Πληροθορίες Ψστιαηρικών Φαρμάκων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πληροθορίες Ψστιαηρικών Φαρμάκων"

Transcript

1 Πληροθορίες Ψστιαηρικών Φαρμάκων Οδηγός για Αζθενείς & Φρονηιζηές DO NOT REPRODUCE WITHOUT PERMISSION Professor David Castle Πρόεδρος Ψστιαηρικής & Σύμβοσλος Ψστίαηρος Ms. Nga Tran Ανώηερος Φαρμακοποιός, Τμήμα Ψστικής Υγείας St. Vincent s Τμήμα Ψστικής Υγείας St. Vincent s Level 2, 46 Nicholson Street, Fitzroy Vic 3065 Τηλ: (03) Φαξ: (03)

2 ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΩΣ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Οι περισσότεροι από εμάς παίρνουμε φάρμακα για σωματικές παθήσεις. Αν έχουμε βήχα ή κρυολόγημα παίρνουμε αντισυμφοριτικά φάρμακα, καραμέλες για το λαιμό και σπρέι για τη μύτη. Όταν έχουμε πονοκέφαλο παίρνουμε ασπιρίνη χωρίς καν να το σκεφτούμε. Πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι οι περισσότερες ψυχικές και ψυχολογικές ασθένειες συχνά αντιδρούν στα φάρμακα. Γι αυτό, τα φάρμακα που χορηγούνται με την επιτήρηση γιατρού, μπορούν να διαδραματίσουν έναν πολύτιμο ρόλο για να ξεπεράσει το άτομο τα συμπτώματα της ψύχωσης, κατάθλιψης, μανίας και άγχους. Τα φάρμακα μπορεί να είναι για μια βραχυπρόθεσμη θεραπευτική αγωγή, ή μπορεί να χρειαστούν για μεγάλο διάστημα. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν για πολλά χρόνια, ή ακόμη για ολόκληρη τη ζωή. Τα φάρμακα χρησιμοποιούνται όχι μόνο για να σας βοηθήσουν να γίνετε καλά, αλλά επίσης και να παραμείνετε καλά. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές σωματικές ασθένειες όπως διαβήτης, επιληψία και υψηλή πίεση. ΕΞΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΣΩΣΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ Πολλά διαφορετικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί χρήσιμα στην αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Για την εξεύρεση του σωστού φαρμάκου και δόσης για κάθε μεμονωμένο άτομο μπορεί να χρειαστεί κάποια ανιχνευτική προσπάθεια. Η διάγνωση της συγκεκριμένης διαταραχής θα περιορίσει τον αριθμό των κατάλληλων φαρμάκων και ο γιατρός θα κάνει την τελική επιλογή με βάση τις ατομικές περιστάσεις και το ιστορικό της υγείας σας. Κάθε φάρμακο έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Μερικά επιδρούν ταχύτερα απ ότι άλλα, μερικά παραμένουν στο αίμα για μεγαλύτερο διάστημα. Για μερικά απαιτούνται αρκετές δόσεις κάθε μέρα, άλλα χρειάζεται να τα παίρνουν μόνο μία φορά την ημέρα. Η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων διαφέρει σε κάθε άτομο. Όλοι είμαστε διαφορετικοί, το ίδιο συμβαίνει και με την αντίδρασή μας στα φάρμακα. Μερικές φορές ο γιατρός αλλάζει τις δόσεις και τα φάρμακα για να βρει την καλύτερη αντιστοιχία μεταξύ ατόμου και φαρμάκου. ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ Ο γιατρός που χορηγεί φάρμακα πρέπει να γνωρίζει περισσότερα πράγματα για το άτομο απ ότι μόνο για την ασθένεια που χρειάζεται θεραπεία. Το πλήρες ιατρικό ιστορικό είναι ζωτικής σημασίας. Για την προστασία από αντιπαραγωγικές ή επικίνδυνες φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις, ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει για τα άλλα φάρμακα (περιλαμβανομένων φαρμάκων χωρίς συνταγή, θεραπευτικά βότανα, άλλα «φυσικά προϊόντα» ή ουσίες) που παίρνετε ή έχετε πάρει πρόσφατα. Ο γιατρός πρέπει επίσης να γνωρίζει για άλλα προβλήματα υγείας ή παθήσεις που μπορεί να επιδράσουν στη θεραπεία. ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Ορισμένα φάρμακα δεν θα πρέπει να τα παίρνετε μαζί. Μερικά φάρμακα μπορεί να είναι επικίνδυνα όταν αναμιγνύονται με αλκοόλ, με συγκεκριμένα τρόφιμα ή άλλα φάρμακα. Πρέπει να είστε προσεκτικοί και ειλικρινείς όταν ο γιατρός σάς ρωτάει για τις συνήθειες διατροφής σας, το ιστορικό υγείας σας και άλλα φάρμακα που παίρνετε. Η δική σας προηγούμενη εμπειρία με φάρμακα είναι επίσης μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών. Αν παλιά η πάθησή σας είχε αντιμετωπιστεί επιτυχημένα μ ένα συγκεκριμένο φάρμακο, εκείνο το φάρμακο ή κάποιο με παρόμοια χαρακτηριστικά μπορεί να είναι προτιμότερο απ ότι κάποιο που δεν έχετε δοκιμάσει. Παρομοίως, ο γιατρός θα θέλει να αποφύγει να δώσει συνταγή για φάρμακο που προηγουμένως ήταν ανεπιτυχές. Συγγενείς εξ αγχιστείας συχνά αντιδρούν στα φάρμακα με κάποιον παρόμοιο τρόπο, γι αυτό εμπειρίες μελών της οικογένειας μπορεί επίσης να είναι χρήσιμες να τις γνωρίζει ο γιατρός.

3 ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ & ΑΛΛΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να παίρνουν φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση ψυχικών και ψυχολογικών διαταραχών χωρίς δυσκολίες, μερικές φορές όμως υπάρχον παρενέργειες. Οι παρενέργειες ποικίλουν με το κάθε φάρμακο αλλά μπορεί να κυμαίνονται από ελαφρά παρενόχληση όπως ξηροστομία ή υπνηλία έως πιο προβληματικές αντιδράσεις όπως καρδιακή αρρυθμία. Ευτυχώς, οι περισσότερες παρενέργειες εξαφανίζονται την πρώτη ή δεύτερη εβδομάδα της θεραπείας. Αν οι παρενέργειες συνεχίζονται, ή παρεμβαίνουν στις κανονικές σας ασχολίες, πείτε το στο γιατρό. Οι πιθανές παρενέργειες θα πρέπει να συζητηθούν πριν αρχίσει η φαρμακευτική αγωγή. Γνωρίζοντας τι πρόκειται να γίνει προλαμβάνονται άσκοπες ανησυχίες και σας προειδοποιεί για το είδος των αντιδράσεων που θα πρέπει να αναφέρετε αμέσως. Βεβαιωθείτε να ρωτήσετε το γιατρό για τις παρενέργειες που μπορεί να έχετε με τα φάρμακά σας. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΣΕΙΣ Η λήψη του σωστού αποτελέσματος απ τα φάρμακα εξαρτάται απ τη λήψη της σωστής ποσότητας τη σωστή ώρα. Οι δόσεις και η συχνότητά τους θα καθοριστεί απ την ανάγκη διασφάλισης μιας συνεχούς και σταθερής ποσότητας του φαρμάκου στο αίμα και από το χρονικό διάστημα που το φάρμακο παραμένει ενεργό. Αν η συμμόρφωση με το πρόγραμμα αποδειχθεί δύσκολη, θα πρέπει να ρωτήσετε το γιατρό σας αν μπορούν να γίνουν προσαρμογές. Μερικές φορές είναι δυνατόν να αλλάξουν οι ώρες των δόσεων, παρόλο που αλλαγές δεν είναι πάντοτε δυνατές. Δεν θα πρέπει να παρεκκλίνετε από τις συνταγογραφημένες δόσεις εκτός αν σας συμβουλεύσει ο γιατρός. Οι άνθρωποι που κάποια στιγμή της ημέρας θυμήθηκαν ότι ξέχασαν να πάρουν τα φάρμακά τους, συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να καλύψουν τη διαφορά και στην επόμενη δόση παίρνουν τη διπλάσια ποσότητα απ ότι λέει η συνταγή. Ο διπλασιασμός αυξάνει τον κίνδυνο για άσχημη αντίδραση. Η κανονική διαδικασία είναι να παίρνετε τη σωστή ποσότητα. Μερικοί άνθρωποι πιστεύοντας ότι με τη μεγαλύτερη δόση είναι καλύτερα γι αυτούς, αυξάνουν τη δόση τους αν τα συμπτώματά τους δεν παύσουν αμέσως ή επειδή επέστρεψαν τα προηγούμενα συμπτώματα. Άλλοι παίρνουν λιγότερη ποσότητα φαρμάκου επειδή φοβούνται τις παρενέργειες. Μερικά άτομα μειώνουν ή σταματούν τα φάρμακα μόνοι τους επειδή τα συμπτώματά τους εξαφανίστηκαν. Η μείωση ή διακοπή των φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει επιστροφή των συμπτωμάτων. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ Η χρήση φαρμάκων είναι πιο πολύπλοκη για μερικές κατηγορίες ανθρώπων. Έγκυες γυναίκες, μητέρες που θηλάζουν για παράδειγμα, πρέπει να αποφεύγουν ορισμένα φάρμακα λόγω πιθανών κινδύνων στο βρέφος. Αν είστε έγκυος ή προγραμματίζετε να μείνετε έγκυος, πείτε το στο γιατρό σας. Επίσης ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Λόγω του χαμηλού σωματικού βάρους, στα μικρά παιδιά γενικά δίνονται μικρότερες δόσεις φαρμάκων απ ότι στους μεγάλους. Η θεραπεία των ηλικιωμένων μπορεί να είναι πολύπλοκη απ τα συνυπάρχοντα προβλήματα υγείας για τα οποία χρειάζονται άλλα φάρμακα, που μπορεί να μην ταιριάζουν καλά με τη νέα θεραπευτική αγωγή. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΤΕ ΤΑΚΤΙΚΑ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΑΣ Για να βεβαιωθείτε να παίρνετε τα φάρμακά σας, προσπαθήστε: Να τα παίρνετε την ίδια ώρα κάθε μέρα Να τα συνδυάζετε με μια τακτική δραστηριότητα όπως βούρτσισμα των δοντιών σας Να κρατάτε ένα απλό ημερολόγιο φαρμάκων ή σημειώστε στο ημερολόγιο όταν τα παίρνετε Να χρησιμοποιείτε συσκευασία μπλίστερ (blister pack) ή κουτάκι δόσεων απ το φαρμακείο σας

4 ΠΟΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΘΑ ΔΙΑΡΚΕΣΕΙ Η ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ; Η διάρκεια της φαρμακευτικής αγωγής διαφέρει ανάλογα το άτομο και την σοβαρότητα της πάθησης. Πιθανόν να χρειαστείτε το φάρμακο για τουλάχιστον αρκετούς μήνες. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν φάρμακα για ένα χρόνο ή περισσότερο, ακόμη και για ολόκληρη τη ζωή σε μερικές περιπτώσεις, για να παραμείνετε καλά. Η φαρμακευτική αγωγή γενικά χορηγείται μ ένα πρόγραμμα τακτικών δόσεων αλλά σε περιπτώσεις ελαφράς ή περιστασιακής ανησυχίας ή νευρικότητας μπορεί να σας χορηγήσουν συνταγή PRN δηλαδή να παίρνετε το φάρμακο όταν το χρειάζεστε. Η διακοπή ενός φαρμάκου χρειάζεται τόση προσοχή όσο και η έναρξή του. Τα φάρμακα πρέπει να τα σταματάτε σταδιακά υπό την άμεση επιτήρηση του γιατρού σας. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΩΝ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Η καταστολή (ελαφρά νάρκωση) μπορεί να είναι προβληματική. Η χορήγηση της περισσότερης δόσης το βράδυ μπορεί να βοηθήσει, ή μπορεί να χρειαστεί αλλαγή της δόσης. Η αύξηση βάρους μπορεί να αποτελεί πρόβλημα με μερικά φάρμακα. Συνιστάται υγιεινή διατροφή και αρκετή γυμναστική. Ο γιατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να πάρετε διατροφικές συμβουλές. Ξηροστομία: δοκιμάστε να πίνετε λίγο νερό ανακατωμένο με χυμό λεμονιού, κομπρέσα με λεμόνι και γλυκερίνη, βάλτε στο στόμα σας παγάκια, τσίχλα χωρίς ζάχαρη κ.ά. Αν κανένας απ αυτούς τους τρόπους δεν έχει αποτέλεσμα, ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας για το τεχνητό σάλιο. Η δυσκοιλιότητα μπορεί να είναι συνεχές πρόβλημα. Συνιστάται διατροφή με πολλές φυτικές ίνες και να πίνετε αρκετό νερό και να κάνετε μέτριας έντασης γυμναστική. Ελαφρά ζάλη, ζαλάδα ή ίλιγγο ειδικά όταν σηκώνεστε μπορεί να αποτελεί πρόβλημα. Αν ζαλίζεστε όταν σηκώνεστε, καθίστε, περιμένετε λιγάκι και μετά ξανασηκωθείτε σιγά-σιγά. Ναυτία μπορεί να συμβεί στις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας. Μπορεί να χρειαστείτε φάρμακα για τη ναυτία. ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Τα ψυχιατρικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται χωρίζονται σε αρκετές διαφορετικές κατηγορίες με βάση τα χημικά τους χαρακτηριστικά. Η παρακάτω κατάσταση παρέχει μια σύνοψη: ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση πολλών ψυχικών & ψυχολογικών διαταραχών όπως σχιζοφρένεια, μανία, ψυχωτική κατάθλιψη και ψύχωση που προκαλείται από ναρκωτικά. Ανάλογα την πάθηση για την οποία γίνεται η αγωγή, μπορεί να χρειαστεί να χορηγούνται για λίγους μήνες, ή σε μερικές περιπτώσεις για αρκετά χρόνια. Χρειάζονται αρκετές εβδομάδες μέχρι να επιδράσουν και αν διακοπούν πολύ σύντομα τα συμπτώματα για τα οποία γίνεται η αγωγή συχνά μπορεί να επιστρέψουν. ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ SSRIs (Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης) και SNRIs (Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης) θεωρούνται τώρα η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης της κατάθλιψης. Η ασφάλεια και η ευκολία τους (απαιτείται μία ημερήσια δόση) τα έχουν κάνει μεταξύ των ευρύτερα χορηγούμενων φαρμάκων στον κόσμο. Οι συνηθέστερες παρενέργειες που τείνουν να εξαφανίζονται μετά από 3 ή 4 εβδομάδες είναι ελαφρά ναυτία, πονοκέφαλοι, νευρικότητα και αϋπνία. Έχουν επίσης αναφερθεί σεξουαλική δυσλειτουργία, πρωτοβάθμια καθυστέρηση εκσπερμάτωσης. Επίσης μπορεί να προκαλέσουν σεξουαλική δυσλειτουργία στις γυναίκες, ειδικά δυσκολία να φτάσει η γυναίκα στον οργασμό.

5 Νοραδρεναλίνη και Ειδικοί Ανταγωνιστές Σεροτονίνης (NaSSAs) και Αναστολείς Επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης (NaRIs) είναι νεότερα αντικαταθλιπτικά με μοναδικούς τρόπους δράσης. Τα NaSSAs σχετίζονται με την καταστολή και πιθανή αύξηση βάρους, ενώ τα NaRIs είναι κάπως ενεργοποιητικά. Τρικυκλικά Αντικαταθλιπτικά (TCAs) ήταν τα πρώτα αποτελεσματικά αντικαταθλιπτικά αλλά μερικά είναι επίσης αποτελεσματικά για τα επεισόδια πανικού και μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του σύνδρομου χρόνιου πόνου. Τα τρικυκλικά γενικά χρειάζονται δύο έως τρεις εβδομάδες για να επιδράσουν. Μερικές παρενέργειες μπορεί να είναι η απόκτηση βάρους, υπνηλία, ξηροστομία, ζαλάδα και δυσλειτουργία της σεξουαλικής λειτουργίας. ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ Αυτά χρησιμοποιούνται για να μειωθεί η σοβαρότητα των αλλαγών στην ψυχική διάθεση και μπορεί επίσης να μειώσουν τη νευρικότητα και επιθετικότητα. Όλοι οι σταθεροποιητές ψυχικής διάθεσης απαιτούν εξετάσεις αίματος για να ελέγχονται οι τιμές. Ο γιατρός θα παρακολουθεί επίσης το αίμα, τη νεφρική λειτουργία, λειτουργία του θυρεοειδή και ήπατος όταν χρειάζεται. Λίθιο είναι άλας και μπορεί να προκαλέσει δίψα, ούρηση μεγάλης ποσότητας ούρων και τρεμούλα. Αν συμβεί αφυδάτωση μπορεί να γίνει τοξικό με επιβλαβείς συνέπειες στους νεφρούς. Οι πρόωρες προειδοποιητικές ενδείξεις τοξικότητας λιθίου μπορεί να είναι ναυτία/εμετός, επιδείνωση της τρεμούλας και σοβαρή υπνηλία ή σύγχυση. Αν έχετε αυτά τα συμπτώματα και πιστεύετε ότι πάθατε τοξικότητα λιθίου θα πρέπει να πάτε αμέσως στο γιατρό σας ή Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Νοσοκομείου. Carbamazepine είναι αντισπασμωδικό φάρμακο και ενεργεί επίσης και ως σταθεροποιητικό ψυχικής διάθεσης. Στις παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνονται καταστολή, εξανθήματα, διπλή όραση, ζαλάδα και αστάθεια στα πόδια. Sodium Valproate είναι αντισπασμωδικό φάρμακο και επίσης είναι πολύ αποτελεσματικό για την αντιμετώπιση της οξείας μανίας και είναι σταθεροποιητικό ψυχικής διάθεσης. Στις παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνονται ναυτία, αύξηση βάρους, διαταραχές στον έμμηνο κύκλο στις γυναίκες και τρεμούλα. Περιστασιακά μπορεί να προκαλέσει αραίωμα των μαλλιών. ΑΓΧΟΛΥΤΙΚΑ Οι Βενζοδιαζεπίνες (Benzodiazepines) είναι αποτελεσματικά για το άγχος και τη νευρικότητα. Χρησιμοποιούνται επίσης για βραχυπρόθεσμη θεραπεία της αϋπνίας. Τα benzodiazepines επιδρούν σχετικά γρήγορα. Η κύρια παρενέργειά τους είναι η υπνηλία. Υπάρχει πιθανότητα εξάρτησης. Συχνά υπάρχει προσωρινό σύνδρομο στέρησης όταν το άτομο τα σταματήσει ξαφνικά. Για τους λόγους αυτούς τα benzodiazepines συνήθως χορηγούνται για σύντομα χρονικά διαστήματα (λιγότερο από 2 εβδομάδες). ΦΑΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Τα αντιχολινεργικά (anticholinergic) φάρμακα όπως τα benztropine, benzhexol και biperiden χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των παρενεργειών των αντιψυχωσικών φαρμάκων, κυρίως για την ακαμψία των μυών ή τρεμούλα. Μπορεί και αυτά να προκαλέσουν παρενέργειες όπως ξηροστομία, θολωμένη όραση και δυσκοιλιότητα. Θα πρέπει να χορηγούνται με μεγάλη προσοχή στα άτομα που έχουν γλαύκωμα ή έχουν προβλήματα προστάτη επειδή μπορεί να επιδεινώσουν αυτές τις παθήσεις. Οι βήτα-αναστολείς (Beta Blockers) μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν για την μείωση των συμπτωμάτων των παρενεργειών από άλλα φάρμακα, όπως νευρικότητα ή τρεμούλα. Μειώνουν επίσης το άγχος, κατεβάζουν την πίεση και επιβραδύνουν τον καρδιακό παλμό. Δεν θα πρέπει να τα παίρνουν άνθρωποι που υποφέρουν από άσθμα.

6 Κατηγορία Φαρμάκου Διαταραχή για την οποία χορηγούνται Αντιψυχωσικά (τυπικά) Chlorpromazine (Largactil ), Thioridazine (Aldazine ), Trifluoperazine (Stelazine ), Haloperidol (Serenace, Haldol ), Flupenthixol (Fluanxol ), Zu- clopenthixol (Clopixol ) Αντιψυχωτικά (ατυπικά) Risperidone (Risperdal ), Olanzapine (Zyprexa ), Quetiapine (Seroquel ), Clozapine (Clopine / Clozaril ), Amisulpride (Solian ), Aripiprazole (Abilify ), Ziprasidone (Zeldox ), Paliperidone (Invega ) Τρικυκλικά Αντικαταθλιπτικά (TCAs) Imipramine (Tofranil ), Amitriptyline (Tryptanol ), Dothiepin (Prothiaden ), Doxepin (Sinequan ), Nortriptyline (Allegron ), Trimipramine (Surmontil ) Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) Fluoxetine (Prozac ), Sertraline (Zoloft ), Citalopram (Cipramil ), Paroxetine (Aropax ), Fluvoxamine (Luvox ), Escitalopram (Lexapro ) Εκλεκτικοί Αναστολείς Επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης (SNRI) Venlafaxine (Efexor -XR), Duloxetine (Cymbalta ) Νοραδρεναλίνη και Ειδικοί Ανταγωνιστές Σεροτονίνης (NaSSA) Mirtazapine (Avanza,Mirtazon,Axit ) Αναστολείς Επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης (NaRI) Reboxetine (Edronax ) Σταθεροποιητές Ψυχικής Διάθεσης Lithium (Lithicarb, Quilonum -SR), Sodium Valproate (Epilim ), Carbamazepine (Tegretol ), Lamotrigine (Lamictal ), Topiramate (Topamax ) Βενζοδιαζεπίνες (Benzodiazepines) Lorazepam (Ativan ), Clonazepam (Rivotril ), Diazepam (Valium ), Alprazolam (Xanax ), Temazepam (Temaze,Normison,Temtabs ), Nitrazepam (Mogadon ), Oxazepam (Serepax ) Αντιχολινεργικά Benztropine (Benztrop ), Benzhexol (Artane ) Ψύχωση Σχιζοφρένεια Σχιζοειδή διαταραχή Μερικά επίσης ενδείκνυνται για Διπολική Διαταραχή Ψύχωση Σχιζοφρένεια Σχιζοειδή διαταραχή Μερικά επίσης ενδείκνυνται για Διπολική Διαταραχή Κατάθλιψη Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) Διαταραχή Πανικού Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή Κατάθλιψη Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) Διαταραχή Πανικού Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή Σοβαρή Κατάθλιψη Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή Σοβαρή Κατάθλιψη Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή Σοβαρή Κατάθλιψη Διπολική Διαταραχή Κατάθλιψη (χρησιμοποιούνται επίσης για την αύξηση των αντικαταθλιπτικών) Τα Sodium Valproate, Carbamazepine και Lamotrigine είναι επίσης αντισπασμωδικά. Αϋπνία Άγχος Νευρικότητα Παρενέργειες των αντιψυχωσικών όπως ακαμψία των μυών. Βήτα-αναστολείς Propranolol (Inderal,Deralin ) Παρενέργειες όπως ανησυχία, νευρικότητα, τρεμούλα.

7 Οφέλη Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους. Συχνά χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για πλήρη επίδραση. Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους. Συχνά χρειάζονται 2-6 εβδομάδες για πλήρη επίδραση. Το Clozapine επιφυλάσσεται για αντίσταση στη θεραπεία. Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους, συχνά χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για καλή επίδραση. Αποτελεσματικά στους περισσότερους ανθρώπους, δόση μία φορά την ημέρα. Συχνά χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για επίδραση. Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους, χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για επίδραση, μετά την περίοδο αυτή θα συνεχίσει να βελτιώνεται. Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους, χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για επίδραση, μετά την περίοδο αυτή θα συνεχίσει να βελτιώνεται. Αποτελεσματικά σε πολλούς ανθρώπους, χρειάζονται 2-4 εβδομάδες για επίδραση, μετά την περίοδο αυτή θα συνεχίσει να βελτιώνεται. Το λίθιο μπορεί να επιδράσει σε 1-2 ημέρες σε μερικά άτομα, συνήθως τα οφέλη φαίνονται σε 2 εβδομάδες. Το Valproate & Carbamazepine μπορεί να επιδράσει καλύτερα απ το Λίθιο σε ταχείς εναλλαγές της Διπολικής Διαταραχής. Το Lamotrigine είναι αποτελεσματικότερο για την καταθλιπτική φάση της Διπολικής Διαταραχής. Ταχεία επίδραση, και τα περισσότερα άτομα αισθάνονται καλύτερα την πρώτη εβδομάδα και πολλοί αισθάνονται τις επιδράσεις απ την πρώτη ημέρα της θεραπείας. Δίνει τη δυνατότητα να ελεγχθούν οι παρενέργειες απ τα αντιψυχωσικά φάρμακα. Δίνει τη δυνατότητα να ελεγχθούν οι παρενέργειες απ τα αντιψυχωσικά φάρμακα. Μειονεκτήματα Στις παρενέργειες περιλαμβάνονται νευρικότητα, τρεμούλα, μυϊκή ακαμψία, δυσκοιλιότητα και αύξηση βάρους. Οι περισσότερες παρενέργειες είναι πολύ ηπιότερες απ τα παραδοσιακά φάρμακα. Η καταστολή και η αύξηση βάρους μπορεί να αποτελούν πρόβλημα. Ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, θολωμένη όραση, ζαλάδα, χαμηλή πίεση, μέτρια αύξηση βάρους και περιστασιακά δυσκολία στην ούρηση. Ναυτία, αϋπνία, πονοκέφαλος, νευρικότητα, αναφορές για καθυστέρηση στην εκσπερμάτωση. Μπορεί να συμβεί ναυτία, πονοκέφαλος και αϋπνία. Μπορεί να ανεβάσει την πίεση, ειδικά για δόσεις πάνω από 300mg/ημέρα. Ξηροστομία, ζαλάδα, καταστολή, αύξηση βάρους Παρακράτηση ούρων, ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, ιδρώτας, αύξηση της πίεσης, αϋπνία. Όλοι οι σταθεροποιητές ψυχικής διάθεσης χρειάζονται τακτική παρακολούθηση του αίματος. Το Λίθιο μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως αύξηση βάρους, τρεμούλα και δίψα. Το Valproate & Carbamazepine μπορεί να προκαλέσει ελαφρά νάρκωση και αύξηση βάρους. Το Lamotrigine μπορεί να προκαλέσει δερματικά προβλήματα και πρέπει να το αρχίσετε σιγά-σιγά. Δημιουργεί συνήθεια, μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, παρεμβάλλεται στη συγκέντρωση της προσοχής, οδήγηση και χειρισμό μηχανημάτων. Μπορεί να προκαλέσει ξηροστομία, θολωμένη όραση και δυσκοιλιότητα. Μπορεί να κατεβάσει την πίεση, μπορεί να προκαλέσει ζαλάδα ή λιποθυμία στη αρχή. Να μην το παίρνουν ασθματικοί.

8 ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ ΓΙΑΤΙ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ; Τα αντικαταθλιπτικά χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της κατάθλιψης όπως απώλεια ενέργειας, απώλεια απόλαυσης, ροπή για κλάμα και συναισθήματα απόγνωσης ή ενοχής. Όλα τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, ωστόσο, δεν αντιδρούν στη θεραπεία όλα τα άτομα με κατάθλιψη. Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί επίσης να είναι χρήσιμα για τη θεραπεία αγχωτικών διαταραχών όπως γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, κοινωνική φοβία και μετατραυματική αγχωτική διαταραχή. ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ; Πιστεύεται ότι τα συμπτώματα της κατάθλιψης προκαλούνται απ την ανισορροπία σε ορισμένα χημικά του εγκεφάλου όπως η νοραδρεναλίνη και σεροτονίνη. Όλα τα αντικαταθλιπτικά λειτουργούν με την αύξηση των τιμών αυτών των χημικών στον εγκέφαλο. ΠΟΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΔΡΑΣΟΥΝ; Τα αντικαταθλιπτικά χρειάζεται να φτάσουν σε μια ορισμένη δόση πριν αρχίσουν να επιδρούν. Η ποσότητα της δόσης διαφέρει για τα διαφορετικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Στα περισσότερα άτομα η επίδραση συμβαίνει σε περίπου δύο έως τρεις εβδομάδες μετά την επίτευξη της απαιτούμενης δόσης. Για μερικά άτομα μπορεί να πάρει μέχρι και οκτώ εβδομάδες ή λίγο περισσότερο πριν αρχίσουν να αισθάνονται καλύτερα. Είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε το φάρμακο ώστε να έχει την καλύτερη πιθανότητα να επιδράσει. ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΤΕ ΝΑ ΤΑ ΠΑΙΡΝΕΤΕ; Τα αντικαταθλιπτικά, όταν τα παίρνουν τακτικά, συνεισφέρουν στην ανάρρωση περίπου 60-70% των ασθενών. Είναι σημαντικό για τους ασθενείς να συνεχίσουν τη θεραπεία, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους, ακόμη και μετά που αρχίζουν να αισθάνονται καλύτερα. Αν η θεραπεία σταματήσει πολύ νωρίς, υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος να επιστρέψει η κατάθλιψη, ειδικά μέσα στους πρώτους έξι μήνες μετά τη διακοπή της θεραπείας. Μην σταματάτε να παίρνετε τα φάρμακα χωρίς να συμβουλευτείτε πρώτα το γιατρό σας. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΠΑΡΩ ΜΙΑ ΔΟΣΗ; Πάρτε τη δόση το συντομότερο δυνατόν, αρκεί να είναι μόνο λίγες ώρες μετά τη συνηθισμένη ώρα. Διαφορετικά, περιμένετε μέχρι την ώρα της επόμενης δόσης και πάρτε το κανονικά μην προσπαθείτε να καλύψετε τη διαφορά διπλασιάζοντας τη δόση. ΕΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΕΣ ΔΥΣΑΡΕΣΤΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ; Όλα τα φάρμακα έχουν παρενέργειες ακόμη κι αυτά που αγοράζετε χωρίς συνταγή απ το φαρμακείο, σουπερμάρκετ ή κατάστημα τροφίμων υγείας. Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι δεν έχουν όλα τα άτομα παρενέργειες. Είναι σημαντικό να ζυγιάσετε τις παρενέργειες με την ταραχή και τον πόνο που προκαλεί η κατάθλιψη. Οι παρενέργειες συνήθως παρουσιάζονται στην αρχή της θεραπείας και πολλές απ αυτές ελαττώνονται μετά από λίγες εβδομάδες, όταν το σώμα έχει προσαρμοστεί στα φάρμακα. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ Το άτομο θα πρέπει να προσέχει όταν συνδυάζει αντικαταθλιπτικά με άλλα ηρεμιστικά φάρμακα ή αλκοόλ καθώς οι ηρεμιστικές επιδράσεις είναι εθιστικές. Το άτομο θα πρέπει να προσέχει όταν οδηγεί ή χειρίζεται μηχανήματα καθώς ο χρόνος αντίδρασης μπορεί να ελαττωθεί.

9 Χημικό όνομα (Εμπορικό σκεύασμα) Ιδιότητες και Προφυλάξεις Συνήθεις Παρενέργεια Τρικυκλικά Αντικαταθλιπτικά (TCAs): Amitriptyline (Endep, Tryptanol ) Clomipramine (Anafranil ) Dothiepin (Dothep, Prothiaden ) Doxepin (Deptran, Sinequan ) Imipramine (Tofranil ) Nortriptyline (Allegron ) Trimipramine (Surmontil ) Ετεροκυκλικά: Mianserin (Tolvon, Lumin ) Αναστολείς Οξειδάσεων Μονοαμίνης (MAOIs): Phenelzine (Nardil ) Tranylcypromine (Parnate ) Αναστρέψιμος Αναστολέας Οξειδάσης Μονοαμίνης Α (RIMA): Moclobemide (Aurorix, Arima) Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης Selective (SSRIs): Citalopram (Cipramil, Celapram, Talohexal, Talam ) Escitalopram (Lexapro ) Fluoxetine (Prozac, Lovan, Zactin, Fluohexal, Auscap ) Fluvoxamine (Luvox, Faverin, Movox ) Paroxetine (Aropax, Paxtine ) Sertraline (Zoloft, Xydep, Concorz, Eleva ) Εκλεκτικοί Αναστολείς Επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης (SNRIs): Venlafaxine (Efexor-XR ) Duloxetine (Cymbalta ) Νοραδρεναλίνη και Ειδικοί Ανταγωνιστές Σεροτονίνης Noradrenergic (NaSSA): Mirtazapine (Avanza, Mirtazon, Axit ) Αναστολείς Επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης (NARIs): Reboxetine (Edronax ) TCAs και Ετεροκυκλικά: λειτουργούν με την επιβράδυνση της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης, αλλά έχουν επίσης και άλλες επιδράσεις στο νευρικό σύστημα. Σύνδρομο Σεροτονίνης: Αν συνδυαστεί με άλλα φάρμακα που επίσης επιδρούν στην σεροτονίνη, όπως τα Tramadol, SSRIs, Venlafaxine, MAOIs, Mirtazapine, υπάρχει κίνδυνος του συνδρόμου σεροτονίνης. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται: νευρικότητα/ ανησυχία, ιδρώτας, διάρροια, αύξηση των αντανακλαστικών, έλλειψη συντονισμού, ρίγος και τρεμούλα. MAOI: αναστέλλουν τη δράση της οξειδάσης μονοαμίνης Α και Β. Προσοχή: μπορεί να συμβεί πιθανή θανατηφόρα αντίδραση λόγω κατανάλωσης ορισμένων τροφίμων ή αν συνδυαστούν με άλλα φάρμακα. Πρέπει να ακολουθείται αυστηρό πρόγραμμα διατροφής όταν το άτομο υποβάλλεται στην φαρμακευτική αγωγή με MAOI και για 2 εβδομάδες μετά τη διακοπή του φαρμάκου. Βλέπε επίσης Σύνδρομο Σεροτονίνης παραπάνω. RIMA: Αναστέλλει τη δράση του ενζύμου οξειδάσης μονοαμίνης Α αλλά όχι αμετάκλητα. Βλέπε επίσης Σύνδρομο Σεροτονίνης παραπάνω. SSRIs: ενεργούν με την επιβράδυνση της αναπροσρόφησης της σεροτονίνης (νευροδιαβιβαστής) στα κενά μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Βλέπε επίσης Σύνδρομο Σεροτονίνης παραπάνω. SNRIs: λειτουργούν με την επιβράδυνση της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης, αλλά είναι πιο επιλεκτικά απ ότι άλλα φάρμακα. Βλέπε επίσης Σύνδρομο Σεροτονίνης παραπάνω. NaSSAs: αποκλείουν τούς αδρεναλινεργικούς άλφα και σεροτονεργικούς δέκτες, βελτιώνοντας έτσι την απελευθέρωση της αδρεναλινεργικής και σεροτονεργικής μετάδοσης. Βλέπε επίσης Σύνδρομο Σεροτονίνης παραπάνω. NARIs: αυξάνουν την ποσότητα της νοραδρεναλίνης στον εγκέφαλο. υπερ-καταστολή ξηροστομία, θολή όραση παρακράτηση ούρων, δυσκοιλιότητα ιδρώτας αύξηση βάρους ζαλάδα όταν το άτομο σηκώνεται απότομα σεξουαλική δυσλειτουργία Τα TCAs μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές παρενέργειες σε δόσεις υψηλότερες απ τις κανονικές, απαιτείται προσοχή σε άτομα με ιστορικό καρδιοπάθειας. υπερδιέγερση, ανησυχία αϋπνία, θολωμένη όραση χαμηλή πίεση χρόνια χρήση μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο συκώτι. ναυτία, πονοκέφαλοι, ζαλάδα αϋπνία ναυτία, δυσπεψία, διάρροια, πονοκέφαλοι, απώλεια όρεξης νευρικότητα, ερεθιστικότητα υπερβολική διέγερση σε μερικούς ασθενείς διαταραχές στον ύπνο οπότε το άτομο νυστάζει το πρωί υπνηλία, κόπωση σεξουαλική δυσλειτουργία ναυτία, καταστολή, υπνηλία ζαλάδα ξηροστομία, πονοκέφαλοι, ιδρώτας ξηροστομία, ζαλάδα καταστολή, αύξηση βάρους παρακράτηση ούρων, ξηροστομία δυσκοιλιότητα ιδρώτας, αύξηση της πίεσης αϋπνία

10 ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑΤΙ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ; Οι Σταθεροποιητές Ψυχικής Διάθεσης (Mood Stabilisers - MS) είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την ελάττωση της σοβαρότητας στις αλλαγές ψυχικής διάθεσης στη διπολική διαταραχή. Χρησιμοποιούνται επίσης για την πρόληψη επανεμφάνισης των επεισοδίων. Αυτά τα φάρμακα υπάγονται σε μια μεγάλη ποικιλία φαρμάκων στην οποία περιλαμβάνεται το λίθιο και τα αντισπασμωδικά odium valproate, carbamazepine και lamotrigine. ΠΩΣ ΕΝΕΡΓΟΥΝ; Δεν είναι σαφές πώς ενεργούν τα MS για τον έλεγχο των επεισοδίων μανίας ή κατάθλιψης. Τα φάρμακα σταθεροποίησης της ψυχικής διάθεσης σπάνια είναι αμέσως αποτελεσματικά, οπότε, είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε τα φάρμακα σύμφωνα με την συνταγή και να έχετε τακτικά ραντεβού με το γιατρό σας για να μπορεί να ελέγχει την πρόοδό σας. ΠΟΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΔΡΑΣΟΥΝ; Η δόση για τα φάρμακα MS είναι διαφορετική σε κάθε ασθενή και βασίζεται στην ποσότητα του φαρμάκου στο αίμα καθώς επίσης και στην αντίδραση στη θεραπευτική αγωγή. Ο έλεγχος συμπτωμάτων της μανίας ή σταθεροποίηση της ψυχικής διάθεσης απαιτεί μέχρι και 14 ημέρες θεραπεία. ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΤΕ ΝΑ ΤΑ ΠΑΙΡΝΕΤΕ; Πολλοί άνθρωποι με διπολική διαταραχή παθαίνουν συχνά επεισόδια μανίας και κατάθλιψης. Μετά το πρώτο επεισόδιο μανίας, συνιστάται τα φάρμακα MS να συνεχιστούν για ένα χρόνο. Για άτομα που έχουν αρκετά επεισόδια μανίας ή κατάθλιψης, τα MS θα πρέπει να συνεχιστούν επ άπειρο. Είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε τους Σταθεροποιητές Ψυχικής Διάθεσης, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας, ακόμη και μετά που αρχίσατε να αισθάνεστε καλύτερα. Αν η θεραπεία σταματήσει πολύ νωρίς, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να επιστρέψουν τα επεισόδια μανίας ή κατάθλιψης. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΠΑΡΩ ΜΙΑ ΔΟΣΗ; Πάρτε τη δόση το συντομότερο δυνατόν, αρκεί να είναι μόνο λίγες ώρες μετά τη συνηθισμένη ώρα. Διαφορετικά, περιμένετε μέχρι την ώρα της επόμενης δόσης και πάρτε το κανονικά μην προσπαθείτε να καλύψετε τη διαφορά διπλασιάζοντας τη δόση. ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ; Για πολλά φάρμακα MS απαιτούνται εξετάσεις αίματος για να διασφαλιστεί ότι η ποσότητα του φαρμάκου βρίσκεται στην σωστή κλίματα και είναι αποτελεσματικό για εσάς. Το πρωί που θα κάνετε εξέταση για το σταθεροποιητή ψυχικής διάθεσης, πάρτε την πρωινή δόση μετά την εξέταση για να αποφευχθούν λανθασμένα αποτελέσματα. ΕΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΕΣ ΔΥΣΑΡΕΣΤΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ; Όλα τα φάρμακα έχουν παρενέργειες ακόμη κι αυτά που αγοράζετε χωρίς συνταγή απ το φαρμακείο, σουπερμάρκετ ή κατάστημα τροφίμων υγείας. Το σημαντικό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι δεν έχουν όλα τα άτομα παρενέργειες και συνήθως οι παρενέργειες παρουσιάζονται στην αρχή της θεραπείας και πολλές απ αυτές ελαττώνονται μετά από λίγες εβδομάδες, όταν το σώμα έχει προσαρμοστεί στα φάρμακα. Δεν θα πρέπει να σταματάτε απότομα τους σταθεροποιητές ψυχικής διάθεσης, απεναντίας θα πρέπει να συζητήσετε με το γιατρό ή φαρμακοποιό σας για τις οποιεσδήποτε ανησυχίες που έχετε.

11 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ Μη σταματάτε ξαφνικά τα MS επειδή μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα στέρησης όπως άγχος, ερεθιστικότητα και συναισθηματικά προβλήματα. Τα MS μπορεί να διαταράξουν τις πνευματικές και σωματικές ικανότητες και τον χρόνο αντίδρασης που απαιτείται για την οδήγηση αυτοκινήτου ή χειρισμό άλλων μηχανημάτων. Να αποφεύγετε αυτές τις δραστηριότητες αν αισθάνεστε υπνηλία και βραδύτητα. Αν μια γυναίκα πιστεύει ότι είναι έγκυος θα πρέπει να επικοινωνήσει αμέσως με το γιατρό της. Λίθιο: είναι σημαντικό να πίνετε 8-12 φλυτζάνια υγρών καθημερινά ειδικά όταν κάνει ζέστη και κατά τις δραστηριότητες που σας κάνει να ιδρώνετε πολύ, και μην αλλάζετε την κατανάλωση άλατος κατά την διάρκεια της φαρμακευτικής αγωγής με λίθιο. Επίσης να αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε μη στεροειδή αντιφλεγμονικά φάρμακα (πχ. ibuprofen, naproxen) καθώς η ποσότητα λιθίου στο αίμα μπορεί να επηρεαστεί απ αυτά και μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα. Η παρακεταμόλη είναι μια ασφαλέστερη εναλλακτική λύση. Valproate: Να αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε υψηλή δόση (πάνω από 300mg την ημέρα) ασπιρίνης και προϊόντων που περιέχουν ασπιρίνη αν παίρνετε sodium valproate, καθώς μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα αυτού του φαρμάκου στο αίμα. Η παρακεταμόλη είναι μια ασφαλής εναλλακτική λύση. Carbamazepine: Να αποφεύγετε να πίνετε χυμό γκρέιπφρουτ ενώ παίρνετε carbamazepine επειδή μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα του carbamazepine στο σώμα σας. Lamotrigine: Σπάνια, το lamotrigine μπορεί να προκαλέσει εξάνθημα τόσο σοβαρό που να χρειαστούν ιατρικές πρώτες βοήθειες. Όμως, ο κίνδυνος αυτής της πιθανής σοβαρής παρενέργειας μπορεί να μειωθεί αρχίζοντας με χαμηλότερη δόση και μετά να αυξηθεί σιγά-σιγά. ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Παρενέργεια Λίθιο: Αύξηση της δίψας, συχνουρία, ναυτία, εμετός και διάρροια, μεταλλική γεύση. Κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης της προσοχής Τρεμούλα λεπτών μυών, αδυναμία. Ξηροδερμία, επιδείνωση της ακμής ή ψωρίασης. Valproate: Ναυτία, δυσπεψία, αύξηση βάρους, καταστολή (ελαφρά νάρκωση), τρέμουν τα χέρια, προσωρινή τριχόπτωση. Carbamazepine: Αστάθεια ή αταξία, υπνηλία, ξηροστομία, θολωμένη όραση, πονοκέφαλος, βουητό στα αυτιά. Lamotrigine: Πονοκέφαλος, υπνηλία, τρεμούλες, αταξία, ξηροστομία, θολωμένη όραση, δυσκοιλιότητα, διπλή όραση ή διπλωπία, ξηροστομία. Θεραπεία Αυτά τα προβλήματα συνήθως ελαττώνονται με το χρόνο. Συζητήστε με το γιατρό σας. Συζητήστε με το γιατρό σας αν αυτά τα προβλήματα γίνουν ενοχλητικά επειδή μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή της δόσης σας. Συζητήστε με το γιατρό σας. Πικρές καραμέλες ή τσίχλες χωρίς ζάχαρη βοηθούν στην αύξηση του σάλιου στο στόμα σας. Το διάβασμα κάτω από δυνατό φως ή από απόσταση μπορεί να βοηθήσει με την θολωμένη όραση.

12 ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ Παρενέργεια Λίθιο: Απώλεια της ισορροπίας, μπερδεμένη ομιλία, οπτικές διαταραχές (πχ διπλή όραση), σοβαρή ναυτία, εμετός, συνεχιζόμενη διάρροια, μεγάλη τρεμούλα (τρεμούλα που παρεμποδίζει το κράτημα ποτηριού), συχνή μυϊκή σύσπαση και μη φυσιολογική γενική αδυναμία ή υπνηλία. Αντισπασμωδικά Valproate, Carbamazepine: Πυρετός, ασυνήθιστη κόπωση ή αδυναμία, σοβαρή ναυτία, εμετός ή υπνηλία. Σύγχυση ή αλλαγές στην όραση, ερεθιστικότητα ή νευρικότητα. Ασυνήθισο μελάνιασμα ή αιμορραγία. Κιτρίνισμα του δέρματος ή ματιών, τα ούρα σκουραίνουν, ειδικά με το Valproate. Lamotrigine: Δερματικό εξάνθημα ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Θεραπεία Σταματήστε αμέσως να παίρνετε το Λίθιο και επικοινωνήσετε χωρίς καθυστέρηση με το γιατρό σας, καθώς μπορεί να οφείλεται σε τοξικότητα Λιθίου. Αν έχετε οποιαδήποτε απ τα συμπτώματα αυτά σταματήστε να παίρνετε το αντισπασμωδικό και επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας. ΓΙΑΤΙ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ; Τα αντιψυχωσικά συχνά είναι αποτελεσματικά για τον έλεγχο των συμπτωμάτων ψύχωσης και επιτρέπουν στους ανθρώπους να επιστρέψουν στην κανονική τους ζωή. Μπορούν να ελαττώσουν ή μερικές φορές να ανακουφίσουν την ταραχή και τα βλαβερά συμπτώματα όπως παραισθήσεις, αποδιοργανωμένη σκέψη, παραλλαγμένη αντίληψη για την πραγματικότητα, αλλαγές στην ψυχική διάθεση, ακραίο φόβο και σοβαρή νευρικότητα. ΠΩΣ ΕΝΕΡΓΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ; Τα αντιψυχωσικά φάρμακα βοηθούν να αποκατασταθεί η φυσική χημική ισορροπία του εγκεφάλου, ειδικά η δοπαμίνη, μειώνοντας έτσι τα συμπτώματα ψύχωσης. Υπάρχουν δύο κατηγορίες αντιψυχωσικών φαρμάκων: Τυπικά Αντιψυχωσικά Chlorpromazine (Largactil ) Fluphenazine (Modecate ) Flupenthixol (Fluanxol ) Haloperidol (Serenace, Haldol ) Pericyazine (Neulactil ) Thioridazine (Aldazine ) Trifluoperazine (Stelazine ) Zuclopenthixol (Clopixol ) Ατυπικά Αντιψυχωσικά Amisulpride (Solian ) Aripiprazole (Abilify ) Clozapine (Clozaril, Clopine ) Olanzapine (Zyprexa ) Quetiapine (Seroquel ) Risperidone (Risperdal, Risperdal Consta ) Ziprasidone (Zeldox ) Paliperidone (Invega )

13 Τα ατυπικά αντιψυχωσικά γενικά έχουν λιγότερες παρενέργειες απ ότι παλαιότερα φάρμακα, ειδικά οι υπερ-πυραμιδικές παρενέργειες όπως ακαμψία, συνεχής μυϊκός σπασμός, τρεμούλα και νευρικότητα. Επίσης, μπορεί να είναι αποτελεσματικά στην βελτίωση της ψυχικής διάθεσης, σκέψης και ενδιαφέρον για δραστηριότητες. ΠΟΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΠΙΔΡΑΣΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ; Τα αντιψυχωσικά αρχίζουν να ανακουφίζουν τη νευρικότητα και διαταραχές στον ύπνο σε περίπου 1 εβδομάδα. Πολλοί άνθρωποι βλέπουν ουσιαστική βελτίωση από την τέταρτη έως την έκτη εβδομάδα της θεραπείας. Επειδή τα αντιψυχωσικά χρειάζονται χρόνο για να επιδράσουν, μην αυξήσετε ή μειώσετε τη δόση ή να σταματήσετε το αντιψυχωσικό χωρίς να μιλήσετε πρώτα με το γιατρό σας. ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΩ ΑΥΤΟ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ; Μετά το πρώτο επεισόδιο ψύχωσης, το αντιψυχωσικό φάρμακο συνιστάται να συνεχιστεί για τουλάχιστον 1-2 χρόνια. Έτσι μειώνεται η πιθανότητα να αρρωστήσετε πάλι. Για άτομα που είχαν ψυχωσική ασθένεια για αρκετά χρόνια ή επαναληπτικά ψυχωσικά επεισόδια, το αντιψυχωσικό φάρμακο θα πρέπει να συνεχιστεί επ άπειρο. Αυτό είναι το ίδιο με κάποιον διαβητικό που χρειάζεται ινσουλίνη για ολόκληρη τη ζωή. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΠΑΡΩ ΜΙΑ ΔΟΣΗ; Πάρτε τη δόση το συντομότερο δυνατόν, αρκεί να είναι μόνο λίγες ώρες μετά τη συνηθισμένη ώρα. Διαφορετικά, περιμένετε μέχρι την ώρα της επόμενης δόσης και πάρτε το κανονικά μην προσπαθείτε να καλύψετε τη διαφορά διπλασιάζοντας τη δόση. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΟΥΝ ΜΕ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ; Τα αντιψυχωσικά μπορούν να αλλάξουν την επίδραση άλλων φαρμάκων, ή μπορεί να επηρεαστούν από άλλα φάρμακα. Να ελέγχετε πάντοτε με το γιατρό ή φαρμακοποιό σας πριν πάρετε άλλα φάρμακα, βιταμίνες, ανόργανα συστατικά, συμπληρώματα βοτάνων και αλκοόλ. Να ενημερώνετε πάντοτε οποιοδήποτε γιατρό ή οδοντίατρο που βλέπετε ότι παίρνετε αντιψυχωσικό φάρμακο. ΕΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΕΣ ΔΥΣΑΡΕΣΤΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΑ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ; Όλα τα φάρμακα έχουν παρενέργειες ακόμη κι αυτά που αγοράζετε χωρίς συνταγή απ το φαρμακείο, σουπερμάρκετ ή κατάστημα τροφίμων υγείας. Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι δεν έχουν όλα τα άτομα τις ίδιες ανεπιθύμητες παρενέργειες. Οι παρενέργειες συνήθως παρουσιάζονται στην αρχή της θεραπείας και πολλές απ αυτές ελαττώνονται μετά από λίγες εβδομάδες, όταν το σώμα έχει προσαρμοστεί στα φάρμακα. Δεν θα πρέπει να σταματάτε απότομα τα αντιψυχωσικά φάρμακα, απεναντίας, θα πρέπει να συζητήσετε με το γιατρό ή φαρμακοποιό σας για τις οποιεσδήποτε ανησυχίες που έχετε.

14 ΠΙΘΑΝΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Παρενέργεια Θεραπεία Μυϊκοί σπασμοί, υπερβολική ακαμψία, τρεμούλα, εσωτερική ανησυχία. Υπνηλία / Κόπωση Ζαλάδα Ξηροστομία Θολωμένη όραση Δυσκοιλιότητα Αλλαγές στο βάρος Ναυτία ή καούρα Αλλαγή στη σεξουαλική ικανότητα / επιθυμία Αυτά τα συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν με: αντιχολινεργικά φάρμακα: benztropine, benzhexol. Βήτα αναστολείς: propranolol. Βενζοδιαζεπίνες: diazepam, clonazepam, lorazepam Αυτό το πρόβλημα συνήθως εξαφανίζεται με το χρόνο. Χρήση άλλων φαρμάκων που σας προκαλούν υπνηλία επιδεινώνουν το πρόβλημα. Να αποφεύγετε να οδηγάτε αυτοκίνητο ή να χειρίζεστε μηχανήματα αν η υπνηλία συνεχίζεται. Να σηκώνεστε σιγά-σιγά από καθιστή ή ξαπλωτή θέση, να κουνάτε τα πόδια σας για λίγα λεπτά έξω απ την άκρη του κρεβατιού πριν σηκωθείτε. Αν η ζαλάδα συνεχίζεται ή αισθάνεστε λιποθυμία, τότε επικοινωνήστε με το γιατρό σας. Πικρές καραμέλες, παγάκια, παγωτό γρανίτα και τσίχλες χωρίς ζάχαρη βοηθούν στην αύξηση του σάλιου στο στόμα σας, προσπαθήστε να αποφεύγετε τα αναψυκτικά που είναι γλυκά και έχουν πολλές θερμίδες. Να πίνετε νερό και να βουρτσίζετε τα δόντια σας τακτικά. Αυτό συνήθως συμβαίνει στην αρχή της θεραπείας και μπορεί να διαρκέσει για 1-2 εβδομάδες. Το διάβασμα κάτω από δυνατό φως ή από απόσταση, η χρήση μεγενθυτικού φακού μπορεί να βοηθήσει προσωρινά. Αν το πρόβλημα συνεχίζεται, μιλήστε με το γιατρό σας. Αυξήστε τα όσπρια στη διατροφή σας, να πίνετε πολλά υγρά και να γυμνάζεστε τακτικά. Κάποιο χύμα καθαρτικό ή μαλακτικό κοπράνων βοηθά να ενεργείστε κανονικά. Ελέγχετε την κατανάλωση τροφίμων σας. Διατηρείτε μια υγιή διατροφή και προσπαθήστε να αποφεύγετε τρόφιμα που περιέχουν πολλά λιπαρά. Καθιερώστε τακτικό πρόγραμμα γυμναστικής. Ενημερώστε το γιατρό σας αν παρατηρήσετε ταχεία αύξηση του βάρους σας ή της περιφέρειας της μέσης σας. Αν συμβεί αυτό, να παίρνετε το φάρμακο με φαγητό. Μιλήστε με το γιατρό σας για άλλα φάρμακα που δεν έχουν αυτή την παρενέργεια που μπορεί να είναι μια κατάλληλη εναλλακτική λύση για σας.

15 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ Να αποφεύγετε την υπερβολική ζέστη και υγρασία επειδή τα αντιψυχωσικά φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την ικανότητα του σώματός σας να ρυθμίζει τις αλλαγές στη θερμοκρασία και πίεση. Τα αντιψυχωσικά μπορεί να αυξήσουν τις επιδράσεις του αλκοόλ προκαλώντας σας περισσότερη υπνηλία, ζαλάδα και μέθη. Τα αντιψυχωσικά μπορεί να διαταράξουν τις πνευματικές και σωματικές ικανότητες που απαιτούνται για την οδήγηση αυτοκινήτου ή χειρισμού μηχανημάτων. Να αποφεύγετε αυτές τις δραστηριότητες όταν αισθάνεστε ζαλάδα ή βραδύτητα. Μην σπάτε ή κάνετε σκόνη το φάρμακο εκτός εάν σας συμβούλευσε να το κάνετε ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας. Τα αντιόξινα παρεμβαίνουν στην απορρόφηση αυτών των φαρμάκων στο στομάχι σας, οπότε μπορεί να μειωθεί η επίδρασή τους. Για να το αποφύγετε, πάρτε αντιόξινα τουλάχιστον 2 ώρες πριν ή 1 ώρα αφού πήρατε το αντιψυχωσικό σας φάρμακο. Υπερβολική χρήση ροφημάτων με καφεΐνη (καφές, τσάι, κόκα κόλα κλπ) μπορεί να προκαλέσει άγχος, διέγερση και νευρικότητα και να εξουδετερώσει μερικές απ τις ωφέλιμες επιδράσεις του φαρμάκου σας. Το κάπνισμα τσιγάρων μπορεί να αλλάξει την ποσότητα του αντιψυχωσικού που παραμένει στο αίμα σας. Ενημερώστε το γιατρό σας αν κάνατε οποιαδήποτε αλλαγή στην τρέχουσα συνήθεια του καπνίσματός σας. Μην σταματάτε ξαφνικά το αντιψυχωσικό φάρμακο καθώς αυτό μπορεί να επιφέρει συμπτώματα στέρησης όπως ναυτία, ζαλάδα, ιδρώτα, πονοκέφαλο, προβλήματα ύπνου, νευρικότητα και τρεμούλα και επίσης να προκαλέσει επιστροφή των συμπτωμάτων ψύχωσης. CLOZAPINE ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ CLOZAPINE; Το Clozapine ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων που είναι γνωστά ως αντιψυχωσικά. Αυτή η κατηγορία φαρμάκων χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία της σχιζοφρένειας. ΠΩΣ ΕΝΕΡΓΕΙ ΤΟ CLOZAPINE; Το Clozapine χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των συμπτωμάτων σχιζοφρένειας όπως παραισθήσεις, ακουστικές ψευδαισθήσεις (το άτομο ακούει φωνές) και παραληρητικές ιδέες. Το Clozapine χρησιμοποιείται σε ασθενείς με σχιζοφρένεια στους οποίους άλλα αντιψυχωσικά δεν είχαν αποτέλεσμα ή προκάλεσαν σοβαρές παρενέργειες. ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΕΝΩ ΠΑΙΡΝΕΤΕ ΤΟ CLOZAPINE Πρέπει να έχετε ένα αυστηρό και τακτικό πρόγραμμα εξετάσεων αίματος ενώ παίρνετε clozapine λόγω των σπάνιων πιθανών κινδύνων στα αιμοσφαίριά σας. Αφού αρχίσετε το clozapine, πρέπει να κάνετε εξέταση αίματος τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για τις πρώτες 18 εβδομάδες της θεραπείας, και μετά τουλάχιστον κάθε 4 εβδομάδες για όσο διάστημα παίρνετε clozapine, και για ένα μήνα αφού σταματήσατε το φάρμακο.

16 ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΤΕ ΝΑ ΤΑ ΠΑΙΡΝΕΤΕ ΤΟ CLOZAPINE; Το clozapine, όταν το παίρνετε τακτικά, αρχίζει να ανακουφίζει τη νευρικότητα μέσα στην πρώτη εβδομάδα. Πολλοί άνθρωποι βλέπουν ουσιαστική βελτίωση μέχρι την τέταρτη έως έκτη εβδομάδα της θεραπείας. Είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε το clozapine ακόμη κι αν αισθάνεστε καλά, επειδή χρησιμοποιείται όχι μόνο για να γίνετε καλά, αλλά επίσης για να παραμείνετε καλά. Αυτό είναι το ίδιο με κάποιον διαβητικό που χρειάζεται ινσουλίνη για ολόκληρη τη ζωή. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΞΕΧΑΣΩ ΝΑ ΠΑΡΩ ΜΙΑ ΔΟΣΗ; Πάρτε τη δόση το συντομότερο δυνατόν, αρκεί να είναι μόνο λίγες ώρες μετά τη συνηθισμένη ώρα. Διαφορετικά, περιμένετε μέχρι την ώρα της επόμενης δόσης και πάρτε το κανονικά μην προσπαθείτε να καλύψετε τη διαφορά διπλασιάζοντας τη δόση. Αν παραλείψατε να πάρετε clozapine για πάνω από δύο μέρες, πρέπει να επικοινωνήσετε αμέσως με το γιατρό σας μην ξαναρχίσετε να παίρνετε την τακτική σας δόση clozapine χωρίς να συμβουλευτείτε το γιατρό σας. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΠΑΡΩ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ; Επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων (Τηλ: ) για να σας συμβουλεύσουν, ή πηγαίνετε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών της περιοχής σας. Κάντε αυτές τις ενέργειες ακόμη κι αν δεν υπάρχουν ενδείξεις ενοχλήσεων ή δηλητηρίασης. Μπορεί να χρειάζεστε έκτακτη ιατρική φροντίδα. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Το Clozapine μπορεί να αλλάξει την επίδραση άλλων φαρμάκων, ή μπορεί να επηρεαστεί από άλλα φάρμακα. Να ελέγχετε πάντοτε με το γιατρό ή φαρμακοποιό σας πριν πάρετε άλλα φάρμακα, βιταμίνες, ανόργανα συστατικά, συμπληρώματα βοτάνων και αλκοόλ. Το κάπνισμα τσιγάρου μπορεί επίσης να αλλάξει την ποσότητα clozapine που παραμένει στο αίμα σας. Ενημερώστε το γιατρό σας αν κάνατε οποιαδήποτε αλλαγή στην τρέχουσα συνήθεια του καπνίσματός σας. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΑΤΕ ΞΑΦΝΙΚΑ ΤΟ CLOZAPINE Να συμβουλεύεστε ΠΑΝΤΟΤΕ το γιατρό που γράφει τη συνταγή ή φαρμακοποιό αν έχετε οποιαδήποτε ανησυχία. Πείτε στο γιατρό ή φαρμακοποιό σας το συντομότερο δυνατόν αν δεν αισθάνεστε καλά ενώ παίρνετε το Clozapine. Το Clozapine μπορεί να αυξήσει τις επιδράσεις του αλκοόλ προκαλώντας σας περισσότερη υπνηλία, ζαλάδα και μέθη. Το Clozapine μπορεί να διαταράξει τις πνευματικές και σωματικές ικανότητες που απαιτούνται για την οδήγηση αυτοκινήτου ή χειρισμό μηχανημάτων. Να αποφεύγετε αυτές τις δραστηριότητες όταν αισθάνεστε ζαλάδα ή βραδύτητα. Υπερβολική χρήση ροφημάτων με καφεΐνη (καφές, τσάι, κόκα κόλα κλπ) μπορεί να προκαλέσει άγχος, διέγερση και νευρικότητα και να εξουδετερώσει μερικές απ τις ωφέλιμες επιδράσεις του φαρμάκου σας.

17 ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ CLOZAPINE Παρενέργεια Θεραπεία Κόπωση και υπνηλία (καταστολή) μπορεί να είναι προβληματικά. Αύξηση βάρους Υψηλός πυρετός μπορεί να συμβεί στις πρώτες δυο εβδομάδες της θεραπείας. Πονόλαιμος, πληγές στο στόμα, συμπτώματα που μοιάζουν της γρίπης όπως πρησμένοι αδένες ή άλλα σημάδια λοίμωξης. Η ταχυκαρδία ακόμα και όταν ξεκουράζεστε είναι συνηθισμένη στις πρώτες λίγες εβδομάδες της θεραπείας. Απώλεια ελέγχου της ούρησης, ειδικά τη νύχτα (ούρηση στο κρεβάτι) μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο της θεραπείας. Ζαλάδα, ελαφρά ζάλη ή λιποθυμία όταν σηκώνεστε Αυξημένη παραγωγή σάλιου μπορεί να είναι προβληματική το βράδυ Η δυσκοιλιότητα μπορεί να είναι ένα συνεχές πρόβλημα. Η ναυτία και εμετός μπορεί να συμβούν την πρώτη εβδομάδα της θεραπείας Η χορήγηση της περισσότερης δόσης το βράδυ μπορεί να βοηθήσει, ή μπορεί να χρειαστεί αλλαγή της δόσης. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας αν συνεχίζονται τα συμπτώματα. Ελέγχετε την κατανάλωση τροφίμων σας. Διατηρείτε μια υγιή διατροφή και προσπαθήστε να αποφεύγετε τρόφιμα που περιέχουν πολλά λιπαρά. Καθιερώστε τακτικό πρόγραμμα γυμναστικής. Ενημερώστε το γιατρό σας αν παρατηρήσετε ταχεία αύξηση του βάρους σας ή της περιφέρειας της μέσης σας. Ο υψηλός πυρετός συνήθως φεύγει. Παρόλα αυτά όμως επικοινωνήστε με το γιατρό σας για να βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν άλλες αιτίες, όπως λοίμωξη, ειδικά αν συνεχίζεται ο πυρετός και επίσης έχετε και άλλα συμπτώματα. Συνήθως φεύγει. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας αν συνεχιστεί ή συνοδεύεται με πόνο στο στήθος ή δύσπνοια. Η αλλαγή της νυχτερινής δόσης της clozapine ή ο περιορισμός κατανάλωσης υγρών πριν πάτε για ύπνο μπορεί να βοηθήσει. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας αν συνεχίζονται τα συμπτώματα. Να σηκώνεστε σιγά-σιγά από καθιστή ή ξαπλωτή θέση, να κουνάτε τα πόδια σας έξω απ την άκρη του κρεβατιού πριν σηκωθείτε για λίγα λεπτά. Αν η ζαλάδα συνεχίζεται ή αισθάνεστε λιποθυμία, τότε επικοινωνήστε με το γιατρό σας. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας, καθώς υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να μειώσουν / ξεπεράσουν αυτό το πρόβλημα. Αυξήστε τα όσπρια στη διατροφή σας, να πίνετε πολλά υγρά και να γυμνάζεστε τακτικά. Κάποιο χύμα καθαρτικό ή μαλακτικό κοπράνων βοηθά να ενεργείστε κανονικά. Αν συμβεί αυτό, επικοινωνήστε με το γιατρό σας, επειδή μπορεί να χρειάζεστε κάποιο φάρμακο για τη ναυτία. Δεν θα πρέπει να σταματάτε απότομα το Clozapine. Να συμβουλεύεστε πάντοτε το γιατρό που γράφει τη συνταγή σας ή φαρμακοποιό για τις οποιεσδήποτε ανησυχίες που έχετε

18 ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ CLOZAPINE Παρενέργεια Η ακοκκιοκυττάρωση είναι μια πάθηση του αίματος όπου ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων μπορεί να μειωθεί. Αυτό είναι σημαντικό επειδή αυτά τα λευκά αιμοσφαίρια χρειάζονται για την καταπολέμηση των λοιμώξεων. Μυοκαρδίτιδα είναι μια πάθηση όπου ο καρδιακός μυς παθαίνει φλεγμονή ή πρήζεται. Κρίσεις ή παροξυσμοί μπορεί να συμβούν σε οποιοδήποτε στάδιο της θεραπείας και συχνά σχετίζονται με τη δόση ή αύξηση της δόσης. Διαβήτης, όπου το ποσοστό ζάχαρου στο αίμα σας είναι υψηλό. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΥΠΝΟΥ Θεραπεία Δεν υπάρχει κανένας τρόπος για να γνωρίζουμε ποιος κινδυνεύει να παρουσιάσει ακοκκιοκυττάρωση. Όμως, με τακτικές εξετάσεις αίματος μπορεί να εντοπιστεί έγκαιρα. Αν η clozapine σταματήσει το συντομότερο δυνατόν, ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων θα επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα. Αν παρουσιάσετε ταχυκαρδία ή αρρυθμία που αισθάνεστε ακόμη κι όταν ξεκουράζεστε, και συνοδεύεται με γρήγορη αναπνοή, δύσπνοια, πόνο στο στήθος ή ζαλάδα ή ελαφρά ζάλη, επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας ή πηγαίνετε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του πλησιέστερου νοσοκομείου σας. Μπορεί να χρειαστεί να σας παραπέμψουν σε καρδιολόγο. Επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας ή πηγαίνετε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του πλησιέστερου νοσοκομείου σας όταν συμβούν οι κρίσεις. Η δόση σας clozapine μπορεί να χρειαστεί να μειωθεί ή μπορεί να χρειαστείτε φάρμακα για τον έλεγχο των κρίσεων. Επικοινωνήστε αμέσως με το γιατρό σας αν έχετε οποιαδήποτε συμπτώματα απώλειας ελέγχου του ζαχάρου στο αίμα όπως υπερβολική δίψα, ξηροστομία και ξηροδερμία, εξάψεις, απώλεια όρεξης ή ούρηση μεγάλης ποσότητας ούρων. ΚΑΝΟΝΙΚΟΣ ΥΠΝΟΣ Stage 2 Κατά μέσο όρο, οι ενήλικες κοιμούνται 6-8 ώρες ανά 24ωρο. Τα νήπια κοιμούνται περισσότερο, Stage 3 το ίδιο και οι έφηβοι. Καθώς μεγαλώνουμε χρειαζόμαστε λιγότερο ύπνο. Ο κανονικός Stage 4 μας κύκλος ύπνου μοιάζει κάπως με το σχεδιάγραμμα αυτό. Τα Στάδια 1-4 είναι τα στάδια με αυξανόμενο Time (h) βαθύ ύπνο. Ο ύπνος REM (Rapid Eye Movement Ταχεία Κίνηση Ματιών) αναφέρεται στις Ταχείς Κινήσεις Ματιών που συμβαίνουν. Λέγεται επίσης παράδοξος ύπνος επειδή οι μύες είναι τελείως χαλαρωμένοι αλλά ο εγκέφαλος είναι ακόμη σε εγρήγορση. Τα περισσότερα όνειρα συμβαίνουν κατά τον ύπνο REM. Awake Περίπου το ένα τρίτο της ζωής μας κοιμόμαστε, παρόλα αυτά όμως πολύ λίγα πράγματα καταλαβαίνουμε σχετικά με το σκοπό του ύπνου. Μελέτες δείχνουν ότι αν οι άνθρωποι στερούνται ύπνου, τείνουν να τον συμπληρώνουν κυρίως με ύπνο REM (ύπνος ονείρων). Έτσι, αντί ο ύπνος REM REM Stage 1 REM Non-REM

19 να βρίσκεται στο ανώτατο σημείο κατά τις πρωινές ώρες, τα άτομα που στερούνται ύπνου τείνουν να πέφτουν γρήγορα σε ύπνο REM που λέγεται μειωμένη λανθάνουσα κατάσταση REM. ΑΫΠΝΙΑ Ο τεχνικός όρος για τον κακό κύκλο ύπνου είναι αϋπνία. Συνήθως το βλέπουμε απ την πλευρά του ατόμου που υποφέρει. Αν το άτομο πιστεύει ότι ο ύπνος του είναι ανεπαρκής ή μη φυσιολογικός τότε θεωρείται ότι έχει αϋπνία. Περίπου το ένα τρίτο των ενήλικων αναφέρουν ότι έχουν αϋπνία σε κάποια περίοδο κάθε χρόνου και περίπου οι μισοί αυτών των ανθρώπων θεωρούν το πρόβλημά τους σοβαρό. Οι διαταραχές στον ύπνο αυξάνονται με την ηλικία και είναι πιο συνηθισμένο σε γυναίκες απ ότι σε άντρες. Παρόλο που είναι συνηθισμένη, πολλοί άνθρωποι δεν ζητούν βοήθεια για την αϋπνία, γι αυτό συχνά δεν γίνεται καμία θεραπεία. Η αϋπνία συχνά είναι σημάδι ότι κάτι άλλο πάει στραβά στη ζωή του ατόμου. Όμως, μερικές φορές είναι απλά μέρος του τρόπου ζωής τους, για παράδειγμα: Διαταραχή ύπνου εργαζόμενων με βάρδιες Σύνδρομο ταξιδιωτών μεγάλων αποστάσεων (Jet lag) Ακανόνιστος κύκλος ύπνου/ ξυπνήματος Διαταραχές ύπνου λόγω χρήσης αλκοόλ ή άλλων ναρκωτικών (πχ. διεγερτικών όπως αμφεταμίνες) Σε άλλες περιπτώσεις, η αϋπνία μπορεί να οφείλεται σε κάποιον αγχωτικό παράγοντα της ζωής, όπως κάποιο διαγώνισμα, συνέντευξη για δουλειά, ή στρες στη δουλειά. Συνήθως αυτά τα προβλήματα είναι μικρής διάρκειας (<1 εβδομάδα) και αποκαθίστανται από μόνα τους με φυσικό τρόπο ή απαιτείται βραχυπρόθεσμη θεραπεία (βλέπε θεραπείες παρακάτω). Μερικές φορές αν το στρες είναι πιο έντονο (πχ πένθος) μπορεί να διαρκέσει περισσότερο (1-3 εβδομάδες). Και πάλι η θεραπεία είναι για τα συμπτώματα. Πιο προβληματικές είναι οι μακροπρόθεσμες διαταραχές ύπνου (>1 μήνα). Αυτές μπορεί είναι: ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΕΣ Σύνδρομο Άπνοιας στον ύπνο Συνήθως σε υπέρβαρα άτομα, όταν οι αεραγωγοί κλείνουν κατά τον ύπνο στο στάδιο REM, οδηγώντας σε ροχαλητό, ξαφνικό συχνό ξύπνημα τη νύχτα και νύστα την ημέρα. Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών Δυσκολία στον ύπνο επειδή το άτομο αισθάνεται μια συνεχή ώθηση να κινείται. ή Κατάθλιψη Το άτομο δυσκολεύεται να τον πιάσει ο ύπνος και κυρίως ξυπνά 3-4 ώρες πριν την κανονική ώρα ξυπνήματος. Άγχος Το άτομο δυσκολεύεται να τον πιάσει ο ύπνος και έχει ανήσυχο κουραστικό ύπνο. Μανία Το άτομο αισθάνεται ότι έχει μειωμένη ανάγκη για ύπνο με υπερβολική ενέργεια. Ψύχωση Συχνά έχει ως αποτέλεσμα στην αντιστροφή του κύκλου ύπνου-ξυπνήματος. Κατάχρηση ουσιών Τα διεγερτικά μειώνουν τον ύπνο, το αλκοόλ προκαλεί σύντομο μη ικανοποιητικό ύπνο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Το Ημερολόγιο Ύπνου είναι ένας πολύ χρήσιμος τρόπος για παρακολούθηση του κύκλου του ύπνου. Θα πρέπει να γράφετε τις ώρες που κοιμάστε, την ώρα που πάτε για ύπνο και τυχόν διαστήματα που κοιμάστε την ημέρα. Είναι επίσης χρήσιμο να γράφετε τη χρήση καφεΐνης, γεύματα, αλκοόλ και γυμναστική.

20 ΠΟΛΥΣΩΜΑΤΟΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ (POLYSOMNOGRAPHY) Εκτελείται σε εργαστήρια μελέτης του ύπνου και καταγράφει τα εγκεφαλικά κύματα, κινήσεις των ματιών, κινήσεις των μυών και ροή του αέρα. ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΙΜΑΣΤΕ ΚΑΛΑ Οι γενικές αρχές για να κοιμηθείτε καλά είναι να καθιερώσετε μια τακτική υγιεινή ρουτίνα ημέρας και νύχτας και να σχετίσετε το κρεβάτι σας με τον ύπνο παρά ένα μέρος που μένετε άγρυπνοι. ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ: να έχετε μια τακτική ώρα που πηγαίνετε στο κρεβάτι και να σηκώνεστε το πρωί (ακόμη κι αν νυστάζετε) να έχετε ένα σκοτεινό, ήσυχο υπνοδωμάτιο (ή χρησιμοποιήστε σκίαστρα για τα μάτια και ωτοασπίδες) χαλαρώστε πριν πάτε για ύπνο (κάντε ζεστό μπάνιο, ακούστε απαλή μουσική, κάντε χαλάρωση) πιείτε ρόφημα με ζεστό γάλα ή τσάι βοτάνων πριν πάτε για ύπνο το βράδυ αν είστε άγρυπνοι για πάνω από 20 λεπτά, ΣΗΚΩΘΕΙΤΕ απ το κρεβάτι, πηγαίνετε σε άλλο δωμάτιο, κάντε κάτι χαλαρωτικό, μετά επιστρέψτε στο κρεβάτι. Επαναλάβετε αν είναι αναγκαίο. ΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ: να κοιμάστε την ημέρα να σηκώνεστε αργά το πρωί (ακόμα κι αν νυστάζετε) να πίνετε τσάι/καφέ μέσα στις 6 ώρες πριν πάτε για ύπνο να τρώτε βαριά φαγητά όταν πλησιάζει η ώρα για ύπνο να πίνετε αλκοόλ για να σας βοηθήσει να κοιμηθείτε να μένετε άγρυπνοι στο κρεβάτι για πολλή ώρα να κοιτάτε τηλεόραση στο κρεβάτι να χρησιμοποιείτε το κρεβάτι για ο,τιδήποτε άλλο εκτός από ύπνο και σεξ να γυμνάζεστε εντατικά όταν πλησιάζει η ώρα για ύπνο Οι συγκεκριμένες τεχνικές χαλάρωσης μπορεί να βοηθήσουν. Για παράδειγμα, δοκιμάστε την Προοδευτική Χαλάρωση των Μυών που περιγράφεται παρακάτω: Καθίστε σε μια άνετη καρέκλα σε ήρεμο δωμάτιο, οι πατούσες σας να αγγίζουν το δάπεδο και τα χέρια σας ακουμπάνε χαλαρά πάνω στα γόνατά σας, ΚΛΕΙΣΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΑΣ και ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΕ ΧΑΛΑΡΑ (περίπου 10 αναπνοές το λεπτό) για 3 λεπτά. Μετά από την τρίλεπτη χαλαρή αναπνοή, αρχίστε την άσκηση χαλάρωσης των μυών: σφίξτε κάθε μυϊκή σας ομάδα για 10 δευτερόλεπτα, μετά χαλαρώστε για 10 δευτερόλεπτα, με την παρακάτω σειρά: Χέρια σφίξτε τα χέρια σας σε γροθιά, μετά χαλαρώστε. Κάτω βραχίονες λυγίστε τα χέρια σας στον καρπό, μετά χαλαρώστε. Άνω βραχίονες λυγίστε τα χέρια σας στους αγκώνες, μετά χαλαρώστε. Ώμοι σηκώστε τους ώμους σας, μετά χαλαρώστε. Λαιμός τεντώστε μαλάκα το λαιμό σας προς τα αριστερά, μετά μπροστά, μετά δεξιά, μετά προς τα πίσω με μια αργή κυκλική κίνηση, μετά χαλαρώστε. Μέτωπο και κρανίο σηκώστε τα φρύδια σας, μετά χαλαρώστε. Μάτια κλείστε τα μάτια σας σφιχτά, μετά χαλαρώστε. Σιαγόνας - σφίξτε τα δόντια σας, μετά χαλαρώστε. Στήθος πάρτε βαθιά αναπνοή, μετά εκπνεύστε και χαλαρώστε.. Στομάχι μαζέψτε την κοιλιά σας, μετά χαλαρώστε. Πάνω μέρος της πλάτης μαζέψτε τους ώμους σας προς τα μπροστά, μετά χαλαρώστε. Κάτω μέρος της πλάτης ενώ κάθεστε, λυγίστε τη μέση σας σε απαλό τόξο, μετά χαλαρώστε. Γλουτοί σφίξτε τους γλουτούς σας, μετά χαλαρώστε. Μηροί πιέστε δυνατά τα πόδια σας στο δάπεδο, μετά χαλαρώστε. Γάμπες σηκώστε τα δάκτυλα των ποδιών απ το δάπεδο, μετά χαλαρώστε. Πόδια λυγίστε τα δάχτυλα των ποδιών μαλακά προς τα κάτω, μετά χαλαρώστε.

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Panadol Cold & Flu (500+30) mg δισκία επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο Παρακεταμόλη και Ψευδοεφεδρίνη υδροχλωρική Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός;

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός; Τι είναι ο πυρετός; Η θερμοκρασία του σώματος του παιδιού σας ποικίλει μεταξύ 36,5 και 37,5 o Κ. Πυρετός υπάρχει όταν η θερμοκρασία του σώματος είναι σημαντικά υψηλότερη από το κανονικό όταν η θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

Β. ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Β. ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Rivastigmine/Generics 1,5 mg σκληρά καψάκια Rivastigmine/Generics 3 mg σκληρά καψάκια Rivastigmine/Generics 4,5 mg σκληρά καψάκια

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Αν δεν έχετε δει ποτέ κάποιον να πεθάνει ίσως να φοβόσαστε για το τι θα συμβεί, αλλά η στιγμή του θανάτου είναι συνήθως γαλήνια. Αυτό το φυλλάδιο είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι τροποποιήσεις της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία.

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία. Οδηγός καλού ύπνου 2 Συμβουλές Είναι σημαντικό να κοιμάστε το βράδυ και να ξυπνάτε το πρωί περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα. Έτσι, το σώμα σας συντονίζεται με το ωράριο ύπνου και απολαμβάνετε έναν επαρκή

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Η υπέρταση είναι ένα από τα συνηθέστερα και σπουδαιότερα προβλήματα υγείας. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο (σχεδόν

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ DERMIZIN 10 mg/ml Cetirizine Dihydrochloride Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. - Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας πρωτοβουλίας που ανήκει στο Πρόγραμμα κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών - «αντι-στίγμα» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος 1.1 Ονομασία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος TRIVASTAL 50 mg, δισκία παρατεταμένης αποδέσμευσης 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Πιριβεδίλη Έκδοχα: Πυρήνας: Πολυβιδόνη,

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Oνομασία: CLOPIXOL ΑCUTARD 1.2 Σύνθεση: Δραστική ουσία: Zuclopenthixol acetate (Ζουκλοπενθιξόλη) Έκδοχα: Triglycerides, medium-chain

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative National Community Education Initiative Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα Facts about morphine and other opioid medicines in palliative care Greek Για ποιο θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA

Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA Σημαντικά θέματα για την ασφάλεια κατά τη θεραπεία με GILENYA Ο γιατρός σας θα σας ζητήσει να παραμείνετε σε κατάλληλα εξοπλισμένη κλινική για 6 ή περισσότερες ώρες μετά από τη λήψη της πρώτης δόσης ώστε

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν πάρετε το Naramig

2. Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν πάρετε το Naramig ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 2,5 mg επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο Ναρατριπτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης πριν αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο.

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Μέλι και κανέλα: Ο «φόβος» και «τρόμος» των φαρμακοβιομηχανιών...διαβάστε ποιες ασθένειες θεραπεύει το μείγμα μελιού και κανέλας

Μέλι και κανέλα: Ο «φόβος» και «τρόμος» των φαρμακοβιομηχανιών...διαβάστε ποιες ασθένειες θεραπεύει το μείγμα μελιού και κανέλας Μέλι και κανέλα: Ο «φόβος» και «τρόμος» των φαρμακοβιομηχανιών...διαβάστε ποιες ασθένειες θεραπεύει το μείγμα μελιού και κανέλας Το μέλι παράγεται στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Είναι το μόνο τρόφιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ZINOCEPT 10 mg Επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία. (Donepezil Hydrochloride)

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ZINOCEPT 10 mg Επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία. (Donepezil Hydrochloride) ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ZINOCEPT 5 mg Επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία ZINOCEPT 10 mg Επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία (Donepezil Hydrochloride) Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Crestor 5 mg, 10 mg, 20 mg και 40 mg δισκία (rosuvastatin)

Crestor 5 mg, 10 mg, 20 mg και 40 mg δισκία (rosuvastatin) ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Crestor 5 mg, 10 mg, 20 mg και 40 mg δισκία (rosuvastatin) Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φυλλάδιο πριν αρχίσετε να παίρνετε το Crestor - Φυλάξτε αυτό το φυλλάδιο. Ίσως χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ιογενής γαστρεντερίτιδα; Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια εντερική λοίμωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 1 mg/ml σιρόπι Λοραταδίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη

Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για τον Χρήστη CLARITYNE 10 mg δισκία Λοραταδίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Είναι γνωστό το πρόβλημα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Με τα χρόνια παρουσιάζεται ραγδαία αύξηση των θυμάτων που εθίζονται σε εξαρτισιογόνες ουσίες. Πιο συγκεκριμένα,τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 14 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ OMNIC TOCAS 0,4 mg δισκία παρατεταμένηςαποδέσμευσης Υδροχλωρική Ταμσουλοζίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Περιέχει όλες τις σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τη θεραπεία σας. Εάν έχετε περαιτέρω

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Πώς είναι η υγεία σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Πώς είναι η υγεία σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Πώς είναι η υγεία σου; Ενότητα: Σώμα, υγεία (3 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4-6 ώρες (2-3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστική ουσία είναι το zolmitriptan.τα δισκία Zomig περιέχουν 2.5 mg zolmitriptan.

Η δραστική ουσία είναι το zolmitriptan.τα δισκία Zomig περιέχουν 2.5 mg zolmitriptan. ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ZOMIG 2.5 mg TABLETS Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε αυτό το φυλλάδιο. Ίσως χρειαστεί να το διαβάσετε ξανά.

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 Τι είναι η ινομυαλγία; 2 Τα συμπτώματα της ινομυαλγίας 3 Ινομυαλγία και χρόνια ή μεταιϊκή κόπωση 3 Τι προκαλεί την ινομυαλγία; 4 Η ινομυαλγία μπορεί να αντιμετωπιστεί 5 Πως αντιμετωπίζεις

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρώτοι μήνες του μωρού μου

Οι πρώτοι μήνες του μωρού μου ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Καθηγητής Παιδιατρικής 12 Οι πρώτοι μήνες του μωρού μου Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι νέοι γονείς Αγαπητοί φίλοι/φίλες Ήρθε η ώρα να αναλάβετε τον πιο σημαντικό και πιο υπεύθυνο

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ FLECARDIA 50, 100, 150 και 200 mg καψάκια παρατεταμένης αποδέσμευσης, σκληρά flecainide acetate Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Σουµατριπτάνη

Ηλεκτρική Σουµατριπτάνη Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για το χρήστη SUMATRIPTAN/GENERICS 50 mg & 100 mg επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία Ηλεκτρική Σουµατριπτάνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Msc ΚΡΗΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών Τηλ. 210 8995614, κιν.

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Msc ΚΡΗΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών Τηλ. 210 8995614, κιν. Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Msc ΚΡΗΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών Τηλ. 210 8995614, κιν. 6992519192 Ονοµατεπώνυµο:... Ηµερ. συµπλήρωσης ερωτηµατολογίου:... Διεύθυνση:..

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ IRBEPRESS PLUS ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ 2. ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΠΡΙΝ ΝΑ ΠΑΡΕΤΕ ΤΟ IRBEPRESS PLUS

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ IRBEPRESS PLUS ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ 2. ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΠΡΙΝ ΝΑ ΠΑΡΕΤΕ ΤΟ IRBEPRESS PLUS ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS PLUS 150 mg/12,5 mg, 300 mg/12,5 mg δισκία 300 mg/25 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Ιρβεσαρτάνη / Υδροχλωροθειαζίδη Διαβάστε προσεκτικά

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ»

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» Ι ΑΣΚΟΥΣΑ:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΠΑΡΑΣΧΟΥ ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΛΑΡΙΣΑ 2009-06-17 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009

Διαβάστε περισσότερα