Παιδικό βρογχικό άσθμα Αιτιοπαθογενετικός ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παιδικό βρογχικό άσθμα Αιτιοπαθογενετικός ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(5): Παιδικό βρογχικό άσθμα Αιτιοπαθογενετικός ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή χρόνια νόσος της παιδικής ηλικίας. Ευθύνεται για τις περισσότερες επισκέψεις των παιδιών στον ιατρό, αποτελεί μια από τις συχνότερες διαγνώσεις κατά την εισαγωγή των παιδιών στο νοσοκομείο και σε αυτό καταλογίζεται ένας μεγάλος αριθμός σχολικών απουσιών συγκριτικά τόσο με άλλες χρόνιες νόσους όσο και με άλλα αναπνευστικά νοσήματα στα παιδιά. Η αιτιοπαθογένεια του βρογχικού άσθματος σε όλη της την έκταση είναι ακόμη άγνωστη, αλλά φαίνεται να σχετίζεται τόσο με γενετικούς όσο και με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Τα τελευταία χρόνια, στη διεθνή βιβλιογραφία έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στο ρόλο που διαδραματίζει η ατμοσφαιρική ρύπανση στην εκδήλωση της νόσου σε παιδιά και στην επιδείνωση της συχνότητας και της έντασης των ασθματικών κρίσεων, με τους αερορυπαντές να συμβάλλουν άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο στην εκδήλωση ή την επιδείνωση της νόσου κατά την παιδική ηλικία. Στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους αιτιολογικούς παράγοντες της νόσου, καθώς και η διαπίστωση της συσχέτισης της εκδήλωσης του βρογχικού άσθματος, τόσο ως χρόνιας νόσου όσο και των κρίσεων αυτού, με την ατμοσφαιρική ρύπανση κατά την παιδική ηλικία. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της διεθνούς βιβλιογραφίας, το βρογχικό άσθμα ως χρόνια νόσος της παιδικής ηλικίας σχετίζεται με τα επίπεδα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Παρουσιάζεται στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των προσαγωγών των παιδιών στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων, των εισαγωγών των παιδιών στο νοσοκομείο και των επισκέψεων στα εξωτερικά ιατρεία λόγω ασθματικών συμπτωμάτων. Επίσης, η εκδήλωση του άσθματος φαίνεται να συσχετίζεται με τη διαμονή των παιδιών σε βιομηχανική περιοχή. Εκτός όμως από την εκδήλωση ασθματικών συμπτωμάτων με την ατμοσφαιρική ρύπανση, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει σχέση και με τον περιορισμό της αναπνευστικής λειτουργίας αλλά και της πνευμονικής ανάπτυξης των παιδιών. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2011, 28(5): E. Παπαδημητρίου, 1 Δ. Καραγιάννης, 2 Ε. Ριζά, 1 Α. Λινού 1, Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 2 Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Αθήνα 3 Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis, Αθήνα Air pollution as a cause of asthma in children A review Λέξεις ευρετηρίου Άσθμα Ατμοσφαιρική ρύπανση Βιομηχανική περιοχή Εξωτερικό περιβάλλον Παιδική ηλικία Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το αλλεργικό βρογχικό άσθμα, το οποίο εμφανίζεται στις ηλικίες των 5 30 ετών, παρουσιάζεται μετά από έκθεση σε κάποιο αλλεργιογόνο. Τότε ευαισθητοποιείται το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού και παράγει αντισώματα. Ακολουθεί μια φλεγμονώδης απάντηση των αεραγωγών, η οποία οδηγεί σε υπεραντιδραστικότητά τους. Σε έναν ευαισθητοποιημένο οργανισμό, μικρές ποσότητες αλλεργιογόνου μπορεί να προκαλέσουν αυξημένη φλεγμονώδη απάντηση. Έχει εκτιμηθεί ότι το 80% του άσθματος στα παιδιά είναι αλλεργικής αιτιολογίας. Σε πολύ μικρότερο ποσοστό ανευρίσκεται και το ιδιοπαθές άσθμα, όπου δεν ανιχνεύεται εξωτερικός παράγοντας υπεύθυνος για την εμφάνισή του. Αξίζει να σημειωθεί η ύπαρξη του βρεφικού άσθματος, κατά το οποίο παρουσιάζονται κρίσεις άσθματος, δηλαδή περιορισμός του εισπνεόμενου αέρα από στένωση των αεραγωγών, μετά από ιογενή λοίμωξη. Το εν λόγω σύνδρομο περιορίζεται καθώς μεγαλώνει το παιδί. 1 4 Το βρογχικό άσθμα αποτελεί μια από τις πιο συχνές χρόνιες νόσους της παιδικής ηλικίας, με διαρκώς αυξανόμενα ποσοστά κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η αιτιοπαθογένειά του στα παιδιά δεν είναι πλήρως γνωστή σε όλη της την έκταση, αλλά φαίνεται να ευθύνονται τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες, με σημαντικότερους την

2 622 E. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και συν ατμοσφαιρική ρύπανση, τους παράγοντες του οικιακού περιβάλλοντος του παιδιού και τις λοιμώξεις. Η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση φαίνεται να σχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά ασθματικών συμπτωμάτων στα παιδιά. Τα ποσοστά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι υψηλότερα σε βιομηχανικές περιοχές, όπου τα ασθματικά συμπτώματα στα παιδιά είναι συχνότερα. Τα υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης οδηγούν σε συχνότερες νοσηλείες παιδιών λόγω άσθματος, καθώς και σε προσαγωγές στα τμήματα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) των νοσοκομείων. Επίσης, η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση οδηγεί σε μειωμένη αναπνευστική λειτουργία των παιδιών, όπως αυτή προσδιορίζεται με τις ειδικές μετρήσεις που πραγματοποιούνται κατά τη σπιρομέτρηση. 2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Διερευνήθηκε η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία, με τη χρήση των μηχανών αναζήτησης. Πιο συγκεκριμένα, επιλέχθηκαν οι βάσεις δεδομένων Medline, μέσω της υπηρεσίας PubΜed, καθώς και οι μηχανές αναζήτησης Scopus και Science Direct. Τα κριτήρια για την επιλογή των συγκεκριμένων βιβλιογραφικών δεδομένων ήταν έρευνες που έχουν δημοσιευτεί κατά την τελευταία δεκαετία στην αγγλική γλώσσα, άρθρα που αναφέρονται στην εκδήλωση βρογχικού άσθματος κατά την παιδική ηλικία και άρθρα που διερευνούσαν τη συσχέτιση του βρογχικού άσθματος στα παιδιά με τους διάφορους αιτιολογικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Χρησιμοποιήθηκαν οι λέξεις ευρετηρίου asthma, childhood, air pollution, ambient environment, indoor environment, urban areas, rural areas, industrial areas, parental occupation. Εντοπίστηκαν 822 άρθρα, από τα οποία μελετήθηκαν τα 295 και, τελικά, χρησιμοποιήθηκαν τα ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Με βάση τα δεδομένα της επιδημιολογικής διερεύνησης, το άσθμα είναι η συχνότερη χρόνια νόσος της παιδικής ηλικίας στη σύγχρονη κοινωνία. Τα ποσοστά των προσβεβλημένων παιδιών διαφέρουν μεταξύ των χωρών, αλλά υπολογίζεται ότι στη δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ το ποσοστό ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 10 20% των παιδιών. 5 Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια αύξηση στον επιπολασμό του άσθματος. Συγκεκριμένα, οι Akinbami et al 6 αναφέρουν ότι κατά το χρονικό διάστημα ο επιπολασμός του άσθματος αυξήθηκε κατά ένα ποσοστό της τάξης του 4,3% ανά έτος κατά μέσο όρο (3,6 6,2%) μεταξύ των παιδιών από τη γέννηση έως τα 7 έτη της ζωής τους. Το μέγιστο ποσοστό παρατηρήθηκε το 1995 και ανερχόταν στο 7,5%. Έκτοτε και έως το 2000, ο επιπολασμός του άσθματος φαίνεται να παραμένει σταθερός. To 2001, σε > παιδιά ηλικίας 5 17 ετών στις ΗΠΑ διαγνώστηκε βρογχικό άσθμα. 7 Η αύξηση στον επιπολασμό της νόσου κατά τις τελευταίες δεκαετίες αποτελεί και την αιτία για τις περισσότερες σχολικές απουσίες των παιδιών από οποιαδήποτε άλλη χρόνια παιδική νόσο. Σε μια έρευνα, η οποία διενεργήθηκε στο Los Angeles, μελετήθηκαν 528 παιδιά, τα οποία χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες μία με διαγνωσμένο άσθμα, μία με υψηλές πιθανότητες και μία με χαμηλές πιθανότητες απόκτησης άσθματος. Διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά με διαγνωσμένο άσθμα απουσίασαν κατά μέσο όρο 2 ημέρες παραπάνω ανά σχολικό έτος, σε σχέση με τα παιδιά των δύο άλλων ομάδων. Πιο συγκεκριμένα, τα ασθματικά παιδιά απουσίασαν 5,2 ημέρες ανά έτος και οι απουσίες οι οποίες σχετίζονταν με αναπνευστικά συμπτώματα ήταν 2,7 ημέρες. Τα παιδιά των άλλων δύο ομάδων απουσίασαν 3,2 ημέρες ανά έτος, από τις οποίες οι 1,3 1,4 ημέρες σχετίζονταν με αναπνευστικά συμπτώματα. 8 Οι Bener et al, σε μια έρευνά τους στο Qatar και σε παιδιά ηλικίας 6 12 ετών, απέδειξαν ότι τα παιδιά με άσθμα είχαν περισσότερες σχολικές απουσίες απ ό,τι τα υγιή παιδιά. Συγκεκριμένα, ο μέσος αριθμός απουσιών ήταν 8 ημέρες ανά έτος για τα ασθματικά παιδιά, 4 ημέρες για τα μη ασθματικά και 7 ημέρες για τα παιδιά με συριγμό ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΡΟΓΧΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ 4.1. Παράγοντες στο οικιακό περιβάλλον Παρ όλο που το άσθμα είναι η πιο συχνή χρόνια νόσος της παιδικής ηλικίας στο δυτικό κόσμο, οι πραγματικές του αιτίες είναι ακόμη άγνωστες. Όμως, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις ότι τόσο η γενετική προδιάθεση όσο και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν στην εκδήλωση της νόσου. 10,11 Το παθητικό κάπνισμα είναι ένας από τους σημαντικότερους ενδοοικιακούς αιτιολογικούς παράγοντες για το παιδικό βρογχικό άσθμα. 12,13 Έχει διαπιστωθεί ότι στα σπίτια των καπνιζόντων οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων με μέγεθος από 2,5 10 μm (particulate matter with aerodymanic diameter <2,5 μm: ΡΜ 2,5) και των αιωρούμενων σωματιδίων με μέγεθος από 0,15 2,5 μm (particulate matter with aerodynamic diameter <10 μm: PM 10), που αποτελούν τους πιο σημαντικούς αερορυπαντές που απελευθερώνονται κατά το κάπνισμα, είναι κατά μg/m 3 υψηλότερες απ ό,τι στα σπίτια των μη καπνιζόντων,

3 ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ 623 με κάθε τσιγάρο να προσθέτει 1,0 μg/m 3 στις συγκεντρώσεις των ΡΜ 2,5 και των ΡΜ Επίσης, η αυξημένη υγρασία στην κατοικία μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ασθματικών συμπτωμάτων. 15,16 Άλλοι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη παιδικού βρογχικού άσθματος είναι η παρουσία κατοικίδιων ζώων και φυτών μέσα στο σπίτι, η μορφή ενέργειας που χρησιμοποιείται για τη μαγειρική και τη θέρμανση του σπιτιού και η χρήση μοκέτας στο υπνοδωμάτιο του παιδιού. 17 Επιπρόσθετα, τα αλλεργιογόνα που προέρχονται από την παρουσία εντόμων μέσα στο σπίτι, όπως οι κατσαρίδες, καθώς και τρωκτικών στο υπνοδωμάτιο του παιδιού, έχουν συσχετιστεί με ευαισθητοποίηση των ασθματικών παιδιών σε αυτά τα συγκεκριμένα αλλεργιογόνα. 18 Οι παράγοντες κινδύνου στο οικιακό περιβάλλον που επηρεάζουν τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου παρουσιάζονται στον πίνακα Λοιμώδεις παράγοντες ιογενείς και μικροβιακές λοιμώξεις Εκτενής αναφορά γίνεται στη βιβλιογραφία για το ρόλο των ιογενών και των μικροβιακών λοιμώξεων στην εκδήλωση βρογχικού άσθματος, με αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τον πιθανό ρόλο τους. Ιογενείς λοιμώξεις έχουν διαπιστωθεί στο 80 85% των παιδιών που παρουσιάζουν οξύ συριγμό ή εξάρσεις άσθματος. 22 Οι ιοί που ευθύνονται συχνότερα για τις εξάρσεις άσθματος είναι ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (respiratory syncytial virus, RSV) κυρίως στα βρέφη και ο ιός της παραϊνφλουέντζας και οι ρινοϊοί για παιδιά ηλικίας >2 ετών. 23 Υπάρχουν, βέβαια, και στοιχεία τα οποία συνδέουν τις λοιμώξεις από το Mycoplasma pneumoniae 24 και τα Chlamydia pneumoniae 25 με την εκδήλωση άσθματος στα παιδιά. 26 Στον πίνακα 2 παρουσιάζονται οι λοιμώδεις παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο ανάπτυξης βρογχικού άσθματος στα παιδιά. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί η αναφερόμενη στη βιβλιογραφία ως hygiene hypothesis, σύμφωνα με την Πίνακας 1. Αιτιολογία παιδικού βρογχικού άσθματος Παράγοντες κινδύνου στο οικιακό περιβάλλον. Ενδο-οικιακοί παράγοντες κινδύνου Πηγή ενέργειας για το μαγείρεμα Πηγή ενέργειας για τη θέρμανση του σπιτιού Υγρασία Κατοικίδια μέσα στο σπίτι Φυτά μέσα στο σπίτι Παθητικό κάπνισμα Πίνακας 2. Αιτιολογία παιδικού βρογχικού άσθματος Βιολογικοί παράγοντες κινδύνου. Λοιμώξεις Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) Ρινοϊοί Ιός της παραϊνφλουέντζας Mycoplasma pneumoniae Chlamydia pneumoniae οποία οι λοιμώξεις νωρίς κατά την παιδική ηλικία μπορούν να προστατέψουν το παιδί έναντι του άσθματος Τα τελευταία χρόνια γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη διεθνή βιβλιογραφία για την ατμοσφαιρική ρύπανση ως αιτία των εξάρσεων ασθματικών κρίσεων στα παιδιά, των αυξημένων προσαγωγών παιδιών στα ΤΕΠ των νοσοκομείων λόγω ασθματικών κρίσεων, της νοσηλείας αυτών, της αύξησης της χρήσης βρογχοδιασταλτικών από τα ασθματικά παιδιά, καθώς και της ελάττωσης της πνευμονικής λειτουργίας των παιδιών. Στον πίνακα 3 παρουσιάζονται τα συστατικά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που ενδέχεται να οδηγήσουν σε εκδήλωση ασθματικών συμπτωμάτων στα παιδιά Ατμοσφαιρική ρύπανση Με τον όρο ατμοσφαιρική ρύπανση υποδηλώνεται η ύπαρξη αιωρούμενων σωματιδίων (particulate matter, PM), όζοντος (O 3), διοξειδίου του αζώτου (NO 2), διοξειδίου του θείου (SO 2) και μονοξειδίου του άνθρακα (CO) στον εισπνεόμενο αέρα. Τα αιωρούμενα σωματίδια είναι ένα σύνθετο αερόλυμα από στερεή και υγρή οργανική και ανόργανη ύλη, που μπορεί να περιλαμβάνει σκόνη, καπνό, γύρη, σταγονίδια οξέων και δευτερεύοντα αέρια. 31 Τα αιωρούμενα σωματίδια της ατμόσφαιρας έχουν περιγραφεί σε κατανομές τριών μεγεθών: Αδρής διαμέτρου, με μέγεθος από 2,5 10 μm (coarse: PM 10), λεπτής διαμέτρου, με μέγεθος από 0,15 2,5 μm (fine: ΡM 2,5) και πολύ λεπτής διαμέτρου, με μέγεθος <0,15 Πίνακας 3. Αιτιολογία παιδικού βρογχικού άσθματος Παράγοντες κινδύνου στο ευρύ περιβάλλον. Χαρακτηριστικά ατμοσφαιρικής ρύπανσης Αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο <2,5 μm (ΡΜ 2,5) Αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο <10 μm (ΡΜ 10) Διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ 2) Διοξείδιο του θείου (SO 2) Όζον (O 3)

4 624 E. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και συν μm (ultrafine: PM). 32 Στον πίνακα 4 φαίνεται η σύνθεση των αιωρούμενων σωματιδίων στα διάφορα μεγέθη τους. 33 Το όζον (Ο 3) είναι ένα ιδιαίτερα δραστικό αέριο. Ο χρόνος ημίσειας ζωής του είναι μόνο 7 10 min. Συνεπώς, τα επίπεδα του όζοντος είναι πολύ χαμηλά μέσα στο σπίτι. 34 Το όζον, επίσης, παρουσιάζει μια ιδιαίτερη εποχική και ημερήσια κατανομή, επειδή δεν εκπέμπεται από πηγές ρύπανσης, αλλά παράγεται από φωτοχημικές αντιδράσεις στην ατμόσφαιρα. 35 Το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ 2) είναι ένα χρώματος καφέ δραστικό αέριο, το οποίο μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στους πνεύμονες και να ελαττώσει την αντίσταση του οργανισμού σε αναπνευστικές λοιμώξεις. Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) είναι ένα άοσμο και άχρωμο αέριο, το οποίο έχει την ιδιότητα να συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη πιο εύκολα σε σχέση με το οξυγόνο, οπότε ελαττώνεται η ικανότητα του οργανισμού να μεταφέρει οξυγόνο σε όργανα και ιστούς. Προέρχεται κυρίως από τις εξατμίσεις των οχημάτων. 36 Ένας μηχανισμός που έχει προταθεί για να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο οι ρυπαντές της ατμόσφαιρας οδηγούν στην εκδήλωση άσθματος αφορά στην παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου στους αεραγωγούς. 37,38 Οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου μπορούν να προκαλέσουν καταστροφή του επιθηλίου των αεραγωγών και να διεγείρουν τις φλεγμονώδεις διεργασίες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα επεισόδια του άσθματος. Επίσης, ένας άλλος μηχανισμός που ενδεχομένως οδηγεί σε επεισόδια άσθματος είναι η πιθανή ικανότητα των αερορυπαντών να διαμορφώσουν τη βιοδιαθεσιμότητα των αλλεργιογόνων της ατμόσφαιρας και έτσι να ενισχύσουν την απάντηση ενός αλλεργικού ασθματικού ατόμου στα εξωγενή αλλεργιογόνα. 39,40 Πίνακας 4. Συστατικά του αιωρούμενου σωματιδίου (ΡΜ) στα διάφορα μεγέθη του. Συστατικά του ΡΜ Οργανικός άνθρακας Στοιχειακός άνθρακας Αδρής διαμέτρου αιωρούμενα σωματίδια (Coarse: ΡΜ 10) Τα τρία μεγέθη του ΡΜ Λεπτής διαμέτρου αιωρούμενα σωματίδια (Fine: PM 2,5) Πολύ λεπτής διαμέτρου αιωρούμενα σωματίδια (Ultrafine) Μέταλλα Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι κατά την έρευνα PEACE, 41 μια πολυκεντρική μελέτη στην οποία διερευνήθηκαν οι οξείες επιδράσεις του ΡΜ 10 του καπνού (black smoke), του διοξειδίου του θείου και του διοξειδίου του αζώτου στο αναπνευστικό σύστημα παιδιών ηλικίας 6 12 ετών σε 14 κέντρα της Ευρώπης, οι μέσες συγκεντρώσεις των ρυπογόνων ουσιών που βρέθηκαν ήταν: PM 10: από 11,2 μg/m 3 στο Όσλο έως 98,8 μg/m 3 στην Αθήνα, καπνός: από 4,5 μg/m 3 στο Malmo έως 109,2 μg/m 3 στην Αθήνα, SO 2: από 2,7 μg/m 3 στην Umea έως 113,9 μg/m 3 στην Πράγα, ΝΟ 2: από 8,9 μg/m 3 στο Malmo έως 74,9 μg/m 3 στην Αθήνα. Γίνεται επομένως αντιληπτό ότι τα ποσοστά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Αθήνα είναι από τα υψηλότερα της Ευρώπης Διαμονή σε βιομηχανική περιοχή: Συσχέτιση με ασθματικά συμπτώματα στα παιδιά Στη διεθνή βιβλιογραφία, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σχέση μεταξύ της διαμονής των παιδιών κοντά σε κάποιο εργοστάσιο, σε βιομηχανική περιοχή, και της εκδήλωσης άσθματος ή αναπνευστικών συμπτωμάτων. Σε δύο έρευνες, στον Καναδά και στο Ηνωμένο Βασίλειο, βρέθηκε ότι η διαμονή κοντά σε κάποιο εργοστάσιο προκάλεσε αύξηση των προσαγωγών στο νοσοκομείο λόγω ασθματικής κρίσης. Συγκεκριμένα, οι Smargiassi et al έδειξαν ότι στα παιδιά ηλικίας 2 4 ετών που μελέτησαν, η αύξηση της συγκέντρωσης του SO 2 από τις εκπομπές ενός διυλιστηρίου σχετιζόταν με αύξηση των ασθματικών κρίσεων. 42 Στη δεύτερη έρευνα διαπιστώθηκε ότι η διαμονή κοντά σε ορυχείο κοκ-οπτάνθρακα παρουσίαζε κατά 7 8% μεγαλύτερο κίνδυνο ασθματικής κρίσης και προσαγωγής σε νοσοκομείο στα παιδιά ηλικίας <5 ετών. 43 Επομένως, όσο μικρότερη είναι η απόσταση της κατοικίας του παιδιού από βιομηχανική περιοχή, τόσο συχνότερα απαντώνται ασθματικά συμπτώματα στα παιδιά που διαμένουν σε αυτή. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώθηκε και σε αντίστοιχη έρευνα που διεξήχθη στο Ισραήλ σε 550 παιδιά, ηλικίας 0 14 ετών. 44 Στην Ευρώπη, και συγκεκριμένα στην Ιταλία, οι Carta et al μελέτησαν 273 παιδιά σε δύο περιοχές σε απόσταση 2 και 15 km από βιομηχανική περιοχή. Χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο που αφορούσε στα αναπνευστικά συμπτώματα και διενεργήθηκε σπιρομέτρηση. Διαπιστώθηκε ότι η διαμονή στην περιοχή που απείχε μόλις 2 km από τη βιομηχανική ζώνη είχε ως αποτέλεσμα μειωμένη αναπνευστική λειτουργία. 45 Σε παρόμοια συμπεράσματα οδηγούν και έρευνες κατά τις οποίες έχουν συγκριθεί δύο περιοχές, μια βιομηχανική και μια αστική ή αγροτική, όπως είναι οι έρευνες των Bener et al, των Cara et al και των Ranzi et al, όπου διαπι-

5 ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ 625 στώθηκε ότι η έκθεση σε αερορυπαντές, η συγκέντρωση των οποίων ήταν σημαντικά υψηλότερη στη βιομηχανική περιοχή, αύξησε την επίπτωση του παιδικού άσθματος και των άλλων αλλεργικών νοσημάτων Παρομοίως, οι Wichmann et al έδειξαν ότι τα παιδιά που διέμεναν κοντά σε διυλιστήριο πετρελαίου παρουσίαζαν περισσότερες κρίσεις άσθματος, περισσότερα αναπνευστικά συμπτώματα συριγμό, δύσπνοια, νυκτερινό βήχα και μειωμένη αναπνευστική λειτουργία, με μείωση του βίαια εκπνεόμενου όγκου αέρα σε 1 sec (forced expiratory volume in 1 sec, FEV 1) κατά 13%, σε σχέση με τα παιδιά που διέμεναν σε άλλες περιοχές ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 5.1. Εκδήλωση αναπνευστικών συμπτωμάτων Η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει συσχετιστεί στη διεθνή βιβλιογραφία με την εκδήλωση αναπνευστικών συμπτωμάτων σε ασθματικά και μη παιδιά. Αποτελεί αφ ενός αιτία αυξημένης νοσηρότητας και αφ ετέρου παράγοντα που επηρεάζει την αντίσταση στη νόσο. Οι Rabinovitch et al μελέτησαν την επίδραση των PM 2,5 σωματιδίων σε παιδιά με επίμονο άσθμα στο Denver του Colorado των ΗΠΑ. Βρέθηκε ότι οι επιδράσεις στην υγεία σημειώθηκαν μέσα σε λίγα min ή ώρες μετά από την έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια. Αύξηση κατά ένα εύρος τεταρτημορίου (interquartile range) στα πρωινά μέγιστα επίπεδα των PM fine σχετιζόταν με 3,8% κατά μέσο όρο αύξηση στα βρογχοδιασταλτικά εισπνεόμενα που χρησιμοποιούνταν από τα παιδιά στο σχολείο, άρα και στα συμπτώματά τους. Η επίδραση ήταν πιο έντονη στα παιδιά με σοβαρό άσθμα σε σχέση με τα παιδιά που είχαν ήπιο και μέσης βαρύτητας άσθμα. 50 Παρόμοια αποτελέσματα παρουσιάζονται και από αντίστοιχες έρευνες στην Κίνα αλλά και τις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, στην έρευνα των Pan et al δείχθηκε ότι συμπτώματα όπως ο βήχας, η απόχρεμψη και το άσθμα ήταν συχνότερα σε περιοχές όπου τα επίπεδα των PM 10, PM 2,5, NO 2 και SO 2 ήταν υψηλότερα. 51 Οι Akinbami et al έδειξαν ότι τα παιδιά που διέμεναν σε περιοχές με υψηλότερες συγκεντρώσεις όζοντος και ΡΜ ήταν πιο πιθανό να έχουν ασθματικά συμπτώματα ή να παρουσιάσουν ασθματική κρίση. 52 Στην Αυστραλία, οι Jalaludin et al μελέτησαν 148 παιδιά, ηλικίας 6 12 ετών με ιστορικό συριγμού και βρήκαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των συγκεντρώσεων ΡΜ 10 και των επισκέψεων στον ιατρό λόγω κρίσης άσθματος, καθώς και μεταξύ του ΝΟ 2 και του παραγωγικού βήχα. 53 Στην Ελλάδα, και σε αντίστοιχη έρευνα που διενεργήθηκε από τους Priftis et al, όπου έγινε σύγκριση μιας αστικής περιοχής με μια αγροτική, διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα των ΝΟ 2 και των SO 2 ήταν υψηλότερα στην αστική περιοχή και εκεί τα παιδιά παρουσίαζαν συχνότερα μη ειδικά αναπνευστικά συμπτώματα, όπως βήχα. 54 Η περιοχή κατοικίας των παιδιών (αστική, βιομηχανική, αγροτική) και η συσχέτισή της με τα ασθματικά συμπτώματα αναφέρονται εκτενώς στη διεθνή βιβλιογραφία. Τα παιδιά που διαμένουν σε αστικές-βιομηχανικές περιοχές, όπου παρουσιάζεται και υψηλότερη συγκέντρωση αερορυπαντών, εκδηλώνουν σημαντικά περισσότερο βήχα, απόχρεμψη, ρινίτιδα, πνευμονία, λοιμώξεις του αναπνευστικού, καθώς και ελαττωμένη αναπνευστική λειτουργία. 55 Άλλες έρευνες ενοχοποιούν και το όζον για τα συμπτώματα άσθματος στα παιδιά, όπως αυτή κατά την οποία μελετήθηκαν παιδιά με άσθμα σε 12 πολιτείες της Καλιφόρνιας, όπου βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των ασθματικών συμπτωμάτων και των ΝΟ 2, SO 2, ΡΜ 10, ΡΜ 2,5, CO και του Ο 3, γεγονός το οποίο δεν συνέβαινε για τα παιδιά που δεν έπασχαν από άσθμα. 56 Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (polycyclic aromatic hydrocarbons, PAHs) σχετίζονται με την εμφάνιση ευαισθησίας σε ασθματικά συμπτώματα και βρογχίτιδας στα παιδιά. 57 Η επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην επίπτωση άσθματος και αναπνευστικών συμπτωμάτων στα παιδιά μελετήθηκε στην ηλικία των 10 ετών στην αρχή της έρευνας και στην ηλικία των 15 ετών κατά την επανεκτίμηση, σε παιδιά που μετοίκησαν σε περιοχές με διαφορετικά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Τα παιδιά που μετακόμισαν σε περιοχές με χαμηλότερα επίπεδα ΡΜ 10 παρουσίασαν βελτίωση της αναπνευστικής τους λειτουργίας Προσαγωγή στα τμήματα επειγόντων περιστατικών νοσηλείες Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έρευνες, στις οποίες συσχετίζονται τα υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης με τις προσαγωγές των παιδιών στα ΤΕΠ των νοσοκομείων, καθώς και με τη νοσηλεία τους. Συγκεκριμένα, στην έρευνα των Nastos et al, στην Αθήνα, παρατηρήθηκε αύξηση των προσαγωγών των παιδιών στο νοσοκομείο με την αύξηση της συγκέντρωσης του ΡΜ Παρόμοια ήταν και τα αποτελέσματα αντίστοιχης έρευνας που διενεργήθηκε στο Hong Kong, όπου τα επίπεδα των ΡΜ 10, ΡΜ 2,5, ΝΟ 2 και Ο 3 φάνηκε να σχετίζονται με τις προσαγωγές στο νοσοκομείο. 60 Οι Lin et al μελέτησαν τις νοσηλείες λόγω άσθματος

6 626 E. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και συν σε παιδιά ηλικίας 6 12 ετών στο Toronto και τη συσχέτισή τους με τα επίπεδα των ΡΜ 10 και ΡΜ 2,5. Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση και μάλιστα η επίδραση των συγκεκριμένων αερορυπαντών στη νοσηλεία λόγω άσθματος ήταν τόσο μεγαλύτερη όσο περισσότερες ήταν οι ημέρες έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση. 61 Σε αντίστοιχη έρευνα που διεξήχθη στη Νέα Ζηλανδία και όπου μελετήθηκαν οι εισαγωγές στο νοσοκομείο λόγω αναπνευστικών προβλημάτων σε παιδιά τριών ηλικιακών ομάδων (<1 έτους, 1 4 ετών, 5 14 ετών), διαπιστώθηκαν σημαντικές αυξήσεις σε εισαγωγές στο νοσοκομείο λόγω πνευμονίας και οξείας βρογχίτιδας στα παιδιά ηλικίας 0, 1 4 ετών και άσθματος σε παιδιά 5 14 ετών. Οι συγκεκριμένες αυξήσεις συσχετίστηκαν σημαντικά με τις συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα των σωματιδίων ΡΜ 10, ΡΜ 2,5, ΝΟ 2 και SO Σε έρευνα όμως που εκπονήθηκε στη Seoul (Ν. Κορέα), σε παιδιά ηλικίας <14 ετών, ενοχοποιήθηκε και το όζον για την αύξηση των εισαγωγών των παιδιών στο νοσοκομείο λόγω άσθματος. 63 Στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Ρώμη (Ιταλία) βρέθηκε ότι οι εισαγωγές στο νοσοκομείο λόγω αναπνευστικών λοιμώξεων σχετίζονταν με τη συγκέντρωση του όζοντος. Με τη συγκέντρωση του ΝΟ 2 και του CO σχετίζονταν οι νοσηλείες λόγω άσθματος Μείωση αναπνευστικής λειτουργίας Σύμφωνα με την πρόσφατη βιβλιογραφία, αρκετοί ερευνητές, για να προσδιορίσουν την επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην αναπνευστική λειτουργία των παιδιών, χρησιμοποίησαν τη σπιρομέτρηση, δηλαδή τις μετρήσεις της βίαιης ζωτικής χωρητικότητας (forced vital capacity, FVC), του FEV 1, της μέγιστης εκπνευστικής ροής (peak expiratory flow rate, PEFR) και της μέγιστης εκπνευστικής ροής στο 50% της εκπνοής (forced expiratory flow 50%, MEF 50). Η περισσότερο εκτεταμένη έρευνα προς την κατεύθυνση αυτή έχει διενεργηθεί στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στη νότια Καλιφόρνια. Οι Gauderman et al κατέδειξαν ελάττωση κατά 10% στο δείκτη αύξησης ανά έτος του FEV 1 στις περισσότερο μολυσμένες περιοχές. Οι αερορυπαντές που σχετίστηκαν με αυτή την ελάττωση ήταν τα PM 10, PM 2,5 και τα ανόργανα οξέα που ορίζονται ως το άθροισμα των νιτρικών, των μυρμηκικών και των ακετοξικών οξέων. 65 Στην ίδια περιοχή, οι Delfino et al μελέτησαν σε 19 παιδιά με άσθμα, ηλικίας 9 17 ετών, τις αλλαγές του FEV 1 σε σχέση με την καθημερινή προσωπική έκθεση σε ΡΜ 2,5, ΡΜ 10, ΝΟ 2 και Ο 3 για 2 εβδομάδες. Διαπιστώθηκε μείωση του FEV 1 με την αύξηση της έκθεσης στο ΡΜ. Η συσχέτιση δεν παρουσίασε στατιστική σημαντικότητα για το ΝΟ 2 και το Ο Η έκθεση στο ΡΜ 2,5 σχετίστηκε με ελάττωση των MMEF, PEF και FEV 1 σε αντίστοιχη έρευνα που διενεργήθηκε στο Seattle, 67 ενώ στο Μεξικό διαπιστώθηκε ότι η ελάττωση των FVC και FEV 1 σχετιζόταν σημαντικά με τις συγκεντρώσεις των ΡΜ 10, ΝΟ 2 και Ο Στην Αυστραλία, δύο έρευνες αναφέρθηκαν στην επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην αναπνευστική λειτουργία των παιδιών. Συγκεκριμένα, οι Jalaludin et al μελέτησαν την επίδραση του όζοντος στην PEFR 148 παιδιών με ιστορικό συριγμού και βρήκαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της μείωσης της PEFR και της συγκέντρωσης του όζοντος στην ατμόσφαιρα την ίδια ημέρα. 69 Παρόμοια ήταν τα αποτελέσματα της έρευνας των Epton et al στη Νέα Ζηλανδία, όπου διαπιστώθηκε ότι αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης σχετίζονταν στατιστικώς σημαντικά με την αναπνευστική λειτουργία ασθματικών παιδιών μείωση των PEFR και FEV 1 γεγονός που δεν παρατηρήθηκε στα υγιή παιδιά. 70 Στην Ευρώπη, σε έρευνα η οποία διενεργήθηκε στην Αυστρία, μελετήθηκε η επίδραση του ΡΜ 10 καθώς και άλλων αερορυπαντών στην πνευμονική λειτουργία 975 παιδιών. Διαπιστώθηκε ότι αύξηση του ΡΜ 10 κατά 10 μg/ m 3 οδηγούσε σε μείωση της FEV 1 κατά 84 ml/έτος και της MEF κατά 329 ml/έτος. Επίσης, οι υψηλές συγκεντρώσεις του ΝΟ 2 και του Ο 3 είχαν αρνητική επίδραση στην αναπνευστική λειτουργία των παιδιών ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η διεθνής βιβλιογραφία ασχολείται πολύ με την αιτιοπαθογένεια του βρογχικού άσθματος στα παιδιά, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ρόλο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς και στους άλλους παράγοντες που ήδη αναφέρθηκαν και οι οποίοι φαίνεται να επηρεάζουν την εκδήλωση αναπνευστικών συμπτωμάτων στα παιδιά, τις προσαγωγές στα ΤΕΠ των νοσοκομείων, τις νοσηλείες στο νοσοκομείο, τις σχολικές απουσίες, τη συχνότητα χρήσης βρογχοδιασταλτικών φαρμάκων και την ανταπόκριση στην αντιασθματική αγωγή. Ακόμα, φαίνεται να υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της εκδήλωσης ασθματικών συμπτωμάτων και της διαμονής σε βιομηχανική περιοχή. Από τη διερεύνηση της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας διαπιστώθηκε επίσης ότι με την ατμοσφαιρική ρύπανση σχετίζεται ο περιορισμός της αναπνευστικής λειτουργίας των παιδιών, όπως αυτή εκτιμάται κατά τη σπιρομέτρηση με τον προσδιορισμό των τιμών της FVC, του FEV 1, της PEFR και της MEF 50. Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο είναι το ενδιαφέρον των ερευνητών για το σύγχρονο τρόπο ζωής και την επίδραση

7 ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ 627 των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, οι οποίοι φαίνεται ότι επηρεάζουν την εκδήλωση βρογχικού άσθματος στα παιδιά. Σε αυτούς συγκαταλέγονται η παιδική παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα των παιδιών, σε συνδυασμό με την έκθεση στη βία, το stress των γονέων και των παιδιών και την εργασία των γονέων. Η μελέτη των σχετικών παραγόντων αποτελεί αντικείμενο επόμενης εργασίας. Ωστόσο, είναι προφανές ότι παρεμβάσεις για τη μείωση της έκθεσης των παιδιών στους ρυπαντές της ατμόσφαιρας, καθώς και στους λοιπούς παράγοντες κινδύνου, θα περιορίσουν σημαντικά τις εκδηλώσεις αναπνευστικών συμπτωμάτων, άσθματος αλλά και τα περιστατικά νοσηλείας εξ αιτίας αυτών στα παιδιά. ABSTRACT Air pollution as a cause of asthma in children A review E. PAPADIMITRIOU, 1 D. KARAGIANNIS, 2 E. RIZA, 1 A. LINOS 1,3 1 Department of Hygiene, Epidemiology and Medical Statistics, School of Medicine, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, 2 Hippokration General Hospital, Athens, 3 Institute of Preventive Medicine, Environmental and Occupational Health, Prolepsis, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2011, 28(5): Bronchial asthma is a very common chronic disease in childhood. It is responsible for the majority of children s medical consultations, and is the most common cause of hospitalization of children and of school absenteeism, when compared to other chronic and respiratory diseases in childhood. The full extent of the causal factors of bronchial asthma is still not known, but it appears that genetic and environmental factors are both implicated. Recently, it has been shown that air pollution contributes greatly to the development of the disease and to the increase in the frequency and the severity of asthmatic attacks. Air pollutants appear to play a decisive role in the onset and the deterioration of bronchial asthma in childhood. The aim of this review was to investigate the scientific literature on the causal factors of the disease, and specifically air pollution, correlated with the onset of bronchial asthma, as an acute and chronic disease of childhood. The published scientific evidence points towards a causal relationship between air pollution and chronic bronchial asthma. A statistically significant association has been documented between air pollution and children s medical consultations, hospital admissions and office visits. Living in an industrial area further contributes to the onset of bronchial asthma. Apart from the development of typical bronchial asthmatic symptoms, air pollution is associated with restriction of respiratory function, and with respiratory underdevelopment in children. Key words: Air pollution, Ambient environment, Asthma, Childhood, Industrial areas Βιβλιογραφία 1. LAU S, ILLI S, SOMMERFELD C, NIGGEMANN B, BERGMANN R, VON MUTI- US E ET AL. Early exposure to house-dust mite and cat allergens and development of childhood asthma: A cohort study. Multicentre Allergy Study Group. Lancet 2000, 356: KATTAN M, MITCHELL H, EGGLESTON P, GERGEN P, CRAIN E, REDLINE S ET AL. Characteristics of inner-city children with asthma: The National Cooperative Inner-City Asthma Study. Pediatr Pulmonol 1997, 24: NELSON HS, SZEFLER SJ, JACOBS J, HUSS K, SHAPIRO G, STERNBERG AL. The relationships among environmental allergen sensitization, allergen exposure, pulmonary function, and bronchial hyperresponsiveness in the Childhood Asthma Management Program. J Allergy Clin Immunol 1999, 104: EGGLESTON PA. Environmental causes of asthma in inner city children. The National Cooperative Inner City Asthma Study. Clin Rev Allergy Immunol 2000, 18: KABESCH M. Gene by environment interactions and the development of asthma and allergy. Toxicol Lett 2006, 162: AKINBAMI LJ, SCHOENDORF KC. Trends in childhood asthma: Prevalence, health care utilization and mortality. Pediatrics 2002, 110: AMERICAN LUNG ASSOCIATION. Trends in asthma morbidity and mortality. The association, New York, Available at: http//www.lungusa.org 8. BONILLA S, KEHL S, KWONG KY, MORPHEW T, KACHRU R, JONES CA. School absenteeism in children with asthma in a Los Angeles inner city school. J Pediatr 2005, 147: BENER A, KAMAL M, SHANKS NJ. Impact of asthma and air pollution on school attendance of primary school children: Are they at increased risk of school absenteeism? J Asthma 2007, 44: KAUFFMANN F; POST GENOME RESPIRATORY EPIDEMIOLOGY GROUP.

8 628 E. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και συν Post-genome respiratory epidemiology: A multidisciplinary challenge. Eur Respir J 2004, 24: VERCELLI D. Genetics, epigenetics, and the environment: Switching, buffering, releasing. J Allergy Clin Immunol 2004, 113: BENTON AS, WANG Z, LERNER J, FOERSTER M, TEACH SJ, FREISHTAT RJ. Overcoming heterogeneity in pediatric asthma: Tobacco smoke and asthma characteristics within phenotypic clusters in an African American cohort. J Asthma 2010, 47: PIRASTU R, BELLU C, GRECO P, PELOSI U, PISTELLI R, ACCETTA G ET AL. Indoor exposure to environmental tobacco smoke and dampness: Respiratory symptoms in Sardinian children DRIAS study. Environ Res 2009, 109: BREYSSE PN, BUCKLEY TJ, WILLIAMS D, BECK CM, JO SJ, MERRIMAN B ET AL. Indoor exposures to air pollutants and allergens in the homes of asthmatic children in inner-city Baltimore. Environ Res 2005, 98: KARVONEN AM, HYVÄRINEN A, ROPONEN M, HOFFMANN M, KORPPI M, REMES S ET AL. Confirmed moisture damage at home, respiratory symptoms and atopy in early life: A birth-cohort study. Pediatrics 2009, 124:e329 e HAGMOLEN OF TEN HAVE W, VAN DEN BERG NJ, VAN DER PALEN J, VAN AALDEREN WM, BINDELS PJ. Residential exposure to mould and dampness is associated with adverse respiratory health. Clin Exp Allergy 2007, 37: BREYSSE PN, DIETTE GB, MATSUI EC, BUTZ AM, HANSEL NN, McCOR- MACK MC. Indoor air pollution and asthma in children. Proc Am Thorac Soc 2010, 7: EGGLESTON PA, BUCKLEY TJ, BREYSSE PN, WILLS-KARP M, KLEEBERG- ER SR, JAAKKOLA JJ. The environment and asthma in US inner cities. Environ Health Perspect 1999, 107(Suppl 3): JACKSON DJ, LEMANSKE RF Jr. The role of respiratory virus infections in childhood asthma inception. Immunol Allergy Clin North Am 2010, 30: MAFFEY AF, BARRERO PR, VENIALGO C, FERNÁNDEZ F, FUSE VA, SAIA M ET AL. Viruses and atypical bacteria associated with asthma exacerbation in hospitalized children. Pediatr Pulmonol 2010, 45: JACKSON DJ, GANGNON RE, EVANS MD, ROBERG KA, ANDERSON EL, PAPPAS TE ET AL. Wheezing rhinovirus illnesses in early life predict asthma development in high-risk children. Am J Respir Crit Care Med 2008, 178: JOHNSTON SL, PATTEMORE PK, SANDERSON G, SMITH S, LAMPE F, JOSEPHS L ET AL. Community study of role of viral infections in exacerbations of asthma in 9 11 year old children. Br Med J 1995, 310: RAKES GP, ARRUDA E, INGRAM JM, HOOVER GE, ZAMBRANO JC, HAYDEN FG ET AL. Rhinovirus and respiratory syncytial virus in wheezing children requiring emergency care. IgE and eosinophil analyses. Am J Respir Crit Care Med 1999, 159: TANG LF, SHI YC, XU YC, WANG CF, YU ZS, CHEN ZM. The change of asthma-associated immunological parameters in children with Mycoplasma pneumoniae infection. J Asthma 2009, 46: SCHMIDT SM, MÜLLER CE, WIERSBITZKY SK. Inverse association between Chlamydia pneumoniae respiratory tract infection and initiation of asthma or allergic rhinitis in children. Pediatr Allergy Immunol 2005, 16: MARTIN RJ, KRAFT M, CHU HW, BERNS EA, CASSELL GH. A link between chronic asthma and chronic infection. J Allergy Clin Immunol 2001, 107: MALLIA P, JOHNSTON SL. Respiratory viruses: Do they protect from or induce asthma? Allergy 2002, 57: VON MUTIUS E, ILLI S, HIRSCH T, LEUPOLD W, KEIL U, WEILAND SK. Frequency of infections and risk of asthma, atopy and airway hyperresponsiveness in children. Eur Respir J 1999, 14: LIU AH. Hygiene theory and allergy and asthma prevention. Paediatr Perinat Epidemiol 2007, 21(Suppl 3): PLATTS-MILLS TA, ERWIN E, HEYMANN P, WOODFOLK J. Is the hygiene hypothesis still a viable explanation for the increased prevalence of asthma? Allergy 2005, 60(Suppl 79): SLAUGHTER JC, LUMLEY T, SHEPPARD L, KOENIG JQ, SHAPIRO GG. Effects of ambient air pollution on symptom severity and medication use in children with asthma. Ann Allergy Asthma Immunol 2003, 91: SIOUTAS C, DELFINO RJ, SINGH M. Exposure assessment for atmospheric ultrafine particles (UFPs) and implications in epidemiologic research. Environ Health Perspect 2005, 113: LI N, SIOUTAS C, CHO A, SCHMITZ D, MISRA C, SEMPF J ET AL. Ultrafine particulate pollutants induce oxidative stress and mitochondrial damage. Environ Health Perspect 2003, 111: WESCHLER CJ. Ozone in indoor environments: Concentration and chemistry. Indoor Air 2000, 10: LEE K, XUE J, GEYH AS, OZKAYNAK H, LEADERER BP, WESCHLER CJ ET AL. Nitrous acid, nitrogen dioxide, and ozone concentrations in residential environments. Environ Health Perspect 2002, 110: AMERICAN LUNG ASSOCIATION. Asthma. 8/2001. Available at: 37. SURESH R, SHALLY A, MAHDI AA, PATEL DK, SINGH VK, RITA M. Assessment of association of exposure to polycyclic aromatic hydrocarbons with bronchial asthma and oxidative stress in children: A case control study. Indian J Occup Environ Med 2009, 13: McCUNNEY RJ. Asthma, genes, and air pollution. J Occup Environ Med 2005, 47: BARCK C, LUNDAHL J, HALLDÉN G, BYLIN G. Brief exposures to NO 2 augment the allergic inflammation in asthmatics. Environ Res 2005, 97: SVARTENGREN M, STRAND V, BYLIN G, JÄRUP L, PERSHAGEN G. Short-term exposure to air pollution in a road tunnel enhances the asthmatic response to allergen. Eur Respir J 2000, 15: ROEMER W, CLENCH-AAS J, ENGLERT N, HOEK G, KATSOUYANNI K, PEK- KANEN J ET AL. Inhomogeneity in response to air pollution in European children (PEACE project). Occup Environ Med 1999, 56: SMARGIASSI A, KOSATSKY T, HICKS J, PLANTE C, ARMSTRONG B, VIL- LENEUVE PJ ET AL. Risk of asthmatic episodes in children exposed to sulfur dioxide stack emissions from a refinery point source in Montreal, Canada. Environ Health Perspect 2009, 117: AYLIN P, BOTTLE A, WAKEFIELD J, JARUP L, ELLIOTT P. Proximity to coke works and hospital admissions for respiratory and

9 ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ 629 cardiovascular disease in England and Wales. Thorax 2001, 56: KARAKIS I, KORDYSH E, LAHAV T, BOLOTIN A, GLAZER Y, VARDI H ET AL. Life prevalence of upper respiratory tract diseases and asthma among children residing in rural area near a regional industrial park: Cross-sectional study. Rural Remote Health 2009, 9: CARTA P, ARU G, CARTA L, CARTA R, CASULA F, CARACOI S ET AL. Respiratory risk among students in an industrialized area of Sardinia: Role of smoking and air pollution. G Ital Med Lav Ergon 2007, 29(Suppl 3): BENER A, EHLAYEL M, SABBAH A. The pattern and genetics of pediatric extrinsic asthma risk factors in polluted environment. Eur Ann Allergy Clin Immunol 2007, 39: CÂRA AC, DEGRYSE J, VAN DEN AKKER M, DINANT GJ, MANOLOVICI C, BUNTINX F. Impact of early childhood air pollution on respiratory status of school children. Eur J Gen Pract 2010, 16: RANZI A, CAMBINI M, SPATTINI A, GALASSI C, SESTI D, BEDESHI M ET AL. Air pollution and respiratory status in asthmatic children: Hints for a locally based preventive strategy. AIRE study. Eur J Epidemiol 2004, 19: WICHMANN FA, MÜLLER A, BUSI LE, CIANNI N, MASSOLO L, SCHLINK U ET AL. Increased asthma and respiratory symptoms in children exposed to petrochemical pollution. J Allergy Clin Immunol 2009, 123: RABINOVITCH N, STRAND M, GELFAND E. Particulate levels are associated with early asthma worsening in children with persistent disease. Am J Respir Crit Care Med 2006, 173: PAN G, ZHANG S, FENG Y, ΤAKAHASHI K, KAGAWA J, YU L ET AL. Air pollution and children s respiratory symptoms in six cities of Northern China. Respir Med 2010, 104: AKINBAMI LJ, LYNCH CD, PARKER JD, WOODRUFF TJ. The association between childhood asthma prevalence and monitored air pollutants in metropolitan areas, United States, Environ Res 2010, 110: JALALUDIN BB, O TOOLE BI, LEEDER SR. Acute effects of urban ambient air pollution on respiratory symptoms, asthma medication use, and doctor visits for asthma in a cohort of Australian children. Environ Res 2004, 95: PRIFTIS KN, ANTHRACOPOULOS MB, PALIATSOS AG, TZAVELAS G, NIKOLAOU-PAPAPANAGIOTOU A, DOURIDAS P ET AL. Different effects of urban and rural environments in the respiratory status of Greek schoolchildren. Respir Med 2007, 101: QIAN Z, CHAPMAN RS, HU W, WEI F, KORN LR, ZHANG JJ. Using air pollution based community clusters to explore air pollution health effects in children. Environ Int 2004, 30: McCONELL R, BERHANE K, GILLILAND F, MOLITOR J, THOMAS D, LUR- MANN F ET AL. Prospective study of air pollution and bronchitic symptoms in children with asthma. Am J Respir Crit Care Med 2003, 168: HERTZ-PICCIOTTO I, BAKER RJ, YAP PS, DOSTÁL M, JOAD JP, LIPSETT M ET AL. Early childhood, lower respiratory illness and air pollution. Environ Health Perspect 2007, 115: AVOL EL, GAUDERMAN WJ, TAN SM, LONDON SJ, PETERS JM. Respiratory effects of relocating to areas of differing air pollution levels. Am J Respir Crit Care Med 2001, 164: NASTOS PT, PALIATSOS AG, ANTHRACOPOULOS MB, ROMA ES, PRIFTIS KN. Outdoor particulate matter and childhood asthma admissions in Athens, Greece: A time-series study. Environ Health 2010, 9: LEE SL, WONG WH, LAU YL. Association between air pollution and asthma admission among children in Hong Kong. Clin Exp Allergy 2006, 36: LIN M, CHEN Y, BURNETT RT, VILLENEUVE PJ, KREWSKI D. The influence of ambient coarse particulate matter on asthma hospitalization in children: case-crossover and time-series analyses. Environ Health Perspect 2002, 110: BARNETT AG, WILLIAMS GM, SCHWARTZ J, NELLER AH, BEST T, PETROE- SCHEVSKY AL ET AL. Air pollution and child respiratory health: A case-crossover study in Australia and New Zealand. Am J Respir Crit Care Med 2005, 171: LEE JT, KIM H, SONG H, HONG YC, CHO YS, HYUN YJ ET AL. Air pollution and asthma among children in Seoul, Korea. Epidemiology 2002, 13: FUSCO D, FORASTIERE F, MICHELOZZI P, SPADEA T, OSTRO B, ARCÀ M ET AL. Air pollution and hospital admissions for respiratory conditions in Rome, Italy. Eur Respir J 2001, 17: GAUDERMAN WJ, GILLILAND GF, VORA H, AVOL E, STRAM D, McCON- NELL R ET AL. Association between air pollution and lung function growth in southern California children: Results from a second cohort. Am J Respir Crit Care Med 2002, 166: DELFINO RJ, QUINTANA PJ, FLORO J, GASTAÑAGA VM, SAMIMI BS, KLEIN- MAN MT ET AL. Association of FEV 1 in asthmatic children with personal and microenvironmental exposure to airborne particulate matter. Environ Health Perspect 2004, 112: TRENGA CA, SULLIVAN JH, SCHILDCROUT JS, SHEPHERD KP, SHAPIRO GG, LIU LJ ET AL. Effect of particulate air pollution on lung function in adult and pediatric subjects in a Seattle panel study. Chest 2006, 129: ROJAS-MARTINEZ R, PEREZ-PADILLA R, OLAIZ-FERNANDEZ G, MEN- DOZA-ALVARADO L, MORENO-MACIAS H, FORTOUL T ET AL. Lung function growth in children with long-term exposure to air pollution in Mexico City. Am J Respir Crit Care Med 2007, 176: JALALUDIN BB, CHEY T, O TOOLE BI, SMITH WT, CAPON AG, LEEDER SR. Acute effects of low levels of ambient ozone on peak expiratory flow rate in a cohort of Australian children. Int J Epidemiol 2000, 29: EPTON MJ, DAWSON RD, BROOKS WM, KINGHAM S, ABERKANE T, CA- VANAGH JA ET AL. The effect of ambient air pollution on respiratory health of school children: A panel study. Environ Health 2008, 7: HORAK F Jr, STUDNICKA M, GARTNER C, SPENGLER JD, TAUBER E, UR- BANEK R ET AL. Particulate matter and lung function growth in children: A 3-yr follow-up study in Austrian schoolchildren. Eur Respir J 2002, 19: Corresponding author: Ε. Papadimitriou, 26 Kleisouras street, GR Psychiko, Greece

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες. Kλέα

Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες. Kλέα Αιωρούμενα ατμοσφαιρικά σωματίδια και υγεία: Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες Kλέα Kατσουγιάννη Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΜΙΚΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Νίκος Παπαδόπουλος Επ.Καθηγητής, Αλλεργιολογικό τμήμα Β ΠΠΚ Ένα παιδί δεν είναι ένας μικρόσωμος ενήλικας Η διαφορά μοιάζει εμφανής Επίδραση της ηλικίας Δυσκολίεςσεπαιδία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Καβάλας Τι είναι η καύση Καύση είναι η αντίδραση ενός ατόμου ή μορίου με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο

Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο Κώστας Ν. Πρίφτης Παιδίατρος, Υπεύθυνος Αλλεργιολογικού Τμήματος, Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης ο παιδικό άσθμα είναι σήμερα η συχνότερη χρόνια πάθηση της παιδικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος

Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος Ρύπανση από αιθαλομίχλη Ημερίδα ΤΕΕ-CISD Αθήνα 7/3/3 Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος Αν. Καθ. Δημοσθένης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα και κάπνισμα. ποιο κοντά στη ΧΑΠ ή άλλη νόσος Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Συμβουλευτικές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ) για τη μελέτη της επίδρασης περιβαλλοντικών εκθέσεων στην υγεία

Η χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ) για τη μελέτη της επίδρασης περιβαλλοντικών εκθέσεων στην υγεία 22 η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών ArcGIS 8 & 9 Μαΐου 2014 Η χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ) για τη μελέτη της επίδρασης περιβαλλοντικών εκθέσεων στην υγεία Κ. Δημακοπούλου, Α. Γρυπάρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος Ασθµα στα νήπια. Νεότερα στη διάγνωση ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Βρογχικό άσθµα ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ για αλλεργία και βρογχική υπεραντιδραστικότητα ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ (πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα στα νήπια Νεώτερα στη θεραπεία

Άσθμα στα νήπια Νεώτερα στη θεραπεία Άσθμα στα νήπια Νεώτερα στη θεραπεία Φώτης Β. Κυρβασίλης Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. 1950 εισπνεόμενα στεροειδή 1970 εισπνεόμενα στεροειδή στα παιδιά 1980 ανταγωνιστές των λευκοτριενίων 1990 ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ

ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ Εργασία στα πλαίσια του μαθήματος της Προληπτικής Ιατρικής των φοιτητριών 4 ου έτους Ιατρικής: Αγγέλου Κυβέλης και Αργυρού Φρυσούλας ΑΘΗΝΑ 2012 ΓΕΝΙΚΑ και ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Λάζαρος Θ. Σιχλετίδης Πνευμονολόγος Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Λάζαρος Θ. Σιχλετίδης Πνευμονολόγος Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Λάζαρος Θ. Σιχλετίδης Πνευμονολόγος Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ Η ανθρωπότητα κινδυνεύει... Από το κάπνισμα. Από την παχυσαρκία. Από τη ρύπανση του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Ορισμός του άσθματος σήμερα Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Κωνσταντινή Σαµαρά - Κωνσταντίνου Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τµήµα Χηµείας, ΑΠΘ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παρότι υπήρξε σηµαντική βελτίωση της ποιότητας του αέρα στις

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3. Γ Παιδιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 2

Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3. Γ Παιδιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 2 162 Σύγκριση της επίδρασης της Μοντελουκάστης και των Εισπνεομένων Στεροειδών στο Εκπνεόμενο Μονοξείδιο του Αζώτου (eno) και την αναπνευστική λειτουργία σε ασθματικά παιδιά Ε. Χατζηαγόρου 1, Β. Αβραμίδου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση

Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση ΑΓΟΡΗ ΤΣΑΡΟΥΧΑ, ΖΩΗ ΑΝΙΗΛ, ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΛΛΗ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΕΩΡΓΟΥΛΙΑΣ, ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΩΣΤΙΚΑΣ, ΜΑΡΚΟΣ ΜΗΝΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΜΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΠΙΡΟΜΕΤΡΗΣΗ ΠΕΤΡΟΣ ΜΠΑΚΑΚΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ - ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιατρικής Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των πολυμορφισμών

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνα -2006. Ηποιοτητατουεσωτερικουαερα επιρεαζεταιαποτoυςπαρακατωπαραγοντες : ΠρογραμμαΠΥΘΑΓΟΡΑΣ. Την ποιότητατουεξωτερικούαέρα

Αθηνα -2006. Ηποιοτητατουεσωτερικουαερα επιρεαζεταιαποτoυςπαρακατωπαραγοντες : ΠρογραμμαΠΥΘΑΓΟΡΑΣ. Την ποιότητατουεξωτερικούαέρα Ηποιοτητατουεσωτερικουαερα επιρεαζεταιαποτoυςπαρακατωπαραγοντες : Την ποιότητατουεξωτερικούαέρα Ηποιότητααέρασεένανεσωτερικόχώρο μεταβάλλεταισεσυνάρτησημετιςμεταβολέςστην σύστασητουεξωτερικούαέρακαιμερυθμό

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα και συνυπάρχουσες παθήσεις: τι μας απασχολεί; Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Άσθματος κατά την Παιδική Ηλικία

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Άσθματος κατά την Παιδική Ηλικία Θεραπευτική Αντιμετώπιση Άσθματος κατά την Παιδική Ηλικία Α. Καδίτης Παιδίατρος-Παιδοπνευμονολόγος Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» National Asthma Education

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Περιεχόμενα Βασικοί αέριοι ρύποι Ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικό άσθμα. Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ»

Επαγγελματικό άσθμα. Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Επαγγελματικό άσθμα Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» 1200 πχ πάπυρος Sallier υφαντές βυσσίνωση? 460-370 πχ Ιπποκράτης Μεταλλωρύχοι Ράφτες

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Επιδημιολογία 2 Ενότητα 2η: Δείκτες Μέτρησης συχνότητας νοσημάτων Επιπολασμός (Ρ), Επίπτωση (Ι) Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Δημογραφικά δεδομένα (demographic

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κωνσταντίνου Ν. Πρίφτη Προσωπικά στοιχεία Ημ/νία, τόπος γέννησης Υπηκοότητα Διεύθυνση οικίας 3 5 1952, Παιανία Ελληνική Λέσβου 5, 145 62 Κηφισιά Διεύθυνση εργασίας Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. «Σισμανόγλειο» Βιολογικοί δείκτες Ορισμός Ο βιολογικός δείκτης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Το παθητικό κάπνισμα είναι η ακούσια εισπνοή από μη καπνιστές του καπνού του τσιγάρου των καπνιστών Αναπόφευκτη έκθεση Ονομάζεται επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

West JB. Η Φυσιολογία της Αναπνοής απαραίτητα στοιχεία

West JB. Η Φυσιολογία της Αναπνοής απαραίτητα στοιχεία Ο ρόλος των μικρών αεραγωγών σε Άσθμα και ΧΑΠ Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Αρχίατρος Πνευμονολόγος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 ΓΣΝΘ Ανατομία μικρών αεραγωγών Φυσιολογία μικρών αεραγωγών Εκτίμηση λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα. Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα. Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γιατί η φλεγμονή των μικρών αεραγωγών στο άσθμα είναι σημαντική? Η βαρύτητα της φλεγμονής στους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση από Αιωρούμενα Σωματίδια κατά την Χειμερινή Περίοδο σε δυο Ελληνικές Πόλεις

Ατμοσφαιρική Ρύπανση από Αιωρούμενα Σωματίδια κατά την Χειμερινή Περίοδο σε δυο Ελληνικές Πόλεις Ατμοσφαιρική Ρύπανση από Αιωρούμενα Σωματίδια κατά την Χειμερινή Περίοδο σε δυο Ελληνικές Πόλεις ΦΛΩΡΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗ Υπεύθυνος Καθηγητής: Πανδής Σπύρος Laboratory of Air Quality Studies Αιωρούμενα Σωματίδια

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο αντιμετώπισης κρίσης βρογχικού άσθματος

Πρωτόκολλο αντιμετώπισης κρίσης βρογχικού άσθματος Πρωτόκολλο αντιμετώπισης κρίσης βρογχικού άσθματος Φώτης Β. Κυρβασίλης Ημερομηνία τροποποίησης: 02/11/2011 Κλινικός ορισμός Κρίση βρογχικού άσματος μπορεί να εκδηλωθεί με αναπνευστική δυσχέρεια, συσφυκτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΑΛΟΜΙΧΛΗ: OI ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΕΚΠΕΜΠΟΥΝ ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Κρικέλλα Αλκινόη Ειδικός Ιατρός Εργασίας, MD

ΑΙΘΑΛΟΜΙΧΛΗ: OI ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΕΚΠΕΜΠΟΥΝ ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Κρικέλλα Αλκινόη Ειδικός Ιατρός Εργασίας, MD ΑΙΘΑΛΟΜΙΧΛΗ: OI ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΕΚΠΕΜΠΟΥΝ ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Κρικέλλα Αλκινόη Ειδικός Ιατρός Εργασίας, MD Γρανά Ελίνα RN, BSc, MSc Community Nursing Κατά την διάρκεια του φετινού χειμώνα οι κάτοικοι της πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας 3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας Κάπνισμα: η κυρίαρχη αιτία νόσων και θανάτων δυνάμενων να προληφθούν Οι 3 Κορυφαίες Αποδιδόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βίαιη Εκπνοή Περιορισμός της ροής

Βίαιη Εκπνοή Περιορισμός της ροής Βίαιη Εκπνοή Περιορισμός της ροής ΝΓ ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ `Α ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΣΩΤΗΡΙΑ» Ο John Hutchinson, το 1846, παρουσίασε όχι μόνον την πρώτη σπιρομετρική συσκευή, αλλά

Διαβάστε περισσότερα