Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας"

Transcript

1 Ερευνητική Εργασία EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2008,19(4): Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Ι. Αναγνωστόπουλος Η. Ζιντζαράς 1 Ι. Αλεξίου Α. Παπαθανασίου 1 Ε. Ντάβας Α. Κουτρούμπας Γ. Μπαρούτα Λ. Ι. Σακκάς Ρευματολογική Κλινική και 1 Εργαστήριο Βιομαθηματικών, Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι χρόνιες αρθρίτιδες, εκτός από τη βλάβη στις αρθρώσεις, μπορεί να έχουν επίδραση και στην καρδιαγγειακή νόσο με συνοδό νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός της παρούσας προοπτικής διαξονικής μελέτης είναι ο προσδιορισμός του επιπολασμού της χρόνιας αρθρίτιδας στην κεντρική Ελλάδα. Τυχαίο πληθυσμιακό δείγμα ενηλίκων του νομού Μαγνησίας επιλέχθηκε από τους εκλογικούς καταλόγους. Σε άτομα (2% του πληθυσμού) στάλθηκε επιστολή με ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση πιθανής ύπαρξης αρθρίτιδας ρευματικής αιτιολογίας και επιστρεφόμενος φάκελος. Τα άτομα με θετικές απαντήσεις (1.705 άτομα, 48,3% του δείγματος) κλήθηκαν για λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, εργαστηριακό και ακτινολογικό έλεγχο, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση από ρευματολόγο. Για την ταξινόμηση των διαφόρων μορφών αρθρίτιδας χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας. Συνολικά βρέθηκαν 10 ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα (ΡΑ) (επιπολασμός=0,58%, 95% διάστημα αξιοπιστίας CI=0,32-0,87), 5 ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλιτιδα (ΑΣ) (επιπολασμός=0,29%, 95% CI=0,28-0,94), 6 ασθενείς με ψωριασική αρθρίτιδα (ΨΑ) (επιπολασμός=0,35%, 95% CI=0,33-1,13), 81 ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα (ΟΥΑ) (επιπολασμός=4,75%, 95% CI=4,41-5,13) και 304 ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) (επιπολασμός=17,82%, 95% CI=16,50-19,34). Η ΟΑ ήταν η συχνότερη χρόνια αρθρίτιδα και η ΟΥΑ η συχνότερη φλεγμονώδης αρθρίτιδα στην κεντρική Ελλάδα. Στις ηλικίες κάτω των 40 ετών, ο επιπολασμός της ΟΥΑ ήταν 0,0%, ενώ στις ηλικίες ετών ήταν 5,3% και 9,6% στις ηλικίες άνω των 65 ετών. Ο επιπολασμός της ΟΑ ήταν 0,2% στα κάτω των 40 ετών άτομα, 18,4% στις ηλικίες ετών και 39,7% σε άτομα 318

2 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς άνω των 65 ετών. Με ανάλυση πολυμεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, η ΟΥΑ σχετίστηκε με το άρρεν φύλο, την αρτηριακή υπέρταση και το σακχαρώδη διαβήτη, ενώ η ΟΑ σχετίστηκε θετικά με το γυναικείο φύλο, την αρτηριακή υπέρταση και τη μεγάλη ηλικία και αρνητικά με το κάπνισμα και τη χρήση αλκοόλ. Ελληνική Ρευματολογία 2008, 19(4): Όροι Ευρετηρίου: χρόνια αρθρίτιδα, επιπολασμός, κεντρική Ελλάδα, προοπτική διαξονική μελέτη, ρευματοειδής αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλιτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ρευματικές παθήσεις που εκδηλώνονται ως χρόνια αρθρίτιδα είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ), η ουρική αρθρίτιδα (ΟΥΑ), η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ), οι φλεγμονώδεις σπονδυλαρθροπάθειες (ΣπΑ), όπως η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (ΑΣ), η ψωριασική σπονδυλαρθρίτιδα (ΨΑ), η αντιδραστική αρθρίτιδα, η αρθρίτιδα σχετιζόμενη με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και η αδιαφοροποίητη αρθρίτιδα. Η χρόνια αρθρίτιδα, ανάλογα με την ένταση της φλεγμονής και το βαθμό της βλάβης που προκαλεί στις αρθρώσεις, οδηγεί σε μείωση της λειτουργικότητας των αρθρώσεων και αναπηρία των ασθενών. Λόγω της προσβολής και άλλων οργάνων και συστημάτων, η χρόνια αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσει περαιτέρω τη νοσηρότητα και θνησιμότητα των ασθενών, όπως π.χ. με την αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου στη ΡΑ 1,2 ή την αύξηση του μεταβολικού συνδρόμου και του συνοδού κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου στην ΟΥΑ 3. Τα τελευταία χρόνια στη ΡΑ και στις ΣπΑ έχουν εισαχθεί θεραπείες με μεγάλη αποτελεσματικότητα, αλλά με υψηλό κόστος. Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητη η γνώση του ακριβούς επιπολασμού της χρόνιας αρθρίτιδας για την εκτίμηση του κόστους θεραπείας, της απώλειας χρόνου εργασίας και του προβλεπόμενου κόστους αναπηρίας, καθώς και για το σχεδιασμό, σε Εθνικό επίπεδο, της στρατηγικής κατά των ρευματικών νοσημάτων 4,5,6. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εκτιμηθεί ο επιπολασμός (prevalence), στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας, των ρευματικών νοσημάτων που έχουν ως κύρια εκδήλωση αρθρίτιδα. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Επιλέχθηκε ο νομός Μαγνησίας επειδή είναι αντιπροσωπευτικός της σύνθεσης του Ελληνικού πληθυσμού, με αστικές, αγροτικές, ορεινές, πεδινές και νησιωτικές περιοχές, αλλά και των επαγγελμάτων, όπως γεωργοί, αλιείς, εργάτες εργοστασίων και δημόσιοι υπάλληλοι. Με βάση τους εκλογικούς καταλόγους του 2001 και το γεωγραφικό του χάρτη, ο νομός Μαγνησίας, με 26 δήμους, διαιρέθηκε σε 4 περιοχές: α) αστικές με εγγεγραμμένους κατοίκους (62,7%), β) αγροτικές με (20,5%), γ) νησιωτικές με (7,9%) και δ) ορεινές με (9,5%) εγγεγραμμένους κατοίκους. Το δείγμα πληθυσμού που καθορίσθηκε προς ανάλυση ήταν το 2% του κάθε πληθυσμού (3.528 άτομα) και διαμορφώθηκε ως εξής: α) αστικές περιοχές άτομα, β) αγροτικές περιοχές-723 άτομα, γ) ορεινές περιοχές-335 άτομα και δ) νησιωτικές περιοχές-254 άτομα. Τα άτομα επιλέχθηκαν τυχαία από τους ανωτέρω πληθυσμούς και ως εξής: από την αλφαβητική σειρά των ατόμων των αστικών περιοχών, επιλέχθηκε το νούμερο 50 και τυχαία ο αριθμός 8 από το 1 ως το 50. Έτσι, το 1ο άτομο ήταν το 8, το 2ο άτομο ήταν το 50x2+8=108, το 3ο άτομο ήταν το 50x3+8=158 κ.λπ. Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε και για τις άλλες περιοχές. Στα άτομα αυτά στάλθηκε επιστολή με ερωτηματολόγια και προπληρωμένος επιστρεφόμενος φάκελος. Όταν επέστρεφε ο φάκελος με ένδειξη άγνωστης διαμονής ή αποδημίας, επιλέχθηκαν με την ίδια τακτική νέα άτομα για αναπλήρωση. Συνολικά 319

3 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 1. Κριτήρια ταξινόμησης της ρευματοειδούς αρθρίτιδας του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας 1. Πρωϊνή δυσκαμψία διάρκειας τουλάχιστον 1 ώρας 2. Αρθρίτιδα με διόγκωση ταυτόχρονα σε 3 ή περισσότερες αρθρώσεις 3. Αρθρίτιδα με διόγκωση στις άκρες χείρες 4. Συμμετρική αρθρίτιδα 5. Ρευματικά οζίδια 6. Ρευματοειδής παράγοντας 7. Ακτινολογικές αλλοιώσεις με διαβρώσεις στις αρθρώσεις καρπού και άκρων χειρών Ο ασθενής έχει ΡΑ εάν υπάρχουν τουλάχιστον 4 από τα 7 κριτήρια. στάλθηκαν επιστολές. Για τη διάγνωση της ΡΑ χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια του 1987 του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας (ACR) (Πίνακας 1) 7. Για τη διάγνωση των σπονδυλαρθρίτιδων χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ομάδας μελέτης Σπονδυλαρθροπάθειας (ESSG) (Πίνακας 2) 8. Για τη διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας (Πίνακας 3) 9 και της ΟΑ άκρων χειρών, γόνατος και ισχίου χρησιμοποιήθηκαν τα αντίστοιχα κριτήρια του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας (Πίνακας 4) Άλλα στοιχεία των ερωτηματολόγιων ήταν η ηλικία, το φύλο, η χρήση αλκοόλ, το κάπνισμα, η κατοικία, η ύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης και σακχαρώδους διαβήτη και η παρουσία οικονομικών προβλημάτων. Η στατιστική ανάλυση έγινε με το πρόγραμμα SPSS v Κατηγορηματικές παράμετροι συγκρίθηκαν με το ακριβές τεστ Fisher ή με το Pearson χ 2 -τεστ. Συσχετίσεις μεταξύ νόσου και νοσηρών καταστάσεων ή παραγόντων κινδύνου αναλύθηκαν με μονομεταβλητή (univariate) και πολυμεταβλητή (multivariate) λογιστική εξάρτηση (logistic regression). Οι συσχετίσεις εκφράσθηκαν ως μη προσαρμοσμένη ή προσαρμοσμένη αναλογία πιθανοτήτων (odds ratio, OR) με 95% διάστημα αξιοπιστίας (confidence interval, CI). Το αποτέλεσμα ήταν στατιστικά σημαντικό όταν p<0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Συνολικά λάβαμε απαντήσεις (ποσοστό 1,23 % του πληθυσμού). Από αυτές, οι 473 ε- πεστράφησαν ως «άγνωστος παραλήπτης», ενώ (48,3% του δείγματος, 0,97% του πληθυσμού) περιείχαν συμπληρωμένα τα ερωτηματολόγια. Τετρακόσια είκοσι (420) άτομα (24,62 %) ανέφεραν ότι είχαν ένα από τα νοσήματα του ερωτηματολογίου. Από αυτά, 48 είχαν διάγνωση και θεραπεία από Πανεπιστημιακές Ρευματολογικές κλινικές, 63 από Νοσοκομεία με Ρευματολογικά τμήματα, και 36 από Ιδιώτες Ρευματολόγους. Η διάγνωση όλων των ασθενών (147) επιβεβαιώθηκε από Ρευματολόγο (ΙΑ). Συνολικά βρέθηκαν 10 ασθενείς με ΡΑ (0,58%, 95% CI=0,32-0,87, όπου γυναίκες:άνδρες 4:1), 5 ασθενείς με ΑΣ (0,29%, 95% CI=0,28-0,94), 6 ασθενείς με ΨΑ (0,35%, 95% CI=0,33-1,13), 81 ασθενείς με ΟΥΑ (4,75%, 95% CI=4,41-5,13) και 304 ασθενείς με ΟΑ (17,82%, 95% CI=16,50-19,34). Η συχνότητα της ΟΥΑ στις ηλικίες <40 ετών ήταν 0,0%, στην ηλικία των ετών 5,3% και στις ηλικίες >65 ετών 9,6%. Με ανάλυση μονομεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που έδειξαν συσχέτιση με την ΟΥΑ ήταν το ανδρικό φύλο (ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου), η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, το κάπνισμα, η χρήση αλκοόλ και η χειρωνακτική εργασία. Με ανάλυση πολυμεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που έδειξαν συσχέτιση με την ΟΥΑ ήταν το ανδρικό φύλο, η αρτηριακή υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης (Πίνακας 5). Ο επιπολασμός της ΟΑ ήταν 0,2% στις ηλικίες <40 ετών, 18,4% μεταξύ ετών και 39,7% στις ηλικίες >65 ετών. Με ανάλυση μονοπαραγοντικής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που συσχετίσθηκαν με ΟΑ ήταν το γυναικείο φύλο, η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η μεγάλη ηλικία, η διαμονή σε νησί και τα οικο- 320

4 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς Πίνακας 2. Κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ομάδας μελέτης σπονδυλαρθροπάθειας Φλεγμονώδες σπονδυλικό άλγος ή Υμενίτιδα ΚΑΙ 1. Θετικό οικογενειακό ιστορικό 2. Ψωρίαση 3. Φλεγμονώδης εντερική νόσος 4. Εναλλασσόμενο άλγος γλουτών 5. Ενθεσοπάθεια 6. Ιερολαγονίτιδα Ευαισθησία 86%, ειδικότητα 87% νομικά προβλήματα. Αρνητική συσχέτιση είχαν το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ. Με ανάλυση πολυπαραγοντικής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που συσχετίσθηκαν με την ΟΑ ήταν το γυναικείο φύλο, η αρτηριακή υπέρταση, η μεγάλη ηλικία, ενώ το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ είχαν αρνητική συσχέτιση (Πίνακας 6). ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ο επιπολασμός της ΡΑ στους Καυκάσιους των αναπτυγμένων χωρών (ΗΠΑ, Ευρώπη) κυμαίνεται στο 0,5-1,1% 13. Στις ΗΠΑ, αυξάνει με την ηλικία έως τα 70 έτη και μετά παραμένει σταθερός. Η συχνότητα της ΡA μειώθηκε, στη δεκαετία , από 1,1% σε 0,85%, σύμφωνα με μελέτες στο Rochester της Minnesota των ΗΠΑ 14,15. Στους αυτόχθονες Ινδιάνους των ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΡΑ υπολογίζεται σε 5,3-6% 13. Στην Αργεντινή, ο επιπολασμός της ΡΑ βρέθηκε 0,2% σε αναδρομική μελέτη του Η ΡΑ ήταν σπανιότερη στους μαύρους της Καραϊβικής (0,3%), σε σχέση με τους λευκούς (0,8%), σε έ- ρευνα με ερωτηματολόγια και επακόλουθη κλινική εξέταση που έγινε στο Manchester της Αγγλίας μεταξύ Σε αντίστοιχη έρευνα με ερωτηματολόγια (3.928 άτομα) και αναδρομή σε ιατρικά αρχεία στο Halmstad της Σουηδίας, ο επιπολασμός της ΡΑ ήταν 0,51% 18. Στην Ουγγαρία, Πίνακας 3. Κριτήρια της ουρικής αρθρίτιδας Παρουσία χαρακτηριστικών κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου στο αρθρικό υγρό ή σε τόφο με ανάλυση σε μικροσκόπιο πολωμένου φωτός ή 6 από τα ακόλουθα 12 κριτήρια: 1. Περισσότερες από μία προσβολές οξείας αρθρίτιδας 2. Ανάπτυξη του μεγίστου της φλεγμονής εντός μιας ημέρας 3. Μονοαρθρίτιδα 4. Ερυθρότητα της άρθρωσης 5. Επώδυνη ή διογκωμένη η 1η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση 6. Ετερόπλευρη προσβολή της 1ης μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης 7. Ετερόπλευρη προσβολή των αρθρώσεων του ταρσού 8. Υποπτος τόφος 9. Υπερουριχαιμία 10. Ασύμμετρη διόγκωση μιας άρθρωσης (ακτινογραφικά) 11. Υποφλοιώδεις κύστεις χωρίς διαβρώσεις (ακτινογραφικά) 12. Αρνητική καλλιέργεια αρθρικού υγρού κατά τη διάρκεια της αρθρίτιδας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα ατόμων ηλικίας ετών, υπολογίστηκε στο 0,37% (0,23% στους άνδρες και 0,48% στις γυναίκες) 19, ενώ σε χώρες της νότιας Ευρώπης είναι 0,5-1%. Στην Ισπανία, ο επιπολασμός υπολογίστηκε σε 0,3-0,5% του αστικού και αγροτικού πληθυσμού και αναλογία γυναικών:ανδρών 4:1 20. Στην Ιταλία, σε έρευνα πληθυσμού ατόμων με ερωτηματολόγια και ιατρικούς φακέλους, ο επιπολασμός της ΡΑ ήταν 0,33% (0,13 % στους άνδρες και 0,51% στις γυναίκες) το Στη μελέτη μας στο νομό Μαγνησίας, ο επιπολασμός της ΡΑ υπολογίστηκε σε 0,58% και είναι μεταξύ του ποσοστού (0,35%) που βρέθηκε σε αναδρομική μελέτη 22 και του ποσοστού (0,68%) διαξονικής μελέτης από την Ελλάδα 23. Τέλος, στην Κίνα, η ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά 321

5 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 4. Κριτήρια της οστεοαρθρίτιδας άκρων χειρών του γόνατος και του ισχίου του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας Κριτήρια ΟΑ άκρων χειρών: Αλγος ή δυσκαμψία άκρων χειρών ΚΑΙ 3 ή 4 από τα ακόλουθα: - Σκληρή διόγκωση σε 2 ή περισσότερες από τις 10 επιλεγμένες αρθρώσεις (δηλ. η 2η και η 3η άπω μεσοφαλαγγική, η 2η και η 3η εγγύς μεσοφαλαγγική και η 1η μετακαρπιοφαλαγγική άρθρωση και των δύο χεριών) - Σκληρή διόγκωση (όζοι Heberden) σε 2 άπω μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις - Λιγότερες από 3 διογκωμένες μετακαρπιοφαλαγγικές αρθρώσεις - Παραμόρφωση σε 1 από τις 10 επιλεγμένες αρθρώσεις Κριτήρια ΟΑ γόνατος: Αλγος γόνατος ΚΑΙ τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω: - Ηλικία άνω των 50 ετών - Δυσκαμψία γόνατος διάρκειας <30 λεπτά - κριγμός ΚΑΙ ακτινογραφικά οστεόφυτα Ευαισθησία 91%, ειδικότητα 86% - Κριτήρια ΟΑ ισχίου Αλγος ισχίου και τουλάχιστον 2 από τα ακόλουθα: - ΤΚΕ <20mm την πρώτη ώρα - ακτινογραφική παρουσία οστεόφυτων - ακτινογραφική στένωση του μεσαρθρίου διαστήματος Ευαισθησία 91%, ειδικότητα 89% το διάστημα , έδειξε συχνότητα ΡΑ μεταξύ 0,20-0,93% 24. Ο επιπολασμός της ΑΣ ποικίλλει ανάλογα με τη συχνότητα του HLA-B27 στο γενικό πληθυσμό. Έτσι, κυμαίνεται από 0,1% σε μαύρους της Αφρικής και Εσκιμώους που έχουν χαμηλή συχνότητα του HLA-B27, σε 0,5%-1% στους λευκούς της Αγγλίας και των ΗΠΑ, έως και 6,0% στους ιθαγενείς Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής (π.χ. Haida του Καναδά) 25. Στο Rochester της Minnesota των ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΑΣ σε άτομα Καυκάσιας φυλής ήταν 0,13% (στους άνδρες 0,2% και στις γυναίκες 0,07%) το ,26. Ο επιπολασμός της ΑΣ στους λευκούς Ευρωπαίους και στους Ασιάτες της άπω Ανατολής ποικίλλει από 0,03% έως 0,9% 15. Σε αναδρομική έρευνα μεγάλης χρονικής διάρκειας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Β. Νορβηγίας, ο επιπολασμός της ΑΣ βρέθηκε 0,04% το 1970, 0,10% το 1980 και 0,21% το Ο επιπολασμός βαριάς ή μέτριας ιερολαγονίτιδας, σε έρευνα του Κέντρου Εξέτασης και Ερευνών του Εθνικού Συστήματος Υγείας και Τροφίμων των ΗΠΑ (NHANES) με συνέντευξη και εξετάσεις (ακτινογραφίες, κλινική εξέταση και εργαστηριακός έλεγχος), έδειξε ότι ήταν 0,73% σε άνδρες ηλικίας ετών και 0,30% σε γυναίκες ηλικίας ετών 28. Στην κεντρική Ιταλία, σε έρευνα με ερωτηματολόγιο, ιατρικούς φακέλους και κλινική εξέταση, ο επιπολασμός της ΑΣ βρέθηκε να είναι 0,37 % 29, ενώ στη βορειοδυτική Ελλάδα, σε μελέτη από φακέλους ασθενών Νοσοκομείων και Ιδιωτικών Ιατρείων κατά την περίοδο ήταν 0,03%, σύμφωνα με τα κριτήρια CASPAR 30. Περιφερική αρθρίτιδα είχε το 35,9%, εξωαρθρικές εκδηλώσεις το 13,3%, ενώ HLA B-27 βρέθηκε στο 80,5% των ασθενών 30. Σε μια άλλη ελληνική μελέτη του 2002, ο επιπολασμός της ΑΣ στους ενήλικες βρέθηκε στο 0,24%, με αναλογία ανδρών:γυναικών 5,5:1, ενώ ο επιπολασμός των ΣπΑ, συνολικά, βρέθηκε να είναι 0,49% 31. Στη δική μας μελέτη, ο επιπολασμός της ΑΣ υπολογίστηκε σε 0,29%. Στη Σμύρνη της Τουρκίας, ο επιπολασμός της ΑΣ στους ενήλικες ήταν 0,49% και των σπονδυλαρθρίτιδων συνολικά ήταν 1,05% 32, ενώ στην Κίνα, ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά το διάστημα , έδειξε συχνότητα της ΑΣ 0,20%-0,54% 24. Ο επιπολασμός της ΨΑ στις ΗΠΑ είναι 0,1%, όπως προκύπτει από έρευνα με ιατρικά αρχεία στην επαρχία Olmsted της Minnesota των ΗΠΑ, 322

6 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς Πίνακας 5. Καταστάσεις που αναλύθηκαν για συσχέτιση με την ουρική αρθρίτιδα Κατάσταση Μη προσαρμοσμένο OR Τιμή P Προσαρμοσμένο OR (95%CI) (95%CI) Ανδρικό φύλο 33,9 (10,6-107,9) <0,01 25,9 (7,8-85,7) Υπέρταση 3,5 (2,2-5, 5) <0,01 2,8 (1,6-4,7) Σ. διαβήτης 3,0 (1,7-5,2) <0,01 2,6 (1,4-5,1) Αλκοόλ 3,4 (2,1-5,5) <0,01 1,6 (0,8-3,3) Κάπνισμα 2,6 (1,6-4,1) <0,01 1,0 (0,5-2,0) Χειρωνακτική εργασία 1,7 (1,0-2,7) 0,04 1,0 (0,6-1,7) Οικονομικά προβλήματα 0,8 (0,5-1,3) 0,4 0,8 (0,5-1,4) το ,33. Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τυχαίο δείγμα πληθυσμού ατόμων στις ΗΠΑ, η συχνότητα της ψωρίασης υπολογίστηκε σε 2,2% και της ΨΑ σε 0,25% 34. Η συχνότητα της ΨΑ σε άτομα με ψωρίαση ήταν 11% 34. Στην Ισλανδία, μια μελέτη από νοσοκομειακά αρχεία έδειξε ότι η συχνότητα ΨΑ στους ενήλικες είναι 0,14%, με αναλογία ανδρών:γυναικών 2:1 35, ενώ στη Δυτική Νορβηγία, σε μελέτη πληθυσμού κατοίκων, οι ιατρικοί φάκελοι ρευματολογικών κέντρων της περιόδου έδειξαν επιπολασμό 0,19% 36. Στη Δανία, μελέτη διδύμων με ερωτηματολόγια, κλινική εξέταση και εξέταση ιατρικών φακέλων έδειξε επιπολασμό ΨΑ 0,15%, σύμφωνα με τα κριτήρια Moll και Wright και 0,14%, σύμφωνα με τα κριτήρια CASPAR 37. Στην Αncona της κεντρικής Ιταλίας, μελέτη με ερωτηματολόγια και επακόλουθη εξέταση έδειξε επιπολασμό της ΣπΑ 1,1%, της ΨΑ 0,42 %, της ΑΣ 0,37 %, το 2007, και επιπολασμό για κάθε μια από τις αδιαφοροποίητη, αντιδραστική αρθρίτιδα ή εντεροπαθητική αρθρίτιδα στο 0,09% 29. Στη μελέτη μας, ο επιπολασμός της ΨΑ βρέθηκε λίγο υψηλότερος από εκείνον της ελληνικής μελέτης ESORDIG που ήταν 0,17% 31. Στην Κίνα, ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά το διάστημα , έδειξε συχνότητα της ΨΑ μεταξύ 0,01-0,1% 24. Η ΟΥΑ προκαλείται από υπερουριχαιμία, λόγω αυξημένης παραγωγής του ουρικού οξέος ή ελαττωμένης αποβολής του από τους νεφρούς. Δίαιτα πλούσια σε πουρίνες, καθώς και φάρμακα που εμποδίζουν τη νεφρική αποβολή του ουρικού οξέος, όπως τα διουρητικά, συσχετίζονται με ΟΥΑ 38. Έχει βρεθεί ότι πολυμορφισμοί του γονιδίου του μεταφορέα (transporter) του ουρικού SLC2A9 του νεφρικού σωληναρίου συσχετίζονται με την ΟΥΑ 39,40. Η ΟΥΑ παρουσιάζει ενδιαφέρον, όχι μόνο για την αρθρίτιδα, αλλά και για το συσχετιζόμενο με αυτή μεταβολικό σύνδρομο (σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη) και τη συνοδό νοσηρότητα και θνησιμότητα από καρδιαγγειακή νόσο 3. Ο επιπολασμός της ΟΥΑ αυξάνει με την ηλικία, είναι υψηλότερος στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες και παρουσιάζει διαρκή αύξηση. Στην ηλικιακή ομάδα άνω των 75 ετών, στις ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΟΥΑ αυξήθηκε από 2,1% το 1990, σε 4,1% το Μόνο στους άνδρες, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 2,5% και 6,4% 41. Στην επισκόπηση της Εξέτασης της Εθνικής Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (National Health and Nutrition Examination Survey, NHANES III), μεταξύ , η μεγαλύτερη συχνότητα, 8,0%, (άνδρες 11,6%, γυναίκες 5,2%) βρέθηκε στις ηλικίες ετών 42,43. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα επιδημιολογικά στοιχεία προέρχονται από τα αρχεία των Γενικών Ιατρών και εμφανίζουν συχνότητα ΟΥΑ 0,3% το 1970, και 0,95% στη δεκαετία του Στη δεκαετία του 1990, 323

7 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 6. Καταστάσεις που αναλύθηκαν για συσχέτιση με την οστεοαρθρίτιδα. Κατάσταση Μη προσαρμοσμένο OR Τιμή P Προσαρμοσμένο OR (95%CI) (95%CI) Ανδρικό φύλο 0,4 (0,3-0,5) <0,01 0,4 (0,3-0,6) Νησιώτης 1,5 (1,1-2,1) 0,03 1,2 (0,8-1,7) Αλκοόλ 0,4 (0,3-0,5) <0,01 0,8 (0,5-1,3) Κάπνισμα 0,3 (0,2-0,5) <0,01 0,7 (0,4-1,0) Χειρωνακτική εργασία 0, 6 (0,5-0, 9) 0,006 1,0 (0,7-1,5) Σ. διαβήτης 2,0 (1,4-2,9) <0,01 0,7 (0,5-1,1) Υπέρταση 4,0 (3,1-5,2) <0,01 2,1 (1,6-2,9) Οικονομικά προβλήματα 1,4 (1,0-1,7) 0,02 1,3 (1,0-1,8) η συχνότητα παρέμεινε γενικά σταθερή, στο 1,4%, με περίπου 7% στους άνδρες άνω των 65 ετών και το ίδιο ποσοστό διατηρήθηκε μεταξύ ,46. Στην Κίνα, ο επιπολασμός της ΟΥΑ διαφέρει ανάλογα με την περιοχή. Σε Ταϊβανέζους ιθαγενείς (aborigines) είναι 11,7%, ενώ σε Ταϊβανέζους 3,0% 47. Στη μελέτη μας, η εκτίμηση του επιπολασμού της ΟΥΑ στις γυναίκες είναι περίπου ίση με αυτή που βρέθηκε στο γενικό ελληνικό πληθυσμό πριν λίγα χρόνια από τους Ανδριανάκο και συν 31. Στους άνδρες, η συχνότητα φαίνεται να είναι αυξημένη και αυτό μπορεί να εξηγηθεί από τη σχετικά μεγάλη ηλικία των ασθενών μας, τις διαιτητικές συνήθειες και τον τρόπο ζωής τους, καθώς στην περιοχή μελέτης (νομός Μαγνησίας) οι άνδρες καταναλώνουν πολλά θαλασσινά και οινοπνευματώδη. Οι επιδημιολογικές μελέτες της ΟΑ έχουν ενδογενή μειονεκτήματα εξαιτίας της έλλειψης συσχέτισης μεταξύ των ακτινολογικών ευρημάτων και των συμπτωμάτων της ΟΑ, κάτι που μπορεί να υποεκτιμήσει τη συχνότητά της. Γενικά, ο επιπολασμός της γενικευμένης ΟΑ εμφανίζει συσχέτιση με την ηλικία και είναι συχνότερη στις γυναίκες στις μεγάλες ηλικίες. Ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ άκρων χειρών που επιβεβαιώθηκε με ακτινογραφία, στη μελέτη Framingham της Μασαχουσέτης των ΗΠΑ, ήταν 6,8% (3,8% στους άνδρες, 9,2% στις γυναίκες), ενώ στις ηλικίες άνω των 71 ετών ήταν 13,4% στους άνδρες και 26,2% στις γυναίκες 48. Στα άτομα της μελέτης Framingham, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος ήταν 4,9%, ενώ στις ηλικίες κάτω των 45 ετών ήταν 6,7% (5,9% στους άνδρες, 7,2% στις γυναίκες) 49. Στη μελέτη NHANES III, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος στις ηλικίες άνω των 60 ετών ήταν 12,1% (10,0% στους άνδρες και 13,6% στις γυναίκες), ενώ στη μελέτη της επαρχίας Johnston της βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, στις ηλικίες άνω των 45 ετών, ήταν 16,7% (13,5% στους άνδρες και 18,7% στις γυναίκες) 50,51. Στην ίδια επαρχία, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ ισχίων ήταν 9,2% (8,7% σε άνδρες και 9,3% σε γυναίκες) 43. Στην British Columbia του Καναδά, χρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων από κέντρα υγείας και νοσοκομεία, κατά τα έτη , βρέθηκε ότι ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ το 2001 ήταν 10% στις ηλικίες ετών και αύξανε με την ηλικία, έτσι ώστε στην ηλικία των 70 ετών, το 32% των ανδρών και το 40% των γυναικών είχαν ΟΑ 52. Στη Γαλλία, τηλεφωνική επικοινωνία με τυχαία άτομα έδειξε ότι είναι καλή μέθοδος για τη διάγνωση της ΟΑ γονάτων και ισχίων και βρήκε επιπολασμό 7,6% και 5%, αντίστοιχα, στις ηλικίες μεταξύ ετών 53. Στην Ισπανία, η συχνότητα της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος βρέθηκε 10,2% και άκρων χειρών 6,2% 54. Στην Ελλάδα, η συμπτωματική ΟΑ γόνατος σε παλαιότερη μελέτη 324

8 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς ήταν η συχνότερη μορφή ΟΑ, με συχνότητα 6%, ακολουθούμενη από την ΟΑ άκρων χειρών με 2,0% και ισχίου με 0,9% 55. Η ακτινογραφική ΟΑ, οριζόμενη από την παρουσία οστεόφυτων, είναι αρκετά συχνότερη σε σχέση με τη συμπτωματική ΟΑ. Έτσι, στη μελέτη Framingham, ο επιπολασμός της ακτινογραφικής ΟΑ άκρων χειρών ήταν 27,2% (25,9% άνδρες, 28,2% γυναίκες) 48. Η ΟΑ γονάτων σε άτομα άνω των 26 ετών ήταν 13,8% (14,1% άνδρες, 13,7% γυναίκες), ενώ σε άτομα άνω των 45 ετών ήταν 19,2% (18,6% άνδρες, 19,3% γυναίκες) 49. Στην επαρχία Johnston της βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, η ακτινολογική ΟΑ σε άτομα άνω των 45 ετών ήταν 27,8% (24,3% άνδρες, 30,1% γυναίκες) 51. Σε άτομα μεγαλύτερα των 60 ετών, ο επιπολασμός της ακτινολογικής ΟΑ γονάτων στη μελέτη NHANES III ήταν 37,4% (31,2% άνδρες, 42,1% γυναίκες) 50. Ο επιπολασμός της ακτινολογικής ΟΑ ισχίων σε άτομα μεγαλύτερα των 45 ετών, στη μελέτη της επαρχίας Johnston της Βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, ήταν 27% (25,7% άνδρες, 26,9% γυναίκες) 43. Στην Ολλανδία, η ακτινογραφική ΟΑ άκρων χειρών βρέθηκε να προσβάλλει το 67% των γυναικών και το 54,8% των ανδρών ηλικίας μεγαλύτερης των 55 ετών 56. Η μελέτη μας έχει ως αδύναμο σημείο το σχετικά μικρό ποσοστό απαντήσεων. Αυτό, ωστόσο, έχει φανεί και σε άλλες μελέτες και αποδίδεται συχνότερα στην κόπωση των πολιτών από τις συχνές δημοσκοπήσεις και στην επιθετική πολλές φορές διαφήμιση μέσα από το τηλέφωνο ή τα έντυπα. ABSTRACT The prevalence of rheumatic diseases manifested with arthritis in the general population of central Greece Anagnostopoulos I., Zintzaras E. 1, Alexiou I., Papathanasiou A. 1, Davas E., Koutroumpas A., Barouta G., Sakkas L. I. Department of Rheumatology and 1 Biomathematics, Medical School of Thessaly University Chronic arthritis, apart from causing damage to the joints, may have increased cardiovascular incidences with associated morbidity and mortality. The aim of this study is to estimate the prevalence of rheumatic conditions manifested mainly with arthritis. In this prospective cross-sectional study, a random sample of population was selected from polls catalogues of the Prefecture of Magnesia in central Greece. A stamped self-addressed envelope was sent to 3,528 individuals (2% of the population) containing questionnaires queries for arthritis. Individuals with positive answers were called in for clinical examination and evaluation by a rheumatologist to verify the presence of the arthritis and the accurate diagnosis. Diagnosis was based on medical history, clinical examination, blood tests, imaging modalities and the ACR classification criteria. The response rate was 48.3% (1,705 individuals). Ten patients were found to have rheumatoid arthritis (prevalence 0.58%, 95% CI: ), 5 patients with ankylosing spondylitis (prevalence 0.29%, 95% CI: ), 6 patients with psoriatic arthritis (prevalence 0.35%, 95% CI: ), 81 patients with gout (prevalence 4.75%, 95% CI: ) and 304 patients with osteoarthritis (OA) (prevalence 17.82%, 95% CI: ). The prevalence of gout was 0.0% in the less than 40 year-old age group, 5.3% in the year-old age group and 9.6% in the over 65 year-old age group. Multivariate logistic regression analysis showed male sex, hypertension and diabetes mellitus to be associated with gout, whereas OA exhibited a positive association with age, female sex, and hypertension and a negative association with smoking and alcohol. OA is the most frequent form of chronic arthritis and gout is the most frequent inflammatory arthritis in the studied population of central Greece. Gout is associated with male sex, hypertension and diabetes mellitus and OA is associated with age, female sex and hypertension. Hellenic Rheumatology 2008, 19(4): Key Words: Chronic arthritis, prevalence, prospective cross-sectional study, central Greece, rheumatoid 325

9 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας arthritis, ankylosing spondylitis, psoriatic arthritis, gout, osteoarthritis. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Gabriel SE, Crowson CS, O Fallon WM. Comorbidity in arthritis. J Rheumatol 1999; 26: Goodson NJ, Wiles NJ, Lunt M, Barrett EM, Silman AJ, Symmons DPM. Mortality in early inflammatory polyarthritis. Cardiovascular mortality is increased in seropositive patients. Arthritis Rheum 2002; 46: Puig JG, Martinez MA. Hyperuricemia, gout and the metabolic syndrome. Curr Opin Rheumatol 2008; 20: Badley EM, Rasooly J, Webster KG. Relative importance of musculoskeletal disorders as a cause of chronic health problems disability and health care utilization: finding from the 1990 Ontario health survey. J Rheumatol 1994; 21: Badley EM, Tennant A. Impact of disablement, due to rheumatic disorders in a British population: estimates of severity and prevalence from Calderdale rheumatic disablement survey. Ann Rheum Dis 1993; 52: Yelin E, Callahan LF, for the National Arthitis Data Work Group. The economic cost and social and psychological impact of musculoskeletal diseases. Arthritis Rheum 1995; 38: Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, McShane DJ, Fries JF, Cooper NS, et al: The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1988; 31: Dougatos M, van der Linden S, Juhlin R, Huitfeldt B, Amor B, Calin A, et al : The European spondylarthropathy study group preliminary criteria for the classification of spondylarthropathy. Arthritis Rheum 1991; 34: Wallace SL, Robinson H, Masi ET, Decker JL, Mc Carty DJ, Yu TF. Preliminary criteria for the classification of the acute arthritis of primary gout. Arthritis Rheum 1977; 20: Altman R, Alarcon G, Appelrouth D, Bloch D, Borenstein D, Brandt K, et al. The American College of Rheumatology criteria for the classification and reporting of osteoarthritis of the hand. Arthritis Rheum 1990; 33: Altman R, Alarcon G, Appeltouth D, Bloch D, Borenstein D, Brandt K, et al. The American College of Rheumatology criteria for the classification and reporting of osteoarthritis of the hip. Arthritis Rheum 1991; 34: Altman R, Asch E, Bloch, Bole G, Borenstein D, Brandt K, et al. Development of criteria for the classification and reporting of osteoarthritis: classification of osteoarthritis of the knee. Arthritis Rheum 1986; 29: Mac Gregor AJ, Silman AJ. Rheumatoid arthritis and other synovial disorders: classification and epidemiology. In: Hochberg MC, Silman AJ, Smolen JS, Weinblatt ME, Weisman MH, Editors. Rheumatology 3rd ed. Mosby 2003; pp Gabriel SE, Crowson CS, O Fallon WM. The epidemiology of rheumatoid arthritis in Rochester Minnesota, Arthritis Rheum 1999; 42: Helmick CG, Felcon DT, Lawrence RC, Gabriel S, Hirsch R, Kwoh CK et al. Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States. Part I. Arthritis Rheum 2008; 58: Spindler A, Bellomio V, Berman A, Lucero E, Baigorria M, Paz S, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in Tucuman Argentina. J Rheumatol 2002; 29: MacGregor AJ, Riste LK, Hazes JMW, Silman AJ. Low prevalence of rheumatoid arthritis in black Caribbeans compared with whites in inner city Manchester. Ann Rheum Dis 1994; 53: Simonsson M, Bergman S, Jacobsson LTH, Petersson IF, Svensson B. The prevalence of rheumatoid arthritis in Sweden. Scand J Rheumatol 1999; 28: Kiss CG, Lovei C, Suto G, Varju C, Nagy Z, Fuzesi Z, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in the south Transdanubian region of Hungary based on a representative survey of 10,000 inhabitants. J Rheumatol 2005; 32: Carmona L, Villaverde V, Hernandez-Garcia C, Ballina J, Gabriel R, Laffon A, et al. The prevalence of rheumatoid arthritis in the general population of Spain. Rheumatology 2002; 4: Cimmino MA, Parisi M, Moggiana G, Mela GS, Accardo S. Prevalence of rheumatoid arthritis in Italy: the Chiavari study. Ann Rheum Dis 1998; 57: Drosos AA, Alamanos I, Voulgari PV, Psychos DN, Katsaraki A, Papadopoulos I, et al. Epidemiology 326

10 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς of adult rheumatoid arthritis in northwest Greece. J Rheumatol 1997; 24: Andrianakos A, Trontzas P, Christoyiannis F, Kaskani E, Nikolia Z, Tavaniotou E, et al: Prevalence and management of rheumatoid arthritis in the general population of Greece-the ESORDIG study. Rheumatology 2006; 45: Zeng QY, Chen R, Darmawan J, Xiao ZY, Chen SB, Wigley R, et al. Rheumatic diseases in China. Arthritis Res Ther 2008; 10:R Baum J, Ziff M. The rarity of ankylosing spondylitis in the black race. Arthritis Rheum 1971; 14: Carter ET, Mckenna CH, Brian DD, Kurland LT. Epidemiology of ankylosing spondylitis in Rochester, Minnesota, Arthritis Rheum 1979; 22: Backland G, Nossent HC, Gran JT. Incidence and prevalence of ankylosing spondylitis in Northern Norway. Arthritis Rheum 2005; 53: Maurer K. Basic data on arthritis knee, hip and sacroiliac joints in adults ages years. Vital Health Stat 1979; 11: de Angelis R, Salalfi F, Grassi W. Prevalence of spondyloarthropathies in an Italian population sample: a regional community based study. Scand J Rheumatol 2007; 36: Alamanos Y, Papadopoulos NG, Voulgari PV, Karakatsanis A, Siozos C, Drosos AA. Epidemiology of ankylosing spondylitis in northwest Greece, Rheumatology 2004; 43: Andrianakos A, Trontzas P, Christogiannis F, Dantis P, Voudouris C, Georgountzos A, et al. Prevalence of rheumatic diseases in Greece: a cross-sectional population based epidemiological study. The ESORDIG Study. J Rheumatol 2003; 30: Onen F, Akar S, Birlik M, Sari I, Khan MA, Gourier O, et al. Prevalence of ankylosing spondylitis and related spondyloarthritides in an urban area of Izmir, Turkey. J Rheumatol 2008; 35: Shbeeb M, Uramoto KM, Gibson LE, O Fallon WM, Gabriel SE. The epidemiology of psoriatic arthritis in Olmsted County, Minesota, USA, J Rheumatol 2000; 27: Gelfand JM, Gladman DD, Mease PJ, Smith N, Margolis DJ, Nijsten T, et al. Epidemiology of psoriatic arthritis in the population of the United States. J Am Acad Dermatol 2005; 53: Love TJ, Gudbjornsson B, Gudjonsson JE, Valdimarsson H. Psoriatic arthritis in Reykjavik, Iceland: prevalence, demographics, and disease course. J Rheumatol 2007; 34: Madland TM, Apalset EM, Johannessen AE, Rossebo B, Brun JG. Prevalence, disease manifestations, and treatment of psoriatic arthritis in Western Norway. J Rheumatol 2005;32: Pedersen OBV, Svendsen AJ, Ejstrup L, Skytthe A, Junker P. The occurrence of psoriatic arthritis in Denmapk. Ann Rheum Dis 2008; 67: Saag KG, Choi H. Epidemiology, risk factors, and lifestyle modification for gout. Arthritis Res Ther 2006; 8(Suppl 1):S Stark K, Reinhard W, Neureuther K, Wiedmann S, Sedlacek K, Baessler A, et al. Association of common polymorphisms in GLUT9 gene with gout but not with coronary artery disease in a large case-control study. PLoS ONE 2008; 3:e Caulfield MJ, Munroe PB, O Neil D, Witkowska K, Charchar FJ, Doblado M et al. SLC2A9 is a highcapacity urate transporter in humans. PLoSMed 2008; 5: Wallace KL, Riedel AA, Joseph-Ridge N, Wortmann R. Increasing prevalence of gout and hyperuricemia over 10 years among older adults in a managed care population. J Rheumatol 2004; 31: Kramer HM, Curhan G. The association between gout and nephrolithiasis: the National health and Nutrition Examination Survey III, Am J kidney Dis 2002; 40: Lawrence RC, Felson DT, Helmick CG, Arnold LM, Choi H, Deyo RA, et al. Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States. Part II. Arthritis Rheum 2008; 58: Harris CM, Lloyd DCEF, Lewis J. The prevalence and prophylaxis of gout in England. J Clin Epidemiol 1995; 48: Mikuls TR, Farrar JT, Bilker WB, Fernandes S, Schumacher HR Jr, Saag KG. Gout epidemiology: results from the UK general practice research database, Ann Rheum Dis 2005; 64: Annemans L, Spaepen E, Gaskin M, Bonnemaire M, Malier V, Gilbert T, Nuki G. Gout in the UK and Germany: prevalence, co-morbidities and management in general practice Ann Rheum Dis: 2008; 67:

11 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας 47. Nan H, Qiao Q, Dong Y, Gao W, Tang B, Qian R, Tuomilehto J. The prevalence of hyperuricemia in a population of the coastal city of Qingdao, China. J Rheumatol 2006; 33: Ζhang Υ, Niu J, Kelly Hayes M, Chaisson CE, Aliabadi P, Felson DT. Prevalence of symptomatic hand osteoarthritis and its impact on functional status among the elderly. The Framingham study. Am J Epidemiol 2002; 156: Felson DT, Naimatk A, Anderson J, Kazis L, Castelli W, Meenan RF. The prevalence of knee osteoarthritis in the elderly: the Framingham osteoarthritis study. Arthritis Rheum 1987; 30: Dilon CF, Rasch EK, Gu Q, Hirsch R. Prevalence of knee osteoarthritis in the United States:arthritis data from the third National Health and Nutrition Examination Survey J Rheumatol 2006; 33: Jordan JM, Helmick CG, Renner JR, Luta G, Dragomir AD, Woodard J, et al. Prevalence of knee symptoms and radiographic and symptomatic knee osteoarthritis in African Americans and Caucasians; the Johnston county osteoarthritis project. J Rheumatol 2007; 34: Kopec JA, Rahman MM, Berthelot JM, Le Petit C, Aghajanian J, Sayre EE et al. Descriptive epidemiology of osteoarthritis in British Columbia, Canada. J Rheumatol 2007; 34: Roux CH, Saraux A, Mazieres B, Pouchot J, Morvan J, Fautrel B et al. Screening for hip and knee osteoarthrtis in the general population: predictive value of a questionnaire and prevalence estimates. Ann Rheum Dis 2008; 67: Carmona L, Ballina J, Gabriel R, Laffon A et al. The burden of musculoskeletal diseases in the general population of Spain :results from a national survey. Ann Rheum dis 2001; 60: Andrianakos AA, Kontelis LK, Karamitsos DE, Aslanidis SI, Georgountzos AI, Kazialas GO, et al. Prevalence of symptomatic knee, hand, and hip osteoarthritis in Greece. The ESORDIG study. J Rheumatol 2006; 33: Dalaghin S, Bierma-Zeinstra SMA, Ginai AZ, Pols HAP, Hazes JMW, Koes BW. Prevalence and pattern of radiographic hand osteoarthritis and association with pain and disability (the Rotterdam study). Ann Rheum Dis 2005; 64:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Θ. ΜΑΡΚΑΤΣΕΛΗ 1 Π.Β. ΒΟΥΛΓΑΡΗ 1 Ι. ΑΛΑΜΑΝΟΣ 2 Α.Α. ΔΡΟΣΟΣ 1. Ρευματολογική Κλινική, Τομέας Παθολογίας και 2

Ανασκόπηση Θ. ΜΑΡΚΑΤΣΕΛΗ 1 Π.Β. ΒΟΥΛΓΑΡΗ 1 Ι. ΑΛΑΜΑΝΟΣ 2 Α.Α. ΔΡΟΣΟΣ 1. Ρευματολογική Κλινική, Τομέας Παθολογίας και 2 Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(2):138-150 2007,18(2):138-Α Επίπτωση και επιπολασμός της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, βάσει των αναθεωρημένων κριτηρίων του 1987 του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Αθηνά Πυρπασοπούλου Παθολόγος, Επιμελήτρια Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Οροαρνητικές σπονδυλοαρθροπάθειες Ομάδα παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Επείγουσες

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

αρθρίτιδα ποδοκνηµικών οίδηµα µε εντύπωµα διαφορική διάγνωση Κοροβέση Ιωάννα, MD, PhD ειδικευόµενη Παθολογίας Ε Παθολογικής Κλινικής, ΓΝΑ Ευαγγελισµός ιευθυντής: καθ. Αθ. Σκουτέλης 30/11/2011 πριν 3,5

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της δραστηριότητας της ρευματοειδούς αρθρίτιδας στην καθημερινή πράξη

Εκτίμηση της δραστηριότητας της ρευματοειδούς αρθρίτιδας στην καθημερινή πράξη Βραχεία Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(2):151-156 Εκτίμηση της δραστηριότητας της ρευματοειδούς αρθρίτιδας στην καθημερινή πράξη Α. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ Λ.Ι. ΣΑΚΚΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συχνή παρακολούθηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ Ορισμός? Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία συστηματική φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει πολλές αρθρώσεις του σώματος. Η φλεγμονώδης διεργασία προσβάλλει καταρχήν την «επένδυση»

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολασμός των ρευματικών νοσημάτων στην Ελλάδα: Περιγραφική επιδημιολογική μελέτη. Η μελέτη ESORDIG

Επιπολασμός των ρευματικών νοσημάτων στην Ελλάδα: Περιγραφική επιδημιολογική μελέτη. Η μελέτη ESORDIG ΙΑΤΡΙΚΗ 2003;84:18-206 Επιπολασμός των ρευματικών νοσημάτων στην Ελλάδα: Περιγραφική επιδημιολογική μελέτη. Η μελέτη ESORDIG Α. Ανδριανάκος, Π. Τρόντζας, Φ. Χριστογιάννης, Π. Ντάντης, Κ. Βουδούρης, Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σημασία παρονομαστών!!!

Σημασία παρονομαστών!!! Μέτρα συχνότητας νοσημάτων στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών Κρούσματα ιλαράς ανά νομό, Ελλάδα, Σεπτ. 005 - Απρ. 006 Νομός Αριθμός Κρουσμάτων Σύνολο Πληθυσμού Επίπτωση/ 100.000 Κεφαλληνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ρευματοειδής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Οικονομικών της Υγείας ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ 2 Ο ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ - (ΕΠΕΜΥ) 6 ο Επιστημονικό Συμπόσιο Μυοσκελετικών Παθήσεων - ΕΠΕΜΥ 2014 «Εξελίξεις στις φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις και στα νοσήματα του οστικού μεταβολισμού»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης Μαρία Ζησιοπούλου Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists

Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Αφίξεις Τουριστών / Arrivals of Tourists Περίοδος Αναφοράς: Ιανουάριος - Δεκέμβριος 2014 Reference Period: January - December 2014 Τελευταία Ενημέρωση: 19/01/2015 Last Update: Σελίδα / Page 2 3 4 5 6 7

Διαβάστε περισσότερα

4 Πανελλήνιο Συνέδριο Ρευµατικών Αυτοάνοσων Παθήσεων 26-28

4 Πανελλήνιο Συνέδριο Ρευµατικών Αυτοάνοσων Παθήσεων 26-28 o 4Πανελλήνιο Συνέδριο Ρευµατικών & Αυτοάνοσων Παθήσεων Κεντρικής Ελλάδος 26-28 2014 Σεπτεμβρίου Larissa Imperial Hotel Λάρισα Χορήγηση Πιστοποιητικού με μόρια (credits) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS»

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής και 30-ημερών θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Δ. Παναγιωτάκος 1, Ε. Γεωργουσοπούλου 1, Χ. Πίτσαβος 2, Β. Νοταρά 1, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Αρετή Βαρνά Χαράλαμπος Γεροδήμος Αλέξιος Ηλιόπουλος Αθανάσιος Ζιώγας Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Γεωργία Μπαρούτα Θεοδώρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

1.α ιαγνωστικοί Έλεγχοι. 2.α Ευαισθησία και Ειδικότητα (εισαγωγικές έννοιες) ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα του Bayes:

1.α ιαγνωστικοί Έλεγχοι. 2.α Ευαισθησία και Ειδικότητα (εισαγωγικές έννοιες) ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα του Bayes: ΠΜΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΚ. ΕΤΟΣ 2006-2007, 3ο εξάµηνο ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 6 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ 1.β ιαγνωστικοί Έλεγχοι Πολύ σηµαντικό το θεώρηµα

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλογία (Proportion)

Αναλογία (Proportion) Μέτρα Νοσηρότητας Αναλογία (Proportion) Κλάσµα Αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή Ποσότητες της ίδιας φύσης Κυµαίνεται πάντα µεταξύ 0 και 1 Ποσοστό = αναλογία x 100 κυµαίνεται: 0-100

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες Slide 1 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης 5 7 Μαρτίου 2009, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα. Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Επιδημιολογία 2 Ενότητα 2η: Δείκτες Μέτρησης συχνότητας νοσημάτων Επιπολασμός (Ρ), Επίπτωση (Ι) Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Δημογραφικά δεδομένα (demographic

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα Πέμπτη 23 Μαΐου 2013 17.00-20.30 Ώρες λειτουργίας Γραμματείας - Εγγραφές 19.30-19.45 Τελετή Έναρξης Καλοσώρισμα προέδρου Προεδρείο: Λάζαρος Σακκάς, Χαράλαμπος Μπερμπερίδης 19.45-20.30

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα: Δεδομένα από δύο διδακτορικές διατριβές

Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα: Δεδομένα από δύο διδακτορικές διατριβές ΘεραπευτικΑ προβληματα ÐÑÁÊÔÉÊÁ συσχετιζομενα 12ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ με ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ το ΕλικοβακτηρΙδιο ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ του πυλωρου ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2007 Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 20 Αρθρίτιδα ΠΕΛΑΓΙΑ ΚΑΤΣΙΜΠΡΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝ. ΝΟΣ. ΑΤΤΙΚΟΝ

Άσκηση 20 Αρθρίτιδα ΠΕΛΑΓΙΑ ΚΑΤΣΙΜΠΡΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝ. ΝΟΣ. ΑΤΤΙΚΟΝ Άσκηση 20 Αρθρίτιδα ΠΕΛΑΓΙΑ ΚΑΤΣΙΜΠΡΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ Δ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝ. ΝΟΣ. ΑΤΤΙΚΟΝ Άσκηση 20η Γυναίκα, 50 ετών, υπάλληλος τράπεζας. Αιτία εισόδου: Διόγκωση μεσοφαλλαγγικών αρθρώσεων άκρας

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Οικονομικών της Υγείας ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ 3 Ο ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Νεαρός άνδρας 28 ετών προσήλθε στον αξονικό τομογράφο με πόνο στη ράχη η οποία εντείνεται κατά την ύπτια θέση. Επίσης αυτός ο πόνος είναι η αιτία να ξυπνάει από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Dr. Γιώργος ΜΙΧΑΗΛ BSCCP/RCOG DT Diploma in Colposcopy Ο Ο τραχηλικός καρκίνος αποτελεί μια πολύ σπάνια συνέπεια μιας ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης Στρογγυλό Τραπέζι Η επεμβατική Καρδιολογία στη χώρα μας και η εναρμόνισή της με τις διεθνείς εταιρείες επεμβατικής Καρδιολογίας Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent

Διαβάστε περισσότερα