Αναλυτές αερίων αίματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναλυτές αερίων αίματος"

Transcript

1 Ανασκόπηση Αναλυτές αερίων αίματος ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΕΛΗΒΟΡΙΑ-ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ, ΔΑΝΑΗ ΚΑΖΗ Κλινικός Χημικός, Κλινικός Χημικός Εικόνα 1. W. B. O' Shaugh nessy Κύρια σημεία: η πρώτη αναφορά σχετικά με τις διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας στα νεώτερα χρόνια ήταν ενός γιατρού στην Αγγλία, κατά τη διάρκεια επιδημίας χολέρας, που το 1831 διαπιστώνει απώλεια διττανθρακικών και ηλεκρολυτών από το αίμα των ασθενών του, ανεύρεσή τους στις κενώσεις τους και μεγάλη αφυδάτωση (Μεταβολική Οξέωση). Η πρώτη φορά που οργανώνεται η συστηματική αντιμετώπιση των αναπνευστικών διαταραχών στην Ελλάδα είναι το 1959, από την ιατρό Σαπφώ Μαγκριώτη που οργανώνει το πρώτο Αναπνευστικό Κέντρο και αργότερα την πρώτη ΜΕΘ. Την επόμενη χρονιά οργανώνεται το πρώτο συστηματικό Εργαστήριο Οξεοβασικής Ισορροπίας στο πιο πάνω Κέντρο και μετράται για πρώτη φορά στην Ελλάδα το ph αρτηριακού αίματος. Για την καλή δειγματοληψία σημασία έχουν: η επιλογή σωστής σύριγγας, η χρήση σωστής αναλογίας ηπαρίνης-αίματος, η απομάκρυνσή των φυσσαλίδων, η καλή ανάδευση του δείγματος αμέσως μετά τη λήψη του. Ιστορική διαδρομή Η ιστορία της Οξεοβασικής Ισορροπίας και οι διαταραχές της είναι τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος, όπως οι περισσότερες α- σθένειες. Στα νεώτερα όμως χρόνια η παλαιότερη περιγραφή που αναφέρεται είναι του ιατρού W. B. O Shaughnessy (εικόνα 1). Αυτός έγραφε στον εκδότη του Lancet, την 29η Δεκεμβρίου , κατά την επιδημία χολέρας στην Αγγλία, ότι διαπιστώνει απώλεια των «carbonate de soda» στο αίμα των αρρώστων του, εμφάνισή τους στις διαρροϊκές κενώσεις τους -όπου και τα μετρά- και απώλεια neutral saline ingredients -δηλαδή ηλεκτρολυτών- δίνοντας ταυτόχρονα ποσοτική μέτρηση του βαθμού αφυδάτωσης των αρρώστων αυτών. Σήμερα αναγνωρίζουμε τυπική Μεταβολική Οξέωση. Στη διάρκεια της ίδιας επιδημίας ο Dr Latta εφαρμόζει τις παρατηρήσεις του Ο Shaughnessy για τη θεραπεία μίας γυναίκας σε προθανάτια κατάσταση και επιτυγχάνει την επιβίωσή της χορηγώντας της ενδοφλεβίως σε διάστημα 10 ωρών, σε τρεις δόσεις, σύνολο 10 λίτρων υγρών που περιείχαν αλκαλικά άλατα - προφανώς χλωριούχο Νάτριο και ανθρακικά ή διττανθρακικά άλατα 2. Το 1877, ο Watter προκάλεσε σε κουνέλια πειραματική δηλητηρίαση με HCI, μέτρησε το CO 2 στο αίμα και παρατήρησε ότι στα θανατηφόρα περιστατικά το CO 2 εξαφανίζεται από το αίμα και ότι προκαλείται υπέρπνοια. Το 1883 ο E. Stadelmann 3 διαπιστώνει μεγάλη έκκριση αμμωνίας στο διαβητικό κώμα και εμφάνιση οργανικού οξέος στα ούρα. Ο Ο. Minkowski, το αναγνωρίζει ότι το οξύ είναι το β-υδροξυβουτυρικό και το 1899 ο Α. Magnus-Levy 5 το μετρά στο αίμα ασθενών με διαβητικό κώμα και παρατηρεί ότι το ευρισκόμενο ποσό είναι ανάλογο προς το ποσό του HCI με το οποίο εικοσιδύο χρόνια νωρίτερα ο Walter προκαλούσε θανατηφόρο δηλητηρίαση στα κουνέλια του. Κάνοντας ανάλογες παρατηρήσεις και α- κολουθώντας παρόμοιο σκεπτικό, οι A. W. Sellards 6 το 1910 στη Μανίλα (Φιλιππίνες) και L. Rogers 7 το 1916 στις Ινδίες, σε αντίστοιχες επιδημίες χολέρας, χορηγούν ενδοφλεβίως μεγάλες ποσότητες διαλυμάτων διττανθρακικών αλάτων νατρίου, καλίου, ασβεστίου και NaCl, με πολλή επιτυχία. Εργασίες στο πεδίο της Φυσικοχημείας προσπαθούν, εν τω μεταξύ, να φωτίσουν τους μηχανισμούς του οξεοβασικού ισοζυγίου. Ο L. J. Henderson (εικόνα 2) ανακαλύπτει την ρυθμιστική ικανότητα του ανθρακικού οξέος στη Βιολογία, αποδεικνύει τη σημασία των διττανθρακικών ως αλκαλική παρακαταθήκη του οργανισμού έναντι των ο- ξέων και το εφαρμόζοντας το Νόμο της Δράσεως των Μαζών στη διάσταση του ανθρακικού οξέος, δίνει τη γνωστή, με το ό- νομα «εξίσωση Henderson», σχέση : ch 2 CO 3 ch + = k chco 3 - Την ίδια χρονιά (1909) ο S.P.L. Soerensen 9 εισάγει το ηλεκτρόδιο υδρογόνου στη Βιοχημεία και τη χρήση της έννοιας (και του συμβόλου) του ph, και αναπτύσσει τη σημασία του στις ενζυμικές αντιδράσεις. Το 1910, ο K. A. Hasselbalch 10 (εικόνα 3) ατασκευάζει ένα ηλεκτρόδιο υδρογόνου που μπορεί να δουλέψει και με την παρουσία CO 2 και το 1912, σε συνεργασία με τον C. Lundsgaard 11, μετράει για πρώτη φορά το ph του αίματος! Το 1915, ο Hasselbalch και ο S.A. Gameltoft 12 αποδεικνύουν την επιρροή της αναπνοής πάνω στη διαμόρφωση του ph, παρατηρούν τη μείωση του CO 2 με την αύξηση της αναπνοής όταν ελαττώνονται τα διττανθρακικά και την επιστροφή του ph στο 7,40. Έτσι, τότε εισάγουν τις έννοιες των αντισταθμισμένων και μη αντισταθμισμένων διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας, που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα. Το 1916 ο Hasselbalch 13 μετατρέπει την εξίσωση του Henderson σε λογαριθμική μορφή και έτσι χρησιμοποιείται έως σήμερα: είναι η γνωστή «εξίσωση Henderson- Hesselbalch». Το 1914 οι J. Christiansen, C. G. Douglas και J.S. Haldane 14 δημοσιεύουν την περίφημη εργασία τους όπου αποδεικνύουν ότι το οξυγονωμένο αίμα μεταφέρει, υπό σταθερή μερική τάση διοξειδίου του άνθρακος (PCO 2 σταθ.), λιγότερο ποσό ολικού CO 2. Αυτό είναι το φαινόμενο Haldane. Είναι η άλλη όψη του φαινομένου Bohr ( Bohr effect , C. Bohr, K.A. Hasselbalch, A. Krogh 15 ) που περιγράφει την ευκολότερη αποδέσμευση του Οξυγόνου από την HbO 2 κατά την αύξηση του CO 2. 43

2 Εικόνα 2. Ο Ηenderson. Εικόνα 3. Ο Hasselbalch. Το 1892 ο J.S. Haldane κατασκευάζει τον πρώτο τύπο της περίφημης συσκευής του για την μέτρηση των αερίων O 2 και CO 2, το 1917 ο D.D. Van Slyke 16 κατασκευάζει την ογκομετρική συσκευή του για μέτρηση ο- λικού CO 2 στο πλάσμα και το 1924 δίνει τη γνωστή σε όλους μανομετρική του συσκευή 17, στην οποία μετρώνται ολικό CΟ 2 και O 2 σε πλήρες αίμα*. Έκτοτε διάφορες τροποποιήσεις αυτών των συσκευών ή άλλες προτάσεις εξυπηρέτησαν τις μετρήσεις των αερίων σε πλάσμα ή αίμα Τέλος, σημαντικό βήμα επιτελέστηκε το 1923, ό- ταν η P.T. Kerridge εισάγει στη Βιοχημεία τη χρήση του ηλεκτροδίου υάλου για τον προσδιορισμό του ph. Η δεκαετία του 50 ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της τεχνολογίας ως προς την εργαστηριακή διερεύνηση της οξεοβασικής κατάστασης. Κάτω από την πίεση της έκρηξης μιας επιδημίας, της πολυομυελίτιδος, όπως της χολέρας στα τέλη του 19ου αιώνα, προβληματισμοί και τεχνολογία έβαλαν τις βάσεις για τους σύγχρονους αναλυτές αερίων αίματος. Το 1953 ο L.C. Clark, Jr, βασιζόμενος στις εργασίες του Jaroslave Heyrovsky που το εφεύρε την πολαρογραφική μέθοδο αναλύσεως**, κατασκευάζει το πρώτο πολαρογραφικό ηλεκτρόδιο, που τελειοποιεί τις επόμενες χρονιές και φέρει μέχρι σήμερα το όνομά του: «ηλεκτρόδιο Clark» 23. Την ίδια χρονιά (1953), ο R.W. Stow εφευρίσκει το πρώτο ηλεκτρόδιο για την άμεση μέτρηση της PCO Αυτό το ηλεκτρόδιο τελειοποιείται από τον J.W. Severinghaus 25 το 1956 και φέρει έκτοτε το όνομά του: «ηλεκτρόδιο Severinghaus». Την ίδια περίοδο, στη Δανία, ο Poul B. Astrup, πιεσμένος από την ανάγκη συχνών μετρήσεων ph και αερίων αίματος για την παρακολούθηση των ασθενών υπό τεχνητή αναπνοή, κατασκευάζει την πρώτη του συσκευή ταχείας μετρήσεως ph και αερίων αίματος (Astrup Macro-Equipment): εφαρμόζει μέθοδο εξισορρόπησης, μετρά άμεσα αναερόβια το pη του αίματος και έμμεσα το CO 2 combining power και PCO 2 στο πλάσμα. Χρόνος μέτρησης : 15 λεπτά έναντι των 55 έως 70 λεπτών της μέτρησης με την συσκευή Van Slyke, που εξ άλλου δεν μετρούσε παρά μόνο ολικό Ο 2 και ολικό CO 2 (για να υπολογιστεί η PCO 2 και η chco3 - χρειαζόταν η γνώση του pη από ξεχωριστό pημετρο και η εφαρμογή της εξίσωσης Henderson-Hasselbalch). Στη συνέχεια ο Astrup βελτιώνει τη μέθοδο αυτή 26 και τελικά σχεδιάζει τη συσκευή Astrup Micro- Equipment για την εφαρμογή της μεθόδου των τριών ph που προτείνει το Χρόνος μέτρησης 5 λεπτά. Η εμπορική εφαρμογή των ηλεκτροδίων * Το 1959 υπήρχε στο Λαϊκό Νοσοκομείο μια μανομετρική συσκευή Van Slyke στο Εργαστήριο της Α Παθολογικής Προπαιδευτικής Κλινικής του Καθηγητού Ν. Τσαμπούλα και μια ογκομετρική στο Βιοχημικό Εργαστήριο, που την εχειρίζετο ο ίδιος ο τότε Διευθυντής του, Ηλίας Μπέζος. Συσκευή Van Slyke υπάρχει ακόμα στο Εργαστήριό μας, σε καλή κατάσταση. Χρησιμοποιείται για μέτρηση ολικού Ο 2, για τον έλεγχο της αξιοπιστίας του ολικού Ο 2 (ct O 2 ) που δίνουν οι αυτόματοι αναλυτές. ** Το 1959 ο Hans Bartels, στο Tubingen, Γερμανίας, τελειοποιούσε το πολαρογραφικό ηλεκτρόδιο σταγόνος Hg (quicksilber electrode), ως ηλεκτρόδιο αναφοράς για τον έλεγχο του ηλεκτροδίου του Clark. *** Το Εργαστήριο αυτό φέρει σήμερα το όνομα Ειδικό Βιοχημικό Εργαστήριο Ελέγχου της Αναπνοής. για τον άμεσο προσδιορισμό της PCO 2 και της PO 2, μετά την τελειοποίησή τους, οδηγεί στην κατασκευή αυτομάτων αναλυτών. Ήδη από το τέλος της δεκαετίας του 60, κυρίως όμως από την αρχή της δεκαετίας του 70, η αγορά κατακλύζεται από αυτόματους αναλυτές αερίων αίματος μερικοί από τους οποίους είναι τόσο καλών προδιαγραφών που λύνουν κατά τον κομψότερο και πλέον αποτελεσματικό τρόπο το πρόβλημα της άμεσης και ταχύτατης μέτρησης των αερίων αίματος. Ελλάδα, 1958! Η επιδημία πολυομυελίτιδος κτυπά την πόρτα μας και γρήγορα εξαπλούται σε όλη την επικράτεια, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα παιδιά πεθαίνουν, 6-7 την ημέρα. Ο Ερυθρός Σταυρός στρατολογεί γιατρούς και νοσηλεύτριες που αποστέλλει στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων στην Αγία Βαρβάρα Αττικής, όπου στήνεται το στρατηγείο για την καταπολέμηση της συμφοράς. Επί κεφαλής τίθεται ο τότε Διευθυντής του Νοσοκομείου και η αντιπρόσωπος του Ερυθρού Σταυρού, ιατρός Σαπφώ Μαγκριώτη. Ο Σουηδικός Ερυθρός Σταυρός βοηθά ποικιλοτρόπως, αλλά εκτός των υπολοίπων σοβαρών δυσκολιών, ματαίως αναζητάται στα νοσοκομεία της Αθήνας ένα οργανωμένο εργαστήριο, ένα phμετρο έστω, για μέτρηση αερίων αίματος. Το μόνο που υπάρχει σε 2 ή 3 νοσοκομεία είναι από μία μανομετρική συσκευή Van Slyke που δεν είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν την κατάσταση. Μετά την αποδρομή της επιδημίας, η Σαπφώ Μαγκριώτη οργανώνει το πρώτο στην Ελλάδα Κέντρο για τη συστηματική α- ντιμετώπιση της αναπνευστικής ανεπάρκειας και την εφαρμογή της αναπνευστικής ανάνηψης. Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας, η εκ των συγγραφέων αυτού του άρθρου Β. Δεληβοριά-Ιωαννίδου, αποστέλλεται το 1959 στο εξωτερικό και κατά την επιστροφή της οργανώνει εργαστήριο για τον βιολογικό έλεγχο της αναπνοής*** και μετρά, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ph αρτηριακού αίματος τον Απρίλιο του 1960 σε συσκευή Astrup Macro-Equipment που συνδέεται με pημετρο συνεχούς ρεύματος (αρχή γέφυρας Weatstone). Το Εργαστήριο έχει προμηθευτεί από το 1959 τη συσκευή Macro-Astrup και το phμετρο τύπου 4b, συνεχούς ρεύματος, και τα δύο του οίκου Radiometer, Δανίας, και το Haemoreflector (αιμοανακλαστής) του οίκου KIPP & ZONEN, Ολλανδίας στο οποίο μετράται φωτομετρικά ο % κορεσμός της αιμοσφαιρίνης σε οξυγόνο (HbO 2 %). Το 1960 προμηθεύεται συσκευή Van Slyke, του οίκου Gallenkamp, Αγγλίας και συσκευή για μέτρηση Standard Bicarbonate. Αυτή η τε- 44

3 λευταία δε δούλεψε ποτέ ως τέτοια, χρησιμοποιήθηκε όμως ως ιδανικό υδατόλουτρο για την κυκλοφορία ύδατος 37 ο C στον μανδύα που περιέβαλε το σύνθετο ηλεκτρόδιο υάλου-καλομέλανος της συσκευής Astrup Macro-Equipment. To 1962 προμηθεύεται, σχεδόν ταυτόχρονα με το Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας την περίφημη συσκευή Astrup Micro-Equipment ( μέθοδος των τριών ph ), που για περισσότερο από μια δεκαετία έχει επικρατήσει παγκοσμίως ως η ακριβέστερη και ταχύτερη μέτρηση-εκτίμηση της οξεοβασικής κατάστασης του οργανισμού. Από αυτόν τον χρόνο και από τον επόμενο, λίγα νοσοκομεία της Αθήνας αλλά και της Θεσσαλονίκης, εξοπλίζονται με όμοια ή με αντίστοιχα συστήματα. Εν τούτοις, από όλη την επικράτεια έρχονται, στην αρχή λίγα, αργότερα περισσότερα, δείγματα αρτηριακού αίματος που ταξιδεύουν μέσα σε παγόνερο με κομμάτια πάγου, σε κουτιά ή σε πλαστικές σακκούλες, για μέτρηση αερίων αίματος στο Ειδικό Βιοχημικό Εργαστήριο του Νοσοκομείου «ΣΩΤΗΡΙΑ». Με την πάροδο των ετών, τα δείγματα αυτά φυσικά λιγοστέψαν και τελικώς σταματήσαν να έρχονται, αφού πλέον μηχανήματα, γνώσεις και τεχνικές άρχισαν να γίνονται κτήμα όλο και περισσοτέρων επιστημόνων. Στα μέσα της 10ετίας του 70 εμφανίζονται στην Ελληνική αγορά τα πρώτα ηλεκτρόδια αμέσου μετρήσεως των PCO2 και PO2, και στη συνέχεια οι πρώτοι αυτόματοι αναλυτές αερίων αίματος. Ένας από αυτούς δουλεύει ακόμα στο εργαστήριό μας από το 1977 και ίσως να υπάρχουν και άλλοι σε άλλα εργαστήρια. Η εποχή των αναλυτών αερίων αίματος ξεκινά πλησίστια. Περιγραφή Αναλυτών Αερίων Αίματος Από τα πρώτα παλιά συστήματα μετρήσεως του οξυγόνου, του διοξειδίου του άνθρακος και του ph στο αίμα - συσκευές Van Slyke (ογκομετρική, μανομετρική), συσκευές Ηaldane, συσκευή Scholander, αιμοανακλαστές KIPP & ZONEN κ.λπ.- φθάσαμε, στις αρχές της 10ετίας του 60 στους πρώτους πειραματικούς αυτόματους αναλυτές και στα μέσα της 10ετίας του 70, όπως α- ναφέρθηκε πιό πάνω, κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτοι εμπορικοί αυτόματοι α- ναλυτές, η αρχή των οποίων δε διαφέρει από τους σημερινούς. Στις 10ετίες που ακολούθησαν προσετέθησαν κάποιες υπολογιζόμενες παράμετροι, έγινε εφικτή η μέτρηση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης και η μέτρηση ηλεκτρολυτών με την ενσωμάτωση μικροσυστημάτων, που αντικατέστησαν τα ξέχωρα αυτόματα συστήματα μέτρησης. Εικόνα 4. Σύγχρονος αναλυτής αερίων αίματος. Με την πρόοδο της πληροφορικής, εισήχθησαν προγράμματα καθαρισμού, βαθμονόμησης, ελέγχου καλής λειτουργίας, διαγνώσεως λαθών και άλλων δευτερευουσών ευκολιών, που όλα μαζί καθιστούν τη μέτρηση αερίων αίματος μια εύκολη πράξη ρουτίνας, υπό την προϋπόθεση ότι εξειδικευμένο προσωπικό διατηρεί τον αυτόματο αναλυτή σε κατάσταση ετοιμότητας (καθαρισμός, βαθμονόμηση, έλεγχος καλής λειτουργίας, εσωτερικός και εξωτερικός έλεγχος ποιότητος). Γενικώς, οι αυτόματοι βιοχημικοί αναλυτές είναι συσκευές σύγχρονης τεχνολογίας με ενσωματωμένο υπολογιστή και συνήθως οθόνη και εκτυπωτή. Στους αναλυτές αερίων αίματος, ο θάλαμος μετρήσεως αποτελείται από ένα τριχοειδικό σωλήνα απ όπου διέρχεται το προς μέτρηση δείγμα και όπου καταλήγουν οι ευαισθητοποιημένες άκρες των ηλεκτροδίων που μετρούν άμεσα τη συγκέντρωση των ι- όντων υδρογόνου, τη μερική πίεση του φυσικώς διαλελυμένου οξυγόνου και τη μερική πίεση του φυσικώς διαλελυμένου διοξειδίου του άνθρακος. Πέραν αυτών των βασικών μετρήσεων, που ειναι προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί μία συσκευή ως Αναλυτής Αερίων Αίματος (ΑΑΑ), υπάρχουν διαβαθμήσεις στον εμπλουτισμό και με άλλες άμεσα μετρούμενες παραμέτρους. Τέτοιες είναι η βαρομετρική πίεση,η Ηb ή Ηt, εκ των ηλεκτρολυτών οι Na +, K +, Cl -, Ca 2+, HbO 2, Hb- CO, Hb-Met και τα τελευταία χρόνια λόγω των άμεσων αναγκών στις ΜΕΘ για άμεσα ταχύτατα αποτελέσματα, προστίθενται ή ενσωματώνονται μικρά συστήματα για μέτρηση σακχάρου ή/και γαλακτικού οξέος. Εκτός από τις μετρούμενες παραμέτρους, υπολογίζονται κυρίως τα ακόλουθα: HbO (μερικοί ΑΑΑ τη μετρούν άμεσα) 2 Περιεκτικότητα του αίματος σε οξυγόνο (ολικό οξυγόνο ή cto 2 ) εφ όσον o αναλυτής μετρά Hb ή εφ όσον η τιμή της Hb εισάγεται Συγκέντρωση διττανθρακικών ιόντων (chco - 3 ), Τυποποιημένα διττανθρακικά (Standard Bicarbonate, St HCO3 - ) Περίσσεια βάσεων (Βase Excess BE). Υπάρχουν όμως και αναλυτές που το πρόγραμμά τους υπολογίζει επίσης: Κυψελιδο-αρτηριακή διαφορά της PO2 (PA-aO 2 ) εφόσον εισαχθεί η PΑO 2 Το λόγο PAO /PAO 2 2 Αρτηριο-φλεβώδη διαφορά Pa-vO2 Την P50 αφού υπολογιστεί η μετακίνησή της καμπύλης κορεσμού-αποκορεσμού της Hb ανάλογα με το ph, PCO 2 και τη θερμοκρασία του ασθενούς εφόσον εισαχθεί Την περίσσεια βάσεων του εξωκυτταρίου υγρού (BE ecf) και Σωρεία άλλων παραμέτρων, τις οποίες ο γιατρός θα αξιολογήσει ή όχι, ανάλογα με την κρίση του για το τί θα του προσφέρει η κάθε μιά από αυτές τις πληροφορίες στην ιατρική του σκέψη. Οι προδιαγραφές των καλών ΑΑΑ είναι κοινές για όλους. Εκτός από τα παραπάνω λειτουργικά χαρακτηριστικά, ένας αναλυτής αερίων αίματος θα πρέπει ακόμα: Να φέρει σύστημα για δυνατότητα εισαγωγής ημερομηνίας, ώρας, ονόματος ή κωδικών ασθενούς και χειριστού, προειδοποιητικό σύστημα και πρόγραμμα διαγνώσεως βλαβών, πρόγραμμα ποιοτικού ελέγχου και πρόγραμμα για επιλογή μονάδων συμβατικών ή μονάδων SΙ Να υπάρχει δυνατότητα αυτόματης, ή κατόπιν επιλογής του χρήστη, βαθμονόμησης ενός και δύο σημείων Να έχει τη μεγαλύτερη κατά το δυνατόν ασφάλεια για την προστασία του χειριστή από τον κίνδυνο μολύνσεως από τα α- πόβλητα Να υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης του αναλυτή με ηλεκτρονικό υπολογιστή ή άλλη συσκευή Η παρακολούθηση της καλής λειτουργίας των ηλεκτροδίων να είναι εύκολη, η αλλαγή των μεμβρανών -αν τα ηλεκτρόδια λειτουργούν με μεμβράνες - να είναι η α- πλούστερη δυνατή, ή η συντήρηση των ηλεκτροδίων εφικτή για ικανό χρόνο λειτουργίας αν είναι ιοντοεπιλεκτικά. Θα πρέπει ακόμα να προσδιορίζεται ο χρόνος ζωής των η- λεκτροδίων (ανάλογα με τον αριθμό μετρήσεων και λόγω φυσιολογικής γήρανσης), η συχνότητα αλλαγής των μεμβρανών και το κόστος των κυριοτέρων αναλωσίμων 45

4 Τέλος ο αυτόματος αναλυτής θα πρέπει να συνοδεύεται από βιβλίο χειρισμού και από βιβλίο συντήρησης και επισκευών (user s manual και service manual). Πολύ σημαντικό είναι, η αντιπροσωπεία της συσκευής να διαθέτει άριστη τεχνική υ- ποστήριξη (service) και να δίνεται εγγύηση καλής λειτουργίας για δύο τουλάχιστον χρόνια και επάρκειας ανταλλακτικών για δέκα τουλάχιστον χρόνια. Οι διαφορές μεταξύ των καλών ΑΑΑ είναι σχεδόν ανύπαρκτες, αλλά, όταν υπάρχουν, αυτές αφορούν κυρίως στην ποιότητα των ηλεκτροδίων, στην ευκολία της συντήρησής τους και στην οργάνωση των σωληνώσεων όπου κυκλοφορεί το δείγμα και τα υγρά καθαρισμού και ποιοτικού ελέγχου (wet section) ώστε να μη βουλώνουν από τα μικροπήγματα του δείγματος. Δυστυχώς, οι κατασκευαστικές εταιρείες, προκειμένου να ανταγωνιστούν στην ποσότητα του απαραιτήτου όγκου δείγματος αίματος, μειώνουν τον αυλό των σωληνώσεων κυρίως του θαλάμου μετρήσεως με αποτέλεσμα το παραμικρό μικροπήγμα να μην μπορεί να περάσει. Οι ΑΑΑ σπάνια χαλάνε από άλλες αιτίες. Τα ηλεκτρονικά και τα μηχανικά τους μέρη είναι προηγμένης τεχνολογίας. Οι ΑΑΑ «βουλώνουν»! Παράκληση στους κατασκευαστές των μηχανημάτων αυτών: Μεγαλώστε τον αυλό των σωληνώσεων απ όπου περνάει το αίμα. Κανένας ποτέ δεν πέθανε γιατί χρειάστηκε να του πάρουν μισό ml αίματος παραπάνω, ακόμα και τα νεογνά. Τα βασικά ηλεκτρόδια ενός ΑΑΑ είναι το ηλεκτρόδιο μέτρησης του ph, το ηλεκτρόδιο μέτρησης της PCO 2 και το ηλεκτρόδιο μέτρησης της PO 2. Αν ο ΑΑΑ μετρά και η- λεκτρολύτες, τότε προστίθενται και τα αντίστοιχα ηλεκτρόδια των ηλεκτρολυτών. Ηλεκτρόδιο μέτρησης ph Το ηλεκτρόδιο μέτρησης ph είναι ηλεκτρόδιο υάλου. Φέρει ειδικά επεξεργασμένη μεμβράνη υάλου (πάχους 1-10μm), της οποίας η μία πλευρά - προς το εσωτερικό του ηλεκτροδίου - έρχεται σε επαφή με διάλυμα γνωστού ph και η άλλη - η εξωτερική - πλευρά βρίσκεται σε επαφή με διάλυμα αγνώστου ph. Τα ιόντα Να + του λεπτού επιφανειακού στρώματος της υάλου, ανταλλάσσονται ποσοτικά με κατιόντα Η + του διαλύματος, με το οποίο αυτή βρίσκεται σε επαφή. Αυτό συμβαίνει και από τις δύο πλευρές της μεμβράνης. Η ανταλλαγή αυτή δημιουργεί μία διαφορά δυναμικού μεταξύ υάλου και εσωτερικού διαλύματος και μία μεταξύ υάλου και εξωτερικού διαλύματος. Κάθε μία από τις δύο αυτές τιμές είναι ανάλογη προς τησυγκέντρωση των ιόντων υδρογόνου που περιέχονται στο αντίστοιχο διάλυμα. Είναι αυτονόητο ότι διαφορετικές συγκεντρώσεις ιόντος υδρογόνου θα σημαίνουν και διαφορετικές τιμές διαφοράς δυναμικού. Το αλγεβρικό ά- θροισμα αυτών των τιμών δίνει τη διαφορά μεταξύ των δύο διαλυμάτων που ευρίσκονται εκατέρωθεν της μεμβράνης. Αυτή η διαφορά δυναμικού (δυναμικό μεμβράνης), είναι ανάλογη προς τη διαφορά των ph των δύο διαλυμάτων: Εμ = R.T.(pHεσωτ. phεξωτ.) / F Εφ όσον το phεσωτ. του εσωτερικού διαλύματος είναι γνωστό, με μέτρηση του δυναμικού Εμ, προσδιορίζεται το άγνωστο phεξωτ. του εξωτερικού διαλύματος Η διαφορά δυναμικού Εμ μετράται δια εμβαπτίσεως δύο μή πολωσίμων ηλεκτροδίων στα δύο διαλύματα - ηλεκτρόδιο καλομέλανος στο εξωτερικό διάλυμα και η- λεκτρόδιο Ag/AgCl στο εσωτερικό διάλυμα - και συνδέσεως τους με όργανο μετρήσεως δυναμικού. Το ηλεκτρόδιο υάλου παρέχει σταθερότητα, αξιοπιστία και επαναληψιμότητα στις μετρήσεις ph υπό σταθερή θερμοκρασία. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του είναι το γεγονός ότι το δυναμικό του τελικά εξαρτάται μόνο από το ph του αγνώστου δείγματος. Ηλεκτρόδιο μέτρησης της μερικής πίεσης CO 2 (PCO 2 ) Το ηλεκτρόδιο μέτρησης PCO 2 διαθέτει δύο μεμβράνες, μία από Teflon (περατή μόνο από αφόρτιστα μόρια και συγκεκριμένα CO 2 ) που έρχονται σε επαφή με το δείγμα και μία μεμβράνη υάλου. Μεταξύ τους υ- πάρχει ηλεκτρολυτικό διάλυμα διττανθρακικών (NaCl/NaHCO 3 ). Το αέριο CO 2 διαχέεται μέσω της μεμβράνης Telfon μέσα στο ηλεκτρολυτικό διάλυμα και ενυδατώνεται δίνοντας κατιόντα υδρογόνου Η + : CO 2 + H 2 O <---> H 2 CO 3 <---> H + + HCO 3 - Όσο περισσότερο αέριο CO 2 υπάρχει στο άγνωστο διάλυμα, τόσο περισσότερο διαλύεται στον ηλεκτρολύτη και επομένως τόσο αυξάνει η συγκέντρωση των ιόντων Η +. Η μεταβολή του ph του εσωτερικού ηλεκτρολυτικού διαλύματος (η οποία εξαρτάται άμεσα από το ποσοστό του CO 2 που διαχέεται μέσω της μεμβράνης Telfon), μετράται με τη βοήθεια της μεμβράνης υάλου με τον τρόπο που αναφέρθηκε προηγουμένως. Εν συνεχεία, με τη χρήση μιας γραμμικής καμπύλης βαθμονόμησης που συσχετίζει τον log PCO 2 με το ph, αυτή η τιμή της μεταβολής του ph αντιστοιχίζεται προς την τιμή της μερικής πίεσης του CO 2 (PCO 2 ) που υπάρχει στο άγνωστο δείγμα. Ηλεκτρόδιο μέτρησης της μερικής πίεσης O 2 (PO 2 ) Η μέθοδος μέτρησης της μερικής πίεσης του οξυγόνου βασίζεται στην αρχή της πολαρογραφίας. Το ηλεκτρόδιο διαθέτει μεμβράνη πολυπροπυλενίου της οποίας η μεν εξωτερική πλευρά βρίσκεται σε επαφή με το δείγμα, η δε εσωτερική πλευρά με ηλεκτρολυτικό ρυθμιστικό διάλυμα φωσφορικών (Na 2 HPO 4, KH 2 PO4, KCl). Μέσα στο διάλυμα αυτό έ- χουν τοποθετηθεί: Ηλεκτρόδιο λευκοχρύσου (Pt) ως κάθοδος και ηλεκτρόδιο Ag/ AgCl ως άνοδος. Εφαρμόζεται συγκεκριμένη τάση πόλωσης (περίπου 630 mv) μεταξύ των δύο ηλεκτροδίων και λόγω αυτής, το οξυγόνο, διαχεόμενο μέσω της μεμβράνης, θα αναχθεί στο ηλεκτρόδιο Pt, οπότε παράγεται ρεύμα: O 2 + 2H + + 4e ---> H 2 O 2 + 2e ---> 2OH - Αν δεν υπάρχουν μόρια Ο 2 στο δείγμα δε γίνεται αναγωγή, επομένως δεν υπάρχει ροή ηλεκτρονίων και άρα δίνεται PO 2 =0. Αν υπάρχουν μόρια Ο 2, τότε έχουμε ροή ηλεκτρονίων (ρεύμα, Ι), η οποία μετράται από το ηλεκτρόδιο και είναι ανάλογη προς τη μερική πίεση του οξυγόνου (ΡΟ 2 ): Ι = S. PO 2. I ο όπου, Ι ο είναι η ένταση του ρεύματος ό- ταν ΡΟ 2 =0 και S είναι συντελεστής ευαισθησίας. Η ευαισθησία του ηλεκτροδίου εξαρτάται από την επιφάνεια επαφής της καθόδου Pt και το ρυθμό με τον οποίο το Ο 2 μπορεί να διαχυθεί στην κάθοδο. Το εύρος των μετρήσεων στο οποίο η ευαισθησία των ηλεκτροδίων ph, PCO 2, PO 2, παραμένει σταθερή - στους πιο σύγχρονους αυτόματους αναλυτές είναι: Για το ph: 6.30 έως 8.00 Για την PCO 2 : 5 έως 200 mmhg Για την PO 2 : 0.0 έως 800 mm Hg. Προϋποθέσεις για σωστή μέτρηση Είναι γνωστό ότι κάθε μέτρηση αερίων αίματος πρέπει να πληρεί τρεις βασικές προϋποθέσεις: Να είναι ταχεία Να είναι αξιόπιστη Η εκτέλεσή της να γίνεται με ευκολία. Οι αυτόματοι αναλυτές έχουν φθάσει σήμερα σε υψηλό βαθμό τελειότητας ως προς την ταχύτητα και την ευκολία εκτέλεσης των μετρήσεων. Όσον αφορά στην αξιοπιστία, γίνεται συνεχώς προσπάθεια βελτίωσης των κριτηρίων που την καθορίζουν. Αυτά τα κριτήρια είναι : 47

5 Εικόνα 5. Ηλεκτρόδιο J.W. Severinghaus. α. Η εξειδίκευση β. Η ακρίβεια γ. Η επαναληψιμότητα δ. Η ευαισθησία Με τον όρο εξειδίκευση εννοούμε ότι η μέθοδος μέτρησης που εφαρμόζεται πρέπει να προσδιορίζει αποκλειστικά και μόνο την ουσία που είναι επιθυμητό να μετρηθεί. Με τον όρο ακρίβεια περιγράφουμε την απόκλιση του αποτελέσματος ενός προσδιορισμού από την πραγματική τιμή της ουσίας που υπάρχει στο δείγμα. Όσο πιο μικρή είναι η απόκλιση, τόσο πιο μεγάλη είναι η ακρίβεια. Η επαναληψιμότητα δίνει το μέτρο της διασποράς των τιμών που παίρνουμε όταν προσδιορίζουμε μια ουσία με μία συγκεκριμένη μέθοδο. Η μέθοδος πρέπει να είναι επαναλήψιμη σε διαφορετικά εργαστήρια, με αντιδραστήρια διαφορετικής προέλευσης όταν εκτελείται από διαφορετικούς αναλυτές και σε διαφορετικές μέρες. Ο όρος ευαισθησία αναφέρεται στη μικρότερη συγκέντρωση ουσίας που μπορεί η μέθοδος να αντιδιαστείλει από το μηδέν (διακριτική ικανότητα). Από αυτές τις παραμέτρους οι βασικότερες που καθορίζουν την αξιοπιστία της μεθόδου είναι η ακρίβεια και η επαναληψιμότητα. Η αξιοπιστία των μετρήσεων εξαρτάται από τις προδιαγραφές κάθε συσκευής και από τον τρόπο λειτουργίας του χρήστη, δηλαδή τον ανθρώπινο παράγοντα. Όσον αφορά τις προδιαγραφές των συσκευών, γίνεται προσπάθεια από τους κατασκευαστές μείωσης των τυχαίων και συστηματικών σφαλμάτων. Τα τυχαία σφάλματα δεν είναι δυνατόν να καθορισθούν. Μπορεί να οφείλονται π.χ. σε απρόβλεπτες αυξομειώσεις της θερμοκρασίας ή της τάσης του ρεύματος, σε μικρές διαφορές στα μήκη κύματος των φωτομέτρων κ.λπ. και η αντιμετώπιση τους είναι δυνατή με στατιστικές μεθόδους. Τα συστηματικά σφάλματα αποδίδονται σε συγκεκριμένες αιτίες, δηλαδή στα όργανα και τα υλικά ανάλυσης, π.χ. μειωμένη ευαισθησία ηλεκτροδίου και απαλείφονται με εξελιγμένες τεχνικές. Ως προς τον ανθρώπινο παράγοντα, γίνεται προσπάθεια μείωσης των λαθών. Λάθη είναι ανωμαλίες που οφείλονται σε συγκεκριμένα αίτια και που μπορούν να διορθωθούν όταν ανακαλυφθεί και εξαλειφθεί η πηγή τους. Τα λάθη αφορούν στην ανάλυση αυτή καθ εαυτή, στη γραμματειακή κάλυψη και στη δειγματοληψία. Αντιμετωπίζονται με τη σωστή εκπαίδευση και την επιλογή καλών συνθηκών εργασίας. Λάθη ανάλυσης Μία ανάλυση δίνει λανθασμένα αποτελέσματα όταν: α. Γίνεται κακός χειρισμός του μηχανήματος β. Η συντήρηση της συσκεής (βαθμονόμηση, καθαρισμός, ανανέωση φθαρμένων τμημάτων) είναι ελλειπής γ. Χρησιμοποιούνται κακής ποιότητας ή ακατάλληλα υλικά δ. Υπάρχουν ουσίες στο δείγμα που επηρεάζουν την τελική μέτρηση (π.χ. μεγάλη συγκέντρωση λιπιδίων επηρεάζει την μέτρηση ph και Hb, ύπαρξη Halothane σε δείγμα αίματος ασθενών που έχουν πάρει αναισθησία επηρεάζει τη μέτρηση της μερικής πίεσης του Ο 2 ). Λάθη γραμματειακής κάλυψης Εννοούμε εδώ τη λανθασμένη ή ελλειπή αναγραφή των στοιχείων του δείγματος (Ονοματεπώνυμο, ημερομηνία και ενδεχομένως ώρα δειγματοληψίας, είδος δείγματος, συνθήκες δειγματοληψίας κλπ). Λάθη δειγματοληψίας Η καλή ανάλυση ξεκινά από την καλή δειγματοληψία Είναι γνωστό ότι για τη μέτρηση αερίων αίματος το δείγμα θα πρέπει να είναι αρτηριακό αίμα χωρίς πρόσμιξη φλεβικού. Καμμιά φορά χρειάζεται φλεβικό αίμα είτε για να διαπιστωθεί ότι κάποιο δείγμα ήταν ή δεν ήταν αμιγές αρτηριακό, είτε γιατί χρειάζεται η πληροφόρηση της αρτηριοφλεβώδους διαφοράς. Συμβαίνει κάποιες αρτηριακές δειγματοληψίες να είναι πολύ δύσκολες και να χρειαστούν 4 και 5 προσπάθειες πριν ληφθεί αρτηριακό αίμα. Η λήψη πρέπει να είναι αναερόβια. Αν παραμείνουν στο δείγμα φυσσαλίδες α- έρος, ανάλογα με το μέγεθός τους θα ε- πηρεάσουν τα αποτελέσματα κυρίως των PCO 2 και ph. Ουσιαστική είναι και η επιλογή σωστής σύριγγας: οι λεπτές σύριγγες είναι ακατάλληλες επειδή αφ ενός μεν δεν μπορεί να γίνει με αυτές σωστή ανάδευση του δείγματος, αφ ετέρου δε, έχει παρατηρηθεί ότι όγκος δείγματος αίματος μικρότερος του ενός ml (<1ml ), ακόμα και σε σωστή σύριγγα, δίνει αμφίβολα αποτελέσματα, για διάφορους λόγους (π.χ. ο λόγος ηπαρίνης-αίματος αυξάνει, η ανάδευση του δείγματος πάλι δεν είναι αποτελεσματική, κ.λπ.). Αμέσως μετά τη δειγματοληψία και την ταχύτατη απομάκρυνση των φυσσαλίδων, η σύριγγα πωματίζεται και το δείγμα αναδεύεται με περιστροφικές κινήσεις (σαν οχτάρια στον αέρα, ποτέ γρήγορες περιστροφικές κινήσεις ανάμεσα στις παλάμες), ώστε να μην δημιουργηθούν μικροπήγματα. Αυτά είναι επικίνδυνα γιατί δε φαίνονται (όπως φαίνεται ένα μεγάλο πήγμα που δημιουργήθηκε π.χ. από έλλειψη ηπαρίνης), περνάνε από τον αυλό (beck) της σύριγγας και ή φράσσουν τις τριχοειδικές σωληνώσεις ή -το χειρότερο- κολλάνε πάνω στις μεμβράνες, αλλάζουν την ευαισθησία τους και ο αναλυτής δίνει λανθασμένα αποτελέσματα. Μηχανική ταλαιπωρία του δείγματος ο- δηγεί σε αιμόλυση (με συνέπεια την μεταβολή του ph προς την όξινη περιοχή, α- φού το ενδοκυττάριο ph είναι μικρότερο) και σε ανομοιόμορφη κατανομή των ερυθροκυττάρων στο δείγμα. Σε ανομοιόμορφη κατανομή ερυθροκυττάρων οδηγεί επίσης και η έλλειψη καλής ανάδευσης πριν την εισαγωγή του δείγματος στον αναλυτή. Και στις δύο περιπτώσεις αποτέλεσμα είναι η λανθασμένη μέτρηση αιμοσφαιρίνης, η οποία χρειάζεται, όπως είναι γνωστό, στον υπολογιστή της συσκευής, για τον καθορισμό του ολικού οξυγόνου και της περίσσειας βάσεων. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο χρόνος μεταξύ δειγματοληψίας και μέτρησης δε θα πρέπει να ξεπερνά τα 15 min αλλιώς το δείγμα πρέπει να αποθηκεύεται σε θερμοκρασία 2-4 ο C με όριο αναμονής τις 3,5-4 ώ- ρες. Όσο μένει στη θερμοκρασία δωματίου δημιουργείται γαλακτικό οξύ και CO 2 από τον μεταβολισμό που συνεχίζεται δαπανώντας το υπάρχον O 2, άρα αλλοιούνται ph, PCO 2 και PO 2 και μόνο εξ αυτού του γεγονότος. Επί πλέον προάγεται η, έ- στω και ελαχίστη, διάχυση από το μεσοδιάστημα του τοιχώματος της σύριγγος και του εμβόλου της, του CO 2, αλλά και του οξυγόνου αν ο ασθενής βρίσκεται σε οξυγονοθεραπεία- η αλγεβρική τιμή του λάθους είναι απρόβλεπτη. 48

6 Συμπέρασμα Ύστερα από όλα όσα αναφέραμε μπορούμε εύκολα να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι πίσω από την «εύκολη εισαγωγή μιας σταγόνας αίματος» στον αναλυτή, υπάρχει μια ολόκληρη σειρά διεργασιών που σκοπό έχει τη σωστή μέτρηση. Ο κατ επάγγελμα εργαστηριακός, αλλά και όποιος περιστασιακά ασχολείται με το Κλινικό Εργαστήριο, γνωρίζει ότι κάθε δείγμα αίματος είναι πολύτιμο υλικό, και ότι από την καλή χρήση του εξαρτάται πολλές φορές η απόφαση του γιατρού. Πίσω από κάθε δείγμα αίματος βρίσκεται ένας άρρωστος και ένα ανθρώπινο περιβάλλον που αγωνιά. Το δείγμα αξίζει όλον το σεβασμό του χρήστη. Βιβλιογραφία 1. O Shaughnessy WB. Experiments on the blood in cholera, letter to the Editor, Lancet, ; 1: Latta T. Documents communicated by the Central Board Of Health, London, Relative To The Treatment Of Cholera By The Copious Injection Of Aqueous and Saline Fluids Into The Vein, Lancet, ; 2: Stadelmann E. Ueber die Ursachen der pathologischen Ammoniakausscheidung beim Diabetes mellitus und des Coma diabeticum. Arch. Exptl Path. Pharm., 1883;17: Minkowski O. Nachtrag uber Oxybuttersaure im diabetischen Harne, Arch. Exptl. Path. Pharm., 1884;18: Magnus-Levy O. idem, 1889;42: Sellards AW. Tolerance For Alkalies In Asiatic Cholera, Philippine J. Sci. Sec. B., 1910; 5: Rogers L., Ann. Trop. Med.,1916; 10: Henderson LJ. Ergebn. Physoiol,1909; 8: Soerensen S P L. Ergeanzung zu der Abhandlung: Enzymstuden II: Uber die Bedeutung der Wasserstoff-ionenkonzentration bei enzymatischen Prozessen, Biochem. Z., 1909; 22: Hasselbalch KA. Elektrometrische Reaktionsbestimmung kohlensaure-haltiger Flussigkeiten. Biochem. Z., 1910; 30: Lundsgaard C. Die Reaktion des Blutes. Biochem. Z., 1912; 41: Hasselbalch KA &Gammeltoft SA. Die Neutralitatsregulation des graviden Organismus. Biochem. Z., 1915; 68: Hasselbalch KA. Die Berechnung der Wasserstoffzahl des Blutes aus der freien und gebundenen Kohlensaure desselben, und die Sauerstoffbindung des Blutes,als Funktion der Wasserstoffzahl. 1916; 78: Christansen J., Douglas CG. & Haldane JS. The Absorption And Dissociation Of Carbon Dioxide By Human Bloo. J. Phyiol, 1914; 48: Bohr C., Hasselbalch KA. & Krogh A. Ueber einen in biologischer Beziehung wichtigeneinfluss, den die Kohlensaurespannung des Blutes auf dessen Sauer stoffbindung ubt. Skand. Arch. Physiol.,1904; 16: Van Slyke D. D., J. Biol. Chem., Studies of acidosis. II. A method for the determination of carbon dioxide and carbonates in solution. 1917; 30: Van Slyke D. D. & Neill JM. Τhe determination of gases in blood and other solutions by vacuum extraction and manometric measurement. J. Biol. Chem.,1924; 61: Natelson S. Routine use of ultramicro methods in the clinical Laboratory. Am. J. Clin, 1951; 21: Cullen GE. Studies of acidosis. XIX. The colorimetric determination of the Hydrogen ion concentration of blood plasma. J. Biol. Chem., 1922; 52: Hastings AB. Sendroy J., Jr & Robson W. Studies of acidosis. XXI. The colorimetric determination of the ph of urine. J. Biol. Chem., 1925; 65: Shock NW. & Hastings AB. Studies of the Acid-Base balance of the blood. I. A microtechnique for the determination of the Acid-Base balance of the blood. J. Biol. Chem., 1934; 104: Kerridge PT. XCI. The use of the Glass Electrode in Biochemistry, Biochem. J., 1925;19: Clark LC.,Jr. Monitor and control of blood and tissue Oxygen tentions.trans. Am. Soc. Artificial Internal Organs, 1956; 2: Stow RW. et al. Rapid Measurement of the Tention of Carbon Dioxide in Blood. Arch. Phys. Rehabil., 1957; 38: Severinghaus JW et al. Accuracy of Blood ph and PCO2 Determinations J. Appl. Physiol., 1956; 9: Astrup P. A simple electrometric technique for the determination of carbon dioxide tension in blood and plasma, total content of carbon dioxide in plasma, and bicarbonate content in separated plasma at a fixed carbon dioxide tention. Scandinav. J. Clin. & Lab. Investigation, 1956; 8: Siggaard-Andersen O. TheAcid-Base Status Of The Blood. Munksgaard,Copenhagen, 1974;4th ed. 28. Κατσάνος Ν. Φυσικοχημεία: Βασική Θεώρησις Πανεπιστήμιο Πατρών. Πάτρα,1979,2η Εκδοση. 29. Γεωργάτσος Ι. Γ. Αρχές Κλινικής Χημείας. Αθήνα, Καζη Δ. Αναλυτές Αερίων Αίματος. Αέρια αίματος και Οξεοβασική Ισορροπία. Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, Δεκ Δεληβοριά-Ιωαννίδου Β. Προσέγγιση στη διαδρομή της Οξεοβασικής Ισορροπίας. Αέρια αίματος και Οξεοβασική Ισορροπία, Ελληνική πνευμονολογική εταιρεία, Δεκ IR 49

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Πρωτ. 06 Θεσσαλονίκη 07-04-2015 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ

Αρ. Πρωτ. 06 Θεσσαλονίκη 07-04-2015 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ Αρ. Πρωτ. 06 Θεσσαλονίκη 07-04-2015 Προς Γρ. Προμηθειών Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Απαντώντας στο υπ. αρ. πρωτ. 1665/14-01-2015 έγγραφό σας, σας επισυνάπτουμε τις τεχνικές προδιαγραφές για το ΠΠΥΦΥ 2013 όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΠΟΛΙΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ: ΠΤΥΧΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Νο 1

Εισαγωγή. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΠΟΛΙΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ: ΠΤΥΧΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Νο 1 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΠΟΛΙΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ: ΠΤΥΧΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Νο 1 ΘΕΜΑ : Γράψτε αναλυτικά τις διαδικασίες ελέγχου ποιότητας ενός αναλυτή. Μέσα στην εργασία εκτός από κείμενο να συμπεριλάβετε διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Με τον όρο ποτενσιομετρία περιγράφεται ένα σύνολο ηλεκτροχημικών τεχνικών ανάλυσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ & ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Επαμεινώνδας Ν. Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στους ιστούς ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

«Διενέργεια Β Φάσης Δημόσιας Διαβούλευσης των Τεχνικών Προδιαγραφών για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV

«Διενέργεια Β Φάσης Δημόσιας Διαβούλευσης των Τεχνικών Προδιαγραφών για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 Η Υ.ΠΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. Δ/νση: Βασ. Σοφίας 114 Αθήνα, 26/03/2015 Τ.Κ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σπιρομέτρηση Διάχυση. Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος

Σπιρομέτρηση Διάχυση. Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος Σπιρομέτρηση Διάχυση Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΑΕΡΑ Τραχεία - μεγάλη ταχύτητα αέρα - στροβιλώδης ροή Βρογχικό δέντρο - μεταβατική ροή αέρα Μικροί αεραγωγοί - μικρή ταχύτητα αέρα - γραμμική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΟΜΑΔΑ:RADIOACTIVITY Τα μέλη της ομάδας μας: Γιώργος Παπαδόγιαννης Γεράσιμος Κουτσοτόλης Νώντας Καμαρίδης Κωνσταντίνος Πούτος Παναγιώτης Ξανθάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV

Για το είδος «Αντιδραστήρια εργαστηρίων» (CPV ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1 Η Υ.ΠΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. Δ/νση: Βασ. Σοφίας 114 Αθήνα, 16/02/2015 Τ.Κ.:

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ. ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Εκδοση 2.2

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ. ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Εκδοση 2.2 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Εκδοση 2.2 (Οξύτητα, Υπεροξείδια, Κ 232, Κ 270, ΔΚ) Αριστομένους 32, 12135 Περιστέρι Τηλ. : 2105785970, φαξ : 2105785973 E-mail: scientific@analytika.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Ηλεκτροχημικές δυναμικές (dynamic techniques, i=0), στις οποίες επιβάλλεται εξωτερικά ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1)

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΕΚΤΡΟΥΤΩΝ Θέµα ασκήσεως Μελέτη της µεταβολής της αγωγιµότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη µε την συγκέντρωση, προσδιορισµός της µοριακής αγωγιµότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού οξέος,

Διαβάστε περισσότερα

ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα

ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα ROLLER 20 (Test1 family Analyzers) Πλήρως αυτόματος αναλυτής για τον προσδιορισμό ΤΚΕ Σε μόλις 20 δευτερόλεπτα Αποτελέσματα σε 20 δευτερόλεπτα, σχετικά με την κινητική της συσσωμάτωσης ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία...

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία... Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων Φύλλο εργασίας Τάξη Γ Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.1: Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand, BOD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Έλεγχοι Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Το ρυθμό απελευθέρωσης του φαρμάκου από το σκεύασμα Έλεγχο ταυτότητας και καθαρότητας της πρώτης ύλης και των εκδόχων( βάση προδιαγραφών)

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας 25SMEs2009 ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 6: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας Σελίδα 1 REVISION HISTORY

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Βασικές αρχές αιμοδυναμικού monitoring Δεν υπάρχει τεχνική που να βελτιώνει την κλινική έκβαση από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΑΙΜΑ Αιμοληψία Φιαλίδια κενού και ειδικές βελόνες (σύστημα VACUTAINER). Σύριγγες συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Οδηγός Συγγραφής Εργαστηριακών Αναφορών Εξώφυλλο Στην πρώτη σελίδα περιέχονται: το όνομα του εργαστηρίου, ο τίτλος της εργαστηριακής άσκησης, το ονοματεπώνυμο του σπουδαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ 1 ΑΕΡΙΣΜΟΣ Ατμοσφαιρικός αέρας= 78,6% άζωτο 20,5%

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης.

Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης. Η τιτλοδότηση διαλύµατος οξέος ή βάσης µε την αυτόµατη πεχαµετρική µέθοδο, ως µέσο διδακτικής αξιοποίησης της «σιγµοειδούς» καµπύλης εξουδετέρωσης. Ιωάννης Γράψας, ρ. Χηµικός Ζάννειο Πειραµατικό Γυµνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE) ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Σχεδόν στο σύνολό τους οι ενόργανες τεχνικές παρέχουν τη μέτρηση μιας φυσικής ή φυσικοχημικής παραμέτρου Ρ η οποία συνδέεται άμεσα η έμμεσα με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1:γ Α2:β Α3:δ Α4:β Α5:α)διαφορές θεωρίας του Arrhenius- Brönsted

Διαβάστε περισσότερα