Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής"

Transcript

1 «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια κ. Λίσσυ Κανελλοπούλου). Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής Ιπποκρατική γνώση περί αδιαχώριστου ψυχής και σώµατος. Πλατωνική θέση περί ολιστικής προσέγγισης της αρρώστιας: η ψυχή και το σώµα συναντώνται. Ιδέα η οποία αµφισβητήθηκε από τον Καρτέσιο(17 ος αιών): «άλλο η ψυχή και άλλο το σώµα». Οι συγκινήσεις µπορούν να θεωρούνται πιθανό αίτιο νοσήσεως στο σώµα; Γνωρίζουµε πάντως (έρευνες)ότι το υπερβολικό stress προδιαθέτει για ασθένειες του ανοσοποιητικού συστήµατος. Grodeck( ): εξετάζει τη σωµατική αρρώστια ως κοµιστή ενός µηνύµατος «µη συνεχίσεις να ζεις όπως έχεις συνηθίσει µέχρι τώρα». Ο Freud το 1923 υπογράµµιζε το µυστηριώδες πέρασµα από τη σφαίρα του ψυχισµού σε αυτήν του σώµατος. Η ιδέα της όσµωσης του σωµατικού µε το εσωτερικό οδήγησε στην επιστήµη της ψυχοσωµατικής ιατρικής αρχικά(frank Alexander 1948) και σ αυτήν της ψυχοσωµατικής αργότερα. Γενικά ονοµάζουµε ψυχοσωµατικές διαταραχές τα οργανικά συµπτώµατα η ενοχλήσεις η αρρώστιες που φαίνεται να έχουν και κάποιον ψυχολογικό παράγοντα στην αιτιολογία τους. Όταν το ψυχικό µας όργανο διεγείρεται έξωθεν η έσωθεν(ενορµητικές ώσεις), τότε προκύπτει ένταση(αναστάτωση). Παραδείγµατα: δεν έχω φάει(έσωθεν διέγερση).προκύπτει τότε ένταση(πείνα) την οποίαν ο ψυχισµός µας καλείται ν αντιµετωπίσει. Με προπηλάκισε φερ ειπείν ο διευθυντής µου(έξωθεν διέγερση). Ιδού πάλι ένταση(θυµός) την οποία το ψυχικό όργανο έχει να διαχειριστεί. Το ερώτηµα είναι: πώς, µε ποιόν τρόπο ο ψυχισµός µας διεργάζεται(απορροφά, «φιλτράρει»)τις εντάσεις απ όπου κι αν προέρχονται; Τι απογίνονται οι αναστατώσεις και οι ταραχές µας; Οι εντάσεις µας µπορούν να έχουν δύο πιθανά «πεπρωµένα»: είτε παίρνουν το δρόµο της ψυχικής εργασίας είτε αυτόν της εκφόρτισης. -Η ψυχική εργασία( ή ψυχικοποίηση): όταν αυτή µπορεί να λαµβάνει χώρα τότε λέµε ότι έχουµε ένα «µάχιµο Εγώ». Εδώ η ψυχική ενέργεια της έντασης «φιλτράρεται» µέσω αµυντικών διαδικασιών, πρωτίστως της απώθησης. Είναι το Εγώ του νευρωσικού ανθρώπου το οποίο είναι σε θέση να κρατάει την ένταση( το δυσφορικό) µέσα του. Αυτό το καταφέρνει µέσω διαπλοκής της ευχαρίστησης µε τη δυσαρέσκεια. Ο νευρωσικός µπορεί ν αντέχει το δυσάρεστο( την ένταση) και αντλεί ευχαρίστηση από αυτό(ερωτικοποίηση του πόνου). Πρόκειται για τη λειτουργία του Πρωτογενούς η Ερωγόνου Μαζοχισµού που αφορά στη δυνατότητα του «υφίστασθαι». Εδώ το Εγώ τα βγάζει πέρα στη στέρηση, τη µαταίωση κ.λ.π. 1

2 -Η εκφόρτιση: Η φόρτιση της κάθε αναστάτωσης(µαταίωση) είναι µια ποσότητα ενέργειας ( ένα µπούκωµα) την οποία έχω µέσα µου και µε τρώει. Αν δεν έχω άλλον τρόπο να την αντιµετωπίσω(να την «σηκώσω») τότε την εκφορτίζω. Η εκφόρτιση είναι µια κινητική και εκρηκτική λειτουργία. Εδώ το Εγώ δε µπορεί να κρατήσει µέσα του το δυσάρεστο(χωλαίνουν οι αµυντικές διεργασίες, δυσλειτουργία του ερωγόνου µαζοχισµού) οπότε ανακουφίζεται µε -άµεσο εδώ και τώρα- άδειασµα της έντασης. Πρόκειται για οργανώσεις µε ευάλωτη δοµή του Εγώ οι οποίες ζουν µε τραυµατικόαιµορραγικό τρόπο τις έσωθεν και έξωθεν διεγέρσεις. Γίνεται εδώ λόγος για διαταραχές στη σκέψη έτσι ώστε ο ψυχισµός ν αποτυγχάνει στη απορρόφηση των εντάσεων( ελλιπής ψυχικοποίηση). Έχουµε τριών ειδών δυνατότητες εκφορτίσεων της έντασης: 1)Εκφορτίσεις στο συµπεριφορικό επίπεδο: αφορούν στο άµεσο πέρασµα στην πράξη (διαταραχές συµπεριφοράς) έτσι ώστε το Εγώ ν ανακουφίζεται από τις εσωτερικές «καταιγίδες»(ανακουφιστική ναρκισσιστική συµπεριφορά). 2)Εκφορτίσεις µέσω κρίσεων πανικού: διέπονται απ αυτό το οποίο ονοµάζουµε ελεύθερο άγχος η επιπλέον άγχος: είναι µια ποσότητα διάχυτου άγχους το οποίο δε δένεται µε κάτι συγκεκριµένο π.χ. µ ένα φοβικό αντικείµενο 3)Εκφορτίσεις στο σωµατικό επίπεδο: εδώ η λιβιδινική ενέργεια(ένταση) µη βρίσκοντας άλλη έκβαση εκφορτίζεται στο σώµα για να µη χυθεί. Το σώµα γίνεται εδώ το εξωτερικό κράτηµα-το σταµάτηµα της ενέργειας- πάνω στο οποίο ξεσπάει η ενστικτώδης διέγερση Τέλος, οι ερεθισµοί οι οποίοι δε µπορούν να ψυχικοποιηθούν, πέρα από παρορµητικές πράξεις, πανικό η ξεσπάσµατα στο σώµα µπορεί να καταλήγουν και στην υιοθέτηση εξαρτητικών συµπεριφορών(οινόπνευµα, ναρκωτικά κ.λ.π). Και εδώ το κράτηµα είναι εξωτερικό, η ουσία. ιακρίνουµε ανάµεσα σε δύο τύπους σωµατικών διαταραχών (σωµατικών συµπτωµάτων): -Ανατάξιµες(αναστρέψιµες) σωµατόµορφες διαταραχές οι οποίες δε συνεπάγονται κατ ανάγκην τη µόνιµη βλάβη του οργάνου, του ιστού η της σωµατικής λειτουργίας. -Mόνιµες µη ανατάξιµες, µη αναστρέψιµες επίκτητες βλάβες του οργάνου, του ιστού η της σωµατικής λειτουργίας. Πρόκειται εδώ για το φαινόµενο της σωµατοποίησης κατά P.Marty( ).Η σωµατοποίηση είναι µια αντιεξελικτική πορεία. Αρχικά το βρέφος δεν είναι παρά σώµα και µόνον σώµα(σωµατικό Εγώ). Ακολουθώντας την φυσιολογική εξελικτική πορεία η ανάπτυξη ξεκινά από τις σωµατικές λειτουργίες προς τις ψυχικές (προοδευτική εµφάνιση και λειτουργία του ψυχισµού). Κατά τη σωµατοποίηση η διαδροµή αυτή αναστρέφεται (παλινδρόµηση) : το Εγώ παλινδροµεί οδεύοντας προς αντίθετη φορά. Η λιβιδώς οπισθοδροµεί από τις ψυχικές διαστρωµατώσεις προς το σώµα µε αποτέλεσµα αυτό να νοσεί µε την έννοια της εγκατάστασης µιας µόνιµης ανήκεστου βλάβης. 1.Οι ανατάξιµες σωµατόµορφες διαταραχές. Εδώ περιλαµβάνονται τα υστερικά συµπτώµατα µετατροπής, και οι σωµατικές ενοχλήσεις στις σύγχρονες(ενεστώσες) νευρώσεις. 1α)Υστερικά συµπτώµατα µετατροπής τα οποία είναι αποτέλεσµα ψυχικής εργασίας: (π.χ. υστερική παράλυση του χεριού). Συµπυκνώνουν την εσωτερικευµένη 2

3 σύγκρουση ανάµεσα σε µια παιδική επιθυµία φερ ειπείν αυνανισµού και την υπερεγωτική απαγόρευσή της. Το υστερικό(νευρωτικό)σύµπτωµα ως συµβιβαστική λύση ανάµεσα σε µια παιδική επιθυµία και την απαγόρευσή της. Εδώ υπάρχει συµβολισµός, νόηµα, µια φαντασίωση, σκηνοθεσία, ψυχικοποίηση τελικά: το αντικείµενο (ο αυνανισµός) δε διαγράφεται, αλλά το κρατάω, το διατηρώ µέσα µου συµβολικά(ψευδαισθητικά) µέσω αναπαραστάσεων. O νευρωσικός έχει περιεχόµενο, κρατάει το αντικείµενο, τα πράγµατα «παίζονται» µέσα του. Το εσωτερικευµένο αντικείµενο είναι ένα µορφοείδωλο, ένα ψυχικό µόρφωµα το οποίο δεσµεύει την ένταση : η επιθυµία ικανοποιείται ασυνείδητα(φαντασιακά)οπότε η προσήκουσα ένταση σταµατάει να είναι καταιγιστική για το Εγώ του υποκειµένου. Λέµε ότι στην υστερία το σώµα µιλάει, και ζητάει ν αποκωδικοποιηθεί(υποχώρηση του συµπτώµατος). To σώµα στην υστερία (νεύρωση) είναι σηµαίνον. Παράδειγµα: το «ανεµογκάστρι» θα µπορούσε να συµβολίζει την επιθυµία εγκυµοσύνης µ έναν απαγορευµένο άντρα ( σύγκρουση).επίσης, η περίπτωση της αφωνίας της Dora (Freud ): είναι ένα σωµατόµορφο σύµπτωµα υστερίας µετατροπής. Πρόκειται για τον συµβιβαστικό σχηµατισµό ανάµεσα στην αιµοµικτική παιδική επιθυµία στοµατικού έρωτα µε τον πατέρα και την υπερεγωτική απαγόρευσή της. Στη νεύρωση γίνεται λόγος για το λιβιδινικά επενδεδυµένο σώµα, το κορµί (ερωτικοποιηµένο,σεξουαλικοποιηµένο), το εσωτερικευµένο(λιβιδινικό) σώµα από το οποίο το Εγώ αντλεί ευχαρίστηση. 1β)Οι Σύγχρονες(ενεστώσες) νευρώσεις(freud 1916): είναι ασυγκρουσιακές, δηλαδή δεν υπάρχει δέσιµο µε το παρελθόν(δεν υπάρχει απωθηµένη παιδική επιθυµία). εν ερείδονται σε µια σύγκρουση ανάµεσα στην παιδική επιθυµία και την υπερεγωτική απαγόρευσή της. Ο Freud εδώ περιλαµβάνει την αγχώδη νεύρωση, την νευρασθένεια και την υποχονδρία. Πρόκειται για ποσότητες ελευθέρου-διάχυτου άγχους το οποίο εκδηλώνεται µε σωµατικά συµπτώµατα αντί µε πανικό η παρορµητικές πράξεις. Στην αγχώδη νεύρωση και τη νευρασθένεια προεξάρχουν ανατάξιµες σωµατικές ενοχλήσεις-τρέµουλο, ταχυκαρδίες εφίδρωση, οργανική κόπωση, κεφαλαλγίες, δυσπεψία, δυσκοιλιότητα, ζάλη, δύσπνοια κ.λ.π.- άνευ οργανικών ευρηµάτων. Ο Freud συνέδεσε αυτά τα συµπτώµατα µε τη συσσώρευση ενέργειας δηλαδή γενετικών σεξουαλικών ουσιών οι οποίες όταν δεν εκφράζονται γίνονται τοξικές. Πρόκειται για µια κατάσταση ελευθέρου-διάχυτου άγχους το οποίο εκδηλώνεται µε σωµατικά συµπτώµατα αντί µε πανικό η παρορµητικές πράξεις. Ο Freud ήλπιζε ότι µια σεξουαλική διαπαιδαγώγηση πιο χαλαρή χωρίς υπερβολικές απαγορεύσεις και taboos θα µείωνε αυτές τις εκδηλώσεις. Στην υποχονδρία έχουµε υπερβολική παρανοϊκού χαρακτήρα ενασχόληση µε το σώµα ή ανησυχία για τις σωµατικές λειτουργίες χωρίς βλάβη του οργάνου. Το σώµα του υποχονδιακού γίνεται διωκτικό. Ο διώκτης (απέξω) βρίσκεται µέσα στο σώµα. Η λιβιδινική ενέργεια από αντικειµενοτρόπος γίνεται ναρκισσιστική: µέσω της εκσεσηµασµένης ενασχόλησης µε το σώµα του ο υποχονδριακός αποσύρει τη λιβιδώ από το αντικείµενο οπότε αυτή λιµνάζει µέσα του, στο σώµα του. Κλινικά Παραδείγµατα: α)γυναίκα σε ανάλυση. Ονειρεύεται ότι είναι έγκυος και ότι γεννά ένα πανέµορφο παιδάκι το οποίο έχει θαυµάσια πράσινα µάτια και µπούκλες ( η ίδια έχει πολύ ωραία πράσινα µάτια ). Ξέρουµε από το υλικό ότι για παραπάνω από ένα χρόνο δεν είχε σεξουαλικές σχέσεις. -Αναλυτής: «Ενάµιση χρόνο χωρίς σεξουαλικές σχέσεις και από την άλλη εγκυµοσύνη». 3

4 -Ασθενής: «Ένα παιδί µε τον εαυτό µου». Είναι η ίδια που κάνει το παιδί (µια παρθενογένεση κατά κάποιον τρόπο). Στην υποχονδρία υπάρχει αντικείµενο, έστω το ναρκισσιστικό-το ΕΓΩ του υποκειµένου 1 - αλλά δε φεύγει έξω από το σώµα του. β)νεαρή ασθενής σε θεραπεία. -Ασθενής: «τι άλλο να πω; Αυτά είναι τα νέα µου Α, πείτε µου, τι σηµαίνει όταν κάποιος τρώει τα νύχια του;» Ψυχοθεραπευτής: «Γιατί το ρωτάτε;» -Ασθενής: «Από τότε που «τα φτιάξα» µε τον Βαγγέλη, σταµάτησα να τρώω τα νύχια µου. εν ξέρω γιατί» Ονυχοφαγία: υποχονδριακό σύµπτωµα. Είναι επένδυση στο Εγώ(σώµα) µε έναν τρόπο υπερφορτισµένο. Όταν η ασθενής επενδύει στο αντικείµενο ( Βαγγέλης) δεν χρειάζεται να επενδύσει µε τον ίδιο τρόπο στο Εγώ (ισορροπία ανάµεσα στη ναρκισσιστική και στην αντικειµενοτρόπο λιβιδώ). Κατά τον Freud οι ψυχοτραυµατικοί παράγοντες συντείνουν στην εκδήλωση των ασθενειών γενικά. Τα ψυχικά τραύµατα είναι υψηλής διεγερσιµότητας συµβάντα και γεγονότα στη ζωή ενός παιδικού Εγώ τα οποία δε µπορεί να σηκώσει είτε γιατί είναι ακόµα νωρίς (ανώριµο Εγώ) είτε γιατί έχει ένα αµυντικό-αλεξιερεθιστικό έλλειµµα. Τότε το Εγώ κατακλύζεται από άγχος και «βραχυκυκλώνει». Το τραύµα προξενεί µια ρήξη της συνέχειας του αλεξιερεθιστικού συστήµατος το οποίο έχει σα σκοπό να προφυλάσσει τον ψυχισµό από τις έσωθεν και έξωθεν αναστατώσεις. Το βρέφος µπορεί να καθηλώνεται στους ψυχοτραυµατισµούς της πρώτης ηλικίας( π.χ. µαµά πολύ στερητική, απώλειες, πένθη, κακοποίηση κ.λ.π), στα πραγµατικά τραυµατικά συµβάντα που έλαβαν χώρα χωρίς δυνατότητες διαφυγής απ αυτήν την αιµορραγική πραγµατικότητα. Επειδή το Εγώ είναι κολληµένο στο πραγµατικό δεδοµένο του συµβάντος(υπερτροφικό «Εγώ-πραγµατικότητα») τότε χωλαίνουν οι δυνατότητες ψευδαισθητικής διαφυγής απ αυτήν. Εκπίπτει η λειτουργία της φαντασίας οπότε ατροφεί η ψυχική εργασία. Συρρικνώνεται η δυνατότητα του Εγώ να ικανοποιείται φαντασιακά(«εγώ-ευχαρίστηση»): πρόκειται για την κατάρρευση του ψυχικού οργάνου, το «βραχυκύκλωµα» της ψυχικοποίησης(των αµυντικών λειτουργιών). Από την ώρα που κάµπτονται οι ψυχικές δυνατότητες τότε γινόµαστε πιο διαθέσιµοι στο ν απαντήσουµε µε το σώµα. 2. Οι µόνιµες µη ανατάξιµες επίκτητες ασθένειες O Pierre Μarty,θεµελιωτής της Ψυχοσωµατικής Σχολής των Παρισίων θεωρεί την «θεµελιακή κατάθλιψη» προποµπό, σε πολλές περιπτώσεις, του φαινοµένου της σωµατοποίησης. Πρόκειται για µια κατάθλιψη µη ψυχικοποιηµένη µε αρνητική συµπτωµατολογία δηλαδή µε σβησµένη εκφραστικότητα, µε σηµειολογία περιορισµένη η «φλού». Χαρακτηρίζεται από την απουσία ενός συνόλου παραγωγικών σηµείων τα οποία αντιθέτως, είναι παρόντα στη µελαγχολία και τη νευρωτική κατάθλιψη. Η θεµελιακή κατάθλιψη διέπεται από: 1 Ενώ στο «ανεµογκάστρι» της υστερικής (νευρωτικής) γυναίκας υπάρχει η λανθάνουσα φαντασίωση συνεύρεσης µε έναν άντρα ( αντικειµενοτρόπος σχέση) σύµπτωµα ως αποτέλεσµα µιας ενδοψυχικής σύγκρουσης. 4

5 -ένα βίωµα κούρασης -άγχος διάχυτο, αόριστο το οποίο δεν αντιστοιχεί σε µια κατάσταση η ένα συγκεκριµένο αντικείµενο. -παράπονα για σωµατικές ενοχλήσεις -έλλειψη ενοχικότητας (υπολειτουργική απώθηση, σβήσιµο αυτής της κατεξοχήν νευρωτικής άµυνας) -ντροπή: αίσθηµα ότι καταστρατηγήθηκαν κάποιες αξίες και ιδεώδη κοινωνικά τα οποία έχουν εξωτερική διάσταση και εµφορούνται από αξίες άλλων. Το Εγώ του υποκειµένου εδώ καταστέλλει (αµυντικός µηχανισµός) τις συγκινήσεις του (αρνητικοποίηση των συγκινήσεων) στο όνοµα του ιδεώδους(ναρκισσιστική θεµατική). Αποκόπτεται από τις δικές του ενορµητικές πηγές και χάνει την ατοµικότητά του στο όνοµα της συµµόρφωσής του µε το οµαδικό, το συλλογικό, τις κοινωνικές νόρµες και αξίες. Εύκολα νοιώθει ντροπή(κατάρρευση) κάθε φορά που παρακάµπτει τις έξωθεν αξίες προς όφελος των ατοµικών του επιλογών. Κλινικό παράδειγµα: Νεαρή γυναίκα 31 ετών σε ψυχοθεραπεία εδώ και οκτώ χρόνια µε συχνότητα µιας συνεδρίας εβδοµαδιαίως. Πατέρας αλκοολικός σε αποχή τα τελευταία 6-7 χρόνια. Η ασθενής βρισκόταν σε κατάσταση κατάρρευσης όταν ζήτησε ψυχοθεραπευτική βοήθεια επειδή είχε συνουσιαστεί µε το αγόρι της καλύτερης φίλης της. Η ποιότητα και ποσότητα της απελπισίας της φαίνεται να είχε να κάνει περισσότερο µε την (ενορµητική)διολίσθηση από το ιδεώδες παρά µε υπερεγωτικές αξιώσεις (τύψεις, ενοχές). Έτσι µπορεί να εξηγείται και το θεαµατικό µέγεθος της ταραχής της εν είδει σοβαρού «αιµορραγικού» ναρκισσιστικού πλήγµατος. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας το κλινικό υλικό ερχόταν προς επίρρωση της ναρκισσιστικής προβληµατικής περισσότερο(παρά της νευρωτικής). Η ασθενής έδειχνε να καταστέλλει την παρορµητικότητα της τόσο στον σεξουαλικό άξονα όσο και στον επιθετικό, στο όνοµα µιας (επίπλαστης) άσπιλης έξωθεν θέασης εαυτού αποµακρυνόµενη από την ορµική γνησιότητά της. Σε αυτό συνηγορεί ενδεχοµένως και η συγκυρία του αλκοολικού πατέρα. Η ουσία ( το οινόπνευµα) έρχεται εκεί που το Εγώ χρειάζεται να διαλύσει την ντροπή του επειδή-µέσω του Εκείνο- παρεξέκλινε των ιδεωδών αξιών ( προβληµατική του µελαγχολικού). Λόγω του αµυντικού µηχανισµού της καταστολής στη θεµελιακή κατάθλιψη έχουµε µια πτώση του τόνου των ενστίκτων της ζωής τα οποία «πνίγονται» για χάριν αυτής της συµµόρφωσης µε το έξωθεν. Σε ορισµένες περιπτώσεις αυτή η καταστολή µπορεί να φτάσει τα πράγµατα µέχρι τη συρρίκνωση και τον µαρασµό της σκέψης: η καταστολή εγκυστώνει την ενόρµηση, σβήνει την επιθυµία και, τελικά, την ίδια τη σκέψη. Τα πράγµατα είναι «παγοποιηµένα», το υποκείµενο δε νοιώθει, οπότε δεν επενδύει λιβιδινικά στο αντικείµενο, η ετερότης διαγράφεται. Το συναίσθηµα δεν τροφοδοτεί τη σκέψη ώστε να δουλέψει η φαντασία. Είναι ένα «τσιµεντάρισµα», το πράγµα δεν ανασαίνει. Πρόκειται για µια κατάσταση απάθειας. -έλλειψη αληθινής συνειρµικής ικανότητας -έλλειψη εκφρασµένης αγωνίας 5

6 -έλλειψη νευρωτικών συµπτωµάτων(υστερίες, ψυχαναγκασµοί, φοβίες κ.λ.π.) -απουσία διαστροφικών συµπτωµάτων. Γενικά το σώµα των ασθενών µε θεµελιακή κατάθλιψη δεν είναι επαρκώς ερωτικοποιηµένο δηλαδή δεν είναι συνδεδεµένο µε ευχαρίστηση. εν είναι «κορµί» είναι σώµα «βουβό» χωρίς εκφραστικότητα και σηµασίες. Ο αυτοερωτισµός δεν είναι συχνός ούτε αποτελεί σηµαντική πηγή ηδονής. -απουσία αναγνωρίσιµων µετουσιωτικών καναλιών. -απουσία ψυχοκινητικής επιβράδυνσης: Πρόκειται για ασθενείς που συνεχίζουν τις δραστηριότητες τους, κάνουν δηλαδή αυτό που έχουν να κάνουν στα διάφορα επίπεδα της επιβίωσης τους : κοινωνικό, επαγγελµατικό, σεξουαλικό, διατροφικό. Ο ασθενής συνεχίζει µηχανικά να επιτελεί τις δραστηριότητές του. -Αντιµεταβίβαση: Εντύπωση, αίσθηση που δοκιµάζει ο ψυχαναλυτής ακούγοντας έναν τέτοιο ασθενή. Έχουµε ένα αίσθηµα µιας απόστασης ανάµεσα στη δική µας ψυχική λειτουργία και σε αυτήν του ασθενούς. Υπάρχει µια εκφραστική φτώχεια (κάτι που σοκάρει τον ψυχαναλυτή) αντί για κυκλοφορία-ρευστότητα συγκινήσεων και αναπαραστάσεων. Η αντιµεταβίβαση του αναλυτή είναι ένα κλινικό σηµείο που ανήκει στην συµπτωµατολογία της θεµελιακής κατάθλιψης. Πριν την εγκατάσταση της θεµελιακής κατάθλιψης παρατηρούµε στον ασθενή καταστάσεις διάχυτης αγωνίας. Πρόκειται για γενικευµένη αγωνία που εκδηλώνεται µε τη µορφή µιας αθόρυβης γενικευµένης κατάπτωσης χωρίς να µπορούµε να τη συνδέσουµε µε κάποιο αντικείµενο ( anobjectale). Συχνά σε αυτήν την περίοδο ο ασθενής βρίσκεται σε µια κατάσταση βαθιάς απόγνωσης παντού και για τα πάντα. Ο Freud ορίζει την έννοια του πόνου ως την αντίδραση του Εγώ στην απώλεια του αντικειµένου. Για να υπάρχει η έκφραση (βίωµα) του πόνου πρέπει να υπάρχει το αντικείµενο ( εσωτερικευµένο, ψυχικό) το οποίο επενδύεται λιβιδινικά. Άλλως ειπείν η ύπαρξη του αντικειµένου αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε το Εγώ να δύναται να διεργάζεται την απώλειά του: αρχικά έχει υπάρξει το (ψυχικό) αντικείµενο και µετά το Εγώ είναι σε θέση να πονά(οδύνη) όταν το χάσει. Ο ασθενής µε βίωµα θεµελιακής κατάθλιψης δεν συγκροτεί ψυχικά(εσωτερικευµένα) αντικείµενα, δεν κάνει τις αναπαράστασεις τους. Έτσι δεν µπορεί να έχει ένα βίωµα έκφρασης πόνου. Είναι νηπενθής, δεν πενθεί(τι να χάσει απ αυτά που δεν έχει;) Πέφτει σε µια κατάσταση ψυχικής φτώχειας και όχι βιώµατος οδύνης.1 Κατά τον Claude Smadja -ψυχίατρο-ψυχαναλυτή διδάσκοντα στην ψυχοσωµατική σχολή των Παρισίων- από τη στιγµή που εγκαθίσταται η θεµελιακή κατάθλιψη στη ζωή του υποκειµένου ανοίγονται δύο πιθανοί δρόµοι: -ο ασθενής εγκαθίσταται σε µια χρηστική ζωή ή -αναπτύσσει µια σωµατοποίηση (µόνιµη, µη ανατάξιµη βλάβη του οργάνου). 1. O ασθενής µε θεµελιακή κατάθλιψη εκπίπτει (παλινδροµεί) περισσότερο από τον µελαγχολικό ο οποίος συγκριτικά είναι πιο εξελιγµένος αφού ο µελαγχολικός αρχικά χάνει το αντικείµενο και στη συνέχεια διαψεύδει την απώλεια του αντικειµένου µε µια φαντασία «κατάποσης» του. Ο µελαγχολικός λοιπόν έχει, και όταν χάνει αυτό που έχει «το παλεύει» όπως µπορεί έστω µε φαντασία ενσωµάτωσής του (κατάποση) : η µελαγχολία είναι µια µορφή «ψυχικοποίησης» (ψυχική εργασία) της απώλειας. Ο χρηστικός αντίθετα δεν έχει να παλέψει καµιά απώλεια γιατί δε χάνει. ε χάνει γιατί δεν έχει και η φτώχεια του είναι το δράµα του. 6

7 Α)Η εγκατάσταση µιας χρηστικής ζωής: ιέπεται από χρηστική σκέψη(pensee operatoire) και χρηστική συµπεριφορά. Προεξάρχων αµυντικός µηχανισµός του Εγώ είναι η καταστολή (καταστολή των συγκινήσεων επειδή το Εγώ του χρηστικού ασθενούς δεν τις «χωράει». Τραυµατίζεται από την έντασή τους, κατακλύζεται από αυτές(τραυµατίζεται) οπότε αµύνεται «πνίγοντάς» τες. Κλινικό Παράδειγµα: Άνδρας µεσήλικας σε θεραπεία(µια συνεδρία εβδοµαδιαίως)µε χαρακτηριστικά χρηστικής σκέψης και χρηστικής ζωής. Είχε σπουδάσει στη Βενετία. Ιδού µε ποιόν τρόπο µας πληροφόρησε(λανθάνων-συµβολικός λόγος) για τη δυσανεξία του Εγώ του στην συγκινησιακή του πληµµυρίδα και τον τρόπο που αµυνόταν (καταστολή) σ αυτήν: «την εποχή της φουσκονεριάς στη Βενετία τα µαγαζιά πληµµύριζαν και οι µαγαζάτορες έδιωχναν τα νερά µε τις σκούπες». Η χρηστική σκέψη χαρακτηρίζεται από απόσυρση των φαντασιακών σχηµατισµών του Εγώ ( χωλαίνει η φαντασία του υποκειµένου).ο λόγος του χρηστικού ασθενούς λόγω της συναισθηµατικής καταστολής στερείται συναισθηµατικής ζωντάνιας Η σκέψη του δεν ποτίζεται από τις συγκινήσεις σαν τον αγρό που δεν αρδεύεται. Είναι λόγος περιγραφικός, φτωχός σε αναπαραστάσεις και συνειρµικές αλυσίδες. Επί παραδείγµατι, ο θεραπευόµενος του προηγούµενου παραδείγµατος µετέδωσε σε µια συνεδρία: «το Σαββατοκύριακο πήγα στη θάλασσα..». Επακολούθησε µια µεγάλη σιωπή ενός «άδειου»(κενού). Πρόκειται για «λόγια» παρά για λόγο εµφορούµενο από παραστάσεις, φαντασία, συνειρµική αλληλουχία. Ελλείψει επαρκών εσωτερικευµένων αντικειµένων(φτώχια περιεχοµένου) ο χρηστικός µας µιλά για το πράγµα καθαυτό. Γραπώνεται µόνο από το εξωτερικό πραγµατικό αντικείµενο ενώ του δυσκολεύεται στο µεταφορικό λόγο. Έτσι στην χρηστική σκέψη υπολείπεται ο συµβολισµός, η αφαίρεση, οπότε το υποκείµενο τείνει να παίρνει τα πράγµατα ως έχουν(«αποµεταφοροποιηµένος» λόγος). Αναφερόµαστε στη δυσχέρεια κατανόησης των νοηµάτων π.χ. τι σηµαίνει «φασούλι το φασούλι γεµίζει το σακούλι;» H Segull 2 αναφέρει το κλινικό παράδειγµα ενός βιολιστή που σταµάτησε να παίζει βιολί. Όταν τον ρώτησε «γιατί σταµατήσατε;» εκείνος απάντησε «Θα παίζω το πουλί µου µπροστά στον κόσµο;». Ο βιολιστής σταµάτησε να παίζει επειδή όταν αρρώστησε στη χρηστική του σκέψη του βιολί και πέος («πουλί»)έγιναν ένα. Τότε έπαψε η απόσταση µεταξύ του συµβόλου (το βιολί) και του συµβολιζόµενου(αυνανισµός). Εδώ το παίξιµο του βιολιού έπαψε ν αναπαριστά τον αυνανισµό αλλά έγινε το ίδιο το πράγµα δηλαδή ο αυνανισµός: σύµβολο και πράγµα έγιναν ένα και το αυτό. Λέµε ότι στην χρηστική σκέψη «βραχυκυκλώνει» το προσυνειδητό. Προσυνειδητό: είναι το πεδίο, ο χώρος του ψυχικού οργάνου όπου επιτελούνται: -Η συµβολοποίηση -Η αναπαραστατική λειτουργία -Η ψυχικοποίηση. 2 Βρεττανή Ψυχαναλύτρια, µέλος της Βρετανικής Ψυχαναλυτικής εταιρείας. 7

8 Εδώ ο ψυχαναλυτής καλείται να χτίσει τον ψυχικό χώρο του ασθενούς. Λέµε ότι «δανείζει» το προσυνειδητό του στον ασθενή. Αυτό σηµαίνει ότι κάνει «κατασκευές»(εισαγωγή παραµέτρων ) οι οποίες δε σχετίζονται κατ ανάγκην µε τους µη διαθέσιµους συνειρµούς του θεραπευόµενου. Στο προηγούµενο κλινικό παράδειγµα: -Ασθενής: «Το Σαββατοκύριακο πήγα στη θάλασσα» -Ψυχαναλυτής: «..Α, φαντάζοµαι µε τόσο καλό καιρό θα ήταν ωραία εκεί και θα το ευχαριστηθήκατε υπέροχη δροσερή θάλασσα» Η χρηστική σκέψη µοιραία οδηγεί στη χρηστική συµπεριφορά δηλαδή µια εκφραστική φτώχεια σε όλους τους τοµείς της ζωής. Το όλο συνιστά αυτό που ο P.Marty ονόµαζε «χρηστική ζωή». Γενικά ο χρηστικός άνθρωπος είναι ο φαινοµενικά «ψύχραιµος» ο οποίος φοβάται να αισθάνεται και να εκφράζεται. Ζει «ροµποτικά», χωρίς να συγκροτεί αντικείµενα πάθους. Β)Εξέλιξη της θεµελιακής κατάθλιψης προς τη σωµατοποίηση(σωµατική αποδιοργάνωση) : Πρόκειται για τη δεύτερη πιθανή εξέλιξη των ασθενών µε θεµελιακή κατάθλιψη(των χρηστικών ασθενών). Η σωµατοποίηση αφορά τελικά µια έσχατη καταφυγή της λιβιδούς στο αντικείµενοδηλαδή στο άρρωστο όργανο- ελλείψει ψυχικών εσωτερικευµένων αντικειµένων. Κάνω αντικείµενο το σώµα. Προσοχή όµως εδώ: στην περίπτωση της σωµατοποίησης (βλάβη του οργάνου) δεν πρόκειται για ερωτικοποίηση του σώµατος(του οργάνου) - όπως στην υστερία- αλλά για ένα «τίναγµα», µια απευθείας εκφόρτιση(άδειασµα) της «καυτής» ενστικτώδους διεγέρσεως πάνω στο σώµα. Στη σωµατοποίηση το σώµα γίνεται µερικό αντικείµενο εκφόρτισης και όχι λιβιδινικό αντικείµενο. Το όργανο γίνεται αντικείµενο καταστροφής και ανάλωσης. Αποτελεί στόχο της µερικής ενόρµησης και όχι λιδιδινοποιηµένο αντικείµενο επιθυµίας. Κατά τους Ψυχοσωµατιστές της Σχολής των Παρισίων, στον ψυχοσωµατικό ασθενή υπάρχει λειτουργική αδυναµία παλινδρόµησης της λιβιδούς σε προγενέστερα στάδια της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης. Έτσι, ελλείψει άλλων ψυχικών-εσωτερικών σηµείων καθήλωσης τα πράγµατα µπορεί να σκαλώσουν, να σταµατήσουν «εξωψυχικά» στο σώµα το οποίο συνιστά το τελευταίο, το αρχαϊκότερο καταφύγιο κρατήµατος της λιβιδούς: το ύστατο σηµείο που φτάνω είναι το σώµα Πρόκειται για το φαινόµενο της σωµατικής καθήλωσης. Καθίσταται έτσι κατανοητό ότι η οποιαδήποτε ψυχικού περιεχοµένου παλινδρόµηση, συµπεριλαµβανοµένου και του παραληρήµατος, σώζει το σώµα. Μολονότι η σωµατική καθήλωση σηµαίνει την βλαπτική εκφόρτιση της διεγέρσεως πάνω στο σώµα, εν τούτοις ταυτόχρονα µπορεί να επέχει και µία κάποια ποιότητα λιβιδινικής επένδυσης του οργάνου (ερωτικοποίηση του οργάνου). Έτσι το ενορµητικό «ξέσπασµα» («άδειασµα») πάνω στο όργανο συνιστά την ίδια στιγµή (οξύµωρο) και κάποιο «δέσιµο», µια «σχέση» µ ένα αντικείµενο έστω σωµατικό : µέσω της σωµατοποιήσεως ότι δεν κατέστη δυνατό σε ψυχικό επίπεδο (το δέσιµο µε ψυχικά αντικείµενα) πραγµατοποιείται στο σωµατικό. Με αφορµή την αρρώστια του ο ασθενής µπορεί ν αρχίσει να ενδιαφέρεται για το όργανο που νοσεί(ερωτικοποίηαη του σώµατος) οπότε η σωµατοποίηση ενδέχεται ν αποτελεί γι αυτόν µια ευκαιρία εξελικτικής επανάκαµψης. Η ζωή του σα ν αρχίζει ν αποκτά νοήµατα και περιεχόµενο, αρχής γεννωµένης από τη φροντίδα της αρρώστιας του. 8

9 Έτσι εξηγείται και το εξής παράδοξο κλινικό φαινόµενο : αφορά στην περίπτωση ασθενών βυθισµένων στη θεµελιακή κατάθλιψη οι οποίοι όλως περιέργως αρχίζουν να «ξαναζωντανεύουν», αποκτούν ενδιαφέροντα, αλλάζει η διάθεσή τους προς την υποµανιακή κατεύθυνση και ξαναβρίσκουν ενδιαφέρον για τον κόσµο από τη στιγµή που η σωµατοποίηση εγκαθίσταται στη ζωή τους. Άλλως ειπείν όταν η σωµατοποίηση εγκατασταθεί σβήνει η θεµελιακή κατάθλιψη. Οι ασθένειες που κατεξοχήν µελετώνται από τους ψυχοσωµατιστές της Σχολής των Παρισίων είναι αυτές του ανοσοποιητικού συστήµατος. Πρόκειται για τα «αυτοάνοσα» νοσήµατα όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ρευµατοειδής αρθρίτιδα, ο συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος κ.λ.π. Το ανοσοποιητικό σύστηµα είναι η προεξάρχουσα οργανική άµυνα. Στην περίπτωση των αυτοάνοσων νοσηµάτων έχουµε µια επιθετική υπερλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήµατος µε αποτέλεσµα αυτό ν αναγνωρίζει ως στόχους εσωτερικά όργανα η το κεντρικό νευρικό σύστηµα(σκλήρυνση κατά πλάκας) και να βάλλει εναντίον τους(έννοια της αυτοανοσίας). Η ψυχοσωµατική(σχολή των Παρισίων) υπόθεση εργασίας είναι η εξής : όταν τα άλλα συστήµατα αµυνών τα οποία δρουν σε άλλα επίπεδα υπολειτουργούν(θεµελιακή κατάθλιψη), άλλως ειπείν όταν οι ψυχικές άµυνες «σβήνουν» και αποδεικνύονται ανεπαρκείς, τότε είναι δυνατόν να υπρενεργοποιούνται οι οργανικές άµυνες(ανοσοποιητικό σύστηµα) στο όνοµα ακριβώς αυτών των ψυχικών λειτουργιών οι οποίες υπολείπονται. Κλινικό Παράδειγµα: Νεαρή ασθενής σε θεραπεία µε Συστηµατικό Ερυθηµατώδη Λύκο. Ασθενής: ( ιάβασε το όνειρο από ένα χαρτί στο οποίο το είχε γράψει). «Ένα όνειρο είδα είµαστε µια παρέα σε ένα λόφο σε µια εκδροµή και κατεβαίναµε προς τα κάτω και, κάποια στιγµή, είδαµε ένα µονοπάτι που καιγόταν και φοβηθήκαµε. Αυτό προχώρησε και µετά έκανε έκρηξη. Και αρχίσαµε να τρέχουµε. Και κάτω ήταν ο Σ. που όµως εκείνος δεν µπορούσε να τρέξει». Από το υλικό γνωρίζουµε -όπως µας έχει µεταδώσει άλλη φορά- ότι βλέποντας όνειρα φωνάζει «µαµά». Στην ίδια συνεδρία η ασθενής µετέδωσε ότι όταν η µητέρα της πάει να της πιάσει το χέρι εκείνη το τραβάει. Η ασθενής µέσω του ονείρου αναφέρεται ενδεχοµένως στην επιθυµία η οποία έρχεται τη στιγµή που µιλά για έκρηξη (φωτιά) και για κάτι που καίγεται («καυτές» ενστικτώδεις διεγέρσεις, µη ψυχικοποιηµένες). Φωνάζει τη µαµά να δράσει προστατευτικά σε αυτό που έσωθεν την καίει και εκρήγνυται (µαµά ως αλεξιερεθιστικό αντικείµενο) 3. Πρόκειται για τους έσωθεν(ενορµητικούς) ερεθισµούς τους οποίους δεν µπορεί να χειριστεί ψυχικά ( να φιλτράρει) οπότε αµύνεται σε αυτούς «σβήνοντας» τους µέσω καταστολής. ε θυµάται το όνειρο (το σβήνει): είναι ως εάν να το γράφει για να µην το «χάσει». εν µπορεί να κάνει τίποτα παρά µόνο αν το ανακαλέσει µέσω του γραπτού, δηλαδή µέσω της αντίληψης(οπτική αντίληψη ) πρέπει να το έχει για να το ανακαλέσει, να «γραπωθεί» πάνω από το εξωτερικό: υπερεπένδυση των εξωτερικών(πραγµατικών) ερεθισµάτων. εν υπάρχει εδώ η διαστρωµάτωση της απώθησης 4. 3 Το αλεξιερεθιστικό σύστηµα του παιδιού αναπτύσσεται µε τη βοήθεια του αντικειµένου ( µάνα). 4 Σε αντιδιαστολή µε τον µηχανισµό της καταστολής µέσω του οποίου σβήνει η λιβιδώς (πτώση του τόνου της ζωής), µε την απώθηση η λιβιδώς διατηρείται και τροφοδοτεί διαρκώς τη σκέψη του υποκειµένου: φαντασία, συγκινήσεις, επιθυµίες κ.λ.π. 9

10 Η ασθενής τραβάει το χέρι της όταν ( βλέποντας τηλεόραση ) της το πιάνει η µητέρα της. Πρόκειται εδώ για το φόβο της έκρηξης : φόβος να καταστρέψει ( να κάψει) το αντικείµενο όπως το σώµα της. Η ίδια ασθενής σε µεθύστερη συνεδρία µετέδωσε: «Νοµίζω ότι η ιδανική γυναίκα για έναν άντρα είναι η πεθαµένη γυναίκα, αυτή που λείπει, αυτή που δεν υπάρχει, είναι κάπου...» Η ασθενής εδώ µπαίνει στο ιδεώδες : Η πεθαµένη γυναίκα, αυτή που λείπει, είναι αυτή η οποία, εφόσον λείπει, δεν ικανοποιεί ποτέ. Έχουµε διαρκή αναζήτηση του ιδεώδους, κάτι άπιαστο. Ασθενής:«θα ήθελα να έχω µια φίλη που να έχει την ίδια ηθική µαζί µου. Πόσες φορές της λέω να µη συνεχίσει αυτή τη (παράνοµη) σχέση, της λέω να χωρίσει». Αν η φίλη της χωρίσει και µείνει µόνη, θα µπορούσε να γίνει η ιδεώδης µάνα της, δηλαδή µια µάνα που αέναα θα ψάχνει όπως ψάχνει τη νεκρή την πεθαµένη. Υπάρχει εδώ ένα ιδεώδες Εγώ(µέσω ταυτίσεων µε τα ιδεώδη αντικείµενα). Το ιδεώδες Εγώ παραπέµπει στον ναρκισσισµό του υποκειµένου. Όταν υπάρχει το ιδεώδες Εγώ είναι πιο καλά τα πράγµατα, γιατί «παίζονται» ακόµα σε ψυχικό επίπεδο. Αναφερόµαστε εδώ σε ναρκισσιστικές εύθραυστες προσωπικότητες που εύκολα καταρρέουν, απογοητεύονται, όταν αποεξιδανικεύσουν το αντικείµενο. Μπορούν τότε να οργανώσουν µια ναρκισσιστική κατάθλιψη( µελαγχολία) η οποία συνιστά µια ψυχική καθήλωση. Το πρόβληµα υφίσταται, όταν δεν υπάρχει ούτε και αυτό : από τη στιγµή που δεν «κρατάει» τα πράγµατα ούτε το ιδεώδες (το ναρκισσιστικό επίπεδο), τότε φεύγω από την ψυχική σφαίρα και πάω στο σώµα (σωµατική καθήλωση). Τα όρια από τον ναρκισσισµό στη σωµατοποίηση είναι µικρά και το πέρασµα από το ένα στο άλλο ευχερές. 10

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωµατικών Εκπαιδευτικών Σεµιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασµα από τις σηµειώσεις του βιωµατικού σεµιναρίου µε θέµα «Σωµατοποίηση-Ψυχοσωµατικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εκτεταµένη περίληψη της εισήγησης στο 3 ο Συµπόσιο της ΕΨΣΕ «Εκδήλωση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία» Πριν µερικά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου.

Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου. Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου. Νοέµβριος 2013 Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-ψυχαναλυτής 1 Π ΕΡΙ Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 1. Γενικά 2. Οι ψυχικές εντάσεις (διεγέρσεις) 3.

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής «Ο κόσμος των διαπροσωπικών μας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

«Bλέπω τα δάκρυά σου»

«Bλέπω τα δάκρυά σου» «Bλέπω τα δάκρυά σου» θλίβομαι, μπορώ να ζήσω Παρασκευή 17 έως Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2014 Τριήμερο Βιωματικό Εκπαιδευτικό Σεμινάριο επί του πένθους Έναστρη Νύχτα, του Vincent Van Gogh Σάββας Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Το Όνειρο ως η γνησιότερη «οδός» κατανόησης του εαυτού µας:

Το Όνειρο ως η γνησιότερη «οδός» κατανόησης του εαυτού µας: Το Όνειρο ως η γνησιότερη «οδός» κατανόησης του εαυτού µας: Η ψυχοθεραπευτική λειτουργία των συµβολικών ονείρων και η διαφοροποίησή τους από τους εφιάλτες. Σειρά εκπαιδευτικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 3o ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, ΜΑΙΟΣ 2014 ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ MARILIA AISENSTEIN, CLAUDE SMADJA 1ο μέρος, Marilia Aisenstein Το κείμενο του Claude Smadja, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση της οµιλίας των Marilia Aisenstein & Claude Smadja, "Ψυχικές ανακατατάξεις διαµέσου µίας σωµατοποίησης" Μαρία Κισσανδράκη Η Μαργαρίτα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον εργασιακό χώρο Εισήγηση : Ελεάννα Καλούδη, Σύµβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχική Υγεία. Για την αξιολόγηση της ψυχικής υγείας έχουν αναφερθεί τα εξής βασικά κριτήρια:

Ψυχική Υγεία. Για την αξιολόγηση της ψυχικής υγείας έχουν αναφερθεί τα εξής βασικά κριτήρια: Ψυχική Υγεία Η έννοια της Ψυχικής Υγείας δεν είναι εύκολο να oρισθεί µε σαφήνεια. εν υπάρχουν απόλυτα διαχωριστικά και διαγνωστικά κριτήρια µεταξύ ψυχικής υγείας και ασθένειας. Ανάµεσα στην υγεία και την

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Από τον Οκτώβριο του 2005, στo πλαίσιo της Ε.Ψ.Ε., µια οµάδα συναδέλφων, αποτελούµενη αυτή την περίοδο από τις κυρίες Aσσέρ, Ζέη, Κατσαρού, Τατέου, Παπανδρέου και τους

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD Εισαγωγή Η κλινική και θεωρητική προσέγγιση της γαλλικής ψυχοσωματικής σχολής αναπτύχθηκε στην βάση του έργου

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Ιάκωβος Κλεώπας Ιστορία και βασικά γνωρίσµατα της ψυχοσωµατικής σκέψης Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Δελτίο : Κύριε Κλεώπα, σας ευχαριστούµε που δεχθήκατε να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010)

Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010) Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010) Σάββας Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής Το βίωµα της απώλειας είναι ευρύτατο και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολύ προσωπικό ζήτηµα για όλους µας. Η σεξουαλική συµπεριφορά και η στάση απέναντι σε αυτή διαφέρει σηµαντικά από άτοµο σε άτοµο και διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης».

Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης». Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης». Σάββας Μπακιρτζόγλου ψυχολόγος ψυχαναλυτής O Winnicott σε ένα δικό του ποίημα, δείχνει να αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Life Coaching System. E-learning Οδηγός Σπουδών

Life Coaching System. E-learning Οδηγός Σπουδών Life Coaching System E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει στο μάθημα «Life Coaching

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τοξικοεξάρτηση: Ο ρόλος τής Συμβουλευτικής στήν διαμόρφωση προσωπικού θεραπευτικού αιτήματος. Το μυθολογικό Αρχέτυπο του Θησέα.

Τοξικοεξάρτηση: Ο ρόλος τής Συμβουλευτικής στήν διαμόρφωση προσωπικού θεραπευτικού αιτήματος. Το μυθολογικό Αρχέτυπο του Θησέα. Παπανικολάου Χρίστος Σύμβουλος Ψυχικής Υγιείας Γούναρη 74-78, 151 24 Μαρούσι 210-8020603, 6944-661451 Τοξικοεξάρτηση: Ο ρόλος τής Συμβουλευτικής στήν διαμόρφωση προσωπικού θεραπευτικού αιτήματος. Το μυθολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΥ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»).

εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»). «Ο κόσµος των διαπροσωπικών µας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωµατικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Μιά νέα ελπίδα για τη θεραπεία ψυχικών τραυµάτων Μια νέα γυναίκα, η Μαρία, υποφέρει δέκα εβδοµάδες µετά από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχηµα από δυνατούς πονοκεφάλους και πόνους στον αυχένα. Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού

Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού. Γι αυτό πολλά βρέφη δυσανασχετούν όταν η µητέρα αλλάζει δραστικά το χτένισµά της. Όταν το µωρό, αντικείµενο επιθυµίας των γονιών του, έρχεται στον κόσµο κι από πλάσµα

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου O θάνατος αγαπημένου προσώπου από μια εσκεμμένη πράξη βίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint

Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ TO 1 ο ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ BALINΤ ΑΘΗΝΩΝ 1 Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint Η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος για το εκπαιδευτικό μας σαββατοκύριακο ίσως να μοιάζει κάπως παράξενη σε

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα