Σύγκριση αιµοδυναµικών επιδράσεων υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε Λεβοβουπιβακαΐνη ή Ροπιβακαΐνη σε ηλικιωµένους υπερτασικούς ασθενείς

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγκριση αιµοδυναµικών επιδράσεων υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε Λεβοβουπιβακαΐνη ή Ροπιβακαΐνη σε ηλικιωµένους υπερτασικούς ασθενείς"

Transcript

1 23 Σύγκριση αιµοδυναµικών επιδράσεων υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε Λεβοβουπιβακαΐνη ή Ροπιβακαΐνη σε ηλικιωµένους υπερτασικούς ασθενείς Χατζηιωακειµίδης 1 Χαράλαµπος MD, Βερονίκη 1 Φωτεινή MD PhD, Πουρζιτάκη 2 Χρυσούλα MD PhD, Ιορδανίδου 1 Στέλλα MD, Κωνσταντινίδης 1 ανιήλ MD, Παπαλέξη 1 Έλενα MD, Παπαδόπουλος 1 Βασίλειος MD, Ντόνας 1 Γεώργιος MD PhD, Γοργίας 1 Νικόλαος MD, PhD ABSTRACT Comparison of systemic hemodynamics after subarachnoid administration of either levobupivacaine or ropivacaine to elderly hypertensive patients Chatziioakimidis Ch, Veroniki F, Pourzitaki Ch, Iordanidou S, Konstandinidis D, Papalexi H, Papadopoulos V, Donas G, Gorgias N This study compares the cardiovascular effects of spinal levobubivacaine or ropivacaine, in equipotent doses, for endoscopic urologic surgery. Eighty elderly, hypertensive patients, with physical status ASA I-III, scheduled to undergo transurethral procedures, were randomly allocated to receive spinal anesthesia with either 15 mg of levobupivacaine or 22.5mg of ropivacaine, in hyperbaric solutions. A standard technique was used for spinal anesthesia and all patients were treated similarly with respect to intraoperative fluid administration. Hemodynamic variables were recorded before spinal blockade (baseline values) and at 10, 20, 30, 45 and 60 min after subarachnoid local anesthetic administration. Hypotension was defined as systolic blood pressure less than 90 mmhg or 25% decrease from preoperative baseline values and was treated with repetitive 5mg ephedrine boluses. Systolic blood pressure was significantly decreased (p = 0,019) throughout the observation period, compared to baseline in both groups, but more pronounced hypotension was recorded in ropivacaine group between 30 min and 60 min after the spinal block. Ephedrine requirements were comparable among groups (p = 0,317). We conclude that during subarachnoid blocks, both local anesthetics behave similarly regarding their hemodynamic effects 1 Αναισθησιολογικό Τµήµα Γ.Ν.Θ. «Αγ. ηµήτριος», 2 Κλινική Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας, Α. Π. Θ. Παν. Γ. Ν. Θ. «ΑΧΕΠΑ» in elderly hypertensive patients, with no difference in the intensity of vasopressor therapy required to treat hypotension.

2 24 Η υπόταση αποτελεί τη συχνότερη ανεπιθύ- µητη καρδιοαγγειακή επίδραση των κεντρικών αποκλεισµών, µε τη συχνότητα εµφάνισής της να παρουσιάζει µεγάλη διακύµανση, µεταξύ 27 80%, προκειµένου για ηλικιωµένους ασθενείς. 1 Η επακόλουθη αιµοδυναµική αστάθεια είναι ιδιαίτερα ανεπιθύµητη στα η- λικιωµένα υπερτασικά άτοµα στα οποία αυξάνει τον κίνδυνο καρδιολογικών επιπλοκών. 2,3 Η πρακτική της προενυδάτωσης, προκειµένου να προληφθεί η υπόταση που συνοδεύει τη ραχιαία αναισθησία, δεν φαίνεται να αποτελεί αξιόπιστη λύση και παράλληλα µπορεί να προκαλέσει υπερφόρτωση σε ασθενείς µε καρδιακή δυσλειτουργία. 4 Εναλλακτικά διερευνούνται άλλες προσεγγίσεις όπως η ραχιαία αναισθησία µε εφάπαξ χορήγηση µικρής δόσης τοπικού αναισθητικού, ή µε συνεχή τεχνική και τιτλοποίηση της δόσης του αναισθητικού παράγοντα. 5,2 Προς το παρόν δεν υ- πάρχουν σαφή συγκριτικά στοιχεία σχετικά µε τις καρδιοαγγειακές επιδράσεις του υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε τα νεότερα τοπικά αναισθητικά ροπιβακαΐνη και λεβοβουπιβακαΐνη εξαιτίας, µεταξύ άλλων, και της σύγκρισης ίσων δόσεων (πχ 15mg) των αναισθητικών παραγόντων παρότι η αναισθητική ι- σχύς τους διαφέρει. 6,7 Η παρούσα µελέτη συγκρίνει τις αιµοδυναµικές µεταβολές της ραχιαίας αναισθησίας, µε λεβοβουπιβακαΐνη ή ροπιβακαΐνη, σε ισοδύναµες δόσεις, για την πραγµατοποίηση ενδοσκοπικών ουρολογικών επεµβάσεων, σε ηλικιωµένους υπερτασικούς αρρώστους. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟ ΟΣ Το κλινικό πρωτόκολλο εγκρίθηκε από τη Νοσοκοµειακή Επιτροπή εοντολογίας και ε- ξασφαλίστηκε συγκατάθεση από τους ασθενείς που µελετήθηκαν.συµµετείχαν 80 ηλικιω- µένοι, ASA I-III, ουρολογικοί ασθενείς, προγραµµατισµένοι να υποβληθούν σε διουρηθρικές επεµβάσεις χωρίς σηµαντική απώλεια αίµατος. Οι ασθενείς θεωρούνταν υπερτασικοί βάσει: α) των κριτηρίων της American Heart Association (συστολική αρτηριακή πίεση > 140 mmhg, ή/και διαστολική αρτηριακή πίεση > 90 mmhg, σε δύο προεγχειρητικές µετρήσεις) και β) της ύπαρξης ιστορικού υ- πέρτασης υπό αγωγή, η οποία δεν διεκόπηκε προεγχειρητικά.οι επεµβάσεις πραγµατοποιήθηκαν µε ραχιαία αναισθησία µε υπερβαρή (~80mg/ml dextrose) διαλύµατα λεβοβουπιβακαΐνης (οµάδα Λ) ή ροπιβακαΐνης (οµάδα Ρ), σε δόσεις 15mg και 22,5 mg αντίστοιχα, χωρίς προενυδάτωση. Οι αποκλεισµοί πραγ- µατοποιήθηκαν σε καθιστή θέση, µε ατραυ- µατική βελονη 24G ή 25G, στα διαστήµατα Ο 3 -Ο 4 ή Ο 4 -Ο 5. Καταγραφές των αιµοδυναµικών παραµέτρων (συστολική & διαστολική αρτηριακή πίεση [ΣΑΠ & ΑΠ], µε µη αιµατηρή µέτρηση και καρδιακή συχνότητα [ΚΣ]) πραγµατοποιήθηκαν πριν (βασικές τιµές) & 10min, 20min, 30min, 45min, 60min µετά τον

3 25 αποκλεισµό. Η διεγχειρητική χορήγηση υ- γρών (Ringer s Lactated, R/L) έγινε σε δόση 5ml/kg/h και δεν χορηγήθηκαν κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήµατος. Ως επεισόδια υπότασης ορίστηκαν πτώσεις της συστολικής αρτηριακής πίεσης µεγαλύτερες από 25% της βασικής τιµής ή κάτω των 90mm Hg και αντιµετωπίστηκαν µε εφάπαξ δόσεις 5 mg εφεδρίνης, µέχρι την αποκατάσταση της παραµέτρου άνω των προαναφερθέντων επιπέδων. Η βραδυκαρδία ορίστηκε σαν πτώση της καρδιακής συχνότητας κάτω των 50 bpm και αντιµετωπίστηκε µε εφάπαξ χορήγηση ατροπίνης. Η στατιστική ανάλυση πραγµατοποιήθηκε µε τις δοκιµασίες t-test, Anova και two way Anova for repeated measures για τα παραµετρικά δεδοµένα και Wilcoxon, Kruskal Wallis και Friedman για τα µη παραµετρικά δεδοµένα, µε το στατιστικό λογισµικό SPSS 16.0 for Windows. αντιυπερτασικής αγωγής, τα είδη των επεµβάσεων και το ύψος του αποκλεισµού (Πίνακας 1). Σε όλους τους ασθενείς το σχήµα α- ντιυπερτασικής αγωγής περιλάµβανε παράγοντα της οµάδας των αναστολέων του µετατρεπτικού ενζύµου της αγγειοτενσίνης Ι (ΜΕΑ). Όλες οι τιµές αναφέρονται σε µέση τιµή + σταθερή απόκλιση (M + SD). Πίνακας 1. ηµογραφικά χαρακτηριστικά, λήψη αντιυπερτασικής αγωγής, είδος επέµβασης και επίπεδο αισθητικού αποκλεισµού ασθενών. Παράµετρος Οµάδα Λ (n=39) Οµάδα Ρ (n=40) ASA I/II/III 7/19/13 6/23/11 0,848 Ηλικία (M±SD) 75±5 75±6 0,349 Φύλλο (Α/Θ) 36/3 38/2 0,959 Αντιυπερτασική αγωγή (+/-) 31/8 33/7 0,486 34/4/2 35/2/3 0,178 Είδος επέµβασης p ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Επίπεδο αποκλεισµού Θ10 (Θ7-Θ11) Θ10 (Θ7-Θ11) 0,467 Ένας ασθενής της οµάδας της λεβοβουπιβακαΐνης αποκλείστηκε από την µελέτη, εξ αιτίας της εµφάνισης σοβαρού υποτασικού επεισοδίου µε την έναρξη της χορήγησης αντιβίωσης. Βάσει της διαδικασίας Power Analysis η εκτίµηση του µεγέθους του δείγµατος θεωρήθηκε επαρκής (actual power values ). Μεταξύ των δύο οµάδων δεν υ- πήρχαν διαφορές ως προς τα χαρακτηριστικά TUR-BT/BNI/Λιθοτριψία ( ιουρηθρική εκτοµή όγκου ουροδόχου κύστης / ιατοµή του κυστικού αυχένα / Λιθοτριψία) Σε σύγκριση µε την βασική τιµή, η πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης, στο σύνολο της χρονικής περιόδου παρατήρησης, ήταν στατιστικά σηµαντική και για τα δύο τοπικά αναισθητικά (p=0,019). Η πτώση ήταν µεγαλύτερη στην οµάδα της ροπιβακαΐνης κατά τα τελευταία 30min της παρατήρησης (εικόνα 1). των ασθενών (ASA, ηλικία, φύλλο), τη λήψη

4 26 Εικόνα 1. Μεταβολές συστολικής αρτηριακής πίεσης (ΣΑΠ) µεταξύ των οµάδων. Οριακά στατιστικά σηµαντική µεταβολή της ΣΑΠ (p=0,054) διαπιστώθηκε όταν οι συγκρίσεις περιορίζονταν στους ασθενείς των δύο ο- µάδων που λάµβαναν αντιυπερτασική αγωγή (εικόνα 3). Εικόνα 3. Μεταβολές συστολικής αρτηριακής πίεσης (ΣΑΠ) µεταξύ των οµάδων σε ασθενείς που λάµβαναν αντιυπερτασική αγωγή. (όπου 1,2,3,4,5,6= 0,10,20,30,45,60 λεπτά) Επισηµαίνεται ότι στους ασθενείς µε επίπεδο αποκλεισµού στο Θ 10, που καταγράφηκε ως το συχνότερο επίπεδο αποκλεισµού και για τις δύο οµάδες (16 /19 ασθενείς στις οµάδες Λ/Ρ αντίστοιχα), οι µετρήσεις της ΣΑΠ ήταν από κλινική άποψη σταθερά κατώτερες στην οµάδα της ροπιβακαΐνης συγκριτικά µε την οµάδα της λεβοβουπιβακαΐνης (p=0,189), χωρίς ό- µως να αναδειχθεί στατιστικά σηµαντική διαφορά µεταξύ τους (εικόνα 2). Εικόνα 2. Μεταβολές συστολικής αρτηριακής πίεσης (ΣΑΠ) µεταξύ των οµάδων στα περιστατικά µε επίπεδο αποκλεισµού Θ 10. (όπου 1,2,3,4,5,6= 0,10,20,30,45,60 λεπτά) Και για τα δύο τοπικά αναισθητικά δεν προέκυψαν στατιστικά σηµαντικές µεταβολές της διαστολικής αρτηριακής πίεσης (p=0,254) και της καρδιακής συχνότητας (p=0,175), (εικόνες 4,5). Εικόνα 4. Μεταβολές διαστολικής αρτηριακής πίεσης ( ΑΠ) µεταξύ των οµάδων. (όπου 1,2,3,4,5,6= 0,10,20,30,45,60 λεπτά) (όπου 1,2,3,4,5,6= 0,10,20,30,45,60 λεπτά)

5 27 Εικόνα 5. Μεταβολές καρδιακής συχνότητας (ΚΣ) µεταξύ των οµάδων. (όπου 1,2,3,4,5,6= 0,10,20,30,45,60 λεπτά) Επεισόδια βραδυκαρδίας, όπως καθόριζε το πρωτόκολλο, δεν καταγράφηκαν σε ασθενείς της µελέτης. εν διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές ως προς τις ανάγκες χορήγησης εφεδρίνης, για την ανάταξη των επεισοδίων υπότασης, µεταξύ των δύο οµάδων (πίνακας 2). Πίνακας 2: µελέτης Παράµετρος Εφεδρίνη (Μ±SD) mg Ανάγκες εφεδρίνης µεταξύ οµάδων Οµάδα Λ (n=39) ΣΥΖΗΤΗΣΗ Οµάδα Ρ (n=40) 2,375 ± 4,52 3,205 ± 4,65 0,317 p Το µέγεθος της υπότασης που συνοδεύει τον υπαραχνοειδή αποκλεισµό εξαρτάται από την κατάσταση των συναφών οµοιοστατικών µηχανισµών. Την πρόοδο της ηλικίας ακολουθούν δοµικές αλλαγές που αφορούν το µυοκάρδιο, τα αγγεία και το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα και στις εκδηλώσεις τους περιλαµβάνουν αύξηση της συµπαθητικής δραστηριότητας ηρεµίας, εξασθένιση των αντανακλαστικών των καρωτιδικών µηχανοϋποδοχέων και µείωση των καρδιοαγγειακών εφεδρειών. 8 Αυτές έχουν σαν συνέπεια, κατά την εφαρµογή κεντρικών αποκλεισµών σε ηλικιωµένους ασθενείς, να προκύπτουν σοβαρά υποτασικά επεισόδια µε δυσµενείς επιπτώσεις στην αιµάτωση ζωτικών οργάνων. Σύµφωνα µε πρόσφατη κλινική µελέτη, ακόµη και η ραχιαία αναισθησία µε εφάπαξ χορήγηση µικρής δόσης τοπικού αναισθητικού (7.5mg 0.5% βουπιβακαΐνης) συνοδεύεται από επιδείνωση των αιµοδυναµικών χαρακτηριστικών της εγκεφαλικής κυκλοφορίας. 9 Συγκεκριµένα καταγράφηκε στατιστικά σηµαντική ελάττωση της ταχύτητας ροής στη µέση εγκεφαλική αρτηρία που, σε συνδυασµό µε την έκπτωση της αυτορρύθµισης της εγκεφαλικής κυκλοφορίας στους ηλικιωµένους, θεωρείται ένδειξη µείωσης της εγκεφαλικής αιµατικής ροής. Η υπέρταση αποτελεί επίσης γνωστό παράγοντα κινδύνου για την εµφάνιση υπότασης µετά ραχιαία αναισθησία, µε επίπτωση σχεδόν διπλάσια συγκριτικά µε τα µη υπερτασικά ά- τοµα. 10 Η αιµοδυναµική συµπεριφορά των υ- περτασικών ασθενών, κατά την εφαρµογή κεντρικών αποκλεισµών, εκτός από τις συνοδούς παθοφυσιολογικές µεταβολές του καρδαγγειακού συστήµατος εξαρτάται και από

6 28 την αντιυπερτασική αγωγή. Η πιθανότητα αι- µοδυναµικής αστάθειας είναι µικρότερη στους ασθενείς που ελέγχονται ικανοποιητικά µε την αντιυπερτασική τους αγωγή, η δε προεγχειρητική διακοπή συγκεκριµένων κατηγοριών αντιυπερτασικών φαρµάκων αντενδεί- σθετο παράγοντα κινδύνου. 10 Για τη λεβοβουπιβακαΐνη επιλέχθηκε η δόση των 15mg που, σύµφωνα µε κλινικές παρατηρήσεις, εξασφαλίζει υπαραχνοειδή αποκλεισµό σε επίπεδο > Θ10 (Θ7-Θ10), επαρκές για την πραγµατοποίηση των επεµβάσεων που είχαν προγραµµατι- κνυται. 11 Αντίθετα δεν υπάρχει ενιαία άποψη για την περιεγχειρητική λήψη των παραγόντων που αναστέλλουν το µετατρεπτικό ένζυ- µο της αγγειοτενσίνης (αναστολείς ΜΕΑ), µε βασικό επιχείρηµα υπέρ της διακοπής τους ό- τι σε συνθήκες χρόνιου αποκλεισµού του συστήµατος ρενίνης-αγγειοτενσίνης οι αγγειοσυσπαστικές απαντήσεις στη νοραδρεναλίνη είναι περιορισµένες, µε επακόλουθο την εµφάνιση υπότασης, ανθιστάµενης σε συµπαθητικοµιµητικούς παράγοντες. Όπως ήδη επισηµάνθηκε η πρόληψη της υπότασης από τον υπαραχνοειδή αποκλεισµό ε- ξακολουθεί να αποτελεί άλυτο κλινικό πρόβληµα. Στη παρούσα µελέτη συγκρίθηκαν οι αιµοδυναµικές επιδράσεις του υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε λεβοβουπιβακαΐνη ή ροπιβακαΐνη, σε ισοδύναµες δόσεις, για την πραγµατοποίηση ενδοσκοπικών ουρολογικών επεµβάσεων σε ηλικιωµένους υπερτασικούς ασθενείς. Ο συνδυασµός των συγκεκριµένων χαρακτηριστικών καθιστά τον πληθυσµό που µελετήθηκε ιδιαίτερα επιρρεπή στην εµφάνιση αιµοδυναµικής αστάθειας µετά από υπαραχνοειδή αποκλεισµό, δεδοµένου ότι η πιθανότητα υπότασης µπορεί να διπλασιάζεται ή ακόµη και να τριπλασιάζεται µε κάθε επιπρό- στεί. 12,13 Αντίστοιχα για τη ροπιβακαΐνη χρησιµοποιήθηκε η δόση των 22,5 mg, βάσει του υφιστάµενου λόγου της ελάχιστης αποτελεσµατικής δόσης (MLAD) της για υπαραχνοειδή αποκλεισµό, συγκριτικά µε τη λεβοβουπιβακαΐνη, που είναι 1, Στα διαλύµατα και των δύο τοπικών αναισθητικών προστέθηκε δεξτρόζη, ~80mg/ml, προκειµένου να αξιοποιηθούν τα ευνοϊκά χαρακτηριστικά των υπερβαρών διαλυµάτων σε σχέση µε την ταχύτητα εγκατάστασης και την προβλεψιµότητα του ύψους του υπαραχνοειδούς αποκλεισµού. 15 Επιπλέον τα διαλύµατα αυτά εξασφαλίζουν και ικανοποιητική χάλαση των κοιλιακών µυών, που διευκολύνει την εφαρµογή χειρισµών στο υπογάστριο για τη βελτίωση των ενδοσκοπικών εικόνων. 16 Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα, η πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης ήταν στατιστικά σηµαντική και για τα δύο τοπικά αναισθητικά, µε χαµηλότερες τιµές της παραµέτρου, κατά το τελευταίο ηµίωρο της παρατήρησης, στην οµάδα της ροπιβακαΐνης. Η µεγαλύτερη πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης στην οµάδα της ροπιβακαΐνης, παρότι το επίπεδο αισθητικού αποκλεισµού δεν διέφερε µεταξύ των δύο οµάδων, µπορεί να αποδοθεί

7 29 σε µεγαλύτερης έκτασης διαφορικό αποκλεισµό µεταξύ αισθητικών και συµπαθητικών ι- νών για το συγκεκριµένο τοπικό αναισθητικό. Στα περιστατικά και των δύο οµάδων µε επίπεδο αισθητικού αποκλεισµού Θ 10 καταγράφηκαν σταθερά χαµηλότερες τιµές συστολικής αρτηριακής πίεσης για τη ροπιβακαΐνη, αν και το µέγεθος του συγκεκριµένου δείγµατος δεν ήταν επαρκές για να αναδείξει στατιστικά σηµαντική διαφορά. Παρότι, για πρακτικούς λόγους, το επιπέδο του αισθητικού αποκλεισµού προσδιορίζονταν µία µόνον φορά στα 15 min µετά την ενδοραχιαία έγχυση των παραγόντων, το ενδεχόµενο να προέκυψαν αργότερα διαφοροποιήσεις του ύψους του αποκλεισµού µεταξύ των οµάδων, που δεν µετρήθηκαν και άρα δεν καταγράφηκαν, είναι µικρό, επειδή ο µέσος χρόνος εγκατάστασης του αποκλεισµού για τα υπερβαρή διαλύµατα δεν ξεπερνά τα 20 λεπτά. 17 Οπωσδήποτε η καταγραφή µη στατιστικά σηµαντικών διαφορών µεταξύ των δύο οµάδων, σχετικά µε τις ανάγκες χορήγησης ε- φεδρίνης, είναι ενδεικτική ότι κατά τον υπαραχνοειδή αποκλεισµό τα δύο τοπικά αναισθητικά συνοδεύονται από υπόταση συγκρίσιµης βαρύτητας. Ακόµη είναι αξιοσηµείωτο ότι η πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης ήταν οριακά σηµαντική και για τα δύο τοπικά αναισθητικά, όταν οι µετρήσεις περιορίζονταν σε ασθενείς υπό αντιυπερτασική αγωγή. Η τελευταία παρατήρηση ενισχύει την ά- ποψη για προεγχειρητική συνέχιση της λήψης των παραγόντων που αναστέλλουν το µετατρεπτικό ένζυµο της αγγειοτενσίνης (ΜΕΑ), επειδή τα φάρµακα αυτά περιλαµβάνονταν στην αντιυπερτασική αγωγή των συγκεκριµένων ασθενών. Τα αποτελέσµατα της παρούσας µελέτης δεν µπορούν να συσχετιστούν µε ανάλογα βιβλιογραφικά δεδοµένα επειδή οι συγκριτικές µελέτες που αφορούν τα κλινικά χαρακτηριστικά του υπαραχνοειδούς αποκλεισµού µε λεβοβουπιβακαΐνη ή ροπιβακαΐνη είναι περιορισµένες αριθµητικά και µε σηµαντικές διαφορές σε σχέση µε τα πρωτόκολλα που εφαρµόζουν. Ενδεχόµενα δηµιουργεί προβληµατισµό η σηµαντικότερη πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης που καταγράφηκε µε τη ροπιβακαΐνη, δεδοµένου ότι στο συγκεκριµένο τοπικό αναισθητικό αποδίδεται ηπιότερο αι- µοδυναµικό προφίλ κατά τον υπαραχνοειδή αποκλεισµό. 18 Ωστόσο υπάρχουν ήδη αναφορές ότι η ροπιβακαΐνη συνοδεύεται από σοβαρότερη υπόταση σε σχέση µε την ρακεµική βουπιβακαΐνη, κατά την εφαρµογή υπαραχνοειδών αποκλεισµών µε ισοδύναµες δόσεις των υπό σύγκριση τοπικών αναισθητικών. Συγκεκριµένα µελέτη, στην οποία χρησιµοποιήθηκαν ροπιβακαΐνη ή βουπιβακαΐνη σε αντίστοιχες δόσεις 15mg και 10mg για ραχιαία αναισθησία, κατέγραψε διπλάσια συχνότητα επεισοδίων υπότασης µε τη ροπιβακαΐνη. 19 Επισηµαίνεται ότι η σχέση των δόσεων µεταξύ ροπιβακαΐνης και βουπιβακαΐνης της τελευταίας µελέτης (1,5) είναι περίπου ίση µε τη

8 30 σχέση των δόσεων µεταξύ ροπιβακαΐνης και λεβοβουπιβακαΐνης στην παρούσα µελέτη (1,48), ενώ η λεβοβουπιβακαΐνη και η βουπιβακαΐνη είναι κλινικά ισοδύναµες όταν χρησι- µοποιούνται για υπαραχνοειδή αποκλεισµό. 19,20 Συµπερασµατικά ο υπαραχνοειδής αποκλεισµός µε λεβοβουπιβακαΐνη ή ροπιβακαΐνη σε ηλικιωµένους υπερτασικούς ασθενείς συνοδεύεται από σηµαντική πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης, την οποία δεν φαίνεται να επιτείνει η συστηµατική λήψη αντιυπερτασικής αγωγής. Για την αντιµετώπιση των επεισοδίων υπότασης, που προκύπτουν στη διάρκεια του αποκλεισµού, δεν διαπιστώνεται σηµαντική διαφοροποίηση των απαιτήσεων χορήγησης εφεδρίνης µεταξύ των δύο τοπικών αναισθητικών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Meyhoff CS, Hesselbjerg L, Koscielniak- Nielsen Z, et al. Biphasic cardiac output changes during onset of spinal anaesthesia in elderly patients. European Journal of Anaesthesiology 2007; 24: Juelsgaard P, Sand NPR, Felsby S, et al. Perioperative myocardial ischaemia in patients undergoing surgery for fractured hip randomized to incremental spinal, single-dose spinal or general anaesthesia. Eur J Anaesthesiol 1998; 15: Rooke GA, Freund PR, Jacobson AF. Hemodynamic response and change in organ blood volume during spinal anesthesia in elderly men with cardiac disease. Anesth Analg 1997; 85: Papagiannopoulou P, Meitanidou M, Georgiadou Th, et al. Colloids vs crystalloids as prehydration regimen before spinal anaesthesia in elderly normotensive and hypertensive patients. The Greek E-Journal of Perioperative Medicine 2006;4: Asehnoune K, Larousse E, Tadie JM, et al. Small-dose bupivacaine-sufentanil prevents cardiac output modifications after spinal anesthesia. Anesth Analg 2005;101 : Mantouvalou M, Ralli S, Arnaoutoglou H, et al. Spinal anesthesia: comparison of plain ropivacaine, bupivacaine and levobupivacaine for lower abdominal surgery. Acta anaesthesiol Belg 2008; 59: Casati A, Putzu M. Bupivacaine, levobupivacaine and ropivacaine: are they clinically different? Best Pract Res Clin Anaesth 2005; 19(2): Priebe HJ. The aged cardiovascular risk patient. B J Anaesth 2000; 85: Minville V, Asehnoune K, Salau S, et al. The effects of spinal anesthesia on

9 31 cerebral blood flow in the very elderly. Anesth Analg 2009; 108: Hartmann B, Junger A, Klasen J, et al. The incidence and risk factors for hypotension after spinal anesthesia induction: An analysis with automated data collection. Anesth Analg 2002; 94: Rosow CE, Levine WC. Drug interactions in Barash PG Clinical Anesthesia 6 th Edition, 2009; Lippincott Williams & Wilkins /Wolters Kluwer. 12. Τuominen M. Bupivacaine spinal anaesthesia. Acta Anaesth Scand 1991; 35: Whiteside JB, Wildsmith JAW. Spinal anaesthesia: an update. Contin Educ Anaesth Crit Care Pain 2005; 5(2): Lee YY, Kee N, Fong SY, et al. The minimum effective local anaesthetic dose of bupivacaine, levobupivacaine and ropivacaine after intrathecal injection in lower limp surgery. Regional Anesthesia & Pain Medicine. 2008; 33(5):p Fettes PDW, Hocking G, Peterson MK, et al. Comparison of plain and hyperbaric solutions of ropivacaine for spinal anesthesia. Br J Anaesth 2005; 94: Chambers WA, Edstrom HH, Scott DB. Effect of baricity on spinal anaesthesia with bupivacaine. Br J Anaesth 1981; 53: Whiteside JB, Burke D, Wildsmith JAW. Comparison of Ropivacaine 0.5% (in glucose 5%) with Bupivacaine 0.5% (in glucose 8%) for spinal anaesthesia for elective surgery. Br J Anaesth 2003; 90: Casati A, Baciarello M. Enantiomeric local anesthetics: Can ropivacaine and levobupivacaine improve our practice? Current Drug Therapy 2006; 1: Kallio H, Snall EVT, Kero MP, et al. A comparison of intrathecal plain solutions containing ropivacaine 20 or 15 mg versus bupivacaine 10 mg. Anesth Analg 2004; 99: K Lee YY, Muchhal, Chan CK. Levobupivacaine versus racemic bupivacaine in spinal anaesthesia for urological surgery. Anaesth Intensive Care 2003; 31: Keywords: subarachnoid blockade, levovupivacaine, ropivacaine, hypertensive patients, elderly, transurethral surgery

10 32 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: Χατζηιωακειµίδης Χαράλαµπος: Αναισθησιολογικό Τµήµα Γ.Ν.Θ «Αγ. ηµήτριος» ιεύθυνση: Ελένης Ζωγράφου 1, 54634, Θεσσαλονίκη Tηλ.:

Σύγκριση της Αποτελεσματικότητας και της Ασφάλειας δύο Μεθόδων Αναρρόφησης των Τραχειοβρογχικών Εκκρίσεων

Σύγκριση της Αποτελεσματικότητας και της Ασφάλειας δύο Μεθόδων Αναρρόφησης των Τραχειοβρογχικών Εκκρίσεων xxxxxxxx ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2009, 48(3): 332 341 NOSILEFTIKI 2009, 48(3): 332 341 Ε Ρ Ε Υ Ν Η Τ Ι Κ Η Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α O R I G I N A L PA P E R Σύγκριση της Αποτελεσματικότητας και της Ασφάλειας δύο Μεθόδων Αναρρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών

Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 57 Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών ΑΜΑΝΙΤΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, ΜΑΪΔΑΤΣΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΖΑΡΑΛΙΔΟΥ ΑΝΝΑ, ΓΟΡΓΙΑΣ ΝΙΚ Ο Σ, ΓΚΙΑΛΑ ΜΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Acta Anaesthesiologica Hellenica

Acta Anaesthesiologica Hellenica Tόμος 44, Tεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2011 ISSN 0376-9399 1999 Όργανο της Eλληνικής Aναισθησιολογικής Eταιρείας Eιδικό Tεύχος Special Issue Περιλήψεις Eργασιών 19o Πανελλήνιο Συνέδριο Aναισθησιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη

Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη 86 Κλινική εφαρµογή των αλγορίθµων παιδοχειρουργικής αναισθησίας. Θεωρία και πράξη Ντρίτσου Βάγια, Αντύπα Έλλη, Χάσου Ελευθερία, Μαδεµλή Αθηνά, Ρέντα Φωτεινή, Κανακούδης Φώτης ABSTRACT Algorithms of paediatric

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΡΩΤΙΔΙΚΗΣ ΕΝΔΑΡΤΗΡΕΚΤΟΜΗΣ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΡΩΤΙΔΙΚΗΣ ΕΝΔΑΡΤΗΡΕΚΤΟΜΗΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΡΩΤΙΔΙΚΗΣ ΕΝΔΑΡΤΗΡΕΚΤΟΜΗΣ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός Επιστηµονικός Συνεργάτης Α' Χ/κής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):116-127 Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης Η υπέρταση στα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Βουγιούκα Καλλιόπη 1, Καπάδοχος Θεόδωρος 2 1. Νοσηλεύτρια ΤΕ 2. Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο (ΟΣΣ) αποτελεί μια από τις πιο συχνές

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Στέλλα Σταμπουλή 1,2, Βασίλειος Κώτσης 2, Χριστίνα Καραγιάννη

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος. Εισαγωγή Ορισµός και διάγνωση Διαγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών

Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών Άρθρο Ανασκόπησης Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Καρδιολογικό Έλεγχο Αθλητών Ασ τ ε ρ ι ο ς Δε λ η γ ι α ν ν η ς 1, Αρ η ς Αν α σ τ α σ α κ η ς 2, Λο ϊ ζ ο ς Αν τ ω ν ι α δ η ς 3, Πα ν α γ ι ω τ η ς Βα

Διαβάστε περισσότερα

Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Παθολoγική Κλινική, Ιατρείο Λιπιδίων και Αρτηριακής Υπέρτασης,

Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Παθολoγική Κλινική, Ιατρείο Λιπιδίων και Αρτηριακής Υπέρτασης, Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Αναστάζια Κεή, 1 Βασίλειος Άθυρος, 2 Εμμανουήλ Γανωτάκης, 3 Ιωάννης Ιωαννίδης, 4 Ελένη Μπιλιανού, 5 Σταύρος Παππάς, 6 Μωυσής Ελισάφ 1 1 Παθολoγική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΛΑΘΩΝ ΑΠΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΛΑΘΩΝ ΑΠΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΛΑΘΩΝ ΑΠΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ)

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση των επιπέδων σεληνίου και χαλκού πλάσματος μεταξύ ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 με και χωρίς στεφανιαία νόσο

Σύγκριση των επιπέδων σεληνίου και χαλκού πλάσματος μεταξύ ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 με και χωρίς στεφανιαία νόσο : 243-252, 2013 Πρωτότυπη εργασία Σύγκριση των επιπέδων σεληνίου και χαλκού πλάσματος μεταξύ ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 με και χωρίς στεφανιαία νόσο A.Κ. Παπαζαφειροπούλου Α. Σωτηρόπουλος Α. Κοκολάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2009 Τόμος 8 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2009. Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2009 Τόμος 8 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2009. Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια Γαβρά Παρασκευή 1, Κατή Μαρία 1, Ηρακλειανού Στέλλα 2 1. Ειδικευόμενη στην Γ Παθολογική κλινική, Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιά 2. Αναπληρώτρια Διευθύντρια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της Λειτουργικής Ικανότητας σε Άτομα Τρίτης Ηλικίας με τη Χρήση Ερωτηματολογίου και με την Εφαρμογή Δοκιμασιών Πεδίου

Αξιολόγηση της Λειτουργικής Ικανότητας σε Άτομα Τρίτης Ηλικίας με τη Χρήση Ερωτηματολογίου και με την Εφαρμογή Δοκιμασιών Πεδίου Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 5 (2), 264 272 Δημοσιεύτηκε: 30 Σεπτεμβρίου 2007 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 5 (2), 264-272 Released: September 30, 2007

Διαβάστε περισσότερα

Th. Nika, 1 S. Stabouli S, 2 K. Kollios, 1 V. Kotsis, 3 F. Papachristou 2

Th. Nika, 1 S. Stabouli S, 2 K. Kollios, 1 V. Kotsis, 3 F. Papachristou 2 Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 5(1):11 15 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 5(1):11 15 Υπέρταση σε παιδιά και εφήβους Επιδημιολογικά δεδομένα και κλινική σημασία Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(4):491-501 Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 Ο διαβήτης τύπου 2 είναι από τα πλέον δαπανηρά χρόνια νοσήματα τόσο για το ίδιο το άτομο όσο και την

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Αυτονομία Νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας

Επαγγελματική Αυτονομία Νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Αναστάσιος Μερκούρης Επαγγελματική Αυτονομία Νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας Ονοματεπώνυμο: Σταυρούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012

ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012 Ευρωπαϊκής µελέτη της θεραπευτικής υποθερµία (32-35 C) για µείωση της ενδοκράνιας πίεσης µετά από τραυµατική κρανιοεγκεφαλική κάκωση. ΜΕΛΕΤΗ Eurotherm3235 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΚ ΟΣΗ 8, 9 Μαΐου 2012 Ανώτερος Ερευνητικός

Διαβάστε περισσότερα

Οξύ Πνευμονικό Οίδημα

Οξύ Πνευμονικό Οίδημα ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 139 Οξύ Πνευμονικό Οίδημα ΦΩΤΕΙΝΗ ΒΕΡΟΝΙΚΗ Γενικά Το οξύ πνευμονικό οίδημα συνιστά μία άμεση απειλή για τη ζωή και αποτελεί μία από τις δραματικότερες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

O ρόλος των ορμονικών αλλαγών στην επαγόμενη από αρτηριακή υπέρταση αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου*

O ρόλος των ορμονικών αλλαγών στην επαγόμενη από αρτηριακή υπέρταση αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου* Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 37-49, 2012 ανασκoπηση O ρόλος των ορμονικών αλλαγών στην επαγόμενη από αρτηριακή υπέρταση αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου* Α. Κοτρότσου 1 Ι. Μουρούζης 1,2 Δ. Παπαδόπουλος 1 Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση του ρόλου των νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας

Διερεύνηση του ρόλου των νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 ΕΡΕΥΝΑ ORIGINAL PAPER Διερεύνηση του ρόλου των νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας Αδάμου Ευθαλία 1, Γιακουμιδάκης Κωνσταντίνος 2, Καδδά Όλγα 3, Αργυρίου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων

Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Βασικές αρχές συγγραφής ερευνητικών άρθρων 1. Εισαγωγή 2. Δομή των ερευνητικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2

Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2 : 85-96, 2013 Ανασκόπηση Aντλίες συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης: η επίδραση της χρήσης του οδηγού δόσης ινσουλίνης στον μεταβολικό έλεγχο ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 Π. Γιαννουλάκη 1

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος και κατάθλιψη σε οµάδα ηλικιωµένων ατόµων στην κοινότητα

Άγχος και κατάθλιψη σε οµάδα ηλικιωµένων ατόµων στην κοινότητα Interscientific Health Care (2009) Vol 1, Issue 2, 61-66 Άγχος και κατάθλιψη σε οµάδα ηλικιωµένων ατόµων στην κοινότητα Ρούπα Ζ., 1 Τάτσιου Ι., 2 Τσικληταρά Ά., 3 Κουλούρη Α., 4 Νίκας Μ., 5 Μπισκίνη Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο θεωρητικών γνώσεων ειδικευμένων καρδιολόγων και αναισθησιολόγων στην Βασική και Εξειδικευμένη Υποστήριξη της Ζωής

Επίπεδο θεωρητικών γνώσεων ειδικευμένων καρδιολόγων και αναισθησιολόγων στην Βασική και Εξειδικευμένη Υποστήριξη της Ζωής Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Επίπεδο θεωρητικών γνώσεων ειδικευμένων καρδιολόγων και αναισθησιολόγων στην Βασική και Εξειδικευμένη Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ. Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ. Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ Παναγιώτης Ε. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής ΠαΓΝΗ Βασίλειος Π. Βασιλικός, Αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη εμφάνισης κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία σε κλειστή και ανοιχτή δομή φροντίδας ηλικιωμένων με την κλίμακα Hamilton

Συγκριτική μελέτη εμφάνισης κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία σε κλειστή και ανοιχτή δομή φροντίδας ηλικιωμένων με την κλίμακα Hamilton Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΕΡΕΥΝΑ_ Συγκριτική μελέτη εμφάνισης κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία σε κλειστή και ανοιχτή δομή φροντίδας ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα