Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας"

Transcript

1 Ερευνητική Εργασία EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2008,19(4): Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Ι. Αναγνωστόπουλος Η. Ζιντζαράς 1 Ι. Αλεξίου Α. Παπαθανασίου 1 Ε. Ντάβας Α. Κουτρούμπας Γ. Μπαρούτα Λ. Ι. Σακκάς Ρευματολογική Κλινική και 1 Εργαστήριο Βιομαθηματικών, Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι χρόνιες αρθρίτιδες, εκτός από τη βλάβη στις αρθρώσεις, μπορεί να έχουν επίδραση και στην καρδιαγγειακή νόσο με συνοδό νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός της παρούσας προοπτικής διαξονικής μελέτης είναι ο προσδιορισμός του επιπολασμού της χρόνιας αρθρίτιδας στην κεντρική Ελλάδα. Τυχαίο πληθυσμιακό δείγμα ενηλίκων του νομού Μαγνησίας επιλέχθηκε από τους εκλογικούς καταλόγους. Σε άτομα (2% του πληθυσμού) στάλθηκε επιστολή με ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση πιθανής ύπαρξης αρθρίτιδας ρευματικής αιτιολογίας και επιστρεφόμενος φάκελος. Τα άτομα με θετικές απαντήσεις (1.705 άτομα, 48,3% του δείγματος) κλήθηκαν για λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, εργαστηριακό και ακτινολογικό έλεγχο, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση από ρευματολόγο. Για την ταξινόμηση των διαφόρων μορφών αρθρίτιδας χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας. Συνολικά βρέθηκαν 10 ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα (ΡΑ) (επιπολασμός=0,58%, 95% διάστημα αξιοπιστίας CI=0,32-0,87), 5 ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλιτιδα (ΑΣ) (επιπολασμός=0,29%, 95% CI=0,28-0,94), 6 ασθενείς με ψωριασική αρθρίτιδα (ΨΑ) (επιπολασμός=0,35%, 95% CI=0,33-1,13), 81 ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα (ΟΥΑ) (επιπολασμός=4,75%, 95% CI=4,41-5,13) και 304 ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) (επιπολασμός=17,82%, 95% CI=16,50-19,34). Η ΟΑ ήταν η συχνότερη χρόνια αρθρίτιδα και η ΟΥΑ η συχνότερη φλεγμονώδης αρθρίτιδα στην κεντρική Ελλάδα. Στις ηλικίες κάτω των 40 ετών, ο επιπολασμός της ΟΥΑ ήταν 0,0%, ενώ στις ηλικίες ετών ήταν 5,3% και 9,6% στις ηλικίες άνω των 65 ετών. Ο επιπολασμός της ΟΑ ήταν 0,2% στα κάτω των 40 ετών άτομα, 18,4% στις ηλικίες ετών και 39,7% σε άτομα 318

2 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς άνω των 65 ετών. Με ανάλυση πολυμεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, η ΟΥΑ σχετίστηκε με το άρρεν φύλο, την αρτηριακή υπέρταση και το σακχαρώδη διαβήτη, ενώ η ΟΑ σχετίστηκε θετικά με το γυναικείο φύλο, την αρτηριακή υπέρταση και τη μεγάλη ηλικία και αρνητικά με το κάπνισμα και τη χρήση αλκοόλ. Ελληνική Ρευματολογία 2008, 19(4): Όροι Ευρετηρίου: χρόνια αρθρίτιδα, επιπολασμός, κεντρική Ελλάδα, προοπτική διαξονική μελέτη, ρευματοειδής αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλιτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ρευματικές παθήσεις που εκδηλώνονται ως χρόνια αρθρίτιδα είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ), η ουρική αρθρίτιδα (ΟΥΑ), η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ), οι φλεγμονώδεις σπονδυλαρθροπάθειες (ΣπΑ), όπως η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (ΑΣ), η ψωριασική σπονδυλαρθρίτιδα (ΨΑ), η αντιδραστική αρθρίτιδα, η αρθρίτιδα σχετιζόμενη με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και η αδιαφοροποίητη αρθρίτιδα. Η χρόνια αρθρίτιδα, ανάλογα με την ένταση της φλεγμονής και το βαθμό της βλάβης που προκαλεί στις αρθρώσεις, οδηγεί σε μείωση της λειτουργικότητας των αρθρώσεων και αναπηρία των ασθενών. Λόγω της προσβολής και άλλων οργάνων και συστημάτων, η χρόνια αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσει περαιτέρω τη νοσηρότητα και θνησιμότητα των ασθενών, όπως π.χ. με την αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου στη ΡΑ 1,2 ή την αύξηση του μεταβολικού συνδρόμου και του συνοδού κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου στην ΟΥΑ 3. Τα τελευταία χρόνια στη ΡΑ και στις ΣπΑ έχουν εισαχθεί θεραπείες με μεγάλη αποτελεσματικότητα, αλλά με υψηλό κόστος. Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητη η γνώση του ακριβούς επιπολασμού της χρόνιας αρθρίτιδας για την εκτίμηση του κόστους θεραπείας, της απώλειας χρόνου εργασίας και του προβλεπόμενου κόστους αναπηρίας, καθώς και για το σχεδιασμό, σε Εθνικό επίπεδο, της στρατηγικής κατά των ρευματικών νοσημάτων 4,5,6. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εκτιμηθεί ο επιπολασμός (prevalence), στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας, των ρευματικών νοσημάτων που έχουν ως κύρια εκδήλωση αρθρίτιδα. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Επιλέχθηκε ο νομός Μαγνησίας επειδή είναι αντιπροσωπευτικός της σύνθεσης του Ελληνικού πληθυσμού, με αστικές, αγροτικές, ορεινές, πεδινές και νησιωτικές περιοχές, αλλά και των επαγγελμάτων, όπως γεωργοί, αλιείς, εργάτες εργοστασίων και δημόσιοι υπάλληλοι. Με βάση τους εκλογικούς καταλόγους του 2001 και το γεωγραφικό του χάρτη, ο νομός Μαγνησίας, με 26 δήμους, διαιρέθηκε σε 4 περιοχές: α) αστικές με εγγεγραμμένους κατοίκους (62,7%), β) αγροτικές με (20,5%), γ) νησιωτικές με (7,9%) και δ) ορεινές με (9,5%) εγγεγραμμένους κατοίκους. Το δείγμα πληθυσμού που καθορίσθηκε προς ανάλυση ήταν το 2% του κάθε πληθυσμού (3.528 άτομα) και διαμορφώθηκε ως εξής: α) αστικές περιοχές άτομα, β) αγροτικές περιοχές-723 άτομα, γ) ορεινές περιοχές-335 άτομα και δ) νησιωτικές περιοχές-254 άτομα. Τα άτομα επιλέχθηκαν τυχαία από τους ανωτέρω πληθυσμούς και ως εξής: από την αλφαβητική σειρά των ατόμων των αστικών περιοχών, επιλέχθηκε το νούμερο 50 και τυχαία ο αριθμός 8 από το 1 ως το 50. Έτσι, το 1ο άτομο ήταν το 8, το 2ο άτομο ήταν το 50x2+8=108, το 3ο άτομο ήταν το 50x3+8=158 κ.λπ. Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε και για τις άλλες περιοχές. Στα άτομα αυτά στάλθηκε επιστολή με ερωτηματολόγια και προπληρωμένος επιστρεφόμενος φάκελος. Όταν επέστρεφε ο φάκελος με ένδειξη άγνωστης διαμονής ή αποδημίας, επιλέχθηκαν με την ίδια τακτική νέα άτομα για αναπλήρωση. Συνολικά 319

3 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 1. Κριτήρια ταξινόμησης της ρευματοειδούς αρθρίτιδας του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας 1. Πρωϊνή δυσκαμψία διάρκειας τουλάχιστον 1 ώρας 2. Αρθρίτιδα με διόγκωση ταυτόχρονα σε 3 ή περισσότερες αρθρώσεις 3. Αρθρίτιδα με διόγκωση στις άκρες χείρες 4. Συμμετρική αρθρίτιδα 5. Ρευματικά οζίδια 6. Ρευματοειδής παράγοντας 7. Ακτινολογικές αλλοιώσεις με διαβρώσεις στις αρθρώσεις καρπού και άκρων χειρών Ο ασθενής έχει ΡΑ εάν υπάρχουν τουλάχιστον 4 από τα 7 κριτήρια. στάλθηκαν επιστολές. Για τη διάγνωση της ΡΑ χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια του 1987 του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας (ACR) (Πίνακας 1) 7. Για τη διάγνωση των σπονδυλαρθρίτιδων χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ομάδας μελέτης Σπονδυλαρθροπάθειας (ESSG) (Πίνακας 2) 8. Για τη διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας (Πίνακας 3) 9 και της ΟΑ άκρων χειρών, γόνατος και ισχίου χρησιμοποιήθηκαν τα αντίστοιχα κριτήρια του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας (Πίνακας 4) Άλλα στοιχεία των ερωτηματολόγιων ήταν η ηλικία, το φύλο, η χρήση αλκοόλ, το κάπνισμα, η κατοικία, η ύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης και σακχαρώδους διαβήτη και η παρουσία οικονομικών προβλημάτων. Η στατιστική ανάλυση έγινε με το πρόγραμμα SPSS v Κατηγορηματικές παράμετροι συγκρίθηκαν με το ακριβές τεστ Fisher ή με το Pearson χ 2 -τεστ. Συσχετίσεις μεταξύ νόσου και νοσηρών καταστάσεων ή παραγόντων κινδύνου αναλύθηκαν με μονομεταβλητή (univariate) και πολυμεταβλητή (multivariate) λογιστική εξάρτηση (logistic regression). Οι συσχετίσεις εκφράσθηκαν ως μη προσαρμοσμένη ή προσαρμοσμένη αναλογία πιθανοτήτων (odds ratio, OR) με 95% διάστημα αξιοπιστίας (confidence interval, CI). Το αποτέλεσμα ήταν στατιστικά σημαντικό όταν p<0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Συνολικά λάβαμε απαντήσεις (ποσοστό 1,23 % του πληθυσμού). Από αυτές, οι 473 ε- πεστράφησαν ως «άγνωστος παραλήπτης», ενώ (48,3% του δείγματος, 0,97% του πληθυσμού) περιείχαν συμπληρωμένα τα ερωτηματολόγια. Τετρακόσια είκοσι (420) άτομα (24,62 %) ανέφεραν ότι είχαν ένα από τα νοσήματα του ερωτηματολογίου. Από αυτά, 48 είχαν διάγνωση και θεραπεία από Πανεπιστημιακές Ρευματολογικές κλινικές, 63 από Νοσοκομεία με Ρευματολογικά τμήματα, και 36 από Ιδιώτες Ρευματολόγους. Η διάγνωση όλων των ασθενών (147) επιβεβαιώθηκε από Ρευματολόγο (ΙΑ). Συνολικά βρέθηκαν 10 ασθενείς με ΡΑ (0,58%, 95% CI=0,32-0,87, όπου γυναίκες:άνδρες 4:1), 5 ασθενείς με ΑΣ (0,29%, 95% CI=0,28-0,94), 6 ασθενείς με ΨΑ (0,35%, 95% CI=0,33-1,13), 81 ασθενείς με ΟΥΑ (4,75%, 95% CI=4,41-5,13) και 304 ασθενείς με ΟΑ (17,82%, 95% CI=16,50-19,34). Η συχνότητα της ΟΥΑ στις ηλικίες <40 ετών ήταν 0,0%, στην ηλικία των ετών 5,3% και στις ηλικίες >65 ετών 9,6%. Με ανάλυση μονομεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που έδειξαν συσχέτιση με την ΟΥΑ ήταν το ανδρικό φύλο (ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου), η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, το κάπνισμα, η χρήση αλκοόλ και η χειρωνακτική εργασία. Με ανάλυση πολυμεταβλητής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που έδειξαν συσχέτιση με την ΟΥΑ ήταν το ανδρικό φύλο, η αρτηριακή υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης (Πίνακας 5). Ο επιπολασμός της ΟΑ ήταν 0,2% στις ηλικίες <40 ετών, 18,4% μεταξύ ετών και 39,7% στις ηλικίες >65 ετών. Με ανάλυση μονοπαραγοντικής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που συσχετίσθηκαν με ΟΑ ήταν το γυναικείο φύλο, η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η μεγάλη ηλικία, η διαμονή σε νησί και τα οικο- 320

4 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς Πίνακας 2. Κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ομάδας μελέτης σπονδυλαρθροπάθειας Φλεγμονώδες σπονδυλικό άλγος ή Υμενίτιδα ΚΑΙ 1. Θετικό οικογενειακό ιστορικό 2. Ψωρίαση 3. Φλεγμονώδης εντερική νόσος 4. Εναλλασσόμενο άλγος γλουτών 5. Ενθεσοπάθεια 6. Ιερολαγονίτιδα Ευαισθησία 86%, ειδικότητα 87% νομικά προβλήματα. Αρνητική συσχέτιση είχαν το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ. Με ανάλυση πολυπαραγοντικής λογιστικής εξάρτησης, οι καταστάσεις που συσχετίσθηκαν με την ΟΑ ήταν το γυναικείο φύλο, η αρτηριακή υπέρταση, η μεγάλη ηλικία, ενώ το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ είχαν αρνητική συσχέτιση (Πίνακας 6). ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ο επιπολασμός της ΡΑ στους Καυκάσιους των αναπτυγμένων χωρών (ΗΠΑ, Ευρώπη) κυμαίνεται στο 0,5-1,1% 13. Στις ΗΠΑ, αυξάνει με την ηλικία έως τα 70 έτη και μετά παραμένει σταθερός. Η συχνότητα της ΡA μειώθηκε, στη δεκαετία , από 1,1% σε 0,85%, σύμφωνα με μελέτες στο Rochester της Minnesota των ΗΠΑ 14,15. Στους αυτόχθονες Ινδιάνους των ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΡΑ υπολογίζεται σε 5,3-6% 13. Στην Αργεντινή, ο επιπολασμός της ΡΑ βρέθηκε 0,2% σε αναδρομική μελέτη του Η ΡΑ ήταν σπανιότερη στους μαύρους της Καραϊβικής (0,3%), σε σχέση με τους λευκούς (0,8%), σε έ- ρευνα με ερωτηματολόγια και επακόλουθη κλινική εξέταση που έγινε στο Manchester της Αγγλίας μεταξύ Σε αντίστοιχη έρευνα με ερωτηματολόγια (3.928 άτομα) και αναδρομή σε ιατρικά αρχεία στο Halmstad της Σουηδίας, ο επιπολασμός της ΡΑ ήταν 0,51% 18. Στην Ουγγαρία, Πίνακας 3. Κριτήρια της ουρικής αρθρίτιδας Παρουσία χαρακτηριστικών κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου στο αρθρικό υγρό ή σε τόφο με ανάλυση σε μικροσκόπιο πολωμένου φωτός ή 6 από τα ακόλουθα 12 κριτήρια: 1. Περισσότερες από μία προσβολές οξείας αρθρίτιδας 2. Ανάπτυξη του μεγίστου της φλεγμονής εντός μιας ημέρας 3. Μονοαρθρίτιδα 4. Ερυθρότητα της άρθρωσης 5. Επώδυνη ή διογκωμένη η 1η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση 6. Ετερόπλευρη προσβολή της 1ης μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης 7. Ετερόπλευρη προσβολή των αρθρώσεων του ταρσού 8. Υποπτος τόφος 9. Υπερουριχαιμία 10. Ασύμμετρη διόγκωση μιας άρθρωσης (ακτινογραφικά) 11. Υποφλοιώδεις κύστεις χωρίς διαβρώσεις (ακτινογραφικά) 12. Αρνητική καλλιέργεια αρθρικού υγρού κατά τη διάρκεια της αρθρίτιδας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα ατόμων ηλικίας ετών, υπολογίστηκε στο 0,37% (0,23% στους άνδρες και 0,48% στις γυναίκες) 19, ενώ σε χώρες της νότιας Ευρώπης είναι 0,5-1%. Στην Ισπανία, ο επιπολασμός υπολογίστηκε σε 0,3-0,5% του αστικού και αγροτικού πληθυσμού και αναλογία γυναικών:ανδρών 4:1 20. Στην Ιταλία, σε έρευνα πληθυσμού ατόμων με ερωτηματολόγια και ιατρικούς φακέλους, ο επιπολασμός της ΡΑ ήταν 0,33% (0,13 % στους άνδρες και 0,51% στις γυναίκες) το Στη μελέτη μας στο νομό Μαγνησίας, ο επιπολασμός της ΡΑ υπολογίστηκε σε 0,58% και είναι μεταξύ του ποσοστού (0,35%) που βρέθηκε σε αναδρομική μελέτη 22 και του ποσοστού (0,68%) διαξονικής μελέτης από την Ελλάδα 23. Τέλος, στην Κίνα, η ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά 321

5 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 4. Κριτήρια της οστεοαρθρίτιδας άκρων χειρών του γόνατος και του ισχίου του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας Κριτήρια ΟΑ άκρων χειρών: Αλγος ή δυσκαμψία άκρων χειρών ΚΑΙ 3 ή 4 από τα ακόλουθα: - Σκληρή διόγκωση σε 2 ή περισσότερες από τις 10 επιλεγμένες αρθρώσεις (δηλ. η 2η και η 3η άπω μεσοφαλαγγική, η 2η και η 3η εγγύς μεσοφαλαγγική και η 1η μετακαρπιοφαλαγγική άρθρωση και των δύο χεριών) - Σκληρή διόγκωση (όζοι Heberden) σε 2 άπω μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις - Λιγότερες από 3 διογκωμένες μετακαρπιοφαλαγγικές αρθρώσεις - Παραμόρφωση σε 1 από τις 10 επιλεγμένες αρθρώσεις Κριτήρια ΟΑ γόνατος: Αλγος γόνατος ΚΑΙ τουλάχιστον ένα από τα παρακάτω: - Ηλικία άνω των 50 ετών - Δυσκαμψία γόνατος διάρκειας <30 λεπτά - κριγμός ΚΑΙ ακτινογραφικά οστεόφυτα Ευαισθησία 91%, ειδικότητα 86% - Κριτήρια ΟΑ ισχίου Αλγος ισχίου και τουλάχιστον 2 από τα ακόλουθα: - ΤΚΕ <20mm την πρώτη ώρα - ακτινογραφική παρουσία οστεόφυτων - ακτινογραφική στένωση του μεσαρθρίου διαστήματος Ευαισθησία 91%, ειδικότητα 89% το διάστημα , έδειξε συχνότητα ΡΑ μεταξύ 0,20-0,93% 24. Ο επιπολασμός της ΑΣ ποικίλλει ανάλογα με τη συχνότητα του HLA-B27 στο γενικό πληθυσμό. Έτσι, κυμαίνεται από 0,1% σε μαύρους της Αφρικής και Εσκιμώους που έχουν χαμηλή συχνότητα του HLA-B27, σε 0,5%-1% στους λευκούς της Αγγλίας και των ΗΠΑ, έως και 6,0% στους ιθαγενείς Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής (π.χ. Haida του Καναδά) 25. Στο Rochester της Minnesota των ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΑΣ σε άτομα Καυκάσιας φυλής ήταν 0,13% (στους άνδρες 0,2% και στις γυναίκες 0,07%) το ,26. Ο επιπολασμός της ΑΣ στους λευκούς Ευρωπαίους και στους Ασιάτες της άπω Ανατολής ποικίλλει από 0,03% έως 0,9% 15. Σε αναδρομική έρευνα μεγάλης χρονικής διάρκειας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Β. Νορβηγίας, ο επιπολασμός της ΑΣ βρέθηκε 0,04% το 1970, 0,10% το 1980 και 0,21% το Ο επιπολασμός βαριάς ή μέτριας ιερολαγονίτιδας, σε έρευνα του Κέντρου Εξέτασης και Ερευνών του Εθνικού Συστήματος Υγείας και Τροφίμων των ΗΠΑ (NHANES) με συνέντευξη και εξετάσεις (ακτινογραφίες, κλινική εξέταση και εργαστηριακός έλεγχος), έδειξε ότι ήταν 0,73% σε άνδρες ηλικίας ετών και 0,30% σε γυναίκες ηλικίας ετών 28. Στην κεντρική Ιταλία, σε έρευνα με ερωτηματολόγιο, ιατρικούς φακέλους και κλινική εξέταση, ο επιπολασμός της ΑΣ βρέθηκε να είναι 0,37 % 29, ενώ στη βορειοδυτική Ελλάδα, σε μελέτη από φακέλους ασθενών Νοσοκομείων και Ιδιωτικών Ιατρείων κατά την περίοδο ήταν 0,03%, σύμφωνα με τα κριτήρια CASPAR 30. Περιφερική αρθρίτιδα είχε το 35,9%, εξωαρθρικές εκδηλώσεις το 13,3%, ενώ HLA B-27 βρέθηκε στο 80,5% των ασθενών 30. Σε μια άλλη ελληνική μελέτη του 2002, ο επιπολασμός της ΑΣ στους ενήλικες βρέθηκε στο 0,24%, με αναλογία ανδρών:γυναικών 5,5:1, ενώ ο επιπολασμός των ΣπΑ, συνολικά, βρέθηκε να είναι 0,49% 31. Στη δική μας μελέτη, ο επιπολασμός της ΑΣ υπολογίστηκε σε 0,29%. Στη Σμύρνη της Τουρκίας, ο επιπολασμός της ΑΣ στους ενήλικες ήταν 0,49% και των σπονδυλαρθρίτιδων συνολικά ήταν 1,05% 32, ενώ στην Κίνα, ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά το διάστημα , έδειξε συχνότητα της ΑΣ 0,20%-0,54% 24. Ο επιπολασμός της ΨΑ στις ΗΠΑ είναι 0,1%, όπως προκύπτει από έρευνα με ιατρικά αρχεία στην επαρχία Olmsted της Minnesota των ΗΠΑ, 322

6 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς Πίνακας 5. Καταστάσεις που αναλύθηκαν για συσχέτιση με την ουρική αρθρίτιδα Κατάσταση Μη προσαρμοσμένο OR Τιμή P Προσαρμοσμένο OR (95%CI) (95%CI) Ανδρικό φύλο 33,9 (10,6-107,9) <0,01 25,9 (7,8-85,7) Υπέρταση 3,5 (2,2-5, 5) <0,01 2,8 (1,6-4,7) Σ. διαβήτης 3,0 (1,7-5,2) <0,01 2,6 (1,4-5,1) Αλκοόλ 3,4 (2,1-5,5) <0,01 1,6 (0,8-3,3) Κάπνισμα 2,6 (1,6-4,1) <0,01 1,0 (0,5-2,0) Χειρωνακτική εργασία 1,7 (1,0-2,7) 0,04 1,0 (0,6-1,7) Οικονομικά προβλήματα 0,8 (0,5-1,3) 0,4 0,8 (0,5-1,4) το ,33. Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τυχαίο δείγμα πληθυσμού ατόμων στις ΗΠΑ, η συχνότητα της ψωρίασης υπολογίστηκε σε 2,2% και της ΨΑ σε 0,25% 34. Η συχνότητα της ΨΑ σε άτομα με ψωρίαση ήταν 11% 34. Στην Ισλανδία, μια μελέτη από νοσοκομειακά αρχεία έδειξε ότι η συχνότητα ΨΑ στους ενήλικες είναι 0,14%, με αναλογία ανδρών:γυναικών 2:1 35, ενώ στη Δυτική Νορβηγία, σε μελέτη πληθυσμού κατοίκων, οι ιατρικοί φάκελοι ρευματολογικών κέντρων της περιόδου έδειξαν επιπολασμό 0,19% 36. Στη Δανία, μελέτη διδύμων με ερωτηματολόγια, κλινική εξέταση και εξέταση ιατρικών φακέλων έδειξε επιπολασμό ΨΑ 0,15%, σύμφωνα με τα κριτήρια Moll και Wright και 0,14%, σύμφωνα με τα κριτήρια CASPAR 37. Στην Αncona της κεντρικής Ιταλίας, μελέτη με ερωτηματολόγια και επακόλουθη εξέταση έδειξε επιπολασμό της ΣπΑ 1,1%, της ΨΑ 0,42 %, της ΑΣ 0,37 %, το 2007, και επιπολασμό για κάθε μια από τις αδιαφοροποίητη, αντιδραστική αρθρίτιδα ή εντεροπαθητική αρθρίτιδα στο 0,09% 29. Στη μελέτη μας, ο επιπολασμός της ΨΑ βρέθηκε λίγο υψηλότερος από εκείνον της ελληνικής μελέτης ESORDIG που ήταν 0,17% 31. Στην Κίνα, ανάλυση των επισκοπήσεων πληθυσμών, κατά το διάστημα , έδειξε συχνότητα της ΨΑ μεταξύ 0,01-0,1% 24. Η ΟΥΑ προκαλείται από υπερουριχαιμία, λόγω αυξημένης παραγωγής του ουρικού οξέος ή ελαττωμένης αποβολής του από τους νεφρούς. Δίαιτα πλούσια σε πουρίνες, καθώς και φάρμακα που εμποδίζουν τη νεφρική αποβολή του ουρικού οξέος, όπως τα διουρητικά, συσχετίζονται με ΟΥΑ 38. Έχει βρεθεί ότι πολυμορφισμοί του γονιδίου του μεταφορέα (transporter) του ουρικού SLC2A9 του νεφρικού σωληναρίου συσχετίζονται με την ΟΥΑ 39,40. Η ΟΥΑ παρουσιάζει ενδιαφέρον, όχι μόνο για την αρθρίτιδα, αλλά και για το συσχετιζόμενο με αυτή μεταβολικό σύνδρομο (σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη) και τη συνοδό νοσηρότητα και θνησιμότητα από καρδιαγγειακή νόσο 3. Ο επιπολασμός της ΟΥΑ αυξάνει με την ηλικία, είναι υψηλότερος στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες και παρουσιάζει διαρκή αύξηση. Στην ηλικιακή ομάδα άνω των 75 ετών, στις ΗΠΑ, ο επιπολασμός της ΟΥΑ αυξήθηκε από 2,1% το 1990, σε 4,1% το Μόνο στους άνδρες, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 2,5% και 6,4% 41. Στην επισκόπηση της Εξέτασης της Εθνικής Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (National Health and Nutrition Examination Survey, NHANES III), μεταξύ , η μεγαλύτερη συχνότητα, 8,0%, (άνδρες 11,6%, γυναίκες 5,2%) βρέθηκε στις ηλικίες ετών 42,43. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα επιδημιολογικά στοιχεία προέρχονται από τα αρχεία των Γενικών Ιατρών και εμφανίζουν συχνότητα ΟΥΑ 0,3% το 1970, και 0,95% στη δεκαετία του Στη δεκαετία του 1990, 323

7 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας Πίνακας 6. Καταστάσεις που αναλύθηκαν για συσχέτιση με την οστεοαρθρίτιδα. Κατάσταση Μη προσαρμοσμένο OR Τιμή P Προσαρμοσμένο OR (95%CI) (95%CI) Ανδρικό φύλο 0,4 (0,3-0,5) <0,01 0,4 (0,3-0,6) Νησιώτης 1,5 (1,1-2,1) 0,03 1,2 (0,8-1,7) Αλκοόλ 0,4 (0,3-0,5) <0,01 0,8 (0,5-1,3) Κάπνισμα 0,3 (0,2-0,5) <0,01 0,7 (0,4-1,0) Χειρωνακτική εργασία 0, 6 (0,5-0, 9) 0,006 1,0 (0,7-1,5) Σ. διαβήτης 2,0 (1,4-2,9) <0,01 0,7 (0,5-1,1) Υπέρταση 4,0 (3,1-5,2) <0,01 2,1 (1,6-2,9) Οικονομικά προβλήματα 1,4 (1,0-1,7) 0,02 1,3 (1,0-1,8) η συχνότητα παρέμεινε γενικά σταθερή, στο 1,4%, με περίπου 7% στους άνδρες άνω των 65 ετών και το ίδιο ποσοστό διατηρήθηκε μεταξύ ,46. Στην Κίνα, ο επιπολασμός της ΟΥΑ διαφέρει ανάλογα με την περιοχή. Σε Ταϊβανέζους ιθαγενείς (aborigines) είναι 11,7%, ενώ σε Ταϊβανέζους 3,0% 47. Στη μελέτη μας, η εκτίμηση του επιπολασμού της ΟΥΑ στις γυναίκες είναι περίπου ίση με αυτή που βρέθηκε στο γενικό ελληνικό πληθυσμό πριν λίγα χρόνια από τους Ανδριανάκο και συν 31. Στους άνδρες, η συχνότητα φαίνεται να είναι αυξημένη και αυτό μπορεί να εξηγηθεί από τη σχετικά μεγάλη ηλικία των ασθενών μας, τις διαιτητικές συνήθειες και τον τρόπο ζωής τους, καθώς στην περιοχή μελέτης (νομός Μαγνησίας) οι άνδρες καταναλώνουν πολλά θαλασσινά και οινοπνευματώδη. Οι επιδημιολογικές μελέτες της ΟΑ έχουν ενδογενή μειονεκτήματα εξαιτίας της έλλειψης συσχέτισης μεταξύ των ακτινολογικών ευρημάτων και των συμπτωμάτων της ΟΑ, κάτι που μπορεί να υποεκτιμήσει τη συχνότητά της. Γενικά, ο επιπολασμός της γενικευμένης ΟΑ εμφανίζει συσχέτιση με την ηλικία και είναι συχνότερη στις γυναίκες στις μεγάλες ηλικίες. Ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ άκρων χειρών που επιβεβαιώθηκε με ακτινογραφία, στη μελέτη Framingham της Μασαχουσέτης των ΗΠΑ, ήταν 6,8% (3,8% στους άνδρες, 9,2% στις γυναίκες), ενώ στις ηλικίες άνω των 71 ετών ήταν 13,4% στους άνδρες και 26,2% στις γυναίκες 48. Στα άτομα της μελέτης Framingham, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος ήταν 4,9%, ενώ στις ηλικίες κάτω των 45 ετών ήταν 6,7% (5,9% στους άνδρες, 7,2% στις γυναίκες) 49. Στη μελέτη NHANES III, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος στις ηλικίες άνω των 60 ετών ήταν 12,1% (10,0% στους άνδρες και 13,6% στις γυναίκες), ενώ στη μελέτη της επαρχίας Johnston της βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, στις ηλικίες άνω των 45 ετών, ήταν 16,7% (13,5% στους άνδρες και 18,7% στις γυναίκες) 50,51. Στην ίδια επαρχία, ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ ισχίων ήταν 9,2% (8,7% σε άνδρες και 9,3% σε γυναίκες) 43. Στην British Columbia του Καναδά, χρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων από κέντρα υγείας και νοσοκομεία, κατά τα έτη , βρέθηκε ότι ο επιπολασμός της συμπτωματικής ΟΑ το 2001 ήταν 10% στις ηλικίες ετών και αύξανε με την ηλικία, έτσι ώστε στην ηλικία των 70 ετών, το 32% των ανδρών και το 40% των γυναικών είχαν ΟΑ 52. Στη Γαλλία, τηλεφωνική επικοινωνία με τυχαία άτομα έδειξε ότι είναι καλή μέθοδος για τη διάγνωση της ΟΑ γονάτων και ισχίων και βρήκε επιπολασμό 7,6% και 5%, αντίστοιχα, στις ηλικίες μεταξύ ετών 53. Στην Ισπανία, η συχνότητα της συμπτωματικής ΟΑ γόνατος βρέθηκε 10,2% και άκρων χειρών 6,2% 54. Στην Ελλάδα, η συμπτωματική ΟΑ γόνατος σε παλαιότερη μελέτη 324

8 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς ήταν η συχνότερη μορφή ΟΑ, με συχνότητα 6%, ακολουθούμενη από την ΟΑ άκρων χειρών με 2,0% και ισχίου με 0,9% 55. Η ακτινογραφική ΟΑ, οριζόμενη από την παρουσία οστεόφυτων, είναι αρκετά συχνότερη σε σχέση με τη συμπτωματική ΟΑ. Έτσι, στη μελέτη Framingham, ο επιπολασμός της ακτινογραφικής ΟΑ άκρων χειρών ήταν 27,2% (25,9% άνδρες, 28,2% γυναίκες) 48. Η ΟΑ γονάτων σε άτομα άνω των 26 ετών ήταν 13,8% (14,1% άνδρες, 13,7% γυναίκες), ενώ σε άτομα άνω των 45 ετών ήταν 19,2% (18,6% άνδρες, 19,3% γυναίκες) 49. Στην επαρχία Johnston της βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, η ακτινολογική ΟΑ σε άτομα άνω των 45 ετών ήταν 27,8% (24,3% άνδρες, 30,1% γυναίκες) 51. Σε άτομα μεγαλύτερα των 60 ετών, ο επιπολασμός της ακτινολογικής ΟΑ γονάτων στη μελέτη NHANES III ήταν 37,4% (31,2% άνδρες, 42,1% γυναίκες) 50. Ο επιπολασμός της ακτινολογικής ΟΑ ισχίων σε άτομα μεγαλύτερα των 45 ετών, στη μελέτη της επαρχίας Johnston της Βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, ήταν 27% (25,7% άνδρες, 26,9% γυναίκες) 43. Στην Ολλανδία, η ακτινογραφική ΟΑ άκρων χειρών βρέθηκε να προσβάλλει το 67% των γυναικών και το 54,8% των ανδρών ηλικίας μεγαλύτερης των 55 ετών 56. Η μελέτη μας έχει ως αδύναμο σημείο το σχετικά μικρό ποσοστό απαντήσεων. Αυτό, ωστόσο, έχει φανεί και σε άλλες μελέτες και αποδίδεται συχνότερα στην κόπωση των πολιτών από τις συχνές δημοσκοπήσεις και στην επιθετική πολλές φορές διαφήμιση μέσα από το τηλέφωνο ή τα έντυπα. ABSTRACT The prevalence of rheumatic diseases manifested with arthritis in the general population of central Greece Anagnostopoulos I., Zintzaras E. 1, Alexiou I., Papathanasiou A. 1, Davas E., Koutroumpas A., Barouta G., Sakkas L. I. Department of Rheumatology and 1 Biomathematics, Medical School of Thessaly University Chronic arthritis, apart from causing damage to the joints, may have increased cardiovascular incidences with associated morbidity and mortality. The aim of this study is to estimate the prevalence of rheumatic conditions manifested mainly with arthritis. In this prospective cross-sectional study, a random sample of population was selected from polls catalogues of the Prefecture of Magnesia in central Greece. A stamped self-addressed envelope was sent to 3,528 individuals (2% of the population) containing questionnaires queries for arthritis. Individuals with positive answers were called in for clinical examination and evaluation by a rheumatologist to verify the presence of the arthritis and the accurate diagnosis. Diagnosis was based on medical history, clinical examination, blood tests, imaging modalities and the ACR classification criteria. The response rate was 48.3% (1,705 individuals). Ten patients were found to have rheumatoid arthritis (prevalence 0.58%, 95% CI: ), 5 patients with ankylosing spondylitis (prevalence 0.29%, 95% CI: ), 6 patients with psoriatic arthritis (prevalence 0.35%, 95% CI: ), 81 patients with gout (prevalence 4.75%, 95% CI: ) and 304 patients with osteoarthritis (OA) (prevalence 17.82%, 95% CI: ). The prevalence of gout was 0.0% in the less than 40 year-old age group, 5.3% in the year-old age group and 9.6% in the over 65 year-old age group. Multivariate logistic regression analysis showed male sex, hypertension and diabetes mellitus to be associated with gout, whereas OA exhibited a positive association with age, female sex, and hypertension and a negative association with smoking and alcohol. OA is the most frequent form of chronic arthritis and gout is the most frequent inflammatory arthritis in the studied population of central Greece. Gout is associated with male sex, hypertension and diabetes mellitus and OA is associated with age, female sex and hypertension. Hellenic Rheumatology 2008, 19(4): Key Words: Chronic arthritis, prevalence, prospective cross-sectional study, central Greece, rheumatoid 325

9 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας arthritis, ankylosing spondylitis, psoriatic arthritis, gout, osteoarthritis. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Gabriel SE, Crowson CS, O Fallon WM. Comorbidity in arthritis. J Rheumatol 1999; 26: Goodson NJ, Wiles NJ, Lunt M, Barrett EM, Silman AJ, Symmons DPM. Mortality in early inflammatory polyarthritis. Cardiovascular mortality is increased in seropositive patients. Arthritis Rheum 2002; 46: Puig JG, Martinez MA. Hyperuricemia, gout and the metabolic syndrome. Curr Opin Rheumatol 2008; 20: Badley EM, Rasooly J, Webster KG. Relative importance of musculoskeletal disorders as a cause of chronic health problems disability and health care utilization: finding from the 1990 Ontario health survey. J Rheumatol 1994; 21: Badley EM, Tennant A. Impact of disablement, due to rheumatic disorders in a British population: estimates of severity and prevalence from Calderdale rheumatic disablement survey. Ann Rheum Dis 1993; 52: Yelin E, Callahan LF, for the National Arthitis Data Work Group. The economic cost and social and psychological impact of musculoskeletal diseases. Arthritis Rheum 1995; 38: Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, McShane DJ, Fries JF, Cooper NS, et al: The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1988; 31: Dougatos M, van der Linden S, Juhlin R, Huitfeldt B, Amor B, Calin A, et al : The European spondylarthropathy study group preliminary criteria for the classification of spondylarthropathy. Arthritis Rheum 1991; 34: Wallace SL, Robinson H, Masi ET, Decker JL, Mc Carty DJ, Yu TF. Preliminary criteria for the classification of the acute arthritis of primary gout. Arthritis Rheum 1977; 20: Altman R, Alarcon G, Appelrouth D, Bloch D, Borenstein D, Brandt K, et al. The American College of Rheumatology criteria for the classification and reporting of osteoarthritis of the hand. Arthritis Rheum 1990; 33: Altman R, Alarcon G, Appeltouth D, Bloch D, Borenstein D, Brandt K, et al. The American College of Rheumatology criteria for the classification and reporting of osteoarthritis of the hip. Arthritis Rheum 1991; 34: Altman R, Asch E, Bloch, Bole G, Borenstein D, Brandt K, et al. Development of criteria for the classification and reporting of osteoarthritis: classification of osteoarthritis of the knee. Arthritis Rheum 1986; 29: Mac Gregor AJ, Silman AJ. Rheumatoid arthritis and other synovial disorders: classification and epidemiology. In: Hochberg MC, Silman AJ, Smolen JS, Weinblatt ME, Weisman MH, Editors. Rheumatology 3rd ed. Mosby 2003; pp Gabriel SE, Crowson CS, O Fallon WM. The epidemiology of rheumatoid arthritis in Rochester Minnesota, Arthritis Rheum 1999; 42: Helmick CG, Felcon DT, Lawrence RC, Gabriel S, Hirsch R, Kwoh CK et al. Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States. Part I. Arthritis Rheum 2008; 58: Spindler A, Bellomio V, Berman A, Lucero E, Baigorria M, Paz S, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in Tucuman Argentina. J Rheumatol 2002; 29: MacGregor AJ, Riste LK, Hazes JMW, Silman AJ. Low prevalence of rheumatoid arthritis in black Caribbeans compared with whites in inner city Manchester. Ann Rheum Dis 1994; 53: Simonsson M, Bergman S, Jacobsson LTH, Petersson IF, Svensson B. The prevalence of rheumatoid arthritis in Sweden. Scand J Rheumatol 1999; 28: Kiss CG, Lovei C, Suto G, Varju C, Nagy Z, Fuzesi Z, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in the south Transdanubian region of Hungary based on a representative survey of 10,000 inhabitants. J Rheumatol 2005; 32: Carmona L, Villaverde V, Hernandez-Garcia C, Ballina J, Gabriel R, Laffon A, et al. The prevalence of rheumatoid arthritis in the general population of Spain. Rheumatology 2002; 4: Cimmino MA, Parisi M, Moggiana G, Mela GS, Accardo S. Prevalence of rheumatoid arthritis in Italy: the Chiavari study. Ann Rheum Dis 1998; 57: Drosos AA, Alamanos I, Voulgari PV, Psychos DN, Katsaraki A, Papadopoulos I, et al. Epidemiology 326

10 Ι. Αναγνωστόπουλος, Η. Ζιντζαράς, Ι. Αλεξίου, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ντάβας, Α. Κουτρούμπας, Γ. Μπαρούτα, Λ. Ι. Σακκάς of adult rheumatoid arthritis in northwest Greece. J Rheumatol 1997; 24: Andrianakos A, Trontzas P, Christoyiannis F, Kaskani E, Nikolia Z, Tavaniotou E, et al: Prevalence and management of rheumatoid arthritis in the general population of Greece-the ESORDIG study. Rheumatology 2006; 45: Zeng QY, Chen R, Darmawan J, Xiao ZY, Chen SB, Wigley R, et al. Rheumatic diseases in China. Arthritis Res Ther 2008; 10:R Baum J, Ziff M. The rarity of ankylosing spondylitis in the black race. Arthritis Rheum 1971; 14: Carter ET, Mckenna CH, Brian DD, Kurland LT. Epidemiology of ankylosing spondylitis in Rochester, Minnesota, Arthritis Rheum 1979; 22: Backland G, Nossent HC, Gran JT. Incidence and prevalence of ankylosing spondylitis in Northern Norway. Arthritis Rheum 2005; 53: Maurer K. Basic data on arthritis knee, hip and sacroiliac joints in adults ages years. Vital Health Stat 1979; 11: de Angelis R, Salalfi F, Grassi W. Prevalence of spondyloarthropathies in an Italian population sample: a regional community based study. Scand J Rheumatol 2007; 36: Alamanos Y, Papadopoulos NG, Voulgari PV, Karakatsanis A, Siozos C, Drosos AA. Epidemiology of ankylosing spondylitis in northwest Greece, Rheumatology 2004; 43: Andrianakos A, Trontzas P, Christogiannis F, Dantis P, Voudouris C, Georgountzos A, et al. Prevalence of rheumatic diseases in Greece: a cross-sectional population based epidemiological study. The ESORDIG Study. J Rheumatol 2003; 30: Onen F, Akar S, Birlik M, Sari I, Khan MA, Gourier O, et al. Prevalence of ankylosing spondylitis and related spondyloarthritides in an urban area of Izmir, Turkey. J Rheumatol 2008; 35: Shbeeb M, Uramoto KM, Gibson LE, O Fallon WM, Gabriel SE. The epidemiology of psoriatic arthritis in Olmsted County, Minesota, USA, J Rheumatol 2000; 27: Gelfand JM, Gladman DD, Mease PJ, Smith N, Margolis DJ, Nijsten T, et al. Epidemiology of psoriatic arthritis in the population of the United States. J Am Acad Dermatol 2005; 53: Love TJ, Gudbjornsson B, Gudjonsson JE, Valdimarsson H. Psoriatic arthritis in Reykjavik, Iceland: prevalence, demographics, and disease course. J Rheumatol 2007; 34: Madland TM, Apalset EM, Johannessen AE, Rossebo B, Brun JG. Prevalence, disease manifestations, and treatment of psoriatic arthritis in Western Norway. J Rheumatol 2005;32: Pedersen OBV, Svendsen AJ, Ejstrup L, Skytthe A, Junker P. The occurrence of psoriatic arthritis in Denmapk. Ann Rheum Dis 2008; 67: Saag KG, Choi H. Epidemiology, risk factors, and lifestyle modification for gout. Arthritis Res Ther 2006; 8(Suppl 1):S Stark K, Reinhard W, Neureuther K, Wiedmann S, Sedlacek K, Baessler A, et al. Association of common polymorphisms in GLUT9 gene with gout but not with coronary artery disease in a large case-control study. PLoS ONE 2008; 3:e Caulfield MJ, Munroe PB, O Neil D, Witkowska K, Charchar FJ, Doblado M et al. SLC2A9 is a highcapacity urate transporter in humans. PLoSMed 2008; 5: Wallace KL, Riedel AA, Joseph-Ridge N, Wortmann R. Increasing prevalence of gout and hyperuricemia over 10 years among older adults in a managed care population. J Rheumatol 2004; 31: Kramer HM, Curhan G. The association between gout and nephrolithiasis: the National health and Nutrition Examination Survey III, Am J kidney Dis 2002; 40: Lawrence RC, Felson DT, Helmick CG, Arnold LM, Choi H, Deyo RA, et al. Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States. Part II. Arthritis Rheum 2008; 58: Harris CM, Lloyd DCEF, Lewis J. The prevalence and prophylaxis of gout in England. J Clin Epidemiol 1995; 48: Mikuls TR, Farrar JT, Bilker WB, Fernandes S, Schumacher HR Jr, Saag KG. Gout epidemiology: results from the UK general practice research database, Ann Rheum Dis 2005; 64: Annemans L, Spaepen E, Gaskin M, Bonnemaire M, Malier V, Gilbert T, Nuki G. Gout in the UK and Germany: prevalence, co-morbidities and management in general practice Ann Rheum Dis: 2008; 67:

11 Ο επιπολασμός της χρόνιας αρθρίτιδας στο γενικό πληθυσμό της κεντρικής Ελλάδας 47. Nan H, Qiao Q, Dong Y, Gao W, Tang B, Qian R, Tuomilehto J. The prevalence of hyperuricemia in a population of the coastal city of Qingdao, China. J Rheumatol 2006; 33: Ζhang Υ, Niu J, Kelly Hayes M, Chaisson CE, Aliabadi P, Felson DT. Prevalence of symptomatic hand osteoarthritis and its impact on functional status among the elderly. The Framingham study. Am J Epidemiol 2002; 156: Felson DT, Naimatk A, Anderson J, Kazis L, Castelli W, Meenan RF. The prevalence of knee osteoarthritis in the elderly: the Framingham osteoarthritis study. Arthritis Rheum 1987; 30: Dilon CF, Rasch EK, Gu Q, Hirsch R. Prevalence of knee osteoarthritis in the United States:arthritis data from the third National Health and Nutrition Examination Survey J Rheumatol 2006; 33: Jordan JM, Helmick CG, Renner JR, Luta G, Dragomir AD, Woodard J, et al. Prevalence of knee symptoms and radiographic and symptomatic knee osteoarthritis in African Americans and Caucasians; the Johnston county osteoarthritis project. J Rheumatol 2007; 34: Kopec JA, Rahman MM, Berthelot JM, Le Petit C, Aghajanian J, Sayre EE et al. Descriptive epidemiology of osteoarthritis in British Columbia, Canada. J Rheumatol 2007; 34: Roux CH, Saraux A, Mazieres B, Pouchot J, Morvan J, Fautrel B et al. Screening for hip and knee osteoarthrtis in the general population: predictive value of a questionnaire and prevalence estimates. Ann Rheum Dis 2008; 67: Carmona L, Ballina J, Gabriel R, Laffon A et al. The burden of musculoskeletal diseases in the general population of Spain :results from a national survey. Ann Rheum dis 2001; 60: Andrianakos AA, Kontelis LK, Karamitsos DE, Aslanidis SI, Georgountzos AI, Kazialas GO, et al. Prevalence of symptomatic knee, hand, and hip osteoarthritis in Greece. The ESORDIG study. J Rheumatol 2006; 33: Dalaghin S, Bierma-Zeinstra SMA, Ginai AZ, Pols HAP, Hazes JMW, Koes BW. Prevalence and pattern of radiographic hand osteoarthritis and association with pain and disability (the Rotterdam study). Ann Rheum Dis 2005; 64:

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς»

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Η Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία Δρ Αθανάσιος Γεωργούντζος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Κανένα για αυτήν την παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ 25 ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ Δημήτριος Βασιλόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ρευματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα Το φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου Σπονδυλαρθρίτιδες Σπονδυλαθρίτιδες (SpA) οικογένεια διαταραχών που μοιράζονται κοινά κλινικά, ακτινολογικά και γεννετικά στοιχεία Ρευματολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 37 χρ. άνδρας προσέρχεται με : Ψωρίαση ερυθροδερμική στο 85% επιφάνειας σώματος+ προσβολή ονύχων Αρθραλγίες

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Θ. ΜΑΡΚΑΤΣΕΛΗ 1 Π.Β. ΒΟΥΛΓΑΡΗ 1 Ι. ΑΛΑΜΑΝΟΣ 2 Α.Α. ΔΡΟΣΟΣ 1. Ρευματολογική Κλινική, Τομέας Παθολογίας και 2

Ανασκόπηση Θ. ΜΑΡΚΑΤΣΕΛΗ 1 Π.Β. ΒΟΥΛΓΑΡΗ 1 Ι. ΑΛΑΜΑΝΟΣ 2 Α.Α. ΔΡΟΣΟΣ 1. Ρευματολογική Κλινική, Τομέας Παθολογίας και 2 Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(2):138-150 2007,18(2):138-Α Επίπτωση και επιπολασμός της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, βάσει των αναθεωρημένων κριτηρίων του 1987 του Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 PCO CONVIN ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. 3 ΣΕΛ. 4 ΣΕΛ. 6 ΣΕΛ. 16 ΣΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Δημήτριος Βασιλόπουλος B Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο ΓΝΑ Μυοσκελετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ RADAR. Σταυρούλα Δικαίου. Ρευματολόγος

ΜΕΛΕΤΗ RADAR. Σταυρούλα Δικαίου. Ρευματολόγος ΜΕΛΕΤΗ RADAR Σταυρούλα Δικαίου Ρευματολόγος CONFLICT OF INTEREST ( Σύγκρουση συμφερόντων) MSD Εκπαιδευτικές- ερευνητικές- συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία : καμία ΜΕΛΕΤΗ RADAR : Συγκριση

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία του πρωτογενούς Συνδρόμου Sjögren (Ανασκόπηση)

Επιδημιολογία του πρωτογενούς Συνδρόμου Sjögren (Ανασκόπηση) 16 Επιδημιολογία του πρωτογενούς Συνδρόμου Sjögren (Ανασκόπηση) Γιάννης Αλαμάνος 1 Παρασκευή Βούλγαρη 2 Αλέξανδρος Δρόσος 2 1 Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Πατρών 2 Τμήμα Ρευματολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Λαϊκό, Ιατρική Σχολή Αθηνών, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 2 Διεύθυνση Φαρμάκου, Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας, Αθήνα ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση. Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος

Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση. Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος Όχι μόνο: Συστηματικές νόσοι με δερματικές εκδηλώσεις Αλλά και: Δερματικές νόσοι με συστηματικές εκδηλώσεις όπως η Ψωρίαση Γιατί αυτό είναι σημαντικό;

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Αθηνά Πυρπασοπούλου Παθολόγος, Επιμελήτρια Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Οροαρνητικές σπονδυλοαρθροπάθειες Ομάδα παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας

4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας 4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας Άνδρας, 60 ετών, συνταξιούχος εργάτης Από μηνός: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 22, SJC= 19 ΤΚΕ: 110 mm/1h

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιβαρύνσεις που προκαλεί στον ασθενή η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα. Άννα Κανδύλη Ρευματολόγος

Οι επιβαρύνσεις που προκαλεί στον ασθενή η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα. Άννα Κανδύλη Ρευματολόγος Οι επιβαρύνσεις που προκαλεί στον ασθενή η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα Άννα Κανδύλη Ρευματολόγος ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ - ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ χρόνια, επώδυνη φλεγμονώδης νόσος των αρθρώσεων χαρακτηρίζεται από υμενίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα: Σκέψεις για το όνομα

Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα: Σκέψεις για το όνομα Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011,22(1):45-49 Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα: Σκέψεις για το όνομα Α. Ανδριανάκος Άμ. Επ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ποικίλοι όροι χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με ιδιαιτερότητες στον τρόπο ζωής Άνδρας, 30 ετών, μουσικός Από διμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 8, SJC= 7 ΤΚΕ: 51mm/1h CRP: 8,1 mg% (ΦΤ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μονοαρθρίτιδα. 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα

Οξεία μονοαρθρίτιδα. 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα Οξεία μονοαρθρίτιδα 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Γενικώς η ρευματολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ ΑΡ Ο ΚΟ Π Ε Ι Ο Π ΑΝ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Keys A et al. Epidemiological studies related to coronary

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS2200733 ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ Ν. ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ(1), Κ. ΚΑΛΛΙΝΔΕΡΗ(2), Κ. ΚΟΣΚΙΝΑΣ(1), Κ. ΡΩΣΣΙΟΣ(1), Ε. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑΣ1), Π. ΚΥΡΙΑΚΟΥ(1), Μ. ΜΑΥΡΟΥΔΗ(1),

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ Η.Α. Σανίδας 1, Ν. Δαλιάνης 1, Δ. Παπαδόπουλος 1, Γ. Αναστασιάδης 1, Χ. Κολιάκη 2, Δ. Παναγιωτάκος

Διαβάστε περισσότερα

Δαπάνη υγείας και «αντίστροφη υποκατάσταση» στην πρωτοβάθμια φροντίδα: αλήθειες, ψεύδη και αυταπάτες Νάντια Μπουμπουχαιροπούλου, BSc, MSc, PhDc

Δαπάνη υγείας και «αντίστροφη υποκατάσταση» στην πρωτοβάθμια φροντίδα: αλήθειες, ψεύδη και αυταπάτες Νάντια Μπουμπουχαιροπούλου, BSc, MSc, PhDc Δαπάνη υγείας και «αντίστροφη υποκατάσταση» στην πρωτοβάθμια φροντίδα: αλήθειες, ψεύδη και αυταπάτες Νάντια Μπουμπουχαιροπούλου, BSc, MSc, PhDc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος

2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος 2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος Γυναίκα, 32 ετών, πωλήτρια Από διμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 10, SJC= 8 ΤΚΕ: 54mm/1h CRP: 7,9 mg% (ΦΤ:

Διαβάστε περισσότερα

«Ασθενής με πρώιμη ΡΑ» Μαρία Ευσταθίου

«Ασθενής με πρώιμη ΡΑ» Μαρία Ευσταθίου «Ασθενής με πρώιμη ΡΑ» Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με πρώιμη ΡΑ Γυναίκα, 48 ετών, δασκάλα Από τριμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα Περιστασιακή χρήση ΜΣΑΦ Μητέρα με ιστορικό ΡΑ TJC= 18, SJC= 16 ΤΚΕ: 87mm/1h

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικοί Παράγοντες. Ασφάλεια

Βιολογικοί Παράγοντες. Ασφάλεια Βιολογικοί Παράγοντες Μαθήματα από το παρελθόν και μελλοντικές προσδοκίες Ασφάλεια Λουκία Α. Κουτσογεωργοπούλου Ρευματολόγος Επιμελήτρια Β Κλινική Παθολογικής Φυσιολογίας Σύγκρουση συμφερόντων Conflict

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Η απώλεια των ελαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Η ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ;

ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Η ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ; ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΑΘΗΝΑ ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Η ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ; GLOBAL DISTRIBUTION OF CVDS AS CAUSES

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Αγγελική Κυπράκη, Ιατρός Άνοια και συννοσηρότητα Η άνοια ορίζεται ως διαταραχή κατά την οποία παρατηρείται έκπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή διατριβή ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική»

Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική» Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική» ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ 24 ΜΗΝΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγόπουλοσ Παναγιώτησ Ρευματολογικό κλινικό Ναυτικό Νοςοκομεύο Αθηνών

Παναγόπουλοσ Παναγιώτησ Ρευματολογικό κλινικό Ναυτικό Νοςοκομεύο Αθηνών Παναγόπουλοσ Παναγιώτησ Ρευματολογικό κλινικό Ναυτικό Νοςοκομεύο Αθηνών Δείκτεσ ενεργότητασ ςτην ΑΣ Παρακολούθηςη ενεργότητασ Α και αποτελεςματικότητασ θεραπεύασ Assessment of SpondyloArthritis Society,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Λάζαρος Ι. Σακκάς, MD, DM, PhD (UK)

Λάζαρος Ι. Σακκάς, MD, DM, PhD (UK) Πρόσκληση Προέδρου Το Ινστιτούτο Ρευματικών Παθήσεων φιλοδοξεί να ενημερώνει ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων που ασχολούνται με ρευματικά νοσήματα για όλες τις νεότερες εξελίξεις. Είναι πολλοί οι ιατροί που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα 2.5 Hazard ratio 2.0 1.5 1.0 0.5 0

Διαβάστε περισσότερα

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Αλέξιος Ηλιόπουλος Ρευματολογικό Τμήμα ΝΙΜΤΣ Λευκάδα, 24/7/12 Τι άλλαξε στη εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Επείγουσες

Διαβάστε περισσότερα

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ µà¹² ÁÅ½Ã Ä Â ¹º ³ ½µ¹±Â þÿæá ½Ä µ¹ ¼»  ¼µ Ãǹ Æ Antoniou, Antonis

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ 6 ο. Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ 6 ο. Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας

Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 153 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Ταξινόμηση νεανικής αρθρίτιδας Φ. Ψύχου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στις νεανικές αρθροπάθειες περιλαμβάνονται διάφορα νοσήματα με αρθρίτιδα νεανικής έναρξης, η ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία»

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία» ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ «Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα: ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση

Ρευματοειδής αρθρίτιδα: ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση Ρευματοειδής αρθρίτιδα: ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση Θάνος Κουτρούμπας Ρευματολόγος, Βόλος at_kout@yahoo.com Τιμητική αμοιβή και έξοδα διαμονής και μετακίνησης: Roche Τιμητικές αμοιβές για ομιλίες-

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κώστας Αθανασάκης Οικονομολόγος Υγείας, ΕΣΔΥ BCBSM 2010 Χρόνια νοσηρότητα, ζήτηση και δαπάνη υγείας Χρόνια νοσηρότητα:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015 PCO CONVIN ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕΛ. 3 ΣΕΛ. 4 ΣΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα