Eρευνητική εργασία 2 ου τετραμήνου με τίτλο «ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Eρευνητική εργασία 2 ου τετραμήνου με τίτλο «ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ»"

Transcript

1 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Eρευνητική εργασία 2 ου τετραμήνου με τίτλο «ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: Αργυράκης Γιάννης Αργυρίου Αντώνης Βασιλάκης Γιώργος Βρεντζός Θεόφιλος Γάρος Αλέξανδρος Κοκολογιάννη Κάλλια Λαμπράκη Μαρία Μακάρογλου Γιώργος Μάρα Χρύσα Μαρκοδημητράκης Δημήτρης Ξημεράκη Ολυμπία Ξυλούρης Ανδρέας Πλιάκα Κωνσταντίνα Ρομπογιαννάκης Δημήτρης Στρατάκη Είρκα Τουμπακάκη Αθηνά Χαρίτου Μαρία Χουρδάκη Πόπη ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Δρακωνάκη Μαρία Πληροφορικός - Φυσικός

2 Πίνακας Περιεχόμενων Πρόλογος Εισαγωγή Κεφάλαιο 1 Ποιότητα τροφίμων 1.1 Ορισμός ποιότητας 1.2 Παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα Το περιβάλλον Η παραγωγική διαδικασία Η διακίνηση πρώτων υλών και προϊόντων Βιολογικοί κίνδυνοι Χημικοί κίνδυνοι Φυσικοί κίνδυνοι 1.3 Κίνδυνοι από την αποθήκευση τροφίμων Κεφάλαιο 2 Ποιοτικές προδιαγραφές- Νομοθεσία 2.1 Ποιοτικές προδιαγραφές Προδιαγραφές ασφάλειας Προδιαγραφές συσκευασίας Προδιαγραφές εμφάνισης 2.2 Νομοθεσία στην ποιότητα Κεφάλαιο 3 Συστήματα Διασφάλισης- Ποιότητας 3.1 Συστήματα διασφάλισης ποιότητας HACCP Ποιοτικός έλεγχος Στόχοι ποιοτικού έλεγχου Τι σημαίνει προληπτικός ποιοτικός έλεγχος Ποιά είναι τα στάδια ποιοτικού έλεγχου Μέθοδοι ποιοτικού ελέγχου 3.3 Τι σημαίνει κάθε σύμβολο Κεφάλαιο Ορισμός Δειγματοληψίας 2

3 4.2 Εργαστηριακό μέρος Πείραμα οξυμέτρησης λαδιού Πείραμα μέτρησης σκληρότητας νερού 4.3 Ερευνητικό μέρος - Αποτελέσματα Προτάσεις - Συμπεράσματα 3

4 Πρόλογος Τα συχνά επεισόδια νόθευσης και μόλυνσης των τροφίμων που βλέπουν τελευταία το φως της δημοσιότητας επαναφέρουν το μέγιστο θέμα της υγιεινής διατροφής κυριολεκτικά στο τραπέζι των συζητήσεων μας. Το πρόβλημα είναι τόσο παλιό όσο και ο κόσμος. Η επιμόλυνση των τροφών από μικρόβια στο Μεσαίωνα προκάλεσε επιδημίες τυφοειδούς και χολέρας που αφάνισαν εκατομμύρια ανθρώπους. Η πρόσληψη υψηλών ποσοτήτων μολύβδου, κυρίως από σωλήνες ύδρευσης, αποτελεί τυπικό παράδειγμα νόσησης από τη κατανάλωση νερού σε μεγάλες πόλεις. Η αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων και λιπασμάτων στα φυτά και φρούτα, η χορήγηση ορμονών στα ζώα, οι βελτιωτικές ουσίες και χρωστικές σε συντηρημένα αποτελούν λίγα μόνο σύγχρονα παραδείγματα της συστηματικής και ανεξέλεγκτης αλλοίωσης της σύνθεσης των τροφίμων με αποκλειστικό σκοπό την υπερπαραγωγή και τη βελτίωση της εξωτερικής τους εμφάνισης. Οι μαθητές μας κυριολεκτικά αγνοούν τι καταναλώνουν. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η συνειδητοποίηση εκ μέρους των μαθητών, ότι η ποιότητα και η ασφάλεια των τροφίμων που καταναλώνουν είναι πρωταρχικής σημασίας, γιατί έχει να κάνει με την προστασία της δημόσιας υγείας κατά κύριο λόγο, και δευτερευόντως έχει επιπτώσεις στα εισοδήματα των αγροτών και στις τιμές των προϊόντων. Ερευνητικά ερωτήματα όπως με ποιο τρόπο διασφαλίζεται η ποιότητα, πώς πραγματοποιούνται οι διάφορες αναλύσεις, πώς ελέγχεται η ασφάλεια στα τρόφιμα, ποια διεθνή πρότυπα διασφάλισης ποιότητας και υγιεινής υπάρχουν, θα απαντηθούν κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας 4

5 Εισαγωγή Με οδηγό τη διαπίστωση που προήλθε από συζητήσεις με τους μαθητές στη διάρκεια της προηγούμενης ερευνητικής εργασίας ότι οι περισσότεροι έφηβοι καταναλώνουν τα πάντα χωρίς να αναρωτιούνται καθόλου για το τι ακριβώς τρώνε, χωρίς να ενδιαφέρονται αν είναι ποιοτικά ασφαλή και υγιεινά μας οδήγησε στην εκπόνηση της παρούσας εργασίας. Τα τρόφιμα είναι πρωταρχικός παράγοντας για την επιβίωση των ανθρώπων. Είναι η πηγή της ενέργειας και των δομικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για να μπορέσουν να ζήσουν. Η τροφή λοιπόν δεν είναι «είδος πολυτελείας». Δεν είναι κάτι που μπορούμε το αποφύγομε, είναι ανάγκη. Για το λόγο αυτό τα τρόφιμα πρέπει να είναι ασφαλή για την υγεία αυτών που θα τα καταναλώσουν. Όμως στις μέρες μας τα περισσότερα τρόφιμα, το νερό, τα ποτά ακόμη και ο αέρας δεν έχουν πλέον το τεκμήριο της καθαρότητας. Η αστικοποίηση του πληθυσμού και η αδυναμία του να καλλιεργεί η να προμηθεύεται τη τροφή του από δικές του πηγές οδήγησε τις τελευταίες δεκαετίες στη βιομηχανική παραγωγή και επεξεργασία των τροφίμων. Οι προσπάθειες για ποιοτικό έλεγχο δεν φαίνεται να επιτυγχάνουν πάντα το σκοπό τους και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από τη «βιομηχανική μόλυνση» του περιβάλλοντος μας δεν είναι δυνατόν ακόμη να αξιολογηθούν. Η εμφάνιση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στην «αθωότητα» της τροφής μας. Η ποσότητα, η εμφάνιση, η γεύση και το άρωμα δεν εξαρτώνται πια από το σπόρο, το έδαφος, τον καιρό, το πότισμα αλλά από τις παρεμβάσεις στο γενετικό κώδικα του φυτού η του φρούτου. Μπροστά στην παγκόσμια απειλή της «βιομηχανικής μόλυνσης του περιβάλλοντος», αποτέλεσμα της κοινωνικής, οικονομικής και κυρίως τεχνολογικής ανάπτυξης εμείς οι καταναλωτές θα πρέπει να επιλέγουμε με προσοχή την ποιότητα των τροφίμων που επιλέγουμε. Η επαρκής ενημέρωση μας για τα τρόφιμα που αγοράζουμε είναι καθήκον της Πολιτείας βασικά. Οι εκπαιδευτικοί έχουμε καθήκον και υποχρέωση να συμβάλλουμε σε αυτή τη δράση, επειδή θεωρούμε ότι η ποιότητα και η ασφάλεια τροφίμων είναι πρωταρχικής σημασίας παράγοντες και αφορούν την προστασία της υγείας όλων μας. 5

6 Κεφάλαιο 1 Κίνδυνοι στην παραγωγή τροφίμων 1.1 Ορισμός ποιότητας Ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (International Standards Organization, ) ορίζει την έννοια της ποιότητας, ως το σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος, τα οποία του προσδίδουν τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του καταναλωτή. Είναι δηλαδή το σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών του προϊόντος (ή υπηρεσίας) που εξυπηρετούν καθορισμένες ή υπονοούμενες ανάγκες. 1.2 Παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα Το περιβάλλον Με τον όρο περιβάλλον εννοούμε το χώρο που βρίσκεται εγκατεστημένη η βιομηχανία τροφίμων αλλά και τις ίδιες τις εγκαταστάσεις του εργοστασίου. Το περιβάλλον της βιομηχανίας πρέπει να είναι καθαρό, ευχάριστο και να μην είναι κοντά σε εγκαταστάσεις που μολύνουν το χώρο. Η διάταξη των κτηρίων και εγκαταστάσεων σε μια βιομηχανία πρέπει να προβλέπει τις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της υγιεινής. Ο χώρος όπου γίνεται η παραγωγή των προϊόντων πρέπει να διατηρείται καθαρός. Πολύ προσοχή πρέπει να δίνεται στην απομάκρυνση των αποβλήτων και στον καλό εξαερισμό των χώρων Τέλος ο φωτισμός στους χώρους επεξεργασίας πρέπει να είναι αρκετά φωτεινός χωρίς να είναι εκτυφλωτικός Η παραγωγική διαδικασία Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ποιότητα ενός τροφίμου κατά την παραγωγική διαδικασία. Τέτοιοι παράγοντες είναι: Οι πρώτες ύλες, η σύσταση και η υγιεινή τους κατάσταση. Τα φυσικά χαρακτηριστικά και η σύνθεση του τροφίμου κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας και μετά. Η επεξεργασία και οι συντήρηση. Το μικροβιακό φορτίο του τροφίμου. Η ποιότητα και η ποσότητα του μικροβιακού φορτίου είναι σημαντικοί παράγοντες και πρέπει να βρίσκονται συνέχεια υπό έλεγχο Ο σχεδιασμός της μονάδας επεξεργασίας. Πρέπει να επιτρέπει το διαχωρισμό των πρώτων υλών από τα έτοιμα, να παρέχει καλό αερισμό και φωτισμό. Ο σχεδιασμός του μηχανολογικού εξοπλισμού. Τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα ελέγχου παραμέτρων, όπως π.χ. χρόνου-θερμοκρασίας Η συσκευασία. Πρέπει να είναι από υλικό που εμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων ή τοξικών, να είναι ανθεκτικό στους χειρισμούς και να μην επηρεάζει την ποιότητα. Ο καθαρισμός και η απολύμανση. Οι συνθήκες αποθήκευσης. Οι συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας κατά την αποθήκευση πρέπει να ελέγχονται συνεχώς 6

7 1.2.3 Η διακίνηση πρώτων υλών και προϊόντων Ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ενός τροφίμου είναι η σωστή διακίνηση των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων. Για αυτό και απαιτείται μεγάλη προσοχή κατά τη μεταφορά τους. Μια από τις πρώτες ύλες στη βιομηχανία τροφίμων που χρησιμοποιείται ευρύτατα είναι το νερό. Είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ποιότητα τροφίμων. Πολλές ασθένειες μεταφέρονται στα τρόφιμα μέσω του νερού. Οι πιο γνωστές από τις ασθένειες αυτές είναι: o Χολέρα o Τυφοειδής πυρετός o Δυσεντερίες o Ηπατίτιδα Α Για την αποφύγει τυχόν μολύνσεων το νερό που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων πρέπει να έχει την ίδια ποιότητα με το πόσιμο Βιολογικοί κίνδυνοι Όλες οι τροφές περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς, πολύ μικρών διαστάσεων, που δεν είναι ορατοί με γυμνό μάτι. Μπορεί να βρίσκονται οπουδήποτε στο φυσικό περιβάλλον, στο νερό, στο έδαφος, στο εσωτερικό ζωντανών οργανισμών. Τέτοιοι μικροοργανισμοί, που μπορούν να βρεθούν στα τρόφιμα είναι : Βακτήρια Μύκητες Ιοί Αυτοί οι μικροοργανισμοί - που όμως δεν είναι όλοι παθογόνοι - μπορούν να αναπτυχθούν μέσα στο τρόφιμο και να προκαλέσουν ασθένειες στους καταναλωτές του. Οι μικροοργανισμοί, επίσης, μπορούν να παράγουν μέσα στο τρόφιμο κάποιες χημικές ουσίες, τις τοξίνες, οι οποίες μπορούν με τη σειρά τους να προκαλέσουν κάποια ασθένεια. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε το βαθμό και τον τύπο της μόλυνσης που προκαλούν οι μικροοργανισμοί, για να μπορέσουμε τελικά να την προλάβουμε και να την ελέγξουμε. Οι μικροοργανισμοί μπορούν να είναι παθογόνοι και μη παθογόνοι. Μπορούμε να τους κατατάξουμε σε τρεις κατηγορίες : Παθογόνοι. Είναι εκείνοι που προκαλούν τις διάφορες ασθένειες. Χρήσιμοι. Είναι εκείνοι που χρησιμοποιούνται από τους ανθρώπους για διάφορους σκοπούς όπως ζυμώσεις, ωρίμανση αλλαντικών και τυριών. Αλλιωτικοί. Είναι εκείνοι που αλλοιώνουν τις τροφές (φθορές κρεάτων και λαχανικών ), χωρίς να έχουν πάντα παθογόνες συνέπειες για τον άνθρωπο. Οι βιολογικοί κίνδυνοι διακρίνονται σε δυο κατηγορίες ανάλογα με την επικινδυνότητα τους : Υψηλής επικινδυνότητας και σοβαρότητας. Είναι ο κίνδυνος που σχετίζεται με την παρουσία παθογόνου μικροοργανισμού ή τοξίνης που όταν καταναλωθεί προκαλεί σοβαρές ασθένειες σε υγιή άτομα ή και το θάνατο. Μέτριας επικινδυνότητας και σοβαρότητας. Είναι ο κίνδυνος που σχετίζεται με την παρουσία παθογόνου μικροοργανισμού ή τοξίνης που όταν καταναλωθεί προκαλεί παροδικές, χωρίς σοβαρά συμπτώματα ασθένειας (τροφοδηλητηριάσεις) σε υγιή άτομα. 7

8 Βακτήρια Είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί τόσο μικροί που μια σταγόνα νερού μπορεί να περιέχει 50 εκατομμύρια. Μπορεί να έχουν διαφορετικές μορφές και να επιζούν σε διαφορετικά περιβάλλοντα (έδαφος, νερό, αέρας, εσωτερικό οργανισμών). Αναπαράγονται συνήθως με τη διχοτόμηση του αρχικού κυττάρου σε δυο ίδια μέρη. Από ένα κύτταρο μπορούν να προκύψουν ένα δισεκατομμύριο νέα κύτταρα σε περίπου δέκα ώρες. Μερικά βακτήρια κάτω από δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες σχηματίζουν σπόρια που είναι πολύ ανθεκτικά. Τα σπόρια, όταν οι συνθήκες περιβάλλοντος γίνουν και πάλι ευνοϊκές μετατρέπονται σε βακτήρια. Ανάλογα με την κατάλληλη για αυτά θερμοκρασία έχουμε τα εξής βακτήρια : Εικόνα 1 Βακτήρια Ψυχρόφιλα. Ζουν στους -5 C έως 20 C. Ιδανική θερμοκρασία είναι οι 10 και μπορούν να αναπτυχτούν και στο ψυγείο. Μεσόφιλα. Ζουν στους 20 C έως 45 C. Ιδανική θερμοκρασία C. Θερμόφιλα. Ζουν στους 45 C έως 75 C. Ιδανική θερμοκρασία C. Αυτά αντέχουν στις επεξεργασίες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Ανάλογα με τις ανάγκες τους ή μη σε οξυγόνο τα βακτήρια κατατάσσονται στις εξής κατηγορίες : Αερόβια. Είναι τα βακτήρια που για να επιζήσουν έχουν ανάγκη οξυγόνου Αναερόβια. Είναι τα βακτήρια που ζουν χωρίς οξυγόνο. Προαιρετικά. Είναι τα βακτήρια που μπορούν να αναπτυχθούν σε όλες τις συνθήκες (με ή χωρίς οξυγόνο). Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των βακτηρίων Για να έχουμε αποτελεσματικό έλεγχο των βακτηρίων πρέπει να γνωρίζουμε τους παράγοντες που ευνοούν και που εμποδίζουν την ανάπτυξη τους. Οι παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη των βακτηρίων είναι: Το νερό. Τα βακτήρια όπως και όλοι οι μικροοργανισμοί έχουν ανάγκη από νερό για να πολλαπλασιαστούν. Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων. Μερικά είδη, όμως, μπορούν να επιζήσουν σε ξέρα τρόφιμα (π.χ. τρόφιμα σε μορφή σκόνης), όπου όταν οι συνθήκες γίνουν ξανά κατάλληλες αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται. Η Θερμοκρασία. Στο μεγαλύτερο μέρος τους τα βακτήρια αναπτύσσονται μεταξύ C. Η υψηλή θερμοκρασία (μεγαλύτερη από 70 C) τα καταστρέφει. Οι χαμηλές θερμοκρασίες απλώς παρεμποδίζουν την ανάπτυξη τους. Οι παράγοντες που εμποδίζουν την ανάπτυξη των βακτηρίων είναι : Το οξυγόνο. Η έλλειψη οξυγόνου παρεμποδίζει την ανάπτυξη των αερόβιων βακτηρίων. Έτσι, συσκευασία σε κενό αέρα αυξάνει το χρόνο συντήρησης των προϊόντων. 8

9 Το αλάτι. Η αυξημένη περιεκτικότητα σε αλάτι παρεμποδίζει την ανάπτυξη βακτηρίων. Έτσι, τρόφιμα με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι, π.χ. τρόφιμα συντηρημένα σε άλμη, διατηρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η ζάχαρη. Τρόφιμα με μεγάλη περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως είναι οι μαρμελάδες, μπορούν να διατηρηθούν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γιατί παρεμποδίζεται η ανάπτυξη των βακτηρίων. Η οξύτητα. Τρόφιμα με χαμηλό ph, όπως είναι τα τουρσιά, διαρκούν περισσότερο, γιατί η οξύτητα εμποδίζει την ανάπτυξη των βακτηρίων. Παρακάτω θα δούμε μερικά από τα βακτήρια που συναντώνται στα τρόφιμα και μερικά στελέχη των οποίων μπορούν να προκαλέσουν κάποια ασθένεια : Clostridium botulinum (Κλωστρίδιο Αλλαντίασης) Staphilococcus aureus (Σταφυλόκοκκος) Salmonella (Σαλμονέλα) Bacillus (Βάκιλος) Listeria (Λιστέρια) Escherichia coli (Εσερίχια) Shigella (Σιγκέλα) Aeromonas / Pseudomonas (Αερομονάς, Ψευδομονάς) Streptococcus (Στρεπτόκοκκος) Μύκητες Οι μύκητες είναι οργανισμοί από τα βακτήρια. Υπάρχουν πολλά είδη που μπορούν να προσαρμοστούν σε διάφορες περιβαλλοντικές συνθήκες. Μπορούν να παράγουν πολύ επικίνδυνες τοξίνες, οι οποίες αντέχουν στην θερμότητα. Βρίσκονται σε ξηρά τρόφιμα, στα δημητριακά και στα φρούτα. Η παραγωγή τοξινών από τους μύκητες που αναπτύσσονται σε τρόφιμα που δεν φυλάγονται σωστά, είναι στην ουσία ένα διαχρονικό ζήτημα. Ωστόσο πολύ λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν για τις μυκοτοξίνες στα τρόφιμα και τους κινδύνους για την υγεία μας. Παράσιτα Εικόνα 2 Μύκητες Τα παράσιτα είναι οργανισμοί που μόλις εισέλθουν στο σώμα μας εγκαθιστώνται κυρίως στους μύες ή στο έντερο, όπου και αρχίζουν να διαβιώνουν. Προέρχονται κυρίως από κρέατα άρρωστων ζώων, από λαχανικά που δεν έχουν πλυθεί καλά, από μύγες και άλλα έντομα. Παράσιτα μπορεί να υπάρχουν επίσης στα τρόφιμα ή στο νερό. Είναι οργανισμοί που αντλούν τροφή και προστασία από άλλους ζωντανούς οργανισμούς. Μπορούν να μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο, από άνθρωπο σε άνθρωπο, από τον άνθρωπο στα ζώα, ενώ πολλά παράσιτα έχουν αναδειχθεί ως σημαντικές αιτίες των τροφιμογενών δηλητηριάσεων. Αυτοί οι οργανισμοί ζουν και αναπαράγονται μέσα στους ιστούς και στα όργανα των μολυσμένων ανθρώπων και των ζώων. 9

10 Εικόνα 3 Παράσιτα Ιοί Οι ιοί είναι μικρότεροι από τα βακτήρια και έχουν πιο απλή δομή. Μπορούν και επιζούν στα διάφορα τρόφιμα, αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να πολλαπλασιάζονται. Με τις μολυσμένες τροφές φτάνουν στον άνθρωπο όπου μπορούν εύκολα να αναπαραχθούν και να προκαλέσουν ασθένειες. Οι ιοί βρίσκονται σε ωμά λαχανικά, που δεν έχουν πλυθεί καλά, σε μη πόσιμο νερό, σε όχι καλά μαγειρεμένα φαγητά και σε μαλάκια που έχουν μεγαλώσει σε νερά, κοντά σε εκβολές αποχετεύσεων Χημικοί κίνδυνοι Εικόνα 4 Ιοί Οι χημικοί κίνδυνοι μπορούν να ταξινομηθούν στις παρακάτω κατηγορίες : Φυσικές δηλητηριώδεις ουσίες, προερχόμενες από φυσικά συστατικά τροφίμων και όχι από περιβαλλοντική, γεωργική, βιομηχανική ή άλλη επιμόλυνση. Για παράδειγμα αφλατοξίνες και μυκοτοξίνες. Χημικές δηλητηριώδεις ουσίες οι οποίες προστίθενται στα τρόφιμα (σκόπιμα ή μη) σε κάποιο στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας (καλλιέργεια, συγκομιδή, αποθήκευση, επεξεργασία, συσκευασία, διανομή). Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει ουσίες όπως : μικροβιοκτόνες, μυκητοκτόνες, εντομοκτόνες, λιπάσματα, υπολείμματα φαρμάκων και αντιβιοτικών, συντηρητικά τροφίμων. Επίσης, λιπαντικές ουσίες, καθαριστικά και βαφές. Για τον προσδιορισμό κάθε χημικού κινδύνου θα πρέπει να προηγηθεί η ανίχνευση τυχών χημικών υπολειμμάτων που υπάρχουν στους ζωικούς ιστούς, απασχολώντας κάθε φορά τους ειδικούς τα παρακάτω ερωτήματα: Είδος φαρμάκων και μικροβιοκτόνων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή των ζώων. Τροφές και πρόσθετα που παρέχονται στα ζώα. Μολυντικές ουσίες οι οποίες είναι δυνατόν να εισέλθουν στα ζώα από το 10

11 περιβάλλον. Υπολείμματα μυκητοκτόνων που μπορούν να καταλήξουν στα ζώα από τα φυτά. Η ποιότητα του νερού που χρησιμοποιείται για το πότισμα των ζώων. Για την εξασφάλιση υγιών ζώων, θα πρέπει να απαιτηθεί η τήρηση προδιαγραφών από τους προμηθευτές (όπως, η τήρηση οδηγιών και κανόνων Ευρωπαϊκής ή Κρατικής νομοθεσίας για την ασφαλή αναπαραγωγή των ζώων), η παροχή πιστοποιητικών από τους προμηθευτές για την απουσία παράνομων ουσιών, η ανάπτυξη συγκεκριμένων προδιαγραφών από την πλευρά της επιχείρησης όσον αφορά υπολειμματικά όρια φαρμακευτικών ουσιών στα ούρα ή τους ιστούς των ζώων, η επιβεβαίωση ότι τα φορτηγά τα οποία χρησιμοποιούνται για την μεταφορά ζώων δεν περιέχουν χημικές ουσίες οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν κίνδυνο στα ζώα. Πολλές επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος χρησιμοποιούν διάφορες χημικές ουσίες κατά την επεξεργασία του κρέατος και την παρασκευή των προϊόντων Φυσικοί κίνδυνοι Εικόνα 5 Χρήση Χημικών ουσιών στα τρόφιμα Ως φυσικός κίνδυνος ορίζεται οποιοδήποτε φυσικό σώμα, το οποίο δε βρίσκεται φυσιολογικά στα τρόφιμα και μπορεί να προκαλέσει πληγή ή αρρώστια στον καταναλωτή που θα χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο τρόφιμο. Φυσικοί κίνδυνοι μπορεί να προκληθούν από μία μεγάλη ποικιλία ξένων σωμάτων όπως γυαλί, μέταλλο ή πλαστικό. Πρέπει όμως να επισημανθεί ότι, ξένα σώματα τα οποία δεν είναι σε θέση να προκαλέσουν πληγή ή αρρώστια στον καταναλωτή δεν αποτελούν φυσικό κίνδυνο, ακόμα και αν αισθητικά είναι ακατάλληλα για τον καταναλωτή. Για παράδειγμα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε μερικές καταστάσεις οι οποίες είναι δυνατόν να οδηγήσουν στην εμφάνιση φυσικών κινδύνων : Μολυσμένες πρώτες ύλες. Κακός σχεδιασμός ή κακή συντήρηση μηχανών ή συσκευών επεξεργασίας (πχ. κομμάτια μετάλλου μπορούν να εισέλθουν στα τρόφιμα από μηχανήματα τα οποία έχουν φθαρεί ή δεν έχουν συντηρηθεί σωστά). Ακατάλληλες παραγωγικές διαδικασίες ή ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού (πχ απροσεξία ή έλλειψη γνώσης της σωστής τροφοδοσίας της μεταφορικής ταινίας μπουκαλιών μπορεί να προκαλέσει το σπάσιμο μπουκαλιών). 11

12 1.3 Κίνδυνοι από την αποθήκευση τροφίμων Σ αυτή την ενότητα θα προσπαθήσουμε να αναπτύξουμε το τι θα πρέπει να προσέχουμε κατά τον χειρισμό των τροφίμων στο σπίτι. Συντήρηση τροφίμων Εκτός από τα γνωστά σε όλους μας τρόφιμα που διατηρούνται στην ψύξη (τυροκομικά γαλακτομικά, φρούτα λαχανικά, κρέατα, έτοιμα ημιέτοιμα φαγητά κ.λ.π.) καθώς και στην κατάψυξη πρέπει ακόμα να γνωρίζουμε τα εξής: Η θερμοκρασία στα οικιακά ψυγεία δεν είναι ομοιόμορφη και σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στην Ελλάδα πολύ δύσκολα επιτυγχάνεται η θεμιτή θερμοκρασία (5 ο C). Οι καλύτερες θερμοκρασίες επιτυγχάνονται κοντά στο μοτέρ του ψυγείου ενώ στις πιο απομακρυσμένες θέσεις καθώς και στην πόρτα επιτυγχάνονται σπάνια. Μη στοιβάζετε τα τρόφιμα και δεν μπορεί ο αέρας να περνά μέσα από αυτά. Τοποθετείτε τα τρόφιμα στο ψυγείο ανάλογα με το είδος τους και τις οδηγίες του ψυγείου. Μη βάζετε νωπά αυγά και κοτόπουλα να γειτνιάζουν-ακουμπούν με άλλα τρόφιμα. Ο χρόνος μεταφοράς των ευαλλοίωτων τροφίμων από την αγορά τους έως την αποθήκευση θα πρέπει να είναι όσο το δυνατό συντομότερη, τοποθετώντας τα στο ψυγείο άμεσα ιδιαίτερα τους θερμούς και υγρούς μήνες. Σε περίπτωση που δεν θα καταναλώσετε το κρέας άμεσα (περίπου εντός τριών ημερών) αγοράστε απευθείας κατεψυγμένο αντί να καταψύχετε το νωπό. Πρέπει να διασφαλίζεται από τον κατασκευαστή του καταψύκτη η ταχεία κατάψυξη των προϊόντων. Αγοράστε τελευταία τα κρέατα ή τα πουλερικά και διατηρήστε τα στις συσκευασίες τους μακριά από άλλα τρόφιμα, ιδίως τρόφιμα που θα καταναλωθούν χωρίς περαιτέρω μαγείρεμα. Ελέγξτε τις θερμοκρασίες όλων των προϊόντων όταν αγοράζονται. Τα οικιακά ψυγεία αδυνατούν να φέρουν το τρόφιμο στην επιθυμητή θερμοκρασία όταν αυτή έχει ανέβει αισθητά. Κονσερβοποιημένα θα πρέπει να μην έχουν χαραγματιές, ραγίσματα, τσακίσματα ή φουσκωμένα καπάκια και τοιχώματα. Η αποθήκευση των τροφίμων να γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του παραγωγού (δροσερό, σκιερό περιβάλλον κ.λ.π.) καθώς εγκυμονούν κίνδυνοι αλλοίωσης (π.χ. ανάπτυξη μυκοτοξίνων σε ξηρούς καρπούς, δημητριακά, κακάο κ.λ.π., HMF στο μέλι κ.α.) χωρίς εμφανή σημάδια. Να πλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά πολύ καλά πριν τα χρησιμοποιήσετε αλλά ποτέ πριν την αποθήκευση τους. Μην τυλίγετε ασφυκτικά τα λαχανικά στο ψυγείο. Μη πλένετε το κρέας πριν το βάλετε στο ψυγείο. Φροντίστε να είναι χαλαρά τυλιγμένο όταν διατηρείται στη συντήρηση. Μη κλείνετε ασφυκτικά τις συσκευασίες ή μη το τυλίγετε σε μεμβράνη γιατί θα αναπτυχθούν αναερόβιοι μικροοργανισμοί. Στην κατάψυξη αντίθετα κλείστε τα καλά στις συσκευασίες για αποφυγή της αφυδάτωσης. Τα τρόφιμα στο ψυγείο θα πρέπει τοποθετούνται εντός κατάλληλων περιεκτών που να φέρουν πάνω επισήμανση ότι είναι κατάλληλα για τρόφιμα και να είναι πάντα καλυμμένα. Τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα θα πρέπει να είναι στα ανώτερα τμήματα ενώ τρόφιμα που μπορεί να στάξουν ζωμούς (κρέας, ψάρι κ.λ.π.) ή άλλους ρύπους (χώμα από τα λαχανικά κ.λ.π.) στα κατώτερα. 12

13 Μην αποθηκεύετε τρόφιμα κάτω από τον νεροχύτη και πάντα να διατηρείτε τα τρόφιμα μακριά από το πάτωμα και ξεχωριστά από τα καθαρισμού ή άλλα είδη που δεν τρώγονται Να εφαρμόζετε στην αποθήκευση την αρχή ότι μπαίνει πρώτο να φεύγει πρώτο. Aτομική υγιεινή Εικόνα 6 θερμοκρασίες και βακτήρια Μεγάλος κίνδυνος μόλυνσης των τροφών μπορεί να προκύψει από το άτομο που τα χειρίζεται εν αγνοία του. Εικόνα 7 Κίνδυνοι στο πιάτο μας! 13

14 Κεφάλαιο Ποιοτικές προδιαγραφές Ποιοτικές προδιαγραφές - Νομοθεσία Προδιαγραφές για την ασφάλεια τροφίμων Μία από τις βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν και επηρεάζουν την ποιότητα των τροφίμων είναι η ασφάλεια. Είναι πρωταρχικής σημασίας παράγοντας της ποιότητας των τροφίμων και αφορά την προστασία της υγείας του καταναλωτή. Το αυξημένο ενδιαφέρον για την ασφάλεια των τροφίμων οφείλεται κατά κύριο λόγο στην προστασία της δημόσιας υγείας και δευτερευόντως στις επιπτώσεις που έχει στα εισοδήματα των αγροτών και των μεταποιητών, στις τιμές των προϊόντων, στις επιλογές των καταναλωτών, στην ισχύ της εθνικής οικονομίας και στη Διεθνή ανταγωνιστικότητα των συστημάτων τροφίμων. Η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί ηθική και νομική υποχρέωση του παρασκευαστή και των δημόσιων αρχών αλλά είναι και απαίτηση του καταναλωτή. Η ασφάλεια και η υγιεινή είναι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των τροφίμων. Σύμφωνα με τον Κώδικα και Ποτών οι Αστιατρικές, Υγειονομικές και Κτηνιατρικές Αρχές ελέγχουν τα τρόφιμα και κρίνουν αν είναι κατάλληλα για κατανάλωση. Ακατάλληλα για κατανάλωση είναι τα τρόφιμα που παρουσιάζουν: - εμφανείς μακροσκοπικές μεταβολές - ουσιώδες αλλοιώσεις - απώλεια οργανοληπτικών χαρακτήρων - επίκτητη μακροσκοπική ή οργανοληπτική συμπεριφορά - σήψη, ευρωτίαση ή άλλη αλλοίωση - ακάρεα, σκώληκες, νύμφες ή έντομα - οξύτητα ανώτερη από αυτή που καθορίζει για κάθε είδος ο Κώδικας και Ποτών - ανόργανες ή οργανικές ουσίες, ξένες προς τη φύση του τροφίμου - υπολείμματα ουσιών από κατεργασίες - ουσιώδεις αλλοιώσεις της κανονικής τους μοριακής δομής - ρύπανση με ξένες ουσίες και - ξένες προσμίξεις που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από τη φυσική τους κατάσταση ή από την επεξεργασία τους Προδιαγραφές για τη συσκευασία τροφίμων Η συσκευασία τροφίμων πρέπει να είναι σωστή, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται η ποιότητά του μετά την παραγωγή και μέχρι την κατανάλωσή του. Στον Κώδικα και Ποτών δίνονται προδιαγραφές για τη σωστή συσκευασία των τροφίμων. Σύμφωνα με αυτές λοιπόν, πρέπει να ισχύουν τα παρακάτω: - Η συσκευασία πρέπει να παρέχει όλες τις εγγυήσεις προστασίας από κάθε επιβλαβή εξωτερική ή εσωτερική επίδραση που μπορεί να έχει κατά τις μετακινήσεις των τροφίμων ή κατά την αποθήκευση τους. - Η συσκευασία πρέπει να διατηρεί τη σύσταση του, τη γνησιότητά του και τη σωστή σήμανσή του. - Η συσκευασία πρέπει να γίνεται με πλήρη καθαριότητα και με υλικά που είναι για αυτό το σκοπό Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία πρέπει: - να μην αλληλεπιδρούν με το τρόφιμο μέσω της συσκευασίας - να μην αλλοιώνουν την οσμή, τη γεύση ή την εμφάνιση του τροφίμου και - να μην μεταφέρουν στο τρόφιμο επιβλαβείς ουσίες για την υγεία του καταναλωτή. 14

15 Εικόνα 8 Συσκευασία τροφίμων Προδιαγραφές για την εμφάνιση τροφίμων ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ποσοτικά χαρακτηριστικά Ορισμένα ποσοτικά χαρακτηριστικά αποτελούν κριτήρια ποιότητας των τροφίμων. Τα σπουδαιότερα από αυτά είναι: Αναλογία συστατικών Βάρος Απόδοση Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά αποτελούν ένα βασικό κριτήριο ποιότητας, γιατί καθορίζουν και το βαθμό αρέσκειας και αποδοχής των τροφίμων από τους καταναλωτές. Συνήθως οι καταναλωτές κατατάσσουν σε ποιοτικές κατηγορίες τα τρόφιμα με βάση τα οργανοληπτικά τους χαρακτηριστικά και θεωρούν δεδομένα τα άλλα (υγιεινή, θρεπτικότητα). Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά αξιολογούνται από τους καταναλωτές με τις αισθήσεις και είναι τα παρακάτω: 1. Εμφάνιση που περιλαμβάνει: Χρώμα Το χρώμα είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της εμφάνισης των τροφίμων, γιατί είναι συνήθως το πρώτο χαρακτηριστικό που αντιλαμβάνεται κανείς και αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή ή την αξιολόγηση της ποιότητας των τροφίμων. Ο καταναλωτής έχει συνηθίσει κάθε τρόφιμο με το δικό του συγκεκριμένο χρώμα και οποιαδήποτε απόκλιση τη θεωρεί ως ποιοτική υποβάθμιση του τροφίμου. Η βιομηχανία αντίστοιχα επιδιώκει την παραγωγή προϊόντων με σταθερό χρώμα. Γεωμετρικά χαρακτηριστικά Είναι τα χαρακτηριστικά της εμφάνισης που αποδίδονται στον τρόπο με τον οποίο ένα σώμα κατανέμει το φως που ανακλάται ή διέρχεται από αυτό. Τα σημαντικότερα γεωμετρικά χαρακτηριστικά είναι: η στιλπνότητα, η κηλίδωση, η διαφάνεια, η θολότητα, το θάμπωμα, κ.α. Τα χαρακτηριστικά αυτά εξαρτώνται από την επιφανειακή δομή των τροφίμων (κοκκώδης, λεία, ρυτιδωμένη) καθώς και από την εσωτερική τους δομή(ομοιογένεια δομής, μέγεθος κόκκων). Υπάρχει στενή αλληλεξάρτηση της εμφάνισης με τα άλλα χαρακτηριστικά. Από τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά η στιλπνότητα επηρεάζει πολύ την εμφάνιση των τροφίμων. Τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά είναι πολλά και ο συνδυασμός όλων παίζει ρόλο στην αξιολόγηση της εμφάνισης των τροφίμων. Μέγεθος Σχήμα Το μέγεθος είναι σημαντικός ποιοτικός συντελεστής. Έχει σημασία για την εμφάνιση των τροφίμων, για μερικά το μεγάλο και για άλλα το μικρό μέγεθος. Η ταξινόμηση κατά μέγεθος, ως πρώτο στάδιο της επεξεργασίας, επιτρέπει την καλύτερη επεξεργασία του τροφίμου και διευκολύνει τη συσκευασία του. Είναι συντελεστής ποιότητας που εκτιμάται εύκολα από τον καταναλωτή. Πολλές φορές συνδυάζεται με 15

16 το βαθμό ωριμότητας (φρούτα) ή την ποιοτική διαβάθμιση του προϊόντος (ζάχαρη, αλεύρι). Σημαντικό ρόλο παίζει και η ομοιομορφία του μεγέθους συσκευασμένων τροφίμων. Η βιομηχανία τροφίμων προσφέρει τρόφιμα σε πολλά σχήματα για τις διαφορετικές προτιμήσεις των καταναλωτών. Για τη μέτρηση του μεγέθους των τροφίμων χρησιμοποιούνται τα ίδια μηχανήματα που χρησιμοποιούνται και για τη διαλογή των τροφίμων κατά μέγεθος. Το βάρος έχει σημασία και για συσκευασμένα και μη τρόφιμα και εκτιμάται ως συνολικό βάρος/μονάδα ή ως βάρος/αριθμό μονάδων ή ως αριθμός μονάδων/ μονάδα βάρους. Στα κονσερβοποιημένα τρόφιμα χρησιμοποιείται το μικτό βάρος και το βάρος στραγγισμένου προϊόντος. Πολλά τρόφιμα κατατάσσονται σε κατηγορίες ανάλογα με το βάρος τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το βάρος ορισμένου όγκου (bulk density), ιδιαίτερα χρήσιμη μέτρηση για την αποθήκευση και τη μεταφορά τροφίμων. Οι διαστάσεις σε πολλά τρόφιμα χρησιμοποιούνται για την ταξινόμησή τους κατά μέγεθος. Σε ορισμένα τρόφιμα χρησιμοποιείται μόνο η διάμετρος, ή η περίμετρος ή το μήκος για την εκτίμηση του μεγέθους τους. Άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο σε ορισμένα είδη τροφίμων είναι η συμμετρία, η καμπυλότητα (επιθυμητή ή όχι). Ελαττώματα Τα ελαττώματα διαπιστώνονται εύκολα και αποτελούν σημαντικό δείκτη ποιότητας. Γενικά υποβαθμίζουν την ποιότητα των τροφίμων. Ως ελαττώματα ορίζονται οι ατέλειες που οφείλονται είτε σε έλλειψη κάποιου στοιχείου που θεωρείται απαραίτητο ή στην παρουσία κάποιου συστατικού που το απομακρύνει από την τελειότητα. Το ζήτημα τίθεται όχι μόνο στο να διαπιστωθεί η ύπαρξη ελαττώματος, αλλά και να αξιολογηθεί η σοβαρότητά του. Για την αξιολόγηση πρέπει να καθοριστούν όρια παραδοχής και όρια ανοχής. Τα ελαττώματα οφείλονται στις πρώτες ύλες, σε ανεπάρκεια των διαδικασιών παραγωγής ή στις συνθήκες αποθήκευσης. Η μέτρηση των ελαττωμάτων με υποκειμενικό τρόπο είναι σχετικά δύσκολη. Στη βιομηχανία χρησιμοποιούνται όργανα ελέγχου των ελαττωμάτων με ηλεκτρονικούς διαλογείς ή με ακτίνες Χ.) 2. Υφή Με τον όρο υφή (texture) εννοείται το άθροισμα των ιδιοτήτων οι οποίες προκύπτουν από τα δομικά στοιχεία (μοριακά, μικροσκοπικά, μακροσκοπικά) και τον τρόπο με τον οποίο αυτά επιδρούν στα αισθητήρια όργανα. Γίνεται προσπάθεια να συνδεθεί η υφή με τα αισθητήρια όργανα και με τη δομή του προϊόντος. Για την αντίληψη της υφής ο άνθρωπος χρησιμοποιεί ειδικά αισθητήρια όργανα που βρίσκονται βασικά στο δέρμα, τους μυώνες και τις αρθρώσεις, κυρίως στα δάκτυλα και τη στοματική κοιλότητα. Τα αισθήματα που αντανακλούν στον άνθρωπο τις ιδιότητες της υφής είναι δερμικά (αισθήματα της επαφής και πίεσης) και κινητικά (μυικά). Η αφή (απτική αίσθηση) δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να κρίνει και να αξιολογήσει τη μορφή των τροφίμων, τη σύστασή τους, τη σκληρότητα ή μαλακότητα, τραχύτητα ή λειότητα, ξηρότητα ή υγρότητα, κ.α. Με τη μάσηση επίσης είναι δυνατόν να εκτιμηθούν διάφορα χαρακτηριστικά των τροφίμων, όπως η τρυφερότητα ή σκληρότητα του κρέατος, το παχύρευστο ή λεπτόρευστο ενός υγρού, η λιπαρή υφή ενός τροφίμου, κ.α. Στο στόμα δημιουργείται ένα σύνθετο αίσθημα που αποτελείται από την αφή, τη γεύση και την οσμή το οποίο καλείται στοματικό αίσθημα (mouthfeel). Ιξώδες Το ιξώδες είναι χαρακτηριστικό της εμφάνισης που έχει ιδιαίτερη σημασία για τα υγρά τρόφιμα. Η μέτρησή του επιτρέπει τον προσδιορισμό της ποιότητας του τελικού προϊόντος, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή ως δείκτης ποιότητας της πρώτης ύλης ή ως στοιχείο αξιολόγησης της τεχνολογίας που ακολουθήθηκε κατά την παραγωγή του. Ακόμη ως δείκτης ελέγχου προσθήκης ορισμένων ουσιών. Το ιξώδες επηρεάζει το συντελεστή μετάδοσης της θερμότητας στα τρόφιμα και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη μεταφορά ρευστών τροφίμων (μηχανήματα επεξεργασίας, 16

17 τυποποίησης, μεταφοράς). Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης προσδιορισμού του μεγέθους και της ποιοτικής υποβάθμισης ορισμένων τροφίμων.) 3. Γεύση Οσμή Είναι τα χαρακτηριστικά τα οποία αξιολογεί ο καταναλωτής με τα αισθητήρια γεύσης και οσμής καθώς και με τις άλλες αισθήσεις, όπως η αφή (κρύο-ζεστό). Το σύνθετο αποτέλεσμα της αίσθησης της οσμής και γεύσης μαζί καλείται flavor. Αντίθετα με τους συντελεστές εμφάνισης αυτοί της υφής δύσκολα μπορούν να προσδιοριστούν με όργανα, για αυτό χρησιμοποιούνται υποκειμενικές μέθοδοι, όπως ομάδες δοκιμαστών (Taste Panels). Παρόλες τις δυσκολίες έχουν σχεδιαστεί όργανα που μετρούν τις πτητικές ουσίες. Λειτουργικά χαρακτηριστικά Ως λειτουργικά χαρακτηριστικά εννοούνται εκείνα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος που το καθιστούν κατάλληλο για την εκπλήρωση συγκεκριμένου σκοπού. Οι πρώτες ύλες και τα τελικά έχουν λειτουργικές ιδιότητες που διαφοροποιούνται ανά είδος τροφίμου και καθορίζουν την ποιότητα αυτού. Εικόνα 9 Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά 2.2 Νομοθεσία στην ποιότητα ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Α/Α ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1. Ν. 2741/ΦΕΚ 199 Α/ Σύσταση Ενιαίου Φορέα Ελέγχου 2. Π.Δ. 223/ΦΕΚ 192 Α/ Οργανισμός του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου 3. Κ.Υ.Α. 487/ΦΕΚ 1219 Β/ Κ.Υ.Α. 139/ΦΕΚ 489 Β/ Κ.Υ.Α. Β3-32/ΦΕΚ 386/Β/ Υγιεινή των σε συμμόρφωση με την προς την οδηγία 93/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου Κατάρτιση και τήρηση μητρώου Εργαστηρίων συνεργαζομένων με τον ΕΦΕΤ Ρύθμιση θεμάτων που αναφέρονται στην έννοια της φάσης της πρώτης μεταποίησης και στην οργάνωση και συντονισμό του συστήματος ελέγχου από τις υπηρεσίες 17

18 6. Κ.Υ.Α. 121/ΦΕΚ 685/Β/ Κ.Υ.Α. 052/ΦΕΚ 687/Β/ του Υπουργείου Γεωργίας και του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου (ΕΦΕΤ) Ρύθμιση επιμέρους ζητημάτων που αφορούν την κατά- σχεση τροφίμων και την διαδικασία υποβολής ενστάσεων. Συνεργασία του Ε.Φ.Ε.Τ. με τις Δημόσιες Αρχές και Υπη- ρεσίες συμπεριλαμβανομένων των Αρχών πρωτοβάθμιας και Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου. 8. Κ.Υ.Α. 349/ΦΕΚ 183/Β/2005 Ορισμός σημείου επαφής για την Επιτροπή του Κώδικα 9. Κ.Υ.Α /ΦΕΚ 1745/Β/2005 Συμπληρωματικά μέτρα για την εφαρμογή του άρ. θρου 50 του Καν. (Ε.Κ) 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανου. αρίου 2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρό φιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων Κ.Υ.Α. 088/ΦΕΚ 175/Β/ Ορισμός κεντρικών αρμοδίων αρχών για την οργάνωση επισήμων ελέγχων κατ εφαρμογήν των διατάξεων του Κανονισμού (ΕΚ) 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29 Απριλίου 2004, καθώς και των κανονισμών 852/2004, 853/2004 και 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 11. Ν. 3438/ΦΕΚ 33/Α/ Άρθρο 11 - Τροποποίηση του Ν.2741/ K.Y.A /ΦΕΚ 727/Β/ Εξουσιοδότηση στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΦΕΤ περί επιβολής χρηματικών προστίμων και διαδικασία επιβολής χρηματικών προστίμων της παρ. 8 του άρθρου 5 του ν. 2741/1999 όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 19 του άρθρου 37 του ν. 3066/2002, την παρ. 5 του άρθρου 11 του ν. 3438/2006 και σύμφωνα με την παρ.6 του άρθρου 11 του ν. 3438/ Υ.Α / ΦΕΚ 1037/Β/ Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας ΕΦΕΤ 14. Υπουργική Απόφαση / ΦΕΚ Ρύθμιση θεμάτων για την οργάνωση και 1103/Β'/ λειτουργία των Μικτών Κλιμακίων Ελέγχου του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου. 15. KYA 15523/ΦΕΚ 1187 τ.β / Αναγκαία συμπληρωματικά μέτρα εφαρμογής των Κανονισμών (ΕΚ) υπ' 18

19 αριθμ. 178/2002, 852/2004, 853/2004, 854/2004 και 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και εναρμόνιση της Οδηγίας 2004/41/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Κατάλογος και κατηγοριοποίηση Ευρωπαϊκών Προτύπων τροφίμων Κωδικός Προτύπου : : : : : :2008 Τίτλος Προτύπου Επιτροπή Αντικείμενο Επιτροπής Οργανοληπτική ανάλυση SS C01 - Γενικές κατευθύνσεις τροφίμων για την επιλογή, εκπαίδευση και παρακολούθηση των αξιολογητών - Μέρος 2: αισθητηριακή εμπειρογνωμόνων αξιολογητών ( :2008) Η ιχνηλασιμότητα στην αλυσίδα των ζωοτροφών και των τροφίμων - Γενικές αρχές και βασικές απαιτήσεις για το σχεδιασμό και την υλοποίηση του συστήματος ( 22005:2007) Βανίλια - Λεξιλόγιο ( 3493:1999) Οργανοληπτική ανάλυση - Μεθοδολογία - δοκιμή Τρίγωνο ( 4120:2004) Οργανοληπτική ανάλυση - Μεθοδολογία - ζευγαρωτά συγκριτικής δοκιμής ( 5495:2005 και 5495:2005 / Cor 1:2006) Γάλα - Καταμέτρηση σωματικών κυττάρων - Μέρος 1: Μικροσκοπική μέθοδος (Μέθοδος αναφοράς) ( :2008) 19 SS C01 SS C01 SS C01 SS C01 TC 302 τροφίμων τροφίμων τροφίμων τροφίμων γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης

20 :2006/AC: : : :2008 Γάλα - Καταμέτρηση σωματικών κυττάρων - Μέρος 2: Καθοδήγηση σχετικά με το λειτουργία της φθοροοπτικο-ηλεκτρονικοί μετρητές ( :2006) γάλα σε σκόνη - περιεκτικότητας σε αφλατοξίνη Μ1 - Καθαρίστε-up με χρωματογραφία ανοσοσυγγενείας και αποφασιστικότητα υψηλής απόδοσης υγρή χρωματογραφία ( 14501:2007) Σκόνη γάλακτος, γαλακτοκομικών προϊόντων - περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδος (μέθοδος αναφοράς) ( 1736:2008) Γάλα εβαπορέ και ζαχαρούχο συμπυκνωμένο γάλα - περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδος (μέθοδος αναφοράς) ( 1737:2008) 1854:2008 Ορός γάλακτος σε τυρί - περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδος (Μέθοδος αναφοράς) ( 1854:2008) 20541:2008 γαλακτοκομικά - περιεκτικότητας σε νιτρικά άλατα - Μέθοδος από την ενζυμική αναγωγή και μοριακής απορρόφησης φασματομετρία μετά Griess αντίδραση ( 20541:2008) 20 TC 302 TC 302 TC 302 TC 302 TC 302 TC 302 γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης

21 22160: : : : : :2001/AC:2007 γαλακτοκομικά ποτά - Προσδιορισμός της αλκαλικής φωσφατάσης δραστηριότητα - Ενζυμική φωτοενεργοποίηση του συστήματος (ΕΠΑΣ) μέθοδος ( 22160:2007) Κρέμα - Προσδιορισμός της περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδος (Μέθοδος αναφοράς) (2450: 2008) γαλακτοκομικά - ανίχνευση της Salmonella spp. ( 6785:2001) γαλακτοκομικά - Καθοδήγηση για δειγματοληψία ( 707:2008) Αποβουτυρωμένο γάλα, ορό γάλακτος και το βουτυρόγαλα - περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδος (μέθοδος αναφοράς) ( 7208:2008) Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Προσδιορισμός των ιζημάτων σε ακατέργαστα λίπη και έλαια - μέθοδος Φυγόκεντρος ( 15301:2001 / Κορ. 1:2007) TC 302 TC 302 TC 302 TC 302 TC 302 TC 307 γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης γάλακτος - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης Ελαιούχοι σπόροι, ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια και παρα τους 15302:2007 Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - βενζο [α] πυρένιο - TC 307 Ελαιούχοι σπόροι, ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια 21

22 15303:2008 ανάστροφης φάσης υψηλής απόδοσης υγρή χρωματογραφία μέθοδος ( 15302:1998) Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Ανίχνευση και ταυτοποίηση των ένα πτητικών οργανικών ρύπων με GC / MS ( 15303:2001) TC 307 και παρα τους Ελαιούχοι σπόροι, ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια και παρα τους 9936:2006/AC:2008 Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - τοκοφερόλης τοκοτριενόλη και περιεχόμενο από υψηλής απόδοσης υγρή χρωματογραφία ( 9936:2006 / Cor 1:2008) 663:2008 Ζωοτροφές - περιεκτικότητας σε τρυπτοφάνη ( 13904:2005) 664:2008 Ζωοτροφές - Προσδιορισμός των ινών απορρυπαντικό οξύ (ADF) οξύ και λιγνίνη απορρυπαντικό (ADL) το περιεχόμενο ( 13906:2008) 734-2:2008 Ζωοτροφές - περιεκτικότητας σε carbadox - Μέθοδος χρησιμοποιώντας υψηλής απόδοσης υγρή χρωματογραφία ( 14939:2001) 8420:2002/AC:2008 Ζωοτροφές - αφλατοξίνης Β1 ( 17375:2006) 8534:2008 Ζωοτροφές - περιεκτικότητας σε άζωτο και υπολογισμό του περιεκτικότητα σε ακατέργαστες πρωτεΐνες 22 TC 307 Ελαιούχοι σπόροι, ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια και παρα τους TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης

23 - Μέρος 1: Kjeldahl μέθοδος ( :2005) CEN/TS 15790:2008 Ζωοτροφές - Προσδιορισμός των σεμδουραμυκίνης TC 327 Ζωοτροφές - Μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης 13906:2008 Δημητριακά και δημητριακών - Σιτάρι σκληρό (Τ. σκληρού Desf.) - Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την ενόργανη μέτρηση μεθόδους σιμιγδάλι χρώμα :2008 Σιτάρι και το αλεύρι σίτου - περιεκτικότητα σε γλουτένη - Μέρος 2: υγρή γλουτένη με μηχανικά μέσα ( : :2009 Δημητριακά - φαινόμενης πυκνότητας, που ονομάζεται μάζα ανά εκατόλιτρο - Μέρος 2: Μέθοδος για την ιχνηλασιμότητα των οργάνων μέτρησης μέσω αναφορά στη διεθνή μέσου προτύπου ( / DIS : :2009 Δημητριακά - φαινόμενης πυκνότητας, που ονομάζεται μάζα ανά εκατόλιτρο - Μέρος 3: Απλή μέθοδος ( / DIS :2007) :2008 Τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης - μέθοδοι πολυυπολειμματική για το αέριο χρωματογραφικό προσδιορισμό των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων - Μέρος 1: Γενικές παρατηρήσεις 23 TC 338 TC 338 TC 338 TC 338 TC 275 Σιτηρά και τους Σιτηρά και τους Σιτηρά και τους Σιτηρά και τους Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι

24 :2008 Τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης - πολυυπολειμματική μεθόδους για τον προσδιορισμό με χρωματογραφία αέριας φάσης των καταλοίπων φυτοφαρμάκων - Μέρος 2: Μέθοδοι για την εξόρυξη και τον καθαρισμό :2008 Τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης - μέθοδοι πολυυπολειμματική για το αέριο χρωματογραφικό προσδιορισμό των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων - Μέρος 3: Προσδιορισμός και επιβεβαιωτικές δοκιμές 15517:2008 Τρόφιμα - Προσδιορισμός ιχνοστοιχείων - ανόργανου αρσενικού στα φύκια από γενιά υδριδίου ατομική απορρόφησης (HGAAS) μετά από εκχύλιση οξύ :2009 Τρόφιμα - Ανίχνευση των αλλεργιογόνων τροφίμων από ανοσολογικών μεθόδων - Μέρος 1: Γενικές παρατηρήσεις :2009 Τρόφιμα - Ανίχνευση των αλλεργιογόνων τροφίμων από μοριακής βιολογίας μέθοδοι - Μέρος 1: Γενικές παρατηρήσεις TC 275 TC 275 TC 275 TC 275 TC 275 Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι 24

25 15637:2008 Τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης - Προσδιορισμός των καταλοίπων φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν LC-MS/MS μετά από εκχύλιση με μεθανόλη και απορρύπανση με χρήση 15662:2008 Τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης - Προσδιορισμός των καταλοίπων φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν GC-MS και / ή μετά LC- MS/MS ακετονιτρίλιο εξόρυξη / στεγανοποίηση και τον καθαρισμό από SPE διασποράς - QuEChERS μέθοδος TC 275 TC 275 Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι 7218:2007 /TS :2009 Μικροβιολογία τροφίμων και ζωοτροφών - Γενικές απαιτήσεις και τις οδηγίες για μικροβιολογικές εξετάσεις ( 7218:2007) Μικροβιολογία τροφίμων και ζωοτροφών - Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με προετοιμασία και την παραγωγή μέσων καλλιέργειας - Μέρος 1: Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας για την προετοιμασία του πολιτισμού μέσα στο εργαστήριο ( / TS :2009) TC 275 TC 275 Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδο Ανάλυση τροφίμων - Οριζόντιες μέθοδοι Κατάλογος και κατηγοριοποίηση Διεθνών Προτύπων τροφίμων () Κωδικός Τίτλος Προτύπου Επιτροπή Αντικείμενο Υποεπιτροπή Αντικείμενο Προτύπου Επιτροπής Υποεπιτροπής 734- Ελαιούχα γεύματα - SC2 Ελαιούχοι 25

26 1:2006 περιεκτικότητας σε λιπαρές - Μέρος 1: Μέθοδος εκχύλισης με εξάνιο (ή πετρελαϊκό αιθέρα) σπόροι και καρποί και υπολείμματα ελαιούχων σπόρων 734-2: : :2008 Ελαιούχα γεύματα - περιεκτικότητας σε λιπαρές - Μέρος 2: Ταχεία μέθοδος εξόρυξης Οι ελαιούχοι σπόροι - Εξόρυξη πετρελαίου και την προετοιμασία μεθυλεστέρων των λιπαρών οξέων των τριγλυκεριδίων για την ανάλυση με αέρια χρωματογραφία (Rapid μέθοδος) Φρούτα, λαχανικά και παράγωγα - Προσδιορισμός του σορβικού οξέος περιεκτικότητας SC2 SC2 SC3 Ελαιούχοι σπόροι και καρποί και υπολείμματα ελαιούχων σπόρων Ελαιούχοι σπόροι και καρποί και υπολείμματα ελαιούχων σπόρων φρούτων και λαχανικών 5518:2007 SO 22855: :2008 Φρούτα, λαχανικά και παράγωγα - Προσδιορισμός βενζοϊκού οξέος περιεχομένου - Φασματοφωτομετρική μέθοδος Τα φρούτα και τα φυτικά - Καθορισμός του βενζοϊκού οξέος και του σορβικού οξέος συγκεντρώσεις - Υψηλής απόδοσης υγρή μέθοδος της χρωματογραφίας Διατροφικές ζυμαρικά που παράγονται από σκληρό σιτάρι σιμιγδάλι - Εκτίμηση της ποιότητας από το SC3 SC3 SC4 φρούτων και λαχανικών φρούτων και λαχανικών Σιτηρά και όσπρια 26

27 7700-1: :2008 μαγείρεμα οργανοληπτικής ανάλυσης - Μέρος 2: μέθοδος ρουτίνας Τρόφιμα - Έλεγχος της απόδοσης των μετρητές υγρασίας σε χρήση - Μέρος 1: Υγρασία μέτρα για τα σιτηρά Δημητριακά, σιτηρά και τα ζωικά ζωοτροφών - Προσδιορισμός των ακατέργαστων λιπαρών και συνολική περιεκτικότητα σε λίπος από την εξόρυξη Randall μέθοδος SC4 SC4 Σιτηρά και όσπρια Σιτηρά και όσπρια 27971: : : : :2008 Δημητριακά και δημητριακών - Κοινή σίτου (Triticum aestivum L.) - Προσδιορισμός ιδιοτήτων alveograph της ζύμης σε σταθερές ενυδάτωση από εμπορικές ή δοκιμή και τα αλεύρια και μεθοδολογία δοκιμών άλεσης Γάλα - περιεκτικότητας σε λίπος - Gerber butyrometers γαλακτοκομικά - Οδηγίες για δειγματοληψίας Ορός γάλακτος σε τυρί - Προσδιορισμός της περιεκτικότητας σε λίπος - - Σταθμική μέθοδος (μέθοδος αναφοράς) Γάλα - περιεκτικότητας σε SC4 SC5 SC5 SC5 SC5 Σιτηρά και όσπρια γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά 27

28 3356: : : : :2008 λιπαρές ουσίες Γάλα - αλκαλικής φωσφατάσης Τυρί - Προσδιορισμός της περιεκτικότητας σε λίπος - Butyrometer για τη μέθοδο Van Gulik Τυρί - Προσδιορισμός της περιεκτικότητας σε λίπος - Van Gulik μέθοδος Γαλακτοκομικά παγωτά και πάγος μίγματα - περιεκτικότητας σε λίπος - Σταθμική μέθοδο (μέθοδος αναφοράς) γαλακτοκομικά - οργανοχλωριωμένα φυτοφάρμακα και πολυχλωροδιφαινύλια - Μέθοδος τριχοειδή αέρια χρωματογραφία με electroncapture ανίχνευση SC5 SC5 SC5 SC5 γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά γαλακτοκομικά 23065: : :2008 Λίπος γάλακτος μέσω εμπλουτισμένων γαλακτοκομικών - Προσδιορισμός των ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά περιεκτικότητα σε οξέα με χρωματογραφία αερίου-υγρού Μπαχαρικά - Τζίντζερ (Zingiber officinale Roscoe) - - Προδιαγραφή Μπαχαρικά, βότανα και καρυκεύματα - Προσδιορισμός των πτητικών περιεκτικότητα σε λάδι SC5 SC7 SC7 γαλακτοκομικά Καρυκεύματα, βότανα και αρτύματα Καρυκεύματα, βότανα και αρτύματα 28

29 7218:2007 /TS :2009 /TS 19036:2006/ Amd 1: :2008 (μέθοδος υδροαπόσταξη) Μικροβιολογία τροφίμων και ζώων ζωοτροφών - Γενικές απαιτήσεις και καθοδήγηση για μικροβιολογικές εξετάσεις Μικροβιολογία τροφίμων και ζώων τρόφιμα - Κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία και παραγωγή μέσων καλλιέργειας - Μέρος 1: Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας για την προετοιμασία των μέσων καλλιέργειας στο εργαστήριο Η αβεβαιότητα της μέτρησης για χαμηλές τιμές Μικροβιολογία τροφίμων και ζώων stuffs - Οριζόντια μέθοδος για την Καταμέτρηση ζυμών και μυκήτων - Μέρος 1: Αποικία τεχνικής καταμέτρησης σε με ενεργότητα νερού μεγαλύτερη από 0,95 SC9 SC9 SC9 SC9 Μικροβιολογία Μικροβιολογία Μικροβιολογία Μικροβιολογία :2008 Μικροβιολογία τροφίμων και ζώων stuffs - Οριζόντια μέθοδος για την Καταμέτρηση ζυμών και μυκήτων - Μέρος 2: Αποικία τεχνικής καταμέτρησης σε με δραστηριότητα νερό μικρότερη ή ίση με SC9 Μικροβιολογία 29

30 17372: : :2008 0,95 Ζωοτροφές - ζεαραλενόνη από στήλη ανοσοσυγγενείας χρωματογραφία και υγρής χρωματογραφία Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Προσδιορισμός του αριθμού ιωδίου Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Προσδιορισμός των στερεών περιεκτικότητα σε λίπος από παλμικό NMR - Μέρος 1: Άμεση μέθοδος SC10 SC11 SC11 Ζωοτροφές Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια : :2009 Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Προσδιορισμός των στερεών περιεκτικότητα σε λίπος από παλμικό NMR - Μέρος 2: Έμμεση μέθοδος Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια - Προσδιορισμός των πολυμερισμένων τριγλυκεριδίων από υψηλής απόδοσης μεγέθους αποκλεισμού χρωματογραφία (HPSEC) SC11 SC11 Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια 29822:2009 /WD Φυτικά λίπη και έλαια - ισομερών διακυλογλυκερολών - σχετικής τα ποσά των 1,2 - και 1,3- διακυλογλυκερόλη Οργανοληπτική ανάλυση - Γενικές κατευθύνσεις για την επιλογή, την SC11 SC12 Ζωικά και φυτικά λίπη και έλαια Οργανοληπτική ανάλυση 30

31 8586-2: : : :2006 κατάρτιση και την παρακολούθηση της αξιολογητές - Μέρος 1: Επιλεγμένα αξιολογητές Οργανοληπτική ανάλυση - Γενικές κατευθύνσεις για την επιλογή, την κατάρτιση και την παρακολούθηση της αξιολογητές - Μέρος 2: Άριστο αισθητικές αξιολογητές Πράσινο καφέ - Προετοιμασία των δειγμάτων για χρήση στην αισθητική ανάλυση Στιγμιαίος καφές - υγρασίας περιεχομένου - μέθοδος Karl Fischer (Αναφορά μέθοδος) Τρόφιμα - Μέθοδοι ανάλυσης για το ανίχνευσης γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών και παράγωγα - Γενικές απαιτήσεις και ορισμοί SC12 SC15 SC15 SC16 Οργανοληπτική ανάλυση Καφές Καφές Οριζόντιες μέθοδοι ανίχνευσης βιοσημειωτή σε τρόφιμα, σπόρους, πολλαπλασιαστέ ς καλλιεργειών, φρούτα, λαχανικά και 31

32 Κεφάλαιο 3 Συστήματα Διασφάλισης- Ποιότητας 3.1 Συστήματα διασφάλισης ποιότητας Κάθε εταιρία που παράγει τρόφιμα πρέπει να ενδιαφέρεται για την ποιότητα των προϊόντων της αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο θα φτάσουν στον καταναλωτή ασφαλή και υγιεινά. Οπωσδήποτε, η εταιρία πρέπει να ελέγχει όλα τα συστατικά και τις συνθήκες που έχουν άμεση επίδραση στην υγιεινή των τροφίμων. Αυτό καθιστά απαραίτητη την ανάπτυξη συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας και της υγιεινής των τροφίμων. Τέτοια συστήματα είναι τα συστήματα 9000, συστήματα διασφάλισης τα υγιεινής των τροφίμων HACCP και συστήματα διασφάλισης περιβάλλοντος Η σειρά 9000 δημιουργήθηκε το Η σειρά αυτή αποτελείται από ανάλογα με την επιχείρηση. Η οποία διακρίνεται σε : 9000 : αναφέρεται στις βασικές οδηγίες για την διασφάλιση ποιότητας 9001 : απαραίτητο για τον σχεδιασμό την ανάπτυξη, την παραγωγή και την παράδοση του προϊόντος 9002 : είναι σχεδιασμένο για την διασφάλιση ποιότητας κατά τις παραγωγικές διαδικασίες και για την εγκατάσταση 9003 : είναι για τον τελικό έλεγχο του προϊόντος 9004 : διοίκηση προϊόντος : βασικές αρχές διασφάλισης ποιότητας HACCP To σύστημα HACCP είναι ένα σύστημα, το οποίο αντιπροσωπεύει ένα σύνολο από ελέγχους και διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζεται στις εγκαταστάσεις τροφίμων κατά την παραγωγή, ώστε να φτάσουν στον καταναλωτή ασφαλή και υγιεινά. Το HACCP σημαίνει Ανάλυση Κινδύνων και Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου. Αναπτύχθηκε κατά την δεκαετία του 1960 από την Αμερικάνικη εταιρία Dillsburg Company κατά την συνεργασία της με την NASA. To HACCP είναι ένα προληπτικό σύστημα και στηρίζεται σε επτά αρχές και στα προαπαιτούμενα. Στόχος των αρχών είναι: 1) Ο εντοπισμός όλων των πιθανών κινδύνων που είναι δυνατόν να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία του καταναλωτή. 2) Προσδιορισμός των κρίσιμων ορίων με τα οποία εκτιμάται κατά πόσο αποτελεσματικά γίνεται ο έλεγχος ενός Κ.Σ.Ε. 3) Καθαρισμός συστήματος, παρακολουθήσεις των Κ.Σ.Ε. 4) Εφαρμόζονται διαδικασίες καταγραφής και αρχειοθέτησης των δεδομένων και πληροφοριών κατά την λειτουργία του συστήματος. 5) Εφαρμόζονται μέτρα διόρθωσης, όταν η παρακολούθηση αποδεικνύει ότι ένα κρίσιμο σημείο ελέγχου είναι εκτός ελέγχου. 6) Γίνονται διαδικασίες επαλήθευσης που επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος HACCP. 7) Τηρούνται αρχεία για να εξασφαλίζεται και η εφαρμογή των μέτρων και να γίνονται οι επίσημοι έλεγχοι. Ρόλο στην εφαρμογή του HACCP μπορούν να έχουν και άλλοι, όπως οι καταναλωτές, τα Πανεπιστήμια, τα Ερευνητικά Κέντρα, Διεθνείς Οργανισμοί και οι Νομοθετικές Αρχές. 32

33 Ωφέλειες HACCP Το HACCP είναι ένα σύστημα που καλύπτει όλες τις πλευρές της ασφάλειας και υγιεινής των τροφίμων, από τις πρώτες ύλες μέχρι και την κατανάλωση. Η χρήση του συστήματος οδηγεί την εταιρία σε μια προληπτική μάλλον προσέγγιση της διασφάλισης της υγιεινής και ποιότητας του τροφίμου και παράλληλα παρέχει αποτελεσματικό έλεγχο των κινδύνων που μπορούν να προκαλέσουν τα τρόφιμα. Εικόνα 10 Λειτουργικότητα συστήματος HACCP Η σειρά αποτελεί ένα σύνολο από διεθνή, εθελοντικά πρότυπα συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, τα οποία επιχειρούν να θέσουν κάποιες βασικές προδιαγραφές για τη σταδιακή συνεχή βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης των φορέων. Τα πρότυπα αυτά μπορούν να διακριθούν, ανάλογα με το αντικείμενο τους, σε δύο γενικές κατηγορίες : 1. Σε πρότυπα που αφορούν την οργάνωση των επιχειρήσεων: Σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης ( 1401, 14004) Αξιολόγηση περιβαλλοντικής απόδοσης ( 14014,14015,14031) Περιβαλλοντικός έλεγχος (Auditing) ( 14010,14011,14012,14013,14014) 2. Σε πρότυπα που αναφέρονται σε, υπηρεσίες και διεργασίες : Ανάλυση κύκλου ζωής ( 14040, 14041, 14042, 14043) Περιβαλλοντικά σήματα (Labeling) ( 14020, 14021, 14022, 14023) Περιβαλλοντικές παράμετροι σε πρότυπα παραγωγής ( 14060). 3.2 Ποιοτικός έλεγχος Ο όρος «ποιοτικός έλεγχος» είναι σύνθετος και αποτελείται από τους όρους «ποιότητα» και «έλεγχος». Είναι στο σύνολό τους οι τεχνικές και οι μέθοδοι που εφαρμόζει ένας παραγωγός τροφίμων για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των πελατών του. Με τη συστηματική παρακολούθηση ο παραγωγός τροφίμων πετυχαίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα, αφού είναι σε θέση να μειώνει τις περιπτώσεις σφάλματος σε κάποιο από τα στάδια παραγωγής 33

34 3.2.1 Στόχοι ποιοτικού έλεγχου Οι στόχοι του ποιοτικού ελέγχου σε ένα εργοστάσιο παραγωγής ή επεξεργασίας τροφίμων είναι : Να διασφαλίσει την παραγωγή υγιεινών προϊόντων, τα οποία ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές της πολιτείας, του παραγωγού και του αγοραστή Να διασφαλίσει και να βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων Να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους αλλοίωσης που προκαλούν την απόρριψη προϊόντων Τι σημαίνει προληπτικός ποιοτικός έλεγχος Είναι η διαδικασία κατά την οποία παρακολουθούνται και ταυτόχρονα ελέγχονται οι συντελεστές παραγωγής, αν λειτουργούν μέσα στις προδιαγραφές που έχουν τεθεί. Με αυτό τον τρόπο προλαμβάνονται λάθη στην παραγωγική διαδικασία. Στον προληπτικό έλεγχο ποιότητας, οι έλεγχοι γίνονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα επί τόπου. Αντίθετα στον έλεγχο αποδοχής τα δείγματα μεταφέρονται στο εργαστήριο. Επειδή ο προληπτικός έλεγχος γίνεται στη θέση εργασίας, δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος, να απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και να είναι χρονοβόρος. Διενεργείται είτε με την παρακολούθηση οργάνων και συσκευών που μετρούν συνεχώς την τιμή της ελεγχόμενης παραμέτρου π.χ. θερμόμετρα ή πεχάμετρα (on line) μετρήσεις είτε με τη λήψη μικρών δειγμάτων από διάφορες φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας (off line μετρήσεις) Ποιά είναι τα στάδια ποιοτικού έλεγχου Ο ποιοτικός έλεγχος σε μια βιομηχανία τροφίμων γίνεται συνήθως σε τρία στάδια: Στις πρώτες ύλες Κατά τη διάρκεια της παραγωγής Στο τελικό προϊόν Ποιοτικός έλεγχος πρώτων υλών Αρχικά θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι λέγοντας πρώτες ύλες εννοούμε κάθε ουσία που χρησιμοποιείται σα συστατικό για τη σύνθεση ενός τροφίμου. Παράλληλα θα πρέπει να τονίσουμε ότι δεν είναι δυνατόν από πρώτες ύλες χαμηλής ποιότητας να παραχθούν υψηλής ποιότητας. Ο έλεγχος των πρώτων υλών είναι δυνατόν να γίνει για διάφορες ιδιότητές τους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο έλεγχος περιορίζεται στους χαρακτήρες εκείνους που συμβάλλουν στην παραγωγή του συγκεκριμένου τροφίμου. Η συχνότητα του ποιοτικού ελέγχου πρώτων υλών είναι συνάρτηση του είδους τους. Κάποιες πρώτες ύλες είναι σταθερές και διατηρούνται εύκολα, π.χ. το λάδι, η ζάχαρη, το αλάτι. Για αυτές τις πρώτες ύλες δεν είναι απαραίτητο να γίνεται συχνός έλεγχος. Υπάρχουν όμως άλλες που είναι ευαλλοίωτες και διατηρούνται σε ελεγχόμενες συνθήκες (π.χ. στην κατάψυξη). Αυτές πρέπει να ελέγχονται συχνότερα. Ποιοτικός έλεγχος κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας Ο ποιοτικός έλεγχος πρώτων υλών έχει νόημα μόνο αν συνεχίζεται και κατά την παραγωγική διαδικασία. Και αυτό γιατί από πρώτες ύλες υψηλής ποιότητας παράγονται υψηλής ποιότητας μόνο αν η παραγωγή γίνεται κάτω από επιθυμητές και απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες. 34

35 Ποιοτικός έλεγχος στο τελικό προϊόν Ο ποιοτικός έλεγχος στο τελικό προϊόν έχει σκοπό να πληροφορήσει τον καταναλωτή, αν το τελικό προϊόν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που έχουν τεθεί. Ο έλεγχος του τελικού προϊόντος, λιγότερο ή περισσότερο αυστηρός είναι αναγκαίος για τη διαπίστωση των τυχόν παραλήψεων κατά τα δύο προηγούμενα στάδια. Είναι επίσης αναγκαίος για να διαπιστωθεί αν ο χρόνος ζωής του προϊόντος είναι σωστός και κατά πόσο το προϊόν διατηρείται αναλλοίωτο μέχρι την ημερομηνία που αναγράφεται στη συσκευασία του Μέθοδοι ποιοτικού ελέγχου Οι μέθοδοι ποιοτικού ελέγχου χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες : τις υποκειμενικές και τις αντικειμενικές Υποκειμενικές Μέθοδοι ποιοτικού ελέγχου Οι μέθοδοι αυτοί στηρίζονται στην εκτίμηση ενός ή μιας ομάδας εξειδικευμένων ατόμων, τα οποία επιλέγονται και εκπαιδεύονται κατάλληλα για το σκοπό αυτό. Τα άτομα αυτά ονομάζονται δοκιμαστές ή κριτές και χρησιμοποιούν τις αισθήσεις τους (γεύση, όσφρηση, αφή, όραση και ακοή) για τον προσδιορισμό των διαφόρων ποιοτικών χαρακτηριστικών του υπό εξέταση προϊόντος. Αντικειμενικές Μέθοδοι ποιοτικού ελέγχου Οι αντικειμενικές μέθοδοι βασίζονται στις μετρήσεις ορισμένων ιδιοτήτων, φυσικών, χημικών, μικροβιολογικών κλπ των τροφίμων, οι οποίες πραγματοποιούνται με τη βοήθεια ανάλογων οργάνων και συσκευών. 3.3 Τι σημαίνει κάθε σύμβολο Επιβλαβείς και τοξικές είναι οι ουσίες που όταν εισέλθουν στον οργανισμό μπορεί να προκαλέσουν, ακόμη και σε μικρές ποσότητες, κίνδυνο για την υγεία. Εύφλεκτες είναι οι ουσίες που αναφλέγονται παρουσία μιας φλόγας, μιας πηγής θερμότητας ή μια σπίθας και οξυγόνου. Οξειδωτικές είναι οι ουσίες που μπορεί να συντηρήσουν την καύση μιας εύφλεκτης ουσίας. 35

36 Διαβρωτικές είναι οι ουσίες που προκαλούν σοβαρές βλάβες στους ζωντανούς ιστούς και μπορεί επίσης να καταστρέψουν και άλλα υλικά με τα οποία θα έλθουν σε επαφή. Ερεθιστικές είναι οι ουσίες που μετά από επανειλημμένη επαφή προκαλούν φλεγμονές στο δέρμα και στους βλεννογόνους. Εκρηκτικές είναι οι ουσίες που αντιδρούν βίαια στην επίδραση θερμότητας, στον κλονισμό ή τριβή, προκαλώντας έκρηξη. Μπορεί να είναι η αιτία ατυχημάτων, σοβαρών εγκαυμάτων και καμιά φορά σημαντικών υλικών καταστροφών. Επικίνδυνες για το περιβάλλον είναι οι ουσίες: α) Ιδιαίτερα τοξικές για τους υδρόβιους οργανισμούς. β) Τοξικές για την πανίδα. γ) Επικίνδυνες για το στρώμα του όζοντος. Κεφάλαιο Ορισμός Δειγματοληψίας Η δειγματοληψία αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες, αν όχι τη σπουδαιότερη φάση του ποιοτικού ελέγχου τροφίμων. Όσο ακριβή και αν είναι, τα αποτελέσματα μιας χημικής ή μικροβιολογικής εξέτασης στερούνται αξίας, αν το δείγμα που εξετάσθηκε δεν αντιπροσωπεύει το προϊόν, από το οποίο λήφθηκε. Σκοπός της δειγματοληψίας είναι να ληφθούν ικανοποιητικά σε μέγεθος και αριθμό δείγματα, τα οποία να αντιπροσωπεύουν όσο το δυνατό καλύτερα το προϊόν που πρόκειται να εξετασθεί. Τα δείγματα πρέπει να σημαίνονται με τρόπο που να αναγνωρίζεται το τι αντιπροσωπεύουν (προμηθευτής, προϊόν, κωδικός παρτίδας, ημερομηνία δειγματοληψίας, κλπ). Η διατήρηση και η μεταφορά τους πρέπει να γίνεται με τρόπο που να εξασφαλίζει τη δυνατότητα εκτίμησης της ποιότητας του προϊόντος, από το οποίο προήλθαν. Αυτό σημαίνει ότι αμέσως μετά τη δειγματοληψία και κατά τη μεταφορά τους τα δείγματα πρέπει να προστατεύονται από διάφορους εξωτερικούς παράγοντες, όπως η άμεση επίδραση του ηλιακού φωτός, πολύ χαμηλές ή πολύ υψηλές θερμοκρασίες κ.α. 4.2 Εργαστηριακό μέρος Στις 12/3/2012 επισκεφθήκαμε το Γενικό Χημείο του Κράτους, όπου και παρακολουθήσαμε από έμπειρους Χημικούς πώς γίνεται η μέτρηση της οξύτητας του λαδιού (οξυμέτρηση) και η μέτρηση της σκληρότητας του νερού. Επίσης μας 36

37 ενημέρωσαν για τους ελέγχους που πραγματοποιεί το Τοπικό Παράρτημα Ηρακλείου στα καύσιμα, το αλκοόλ, τον καπνό και σε επικίνδυνες ουσίες (όπως τα καθαριστικά που προκαλούν διάβρωση) και σε είδη διατροφής που εξάγονται σε άλλες χώρες όπως το ελαιόλαδο και το μέλι Πείραμα μέτρησης της οξύτητας του λαδιού (οξυμέτρηση) Εικόνα 10 αγνό παρθένο ελαιόλαδο Το λάδι περιέχει οξέα (κυρίως στεατικό, παλμιτικό και ελαϊκό). Όσο λιγότερο το ποσοστό των οξέων που περιέχει, τόσο καλύτερης ποιότητος είναι το λάδι. Η ποσότητα των ελεύθερων αυτών οξέων εκφράζεται με την οξύτητα του λαδιού. Την οξύτητα την προσδιορίζουμε με την ποσότητα διαλύματος βάσης (καυστικού νατρίου-νaοη ), που πρέπει να προσθέσουμε ώστε να εξουδετερώσουμε τα οξέα που περιέχει συγκεκριμένη ποσότητα από το δείγμα λαδιού. Τη στιγμή που εξουδετερώνονται πλήρως τα οξέα από το διάλυμα του καυστικού νατρίου την καταλαβαίνουμε από την αλλαγή του χρώματος ενός δείκτη (φαινολοφθαλεΐνη), που έχουμε προσθέσει στο δείγμα λαδιού. Στο όξινο περιβάλλον του λαδιού ο δείκτης είναι άχρωμος, ενώ την στιγμή της πλήρους εξουδετέρωσης γίνεται κόκκινος. Για την πραγματοποίηση της μέτρησης χρειάστηκαν: 1. Μια προχοίδα 2. Κωνική φιάλη 3. Δείγμα από λάδι 4. Καθαρό οινόπνευμα 5. Δείκτης φαινολοφθαλεϊνης 6. Διάλυμα καυστικού νατρίου 0,1Ν 7. Ογκομετρικοί κύλινδροι Τρόπος εργασίας Πειραματικό μέρος 1. Προσθέτουμε 2 φορές την ποσότητα του λαδιού οινόπνευμα(περίπου 20 ml) και ανακατεύουμε μέχρι να διαλυθεί το λάδι. 2. Προσθέτουμε στο διάλυμα 7 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεΐνης και τοποθετούμε την κωνική φιάλη κάτω από την προχοίδα την ένδειξη Ο στο πάνω μέρος της. 3. Προσθέτουμε σιγά-σιγά στην κωνική φιάλη διάλυμα βάσης από την προχοίδα, ανακινώντας συνεχώς, φράζοντας το στόμιο της φιάλης με τον αντίχειρα, μέχρι να δούμε το χρώμα του διαλύματος να γίνεται ρόδινο. 4. Όταν το χρώμα αρχίζει να γίνεται ρόδινο σταματάμε να προσθέτουμε βάση και ανακινούμε το διάλυμα μέχρι να φύγει το ρόδινο χρώμα από το διάλυμα. 5. Συνεχίζουμε να προσθέτουμε σταγόνα σταγόνα το διάλυμα βάσης ανακινώντας συνεχώς. Όταν με την προσθήκη μιας σταγόνας (με συνεχή ανακίνηση) το ρόδινο χρώμα παραμένει, σημαίνει ότι φθάσαμε στο τέλος της οξυμέτρησης. 6. Βρίσκουμε την τελική ένδειξη της προχοΐδας, η οποία αντιστοιχεί στον όγκο (σε ml) του διαλύματος βάσης που προσθέσαμε ώστε να γίνει η εξουδετέρωση. Ο 37

38 υπολογισμός της οξύτητας γίνεται με τη βοήθεια του παρακάτω τύπου και εκφράζεται σε γραμμάρια ελαϊκού οξέος ανά 100 gr λιπαρής ύλης. Οξύτητα(%)= ml NaOH*κανονικότητα ΝαΟΗ*0,282 * 100 βάρος δείγματος (gr) Σκληρότητα του νερού Ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του νερού είναι η σκληρότητά του. Η σκληρότητα είναι το μέτρο της ποσότητας των διαλυμένων αλάτων που περιέχονται στο νερό. Τα άλατα αυτά είναι κυρίως το όξινο ανθρακικό ασβέστιο Ca(HCO 3 ) 2, χλωριούχο νάτριο NaCl, θειικό μαγνήσιο ΜgSO 4. Όταν το νερό περιέχει μεγάλη ποσότητα από άλατα λέμε ότι είναι σκληρό. Η σκληρότητα εκφράζεται σε ppm (μέρη στο εκατομμύριο = mg/l) ανθρακικού ασβεστίου CaCO 3 ή σε βαθμούς σκληρότητας ή σε μονάδες σκληρότητας. Αντιστοιχία μονάδων σκληρότητας 1 γαλλικός βαθμός = 1mg CaCO3/100ml H2O 1 γερμανικός βαθμός = 1,79 γαλλικοί βαθμοί 1 μονάδα σκληρότητας = 50mg CaCO3/1000ml H2O Το σκληρό νερό δεν είναι επιθυμητό στη βιομηχανία τροφίμων γιατί: Με τα λιπαρά οξέα σχηματίζει αδιάλυτες ουσίες (σάπωνες) Με τα απορρυπαντικά σχηματίζει επικαθίσεις στις επιφάνειες των μηχανημάτων Δημιουργεί πουρί (επικαθίσεις CaCO 3 ) που φράζει τις σωληνώσεις, τα φίλτρα και παρεμποδίζει τη μεταφορά νερού Επιταχύνει τη διάβρωση των λεβήτων που θερμαίνουν το νερό 4.3 Αποτελέσματα ερωτηματολογίου Τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν κατά τη διάρκεια του τετραμήνου πήραν τη μορφή ερωτηματολογίου, τα οποία επεξεργάστηκαν από την ομάδα των μαθητών που το είχαν αναλάβει. Οι ερωτήσεις και τα αποτελέσματα αναφέρονται παρακάτω: ΠΟΙΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΘΕΩΡΕΙΤΕ ΟΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΤΑ ΦΘΙΝΟΥΣΑ ΣΕΙΡΑ 25 ΚΟΡΙΤΣΙΑ Αγρότες Κράτος Βιομηχανίες Πωλητές 30 ΑΓΟΡΙΑ Αγρότες Κράτος Βιομηχανίες Πωλητές η επιλογή 2η επιλογή 3η επιλογή 4η επιλογή 0 1η επιλογή 2η επιλογή 3η επιλογή 4η επιλογή 38

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Η ποιότητα των τροφίμων μπορεί να οριστεί ως το σύνολο εκείνων των χαρακτηριστικών που έχουν σημασία για τον καθορισμό του βαθμού αποδεκτότητας του καταναλωτή.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012. Στόχοι του προγράμματος

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012. Στόχοι του προγράμματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 12 α/α 1 Ανίχνευση Salmonella spp σε κιμά και παρασκευάσματα κρέατος, παγωτά, φυτικά προϊόντα Καν. 73/05/ΕΚ και Καν. 178/02/ΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες ΕΦΕΤ Διεύθυνση Διατροφικής Πολιτικής & Ερευνών Ιούνιος 2006 Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Επιμέλεια ύλης-εισήγησης: Λάππα Θεοδώρα Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1Σελίδα 1 από 3 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Κωδικός Εγγράφου Ε. 07.3-3.1 Έκδοση 1 Αναθεώρηση 1 ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Σελίδα 1 από 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τι καλείται τρόφιμο; Τρόφιμο ονομάζουμε οποιαδήποτε ουσία ή προϊόν, είτε αυτό έχει υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013. Σκοπός του προγράμματος. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013. Σκοπός του προγράμματος. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 13 α/α 1 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής παραγωγής και Καν. 178/02/ΕΚ 91 ΠΔΘ 50 `ΠΔΚΜ 50 ΠΔΔΕ 5 ΠΔΒΑ 4 ΕΦΕΤ 0 ΚΕΔΥ 0

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ιστορία της Τυροκομίας...17 Παγκόσμια, Ευρωπαϊκή και Ελληνική Γαλακτοκομία...29 Ταξινόμηση των Τυριών...51 Νομοθεσία για τα Τυριά...57 Βιβλιογραφία...70 Κεφάλαιο 2 Το Γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Στο γενικό πλαίσιο των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η απαίτηση θέσπισης, εφαρμογής και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας σύμφωνα με τις

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.)

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.) 1.2 Μικροοργανισμοί Ωφέλιμα μικρόβια Σύνδεσμος στην εθνική ύλη Κύριο στάδιο 2 Sc1: 1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Sc2:1a, 2b, 2g, 5f Μονάδα σπουδών Μονάδα 6 Μικροοργανισμοί Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2014 (ΚΩΔ. 15/6481) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 4.000,00 ευρώ με ΦΠΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 2014 (ΚΩΔ. 15/6481) ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 4.000,00 ευρώ με ΦΠΑ 1 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ 05-12-2014 ΔΗΜΟΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΑΡ. ΜΕΛ. 37/2014 ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΘΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα

Πνευματικά Δικαιώματα Πνευματικά Δικαιώματα Το παρόν είναι πνευματική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα. Απαγορεύεται ρητώς η δημιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος 1 ο ΕΠΑΛ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΛΙΕΙΑ - ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ : ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Αρ. Όνοµα πιστοποιητικού Εκδίδουσα αρχή Σχόλια

ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Αρ. Όνοµα πιστοποιητικού Εκδίδουσα αρχή Σχόλια ΤΜΗΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ΚΩ ΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ- ΕΙΣΑΓΩΓΗ (ΘΕΣΗ 44) Ζωντανά ζώα και ζωικά προϊόντα 30 Έγκριση για την εισαγωγή ζωντανών ζώων (όλα τα θηλαστικά ζώα, πτηνά, ερπετά, ωφέλιµα έντοµα, ψάρια,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων Συσκευασία Τροφίµων Εισαγωγή ιάρθρωση διαλέξεων Εισαγωγή Πλαστική συσκευασία Μεταλλική συσκευασία Γυάλινη συσκευασία Χάρτινη συσκευασία Ασηπτική συσκευασία Συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας Ενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα του Προγράμματος, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών.

Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών. Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών. Ρεπάνης Μανώλης Προϊστάμενος Διαχείρισης Ποιότητας Μέλισσα Κίκιζας ΑΒΕΕΤ Αθήνα 28-2-2-015 Εισαγωγή ΣΚΛΗΡΟ ΣΙΤΑΡΙ (Triticum

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 HACCP - Κατηγορίες Τροφίμων

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 HACCP - Κατηγορίες Τροφίμων Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 HACCP - Κατηγορίες Τροφίμων 1.1 TI ΕΙΝΑΙ ΤΟ HACCP.....................................................17 1.2 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΤΟΥ HACCP.......................................17

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία

Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία Ασφάλεια και Υγιεινή στη Κυπριακή Γαλακτοκομική Βιομηχανία Δρ Φώτης Παπαδήμας Ειδικό Ακαδημαϊκό Προσωπικό Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες προς τους καταναλωτές για τα Τρόφιμα και το Εμφιαλωμένο Νερό

Οδηγίες προς τους καταναλωτές για τα Τρόφιμα και το Εμφιαλωμένο Νερό Οδηγίες προς τους καταναλωτές για τα Τρόφιμα και το Εμφιαλωμένο Νερό Κατά τους θερινούς μήνες οι καταναλωτές οφείλουμε να επιστήσουμε την προσοχή μας στη συντήρηση, μεταφορά, κατανάλωση των τροφίμων και

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2. Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139

ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2. Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139 ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2 Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139 Κωδικός προϊόντος Μ01 Ονομασία Gazpacho με αβοκάντο Αριθμός μερίδων 60 Είδος καταναλωτών Όλοι οι καταναλωτές (έως vegans) Υλικά: 9

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 6: Ενδογενείς Παράγοντες Ενεργότητα Ύδατος (2/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας

ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας ΑΡΘΡΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ Καθαρισμός & Απολύμανση: Σχεδιάστε ένα σωστό πρόγραμμα βασισμένο στον χώρο σας Οι μεγάλες και θεσμικές αλλαγές που έφερε η νέα υγειονομική νομοθεσία στη λειτουργία των επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ «Άρθρο 137» Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

(Πίκρισμα. αγγουριού)

(Πίκρισμα. αγγουριού) (Πίκρισμα αγγουριού) 1 (Πίκρισμα αγγουριού) Χημική ουσία κουκουρμπιτασίνη 1. Ποικιλίες που παράγουν πικρά αγγούρια. 2. Έλλειψη νερού (τραυματισμός φυτού σημεία του βλαστού που δεν κυκλοφορεί το νερό) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Τσιτσάμης Σπυρίδων 1, Ιακώβου Ελευθέριος 2, Βλάχος Δημήτριος 2 Τα Logistics των αγροτικών προϊόντων (Agro-logistics) είναι αναμφίβολα ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΤΡΟΦΙΜΑ Προϊόντα αγροτικά (πρωτογενούς παραγωγής) Φυτικά (αγρός) Ζωικά

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο Εργαλεία: Κανονισμοί Ισχύουν σε ΟΛΑ τα Κράτη Μέλη αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ «Ηµερίδα για τον Αγροδιατροφικό Τοµέα Παρουσίαση Τοπικών Προϊόντων µε Γευσιγνωσία» ιοργάνωση: ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΙΛΚΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>>

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>> Ασφάλεια τροφίμων- Σήμανση / ετικέτες- μέλλον Ομάδα : Λεμονίδας και οι 4 Γαλατάς Βασίλης Καπούλα Βικτορία Μελετίδου Φωτεινή Μωυσίδου Στέλα Παπαστεφάνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015

Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 1 η Υ.Πε ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕΛΗΣ Ταχ. Δ/νση: Ιπποκράτους 8 Πεντέλη Αθήνα, 11/05/2015 Υπηρεσία: Γραφείο Προμηθειών Αρ. Πρωτ 5460 Πληροφ. ΠΑΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ν.Π.Δ.Δ.ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Α. ΤΡΟΦΙΜΑ 1. Ελαιόλαδο ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ ΟΜΑΔΑ 1 Η ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΛΑΧΑΝΙΚΑ CPV SAP ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ 1 ΑΓΓΟΥΡΙΑ 03221270-9 40000001 ΤΕΜ 2 ΜΑΡΟΥΛΙ 03221310-2 40000329 ΤΕΜ 3 ΒΕΡΥΚΟΚΑ 03222331-2 40000024 ΚΙΛΟ 4 ΠΑΤΖΑΡΙΑ 03221110-0 40000444 ΚΙΛΟ 5 ΜΑΙΝΤΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα