ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Oncology Οδοντίατρος Chemotherapist Social Worker Oncology surgeon

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Oncology Οδοντίατρος Chemotherapist Social Worker Oncology surgeon"

Transcript

1 ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Νίκος Μπουντούρογλου MD, PhD, CRP Ακτινοθεραπευτική ΟΜΑΔΑ Radiation Oncologist Οδοντίατρος Oncology Chemotherapist Social Worker Κοινωνική υπηρεσία Oncology surgeon Pathologist Occupational Therapist Π.χ.Εξειδικευµένος Λογοθεραπευτής Radiation Therapist Τεχνολόγος Dietitian Διαιτολόγος Nurse Radiation Physicist 1

2 Ακτινοβολία Ως ακτινοβολία ορίζεται η διάδοση στο χώρο μιας φυσικής διαδικασίας η οποία συνδέεται με τη ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΗΣ η και με τα δύο ταυτόχρονα. Ακτινοβολία Σωµατιδιακή Κατευθυνόµενη διάδοση σωµατιδίων στο χώρο (ηλεκτρόνια, πρωτόνια, νετρόνια) Κυµατική Μεταφορά ενέργειας Χωρίς ταυτόχρονη µεταφορά µάζας (ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία) Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» Δράση της ακτινοβολίας στα βιολογικά υλικά Όταν τα φωτόνια προσπίπτουν σε βιολογικό υλικό, είναι πιθανό να συµβούν τα εξής φαινόµενα, ανάλογα µε την ενέργεια τους. 1. Σύµφωνη σκέδαση (αλληλεπίδραση µε εξωτερικό e- το οποίο όµως δε µπορεί να διώξει) 2. Φωτοηλεκτρικό φαινόµενο (πρόσκρουση σε e - της εσωτερικής στοιβάδας). 3. Φαινόµενο Compton (πρόσκρουση σε περιφερικό χαλαρό e - ). 4. Δίδυµη γένεση (παραγωγή ζεύγους). Όταν ένα φωτόνιο ενέργειας 1.02 ΜeV περάσει πολύ κοντά από ένα βαρύ πυρήνα. 5. Φωτοπυρηνική διάσπαση απορρόφηση φωτονίου υψηλής ενέργειας ~ 20MeV από τον πυρήνα. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

3 Σύµφωνη σκέδαση Αλληλεπίδραση µε εξωτερικό e-. Δεν έχει ενέργεια ικανή να το διώξει. Παράγεται ένα άλλο φωτόνιο µε άλλη κατεύθυνση. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Φωτοηλεκτρικό Φαινόµενο ένα φωτόνιο προσπίπτει σε ένα άτοµο µεταδίδοντας όλη του την ενέργεια σε ενα τροχιακο ηλεκτρονιο που βρισκεται στις εσωτερικες στοιβαδες. Tο e - αποσπάται από την έλξη του πυρήνα και διαφεύγει µε κινητική ενέργεια ίση µε την ενέργεια του φωτονίου µείον την ενέργεια σύνδεσης του ηλεκτρονίου. ταυτόχρονα το άτοµο γίνεται θετικό ιόν το οποίο προσπαθώντας να µεταπέσει σε πιο «σταθερή κατάσταση», συµπληρώνει το «ηλεκτρικό κενό» µε περιφερικότερα e - εκπέµποντας χαρακτηριστική ακτινοβολία χ. η πιθανοτητα εξαρταται απο την ενεργεια του φωτονιου, και τον ζ (ατοµικό αρ.). E (photon) =E (remove the electron) + E (moving electron) 1905 Einstein χαµηλές ενέργειες ακτινοδιάγνωση Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

4 Φαινόµενο Compton πρόσπτωση ενός φωτονίου σε ένα περιφερικο και χαλαρα συνδεδεµενο ηλεκτρονιο. τo e- αποσπάται από τον πυρήνα ενώ το φωτόνιο σκεδάζεται µε ενέργεια µικρότερη από αυτή που αρχικά είχε. η πιθανοτητα ειναι ανεξαρτητη του ζ. Ακτινοθεραπεία Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Δίδυµη γένεση (Εξαύλωση-παραγωγή ζεύγους) Η δίδυμη γένεση ή παραγωγή ζεύγους, συμβαίνει όταν ένα φωτόνιο ενέργειας τουλάχιστον 1,02 ΜeV περάσει πολύ κοντά από ένα βαρύ πυρήνα. Παράγεται τότε ένα e- και ένα e+ (ποζιτρόνιο). Το ποζιτρόνιο είναι βραχύβιο και πολύ γρήγορα συνδέεται με κάποιο ηλεκτρόνιο ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΔΥΟ ΦΩΤΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜeV, ΠΟΥ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΦΟΡΕΣ. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

5 Βιολογικές αρχές της δράσης της ακτινοβολίας σε βιολογικά συστήµατα 1 rad=0.01 Joules ραδιενέργειας /Kg ύλης Στο SI χρησιμοποιείται το Grey (Gy) 1Gy=100 rad= 1Joule/ Kg ύλης A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Δράση της ακτινοβολίας σε βιολογικά συστήµατα sec sec Δευτ/πτα - ώρες Προσπίπτουσα ακτινοβολία Ιονισµός και ενεργοποίηση ατόµων και µορίων Χηµικές αντιδράσεις µε DNA και ρήξεις ελίκων Βιοχηµικές αλλαγές και βλάβες (ελλιπής επανόρθωση) Φυσική δράση Χηµική δράση Βιοχηµική δράση λεπτά - ηµέρες λεπτά - ηµέρες Μορφολογικές και φυσιολογικές αλλοιώσεις Κυτταρικός θάνατος Βιολογική δράση Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

6 Μοριακό επίπεδο Μεταφορά ενέργειας στην ύλη δια µέσου ιοντισµού 1 fs (10-15 s). Η απορρόφηση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας από τα βιολογικά υλικά δηµιουργεί ιοντισµούς και διεγέρσεις µε αποτέλεσµα το σχηµατισµό ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ*. (hν) Ραδιόλυση του νερού ελεύθερες ρίζες ΟΗ 0 RH+OH 0 R 0 +H 2 O (hν) RH + RH + R 0 + H + ΜΟΝΙΜΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ *Ελεύθερες ρίζες είναι άτομα ή μόρια ηλεκτρικά ουδέτερα, με ίσους αριθμούς πρωτονίων και ηλεκτρονίων, αλλά ένα e- της εξωτερικής στοιβάδας δε σχηματίζει ζεύγος είναι ασύζευκτο. Οι ελεύθερες ρίζες είναι εξαιρετικά δραστικές A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition 2003 Ακτινικές βλάβες στο DNA Τύπος βλάβης Ρήξη διπλής αλυσίδας (Double strand break- DSB) Αριθµός ανά Gy 50 Ρήξη µονής αλυσίδας (Single strand break-ssb) Καταστροφή βάσης Καταστροφή σακχάρου Διασταυρούµενη συνδεση DNA-DNA 30 Διασταυρούµενη συνδεση DNA-Πρωτείνες 150 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

7 Χρωµοσωµικές βλάβες Γονιδιακές ή σηµειακές µεταλλάξεις (επιφέρουν ή κυτταρικό θάνατο ή µεταδίδονται στους απογόνους-δύσκολη ανίχνευση) Ποσοτικές µεταβολές DNA (δηµιουργία γιγαντοκυττάρων) Χρωµοσωµικές µορφολογικές µεταβολές (θραύση τµηµάτων). Επανένωση Εξάλειψη του τµήµατος «λάθος» επανένωση παράδοξα χρωµοσώµατα Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Κατάταξη των ακτινικών επιδράσεων στα κύτταρα Καµία βλάβη Μη θανατηφόρα βλάβη Δυνητικά θανατηφόρα βλάβη Διατήρηση φυσιολογικής αναπαραγωγικής ικανότητας Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας µετά από κάποιο διάστηµα ανανήψεως Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας µετά από ανάνηψη σε κατάσταση ηρεµίας Καθυστέρηση στη µίτωση Ανεξάρτητα από θανατηφόρο ή µη επίδραση, καθυστέρηση στις φάσεις G2 και S Υπο-θανατηφόρα βλάβη (sub lethal damage) Θανατηφόρα βλάβη (lethal damage) Διατήρηση αναπαραγωγικής ικανότητας, αργός ρυθµός αναπτύξεως Απώλεια αναπαραγωγικής ικανότητας Leibel Philips Textbook of Radiation Oncology 2005 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

8 Κυτταρικές βλάβες Οι «µείζονες» χρωµοσωµικές βλάβες (ασταθείς αλλοιώσεις) επιφέρουν συνήθως ΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟ, κατά την επόµενη ή τις λίγες επόµενες µιτώσεις. Ελάσσονες χρωµοσωµικές αλλοιώσεις (σταθερές αλλοιώσεις) δεν προξενούν κυτταρικό θάνατο, αλλά µεταβιβάζονται στους απογόνους. Leibel Philips Textbook of Radiation Oncology 2005 Τυπική διαδικασία της επιδιόρθωσης της µη θανατηφόρας βλάβης, σχηµατικά. Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

9 ΜΙΤΩΣΗ Απόπτωση 1 Προγραµµατισµένος κυτταρικός θάνατος. Βλάβη στο γενετικό υλικό 2 επιλογές για το κύτταρο Διακοπή αναπαραγωγής για επιδιόρθωση της βλάβης Αυτοκαταστροφή αν η γενετική βλάβη είναι τέτοια ώστε η διαιώνιση της να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρο τον οργανισµό, λόγω του πολλαπλασιασµού των ανωµάλων κυττάρων A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

10 Απόπτωση 2 Η απόπτωση είναι μια διεργασία προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου. Κατά τη διάρκεια της απόπτωσης το κύτταρο συρρικνώνεται, το ίδιο και η χρωματίνη, η μιτοχονδριακή μεμβράνη διαρρηγνύεται και το κύτταρο αποδομείται και σχηματίζει αποπτωτικά σώματα, τα οποία φαγοκυτταρώνονται, χωρίς φλεγμονή. Κατά τη διάρκεια της απόπτωσης έχουμε πρωτεϊνοσύνθεση. Η διαδικασία της απόπτωσης είναι καταστροφική και αυτοενισχυόμενη και μη αντιστρεπτή. Απόπτωση µετά την ακτινοβόληση Η απόπτωση επάγεται από διάφορους παράγοντες όπως τα γλυκοκορτικοειδή, η υπερθερµία, ορισµένοι χηµειοθεραπευτικοί παράγοντες και η ακτινοβολία. Αναφέρεται ότι η απόπτωση παίζει κάποιο ρόλο στη διαµόρφωση της ακτινο-ευαισθησίας των ιστών. Είναι γεγονός ότι το µεγαλύτερο ποσοστό κυτταρικού θανάτου σε ακτινοβολούµενα κύτταρα οφείλεται στον αναπαραγωγικό θάνατο και το µικρότερο στην απόπτωση. A..Gordon Steel «Basic Clinical Radiobiology» 3d edition

11 Κυτταρικός Κύκλος ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 11

12 Παράγοντες που επηρεάζουν τη βιολογική δραστηριότητα της ακτινοβολίας 1. Ρυθµός δόσης (αύξηση ρυθµού αύξηση βιολογικής δραστικότητας) 2. Κλασµατοποίηση της δόσης 3. Χρονική διάρκεια ακτινοθεραπείας 4. Ακτινοχηµειοθεραπεία Ευαισθητοποίηση Επέµβαση στην ενζυµατική επανόρθωση Ελάττωση των προστατευτικών οµάδων SH Συγχρονισµός κυτταρικού κύκλου (5FU, VCR, Taxol) Υπερθερµία Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Μεγαλύτερη ενέργεια µεγαλύτερο βάθος µέγιστης τιµής Η κατανομή της απορροφούμενης δόσης ενέργειας στους ιστούς εξαρτάται κυρίως από το είδος (σωματιδιακή ή ηλεκτρομαγνητική) και την ενέργεια της ακτινοβολίας. Η κατανομή βάθους χαρακτηρίζει κάθε ακτινοβολία και περιγράφει την απορροφούμενη δόση στον ιστό σε εξάρτηση από το βάθος. Φωτόνια Ηλεκτρόνια Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

13 Νόµος Bergognie-Tribondeau «Τα κύτταρα είναι ακτινοευαίσθητα όταν είναι μιτωτικά ενεργά και μορφολογικά και λειτουργικά αδιαφοροποίητα.» «Η ακτινοευαισθησία ενός ιστού είναι ανάλογη της μιτωτικής του δραστηριότητας και αντιστρόφως ανάλογη του βαθμού διαφοροποιήσεως των κυττάρων του» Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 Ακτινοάντοχα κύτταρα Bone Liver Kidney Cartilage Muscle Nervous tissue Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

14 Ακτινοευαίσθητα Κύτταρα Germinal cells Lymphoid tissues Basal cells Hematopoietic tissues Epithelium of the GI tract Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Στην κλινική ακτινοθεραπεία χρησιμοποιούνται σήμερα διαφορετικές πηγές ακτινοβολίας ανάλογα με την ανατομική περιοχή του όγκου και τις βιολογικές και ιστοπαθολογικές του ιδιότητες. Η διάκριση τους από τεχνική άποψη γίνεται με βάση τον τρόπο παραγωγής της ακτινοβολίας: 1. Χρησιμοποίηση φυσικών ή τεχνητών ραδιενεργών στοιχείων (Ra-226, Co-60, Cs-137, J-131, Au-198, Ir-192). 2. Χρησιμοποίηση μηχανών επιτάχυνσης σωματιδίων (κυρίως ηλεκτρονίων) είτε για παραγωγή φωτονιακής ακτινοβολίας, orthovolt για επιφανειακή ακτινοβολία Roentgen και επιταχυντές για ακτινοβολία φωτονίων υψηλής ενέργειας, είτε για απευθείας παραγωγή σωματιδιακής ακτινοβολίας (LINEAC). 14

15 Ακτινοθεραπεία Εξωτερική ακτινοθεραπεία (η πηγή της ακτινοβολίας βρίσκεται έξω από το σώµα) Βραχυθεραπεία (η πηγή της ακτινοβολίας βρίσκεται µέσα στο σώµα) Lineac Cobalt Co 60 Unit Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 Εξωτερική ακτινοθεραπεία Γραµµικός επιταχυντής (LINEAC) Megavoltage X-Ray Therapy 6-22 MeV (photons) 6-22 MeV (electrons) Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning

16 Βραχυθεραπεία Ακτινοβολία κατά την οποία η απόσταση της πηγής από τοv ακτινοβολούμενο ιστό είναι μικρή (βραχεία). Ενδοκοιλοτική (π.χ. Γυναικολογικοί Καρκίνοι) Ενδοϊστική (π.χ. Προστάτης) Jane Dobbs et.al. «Practical Radiotherapy Planning 2004 Σχεδιασµός ακτινοθεραπειας Ο σχεδιασµός της ακτινοθεραπευτικής αγωγής έχει στόχο τη µεγιστοποίηση της δόσης στον όγκο µε ταυτόχρονη ελάχιστη επιβάρυνση των υγιών ιστών και εξαρτάται από: 1. Μορφολογία του όγκου 2. Ανατοµική περιοχή του όγκου (σχέση µε υγιείς ιστούς) 3. Βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου 4. Ακτινοαντοχή των υγιών ιστών Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

17 Σχεδιασµός της θεραπείας PTV: όγκος + µικροσκ/υποκλιν εστίες + κίνηση σώµατος ITV : Εσωτερικός όγκος-στόχος CTV: όγκος + µικροσκ/υποκλιν εστίες GTV: όγκος Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία» 2001 ΙΤV και PTV 17

18 GTV and PTV Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ 1. Μέθοδος (εξωτερική, βραχυθεραπεία) 2. Είδος ακτινοβολίας (φωτόνια, ηλεκτρόνια) 3. Ενέργεια (MeV/3) 4. Διάταξη πεδίων (Gantry) 5. Περιστροφή διαφραγµάτων (Collimator) 6. Χρησιµοποίηση συστηµάτων διαµόρφωσης της κατανοµής δόσης (σφηνοειδή φίλτρα, πλαστελίνη, blocks κλπ) 7. Θέση του τραπεζιού Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος,

19 Βέλτιστη ΑΚΘ Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Σκοπός της ΑΚΘ Ριζική Παρηγορητική Προεγχειρητική Μετεγχειρητική Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος,

20 Παράγοντες για την ΑΚΘ 1. Περιοχή του όγκου 2. Ιστολογία και σε περίπτωση αφαιρεθέντος όγκου µικροσκοπική εξέταση των περιθωρίων (margins) 3. Στάδιο του καρκίνου (µέγεθος, έκταση, λεµφαδένες, µεταστάσεις ΤΝΜ) 4. Χορηγηθείσα θεραπεία (χειρουργείο, χηµειοθεραπεία, ΑΚΘ) 5. Κλινική εικόνα του ασθενούς (αιµατολογική εικόνα,ψυχιατρική εικόνα κλπ) 6. Συνοδά νοσήµατα (καρδιοπάθεια, ΣΔ κλπ) Γ.Σαρρής, Ν.Μπουντούρογλου «Εισαγωγική-Προεγχειρητική θεραπεία» Επαγγελματική Ένωση Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος, 2007 Ακριβής εντόπιση του Όγκου pre-rt CT scan SPECT perfusion 18 FDG-PET Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

21 Εξοµοίωση Εξοµοιώνει τις συνθήκες πραγµατικής ΑΚΘ Ακτινοσκόπηση (για σχεδιασµό του PTV) Pb Pb Pb Pb Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Ακινητοποίηση Μάσκα Μυϊκά Εγκέφαλος Βάση Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

22 Κλασσική δυσδιάστατη ΑΚΘ 2D RT Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» D Σύμμορφη (Conformal) ΑΚΘ Multiple radiation beams are used to deliver a high dose of radiation to the tumor while minimizing the dose to normal tissue. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

23 Ποια είναι η λειτουργία των πνευμόνων Οι πνεύµονες αποτελούνται από πέντε λοβούς, τρεις στο δεξιό πνεύµονα και δύο στον αριστερό πνεύµονα. Τα περισσότερα κύτταρα στον πνεύµονα είναι επιθηλιακά κύτταρα, τα οποία καλύπτουν τους αεραγωγούς και παράγουν βλέννη, η οποία λιπαίνει και προστατεύει τους πνεύµονες Η κύρια λειτουργία των πνευµόνων είναι να επιτρέπει στο οξυγόνο από τον αέρα να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίµατος για παράδοση στην υπόλοιπο του σώµατος Cancer Education Slides ASCO 2010 Γνώση ανατομίας Ισάμ Μπανκουσλί «Πρακτική προσέγγιση στην Κλινική Ογκολογία»

24 Εντοπισμός του GTV ΡΕΤ scan βοήθεια για να περιγράψει το στόχο με μεγαλύτερη ακρίβεια για το σχεδιασμό της ακτινοθεραπείας, χωρίς «χαθεί» μέρος του όγκου. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Εντοπισμός του GTV PET scan help radiation oncologist to outline the target more accurately for radiation therapy planning and to spare as much normal tissue as possible. Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions»

25 PET- Scan στο σχεδιασμό A. vanbaardwijk et al. The current status of FDG-PET in tumour volume definition in radiotherapy treatment planning. Cancer Treat Rev Jun;32(4): Review PET- Scan στο σχεδιασµό A. vanbaardwijk et al. The current status of FDG-PET in tumour volume definition in radiotherapy treatment planning. Cancer Treat Rev Jun;32(4): Review 25

26 Lung: GTV ctpet = Μικρότερο = Λιγότερα τοξικό και ασφαλές. p<0.001 p<0.001 Van der Wel et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2005;61: De Ruysscher D et al. Int. J. Radiation Oncology Biol. Phys., Vol. 62, No. 4, pp , 2005 De Ruysscher et al. Radiotherapy and Oncology 80 (2006) MLD=Mean Lung Dose Radiation dose escalation with CT or PET-CT planning for a fixed risk of complications = isotoxic RT p=0.002 p=0.003 p=0.01 p=0.033 Van der Wel et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2005 De Ruysscher et al. Radiother Oncol 2005 TCP=Tumor Control Probability 26

27 Ορισµός CTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Ορισµός CTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions»

28 Ορισµός PTV Carlos Perez et al. «Radiation Oncology, Management Decisions» 2002 Intensity modulated radiotherapy (IMRT) Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT) is a specialized 3D conformal radiation treatment plan where thousands of tiny beams from several beam angles are used to target a tumor. The radiation intensity of these beams is modulated, or controlled, with a system of movable leaves called a multi-leaf collimator (MLC). Image-guided radiation therapy Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology»

29 Σχεδιασµός πριν και µετά τη ΧΘ Leibel and Phillips «Textbook of Radiation Oncology» 2009 Σχεδιασµός πριν και µετά τη ΧΘ 29

30 Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ (IF vs STDF) Βελτιστοποίηση της ΑΚΘ 30

31 PET-CT Εξοµοίωση και σχεδιασµός CT = not treated PET = treated Παρενέργειες της ΑΚΘ «Τα κύτταρα είναι ακτινοευαίσθητα όταν είναι μιτωτικά ενεργά και μορφολογικά και λειτουργικά αδιαφοροποίητα. Η ακτινοευαισθησία ενός ιστού είναι ανάλογη της μιτωτικής του δραστηριότητας και αντιστρόφως ανάλογη του βαθμού διαφοροποίησης των κυττάρων του» Γ.Α. Πλατανιώτης «Κλινική Ραδιοβιολογία»

32 V 20 Τοξικότητητα-Επιβίωση Τι είναι το V20 V20 = the % lung volume receiving 20 Gy (both lungs minus PTV) 32

33 Παρενέργειες της ΑΚΘ Οξέως αντιδρώντες ιστοί Όψιμως αντιδρώντες ιστοί Η ανανέωση και η λειτουργία γίνεται από διαφορετικούς πληθυσμούς κυττάρων Μικρή μιτωτική δραστηριότητα Η ανανέωση και η λειτουργία γίνεται από τους ίδιους πληθυσμούς Μεγάλη μιτωτική δραστηριότητα (αιμοποιητικός ιστός, επιδερμίδα, έντερο) Μεγάλη μιτωτική δραστηριότητα Μικρή μιτωτική δραστηριότητα (νεύρα, ήπαρ, πνεύμονες) Επιδερμίδα ημέρες ανανέωση Λεπτό έντερο 3 ημέρες αναέωση Παράγοντες που επηρεάζουν τις παρενέργειες της ΑΚΘ Είδος ΑΚΘ Προηγειθείσα θεραπεία (ΧΘ, χειρουργείο) Δόση ακτινοβολίας Κλασματοποίηση δόσης Πεδίο Ογκος ακτινοβολημένου ιστού (πχ ολοσωματική) Είδος ιστού (τύπου Η, τύπου F) Ακτινοευαισθησία του ιστού Παράγοντες ασθενούς (διαβήτης, κάπνισμα, ηλικία κλπ) 33

34 Παρενέργειες ΑΚΘ σε σχέση με την πιθανότητα εμφάνισης τους Στοχαστικές (πιθανολογικές) Η βαρύτητα τους είναι πάντοτε η μέγιστη δυνατή, ενώ η πιθανότητα εμφανίσεως αυξάνεται με τη δόση χωρίς να υπάρχει κατώφλι (ουδός) Καρκινογένεση Μεταλλάξεις Χρωμοσωμικές ανωμαλίες Μη στοχαστικές (μη πιθανολογικές) Εμφανίζονται πάντοτε πάνω από μία δόση κατωφλίου και η βαρύτητα τους αυξάνεται με τη δόση (υπάρχει βαθμονόμηση Grade I,II,III,IV) Ελάχιστη αποδεκτή δόση (tolerance dose) TD 5/5 TD 50/5 Η δόση που σε πέντε χρόνια το 5% του πληθυσμού εμφάνισε τη συγκεκριμένη αντίδραση Η δόση που σε 5 χρόνια το 50% του πληθυσμού εμφάνισε τη συγκεκριμένη αντίδραση Παρενέργειες ΑΚΘ σε σχέση με το χρόνο εμφάνισης τους 1. Οξεία τοξικότητα (έναρξη παρενεργειών έως 6 εβδομάδες μετά το πέρας) Ιστοί Η. 2. Όψιμη τοξικότητα (>6 εβδ έως 5χρόνια). Ιστοί F 34

35 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΙΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Δέρμα: Η πρώτη αντίδραση είναι το ερύθημα που εμφανίζεται μετά από μερικές ώρες μετά την εφάπαξ ακτινοβόλησης με 5-6 Gy. Είναι αγγειακή αντίδραση (δεν έχει βρεθεί ο υπέυθυνος κυτταρικός πληθυσμός). Απολέπιση Επούλωση. Μέσα σε μήνες έως χρόνια το δέρμα θα εμφανίσει τηλεαγγειεκτασίες (κύτταρα-στόχος το αγγειακό ενδοθήλιο), σκληρία (διαταραχή σύνθεσης κολλαγόνου), νέκρωση έλκος (βλάβη δερμίδας και αγγείων) Βλεννογονίτιδα: Οι οξείες αντιδράσεις από τους από τους βλεννογόνους. Δυσκαταποσία (οισοφαγίτιδα) Στοματίτιδα Δυσουρία, συχνουρία (κυστίτιδα) Διάρροιες, κοιλιακό άλγος (εντερίτιδα) Φυσιολογικός οισοφάγος Οισοφαγίτιδα Μυελοτοξικότητα: Όταν στο πεδίο ΑΚΘ υπάρχει μυελός των οστών. Πτώση των λευκοκυττάρων (λευκοπενία) Πτώση αιμοπεταλίων (θρομβοπενία) Πτώση αιματοκρίτη (αναιμία) 35

36 Πνεύμονας: Η ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΥΓΙΟΥΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΚΘ ΕΙΝΑΙ Η ΕΞΙΔΡΩΣΗ ΥΓΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ (κύτταρα στόχοι είναι τα κυψελιδικά κύτταρα τύπου ΙΙ τα οποία παράγουν τον επιφανειοδραστικό παράγοντα, ενδοθηλιακά κύτταρα που εμποδίζουν την έξοδο νερού και μακρομορίων στο διάμεσο ιστό). Βλάβη αυτών των πληθυσμών οδηγεί σε σύμπτωση των τοιχωμάτων των κυψελίδων και σε έξοδο υγρού πλούσιου σε πρωτεΐνες στο διάμεσο ιστό (εξίδρωμα). ΒΗΧΑΣ, ΚΑΚΟΥΧΙΑ, ΔΥΣΠΝΟΙΑ, ΠΥΡΕΤΟΣ. Αντιμετώπιση με κορτιζόνη, οξυγόνο, αντιβίωση, βρογχοδιασταλτικά. Κατώφλι για ακτινική πνευμονίτιδα είναι 7,5Gy εφάπαξ. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ Πνεύµονας: Η πρώτη αντίδραση του υγιούς πνευµονικού παρεγχύµατος στην Ακθ Η ΕΞΙΔΡΩΣΗ ΥΓΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ. Βλάβη αυτών των πληθυσµών οδηγεί σε σύµπτωση των τοιχωµάτων των κυψελίδων και σε έξοδο υγρού πλούσιου σε πρωτεΐνες στο διάµεσο ιστό (εξίδρωµα). ΒΗΧΑΣ, ΚΑΚΟΥΧΙΑ, ΔΥΣΠΝΟΙΑ, ΠΥΡΕΤΟΣ. Αντιµετώπιση µε κορτιζόνη, οξυγόνο, αντιβίωση, βρογχοδιασταλτικά. Κατώφλι για ακτινική πνευµονίτιδα είναι 7,5Gy εφάπαξ. 36

37 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Μυελοτοξικότητα: Όταν στο πεδίο ΑΚΘ υπάρχει µυελός των οστών. Πτώση των λευκοκυττάρων (λευκοπενία) Πτώση αιµοπεταλίων (θροµβοπενία) Πτώση αιµατοκρίτη (αναιµία) ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Νωτιαίος µυελός: Οι κυτταρικοί πληθυσµοί-στόχοι είναι τα νευρογλοιακά κύτταρα και τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων. Δύο τύποι αντιδράσεων του ΚΝΣ στην ΑΚΘ. Πρώιµη αντίδραση (Λευκή ουσία ολιγοδενδροκύτταρα). Εµφανίζεται µε εφάπαξ δόση 30-40Gy Όψιµη αντίδραση (αγγειακό ενδοθήλιο). Εµφανίζεται µετά από δόση 20-30Gy 37

38 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΟΣΤΩΝ Οστά: Οστεονέκρωση, οστεοδυστροφία (ανώµαλη ανάπτυξη οστού) ΔΟΣΕΙΣ ΑΝΟΧΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ 38

39 39

40 13% of all cases of lung cancer SCLC Background Estimated 27,000 cases in 2007 Nearly all tumors stain positive for keratin, EMA, TTF-1 Most tumors also stain positive for neuroendocrine markers including chromogranin A, NSE, synaptophysin and NCAM SCLC Small-cell lung cancer grows rapidly. Small-cell lung cancer spreads quickly. Small-cell lung cancer responds well to chemotherapy (using medications to kill cancer cells) and radiation therapy (using high-dose x-rays or other high-energy rays to kill cancer cells). Small-cell lung cancer is frequently associated with distinct paraneoplastic syndromes (collection of symptoms that result from substances produced by the tumor, occurring far away from the tumor). 40

41 SCLC Πρόγνωση For limited disease, 20 months with a 2-year survival rate of 45% and a 5-year survival rate of 20% For extensive disease, 12 months with a 2-year survival rate in 1973 of 1.5% and 2-year survival rate in 2000 of 4.6% SCLC Διάδοση Τοπική Local tumor growth: Small cell carcinomas usually are centrally located and may cause irritation, obstruction, or both of the major airway. Common symptoms resulting from local tumor growth include cough, dyspnea, and hemoptysis. Patients give a short history of symptoms of recent onset, with rapid worsening. Rapid tumor growth may lead to obstruction of major airways, with distal collapse and consequent postobstructive pneumonitis. Fever may result from infections distal to obstruction or from the tumor itself. 41

42 SCLC Διάδοση Ενδοθωρακική Small cell carcinomas grow in size rapidly and metastasize to the mediastinal lymph nodes relatively early in the course of the disease Superior vena cava obstruction: Malignancy is the most common cause of superior vena cava (SVC) obstruction, and lung cancer accounts for the overwhelming majority of cases (60-90%). Paralysis of the recurrent laryngeal nerve: Phrenic nerve palsy: Compression of the phrenic nerve causes paralysis of the ipsilateral hemidiaphragm, contributing to respiratory symptoms. Esophageal compression: dysphagia and odynophagia. Tracheal compression: shortness of breath and stridor. SCLC Σταδιοποίηση VALSG Κατηγοριοποίηση Limited disease (LD-SCLC) - Tumors confined to one hemithorax - Local extension and ipsilateral supraclavicular lymph nodes allowed if they could be encompassed into the same radiation portal as the primary tumor Extensive disease (ED-SCLC) - Any disease beyond the limits of limited disease Zelen M Cancer Chemother Rep 1973; 4:

43 SCLC Σταδιοποίηση Limited disease (LD) Disease confined to one hemithorax; includes involvement of mediastinal, contralateral hilar, and/or supraclavicular and scalene lymph nodes. Malignant pleural effusion is excluded. Extensive disease (ED) Disease has spread beyond the definition of limited stage, or pleural effusion with positive cytology Maghfoor I, Perry M, Smith NB Lung Cancer, Oat Cell (Small Cell). SCLC Σταδιοποίηση SCLCL Επιβίωση ανάλογα µε το στάδιο TNM Shepherd FA J Thorac Oncol 2007; 2:

44 SCLC Staging SCLCL Survival by TNM Stage Shepherd FA J Thorac Oncol 2007; 2: SCLC Σταδιοποίηση 44

45 Θωρακική Ακτινοθεραπεία LD-SCLC NCCN v Guidelines T1-2N0 ( very-limited SCLC) - Surgery followed by chemotherapy > T1-2N0 - Chemotherapy and RT 45

46 A Meta-Analysis of Thoracic Radiotherapy for SCLC 13 trials and 2140 patients with limited disease. 3yr survival rate 14,35 +/- 1,1% Thoracic radiotherapy moderately improves survival in patients with limited small-cell lung cancer who are treated with combination chemotherapy (40-50Gy) 3yr survival rate 8,8 +/- 0,9% N Engl J Med 1992, Jean-Pierre Pignon, M.D et.al LD-SCLC Timing of Thoracic RT (Early vs Late) Fried DB, J Clin Oncol 2004; 22:

47 RT Ταυτόχρονη vs Διαδοχική LD-SCLC RT Υπερκλασµατοποίηση (21 vs 35 days) Turrisi AT, N Engl J Med 1999; 340:

48 PS status Standard RT LD-SCLC Standard Therapy Gy bid for a total of 45 Gy Gy/day for a total of 60-70Gy 2.67 Χ 15 Fr 40,5 Gy total dose 48

49 LD-SCLC (take home message) The addition of TRT to chemotherapy decreases local failure by 25 to 30% and improves the 2-year survival by 5-7% Concurrent chemoradiotherapy is better than sequential treatment in patients with good performance status There is a modest benefit from early TRT, defined as treatment delivered between chemotherapy cycles 1 to 3 Twice daily RT is better than once daily in selected patients Outcomes for LD-SCLC treated with chemoradiotherapy: - RR 70-90%, median OS months, 5-year OS 15-20% SCLC Prophylactic Cranial Irradiation (PCI) Brain metastases are seen in approximately 20% of SCLC patients at presentation and 50% to 60% at 2 years Chemotherapy agents are less effective against small and asymptomatic brain metastases compared with large and symptomatic lesions 49

50 Προφυλακτική Κρανιακή Ακτινοθεραπεία SCLC - PCI Μετα-ανάλυση 7 RCTs with 987 SCLC patients in complete remission RR of death for PCI was 0.84 (95% CI ; p = 0.01) 5.4% survival improvement at 3 years (15.3% no PCI to 20.7% PCI) Decreased cumulative risk of brain metastases by 25.3% (58.6% to 33.3% PCI. P < 0.001) Benefit was also seen in the small number of patients with Extensive stage PCI (Prophylactic Cranial Irradiation) 50

51 SCLC CR-PCI (Brain mets ) Auperin A, N Engl J Med 1999; 341: SCLC CR-PCI (OS ) Auperin A, N Engl J Med 1999; 341:

52 SCLC CR Κλινικές Μελέτες SCLC µείωση τοξικότητας PCI 52

53 PCI σε ED-SCLC Multicenter RCT by EORTC 286 patients with ED-SCLC achieving any response to chemotherapy Median OS increased by 1.3 months (5.4 months in no PCI to 6.7 months in PCI; p = 0.003) OS at 1 year increased from 13.3% to 27.1% Decreased symptomatic brain metastases from 41.3% to 16.8% (p < 0.001) Slotman B, N Engl J Med 2007; 357:

54 Παρηγορητική ΑΚΘ Σύνδροµο Άνω Κοίλης Φλέβας 54

55 Στοχοποιηµένες Θεραπείες BEC-2/BCG Imatinib Marimastat Tanomastat Tipafarnib Gefitinib Vandetanib Cediranib Temsirolimus Everolimus Biricodar Oblimersen Bortezomib SCLC Bevacizumab Sunitinib Sorafenib Dasatinib * AT-101 ABT 263 Vorinostat (HDAC) AMG 102 (HGF) AMG 479 (IGF-1R) Συµπεράσµατα SCLC παραμένει θανατηφόρα νόσος Limited progress achieved over the last several years Despite good response to initial therapy, approximately 80% of LD-SCLC and virtually all patients with ED-SCLC succumb (υποκύπτουν) to their disease 55

56 Συµπεράσµατα TNM staging should be used, particularly to stratify patients with LD-SCLC Pleural effusion is usually treated as stage ED- SCLC and will be considered stage IV in the new TNM classification Συµπεράσµατα Patient with very limited SCLC (T1-2N0M0) may be considered for surgical resection LD-SCLC patient with good performance status should be treated with concurrent chemoradiotherapy Whenever possible, RT should be started in the 1 st or 2 nd cycles of chemotherapy In selected patients, hyperfractionated RT (BID) is better than once daily 56

57 Συµπεράσµατα PCI improves survival in SCLC and should be offered for both LD-SCLC and ED-SCLC who respond to 1 st line therapy ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ 57

58 58

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC)

ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC) ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC) Aνδριανή Γ. Χαρπίδου Πνευμονολόγος SCLC Αντιπροσωπεύει το 1/3 των κακοηθειών του πνεύμονα Σχέση με κάπνισμα Το 1/3 αναφέρονται ως Περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ..Not everything that counts can be counted and not everything that can be counted counts.. Albert Einstein ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ «Σταδιοποίηση και φυσική ιστορία (πρόγνωση) καρκίνου πνεύμονα»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ευάγγελος Παντελής Λέκτορας Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών Κεφάλαιο 15 : Θεραπευτικές εφαρμογές ιοντιζουσών ακτινοβολιών - Ακτινοθεραπεία ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Aκτινοθεραπεία. στον καρκίνο του πνεύμονα

Aκτινοθεραπεία. στον καρκίνο του πνεύμονα Aκτινοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα Δρ. Β. Κουλουλίας Επίκουρος Καθηγητής Ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας Β. Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ Η απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ Π ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝ ΝΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΕΛΕΝΗ ΣΥΝΑΙΝΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Ακτινοθεραπεία Ακτινοθεραπεία είναι η επιστήμη αντικείμενο της οποίας είναι η θεραπεία διαφόρων νόσων με τη χρήση ιοντιζουσών ακτινοβολιών. Η ακτινοθεραπεία εφαρμόζεται, είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΥΛΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΥΛΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΥΛΗ Φορτισμένα σωμάτια: Σωμάτια α, β και πρωτόνια Προκαλούν ιοντισμό των ατόμων και διέγερση, ιοντισμό ή και διάσπαση των μορίων. Ενέργεια σωματίου α ή β 1MeV Ενέργεια ιοντισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ AΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Τα φαινόμενα που διαδραματίζονται κατά και μετά την έκθεση ενός κυττάρου (φυσιολογικού ή καρκινικού) σε δέσμη ιοντίζουσας ακτινοβολίας, εξακολουθούν να γοητεύουν τους επιστήμονες. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΟΛΙΑΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ - ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ» Το βασικοκυτταρικό και πλακώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή.

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Μ.Χαραλαμπίδου, Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Διευθύντρια Ακτινοθεραπευτικό Ογκολογικό τμήμα ΑΝΘ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Ø Κλινικές μελέτες; Λίγες Ø Τοξικότητα;

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Ακτινοβιολογίας. Γ. Τσούγκος

Αρχές Ακτινοβιολογίας. Γ. Τσούγκος Αρχές Ακτινοβιολογίας Γ. Τσούγκος Γενικά Στοιχεία Ακτινικές Βλάβες στα Κύτταρα Κύκλος ζωής του κυττάρου Φάσεις Βιολογικής Βλάβης Διεγερτικές Βλαπτικές Κυτταρικές Επιδράσεις Ακτινικές Βλάβες στους Ιστούς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΤΟΙΧΕΙΩΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ

ΜΕΤΑΣΤΟΙΧΕΙΩΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ Ραδιενέργεια ΜΕΤΑΣΤΟΙΧΕΙΩΣΗ ΠΥΡΗΝΩΝ Πυρήνες με μεγάλο ατομικό αριθμό διασπώνται (αυθόρμητα ή εξαιτίας εξωτερικής διέγερσης) σε άλλους με διαφορετικό, υπό ταυτόχρονη έκλυση ακτινοβολίας Το φαινόμενο ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Ραδιενεργές διασπάσεις Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Νουκλίδια Οι πυρήνες µε διαφορετικό αριθµό πρωτονίων ή/και νετρονίων ονοµάζονται νουκλίδια. Υπάρχουν 1500 περίπου νουκλίδια (φυσικά +τεχνητά). Η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΥΡΗΝΑ Η ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΥΡΗΝΑ Η ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΠΥΡΗΝΑ Η ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ? W. Heisenberg: Όλοι οι πυρήνες αποτελούνται αποκλειστικά από νετρόνια (Ν) και πρωτόνια (Ζ) ο συνολικός αριθμός των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

N-Status and Number of Involved N-Zones

N-Status and Number of Involved N-Zones ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΗ ΝΟΣΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιωάννης Χ. Γκιόζος MD, FCCP Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ, ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία N-Descriptors N-Status

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση Σοφία Χατζηιωάννου Υπεύθυνη PET/CT Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών Επίκουρος Καθηγήτρια Β Εργαστήριο Ακτινολογίας-

Διαβάστε περισσότερα

βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα.

βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα. Εξωτερικές πηγές, Επίδραση Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών εσωτερική μόλυνση βιολογικά αποτελέσματα που μπορεί να φανούν αργότερα ως κλινικά συμπτώματα. ύο κατηγορίες βλαβών: 1. Σωματικά αποτελέσματα Η βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. 1s 2s 2p (δ) 1s 3 2s 1. (ε) 1s 2 2s 1 2p 7 (στ) 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 8 4s 2

Άσκηση 1. 1s 2s 2p (δ) 1s 3 2s 1. (ε) 1s 2 2s 1 2p 7 (στ) 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 8 4s 2 Άσκηση 1 Ποια από τα ακόλουθα διαγράµµατα τροχιακών και τις ηλεκτρονικές δοµές είναι επιτρεπτό και ποιο αδύνατο, σύµφωνα µε την απαγορευτική αρχή του Pauli; Εξηγήστε. (α) (β) (γ) 1s 2s 2p (δ) 1s 3 2s 1

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Ισότοπα: Χαρακτηρίζονται τα άτομα του ίδιου χημικού στοιχείου που έχουν διαφορετικό αριθμό νετρονίων στον πυρήνα τους. Χρόνος ημιζωής: Είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα ισότοπο για να αποβάλει την μισή

Διαβάστε περισσότερα

ΒUDD-CHIARI SYNDROME (SBC) Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο

ΒUDD-CHIARI SYNDROME (SBC) Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο ΒUDD-CHIARI SYNDROME (SBC) Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο. Budd Chiari Syndrome (George Budd, Hans Chiari) Aπόφραξη των ηπατικών

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας

Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα. Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Audit) στην Ακτινοθεραπεία στην Ελλάδα Κώστας Ι. Χουρδάκης Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας Θεσσαλονίκη, 13 Απριλίου 2014 Εργαλεία Ποιότητας Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ.

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΟΣΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 33-85% Ca Προστάτη 47-85% Ca Μαστού 32-60% Ca

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Καρκίνος πνεύμονα Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Σταδιοποίηση Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Βιοφυσική. ΦΥΣ 415 Διδάσκων Σ. Σκούρτης (χειμερινό εξάμηνο 2009-10) 1 η Διάλεξη

Βιοφυσική. ΦΥΣ 415 Διδάσκων Σ. Σκούρτης (χειμερινό εξάμηνο 2009-10) 1 η Διάλεξη Βιοφυσική ΦΥΣ 415 Διδάσκων Σ. Σκούρτης (χειμερινό εξάμηνο 2009-10) 1 η Διάλεξη Δύο άλλα παραδείγματα βιολογικής δράσης (και σύγκρισή τους σε ατομικό επίπεδο) Φωτοσύνθεση Επιδιόρθωση του DNA από τη DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1ο Τυπική καμπύλη δόσης επιβίωσης για καρκινικά και υγιή κύτταρα μετά από ακτινοβόληση:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller ΑΠ1 Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller 1. Σκοπός Στην άσκηση αυτή γίνεται µελέτη της εξασθενήσεως της ακτινοβολίας γ (ραδιενεργός πηγή Co 60 ) µε την βοήθεια απαριθµητή

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1 Non-metastatic castration-resistant prostate cancer (CPRCM0),

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες Ιδιότητες ραδιοφαρμάκου Ασφαλής χορήγηση ραδιοφαρμάκου Ασφάλεια για τον ασθενή και μη τοξικότητα για τον οργανισμό. Η ποσότητα της χημικής ουσίας που χορηγείται για να έχουμε την επιθυμητήδόσηναείναιμικρήώστεναμηνέχουμεπρόβληματοξικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΜΙΦΟΣΤΙΝΗΣ ΣΕ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΕΙΣ ΥΠΟ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πουλιλιού Σταματία Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Υπεύθυνος Καθηγητής Κουκουράκης Μ. Ακτινοθεραπεία Η πρώτη μη χειρουργική θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Λίγα λόγια για τις συνέπειες από τις σπινθηρογραφικές διαγνωστικές εξετάσεις Καρδιάς- Νεφρών- Σκελετού- Θυρεοειδούς- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Παναγιώτα Κουρίδου Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Στουγιάννος. Καρδιολόγος

Παύλος Στουγιάννος. Καρδιολόγος Παύλος Στουγιάννος Καρδιολόγος Γ.Ν.Α. «Η ΕΛΠΙΣ» Επιδημιολογία Ο θωρακικός πόνος είναι υπεύθυνος για το 5-7% των επισκέψεων ασθενών στα ΤΕΠ. 15-20% έχουν Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο Μικρό ποσοστό άλλες επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2 Σκέδαση Compton Το φαινόμενο Compton περιγράφει τη σκέδαση ενός φωτονίου από ένα ελεύθερο ατομικό ηλεκτρόνιο: γ + γ +. To φωτόνιο δεν εξαφανίζεται μετά τη σκέδαση αλλά αλλάζει κατεύθυνση και ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα