Διερεύνηση των περιβαλλοντικών συνθηκών των εδαφικών ενδιαιτημάτων του μύκητα. Cryptococcus, spp.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διερεύνηση των περιβαλλοντικών συνθηκών των εδαφικών ενδιαιτημάτων του μύκητα. Cryptococcus, spp."

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ Διερεύνηση των περιβαλλοντικών συνθηκών των εδαφικών ενδιαιτημάτων του μύκητα Cryptococcus, spp. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αθανάσιος Κουλέτσος 191/08044 Μυτιλήνη 2013

2 Τριμελής εξεταστική επιτροπή: Ευστρατίου Μαρία Αδαμαντία, Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας, Επιβλέπουσα Καρύδης Μηχαήλ, Καθηγητής Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας Μπακόπουλος Βασίλειος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας 2

3 Ευχαριστίες: Θεωρώντας ότι η πτυχιακή μου εργασία ήταν η πρώτη μου ουσιαστική επαφή με ένα πιο εξειδικευμένο επιστημονικό αντικείμενο δίνοντάς μου την ευκαιρία να πάρω μια γεύση από την εμπειρία της έρευνας, θα ήθελα να ευχαριστήσω τα άτομα που μου προσέφεραν τις γνώσεις τους και με βοήθησαν στην ανάπτυξη των αντίστοιχων επιστημονικών μου προβληματισμών. Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα μου Καθηγήτρια Μαρία- Αδαμαντία Ευστρατίου, που μου έδωσε την ευκαιρία να ασχοληθώ με το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα, που ανέπτυξα στην εργασία μου και που ήταν πάντα υπομονετική σε κάθε μου πρόβλημα καθοδηγώντας με, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Θα ήθελα να ευχαριστήσω επίσης τον μεταπτυχιακό φοιτητή Γιώργο Σιδερά για την εξαιρετικά πολύτιμη βοήθειά του και τις ώρες που αφιέρωσε στο εργαστήριο και τις δειγματοληψίες. Επιπλέον ευχαριστώ πολύ τις φοιτήτριες Λυδία Παπανικολοπούλου, Μαρία Ιώ Αναστασάκη Λαμψακινού και Ηλέκτρα Αμιράλη για την βοήθεια που μου προσέφεραν και που ήταν πάντα παρούσες σε ότι και αν χρειαζόμουν. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την κα. Ευαγγελία Σμέτη για βοήθειά της στο εργαστηριακό μέρος της πτυχιακής και τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Καλαμποκίδη του Τμήματος Γεωγραφίας για την παραχώρηση των μετεωρολογικών δεδομένων. 3

4 Περιεχόμενα. Περίληψη...5 Εισαγωγή...5 Ζυμομύκητες...8 Θαλάσσιες ζύμες...8 Κατανομή θαλάσσιων ζυμών...9 Περιβαλλοντική εξάπλωση του Cryptococcus, spp...10 Σκοπός της εργασίας...12 Υλικά και μέθοδοι...12 Αποτελέσματα...20 Συζήτηση...23 Συμπεράσματα...24 Βιβλιογραφία...25 Παράρτημα Ι

5 Περίληψη. Ο μύκητας Cryptococcus, spp. έχει αποδειχθεί παθογόνος μύκητας του ανθρώπου και των ζώων. Οι λοιμώξεις που προκαλεί προσβάλουν το αναπνευστικό ή/και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο Cryptococcus, spp. απαντάται στο φυσικό περιβάλλον και υπάρχει η υπόννοια ότι από εκεί μεταδίδεται και στον άνθρωπο. Στόχος της παρούσα εργασίας υπήρξε η διερεύνηση των περιβαλλοντικών συνθηκών των εδαφικών ενδιαιτημάτων του παθογόνου μύκητα Cryptococcus, spp. στην ευρύτερη περιοχή της Μυτιλήνης - Λέσβου. Διεξήχθησαν τέσσερις δειγματοληψίες από 32 διαφορετικά σημεία. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που παρουσιάζονται και εξετάστηκαν είναι το ph, το ποσοστό υγρασίας, η τοπική θερμοκρασία περιβάλλοντος και το ποσοστό οργανικού άνθρακα των δειγμάτων χώματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες εδώ βρίσκονται μέσα στο εύρος των περιβαλλοντικών συνθηκών που υποστηρίζουν την ανάπτυξη Cryptococcus spp. στο χώμα σύμφωνα με διεθνείς έρευνες. Ως εκ τούτου υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες που να επιτρέπουν την παρουσία και ανάπτυξη του δυνητικά παθογόνου μύκητα Cryptococcus spp. στην περιοχή μελέτης Εισαγωγή. Οι μύκητες είναι μια ανομοιογενής ομάδα ετερότροφων ευκαρυωτικών οργανισμών. Στην ομάδα των μυκήτων περιλαμβάνονται πάνω από είδη. Σε αντίθεση με άλλους ευκαρυωτικούς οργανισμούς, όπως τα πρωτόζωα, οι μύκητες διαθέτουν κυτταρικά τοιχώματα και αναπαράγονται αγενώς και εγγενώς. Έχουν αναγνωριστεί τρεις κύριες ομάδες μυκήτων: οι υφομήκυτες, οι ζυμομύκητες και τα μανιτάρια (Michael, 2005). Υποδιαιρούνται επίσης σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: α) τους ασκομύκητες, που σχηματίζουν τα σπόρια τους (συνήθως 8) μέσα σε ασκό π.χ. Saccharomyces cerevisiae (εικ. 1). β) Τους φυκομύκητες, που αποτελούν την ατελέστερη μορφή μυκήτων π.χ. Aspergillus flavus (εικ. 2). γ) Τους αδηλομύκητες, που συνήθως αναπαράγονται αγενώς π.χ. Thielaviopsis basicola (εικ. 3). δ) Τους βασιδιομύκητες, που ζουν σαπροφυτικά, παρασιτικά και κάποιοι είναι επιβλαβείς π.χ. Cryptococcus albidus (εικ. 4). Σ αυτούς ανήκουν και οι βρώσιμοι μύκητες. 5

6 Ο αγενής πολλαπλασιασμός τους γίνεται με τη βοήθεια σπορίων διαφόρων μορφών και ειδών (ζωοσπόρια (εικ. 5), κονίδια (εικ. 6), κλπ). Έτσι στους μύκητες που ζουν στο νερό (υδρόβιοι), τα σπόρια (ζωοσπόρια) είναι γυμνά και έχουν βλεφαρίδες που τα βοηθούν να μετακινούνται μέσα στο υγρό περιβάλλον τους. Στους μύκητες της ξηράς (χερσαίους), τα σπόρια είναι καλυμμένα με μεμβράνη. Εάν τα σπόρια παράγονται στο εσωτερικό του μύκητα, λέγονται ενδοσπόρια, ενώ εάν παράγονται εξωτερικά, εξωσπόρια ή κονίδια. Ο εγγενής πολλαπλασιασμός γίνεται κατά διαφόρους τρόπους, δηλαδή με ισογαμία, ανισογαμία, ωογαμία ή με συγχώνευση ολόκληρων γαμεταγγείων (γαμεταγγειογαμία) και τα σπόρια που δημιουργούνται εδώ είναι ασκοσπόρια (εικ. 7), βασιδιοσπόρια, κ.α. Η οικολογική τους σημασία είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι δρουν ως αποικοδομητές απορροφώντας θρεπτικά υλικά από τα οργανικά υποστρώματα που διασπούν. Άλλοι είναι παράσιτα. Τα ενδιαιτήματα των μυκήτων ποικίλλουν σημαντικά. Κάποιοι από αυτούς είναι υδρόβιοι, ζώντας κυρίως σε γλυκά νερά, λίγοι είναι αυτοί που αναπτύσσονται στο θαλάσσιο περιβάλλον. Οι περισσότεροι μύκητες είναι χερσαίοι, ζουν στο έδαφος, πάνω σε ζωντανούς οργανισμούς (ζώα και φυτά), πάνω σε νεκρή οργανική ύλη (σκουπίδια, υπολείμματα φυτών, κοπριά, κλπ). Συμμετέχουν σημαντικά στη μετατροπή του οργανικού άνθρακα που υπάρχει στη φύση σε ανόργανο. Ανάμεσα στους μύκητες υπάρχουν πολλά είδη που είναι παράσιτα χερσαίων φυτών (Stachybotrys chartarum - περονόσπορος) και προκαλούν οικονομικά σημαντικές ασθένειες των καλλιεργειών. Υπάρχουν και ωφέλιμα είδη, όπως είναι οι ζυμομύκητες που εμπλέκονται στη ζύμωση, π.χ. του κρασιού και της μπύρας και οι μύκητες από τους οποίους παρασκευάζονται αντιβιοτικά, όπως πενικιλίνη, τεραμυκίνη, κ.α.. Στους ωφέλιμους μύκητες κατατάσσονται και οι εδώδιμοι πολυκύτταροι μύκητες, τα μανιτάρια. Υπάρχουν μερικοί μύκητες που είναι παράσιτα ζώων και του ανθρώπου, και προκαλούν σοβαρές ασθένειες όπως ο Cryptococcus spp. για τον οποίο θα γίνει η εκτενέστερη μελέτη των περιβαλλοντικών συνθηκών ανάπτυξής του στη συνέχεια της παρούσας πτυχιακής εργασίας. 6

7 Εικόνα 1: Saccharomyces cerevisiae (http://www.diark.org/diark/species_list/ Saccharomyces_cerevisiae) Εικόνα 2: Aspergillus flavus (enfo.agtbme.hu/drupal/en/node/2780) Εικόνα 3: Thielaviopsis basicola. (discoverlife.org) Εικόνα 4: Cryptococcus albidus (emlab.com) Εικόνα 5: Ζωοσπόρια από Olpidium brassicae (www.nagref.gr) Εικόνα 6: Κονίδια από Stachybotrys chartarum.(www.nagref.gr) Εικόνα 7: Ασκοσπόρια από Shaerotheca macularis. (www.nagref.gr) 7

8 Ζυμομύκητες. Οι ζυμομύκητες ή ζύμες είναι μια πολυφυλετική ομάδα βασιδιομυκήτων και ασκομυκήτων με κύριο χαρακτηριστικό τους την μονοκυτταρική ανάπτυξη (Kurtzman et al., 1998). Ο όρος ζύμη αναφέρεται σε μάζα ζαχαρομυκήτων που προκαλούν την αλκοολική ζύμωση. Υπάρχουν περίπου 100 γένη και 800 περιγραφόμενα είδη ζυμών, ενώ εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι αριθμοί αυτοί αντιπροσωπεύουν μόνο το 1% των ειδών που υπάρχουν στη φύση, καθώς τα υπόλοιπα είναι μη καλλιεργήσιμα (Fell, 2001). Οι ζυμομύκητες χρησιμοποιήθηκαν στη βιομηχανία τροφίμων κυρίως για την παραγωγή αιθανόλης και διοξειδίου του άνθρακα, τα οποία είναι σημαντικά συστατικά για τη ζυθοποιία την απόσταξη κρασιού και την παρασκευή αρτοσκευασμάτων. Ο περιβαλλοντικός τους ρόλος είναι παρόμοιος με πολλούς άλλους μύκητες, δηλαδή μερικές ζύμες είναι παράσιτα σε φυτά, ζώα και ανθρώπους, ενώ άλλες ενεργούν ως σαπρόφυτα μετατρέποντας την φυτική ή ζωική οργανική ύλη σε ζυμική βιομάζα και υποπροϊόντα τα οποία μπορεί να έχουν εμπορική σημασία. Η βιομετατροπή αυτή της πρώτης ύλης είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω της διατροφικής ποιότητάς της, διότι είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, λιπίδια και βιταμίνες. Για αυτό το λόγο χρησιμοποιείται ευρέως σαν ζωοτροφή ζώων και ψαριών. Θαλάσσιες ζύμες. Οι ζυμομύκητες κατανέμονται σχεδόν σε κάθε υδάτινο περιβάλλον, όπως σε ωκεανούς, θάλασσες, εκβολές ποταμών, λίμνες και ποτάμια (Fell, 2001). Ωστόσο είναι δύσκολος ο χαρακτηρισμός των ζυμών αυτών ως θαλάσσια είδη. Η ανοχή στην αλατότητα δεν είναι ικανή να διαχωρίσει τα θαλάσσια είδη από τα χερσαία, καθώς σχεδόν όλοι οι ζυμομύκητες μπορούν να αναπτυχθούν σε συγκεντρώσεις χλωριούχου νατρίου, ακόμα και σε εκείνες που υπερβαίνουν της θάλασσας (Roth et al., 1962). Άμεση εξέταση ζωντανών θαλάσσιων ασπόνδυλων έδειξε την παρουσία παρασιτικών και παθογόνων ζυμών (Fize et al., 1970 ; Seki and Fulton 1969). Αν τα είδη που βρέθηκαν έχουν ως εγγενή βιότοπό τους τα θαλάσσια ασπόνδυλα τότε θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «αυτόχθονα θαλάσσια είδη». Παρ όλα αυτά, μέχρι στιγμής δεν 8

9 έχουν βρεθεί φυσιολογικές ενδείξεις ή αποδείξεις που να εξηγούν επαρκώς γιατί οι ζύμες επιλέγουν να ζουν σε αυτά τα ενδιαιτήματα (Kutty et al., 2008). Ένας τρόπος διαχωρισμού των θαλάσσιων ζυμών από τους υπόλοιπους ζυμομύκητες είναι ο εντοπισμός ορισμένων διακριτικών χαρακτηριστικών τους που σχετίζονται με την περιβαλλοντική κατανομή τους. Μια πραγματικά θαλάσσια ζύμη θα πρέπει να είναι ικανή να αναπτυχθεί σε θαλάσσιο υπόστρωμα. Οι ζύμες που βρέθηκαν στο υδάτινο περιβάλλον είναι γενικά μη σπορογόνες, αερόβιες και σπάνια αναερόβιες (Pitt και Miller 1970). Επιπλέον είναι ευπροσάρμοστες στη βιοαποδόμηση (De Souza, 1979 ; Kobatake et al., 1992). Έτσι συμμετέχουν σε μια σειρά σημαντικών οικολογικών διεργασιών στη θάλασσα, σε παράκτια και μεταβατικά περιβάλλοντα. Μεταξύ των σημαντικών αυτών δραστηριοτήτων είναι η αποσύνθεση φυτικών και ζωικών ουσιών, η ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών και η αποδόμηση ανθεκτικών ενώσεων όπως το πετρέλαιο (Meyers et al., 1967). Κατανομή Θαλάσσιων ζυμών. Η ανακάλυψη των θαλάσσιων ζυμών έγινε για πρώτη φορά το 1894 από τον Fisher, ο οποίος απομόνωσε κόκκινες και λευκές ζύμες από νερά του Ατλαντικού Ωκεανού και τις ταυτοποίησε ως Torula spp. και Mycoderma spp. αντίστοιχα (Fisher, 1894). Ακολουθώντας την ανακάλυψη αυτή, πολλοί άλλοι ερευνητές όπως ο Hunter (Hunter, 1920), Bhat, (Bhat et al., 1955), Suehiro (Suehiro, 1960), van Uden και Fell (van Uden and Fell, 1968) απομόνωσαν θαλάσσιες ζύμες από διάφορα περιβάλλοντα όπως θαλασσινό νερό, φύκια, ψάρια, θαλάσσια θηλαστικά και θαλάσσια πτηνά. Οι Kohlmeyer απομόνωσαν ζύμες από το θαλασσινό νερό, ιζήματα, φυτά, οργανικές ύλες και ζώα των θαλάσσιων βιοτόπων και τις διαχώρισαν σε δύο ομάδες, τις υποχρεωτικά θαλάσσιες και τις προαιρετικά θαλάσσιες ζύμες (Kohlmeyer and Kohlmeyer, 1979). Οι υποχρεωτικά θαλάσσιες ζύμες είναι αυτές που μέχρι στιγμής δεν έχουν συλλεχθεί από οπουδήποτε αλλού εκτός από το θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ οι προαιρετικά θαλάσσιες ζύμες εντοπίζονται και σε χερσαία οικοσυστήματα. Ο Cryptococcu spp. όπως θα αναλυθεί και παρακάτω ανήκει στις προαιρετικά θαλάσσιες ζύμες. 9

10 Περιβαλλοντική εξάπλωση του Cryptococcus, spp. Ο Cryptoccus,ssp. είναι παθογόνος βασιδιομύκητας και προκαλεί απειλητικές για τη ζωή μολύνσεις του αναπνευστικού και κεντρικού νευρικού συστήματος τόσο του ανθρώπου όσο και των άγριων ή οικόσιτων ζώων (Kidd et al., 2007). Τα στελέχη που έχουν αναγνωριστεί είναι ο Cryptococcus neoformans, Cryptococcus gattii, Cryptococcus albidus και Cryptococcus uniguttulas. Σε αντίθεση με τον πρώτο που έχει μια παγκόσμια κατανομή, ο C.gatti θεωρούνταν μέχρι πρότινος αποικιστής τροπικών και υποτροπικών περιοχών όπως η Αυσταλία και η Νότια Αμερική με χαμηλό επίπεδο ενδημικότητας (Kwon-Chung, 1984). Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι η περιβαλλοντική κατανομή αυτής της ζύμης συμπεριλαμβάνει και περιοχές με εύκρατο κλίμα όπως οι περιοχές γύρω από τη Μεσσόγειο Θάλασσα (Romeo, et al., 2011). Πρώτη απομόνωση Cryptococcus spp. από το περιβάλλον έγινε στην Κολομβία το 1998 (Callejas et al., 1998). Περιοχές από όπου απομονώθηκε Cryptococcus spp. από χερσαία περιβάλλοντα είναι η Νότια Ιταλία, Regio di Calabria το 2010 (Romeo et al., 2011), η Παπούα Νέα Γουινέα το 1995 (Sealton et al., 1996), τη Βρετανική Κολούμπια, Καναδάς το 2005 (Kidd et al., 2007), το Σάο Πάολο της Βραζιλίας το 2009 (Pedroso et al., 2009) και η Βορειοανατολική Ινδία το 2012 (Gurung et al., 2012) Οι Ellis και Pfeiffer ήταν οι πρώτοι που απομόνωσαν Cryptococcus spp. από ευκαλύπτους του είδους Eucalyptus camaldulensis το 1989 στην Αυστραλία (Ellis and Pfeiffer, 1990). Έπειτα της πρώτης απομόνωσης ακολούθησαν μεταγενέστερες από κορμούς των E.tereticornis, Syncarpia glomulifera, E.micocorys, E.grandis, E.Rudis, E.gomphocephala και E.blakelyi (Pfeiffer and Ellis, 1992 ; Vilcins et. al., 2002). Ως προαιρετικά θαλάσσια ζύμη ο Cryptococcus spp. βρέθηκε σε νερό του Ειρηνικού Ωκεανού (Yamasato et al., 1974), του Ατλαντικού Ωκεανού (Phatt and Fell, 1970) και του Ινδικού (Bhat et al.,1955). Τέλος Cryptococcus spp. έχει απομονωθεί και από θαλάσσια και δελταϊκά ιζήματα (MacGillivray and Shiaris, 1993). Η κατανομή των Cryptococcus spp. που απομονώθηκαν από χερσαίες πηγές βρέθηκε να είναι αντίστοιχη με την κατανομή κλινικών περιπτώσεων από λοιμώξεις που οφείλονταν στον παθογόνο μύκητα. Την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης λοιμώξεων λόγω Cryptococcus spp. παγκοσμίως έχει η Βρετανική Κολούμπια, Καναδάς με ποσοστό 36 περιπτώσεις/εκατομμύριο άτομα/έτος (MacDougall and 10

11 Fyfe, 2006). Στην περιοχή η μέση περίοδος επώασης για την ανθρώπινη μόλυνση υπολογίστηκε από 6 έως 7 μήνες, με εύρος 2 έως 11 μήνες (MacDougall et al., 2007). Περιοχές εύρεσης Cryptococcus spp. Έτος Γεωγραφική Περιοχή Περιβάλλον απομόνωσης Βιλιογραφία 1955 Off Mumbai, Arabian Sea Νερό Θάλασσας (Bhat et al.,1955) 1963 Loma Trough, off San Diego, California Νερό Θάλασσας (van Uden, et al.,1963) 1968 Gulf Stream, Bahamas Νερό Θάλασσας (Fell and Hunter, 1968) 1970 Atlantic Ocean Νερό Θάλασσας (Phatt and Fell, 1970) 1973 Biscayne Bay, Bahamas Θαλάσσιο Ίζημα (Fell, et al., 1973) 1974 Pacific Ocean Νερό Θάλασσας (Yamasato et al., 1974) 1974 Suwannee estuary, Florida Δελταϊκό Ίζημα (Lazarus and Koburger, 1974) 1982 Dry valleys of Antarctica Θαλάσσιο Ίζημα (Baharaeeh, et al., 1982) 1983 Southern Sao Paulo, Brazil Νερό Θάλασσας (Paula, et al., 1983) 1993 Coastal Massachusetts Θαλάσσιο Ίζημα (MacGillivray and Shiaris, 1993) 1996 Papua New Guinea Χώμα (Sealton et al., 1996) 1998 Colombia Χώμα (Callejas et al., 1998) 2005 Arabian Sea and Bay of Bengal Θαλάσσιο Ίζημα (Lakshmi, 2005) 2007 British Columbia, Canada Χώμα (Kidd et al., 2007) 2009 Sao Paulo, Brazil Χώμα (Pedroso et al., 2009) 2011 Regio Calabria, Italy Χώμα (Romeo et al., 2011) 2012 India Χώμα (Gurung et al., 2012) 11

12 Σκοπός της εργασίας. Εξαιτίας της υγειονομικής σημασίας του Cryptococcus spp. υπάρχει ενδιαφέρον για έλεγχο της παρουσίας του μύκητα σε χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα. Η παρούσα πτυχιακή εργασία συμπεριλαμβάνεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας για τη παρουσία του μύκητα στο περιβάλλον. Στόχος της είναι η διερεύνηση των περιβαλλοντικών συνθηκών των εδαφικών ενδιαιτημάτων του Cryptococcus spp. στο ανατολικό μέρος του νησιού της Λέσβου μέσω αναλύσεων των τιμών pη, περιβαλλοντικής θερμοκρασίας, υγρασίας και οργανικού άνθρακα. Υλικά και μέθοδοι. Λήφθηκαν δείγματα χώματος κάτω από δέντρα των οποίων το χώμα συνδέεται με την υποψία εποικισμού του Cryptococcu spp. οπως τα δέντρα Πεύκο (Pinus), Αλμυρίκι (Tamarix), Βελανιδιά (Quercus) και Ευκάλυπτος (Eucalyptus). Τα δείγματα πάρθηκαν από κεντρικές περιοχές της πόλης της Μυτιλήνης όπως πάρκα, αλλά και περιφερειακές περιοχές (Λόφος Πανεπιστημίου, Θερμή, Βαρειά). Συνολικά ελήφθησαν 32 δείγματα κατά τη χρονική διάρκεια 17 Ιανουαρίου μέχρι 13 Φεβρουαρίου του Τα δείγματα χώματος συλλέχτηκαν κάτω από δέντρα με τη χρήση πλαστικού ποτηριού μίας χρήσης (εικ. 8). Για τη μεταφορά τους από τις περιοχές μελέτης στο εργαστήριο καθώς και για τη συντήρηση τους σε ψυγείο 4-8 ο C (εικ. 9) χρησιμοποιήθηκαν σακούλες διατήρησης τροφίμων οικιακής χρήσης (εικ. 10). Οι συντεταγμένες των δειγμάτων και η τοπική θερμοκρασία πάρθηκαν με τη χρήση GPS Color Trak Magellan (εικ. 11). Με τη βοήθεια του Google Earth και τις συντεταγμένες του G.P.S. ορίστηκαν τα σημεία των δειγματοληψιών και δημιουργήθηκαν χάρτες (εικ. 12 και εικ. 13). Στις 17/01/2013 πάρθηκαν 6 δείγματα των οποίων τα σημεία δειγματοληψίας έχουν το χρώμα κόκκινο στο χάρτη (εικ. 14). Στις 22/01/2013 λήφθησαν 9 δείγματα των οποίων τα σημεία δειγματοληψίας στο χάρτη απεικονίζονται με πράσινο χρώμα (εικ. 14 και 15). Στις 30/01/2013 πάρθηκαν 10 δείγματα των οποίων τα σημεία απεικονίζονται στο χάρτη με κίτρινο χρώμα (εικ. 14). Στις 13/02/2013 πάρθηκαν 7 δείγματα των οποίων τα σημεία συμβολίζονται με μπλε χρώμα στο χάρτη (εικ.15 και 16). 12

13 Προσδιορισμός ph. Τα δείγματα μεταφέρθηκαν και αναλύθηκαν την ίδια μέρα στο εργαστήριο. Για την μέτρηση του ph παρασκευάστηκε διάλυμα με 2gr χώματος και 10ml φυσιολογικού ορού το οποίο αναμείχθηκε για 30sec σε αναδευτήρα Vortex (εικ. 17) και για 30min σε λουτρό υπερήχων (εικ. 18). Το ίζημα αφέθηκε να κατακαθίσει και μετά από 10min μετρήθηκε το ph του υπερκειμένου. Το ph-μετρο που χρησιμοποιήθηκε είναι Hanna μοντέλο HI 8424 microcomputer (εικ. 19). Προσδιορισμός υγρασίας. Η περιεκτικότητα των δειγμάτων σε υγρασία προσδιορίστηκε μέσω της διαφοράς βάρους του αποξηραμένου χώματος από το αρχικό χώμα. Τα ποσοστά της υγρασίας των δειγμάτων υπολογίστηκαν με τον παρακάτω τύπο: 13

14 Εικόνα 8: Δειγματοληψία χώματος. Εικόνα 9: Ψυγείο συντήρησης. Εικόνα 10: Σακούλα οικιακής χρήσης και ποτήρι μιας χρήσεως. Εικόνα 11: GPS Color Trak Magellan. 14

15 Εικόνα 12: Χάρτης με σημεία δειγματοληψίας γύρω από την περιοχή του Πανεπιστημίου και της πόλης της Μυτιλήνης. Εικόνα 13: Χάρτης με όλα τα σημεία δειγματοληψίας. 15

16 Εικόνα 14: Χάρτης δειγματοληψίας περιοχής Πανεπιστημίου Αιγαίου των δειγματοληψιών της 17/01/2013 (κόκκινο χρώμα), τις 22/01/2013(πράσινο χρώμα) και τις 30/01/2013 (κίτρινο χρώμα). Εικόνα 15: Χάρτης από τα δείγματα που πάρθηκαν στην πόλη της Μυτιλήνης κατά τη διάρκεια των δειγματοληψιών της 22/01/2013 (πράσινο χρώμα) και 13/02/2013 (μπλέ χρώμα). 16

17 Εικόνα 16: Χάρτης των δειγμάτων που πάρθηκαν στην περιοχή της Θερμής στις 13/02/2013 (μπλέ χρώμα). Εικόνα 17: Αναδευτήρας Vortex. 17

18 Εικόνα 18: Λουτρό υπερήχων. Εικόνα 19: ph-μετρο Hanna HI Εικόνα 20: Ζυγός ακριβείας Kern ALJ220-4M 18

19 Εικόνα 21: Πυρίμαχα χωνευτήρια HCT 102/35 DIN. Εικόνα 22:. Κλίβανος Binder στους 105 ο C. Εικόνα 26: Αποξηραντήρας. 19

20 Εικόνα 24: Πυριαντήριο Raypa HM-9 και διαδικασία εισαγωγής χωνευτηρίων για αποτέφρωση. Αποτελέσματα. Κατά τη χρονική περίοδο από 17/01/2013 έως 13/02/2013 πραγματοποιήθηκαν 4 δειγματοληψίες στις 17/01/2013, στις 22/01/2013, στις 30/01/2013 και 13/02/2013. Στη πρώτη δειγματοληψία λήφθηκαν 6 δείγματα, στη δεύτερη 9, στη τρίτη 10 και στη τέταρτη 7. Οι συντεταγμένες και οι περιοχές από όπου συλλέχτηκαν τα 32 δείγματα αναφέρονται στο Παράρτημα Ι. Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν την ημέρα των δειγματοληψιών καθώς και την προηγούμενη ημέρα από κάθε δειγματοληψία δόθηκαν από το εργαστήριο κλιματικών καταστροφών του τμήματος Γεωγραφίας (catastrophes.geo.aegean.gr) (πίνακας 1). Πίνακας 1: Ύψος βροχής και υγρασία τις ημέρες των δειγματοληψιών και την προηγούμενη τους. Ημερομηνία Μέση τιμή ημερήσιας Ύψος Βροχής(mm) υγρασίας 16/01/ ,4% 17,5 17/01/2013 Δ1 70,1% 9,1 21/01/ ,6% 0,0 20

21 22/01/2013 Δ2 66,5% 1,6 29/01/ ,7% 0,1 30/01/2013 Δ3 55,2% 0,0 12/02/ ,1% 0,0 13/02/2013 Δ4 76% 0,1 Πίνακας 1: Catastrophes.geo.aegean.gr Όπως φαίνεται από τον παραπάνω πίνακα κατά τη διάρκεια της πρώτης δειγματοληψίας στις 17/01/2013 (πίνακας 4) οι καιρικές συνθήκες της προηγούμενης αλλά και της ίδια μέρας παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά ημερήσιας υγρασίας 70,4% % και βροχοπτώσεις ύψους 17,5mm και 9,1mm. Οι τοπικές περιβαλλοντικές θερμοκρασίες μετρήθηκαν με το G.P.S. Ελάχιστη τιμή ήταν ο C για την δειγματοληψία της 30/01/2013. Η μέγιστη ήταν o C για τη δειγματοληψία της 22/1/2013 (πίνακας 2). Η μέση τιμή των τοπικών περιβαλλοντικών θερμοκρασιών είναι 17,1 o C και η τυπική απόκλιση είναι 2,791 (πίνακας 3). Οι τιμές του ph είχαν μέση τιμή 7,1 με τυπική απόκλιση 0,264 (πίνακας 3). Ελάχιστη τιμή 6,7 για το δείγμα 26 που λήφθηκε στη δειγματοληψία της 13/02/2013 κάτω από Ευκάλυπτο (Eucalyptus) στην περιοχή της Θερμής και μέγιστη την τιμή 7,7 για το δείγμα 24 και 22 που λήφθηκαν στη δειγματοληψία της 30/01/2013 κάτω από Αλμυρίκια (Tamarix) στην περιοχή της παραλιακής οδού Ελευθερίου Βενιζέλου (πίνακας 2). Το μικρότερο ποσοστό υγρασίας ήταν 15,4% στο δείγμα 24 και το μεγαλύτερο 60% στο δείγμα 4 (πίνακας 2). Η μέση τιμή του ποσοστού της υγρασίας ήταν 31,1% με τυπική απόκλιση 11,905 (πίνακας 3). Η μέση τιμή του ποσοστού της περιεκτικότητας του οργανικού άνθρακα στα δείγματα χώματος ήταν 17% με τυπική απόκλιση 14,434 (πίνακας 3). Το μικρότερο ποσοστό είχε το δείγμα 29 (χώμα κάτω από Ευκάλυπτο -Eucalyptus-) και 24 (χώμα κάτω από Αλμυρίκι -Tamarix-) με 4,9% και το μεγαλύτερο ποσοστό το δείγμα 3 (χώμα κάτω από Ευκάλυπτο -Eucalyptus-) με 58% (πίνακας 2) 21

22 Πίνακας 2: Περιβαλοντικοί Παράμετροι. Α/Α Δείγματος Ημερομηνία Γένος Δέντρου Θερμοκρασία Περιβάλλοντος ο C ph εδα Οργανικός άνθρακας % Υγρασία εδάφους % 1 17/01/2013 Pinus 17 7,0 51,5 54,5 2 17/01/2013 Quercus 18 6,9 7,9 29,8 3 17/01/2013 Eucalyptus 17 6,7 58,0 58,7 4 17/01/2013 Pinus 17 7,0 51,9 60,0 5 17/01/2013 Tamarix 17 7,0 13,9 35,8 6 17/01/2013 Tamarix 17 7,1 13,5 36,7 7 22/01/2013 Eucalyptus 19 7,0 13,4 20,6 8 22/01/2013 Pinus 19 7,0 6,7 21,8 9 22/01/2013 Citrus 20 7,2 5,3 17, /01/2013 Pinus 19 7,4 6,4 17, /01/2013 Quercus 21 7,0 14,2 32, /01/2013 Quercus 21 7,1 33,3 44, /01/2013 Tamarix 21 7,5 9,0 24, /01/2013 Tamarix 22 7,2 9,5 23, /01/2013 Pinus 23 6,8 13,3 26, /01/2013 Quercus 14 6,7 5,9 30, /01/2013 Quercus 14 6,9 13,0 32, /01/2013 Pinus 14 7,2 14,5 38, /01/2013 Pinus 14 7,0 13,9 30, /01/2013 Pinus 14 7,2 7,4 27, /01/2013 Tamarix 14 7,3 10,2 18, /01/2013 Tamarix 14 7,7 8,1 22, /01/2013 Tamarix 14 7,2 10,6 27, /01/2013 Tamarix 14 7,7 4,9 15, /01/2013 Pinus 13 7,1 35,2 49, /02/2013 Eucalyptus 15 6,7 14,1 29, /02/2013 Eucalyptus 16 6,9 35,8 43, /02/2013 Eucalyptus 17 7,0 12,3 24, /02/2013 Eucalyptus 18 7,1 4,9 17, /02/2013 Pinus 19 7,0 14,5 25, /02/2013 Pinus 19 7,1 16,5 32, /02/2013 Pinus 17 7,6 9,8 26,0 Πίνακας 3: Μέση Τιμή και Τυπική Απόκλιση των Περιβαλλοντικών Παραμέτρων. Θερμοκρασία περιβάλλοντος ο C ph χώματος Υγρασία χώματος% Οργ. Άνθρακας χώματος% Μέση τιμή 17,1 7,1 31,1 17,0 Τυπική απόκλιση 2,791 0,264 11,905 14,434 22

23 Πίνακας 4: Μέση τιμή ποσοστού υγρασίας ανά δειγματοληψία. Ημερομηνία Δειγματοληψία Μέση τιμή Υγρασίας 17/01/ η 46% 22/01/ η 25% 30/01/ η 29,2% 13/02/ η 28,3% Συζήτηση. Η παρούσα πτυχιακή εργασία έγινε στα πλαίσια μιας ευρύτερης μελέτης για τη διερεύνηση των ενδιαιτημάτων του Cryptococcus spp. στο Ανατολικό Αιγαίο. Τα δείγματα 1, 3 και 4 παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά περιεκτικότητας οργανικού άνθρακα. Αυτό οφείλεται στο ότι περιείχαν νεκρή οργανική ύλη από τη σήψη των φύλλων των δέντρων. Από σύγκριση τιμών με αντίστοιχη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ατλαντική ακτή της Βόρειας Αμερικής (Kidd et al., 2007) παρατηρήθηκαν διαφορές στη μέση τιμή του ph κατά 1,25 μονάδες χαμηλότερο από αυτό που βρέθηκε στη παρούσα μελέτη. Διαφορά υπήρξε και στο εύρος ποσοστού περιεκτικότητας οργανικού άνθρακα και υγρασίας. Τα εύρη τιμών των Kidd et al. για την υγρασία ήταν 0,3 με 280% και για τον οργανικό άνθρακα 1,1 με 75% μεγαλύτερα από αυτά της παρούσας εργασίας, γεγονός που πολύ πιθανά οφείλεται στο γεγονός ότι η παρούσα μελέτη διεξήχθη το χειμώνα του ενώ των Kidd et al. κάλυπτε ολόκληρο το έτος. Ωστόσο, η περιεκτικότητα σε οργανικό και υγρασία της παρούσας εργασίας είναι μέσα στα εύρη των τιμών της μελέτης στην Ατλαντική ακτή της Βόρειας Αμερικής με τιμές υγρασίας από 20,5 μέχρι 24,2% και οργανικού άνθρακα από 9 μέχρι 13,4%. Οι μέσες τιμές υγρασίας των δειγμάτων (πίνακας 4) ήταν αναμενόμενες σε συνδυασμό με τις προηγηθείσες βροχοπτώσεις (πίνακας 1). Η πρώτη δειγματοληψία στις 17/01/2013 είχε μέση τιμή ποσοστού υγρασίας 46% ποσοστό μεγαλύτερο από ότι των υπόλοιπων τριών δειγματοληψιών (πίνακας 4). Η τιμή αυτή αιτιολογείται βάσει των καιρικών δεδομένων καθώς την προηγούμενη αλλά και την ημέρα της δειγματοληψίας υπήρχαν αυξημένα ποσοστά ημερήσιας υγρασίας και βροχοπτώσεων (πίνακας 1). 23

24 Συμπεράσματα. Από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων της εργασίας αυτής με τα αποτελέσματα διεθνών ερευνών στο αντικείμενο των περιβαλλοντικών συνθηκών που υποστηρίζουν την ανάπτυξη Cryptococcus spp. στο χώμα, εμφανίζεται ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες εδώ βρίσκονται μέσα στο εύρος των περιβαλλοντικών συνθηκών που επικρατούν στις περιοχές που έχει απομονοθεί Cryptococcus, spp. Ως εκ τούτου υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες που να επιτρέπουν την παρουσία και ανάπτυξη του δυνητικά παθογόνου μύκητα Cryptococcus spp. στην περιοχή μελέτης. 24

25 Βιβλιογραφία. -Baharaeeh, S., Bantle, J.A., Vishniac, H.S., The evolution of Antarctic yeasts. DNA base composition and DNA homology. Canadian Journal of Microbiology 28 pp: Bhat, J., Kachwala, N., Moody, B., Marine yeasts of the Indian Coast. Journal of Scientific & Industrial Research B 4 pp:9-15 -Callejas, A., Ordorez, N., Rodriguez, M.C., Castaneda, E., First isolation of Cryptococcus neoformans var. gattii, serotype C, from the environment in Colombia. Medical Mycology 36 pp: De Souza, N., D Souza J., Studies on estuarire yeasts - pectinolytic yeast in mangroves Mahas pp: Ellis, D., Pfeiffer, T., Natural habitat of Cryptococcus neoformans var. gattii. Journal of Clinical Microbiology 28 pp: Fell, J.W., Hunter, I.L., Isolation of heterothallic yeast strains of Metschnikowia kamienski and their matting reactions with Chlamydozyma wickerham spp. Antonie van Leeuwenhoek 34 pp: Fell, J.W., Hunter, I.L., Statzell-Tallman, A., Marine basidiomycetous yeasts with tetrapolar and multiple allelic bipolar mating systems. Canadian Journal of Microbiology 19 pp: Fell, J.W., Collection and idetification of marine yeasts. Methods in Microbiology. Academic Press, New York pp: Fisher, B., Die Bakterien des Meers nach den Untersuchungen der Plankton - Expedition unter gleichzeitiger Berucksichtigung einiger alterer und neuerer Untersuchungen. Ergebnisse der Plankton - Expedition der Humboldt 4 pp:1-83 -Fize, A., Manler J.F., Maurand J., 1970, Sur un cas d intestation du Copepode Eurytemora velox (Lillj) par une levure du genre Metschnikowia (kamienski). Ann Parasitol 25

26 -Gurung, S., Sherpa, N., Bhutia, P., Pradhan, J., Peralam, P., Cryptococcus gattii serotype B isolated in Sikkim (North-East India) A new geographical niche. Medical Mycology 1 pp: Hunter, A., A pink yeast causing spoilage in oysters. United States. Bulletin Department of Agriculture 819 pp:1-24 -Kidd, E., Yat, C., Sunny M., Paxton, J., Huiming, C., Hingston, A., Kronstad, W., Bartlett, K., Characterization of Environmental Sources of the Human and Animal Pathogen Cryptococcus in British Columbia, Canada and the Pacific Northwest of the USA. Applied Environmental Microbiology 13 pp: Kobatake, M., Kreger van, R., Placido, N., Uden, N., Isolation of proteolytic psychrophilic yeast from raw sea foods. Letters in Applied Microbiology 14 pp: Kohlmeyer, J., Kohlmeyer, E., Marine Mycology: The Higher Fungi. Academic Press, New York. -Kriss, A., Marine Microbiology. Oliver and Boyd: Edinburgh pp: Kurtzman, C.P., Fell J.W., The yeasts a taxonomic study. 4th. Elsevier: Amsterdam -Kutty, N., Rosamma, P., Marine yeasts: a review. Cochin University of Science and Technology, Fire Arts Avenue, India 25 pp: Kwon-Chung, K., Bennett, J., Epidemiologic differences between the two varieties of Cryptococcus neoformans. American Journal of Epidemiology 120 pp: Kwon-Chung, K., Bennett, J., High prevalence of Cryptococcus neoformans var. gattii in tropical and subtropical regions. Zentralbl Bakteriologie Mikrobiologie A 257 pp: Lakshmi, R., Marine Yeasts: Isolation, Characterization and Screening for Probiotic Applications. MPhil Dissertation, Cochin University of Science and Technology, Kochi, India. 26

27 -Lazarus, C.R., Koburger, J.A., Identification of yeasts from the Suwannee River Florida estuary. Letters in Applied Microbiology 27 pp: MacDougall, L., Fyfe, M., Emergence of Cryptococcus gatttii in a novel environment provides clues to its incubation period. Journal of Clinical Microbiology 44 pp: MacDougall, L., Kidd, E., Galanis, E., Mak, S., Leslie, J., Cieslak, P., Kronstad, J., Morshed, M., Bartlett, K., Spread of Cryptococcus gattii in British Columbia, Canada, and detection in the Pacific Northwest, USA. Emerging Infectious Diseases 13 pp: MacGillirray, A., Shiaris, M., Biotransformation of polycyclic aromatic hydrocarbons by yeasts isolated from sediments. Applied Environmental Microbiology 59 pp: Meyers, S., Ahearn D., Grunkel, W., Roth, F., Yeast from the North Sea. Marine Biology 1 pp: Paula, C.R., Purchio, A., Gambale, W., Yeasts from the beaches in the southern area of Sao Paulo state Baixada Santista, Brazil. Annual Review of Microbiology 14(2) pp: Pedroso, R., Ferreira, J., Candido, R., The isolation and characterization of virulence factors of Cryptococcus spp. From saprophytic sources in the city of Ribeirao Preto, Sao Paulo, Brazil. Microbiological Research 164(2) pp: Pfeiffer, T., Ellis, D., Environmental isolation of Cryptococcus neoformans var. gattii from Eucalyptus tereticornis. Journal of Medical amd Veterinary Mycology 30 pp: Phaff, H., Fell, J.W., Cryptococcus kurtzig ewend. In the yeasts, North Holland: Amsterdam -Pitt J., Miller M., The parasexual cycle in yeast of the genus Metschnikowia. Mycologia 62 pp:

28 -Romeo, O., Scordino, F., Criseo, G., Environmental Isolation of Cryptococcus gattii Serotype B, VGI/MATα Strains in Sauthern Italy. Mycopathologia 171 pp: Roth F.J., Ahearn D., Fell J.W., Meyers S.P., Meyer S.A., Ecology and taxonomy of yeasts isolated from various marine substrates, Limnol Oceanogr. 7 pp: Sealton, R.A., Hamilton, A.J., Hay, R., Warrell, D., Exposure to Cryptococcus neoformans var. gattii a seroepidemiological study. Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene 90 pp: Seki, H., Fulton, J., Infection of marine copepods by Metschnikowia sp. Mycopathology Mycology 38 pp: Suehiro, S., Studies on the yeasts developing in the putrefied marine algae. Science Bulletin of the Faculty of Agriculture 17 pp: Van Uden, N., Castelo Branco, R., Distribution and population densities of yeast species in Pacific water, air, animals and kelp off southern California. Limnogy and Oceanography 8 pp: Van Uden, N., Fell, J.W., Marine yeasts. Advance Sea Microbiology 1 pp: Vilcins, I., Krockenberger, M., Agus, H., Carter, D., Environmental sampling for Cryptococcus neoformans ver. gattii from the blue Mountains National Park, Sydney, Australia. Medical Mycology 44 pp: Yamasato, K., Goto, S., Ohwada, K., Yeasts from the Pacific Ocean. Applied Microbiology 20 pp:

29 Ηλεκτρονική βιβλιογραφία. -http://www.diark.org/diark/species_list/ /Saccharomyces_cerevisiae (18/02/2013) -http://enfo.agtbme.hu/drupal/en/node/2780 (18/02/2013) -http://catastrophes.geo.aegean.gr (18/02/2013) -http://www.discoverlife.org (18/02/2013) -http://www.emlab.com (18/02/2013) -http://www.nagref.gr (18/02/2013) -http://www.r-project.org (18/02/2013) 29

30 Παράρτημα Ι Πίνακας : Γεωγραφική θέση των δειγματοληψιών. Α/Α Δείγματος Ημερομηνία Γεωγρ. Πλάτος Γεωγρ. Μήκος Περιοχή 1 17/01/ ο 5,044 Ν 26 ο 34,105 Ε Πάρκινγκ Πανεπ. 2 17/01/ ο 5,025 Ν 26 ο 34,120 Ε Πάρκινγκ Πανεπ 3 17/01/ ο 5,144 Ν 26 ο 34,106 Ε Πανεπιστήμιο 4 17/01/ ο 5,167 Ν 26 ο 34,143 Ε Πανεπιστήμιο 5 17/01/ ο 5,188 Ν 26 ο 34,196 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 6 17/01/ ο 5,133 Ν 26 ο 34,281 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 7 22/01/ ο 6,203 Ν 26 ο 33,356 Ε Πάρκο Νομαρχίας 8 22/01/ ο 6,196 Ν 26 ο 33,337 Ε Πάρκο Νομαρχίας 9 22/01/ ο 6,192 Ν 26 ο 33,290 Ε Πάρκο Αγ.Ειρήνης 10 22/01/ ο 5,938 Ν 26 ο 33,266 Ε Πάρκο Αγ.Κών/νου 11 22/01/ ο 5,035 Ν 26 ο 33,997 Ε Ακρωτήρι 12 22/01/ ο 5,029 Ν 26 ο 34,001 Ε Ακρωτήρι 13 22/01/ ο 4,937 Ν 26 ο 34,590 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 14 22/01/ ο 4,960 Ν 26 ο 34,559 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 15 22/01/ ο 4,889 Ν 26 ο 34,546 Ε Λόριετ Βαρειά 16 30/01/ ο 5,052 Ν 26 ο 34,099 Ε Πάρκινγκ Πανεπ 17 30/01/ ο 5,027 Ν 26 ο 34,073 Ε Λόφος Παν /01/ ο 4,974 Ν 26 ο 34,125 Ε Λόφος Παν /01/ ο 4,980 Ν 26 ο 34,138 Ε Λόφος Παν /01/ ο 5,039 Ν 26 ο 34,106 Ε Πάρκινγκ Πανεπ 21 30/01/ ο 5,041 Ν 26 ο 34,419 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 22 30/01/ ο 5,037 Ν 26 ο 34,435 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 23 30/01/ ο 5,016 Ν 26 ο 34,465 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 24 30/01/ ο 5,062 Ν 26 ο 34,391 Ε Παραλιακή Ελ.Βεν 25 30/01/ ο 5,170 Ν 26 ο 34,134 Ε Πανεπιστήμιο 26 13/02/ ο 10,917 Ν 26 ο 29,721 Ε Θερμή 27 13/02/ ο 10,927 Ν 26 ο 29,729 Ε Θερμή 28 13/02/ ο 10,928 Ν 26 ο 29,742 Ε Θερμή 29 13/02/ ο 10,947 Ν 26 ο 29,760 Ε Θερμή 30

31 30 13/02/ ο 6,479 Ν 26 ο 33,723 Ε Άλσος Τσαμάκια 31 13/02/ ο 6,494 Ν 26 ο 33,732 Ε Άλσος Τσαμάκια 32 13/02/ ο 6,484 Ν 26 ο 33,740 Ε Άλσος Τσαμάκια 31

BtvBpa KalXcOfJU. Ava~tlT1]O"l1 TOU 1ta90yovou ytvou~ ~Uf.10J.lUKitTroV CryptocoCCUS O"t. IlTYXIAKH EPrALIA. ...,OAH.n EPIBAAAo.

BtvBpa KalXcOfJU. Ava~tlT1]Ol1 TOU 1ta90yovou ytvou~ ~Uf.10J.lUKitTroV CryptocoCCUS Ot. IlTYXIAKH EPrALIA. ...,OAH.n EPIBAAAo. ITANEnILTHMIO AIrAIOY...,OAH.n EPIBAAAo.NTO:E TMH1\tA EniETHI\H1N THE 0AAAI:I:AI: f}.iakol EMMANOYHA Ava~tlT1]O"l1 TOU 1ta90yovou ytvou~ ~Uf.10J.lUKitTroV CryptocoCCUS O"t BtvBpa KalXcOfJU IlTYXIAKH EPrALIA

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών

Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών 1 Μαθησιακά αποτελέσματα 1. Καταγραφή των χαρακτηριστικών των διαφόρων τύπων μικροοργανισμών 2. Κατηγοριοποίηση των μικροοργανισμών σε βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, ιούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 34 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 35 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ Απαντώνται πάνω σε δέντρα, στο δάσος μετά τη βροχή, μέσα σε τρόφιμα αλλά και στα πόδια των αθλητών. Οι περισσότεροι από αυτούς μοιάζουν με φυτά, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Species Plantarum (1753) Systema Naturae (1758) Περιέγραψε όλα τα γνωστά στην εποχή του είδη, φυτικά και ζωικά. 'Ηθελε, με τον τρόπο αυτό, να καταγράψει όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Λιμνοθάλασσες οι λιμνοθάλασσες είναι παράκτιες υδάτινες περιοχές με μικρό βάθος και συνήθως χωρίζονται από τη γειτονική θαλάσσια περιοχή με φυσικό φράκτη την αμμολουρίδα η οποία διαχωρίζει και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Απόρριψη λυµάτων σε χειµάρρους: Επιπτώσεις στην ποιότητα του νερού και της άµµου ακτών κολύµβησης Μαρία Α. Ευστρατίου Τµήµα Επιστηµών της Θάλασσας Πανεπιστήµιο Αιγαίου Στο θαλάσσιο περιβάλλον οι µολυσµατικές/ρυπογόνες

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5

ÏÅÖÅ. 3. Ποιοι από τους παρακάτω οργανισµούς δεν παράγουν αντιβιοτικά: α. τα πρωτόζωα β. οι µύκητες γ τα φυτά δ. τα βακτήρια Μονάδες 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ»

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή «ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» Άντρεα Χ. Σταυρινίδη Λεµεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

1 ( ) 14 MA 2011 : : (4) 1 5. 1......... 2. ( )........ 3......... 4......... 1 4 2 5......... 1. ; 8 2. ; 3., ; 4. ph 5. ( ), 10.000 ( ), 00 ( ). 1. ( 2). N (). 7 2 4 3 2. 50.000 ( ) KJ. ( 2). ( 2). ().

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π.

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Στρυμόνα ρ. Γεώργιος Συλαίος Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.)

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.) 1.2 Μικροοργανισμοί Ωφέλιμα μικρόβια Σύνδεσμος στην εθνική ύλη Κύριο στάδιο 2 Sc1: 1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Sc2:1a, 2b, 2g, 5f Μονάδα σπουδών Μονάδα 6 Μικροοργανισμοί Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Στεφανίδης

Κωνσταντίνος Στεφανίδης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ 2 Η ΔΙAΛΕΞΗ 1. ΑΙΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ 2. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΑΙΤΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ EΝΔΟΓΕΝΗ Ζημιές γενετικής φύσης ΕΞΩΓΕΝΗ Ζημιές που προξενούν οι: ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (σύφιλη) Α2. α (ερυθρός μυελός των οστών)

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα To μικροφύκος Σπειρουλίνα (Αρθροσπείρα) : Ένα «πράσινο εργοστάσιο» παραγωγής πολύτιμων ουσιών με δυνητικά οφέλη για την ανθρώπινη υγεία Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.30 ώρες Ονοματεπώνυμο μαθητή/μαθήτριας: Τμήμα: Αριθμός: Όνομα Καθηγητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Κάψα είναι δυνατό να διαθέτουν: Α. Οι ιοί Β. Τα βακτήρια Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2010 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2010 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Κων/νος νος Αμπελιώτης Επικ. Καθηγητής, Τμ. Οικιακής Οικονομίας Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Περιεχόμενα Η έννοια του κύκλου ζωής Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Μικροβιακή κινητική και λειτουργία Βιοαντιδραστήρων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Βιοχημικό προφίλ Μικροοργανισμών (Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ

2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ 2. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΡΟΦΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΚΥΡΙΩΣΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΣΕ ΜΙΑ ΒΙΟΚΟΙΝΟΤΗΤΑ; Ο κυριότερος παράγοντας που συνδέει τους οργανισμούς μεταξύ τους είναι η διατροφή τους Ο τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 17.12.2014 L 360/59 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Δεκεμβρίου 2014 σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της οδηγίας 2000/29/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τη γνωστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

«Άνθρωπος και Υγεία»

«Άνθρωπος και Υγεία» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «Άνθρωπος και Υγεία» Ημερομηνία:. Ονοματεπώνυμο:. Βαθμός: ΘΕΜΑ Α Α1. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις επόμενες προτάσεις: 1. Προκαρυωτικοί οργανισμοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί.

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί. ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 10: Ενδογενείς Παράγοντες Δυναμικό Οξειδοαναγωγής Θρεπτικά Συστατικά, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη

Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη Σωτήριος Δ. Καλαμάρας Γεωπόνος, Μ.Δ.Ε. ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. ΣχεδιάγραμμαΜονάδαςΒιοαερίου ΠροϊόνταΜονάδαςΒιοαερίου Προϊόντα μονάδας Συμπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα