη ηεο αζθάιεηαο ζηελ εξγαζία (Δπηζεψξεζε Μεηαιιείσλ θαη.δπ.δ). 7. Ννκνζεηηθή πξφβιεςε είηε κείσζεο ηεο δηάξθεηαο ηεο εξγαζίαο είηε ζπκπιεξσκαηηθήο άδεηαο κε απνδνρέο σο κέηξα αληηζηάζκηζεο ησλ επηθίλδπλσλ θαη αλζπγηεηλψλ ζπλζεθψλ εξγαζίαο ζηα νξπρεία. 8. Δπηθχξσζε ηνπ Αλαζεσξεκέλνπ Δπξσπατθνχ Κνηλσληθνχ Υάξηε. Σν ΗΜΓΑ ζα παξαθνινπζεί ηελ εθπιήξσζε ησλ ππνρξεψζεσλ ηνπ Κξάηνπο παξακέλνληαο ζε ζηελή επαθή κε ηηο ηνπηθέο αξρέο θαη ηελ ηνπηθή θνηλσλία (ΣΗΝΑ ΣΑΤΡΗΝΑΚΖ Τπνςήθηα Γηδάθησξ Ννκηθήο, Γηθεγφξνο, Δξεπλήηξηα ΗΜΓΑ) Ζ θπβέξλεζε θαη νη πεξηβαιινληηθέο ΜΚΟ έρνπλ θάλεη κεγάιεο πξνζπάζεηεο γηα ηελ πεξηβαιινληηθή εθπαίδεπζε θαη ηελ επαηζζεηνπνίεζε ηνπ θνηλνύ. πλνιηθά, φκσο, ε επαηζζεηνπνίεζε γηα ζέκαηα πεξηβάιινληνο θαη αεηθφξνπ αλάπηπμεο είλαη αθφκε ρακειή, θαζψο ππνδεηθλχεη ν αξηζκφο ησλ κειψλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ ΜΚΟ (γηα παξάδεηγκα). Σν ελδηαθέξνλ γηα ην πεξηβάιινλ αλακέλεηαη φηη ζα απμεζεί κε ηε βειηίσζε ησλ ζπλζεθψλ δσήο, αιιά ε θπβέξλεζε θαη νη ΜΚΟ, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ βηνκεραληθψλ ζπλδέζκσλ, ζα πξέπεη λα ζπλερίζνπλ ηηο εθπαηδεπηηθέο ηνπο πξνζπάζεηεο θαη ίζσο λα ηηο επεθηείλνπλ ζε νκάδεο ζηηο νπνίεο δελ έρνπλ απεπζπλζεί κέρξη ζηηγκήο, φπσο νη επαγγεικαηηθέο νξγαλψζεηο. Άιισζηε καδί κε ηηο απμαλφκελεο πξνζπάζεηεο ζπλεξγαζίαο ηεο θπβέξλεζεο, ε δηνίθεζε ζα έπξεπε επίζεο λα ζπκβνπιεχεηαη πεξηζζφηεξν ηηο ελδηαθεξφκελεο νκάδεο φηαλ αλαπηχζζεη πνιηηηθέο, ζρέδηα θαη ζηξαηεγηθέο. Σα κελχκαηα πάλησο είλαη ειπηδνθφξα. ε έξεπλα πνπ έγηλε ζε επξσπατθφ επίπεδν ζρεηηθά κε ηε ζηάζε ησλ επξσπαίσλ πνιηηψλ ζρεηηθά κε ην 132

133 πεξηβάιινλ (European Commission, The attitudes of European citizens towards environment, 2005), νη Έιιελεο ζεσξνχλ ην πεξηβάιινλ έλα απφ ηνπο ζεκαληηθνχο παξάγνληεο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ πνηφηεηα ηεο δσήο ηνπο θαη επηζπκνχλ ε πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή λα δηεηζδχζεη ζε φινπο ηνπο ηνκείο δξαζηεξηφηεηαο. 4. ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ Απηφ πνπ έγηλε θαλεξφ θαηά ηε δηαδηθαζία ηεο κειέηεο είλαη ην έιιεηκκα κηαο ελεξγνχο θνηλσλίαο πνιηηψλ ζηελ ππφ κειέηε πεξηνρή, θάηη πνπ είλαη θνηλφ ζε κεγαιχηεξν ή κηθξφηεξν βαζκφ ζε φιε ηελ Διιάδα, γίλεηαη φκσο ηδηαίηεξα θαλεξφ ζε κία πεξηνρή φπσο απηή ηνπ Ννκνχ Κνδάλεο φπνπ ηα πξνβιήκαηα είλαη ηδηαίηεξα πηεζηηθά, ππαξθηά θαη άκεζα θαη φπνπ ε αλάπηπμε είλαη κνλφπιεπξε θαη κε ηδηαίηεξα πςειφ αληίηηκν ζην πεξηβάιινλ θαη ζηνπο θαηνίθνπο θαη νη πξνθιήζεηο θαη νη θίλδπλνη ηεο λέαο επνρήο απαηηνχλ εγξήγνξζε ζρεδηαζκφ θαη δξάζε θαηαξρήλ ηνπηθά. Με βάζε ηηο ζχγρξνλεο αληηιήςεηο (δήισζε ηνπ Δπξσπατθνχ Δπηηξφπνπ Πεξηβάιινληνο. Γήκα) ε αεηθφξνο αλάπηπμε πξέπεη λα έρεη ηξεηο ππιψλεο-δνκέο δξάζεο ηνλ Κνηλνηηθφ ηνλ Δζληθφ θαη ηελ Κνηλσλία ησλ Πνιηηψλ. πσο αλαθέξζεθε απφ ηελ κειέηε έγηλε γξήγνξα θαλεξφ φηη δπζηπρψο ηδίσο ζηελ ππφ κειέηε πεξηνρή δελ πθίζηαηαη ζρεδφλ θνηλσλία ελεξγψλ πνιηηψλ, κνηάδεη λα ελεξγνπνηνχληαη κφλν αλ πθίζηαηαη θάπνην ζέκα ζέζεσλ εξγαζίαο ζηε ΓΔΖ έρνληαο απνδερηεί πιήξσο σο αληίηηκν ηελ επηβάξπλζε θαη θαηαζηξνθή ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο πγείαο ηνπο, ρσξίο λα αληηιακβάλνληαη φηη ε έλλνηα ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο κπνξεί αιιά θαη επηβάιιεηαη λα εθαξκνζηεί θαη ζηελ πεξηνρή θαη φηη ε αλάπηπμε ζα επηθέξεη θαιχηεξα απνηειέζκαηα ζε φινπο ηνπο ηνκείο, θαη ζηηο ζέζεηο εξγαζίαο, αλ εθαξκνζηνχλ ζε απηή νη αξρέο ηεο αεηθνξίαο θαζψο θαη φηη ε θαηαζηξνθή ηνπ πεξηβάιινληνο δελ απνηειεί αλαπφζπαζην κέξνο ηεο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Πξέπεη επίζεο λα ππνγξακκηζηεί φηη ζε εζληθφ επίπεδν ππάξρεη κία θπξηαξρία ηεο πνιηηηθήο θπβέξλεζεο ζε φινπο ηνπο ηνκείο ηεο δηνίθεζεο ησλ ζεζκηθψλ θνξέσλ θαη ζην ζχλνιν ζρεδφλ ησλ δξάζεσλ. H έιιεηςε ζηελ νπζία ελφο ζπζηήκαηνο ειέγρνπ θαη ηζνξξνπηψλ (check and balances) νδεγεί ζε κε ζσζηή δηαρείξηζε θαη ζε ζνβαξέο 133

134 παξεθθιίζεηο απφ ηελ αξρή ηεο αεηθφξνπ αλάπηπμεο. ην κφλν πνπ ππάξρεη εμαίξεζε είλαη ζην ηνκέα ζρεδηαζκνχ-κειεηψλ θαη λνκνζεηηθψλ ξπζκίζεσλ πξάγκα πνπ απνδεηθλχεη φηη επηζηεκνληθφ θαη γεληθά αλζξψπηλν δπλακηθφ κε πςειή θαηάξηηζε θαη ηθαλφηεηα ζρεδηαζκνχ θαη δξάζεο ππάξρεη θαη ζηνλ ηδησηηθνχο αιιά θαη ζηνπο δεκφζηνπο θνξείο. Γπζηπρψο ζην πεδίν φκσο ηεο πξαθηηθήο εθαξκνγήο, απνηειεζκάησλ, ειέγρνπ θαζψο θαη ζηελ απαξαίηεηε ζπλέρεηα εμέιημε θαη δηαθάλεηα ππάξρεη ζεκαληηθφ έιιεηκκα θαη νη δχν πην βαζηθέο αηηίεο γηα απηφ κνηάδεη λα είλαη θαηαξρήλ ε έιιεηςε πνιηηηθήο βνχιεζεο θαη θαηά δεχηεξν ε έιιεηςε ελεξγψλ πνιηηψλ. Ζ Διιάδα εκθαλίδεηαη λα πζηεξεί ζεκαληηθά ζηελ ελζσκάησζε Κνηλνηηθψλ Οδεγηψλ γηα ην Πεξηβάιινλ, γεγνλφο πνπ έρεη ήδε πξνθαιέζεη αληηδξάζεηο ζην επίπεδν ησλ αξκνδίσλ ππεξεζηψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο. Ζ πξνζπάζεηα πνπ έγηλε ηα ηειεπηαία ρξφληα έρεη πεξηζζφηεξν ηππηθφ παξά νπζηαζηηθφ θαη απνηειεζκαηηθφ ραξαθηήξα. Απηφ θπζηθά επεξεάδεη έληνλα ηελ αεηθνξία ηεο πεξηνρήο αθνχ φξηα θαη ππνρξεψζεηο ζηελ νπζία δελ ηεξνχληαη. Αλ θαη θαηά ηελ ηειεπηαία δεθαεηία θαηαγξάθεηαη βειηίσζε ζηελ ελζσκάησζε ηνπ πεξηβάιινληνο ζηηο ηνκεαθέο πνιηηηθέο (ελέξγεηα, βηνκεραλία, ηνπξηζκφο, γεσξγία θαη κεηαθνξέο), απνκέλνπλ πνιιά αθφκε βήκαηα γηα ηελ πιήξε ελζσκάησζε. Ζ Διιάδα, δεζκεχεηαη απφ ην ζηφρν ηεο Οδεγίαο 2001/77/EC γηα επίηεπμε πνζνζηνχ 20.1% γηα ηηο αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο (ΑΠΔ) ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή κέρξη ην 2010, ελψ θαη ε ζπκκφξθσζε κε ηηο δεζκεχζεηο ηνπ Πξσηνθφιινπ ηνπ Κηφην επηβάιιεη ζεκαληηθέο πξνζπάζεηεο γηα ηε βειηίσζε ηεο απνδνηηθφηεηαο ηνπ ελεξγεηαθνχ ζπζηήκαηνο θαη γηα ηελ αλάπηπμε κνξθψλ ελέξγεηαο θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ. Παξφια απηά ε Διιάδα ζπγθαηαιέγεηαη ζηελ νκάδα ησλ ρσξψλ πνπ δελ ζα είλαη ζε ζέζε λα ηθαλνπνηήζνπλ ηνλ εζληθφ ηνπο ζηφρν σο πξνο ηηο ππνρξεψζεηο πνπ απνξξένπλ απφ ην πξσηφθνιιν ηνπ Κπφην. ηελ Διιάδα ε πνζνζηηαία αλαινγία ζηελ θαηαλάισζε ελέξγεηαο θαηαλέκεηαη θαηά 88% ζην πεηξέιαην θαη ζην ιηγλίηε θαη κφιηο θαηά 7% ζην θπζηθφ αέξην θαη θαηά 5% ζηηο αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο. πλεπψο, παξακέλεη δέζκηα κίαο ζπγθεληξσηηθήο θαη κνλνπσιηαθήο πνιηηηθήο ρξήζεο ησλ νξπθηψλ θαπζίκσλ ε νπνία ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ 134

135 πνιηηηθή ηεο θηελήο ελέξγεηαο επηβαξχλεη ππέξκεηξα ηελ ππφ εμέηαζε πεξηνρή Οη πιένλ ελεξγνβφξνη ηνκείο είλαη ησλ κεηαθνξψλ θαη ν νηθηζηηθφο, ζηνπο νπνίνπο ζα πξέπεη λα δνζεί ηδηαίηεξε βαξχηεηα γηα ηε δηέμνδν απφ ηα πξνβιήκαηα ηεο ελεξγεηαθήο εμάξηεζεο ηεο ρψξαο καο εηδηθφηεξα ζην πιαίζην ηεο παγθφζκηαο ελεξγεηαθήο θξίζεο. ηηο αθνινπζνχκελεο έσο ζήκεξα ελεξγεηαθέο πνιηηηθέο θαη κέηξα γηα ηε δηέμνδν απφ ηα πξνβιήκαηα ηεο ελεξγεηαθήο θξίζεο θαη ησλ θιηκαηηθψλ αιιαγψλ πεξηιακβάλνληαη: ε ζηαδηαθή απειεπζέξσζε ησλ εγρψξησλ αγνξψλ ειεθηξηζκνχ θαη θπζηθνχ αεξίνπ, ε επέθηαζε ηεο ππνδνκήο κεηαθνξάο θαη δηαλνκήο ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ θαη ε ηαρχξξπζκε δηείζδπζή ηνπ ζην ελεξγεηαθφ ηζνδχγην ηεο ρψξαο, ε ζπλέρηζε ηεο δεκφζηαο ελίζρπζεο ησλ ΑΠΔ θαη ηεο ζπκπαξαγσγήο, ε εθαξκνγή ζηελ πξάμε ησλ πθηζηάκελσλ θαη ησλ ππφ ςήθηζε Κνηλνηηθψλ Οδεγηψλ γηα ηελ ελέξγεηα θαη ην πεξηβάιινλ (Κνηλνηηθέο Οδεγίεο γηα ηηο ΑΠΔ, ηελ ελεξγεηαθή απνδνηηθφηεηα, ην εκπφξην εθπνκπψλ ξχπσλ) θ.ιπ. Ζ Διιάδα, θαιείηαη κε ηα λέα δεδνκέλα λα απεγθισβηζηεί απφ ην ηζρχνλ ζχζηεκα ειεθηξνπαξαγσγήο, ην νπνίν παξακέλεη δέζκην κίαο ζπγθεληξσηηθήο θαη κνλνπσιηαθήο πνιηηηθήο ρξήζεο ησλ νξπθηψλ θαπζίκσλ. Έλα αθφκα ραξαθηεξηζηηθφ γλψξηζκα ηνπ πθηζηάκελνπ κνληέινπ ειεθηξνπαξαγσγήο είλαη ε θάιπςε ηεο δήηεζεο βαζηδφκελε ζε ππεξζπγθέληξσζε ησλ κνλάδσλ παξαγσγήο, κε απνηέιεζκα ην δίθηπν λα παξνπζηάδεη ζεκαληηθέο απψιεηεο θαη επηβαξχλεη πάξα πνιχ ην πεξηβάιινλ ηνπ Ν. Κνδάλεο. Ζ πνιηηηθή απειεπζέξσζεο ηεο αγνξάο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο πξέπεη λα θαηεπζχλεη ηηο ελεξγεηαθέο εμειίμεηο πξνο απνθεληξσκέλα κηθξνζπζηήκαηα παξαγσγήο, ηα νπνία ζα αμηνπνηνχλ λέεο ηερλνινγίεο. Ζ Διιάδα παξνπζηάδεη αδπλακίεο θαη ειιείςεηο ζηε ρσξηθή νξγάλσζή ηεο ζε φια ηα επίπεδα: εζληθφ, πεξηθεξεηαθφ, ηνπηθφ. Σν γεγνλφο απηφ ζπκβάιιεη ζε πιεζψξα ρσξηθψλ θαη πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκάησλ φπσο ε απζαίξεηε επέθηαζε ηνπ νηθηζηηθνχ ηζηνχ, νη δαζηθέο θαηαπαηήζεηο, νη θαηαπαηήζεηο δεκφζηαο θαη νηθνινγηθά πνιχηηκεο γεο, ν πεξηνξηζκφο ησλ ρψξσλ πξαζίλνπ θαη ησλ ειεχζεξσλ ρψξσλ θ.ά. Κπξίσο όκσο νδεγεί ζε κε αεηθνξηθά κνληέια πεξηθεξεηαθήο θαη ηνπηθήο αλάπηπμεο Έλα άιιν ραξαθηεξηζηηθφ πνπ ζπκβάιιεη αξθεηά ζηελ δηακφξθσζε κηαο κε ιεηηνπξγηθήο θαη αλαπνηειεζκαηηθήο δνκήο ελεξγεηψλ, ειέγρνπ θαη 135

136 απνηειεζκαηηθφηεηαο ηδηαίηεξα γηα ηελ ππφ κειέηε πεξηνρή είλαη ην φηη φινο ν θχθινο παξαγσγήο, ζεζκηθνχ πιαηζίνπ, θαη ειέγρνπ είλαη θξαηηθφο. Δμεγνχκαη : ε ΓΔΖ πνπ θπξηαξρεί απφιπηα ζηελ νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα ηεο πεξηνρήο, παξφιν πνπ ηππηθά είλαη κηα αλψλπκε εηαηξία νπζηαζηηθά είλαη κία εηαηξεία πνπ ειέγρεηαη πιήξσο απφ ην θξάηνο ηφζν ζε επίπεδν δηνίθεζεο φζν θαη ζε επίπεδν πνιηηηθήο, ζρεδηαζκνχ θαη ζηφρσλ, θάηη πνπ αλαγλσξίζηεθε θαη απφ ηελ Δπξσπατθή Έλσζε θαη απφ ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή Κνηλσληθψλ Γηθαησκάησλ κεηά ηελ πξνζθπγή ηνπ Ηδξχκαηνο Μαξαγθνπνχινπ γηα ηα Γηθαηψκαηα ηνπ Αλζξψπνπ (ΗΜΓΑ) θαηά ηεο Διιάδαο. Ζ ΓΔΖ εληάζζεηαη ζηνλ επξχηεξν ζρεδηαζκφ ηεο θξαηηθήο-θπβεξλεηηθήο πνιηηηθήο θαη θάζε άιιν παξά ζαλ αλψλπκε ηδησηηθή εηαηξία ελεξγεί. Μία άκεζε θαη πνιχ ζεκαληηθή ζπλέπεηα είλαη ε αθνινπζνχκελε πνιηηηθή ηεο θζελήο ελέξγεηαο σο αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα ησλ ειιεληθψλ επηρεηξήζεσλ θαη ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο αιιά θαη κέηξν θνηλσληθήο πνιηηηθήο. Ωο απνηέιεζκα απηφ δελ έρεη κφλν ηελ επηβάξπλζε ηεο εηαηξίαο αιιά θαη άιιεο ζεκαληηθφηεξεο παξακέηξνπο φπσο ηελ κε ελζσκάησζε ηνπ πεξηβαιινληηθνχ θφζηνπο θαη ηελ κεγάιε ελεξγεηαθή ζπαηάιε. Μία αθφκα παξάκεηξνο απηνχ είλαη ην θαζεζηψο άδεηαο πξνυπνζέζεσλ, δηαδηθαζηψλ, πξαθηηθψλ θαη φξσλ ιεηηνπξγίαο. Σν θαζεζηψο αδεηνδφηεζεο κε βάζε ηηο πξνυπνζέζεηο ηνπ λφκνπ θαη ηηο απαηηήζεηο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο είλαη, ή ηνπιάρηζηνλ ζα έπξεπε λα είλαη, ηδηαίηεξα ηππηθφ θαη απζηεξφ. Ζ δηαδηθαζία φκσο ηεο αδεηνδφηεζεο ηεο ΓΔΖ θάζε άιιν παξά αθνινπζεί απηέο ηηο πξνυπνζέζεηο θαη δηαδηθαζίεο, φπσο ραξαθηεξηζηηθά θαίλεηαη απφ ην πφξηζκα ησλ ππνζέζεσλ 6536, 6537/2004 ηνπ πλεγφξνπ ηνπ Πνιίηε γηα ην Καζεζηψο αδεηνδφηεζεο ησλ αηκνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ (ΑΖ) ηεο ΓΔΖ ζηελ Καξδηά, ζηνλ Άγην Γεκήηξην θαη ζηελ Πηνιεκαίδα ηνπ λνκνχ Κνδάλεο. Σν ίδην επαλαιακβάλεηαη θαη ζην θαζεζηψο παξαθνινχζεζεο θαη ειέγρνπ ηήξεζεο ησλ νξίσλ ησλ εθπνκπψλ ησλ αηκνειεθηξηθψλ ζηαζκψλ. Σα φξηα απηά ζπρλά αιιάδνπλ θαη αλαζεσξνχληαη πξνο ηα πάλσ κε θχξην ζηφρν λα κελ ηα ππεξβαίλνπλ νη εθπνκπέο ηεο ΓΔΖ. Έηζη ππάξρεη ην εμήο ηξαγειαθηθφ ηα φξηα λα πξνζαξκφδνληαη ζηηο εθπνκπέο θαη φρη ην αληίζεην. Αθφκα θαη ζην θαζεζηψο ειέγρνπ θαη επηβνιήο θπξψζεσλ ε θαηάζηαζε δελ είλαη θαιχηεξε. Αξκφδηα γηα ηνλ έιεγρν θαη ηελ επηβνιή θπξψζεσλ είλαη ε Ννκαξρία σζηφζν ν ηειηθφο έιεγρνο θαη θξίζε αλήθεη, θαηφπηλ πξνζθπγήο βέβαηα απφ 136

137 κέξνπο ηεο ΓΔΖ, ζηελ πεξηθέξεηα πνπ σο θξαηηθφο-θπβεξλεηηθφο θνξέαο, ζπρλά έρεη έλα έιιεηκκα αληηθεηκεληθφηεηαο. Μνηάδεη φπσο ζα έιεγε ν ιαφο Γηάλλεο θεξλάεη θαη Γηάλλεο πίλεη. Σα πάληα είλαη απνδεθηά θαη φια πξνζαξκφδνληαη κε κφλν ζηφρν ηελ απξφζθνπηε παξαγσγή ελέξγεηαο. Δίλαη ζαλ λα έρεη ην θξάηνο θαη νη θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο λα έρνπλ απνδερηεί ην αληίηηκν ηεο πνιχ κεγάιεο επηβάξπλζεο ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο πγείαο κε αληάιιαγκα γηα κελ ην θξάηνο ηελ παξαγσγή θζελήο ελέξγεηαο γηα δε ηνπο θαηνίθνπο ηα νηθνλνκηθά νθέιε, ηνπο θαινχο κηζζνχο θαη ηηο απνδεκηψζεηο, θαη ηελ απαζρφιεζε. Απηφ πνπ πξνμελεί εληχπσζε δελ είλαη ηφζν ε ζηάζε ηνπ θξάηνπο, είλαη θάηη πνπ ζηελ Διιάδα είλαη δπζηπρψο ιίγν πνιχ ζπλεζηζκέλν, φζν ε ζηάζε ησλ πνιηηψλ-θαηνίθσλ ηεο πεξηνρήο πνπ φρη απιψο είλαη παζεηηθή αιιά κνηάδεη λα απνδέρνληαη ελεξγεηηθά ηελ θαηάζηαζε δηεθδηθψληαο κφλν ηα εξγαζηαθά θαη νηθνλνκηθά νθέιε. Πξέπεη εδψ λα αλαθεξζεί ην εμήο : είλαη γεγνλφο φηη ρξφληα ηψξα ε χπαξμε ηεο Γ.Δ.Ζ ζηελ πεξηνρή ήηαλ ν θχξηνο θνξέαο αλάπηπμεο, ζπγθξάηεζε κελ ηνλ πιεζπζκφ ζηελ πεξηνρή, δεκηνχξγεζε ζέζεηο εξγαζίαο κε ηθαλνπνηεηηθά εηζνδήκαηα, ηαπηφρξνλα φκσο ζψξεπζε κηα ζεηξά πξνβιήκαηα (κφιπλζε πεξηβάιινληνο, ρψξνπ ρσξίο απνθαηάζηαζε) θαη επίζεο ε επηθπξηαξρία ηεο Γ.Δ.Ζ δελ άθεζε πεξηζψξηα γηα ηελ αλάπηπμε ησλ ππνινίπσλ θιάδσλ ηεο παξαγσγήο. Δίλαη γεγνλφο, φπσο απνδεηθλχνπλ θαη ηα ζηνηρεία, φηη ε πεξηνρή έρεη ζνβαξφ έιιεηκκα αληαγσληζηηθφηεηαο, επηρεηξεκαηηθφηεηαο, θαηλνηνκίαο θαη λέσλ επηρεηξήζεσλ. Μπνξεί ν Ννκφο Κνδάλεο λα θπξηαξρεί ζηελ Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Μαθεδνλίαο σζηφζν ζε ζχγθξηζε κε ηνπο αληαγσληζηηθνχο λνκνχο ησλ Ησαλλίλσλ, ηεο Λάξηζαο, ηεο Ζκαζίαο θαη ηδηαίηεξα ηεο Θεζζαινλίθεο, βξίζθεηαη ζε ηδηαίηεξα δπζρεξή ζέζε. πσο δείρλνπλ ηα ζηνηρεία αθφκα θαη νη ίδηνη νη θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο πξνηηκνχλ ζπρλά ηνπο γεηηνληθνχο αληαγσληζηηθνχο λνκνχο γηα πξντφληα θαη ππεξεζίεο. Ζ αλάπηπμε ηεο πεξηνρήο είλαη επάισηε θαηα&x