ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Oncology Οδοντίατρος Chemotherapist Social Worker Oncology surgeon

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Oncology Οδοντίατρος Chemotherapist Social Worker Oncology surgeon"

Transcript

1 ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Νίκος Μπουντούρογλου MD, PhD, CRP Ακτινοθεραπευτική ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Οδοντίατρος Oncology Chemotherapist Social Worker Κοινωνική υπηρεσία Oncology surgeon Pathologist Occupational Therapist Π.χ.Εξειδικευµένος Λογοθεραπευτής Radiation Therapist Τεχνολόγος Dietitian Διαιτολόγος Nurse Radiation Physicist 1

2 Ακτινοβολία Ως ακτινοβολία ορίζεται η διάδοση στο χώρο μιας φυσικής διαδικασίας η οποία συνδέεται με τη ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΗΣ η και με τα δύο ταυτόχρονα. Ακτινοβολία Σωµατιδιακή Κατευθυνόµενη διάδοση σωµατιδίων στο χώρο (ηλεκτρόνια, πρωτόνια, νετρόνια) Κυµατική Μεταφορά ενέργειας Χωρίς ταυτόχρονη µεταφορά µάζας (ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία) Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» Δράση της ακτινοβολίας στα βιολογικά υλικά Όταν τα φωτόνια προσπίπτουν σε βιολογικό υλικό, είναι πιθανό να συµβούν τα εξής φαινόµενα, ανάλογα µε την ενέργεια τους. 1. Σύµφωνη σκέδαση (αλληλεπίδραση µε εξωτερικό e- το οποίο όµως δε µπορεί να διώξει) 2. Φωτοηλεκτρικό φαινόµενο (πρόσκρουση σε e - της εσωτερικής στοιβάδας). 3. Φαινόµενο Compton (πρόσκρουση σε περιφερικό χαλαρό e - ). 4. Δίδυµη γένεση (παραγωγή ζεύγους). Όταν ένα φωτόνιο ενέργειας 1.02 ΜeV περάσει πολύ κοντά από ένα βαρύ πυρήνα. 5. Φωτοπυρηνική διάσπαση απορρόφηση φωτονίου υψηλής ενέργειας ~ 20MeV από τον πυρήνα. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

3 Σύµφωνη σκέδαση Αλληλεπίδραση µε εξωτερικό e-. Δεν έχει ενέργεια ικανή να το διώξει. Παράγεται ένα άλλο φωτόνιο µε άλλη κατεύθυνση. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Φωτοηλεκτρικό Φαινόµενο ένα φωτόνιο προσπίπτει σε ένα άτοµο µεταδίδοντας όλη του την ενέργεια σε ενα τροχιακο ηλεκτρονιο που βρισκεται στις εσωτερικες στοιβαδες. Tο e - αποσπάται από την έλξη του πυρήνα και διαφεύγει µε κινητική ενέργεια ίση µε την ενέργεια του φωτονίου µείον την ενέργεια σύνδεσης του ηλεκτρονίου. ταυτόχρονα το άτοµο γίνεται θετικό ιόν το οποίο προσπαθώντας να µεταπέσει σε πιο «σταθερή κατάσταση», συµπληρώνει το «ηλεκτρικό κενό» µε περιφερικότερα e - εκπέµποντας χαρακτηριστική ακτινοβολία χ. η πιθανοτητα εξαρταται απο την ενεργεια του φωτονιου, και τον ζ (ατοµικό αρ.). E (photon) =E (remove the electron) + E (moving electron) 1905 Einstein χαµηλές ενέργειες ακτινοδιάγνωση Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

4 Φαινόµενο Compton πρόσπτωση ενός φωτονίου σε ένα περιφερικο και χαλαρα συνδεδεµενο ηλεκτρονιο. τo e- αποσπάται από τον πυρήνα ενώ το φωτόνιο σκεδάζεται µε ενέργεια µικρότερη από αυτή που αρχικά είχε. η πιθανοτητα ειναι ανεξαρτητη του ζ. Ακτινοθεραπεία Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Δίδυµη γένεση (Εξαύλωση-παραγωγή ζεύγους) Η δίδυμη γένεση ή παραγωγή ζεύγους, συμβαίνει όταν ένα φωτόνιο ενέργειας τουλάχιστον 1,02 ΜeV περάσει πολύ κοντά από ένα βαρύ πυρήνα. Παράγεται τότε ένα e- και ένα e+ (ποζιτρόνιο). Το ποζιτρόνιο είναι βραχύβιο και πολύ γρήγορα συνδέεται με κάποιο ηλεκτρόνιο ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΔΥΟ ΦΩΤΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜeV, ΠΟΥ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΦΟΡΕΣ. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

5 Βιολογικές αρχές της δράσης της ακτινοβολίας σε βιολογικά συστήµατα 1 rad=0.01 Joules ραδιενέργειας /Kg ύλης Στο SI χρησιμοποιείται το Grey (Gy) 1Gy=100 rad= 1Joule/ Kg ύλης A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Δράση της ακτινοβολίας σε βιολογικά συστήµατα sec sec Δευτ/πτα - ώρες Προσπίπτουσα ακτινοβολία Ιονισµός και ενεργοποίηση ατόµων και µορίων Χηµικές αντιδράσεις µε DNA και ρήξεις ελίκων Βιοχηµικές αλλαγές και βλάβες (ελλιπής επανόρθωση) Φυσική δράση Χηµική δράση Βιοχηµική δράση λεπτά - ηµέρες λεπτά - ηµέρες Μορφολογικές και φυσιολογικές αλλοιώσεις Κυτταρικός θάνατος Βιολογική δράση Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

6 Μοριακό επίπεδο Μεταφορά ενέργειας στην ύλη δια µέσου ιοντισµού 1 fs (10-15 s). Η απορρόφηση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας από τα βιολογικά υλικά δηµιουργεί ιοντισµούς και διεγέρσεις µε αποτέλεσµα το σχηµατισµό ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ*. (hν) Ραδιόλυση του νερού ελεύθερες ρίζες ΟΗ 0 RH+OH 0 R 0 +H 2 O (hν) RH + RH + R 0 + H + ΜΟΝΙΜΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ *Ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια ηλεκτρικά ουδέτερα, με ίσους αριθμούς πρωτονίων και ηλεκτρονίων, αλλά ένα e- της εξωτερικής στοιβάδας δε σχηματίζει ζεύγος είναι ασύζευκτο. Οι ελεύθερες ρίζες είναι εξαιρετικά δραστικές A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Ακτινικές βλάβες στο DNA Τύπος βλάβης Ρήξη διπλής αλυσίδας (Double strand break- DSB) Αριθµός ανά Gy 50 Ρήξη µονής αλυσίδας (Single strand break-ssb) Καταστροφή βάσης Καταστροφή σακχάρου Διασταυρούµενη συνδεση DNA-DNA 30 Διασταυρούµενη συνδεση DNA-Πρωτείνες 150 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

7 Χρωµοσωµικές βλάβες Γονιδιακές ή σηµειακές µεταλλάξεις (επιφέρουν ή κυτταρικό θάνατο ή µεταδίδονται στους απογόνους-δύσκολη ανίχνευση) Ποσοτικές µεταβολές DNA (δηµιουργία γιγαντοκυττάρων) Χρωµοσωµικές µορφολογικές µεταβολές (θραύση τµηµάτων). Επανένωση Εξάλειψη του τµήµατος «λάθος» επανένωση παράδοξα χρωµοσώµατα Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Κατάταξη των ακτινικών επιδράσεων στα κύτταρα Καµία βλάβη Μη θανατηφόρα βλάβη Δυνητικά θανατηφόρα βλάβη Διατήρηση φυσιολογικής αναπαραγωγικής ικανότητας Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας µετά από κάποιο διάστηµα ανανήψεως Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας µετά από ανάνηψη σε κατάσταση ηρεµίας Καθυστέρηση στη µίτωση Ανεξάρτητα από θανατηφόρο ή µη επίδραση, καθυστέρηση στις φάσεις G2 και S Υπο-θανατηφόρα βλάβη (sub lethal damage) Θανατηφόρα βλάβη (lethal damage) Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας, αργός ρυθµός αναπτύξεως Απώλεια αναπαραγωγικής ικανότητας Leibel Philips Textbook of Radiation Oncology 2005 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

8 Κυτταρικές βλάβες Οι «µείζονες» χρωµοσωµικές βλάβες (ασταθείς αλλοιώσεις) επιφέρουν συνήθως ΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟ, κατά την επόµενη ή τις λίγες επόµενες µιτώσεις. Ελάσσονες χρωµοσωµικές αλλοιώσεις (σταθερές αλλοιώσεις) δεν προξενούν κυτταρικό θάνατο, αλλά µεταβιβάζονται στους απογόνους. Leibel Philips Textbook of Radiation Oncology 2005 Τυπική διαδικασία της επιδιόρθωσης της µη θανατηφόρας βλάβης, σχηµατικά. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

9 ΜΙΤΩΣΗ Απόπτωση 1 Προγραµµατισµένος κυτταρικός θάνατος. Βλάβη στο γενετικό υλικό 2 επιλογές για το κύτταρο Διακοπή αναπαραγωγής για επιδιόρθωση της βλάβης Αυτοκαταστροφή αν η γενετική βλάβη είναι τέτοια ώστε η διαιώνιση της να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρο τον οργανισµό, λόγω του πολλαπλασιασµού των ανωµάλων κυττάρων A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

10 Απόπτωση 2 Η απόπτωση είναι μια διεργασία προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου. Κατά τη διάρκεια της απόπτωσης το κύτταρο συρρικνώνεται, το ίδιο και η χρωματίνη, η μιτοχονδριακή μεμβράνη διαρρηγνύεται και το κύτταρο αποδομείται και σχηματίζει αποπτωτικά σώματα, τα οποία φαγοκυτταρώνονται, χωρίς φλεγμονή. Κατά τη διάρκεια της απόπτωσης έχουμε πρωτεϊνοσύνθεση. Η διαδικασία της απόπτωσης είναι καταστροφική και αυτοενισχυόμενη και μη αντιστρεπτή. Απόπτωση µετά την ακτινοβόληση Η απόπτωση επάγεται από διάφορους παράγοντες όπως τα γλυκοκορτικοειδή, η υπερθερµία, ορισµένοι χηµειοθεραπευτικοί παράγοντες και η ακτινοβολία. Αναφέρεται ότι η απόπτωση παίζει κάποιο ρόλο στη διαµόρφωση της ακτινο-ευαισθησίας των ιστών. Είναι γεγονός ότι το µεγαλύτερο ποσοστό κυτταρικού θανάτου σε ακτινοβολούµενα κύτταρα οφείλεται στον αναπαραγωγικό θάνατο και το µικρότερο στην απόπτωση. A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

11 Κυτταρικός Κύκλος ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 11

12 Παράγοντες που επηρεάζουν τη βιολογική δραστηριότητα της ακτινοβολίας 1. Ρυθµός δόσης (αύξηση ρυθµού αύξηση βιολογικής δραστικότητας) 2. Κλασµατοποίηση της δόσης 3. Χρονική διάρκεια ακτινοθεραπείας 4. Ακτινοχηµειοθεραπεία Ευαισθητοποίηση Επέµβαση στην ενζυµατική επανόρθωση Ελάττωση των προστατευτικών οµάδων SH Συγχρονισµός κυτταρικού κύκλου (5FU, VCR, Taxol) Υπερθερµία Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Μεγαλύτερη ενέργεια µεγαλύτερο βάθος µέγιστης τιµής Η κατανομή της απορροφούμενης δόσης ενέργειας στους ιστούς εξαρτάται κυρίως από το είδος (σωματιδιακή ή ηλεκτρομαγνητική) και την ενέργεια της ακτινοβολίας. Η κατανομή βάθους χαρακτηρίζει κάθε ακτινοβολία και περιγράφει την απορροφούμενη δόση στον ιστό σε εξάρτηση από το βάθος. Φωτόνια Ηλεκτρόνια Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

13 Νόµος Bergognie-Tribondeau «Τα κύτταρα είναι ακτινοευαίσθητα όταν είναι μιτωτικά ενεργά και μορφολογικά και λειτουργικά αδιαφοροποίητα.» «Η ακτινοευαισθησία ενός ιστού είναι ανάλογη της μιτωτικής του δραστηριότητας και αντιστρόφως ανάλογη του βαθμού διαφοροποιήσεως των κυττάρων του» Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Ακτινοάντοχα κύτταρα Bone Liver Kidney Cartilage Muscle Nervous tissue Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

14 Ακτινοευαίσθητα Κύτταρα Germinal cells Lymphoid tissues Basal cells Hematopoietic tissues Epithelium of the GI tract Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Στην κλινική ακτινοθεραπεία χρησιμοποιούνται σήμερα διαφορετικές πηγές ακτινοβολίας ανάλογα με την ανατομική περιοχή του όγκου και τις βιολογικές και ιστοπαθολογικές του ιδιότητες. Η διάκριση τους από τεχνική άποψη γίνεται με βάση τον τρόπο παραγωγής της ακτινοβολίας: 1. Χρησιμοποίηση φυσικών ή τεχνητών ραδιενεργών στοιχείων (Ra-226, Co-60, Cs-137, J-131, Au-198, Ir-192). 2. Χρησιμοποίηση μηχανών επιτάχυνσης σωματιδίων (κυρίως ηλεκτρονίων) είτε για παραγωγή φωτονιακής ακτινοβολίας, orthovolt για επιφανειακή ακτινοβολία Roentgen και επιταχυντές για ακτινοβολία φωτονίων υψηλής ενέργειας, είτε για απευθείας παραγωγή σωματιδιακής ακτινοβολίας (LINEAC). 14

15 Ακτινοθεραπεία Εξωτερική ακτινοθεραπεία (η πηγή της ακτινοβολίας βρίσκεται έξω από το σώµα) Βραχυθεραπεία (η πηγή της ακτινοβολίας βρίσκεται µέσα στο σώµα) Lineac Cobalt Co 60 Unit Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 Εξωτερική ακτινοθεραπεία Γραµµικός επιταχυντής (LINEAC) Megavoltage X-Ray Therapy 6-22 MeV (photons) 6-22 MeV (electrons) Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning

16 Βραχυθεραπεία Ακτινοβολία κατά την οποία η απόσταση της πηγής από τοv ακτινοβολούμενο ιστό είναι μικρή (βραχεία). Ενδοκοιλοτική (π.χ. Γυναικολογικοί Καρκίνοι) Ενδοϊστική (π.χ. Προστάτης) Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 Σχεδιασµός ακτινοθεραπειας Ο σχεδιασµός της ακτινοθεραπευτικής αγωγής έχει στόχο τη µεγιστοποίηση της δόσης στον όγκο µε ταυτόχρονη ελάχιστη επιβάρυνση των υγιών ιστών και εξαρτάται από: 1. Μορφολογία του όγκου 2. Ανατοµική περιοχή του όγκου (σχέση µε υγιείς ιστούς) 3. Βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου 4. Ακτινοαντοχή των υγιών ιστών Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

17 Σχεδιασµός της θεραπείας PTV: όγκος + µικροσκ/υποκλιν εστίες + κίνηση σώµατος ITV : Εσωτερικός όγκος-στόχος CTV: όγκος + µικροσκ/υποκλιν εστίες GTV: όγκος Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 ΙΤV και PTV 17

18 GTV and PTV Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ 1. Μέθοδος (εξωτερική, βραχυθεραπεία) 2. Είδος ακτινοβολίας (φωτόνια, ηλεκτρόνια) 3. Ενέργεια (MeV/3) 4. Διάταξη πεδίων (Gantry) 5. Περιστροφή διαφραγµάτων (Collimator) 6. Χρησιµοποίηση συστηµάτων διαµόρφωσης της κατανοµής δόσης (σφηνοειδή φίλτρα, πλαστελίνη, blocks κλπ) 7. Θέση του τραπεζιού Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος,

19 Βέλτιστη ΑΚΘ Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Σκοπός της ΑΚΘ Ριζική Παρηγορητική Προεγχειρητική Μετεγχειρητική Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος,

20 Παράγοντες για την ΑΚΘ 1. Περιοχή του όγκου 2. Ιστολογία και σε περίπτωση αφαιρεθέντος όγκου µικροσκοπική εξέταση των περιθωρίων (margins) 3. Στάδιο του καρκίνου (µέγεθος, έκταση, λεµφαδένες, µεταστάσεις ΤΝΜ) 4. Χορηγηθείσα θεραπεία (χειρουργείο, χηµειοθεραπεία, ΑΚΘ) 5. Κλινική εικόνα του ασθενούς (αιµατολογική εικόνα,ψυχιατρική εικόνα κλπ) 6. Συνοδά νοσήµατα (καρδιοπάθεια, ΣΔ κλπ) Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος, 2007 Ακριβής εντόπιση του Όγκου pre-rt CT scan SPECT perfusion 18 FDG-PET Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

21 Εξοµοίωση Εξοµοιώνει τις συνθήκες πραγµατικής ΑΚΘ Ακτινοσκόπηση (για σχεδιασµό του PTV) Pb Pb Pb Pb Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Ακινητοποίηση Μάσκα Μυϊκά Εγκέφαλος Βάση Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

22 Κλασσική δυσδιάστατη ΑΚΘ 2D RT Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» D Σύμμορφη (Conformal) ΑΚΘ Multiple radiation beams are used to deliver a high dose of radiation to the tumor while minimizing the dose to normal tissue. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

23 Ποια είναι η λειτουργία των πνευμόνων Οι πνεύµονες αποτελούνται από πέντε λοβούς, τρεις στο δεξιό πνεύµονα και δύο στον αριστερό πνεύµονα. Τα περισσότερα κύτταρα στον πνεύµονα είναι επιθηλιακά κύτταρα, τα οποία καλύπτουν τους αεραγωγούς και παράγουν βλέννη, η οποία λιπαίνει και προστατεύει τους πνεύµονες Η κύρια λειτουργία των πνευµόνων είναι να επιτρέπει στο οξυγόνο από τον αέρα να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίµατος για παράδοση στην υπόλοιπο του σώµατος Cancer Education Slides ASCO 2010 Γνώση ανατομίας Ισάμ Μπανκουσλί «Πρακτική προσέγγιση στην Κλινική Ογκολογία»

24 Εντοπισμός του GTV ΡΕΤ scan βοήθεια για να περιγράψει το στόχο με μεγαλύτερη ακρίβεια για το σχεδιασμό της ακτινοθεραπείας, χωρίς «χαθεί» μέρος του όγκου. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Εντοπισμός του GTV PET scan help radiation oncologist to outline the target more accurately for radiation therapy planning and to spare as much normal tissue as possible. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions»

25 PET- Scan στο σχεδιασμό A. vanbaardwijk et al. The current status of FDG-PET in tumour volume definition in radiotherapy treatment planning. Cancer Treat Rev Jun;32(4): Review PET- Scan στο σχεδιασµό A. vanbaardwijk et al. The current status of FDG-PET in tumour volume definition in radiotherapy treatment planning. Cancer Treat Rev Jun;32(4): Review 25

26 Lung: GTV ctpet = Μικρότερο = Λιγότερα τοξικό και ασφαλές. p<0.001 p<0.001 Van der Wel et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2005;61: De Ruysscher D et al. Int. J. Radiation Oncology Biol. Phys., Vol. 62, No. 4, pp , 2005 De Ruysscher et al. Radiotherapy and Oncology 80 (2006) MLD=Mean Lung Dose Radiation dose escalation with CT or PET-CT planning for a fixed risk of complications = isotoxic RT p=0.002 p=0.003 p=0.01 p=0.033 Van der Wel et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2005 De Ruysscher et al. Radiother Oncol 2005 TCP=Tumor Control Probability 26

27 Ορισµός CTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Ορισµός CTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions»

28 Ορισµός PTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Intensity modulated radiotherapy (IMRT) Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT) is a specialized 3D conformal radiation treatment plan where thousands of tiny beams from several beam angles are used to target a tumor. The radiation intensity of these beams is modulated, or controlled, with a system of movable leaves called a multi-leaf collimator (MLC). Image-guided radiation therapy Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

29 Σχεδιασµός πριν και µετά τη ΧΘ Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Σχεδιασµός πριν και µετά τη ΧΘ 29

30 Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ (IF vs STDF) Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ 30

31 PET-CT Εξοµοίωση και σχεδιασµός CT = not treated PET = treated Παρενέργειες της ΑΚΘ «Τα κύτταρα είναι ακτινοευαίσθητα όταν είναι μιτωτικά ενεργά και μορφολογικά και λειτουργικά αδιαφοροποίητα. Η ακτινοευαισθησία ενός ιστού είναι ανάλογη της μιτωτικής του δραστηριότητας και αντιστρόφως ανάλογη του βαθμού διαφοροποίησης των κυττάρων του» Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

32 V 20 Τοξικότητητα-Επιβίωση Τι είναι το V20 V20 = the % lung volume receiving 20 Gy (both lungs minus PTV) 32

33 Παρενέργειες της ΑΚΘ Οξέως αντιδρώντες ιστοί Όψιμως αντιδρώντες ιστοί Η ανανέωση και η λειτουργία γίνεται από διαφορετικούς πληθυσμούς κυττάρων Μικρή μιτωτική δραστηριότητα Η ανανέωση και η λειτουργία γίνεται από τους ίδιους πληθυσμούς Μεγάλη μιτωτική δραστηριότητα (αιμοποιητικός ιστός, επιδερμίδα, έντερο) Μεγάλη μιτωτική δραστηριότητα Μικρή μιτωτική δραστηριότητα (νεύρα, ήπαρ, πνεύμονες) Επιδερμίδα ημέρες ανανέωση Λεπτό έντερο 3 ημέρες αναέωση Παράγοντες που επηρεάζουν τις παρενέργειες της ΑΚΘ Είδος ΑΚΘ Προηγειθείσα θεραπεία (ΧΘ, χειρουργείο) Δόση ακτινοβολίας Κλασματοποίηση δόσης Πεδίο Ογκος ακτινοβολημένου ιστού (πχ ολοσωματική) Είδος ιστού (τύπου Η, τύπου F) Ακτινοευαισθησία του ιστού Παράγοντες ασθενούς (διαβήτης, κάπνισμα, ηλικία κλπ) 33

34 Παρενέργειες ΑΚΘ σε σχέση με την πιθανότητα εμφάνισης τους Στοχαστικές (πιθανολογικές) Η βαρύτητα τους είναι πάντοτε η μέγιστη δυνατή, ενώ η πιθανότητα εμφανίσεως αυξάνεται με τη δόση χωρίς να υπάρχει κατώφλι (ουδός) Καρκινογένεση Μεταλλάξεις Χρωμοσωμικές ανωμαλίες Μη στοχαστικές (μη πιθανολογικές) Εμφανίζονται πάντοτε πάνω από μία δόση κατωφλίου και η βαρύτητα τους αυξάνεται με τη δόση (υπάρχει βαθμονόμηση Grade I,II,III,IV) Ελάχιστη αποδεκτή δόση (tolerance dose) TD 5/5 TD 50/5 Η δόση που σε πέντε χρόνια το 5% του πληθυσμού εμφάνισε τη συγκεκριμένη αντίδραση Η δόση που σε 5 χρόνια το 50% του πληθυσμού εμφάνισε τη συγκεκριμένη αντίδραση Παρενέργειες ΑΚΘ σε σχέση με το χρόνο εμφάνισης τους 1. Οξεία τοξικότητα (έναρξη παρενεργειών έως 6 εβδομάδες μετά το πέρας) Ιστοί Η. 2. Όψιμη τοξικότητα (>6 εβδ έως 5χρόνια). Ιστοί F 34

35 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΙΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Δέρμα: Η πρώτη αντίδραση είναι το ερύθημα που εμφανίζεται μετά από μερικές ώρες μετά την εφάπαξ ακτινοβόλησης με 5-6 Gy. Είναι αγγειακή αντίδραση (δεν έχει βρεθεί ο υπέυθυνος κυτταρικός πληθυσμός). Απολέπιση Επούλωση. Μέσα σε μήνες έως χρόνια το δέρμα θα εμφανίσει τηλεαγγειεκτασίες (κύτταρα-στόχος το αγγειακό ενδοθήλιο), σκληρία (διαταραχή σύνθεσης κολλαγόνου), νέκρωση έλκος (βλάβη δερμίδας και αγγείων) Βλεννογονίτιδα: Οι οξείες αντιδράσεις από τους από τους βλεννογόνους. Δυσκαταποσία (οισοφαγίτιδα) Στοματίτιδα Δυσουρία, συχνουρία (κυστίτιδα) Διάρροιες, κοιλιακό άλγος (εντερίτιδα) Φυσιολογικός οισοφάγος Οισοφαγίτιδα Μυελοτοξικότητα: Όταν στο πεδίο ΑΚΘ υπάρχει μυελός των οστών. Πτώση των λευκοκυττάρων (λευκοπενία) Πτώση αιμοπεταλίων (θρομβοπενία) Πτώση αιματοκρίτη (αναιμία) 35

36 Πνεύμονας: Η ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΥΓΙΟΥΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΚΘ ΕΙΝΑΙ Η ΕΞΙΔΡΩΣΗ ΥΓΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ (κύτταρα στόχοι είναι τα κυψελιδικά κύτταρα τύπου ΙΙ τα οποία παράγουν τον επιφανειοδραστικό παράγοντα, ενδοθηλιακά κύτταρα που εμποδίζουν την έξοδο νερού και μακρομορίων στο διάμεσο ιστό). Βλάβη αυτών των πληθυσμών οδηγεί σε σύμπτωση των τοιχωμάτων των κυψελίδων και σε έξοδο υγρού πλούσιου σε πρωτεΐνες στο διάμεσο ιστό (εξίδρωμα). ΒΗΧΑΣ, ΚΑΚΟΥΧΙΑ, ΔΥΣΠΝΟΙΑ, ΠΥΡΕΤΟΣ. Αντιμετώπιση με κορτιζόνη, οξυγόνο, αντιβίωση, βρογχοδιασταλτικά. Κατώφλι για ακτινική πνευμονίτιδα είναι 7,5Gy εφάπαξ. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ Πνεύµονας: Η πρώτη αντίδραση του υγιούς πνευµονικού παρεγχύµατος στην Ακθ Η ΕΞΙΔΡΩΣΗ ΥΓΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ. Βλάβη αυτών των πληθυσµών οδηγεί σε σύµπτωση των τοιχωµάτων των κυψελίδων και σε έξοδο υγρού πλούσιου σε πρωτεΐνες στο διάµεσο ιστό (εξίδρωµα). ΒΗΧΑΣ, ΚΑΚΟΥΧΙΑ, ΔΥΣΠΝΟΙΑ, ΠΥΡΕΤΟΣ. Αντιµετώπιση µε κορτιζόνη, οξυγόνο, αντιβίωση, βρογχοδιασταλτικά. Κατώφλι για ακτινική πνευµονίτιδα είναι 7,5Gy εφάπαξ. 36

37 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Μυελοτοξικότητα: Όταν στο πεδίο ΑΚΘ υπάρχει µυελός των οστών. Πτώση των λευκοκυττάρων (λευκοπενία) Πτώση αιµοπεταλίων (θροµβοπενία) Πτώση αιµατοκρίτη (αναιµία) ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Νωτιαίος µυελός: Οι κυτταρικοί πληθυσµοί-στόχοι είναι τα νευρογλοιακά κύτταρα και τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων. Δύο τύποι αντιδράσεων του ΚΝΣ στην ΑΚΘ. Πρώιµη αντίδραση (Λευκή ουσία ολιγοδενδροκύτταρα). Εµφανίζεται µε εφάπαξ δόση 30-40Gy Όψιµη αντίδραση (αγγειακό ενδοθήλιο). Εµφανίζεται µετά από δόση 20-30Gy 37

38 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΟΣΤΩΝ Οστά: Οστεονέκρωση, οστεοδυστροφία (ανώµαλη ανάπτυξη οστού) ΔΟΣΕΙΣ ΑΝΟΧΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ 38

39 39

40 13% of all cases of lung cancer SCLC Background Estimated 27,000 cases in 2007 Nearly all tumors stain positive for keratin, EMA, TTF-1 Most tumors also stain positive for neuroendocrine markers including chromogranin A, NSE, synaptophysin and NCAM SCLC Small-cell lung cancer grows rapidly. Small-cell lung cancer spreads quickly. Small-cell lung cancer responds well to chemotherapy (using medications to kill cancer cells) and radiation therapy (using high-dose x-rays or other high-energy rays to kill cancer cells). Small-cell lung cancer is frequently associated with distinct paraneoplastic syndromes (collection of symptoms that result from substances produced by the tumor, occurring far away from the tumor). 40

41 SCLC Πρόγνωση For limited disease, 20 months with a 2-year survival rate of 45% and a 5-year survival rate of 20% For extensive disease, 12 months with a 2-year survival rate in 1973 of 1.5% and 2-year survival rate in 2000 of 4.6% SCLC Διάδοση Τοπική Local tumor growth: Small cell carcinomas usually are centrally located and may cause irritation, obstruction, or both of the major airway. Common symptoms resulting from local tumor growth include cough, dyspnea, and hemoptysis. Patients give a short history of symptoms of recent onset, with rapid worsening. Rapid tumor growth may lead to obstruction of major airways, with distal collapse and consequent postobstructive pneumonitis. Fever may result from infections distal to obstruction or from the tumor itself. 41

42 SCLC Διάδοση Ενδοθωρακική Small cell carcinomas grow in size rapidly and metastasize to the mediastinal lymph nodes relatively early in the course of the disease Superior vena cava obstruction: Malignancy is the most common cause of superior vena cava (SVC) obstruction, and lung cancer accounts for the overwhelming majority of cases (60-90%). Paralysis of the recurrent laryngeal nerve: Phrenic nerve palsy: Compression of the phrenic nerve causes paralysis of the ipsilateral hemidiaphragm, contributing to respiratory symptoms. Esophageal compression: dysphagia and odynophagia. Tracheal compression: shortness of breath and stridor. SCLC Σταδιοποίηση VALSG Κατηγοριοποίηση Limited disease (LD-SCLC) - Tumors confined to one hemithorax - Local extension and ipsilateral supraclavicular lymph nodes allowed if they could be encompassed into the same radiation portal as the primary tumor Extensive disease (ED-SCLC) - Any disease beyond the limits of limited disease Zelen M Cancer Chemother Rep 1973; 4:

43 SCLC Σταδιοποίηση Limited disease (LD) Disease confined to one hemithorax; includes involvement of mediastinal, contralateral hilar, and/or supraclavicular and scalene lymph nodes. Malignant pleural effusion is excluded. Extensive disease (ED) Disease has spread beyond the definition of limited stage, or pleural effusion with positive cytology Maghfoor I, Perry M, Smith NB Lung Cancer, Oat Cell (Small Cell). SCLC Σταδιοποίηση SCLCL Επιβίωση ανάλογα µε το στάδιο TNM Shepherd FA J Thorac Oncol 2007; 2:

44 SCLC Staging SCLCL Survival by TNM Stage Shepherd FA J Thorac Oncol 2007; 2: SCLC Σταδιοποίηση 44

45 Θωρακική Ακτινοθεραπεία LD-SCLC NCCN v Guidelines T1-2N0 ( very-limited SCLC) - Surgery followed by chemotherapy > T1-2N0 - Chemotherapy and RT 45

46 A Meta-Analysis of Thoracic Radiotherapy for SCLC 13 trials and 2140 patients with limited disease. 3yr survival rate 14,35 +/- 1,1% Thoracic radiotherapy moderately improves survival in patients with limited small-cell lung cancer who are treated with combination chemotherapy (40-50Gy) 3yr survival rate 8,8 +/- 0,9% N Engl J Med 1992, Jean-Pierre Pignon, M.D et.al LD-SCLC Timing of Thoracic RT (Early vs Late) Fried DB, J Clin Oncol 2004; 22:

47 RT Ταυτόχρονη vs Διαδοχική LD-SCLC RT Υπερκλασµατοποίηση (21 vs 35 days) Turrisi AT, N Engl J Med 1999; 340:

48 PS status Standard RT LD-SCLC Standard Therapy Gy bid for a total of 45 Gy Gy/day for a total of 60-70Gy 2.67 Χ 15 Fr 40,5 Gy total dose 48

49 LD-SCLC (take home message) The addition of TRT to chemotherapy decreases local failure by 25 to 30% and improves the 2-year survival by 5-7% Concurrent chemoradiotherapy is better than sequential treatment in patients with good performance status There is a modest benefit from early TRT, defined as treatment delivered between chemotherapy cycles 1 to 3 Twice daily RT is better than once daily in selected patients Outcomes for LD-SCLC treated with chemoradiotherapy: - RR 70-90%, median OS months, 5-year OS 15-20% SCLC Prophylactic Cranial Irradiation (PCI) Brain metastases are seen in approximately 20% of SCLC patients at presentation and 50% to 60% at 2 years Chemotherapy agents are less effective against small and asymptomatic brain metastases compared with large and symptomatic lesions 49

50 Προφυλακτική Κρανιακή Ακτινοθεραπεία SCLC - PCI Μετα-ανάλυση 7 RCTs with 987 SCLC patients in complete remission RR of death for PCI was 0.84 (95% CI ; p = 0.01) 5.4% survival improvement at 3 years (15.3% no PCI to 20.7% PCI) Decreased cumulative risk of brain metastases by 25.3% (58.6% to 33.3% PCI. P < 0.001) Benefit was also seen in the small number of patients with Extensive stage PCI (Prophylactic Cranial Irradiation) 50

51 SCLC CR-PCI (Brain mets ) Auperin A, N Engl J Med 1999; 341: SCLC CR-PCI (OS ) Auperin A, N Engl J Med 1999; 341:

52 SCLC CR Κλινικές Μελέτες SCLC µείωση τοξικότητας PCI 52

53 PCI σε ED-SCLC Multicenter RCT by EORTC 286 patients with ED-SCLC achieving any response to chemotherapy Median OS increased by 1.3 months (5.4 months in no PCI to 6.7 months in PCI; p = 0.003) OS at 1 year increased from 13.3% to 27.1% Decreased symptomatic brain metastases from 41.3% to 16.8% (p < 0.001) Slotman B, N Engl J Med 2007; 357:

54 Παρηγορητική ΑΚΘ Σύνδροµο Άνω Κοίλης Φλέβας 54

55 Στοχοποιηµένες Θεραπείες BEC-2/BCG Imatinib Marimastat Tanomastat Tipafarnib Gefitinib Vandetanib Cediranib Temsirolimus Everolimus Biricodar Oblimersen Bortezomib SCLC Bevacizumab Sunitinib Sorafenib Dasatinib * AT-101 ABT 263 Vorinostat (HDAC) AMG 102 (HGF) AMG 479 (IGF-1R) Συµπεράσµατα SCLC παραμένει θανατηφόρα νόσος Limited progress achieved over the last several years Despite good response to initial therapy, approximately 80% of LD-SCLC and virtually all patients with ED-SCLC succumb (υποκύπτουν) to their disease 55

56 Συµπεράσµατα TNM staging should be used, particularly to stratify patients with LD-SCLC Pleural effusion is usually treated as stage ED- SCLC and will be considered stage IV in the new TNM classification Συµπεράσµατα Patient with very limited SCLC (T1-2N0M0) may be considered for surgical resection LD-SCLC patient with good performance status should be treated with concurrent chemoradiotherapy Whenever possible, RT should be started in the 1 st or 2 nd cycles of chemotherapy In selected patients, hyperfractionated RT (BID) is better than once daily 56

57 Συµπεράσµατα PCI improves survival in SCLC and should be offered for both LD-SCLC and ED-SCLC who respond to 1 st line therapy ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ 57

58 58

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ..Not everything that counts can be counted and not everything that can be counted counts.. Albert Einstein ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ «Σταδιοποίηση και φυσική ιστορία (πρόγνωση) καρκίνου πνεύμονα»

Διαβάστε περισσότερα

Aκτινοθεραπεία. στον καρκίνο του πνεύμονα

Aκτινοθεραπεία. στον καρκίνο του πνεύμονα Aκτινοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα Δρ. Β. Κουλουλίας Επίκουρος Καθηγητής Ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας Β. Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ Η απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ Π ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝ ΝΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΕΛΕΝΗ ΣΥΝΑΙΝΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία Ακτινοθεραπεία είναι η επιστήμη αντικείμενο της οποίας είναι η θεραπεία διαφόρων νόσων με τη χρήση ιοντιζουσών ακτινοβολιών. Η ακτινοθεραπεία εφαρμόζεται, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΟΛΙΑΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ - ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ» Το βασικοκυτταρικό και πλακώδες

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ AΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Τα φαινόμενα που διαδραματίζονται κατά και μετά την έκθεση ενός κυττάρου (φυσιολογικού ή καρκινικού) σε δέσμη ιοντίζουσας ακτινοβολίας, εξακολουθούν να γοητεύουν τους επιστήμονες. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Ραδιενεργές διασπάσεις Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Νουκλίδια Οι πυρήνες µε διαφορετικό αριθµό πρωτονίων ή/και νετρονίων ονοµάζονται νουκλίδια. Υπάρχουν 1500 περίπου νουκλίδια (φυσικά +τεχνητά). Η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

N-Status and Number of Involved N-Zones

N-Status and Number of Involved N-Zones ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΗ ΝΟΣΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιωάννης Χ. Γκιόζος MD, FCCP Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ, ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία N-Descriptors N-Status

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller ΑΠ1 Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller 1. Σκοπός Στην άσκηση αυτή γίνεται µελέτη της εξασθενήσεως της ακτινοβολίας γ (ραδιενεργός πηγή Co 60 ) µε την βοήθεια απαριθµητή

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Καρκίνος πνεύμονα Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Σταδιοποίηση Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα.

βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα. Εξωτερικές πηγές, Επίδραση Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών εσωτερική μόλυνση βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα. ύο κατηγορίες βλαβών: 1. Σωματικά αποτελέσματα Η βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Θεσσαλονίκη, 13 Απριλίου 2014 Εργαλεία Ποιότητας Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση Σοφία Χατζηιωάννου Υπεύθυνη PET/CT Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών Επίκουρος Καθηγήτρια Β Εργαστήριο Ακτινολογίας-

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ.

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΟΣΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 33-85% Ca Προστάτη 47-85% Ca Μαστού 32-60% Ca

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Ακτινοθεραπείας Εξομοιωτής θεραπείας (Κλασσικός ακτίνων Χ)

Σύστημα Ακτινοθεραπείας Εξομοιωτής θεραπείας (Κλασσικός ακτίνων Χ) Σύστημα Ακτινοθεραπείας Εξομοιωτής θεραπείας (Κλασσικός ακτίνων Χ) Πρωτόκολλο Ελέγχων Ποιότητας Ασφαλούς Λειτουργίας και Ακτινοπροστασίας Βιβλιογραφία : IEC 976 : Medical Electrical Equipment Medical Electron

Διαβάστε περισσότερα

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Της Σχολής Επιστημών Υγείας Του Α.Π.Θ. Οδηγός Κατατακτηρίων Εξετάσεων Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Ακαδημαϊκού έτους 2015-2016 1 Γενικές Οδηγίες Σύμφωνα με το Νόμο 4218/2013 και την Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες Ιδιότητες ραδιοφαρμάκου Ασφαλής χορήγηση ραδιοφαρμάκου Ασφάλεια για τον ασθενή και μη τοξικότητα για τον οργανισμό. Η ποσότητα της χημικής ουσίας που χορηγείται για να έχουμε την επιθυμητήδόσηναείναιμικρήώστεναμηνέχουμεπρόβληματοξικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04 ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 2003-04 04 1 Η ενέργεια των ιοντιζουσών ακτινοβολιών µετρείται σε µονάδες του ηλεκτρονιοβόλτ (ev), ορίζετα:ι: η ενέργεια που προσλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

+ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

+ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ + ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ε θνικός Ο ργανισμός Π αροχής Υ πηρεσιών Υ γείας www.eopyy.gov.gr Αθήνα, 23/4/2012 Αρ. Πρωτ. Οικ.: 19703 Γενική Δ/νση:

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση.

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. Ιωάννης Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 7111 Heraklion

Διαβάστε περισσότερα

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ ΦΡΟΥΡΟΥ Εισηγητής: Mohammed R. S. Keshtgar 09.00-13.00 Θεωρητικό μέρος 14.00 17.00 Πρακτική σε προσομοιωτές ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΩΣΕΙΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Λίγα λόγια για τις συνέπειες από τις σπινθηρογραφικές διαγνωστικές εξετάσεις Καρδιάς- Νεφρών- Σκελετού- Θυρεοειδούς- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΘΨΘ-ΛΚΣ. ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα, 30/ 8 /2012 Αρ.Πρωτ: Υ4α/48545

ΑΔΑ: Β4ΘΨΘ-ΛΚΣ. ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα, 30/ 8 /2012 Αρ.Πρωτ: Υ4α/48545 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΟΝ. ΥΓΕΙΑΣ TMHMA A Ταχ. Διεύθυνση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και Θεραπεία Άρης Πολύζος Παθολόγος Ογκολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθήνα Επιδηµιολογία -Αιτιοπαθογένεια Α) Κάπνισµα:Ένοχο για το 85-90% των καρκίνων πνεύµονος x 30vs

Διαβάστε περισσότερα

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός 1979, 1982 καρκίνος του ορθού σταθμοί εισαγωγή της ολικής εκτομής του μεσοορθού (OEM) αρχές 2000 προεγχειρητική θεραπεία (ακτινο-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Number All 397 Women 323 (81%) Men 74 (19%) Age(years) 39,1 (17-74) 38,9 (17-74) 40,5 (18-61) Maximum known weight(kg) 145,4 (92,0-292,0) 138,9 (92,0-202,0) 174,1 (126,0-292,0) Body mass index (kg/m 2

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ Το βιβλίο αυτό αποτελεί εκπαιδευτικό υλικό ενός κύκλου σεμιναρίων στην ακτινοπροστασία, που διοργανώνονται υπό την εποπτεία της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας σε συνεργασία με άλλους φορείς, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ακτινοπροστασία

Τι είναι η Ακτινοπροστασία Τι είναι η Ακτινοπροστασία Ίων Ε. Σταµατελάτος Εργαστήριο Ερευνητικού Αντιδραστήρα Ινστιτούτο Πυρηνικής Τεχνολογίας και Ακτινοπροστασίας ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ E-mail: ion@ipta.demokritos.gr Πυρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροσκοπία Φθορισμού Μέρος 2 ο

Μικροσκοπία Φθορισμού Μέρος 2 ο Μικροσκοπία Φθορισμού Μέρος 2 ο Φθορισμός Excited state excitation shorter wavelength, higher energy emission longer wavelength, less energy Ground state Φάσματα απορρόφησης και εκπομπής φθοριζόντων μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Έφη Μυλωνάκη MD, PhD Πνευμονολόγος. 5/2/2011 Ημερίδα Χειρουργικές Παθήσεις Θώρακος

Έφη Μυλωνάκη MD, PhD Πνευμονολόγος. 5/2/2011 Ημερίδα Χειρουργικές Παθήσεις Θώρακος Έφη Μυλωνάκη MD, PhD Πνευμονολόγος 5/2/2011 Ημερίδα Χειρουργικές Παθήσεις Θώρακος Συχνότερη κακοήθεια στον δυτικό κόσμο Πρώτη αιτία θανάτου μεταξύ των θανάτων από καρκίνο Ως ενδημική νόσος NSCLC: 85% SCLC:

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καλτσάς

Κωνσταντίνος Καλτσάς ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΑΣΗΣ ΙΙ ΛΙΠΟΠΛΑΤΙΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΓΕΜΣΙΤΑΜΠΙΝΗ ΩΣ 2 ΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΔΥΝΗΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΔΥΝΗΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Π. ΤΣΕΚΕΡΗΣ Επίκουρος Καθηγητής Ακτινοθεραπείας Τμήμα Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τυχαιοποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε την σωστή απάντηση 1. Μία μονοχρωματική ακτινοβολία, που ανήκει στο ορατό τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, μεταβαίνει από

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ HPV (+) ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ - ΤΡΑΧΗΛΟΥ Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΔΗΛΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Δευτέρα 08 Ιουνίου 2015 09.00-09.45 Ο σακχαρώδης διαβήτης στην χειρουργική του παγκρέατος Παπάνας Ν. Αν. Καθηγητής Παθολογίας, Δ.Π.Θ. 10.00-10.45 Μεταμοσχεύσεις νησιδίων παγκρέατος Παπαλόης Α. Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Καρκίνος στην τρίτη ηλικία Η επίπτωση του καρκίνου στους ηλικιωμένους αυξάνει, σαν αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Για την καλύτερη διερεύνηση του εσωτερικού του σώματος Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Πανεπιστήμιο Αθηνών Το ποζιτρόνιο ψάχνει για

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Ακτινοθεραπείας Κοβαλτίου Co60

Σύστημα Ακτινοθεραπείας Κοβαλτίου Co60 Σύστημα Ακτινοθεραπείας Κοβαλτίου Co60 Πρωτόκολλο Ελέγχων Ποιότητας Ασφαλούς Λειτουργίας και Ακτινοπροστασίας Βιβλιογραφία : IEC 976 : Medical Electrical Equipment Medical Electron Accelerators Functional

Διαβάστε περισσότερα

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος - Πίεση + V θ Άνοδος 10-7 atm Κάθοδος Η θερμαινόμενη κάθοδος εκπέμπει ηλεκτρόνια. Όσο πιο θερμή είναι η κάθοδος τόσα περισσότερα ηλεκτρόνια εκπέμπονται Το ηλεκτρικό πεδίο τα επιταχύνει και βομβαρδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη:

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Ανδρέας Σκολαρίκος Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα