Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία."

Transcript

1 770 Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία. Πανεπιστήμιο Paris V, Γαλλία Résumé Cette communication expose les résultats d une enquête sociolinguistique axée sur la relation entre les attitudes langagières et les représentations identitaires des collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce. L enquête de terrain se situe dans un collège à Athènes. Les données, issues des entretiens semi-directifs avec les élèves, portent sur : (i) les pratiques linguistiques et les attitudes des élèves vis-à-vis de la langue albanaise, (ii) les attitudes des élèves à l égard des langues vivantes et les pratiques de leur apprentissage. Dans le discours des enquêtés, les langues sont catégorisées selon deux critères : leur utilité et leur valeur ethnonationale. Malgré la valeur identitaire de l albanais, dans leur majorité, les élèves ne visent pas à transmettre leur langue qu ils jugent inutile. Les langues vivantes apparaissent dépourvues de valeurs ethnoculturelles et sont assimilées à leur utilité au marché du travail. Cependant, leur apprentissage contient une valeur identitaire, puisqu il symbolise leur intégration dans la communauté scolaire. Mots-clés Scolarisation des immigrés, attitudes langagières, représentations identitaires, apprentissage des langues, entretiens semi-directifs.

2 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce Εισαγωγή Οι ευρωπαϊκές εκπαιδευτικές πολιτικές για τους μετανάστες μαθητές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη γλωσσική διδασκαλία υπογραμμίζοντας με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη σχέση ανάμεσα στη γλώσσα και την ταυτότητα. Τη δεκαετία του 70 και του 80, στα πλαίσια της ΕΕ και της επίσημης προσέγγισης που υιοθετήθηκε (διαπολιτισμική), τα κύρια εκπαιδευτικά μέτρα που προτάθηκαν για την εκπαίδευση μεταναστών, αφορούσαν στη διδασκαλία της γλώσσας υποδοχής, αλλά και της γλώσσας καταγωγής 1 στους μετανάστες μαθητές (Ogay 1992). Η διδασκαλία της πρώτης αποσκοπούσε στη γρήγορη και ισότιμη ένταξη των μαθητών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η διδασκαλία της δεύτερης συνδέθηκε αρχικά με την προοπτική επιστροφής των μεταναστών στις χώρες προέλευσης και την ανάγκη επανένταξης των μαθητών στο εκεί εκπαιδευτικό σύστημα. Από το 80 και μετά όμως, οι σκοποί της διευρύνθηκαν για να συμπεριλάβουν την αναγνώριση της πολιτισμικής ετερότητας των μαθητών και την διευκόλυνση της ένταξής τους στο σχολείο, καθώς και την αλληλεπίδραση των πολιτισμών και τον εμπλουτισμό της εγχώριας κουλτούρας. 2 Από το 80 και μετά, η διαπολιτισμικότητα συνδέθηκε και με τις ξένες γλώσσες (Carton & Delefosse 1994, Byram 2003), η διδασκαλία των οποίων συνδέθηκε με αξίες χρηστικές (διακίνηση προϊόντων και αγαθών σε συνθήκες ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς), αλλά και πολιτισμικές (πολυγλωσσία, πολιτισμικό άνοιγμα, ανοχή στην ετερότητα, δημοκρατική συνείδηση). Στον τομέα της κοινωνιογλωσσολογίας και της διδακτικής των γλωσσών, η σχέση γλωσσικών στάσεων, γλωσσικών πρακτικών και αναπαραστάσεων ταυτότητας έχει σημαίνουσα θέση. Στη γαλλική βιβλιογραφία, οι σχετικές μελέτες γνωρίζουν δύο κατευθύνσεις. Από τη μια, αφορούν στη σχέση ανάμεσα στις πρακτικές και τις στάσεις των μεταναστών απέναντι στη γλώσσας καταγωγής με τις αναπαραστάσεις που σχετίζονται με την πρόσληψη της προσωπικής τους ταυτότητας (Billiez 1985, Dabène & Billiez 1984, Melliani 2000). Από την άλλη, στον τρόπο που οι ξένες γλώσσες απεικονίζονται από τους μαθητές και στην επιρροή των αναπαραστάσεων αυτών στην εκμάθησή τους (Castelloti 2001, Matthey 1997, Moore 2001). Στην Ελλάδα, το μεταναστευτικό φαινόμενο ανάγεται στη δεκαετία του 90. Τα ζητήματα διγλωσσίας, γλωσσικής επαφής και εκπαίδευσης αλλόφωνων μαθητών έχουν έρθει στο προσκήνιο μέσα από μια σειρά ακαδημαϊκών ερευνών στον τομέα της γλωσσολογίας και της παιδαγωγικής (Δαμανάκης 1997, Σκούρτου 2000). Ωστόσο, προς το παρόν, ελάχιστες είναι οι εργασίες που εξετάζουν τις γλωσσικές πρακτικές και τις στάσεις απέναντι στη γλώσσα καταγωγής από την οπτική των ίδιων των μεταναστών μαθητών (Gogonas 2008, Χατζηδάκη 2005) και απουσιάζουν παντελώς, απ όσο γνωρίζουμε, έρευνες που να αφορούν στη στάση των μαθητών απέναντι στην πολυγλωσσία και τις ξένες γλώσσες. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται η έρευνα στην οποία βασίζεται η ακόλουθη εισήγηση. Στόχος της είναι να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στις γλωσσικές πρακτικές 1 Directive 77/486/CEE du Conseil, du 25 juillet 1977, visant à la scolarisation des enfants des travailleurs migrants. 2 Recommandation (84)9F, du mars 1984, sur les migrants de la deuxième génération, Recommandation (1989) 1093, relative à l éducation des enfants de migrants.

3 772 και τις στάσεις των μεταναστών μαθητών απέναντι στη γλώσσα καταγωγής και στις ξένες γλώσσες, με σκοπό να φωτίσει τη σχέση ανάμεσα στις στάσεις απέναντι στη γλώσσα και τις αναπαραστάσεις ταυτότητας. Το πεδίο της έρευνας είναι ένα γυμνάσιο της Αθήνας όπου κατά το έτος διεξήχθη εθνογραφική μελέτη εστιασμένη στους μαθητές αλβανικής καταγωγής. 2. Θεωρητικό πλαίσιο Το ερευνητικό μας αντικείμενο βρίσκεται στο σταυροδρόμι δύο επιστημονικών κλάδων, της κοινωνιογλωσσολογίας και της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Οι κεντρικοί ερευνητικοί άξονες είναι δύο: (1) Οι γλωσσικές πρακτικές των μεταναστών και οι στάσεις τους απέναντι στις ξένες γλώσσες και στις γλώσσες καταγωγής, (2) Οι αναπαραστάσεις ταυτότητας στους μετανάστες μαθητές. Ο πρώτος άξονας εγγράφεται στη συνέχεια κοινωνιογλωσσικών ερευνών όπως αυτή των Danèbe & Billiez (1984) σχετικά με τη γλωσσική κατάσταση των νέων με μεταναστευτικό υπόβαθρο στη Γαλλία. Ο δεύτερος, επικεντρώνεται στην έννοια της ταυτότητας και εγγράφεται στο χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Η οπτική της ταυτότητας που υιοθετήθηκε είναι αυτή των διαδραστικών κοινωνιολόγων (Becker 1985, Goffman 1975), σύμφωνα με την οποία, η προσωπική ταυτότητα οριοθετείται και νοηματοδοτείται στις επαφές μεταξύ των Δραστών και περικλείει πάντοτε δύο όψεις: την εικόνα που το Υποκείμενο έχει για τον εαυτό του και τη εικόνα που του αποδίδεται από τους άλλους. Ως εκ τούτου, παρότι η έρευνα εστιάστηκε στην οπτική των μεταναστών μαθητών, το βλέμμα τους διασταυρώθηκε με αυτό των υπολοίπων δραστών του σχολείου. Ως προς το περιεχόμενό της, η έννοια της ταυτότητας, στο πλαίσιο αυτής της μελέτης, δεν περιορίζεται στην εθνοτική διάσταση, αλλά παραπέμπει στην αίσθηση ανήκειν του Υποκειμένου σε διάφορες κοινωνικές ομάδες (σχολείο, οικογένεια, ομάδα συνομηλίκων, χώρα καταγωγής) μαζί με την αξία που το Υποκείμενο αποδίδει σε αυτές (Tajfel 1978). 3. Μεθοδολογία & Ερευνητικά δεδομένα Ο εθνογραφικός προσανατολισμός της έρευνας Η φυσιογνωμία της έρευνάς μας είναι εθνογραφική και διεξήχθη από το Σεπτέμβρη του 2007 ως τον Απρίλη του 2008 σε ένα γυμνάσιο της Αθήνας. Το γυμνάσιο αυτό επιλέχτηκε με βάση την τοποθεσία του (σε μια περιοχή του Δήμου Αθηναίων όπου διαμένουν «μεσαία» κοινωνικά στρώματα) και τις δυνατότητες πρόσβασης. Το κύριο μεθοδολογικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν οι ημι-δομημένες συνεντεύξεις με μετανάστες μαθητές (28), το οποίο όμως συμπληρώθηκε και με άλλες μεθόδους παρατήρησης (ημιδομημένες συνεντεύξεις και ανεπίσημες συζητήσεις με τους καθηγητές του σχολείου, παρατήρηση, μελέτη των σχολικών αρχείων). Χαρακτηριστικά του σχολείου και του μαθητικού πληθυσμού Οι ξένες γλώσσες που προσφέρονται στο συγκεκριμένο γυμνάσιο είναι τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Το σχολείο δε διαθέτει τάξεις υποδοχής και, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, 3 το ποσοστό των «παλιννοστούντων και αλλοδαπών 3 Αναφερόμαστε στη λίστα «ομογενών και παλιννοστούντων μαθητών» που ετησίως τα σχολεία συμπληρώνουν.

4 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 773 μαθητών» είναι της τάξης του 14% (38 παιδιά), σχετικά κοντά δηλαδή στο μέσο εθνικό όρο (11%). Οι χώρες προέλευσης των μαθητών είναι η Αλβανία (79%), ενώ πολύ λιγότεροι μαθητές προέρχονται από τη Μολδαβία (7%), τη Ρωσία (5%), τη Ρουμανία (5%) και τη Συρία (4%). Διεξαγωγή συνεντεύξεων Η επιλογή του ερευνητικού δείγματος Η επιλογή των παιδιών που ρωτήθηκαν δε βασίστηκε στα επίσημα κριτήρια διάκρισης (υπηκοότητα, εθνότητα), αλλά στη «γλώσσα της χώρας προηγούμενης εγκατάστασης των γονιών». Με τη βοήθεια της διευθύντριας, διανείμαμε στα παιδιά γράμματα που εξηγούσαν στους γονείς το περιεχόμενο της έρευνας και ζητούσαν την άδειά τους για να μιλήσουμε με τα παιδιά τους. Εν συνεχεία, διεξήχθησαν ατομικές συνεντεύξεις, των οποίων η διάρκεια κυμάνθηκε από 40 ως 60, με τα παιδιά που ανταποκρίθηκαν θετικά στο αίτημα. 4 Τελικά, 28 συνεντεύξεις διεξήχθησαν με παιδιά των οποίων οι χώρες προέλευσης είναι: η Αλβανία (53%), η Μολδαβία (7%), η Ρωσία (7%), η Τουρκία (7%), η Αγγλία (3%), η Αυστραλία (3%), ο Καναδάς (3%), οι ΗΠΑ (3%), η Φιλανδία (3%), η Ιταλία (3%) και η Πολωνία (3%). Από αυτά τα παιδιά, μόνο τα μισά (14) περιλαμβάνονται στη λίστα «παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών». 5 Στο πλαίσιο αυτής της εισήγησης θα αναφερθούμε μόνο στα παιδιά αλβανικής καταγωγής, τα οποία αποτελούν την πλειοψηφία των μεταναστών μαθητών τόσο στο σχολείο, όσο και στο κόρπους των συνεντεύξεών μας (15). Φυσιογνωμία συνεντεύξεων Σε συμφωνία με την ποιοτική φυσιογνωμία της έρευνάς μας, οι συνεντεύξεις που διεξήγαμε ήταν ημιδομημένες (Kaufmann 2007). Δηλαδή, σε αντίθεση με τις ελεύθερες/μη κατευθυνόμενες συνεντεύξεις, οι κεντρικές θεματικές συζήτησης με τους μαθητές είχαν οριστεί εκ των προτέρων και κινούνταν γύρω από τους ακόλουθους άξονες: 1) Τις γλωσσικές πρακτικές και τη στάση των μαθητών απέναντι στα αλβανικά. 2) Τις πρακτικές εκμάθησης ξένων γλωσσών και τη στάση τους απέναντι στις ξένες γλώσσες. 3) Τη σχέση των μαθητών με το σχολείο, τη χώρα καταγωγής, την οικογένεια και τις παρέες συνομηλίκων. 4 Στην πραγματικότητα, μέσα από αυτή τη διαδικασία δίναμε τη δυνατότητα και στα παιδιά να επιλέξουν αν θα συμμετέχουν ή όχι στην έρευνα. Όπως αποδείχτηκε, για πολλά παιδιά η συμμετοχή ήταν μια προσωπική απόφαση για την οποία δε συμβουλεύτηκαν τους γονείς τους. Αυτή η παράμετρος έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού μπορούμε να υποθέσουμε ότι πολλά παιδιά που αντιμετωπίζουν την καταγωγή τους με όρους «στίγματος», απέφυγαν τη συμμετοχή στην έρευνα. 5 Οι υπόλοιποι μαθητές, είτε είναι παιδιά μικτών γάμων, είτε 2 ης γενιάς μετανάστες, είτε παιδιά που έχουν αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια και ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται στη λίστα.

5 774 Ωστόσο, το ερωτηματολόγιο δεν είχε τη μορφή κλειστών ερωτήσεων, αλλά οι ερωτήσεις προσαρμόζονταν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συνομιλητή. Οι ερωτηθέντες καλούνταν να συμμετέχουν ενεργά στη συζήτηση, η σειρά των θεματικών δεν ήταν προκαθορισμένη και, σε κάποιες περιπτώσεις, η συνέντευξη πήρε τη μορφή «αφήγησης ζωής» (Bertaux 2007). ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Γενικά χαρακτηριστικά υποκειμένων έρευνας Όνομα Κωδ Φ Τάξη Ηλικία Αδέρφια Χώρα Γέννησης Χρόνια Ελλάδα Χώρα Εκπαίδ. 1 η γλ. Έμεινε τάξη Σχολ./ Επαγγ. Σχέδια Π1 Α η 1 12χρ. Π2 Α 2 α 14χρ. Π3 Α 2 α 15χρ. Π4 Α 2 α 14χρ. Π5 Α 1 η 14χρ. Π6 Κ 1 η 12χρ. Π7 Α 1 η 14χρ. Π8 Α 3 η 14χρ. Π9 Κ 3 η 14χρ. Π1 0 Α 2 α 14χρ. 2 μικρού ς αδερφο ύς 2 μεγάλο υς αδερφο ΑΛ 9χρ. ΕΛΛ ΑΛ ΕΛΛ - ΕΛΛ ΑΛ ύς Π7 ΑΛ 8χρ. ΑΛ &ΕΛ Λ 1μικρό αδερφό ΑΛ AΛ 12χρ. ΕΛΛ ΑΛ &Ε ΛΛ Π15 AΛB 7χρ. AΛB &ΕΛ Λ 1μεγάλ η αδερφή AΛ AΛB 11χρ. ΕΛΛ AΛ Π3 AΛB 8χρ. AΛB &ΕΛ Λ 1μικρό αδερφό μοναχο κόρη 1μεγάλ ο αδερφό AΛ ΕΛΛ - ΕΛΛ ΕΛ Λ AΛB 9χρ. ΕΛΛ AΛ AΛB 3χρ. AΛB & ΕΛΛ AΛ ΝΑΙ 1φορ ά ΝΑΙ 2φορ ές ΝΑΙ 2φορ ές ΝΑΙ 2φορ ές Πανεπιστή μιο Γιατρός Λύκειο Ηθοποιός Σεφ Λύκειο ή Δουλειά Σεφ Πανεπιστή μιο Δασκάλα Σεφ Λύκειο Πανεπιστή μιο Γιατρός Λύκειο

6 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 775 Π1 1 Π1 2 Π1 3 Π1 4 Π1 5 α Κ 2 13χρ. α Α 2 13χρ. Α 3 η 16χρ. Α Κ 3 η 18χρ. 3 η 17χρ. 1μεγάλ ο αδερφό 1μικρή αδερφή 1μικρή αδερφή 1μεγαλ. αδέρφι α AΛB 10χρ. AΛB &ΕΛ Λ AΛ AΛB 10χρ. ΕΛΛ AΛ AΛB 10χρ. AΛB AΛ &ΕΛ Λ ΝΑΙ 2φορ ές AΛB 17χρ. ΕΛΛ ΝΑΙ ΝΑΙ 3φορ ές Π5 AΛB 7χρ. AΛB & ΕΛΛ AΛ ΝΑΙ 2φορ ές Πανεπιστή μιο Δικηγόρος Λύκειο Δουλειά Δουλειά Λύκειο/ Δουλειά 4. Αποτελέσματα 4.1 Γλωσσικές πρακτικές, γλωσσική στάση των μαθητών απέναντι στα αλβανικά και αναπαραστάσεις ταυτότητας Γλωσσικές πρακτικές των μαθητών και αξιολόγηση της γλωσσικής τους ικανότητας στην αλβανική γλώσσα Εκτός από έναν (Π8), όλοι οι μαθητές δήλωσαν ότι καταλαβαίνουν αλβανικά, ενώ οι περισσότεροι μπορούν και να επικοινωνήσουν στα αλβανικά, άλλοι περισσότερο (Π1,Π2,Π3, Π4, Π9, Π10, Π13, Π14, Π15) και άλλοι λιγότερο καλά (Π5, Π6, Π7, Π11, Π12). Έξι από τα ερωτηθέντα παιδιά δήλωσαν ότι έχουν μάθει να γράφουν και να διαβάζουν στα αλβανικά, είτε επειδή έχουν παρακολουθήσει κάποιες σχολικές τάξεις στην Αλβανία (3, 10, 14), είτε γιατί έχουν μάθει από γονείς ή άλλα συγγενικά πρόσωπα (2, 9, 15). Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι γλώσσες που μιλιούνται στο σπίτι είναι και τα ελληνικά και τα αλβανικά, ενώ αποκλειστική χρήση ελληνικών στο σπίτι δήλωσαν μόνο τρία παιδιά (Π2, Π8, Π14). Λειτουργικός διαχωρισμός των ελληνικών (δημόσια γλώσσα) και των αλβανικών (γλώσσα σπιτιού), απαντήθηκε μόνο στην περίπτωση του Π10: «Μισή μέρα μιλάω ελληνικά, εδώ (στο σχολείο). Όταν πάω στο σπίτι αλβανικά. Στο φροντιστήριο ελληνικά. Σπίτι αλβανικά». Με την εξαίρεση των Π2 και Π15, τα ελληνικά υπερτερούν στην επικοινωνία ανάμεσα στα αδέρφια, ενώ τα αλβανικά χρησιμοποιούνται περισσότερο με τους γονείς ή με μεγαλύτερα συγγενικά πρόσωπα (Χατζηδάκη 2005: 98). Επίσης, τα δεδομένα μάς επιβεβαιώνουν την παρατήρηση του Gogonas (2008: 10), ότι δηλαδή τα παιδιά χρησιμοποιούν περισσότερο τα ελληνικά με τη μητέρα τους και τα αλβανικά με τον πατέρα τους. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, η χρήση των αλβανικών με τον πατέρα γίνεται υπό τη μορφή πίεσης (Π2, Π3, Π9). Στην επικοινωνία ανάμεσα στα αδέρφια, η επιλογή των ελληνικών είναι κάποιες φορές αναγκαστική, αφού τα μικρότερα αδέρφια συχνά δεν γνωρίζουν την αλβανική. Κάτι τέτοιο σχετίζεται με το γεγονός ότι οι γλωσσικές συνήθειες των γονιών

7 776 αλλάζουν και, με το πέρασμα του χρόνου, οι γονείς μετακινούνται προς τα ελληνικά (Χατζηδάκη 2005: 98): «Όταν ήμουν μικρός, μου μίλαγαν συνέχεια αλβανικά, τώρα μόνο ελληνικά» (Π2). Όπως έχει επισημάνει η Deprez (1999: 29), τα ταξίδια είναι ένας από τους καθοριστικότερους παράγοντες για τη διατήρηση της γλώσσας καταγωγής, αλλά και για τον πολιτισμικό και συναισθηματικό εμπλουτισμό των παιδιών. Οι περισσότεροι (10), δήλωσαν ότι πηγαίνουν στην Αλβανία τουλάχιστον μία με δύο φορές τον χρόνο, ενώ οι υπόλοιποι έχουν επισκεφτεί την Αλβανία τουλάχιστον μία ή δύο φορές. Αυτές οι επισκέψεις φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στο επίπεδο της γλώσσας, όσο και σε αυτό του εθνοτικού αυτοκαθορισμού. Για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα ή έχουν μεταναστεύσει σε προσχολική ηλικία, τα ταξίδια μπορεί να είναι, περισσότερο και από τις γλωσσικές πρακτικές στο σπίτι, ο τρόπος εκμάθησης της γλώσσας καταγωγής: «Ελληνικά μιλάμε με τον αδερφό μου. Δεν τα μιλάει πολύ. Μόνο όταν πήγαμε το καλοκαίρι στην Αλβανία, τότε άρχισε να τα μιλάει λίγο και άρχισε να καταλαβαίνει» (Π4). Αλλά και για τα παιδιά με πρώτη γλώσσα την αλβανική, τα ταξίδια παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη γλωσσική διατήρηση. Για παράδειγμα το Π3, παρότι μετανάστευσε σε ηλικία 8 ετών, «ξέχασε» τα αλβανικά, τα οποία «ξαναθυμήθηκε» μετά από τη δίμηνη διαμονή του στην Αλβανία. Ανάλογες είναι και οι περιπτώσεις των παιδιών 5 και 7. Στο επίπεδο του εθνοτικού αυτοκαθορισμού, τα ταξίδια μπορεί να λειτουργήσουν με δύο τρόπους. Από τη μια, μπορεί να ενισχύσουν το αίσθημα «ανήκειν» στη χώρα καταγωγής: «Αισθάνομαι μισό-μισό. Κάτι τέτοιο. Επειδή ζω 14 χρόνια εδώ. Τώρα είμαι 14. Και πήγαινα εκεί κάθε καλοκαίρι σχεδόν» (Π2). Η εμπειρία όμως αυτή, μπορεί, αντιθέτως, να βιωθεί ως κάτι που ενισχύει την απόσταση του παιδιού με τη χώρα καταγωγής: «Οι άνθρωποι μου φάνηκαν πολύ διαφορετικοί. Ούτε αμάξια, ούτε τίποτα. Πήγα και σε χωριό και τα χα παίξει και λέω πότε θα φύγω από εδώ» (Π6). Στην επικοινωνία τους με συνομηλίκους, εννιά παιδιά (Π1, Π2, Π3, Π5, Π7, Π10, Π13, Π14, Π15) δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν και τις δύο γλώσσες, είτε εναλλάσσοντας, είτε αναμειγνύοντάς τες. 6 Για κάποια από αυτά τα παιδιά, τα αλβανικά, ή ο μικτός κώδικας, δεν είναι μόνο η γλώσσα που χρησιμοποιούν με κάποιους από τους φίλους τους, αλλά η «γλώσσα της παρέας» (Π3, Π7, Π13, Π14). Στάσεις των μαθητών απέναντι στην αλβανική γλώσσα Για να ορίσουμε τη στάση των μαθητών απέναντι στην αλβανική γλώσσα βασιστήκαμε σε δύο κριτήρια: 1) Τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται για τη γλώσσα καταγωγής (για παράδειγμα χρήση προσωπικών αντωνυμιών) και τις αξίες με τις οποίες την επενδύουν. 2) Την επιθυμία τους ή όχι να συνεχίσουν να μιλούν την αλβανική και να την μεταδώσουν στα παιδιά τους. Στη βάση αυτή, οι ερωτηθέντες διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες: 1) Σε αυτούς που εκφράζουν μια αρνητική στάση απέναντι στα αλβανικά (Π6, Π8, Π11, Π12). Οι μαθητές αυτοί αποστασιοποιούνται από την αλβανική 6 «Σε μια πρόταση μπορεί να χρησιμοποιήσω 1000 λέξεις και ελληνικά και αλβανικά ( ) Τα ¾ μιλάω ελληνικά με την αδερφή μου και το ¼ αλβανικά» Π6.

8 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 777 γλώσσα, αποφεύγουν την αναφορά της και υποτιμούν τις γλωσσικές πρακτικές τους σε αυτή 7. 2) Σε αυτούς που τοποθετούνται θετικά απέναντι στα αλβανικά, θεωρώντας τα ως στοιχείο της προσωπικής τους ταυτότητας (γλώσσα «μου»). Τα 8 αλβανικά είναι για τους μαθητές αυτούς η «γλώσσα του ανήκειν», την οποία συνδέουν με το παρελθόν (γονείς, πρόγονοι, καταγωγή), το παρόν ή και το μέλλον: «Θέλω να ξέρω τη γλώσσα μου, να την ξέρω καλά, γιατί πού ξέρεις τι μπορεί να συμβεί;» Π4, «Από την ώρα που είναι ο πατέρας μου από εκεί, θέλω το παιδί μου να ξέρει και αλβανικά» Π7. Ωστόσο, οι μαθητές αυτοί διαφοροποιούνται ως προς την πρόθεσή τους να μεταδώσουν τα αλβανικά στα παιδιά τους. Για την ακρίβεια, μόνο οι Π5, Π7, Π13, Π14 σκοπεύουν να μιλούν αλβανικά στα παιδιά τους, ενώ οι υπόλοιποι δηλώνουν ότι θα μιλούν στα παιδιά τους ελληνικά ή «τη γλώσσα της χώρας» (δηλαδή ελληνικά δεδομένου ότι όλα τα παιδιά σχεδιάζουν το μέλλον τους στην Ελλάδα). Η απροθυμία των παιδιών αυτών 9 να μεταδώσουν τα αλβανικά φαίνεται να σχετίζεται με το γεγονός ότι θεωρούν τη «γλώσσα τους» «άχρηστη», λόγω του χαμηλού της κύρους 10 τόσο στο πλαίσιο της Ελλάδας, όσο και σε διεθνές επίπεδο: «Τι να τα κάνεις τα αλβανικά; Δε μπορείς να πας πουθενά, ούτε για να μιλήσεις. Μόνο αν έρθουν Αλβανοί» Π6. Τυπολογία των μαθητών με βάση την πρόσληψη της εθνοτικής τους ταυτότητας Με βάση τον τρόπο που οι μαθητές αυτό- προσδιορίζονται εθνοτικά, μπορούμε να τους διακρίνουμε στις ακόλουθες κατηγορίες. 1) Στους «ενσωματοποιημένους/ελληνοποιημένους», που τοποθετούνται στο «Εμείς οι Έλληνες» και προσλαμβάνουν την αλβανικότητα με όρους στίγματος (Π6, Π8, Π11, Π12). Τα παιδιά αυτά αποφεύγουν την αναφορά στην Αλβανία 11 και όταν το κάνουν η αναφορά τους είναι αποστασιοποιημένη και αρνητική. 2) Στους «ενδιάμεσους» που είτε αμφιταλαντεύονται ανάμεσα στο «Αλβανός» και στο «Έλληνας», είτε αυτοκαθορίζονται με διττό τρόπο (και Αλβανός και Έλληνας). Τα παιδιά αυτά διακρίνονται σε δύο υποκατηγορίες με βάση τον τρόπο που προσλαμβάνουν την σχέση τους με την αλβανικότητα: 7 «Ξέρεις και κάποια άλλη γλώσσα; Όχι. Δηλαδή αλβανικά; Λίγο βασικά, επειδή ήρθα σε μικρή ηλικία και δεν τα πολυθυμάμαι» Π11. 8 Για τον όρο «γλώσσα του ανήκειν» βλ. Dabène (1994 : 22-24). 9 Στην περίπτωση του Π3 ωστόσο, η «άρνηση» των αλβανικών φαίνεται να σχετίζεται και με μια αντίδραση απέναντι στην πατρική εξουσία και την πίεση που του ασκείται να μιλά αλβανικά: ««Με τον πατέρα μου μιλάω αλβανικά γιατί ο πατέρας μου υποτίθεται ότι θέλει να μάθω/να μην ξεχάσω την αλβανική γλώσσα και μου λέει μίλα αλβανικά, ξέρεις, ενώ με τη μητέρα μου ελληνικά. ( ) Προτιμώ να μιλώ ελληνικά, δεν μπορώ τα αλβανικά δεν ξέρω γιατί. Ενώ όταν είμαι με φίλους μπορώ» (Π3). 10 Στον καθοριστικό ρόλο του στάτους της γλώσσας για τη διατήρησή της ή όχι από τους μετανάστες μαθητές αναφέρεται ο Calvet (2002) και η Billiez (1992). 11 Για παράδειγμα, τα Π6 και Π9 αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση του ουσιαστικού «Αλβανός»: «Όταν είμαι έξω με κάποιους, ας πούμε με τη θεία μου, και όλα αυτά, ελληνικά μιλάμε» (Π9) «Μπορώ να συνεννοηθώ (στα αλβανικά), αλλά όχι και πολύ καλά γιατί από μικρή έκανα παρέα με άλλα παιδιά, ελληνόπουλα» (Π6).

9 778 α) Σε αυτούς για τους οποίους το αίσθημα ανήκειν είναι κατά κύριο λόγο προσανατολισμένο προς το παρελθόν (καταγωγή). β) Σε αυτούς για τους οποίους το αίσθημα ανήκειν είναι προσανατολισμένο τόσο προς το παρελθόν, όσο και προς το παρόν και το μέλλον. Οι τελευταίοι (Π3, Π7, Π13,Π14), ορίζουν τον εαυτό τους ως μέλη μιας κατηγορίας που διακρίνεται τόσο από τους «Αλβανούς της Αλβανίας», όσο και από τους «Έλληνες της Ελλάδας». Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι κοινωνικοποιούνται κατά κύριο λόγο με όρους εθνοτικούς, αλλά και ότι εκφράζουν ένα αίσθημα απόστασης από το σχολείο, τις σχολικές νόρμες συμπεριφοράς, τους καθηγητές και τους καλούς μαθητές 12. Το «εμείς» τους είναι ένα εμείς οι κακοί μαθητές (σε αντιδιαστολή με τους «καλούς»), εμείς οι εργαζόμενοι νέοι (σε αντιδιαστολή με «τα παιδιά» και με «τους ενήλικες»), εμείς οι Αλβανοί. Το γεγονός ότι αυτό το «εμείς» δεν περιορίζεται στην εθνοτική του διάσταση, το φανερώνει η συμμετοχή και Ελλήνων στις παρέες αυτές: «Στην παρέα μου μπορεί να είναι και Αλβανοί και Έλληνες. Όταν μαζευόμαστε οι Αλβανοί, ακόμα και οι φίλοι μου οι Έλληνες μιλάνε αλβανικά. Αφού τους λέμε δεν έχετε πάρει λόουερ στα αγγλικά και θα πάρετε στα αλβανικά. Τα μιλάνε καλύτερα από εμάς. Επειδή μιλάμε μεταξύ μας, τα ακούνε και έχουν μάθει» Π14. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η «γλώσσα της παρέας» είναι τα αλβανικά (ή πιο σωστά ο μικτός κώδικας), μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η σημασία των αλβανικών δεν περιορίζεται στην εθνοτική της αξία, αλλά σε μια αξία ταυτότητας με την ευρεία σημασία του όρου. 4.2 Πρακτικές εκμάθησης και στάσεις των μεταναστών μαθητών έναντι των ξένων γλωσσών Η εκμάθηση των ξένων γλωσσών ως μαθητική πρακτική Η εκμάθηση ξένων γλωσσών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με εξωσχολικές πρακτικές, αφού με την εξαίρεση δύο μαθητών (Π3, Π7), όλοι οι υπόλοιποι έχουν πάει ή πηγαίνουν σε ιδιωτικά φροντιστήρια ξένων γλωσσών για να μάθουν είτε τη μία, είτε και τις δύο (Π1,Π6,Π9,Π11) από τις διδασκόμενες στο σχολείο γλώσσες. Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας και η πρακτική του φροντιστηρίου είναι σε τέτοιο βαθμό αλληλένδετες που κάποιοι μαθητές φτάνουν να θεωρούν ότι η μόνη γλώσσα που μαθαίνουν είναι αυτή που μαθαίνουν στο φροντιστήριο: «Ποιες γλώσσες μαθαίνεις; Πάω στο φροντιστήριο αγγλικά. Δεν έχετε 2 η γλώσσα στο σχολείο; Α ναι, γερμανικά» Π2. Η πρακτική των φροντιστηρίων με τη σειρά της, δεν είναι ανεξάρτητη από το σκοπό εκμάθησης ξένων γλωσσών, ο οποίος για την πλειοψηφία των παιδιών είναι η απόκτηση «διπλώματος» γλωσσομάθειας. Έτσι, η κύρια - και στις περισσότερες περιπτώσεις η αποκλειστική - αξία που συνδέεται με τις ξένες γλώσσες είναι η «χρηστική», αφού τα παιδιά τις θεωρούν «χρήσιμες» ή «απαραίτητες» για την εξεύρεση δουλειάς στο μέλλον. Εκ πρώτης όψεως λοιπόν, όχι μόνο οι ξένες γλώσσες φαντάζουν απογυμνωμένες από κάθε πολιτισμικό, εθνικό ή και επικοινωνιακό περιεχόμενο, αλλά και η εκμάθησή τους φαντάζει ως μια πρακτική «αντι-σχολική», αφού πραγματοποιείται 12 «Στην τάξη μου είναι όλοι πολύ καλοί μαθητές, από 19 και πάνω, είμαι έτσι και εγώ Τώρα τι να συζητήσεις με αυτά; Το μόνο που συζητάνε είναι τι θα πει η μαμά και ο μπαμπάς» Π14.

10 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 779 εκτός σχολείου. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη παρατήρηση του χρόνου έναρξης του φροντιστηρίου, των πρακτικών που οι μαθητές συνδέουν με αυτό και του κριτηρίου επιλογής της 2 ης ξένης γλώσσας φανερώνει το αντίθετο. Όλα τα παιδιά (πλην των Π13 και Π15) γράφτηκαν σε φροντιστήριο είτε λίγο πριν, είτε ταυτόχρονα με τη χρονιά που η διδασκαλία της εν λόγω γλώσσας ξεκινά στο δημόσιο σχολείο. Σε κάποιες περιπτώσεις, μας αναφέρθηκε ρητά ότι ένας από τους λόγους εγγραφής στο φροντιστήριο ήταν ακριβώς η προετοιμασία για το η αντίστοιχο σχολικό μάθημα: «(Γερμανικά) ξεκίνησα από πρόπερσι (στην 1 γυμνασίου) που είχα κάνει λίγο το καλοκαίρι, ένα μήνα πριν (την έναρξη της σχολικής χρονιάς), για να προετοιμαστώ (για το μάθημα στην 1 η γυμνασίου)» Π11. Για τα παιδιά που, εκτός από τα αγγλικά, μαθαίνουν και δεύτερη ξένη γλώσσα στο φροντιστήριο, το κριτήριο επιλογής είναι το κατά πόσο αυτή περιλαμβάνεται ή όχι στο πρόγραμμα σπουδών του γυμνασίου. Έτσι, ενώ στην πλειοψηφία τους τα παιδιά δήλωσαν ότι θα ήθελαν να μάθουν ιταλικά, κανένα δε μαθαίνει τη γλώσσα αυτή στο φροντιστήριο, κάτι το οποίο θα σήμαινε ότι ο μαθητής θα υποχρεούνταν να μαθαίνει τρείς ξένες γλώσσες αντί για δύο (ή και τέσσερις για τους μαθητές που βρίσκονται στη διαδικασία εκμάθησης της ελληνικής). Για άλλους μαθητές, η εγγραφή στο φροντιστήριο εντάσσεται σε μια λογική μίμησης της πρακτικής των πολλών, αφού, είτε οι μετανάστες γονείς εγγράφουν τα παιδιά τους σε φροντιστήρια ακολουθώντας τις νόρμες συμπεριφοράς των Ελλήνων γονέων, 13 είτε τα ίδια τα παιδιά το ζητούν στους γονείς τους, εναρμονίζοντας τις πρακτικές τους με αυτές των φίλων τους. Αυτή η έμμεση σημασία της εγγραφής στο φροντιστήριο, ως πρακτική συμβολικής εγγραφής στην κοινότητα των μαθητών, γίνεται εμφανής μέσα από την περίπτωση του Π13. Ο λόγος του Π13 χαρακτηρίζεται από την αποστασιοποίησή του από το σχολείο (σχολική γνώση, σχολικές προσδοκίες) και τη μαθητική κοινότητα (συμμαθητές). Στα 18 του χρόνια, το Π13 έχει μείνει τρεις φορές στην ίδια τάξη και αυτοπροσδιορίζεται ως «κακός μαθητής» και «εργαζόμενος νέος». Ωστόσο, σε κάποια στιγμή της σχολικής του σταδιοδρομίας, στο τέλος του δημοτικού, είχε επενδύσει στο σχολείο και είναι σε εκείνη τη χρονική συγκυρία που γράφτηκε για ένα χρόνο σε φροντιστήριο αγγλικών και γαλλικών: «Πιο παλιά, στην 6 η δημοτικού, πήγαινα και φροντιστήριο ( ) Ρώτησα τους γονείς μου και μου είπαν εντάξει ( ) Τότε μ άρεσαν (τα αγγλικά και τα γαλλικά), από τότε που πέθανε ο πατέρας μου όχι. Άλλωστε δεν προλαβαίνω, δουλεύω. [- Και φροντιστήριο θυμάσαι πώς ξεκίνησες;] Για να προχωρήσω, όπως τα άλλα παιδιά». Η διαφοροποιημένη στάση των μαθητών έναντι των αγγλικών και της δεύτερης ξένης γλώσσας Οι στάσεις των μαθητών έναντι των αγγλικών και της δεύτερης ξένης γλώσσας είναι έντονα διαφοροποιημένες. Ενώ όλα τα παιδιά εκφράζουν θετικά συναισθήματα για τα αγγλικά («χρήσιμη», «ωραία» γλώσσα), μόνο πέντε (Π1, Π6, Π7, Π9, Π11) εκφράζονται θετικά για τη δεύτερη ξένη γλώσσα, η εκμάθηση της οποίας κρίνεται από τους υπόλοιπους αρνητικά («δε μ αρέσει», «είναι περιττό μάθημα», κλπ.). 13 «Η μαμά μου έβλεπε ότι τα άλλα παιδιά πήγαιναν και, εντάξει, κατάλαβε ότι είναι σημαντικό να πάω. Ήξερα και εγώ μερικές λέξεις από την τηλεόραση» Π12

11 780 Παρατηρώντας τα μαθητικά τους χαρακτηριστικά, βλέπουμε ότι πρόκειται για μαθητές με έντονες σχολικές, ακαδημαϊκές και επαγγελματικές προσδοκίες. 14 Θα μπορούσαμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι η επένδυση στην δεύτερη ξένη γλώσσα λειτουργεί και ως ένδειξη του καλού μαθητή. Αναφορικά με τα κριτήρια που υπεισέρχονται στην επιλογή της δεύτερης ξένης γλώσσας αυτά είναι: οι επιλογές των φίλων, η γνώση της μίας εκ των δύο γλωσσών από άτομο του συγγενικού περιβάλλοντος, στερεότυπα αναφορικά με τη δυσκολία ή την ευκολία εκμάθησης της γλώσσας, στερεότυπα εθνικού τύπου (π.χ. για τα Π2, Π3, Π4, Π8 τα γαλλικά είναι «γυναικεία γλώσσα») και ασφαλώς το κριτήριο της «αγοραστικότητας» της γλώσσας. Η εθνική και η υπερεθνική αξία των αγγλικών Σε αντίθεση με τη δεύτερη ξένη γλώσσα, της οποίας η αξία από πολλούς μαθητές είναι αμφισβητήσιμη, η αξία των αγγλικών είναι αδιαμφισβήτητη και ανεξάρτητη από τις σχολικές επιδόσεις τους. Παρότι, όπως είδαμε, η εκμάθηση των αγγλικών συνδέεται κατά κύριο λόγο με την απόκτηση διπλώματος και την αξιοποίησή του στην αγορά εργασίας, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο παραμέτρους που συνδέονται με την θετική τους πρόσληψη από τους μαθητές. Η πρώτη είναι το διεθνές στάτους της γλώσσας, το οποίο διευκολύνει τη γεωγραφική κινητικότητα ή και την αλλαγή χώρας. Η παράμετρος αυτή φαίνεται να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τα παιδιά των οποίων η παραμονή στην Ελλάδα είναι αβέβαιη. Για παράδειγμα, το Π4 αντιπαραθέτει τα αλβανικά, των οποίων η αξία περιορίζεται στα όρια του αλβανικού κράτους, με τα αγγλικά των οποίων η «αξία» είναι ανεξάρτητη από το εθνικό πλαίσιο: «(Τα αλβανικά) δεν είναι και τόσο χρήσιμα. Μόνο όταν πας Αλβανία, πού αλλού μιλάς αλβανικά; Ενώ τα αγγλικά είναι χρήσιμη γλώσσα». Η δεύτερη παράμετρος σχετίζεται με τη θέση των αγγλικών στην Ελλάδα, δηλαδή την αξία τους στην εγχώρια «εθνική αγορά», αλλά και την παρουσία τους στην ελληνική καθημερινότητα (ΜΜΕ, λεξιλογικά δάνεια στους τομείς της τεχνολογίας, της μόδας, κλπ.). Υπό αυτή την έννοια, η αξία των αγγλικών μπορεί να πάρει ένα περιεχόμενο «ελληνικό»: «Θεωρείς ότι το να μαθαίνεις πολλές γλώσσες είναι σημαντικό; Ναι. Μπορεί να σου χρησιμεύσουν πολύ. Δηλαδή, μια μέρα ήμουν στην Ομόνοια για ψώνια με την αδερφή μου και ήτανε κάποιοι τουρίστες, ξένοι, άγγλοι και, εντάξει, η αδερφή μου, έχει πάρει και το λόουερ, και συνεννοούνταν» Π6. 15 Μια τελευταία παρατήρηση αφορά στην πρόσληψη της έννοιας της πολυγλωσσίας από τους μετανάστες μαθητές. Όπως είδαμε, στο πλαίσιο της διαπολιτισμικότητας, η έννοια αυτή έχει συνδεθεί με αξίες όπως η επικοινωνία, το πολιτισμικό άνοιγμα και ο γλωσσικός πλουραλισμός. Ωστόσο, για την πλειοψηφία των ερωτηθέντων παιδιών, η πολυγλωσσία δεν έχει ούτε επικοινωνιακό, ούτε 14 Με την εξαίρεση του Π7 που τα γερμανικά είναι το αγαπημένο του μάθημα γιατί «μόνο εκεί τα καταφέρνει». 15 Στο παράδειγμα αυτό, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι τα αγγλικά γίνονται αντιληπτά ως στοιχείο ελληνικότητας, αφού το ομιλούν υποκείμενο, σε αντιδιαστολή με τους «ξένους», εγγράφεται στους «αυτόχθονες» και, χρησιμοποιώντας τα αγγλικά υποδέχεται τους «τουρίστες» στην Ελλάδα.

12 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 781 πολιτισμικό περιεχόμενο. Ειδικότερα, τα περισσότερα παιδιά συνδέουν την πολυγλωσσία αποκλειστικά με τις ξένες γλώσσες και τη συσχετίζουν με την αγορά εργασίας. Κάποια από αυτά τα παιδιά μάλιστα προχωρούν μέχρι την ταύτιση της πολυγλωσσίας με τα αγγλικά: «Θεωρείς ότι το να μαθαίνεις πολλές γλώσσες είναι σημαντικό; Ναι. Γιατί τα αγγλικά είναι ωραία και χρειάζονται για να βρεις δουλειά» Π2. Από τα ερωτηθέντα παιδιά, μόνο τρία συνέδεσαν άμεσα ή έμμεσα την πολυγλωσσία με την γλώσσα καταγωγής ή/και με την αξία της επικοινωνίας. Πρόκειται για το Π10 που, ως νέο- εισερχόμενος, τη συσχέτισε με το προσωπικό του βίωμα και για τα Π3, Π7, που αυτο-προσδιορίζονται και ετερο-προσδιορίζονται (από τους καθηγητές) ως «μη ενταγμένοι μαθητές». 5. Συζήτηση Το περιορισμένο εύρος της έρευνάς μας και η ποιοτική της φυσιογνωμία δεν μας επιτρέπουν την εξαγωγή γενικευμένων συμπερασμάτων. Στόχος μας ήταν να διερευνήσουμε τη σχέση γλωσσικών στάσεων- αναπαραστάσεων ταυτότητας στους μαθητές αλβανικής καταγωγής, αναδεικνύοντας κάποιες από τις παραμέτρους που υπεισέρχονται στην κατηγοριοποίηση των γλωσσών στο ελληνικό σχολείο. Σύμφωνα με τα δεδομένα μας, τα κριτήρια αξιολόγησης των γλωσσών είναι δύο: το εθνοπολιτισμικό και το χρηστικό. Αρχικά, τα κριτήρια αυτά φαντάζουν αποσυνδεδεμένα, αφού το πρώτο συνδέεται με τη γλώσσα καταγωγής (αλβανικά) και το δεύτερο με τις ξένες γλώσσες. Ωστόσο, η συνδυαστική μελέτη των γλωσσικών πρακτικών των μαθητών, των γλωσσικών τους στάσεων και του τρόπου που αναπαριστούν την προσωπική τους ταυτότητα δείχνει ότι διαπλέκονται. Ο εθνοτικός αυτοπροσδιορισμός των μαθητών φαίνεται καθοριστικός στη διαμόρφωση της στάσης τους απέναντι στα αλβανικά. Οι μαθητές που τοποθετούνται στο ελληνικό «εμείς» απορρίπτουν την αλβανική γλώσσα, ενώ όσοι θεωρούν την αλβανικότητα συστατικό κομμάτι της εθνοτικής τους ταυτότητας εκφράζουν θετική στάση απέναντι στη γλώσσα. Ωστόσο, από αυτούς τους μαθητές, δεν προσβλέπουν όλοι στη διατήρησή της. Στους μαθητές που σκοπεύουν να μεταδώσουν τα αλβανικά στα παιδιά τους, παρατηρήσαμε ότι η χρήση των αλβανικών στα πλαίσια της παρέας συνομηλίκων εμπεριέχει ένα συμβολισμό ανήκειν που δεν περιορίζεται στην εθνοτική του διάσταση. Οι μαθητές αυτοί δεν αυτοπροσδιορίζονται απλά ως «Αλβανοί», αλλά και ως «κακοί μαθητές», σε αντιδιαστολή με τους «καλούς», και ως «εργαζόμενοι νέοι», σε αντιδιαστολή με τους ενήλικες και τα παιδιά. Το παράδειγμα των μαθητών που, παρά τη θετική τους στάση απέναντι στην αλβανική γλώσσα, δεν προσβλέπουν στη διατήρησή της, φανερώνει ότι το κριτήριο της χρηστικότητας της γλώσσας μπορεί να είναι καθοριστικό για τη διατήρησή της. Οι ξένες γλώσσες, απογυμνωμένες από κάθε εθνοπολιτισμικό ή και επικοινωνιακό περιεχόμενο, φαίνεται να αξιολογούνται αποκλειστικά με βάση τη χρηστικότητά τους στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, η παράμετρος της ταυτότητας υπεισέρχεται στις πρακτικές εκμάθησής τους, αφού για τους μετανάστες μαθητές η εγγραφή σε φροντιστήριο ξένων γλωσσών φαίνεται να εμπεριέχει ένα συμβολισμό ένταξης στην κοινότητα των μαθητών, ενώ η επένδυση στη δεύτερη ξένη γλώσσα λειτουργεί και ως ένδειξη του καλού μαθητή.

13 782 Κλείνουμε υπογραμμίζοντας ότι η ιδιαίτερη θέση της αγγλικής γλώσσας, τόσο σε εθνικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο, αντικατοπτρίζεται στη στάση των μεταναστών απέναντί της. Για κάποιους μαθητές το κριτήριο αξιολόγησης των αγγλικών είναι διεθνικό και σχετίζεται με τη γεωγραφική κινητικότητα που η γνώση τους επιτρέπει. Για άλλους, είναι εθνικό και σχετίζεται με την αξία των αγγλικών στην ελληνική αγορά εργασίας, αλλά και την έντονη παρουσία της γλώσσας αυτής στην ελληνική καθημερινότητα. ιβλιογραφικές αναφορές Becker H.S. (1985). Outsiders, Paris : Métailé. Bertaux D. (2007). L enquête et ses méthodes- Le récit de vie, Paris : Armand Colin. Billiez J. (1985). La langue comme marqueur d identité, dans Revue Européenne des Migrations Internationales, V.1, N 2, p Billiez J. (1992). L enseignement précoce des langues vivantes dans un environnement scolaire multilingue : vers une solution alternative, dans R. Bouchard, J. Billiez, J-M Colletta, V de Nucheze, A. Milliet (eds), Acquisition et enseignement/apprentissage des langues, Grenoble : LIDILEM. Byram M. (2003). La compétence interculturelle, Strasbourg : Direction de l éducation scolaire, extrascolaire et de l enseignement supérieur, Conseil de l Europe. Calvet L-J. (2002). Le marché aux langues, Paris : Plon. Carton F. & O. Delefosse (1994). Les langues dans l Europe de demain, Paris : Presses de la Sorbonne nouvelle. Castelloti V. (2001). D une langue à d autres : pratiques et représentations, Rouen : Publications de l Université de Rouen Dabène L. & J. Billiez (1984). La situation sociolinguistique des jeunes issus de l immigration, Rapport ronéoté, Centre de Didactique des Langues. Dabène L. (1994). Repères sociolinguistiques pour l enseignement des langues, Paris : Hachette. Δαμανάκης Μ. (1997), Η εκπαίδευση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στην Ελλάδα, Gutenberg. Deprez C. (1999). Les enfants bilingues : langues et familles, Paris : Didier. Gogonas N. (2008). Language shift in second generation Albanian immigrants in Greece, in Journal of Multilingual and Multicultural Development, Vol.00, Goffman E. (1975). Stigmate, Paris : Minuit. Kaufmann J-C. (2007). L entretien compréhensif, Paris : Armand Colin. Matthey M. (1997). Les langues et leurs images, Lausanne : Loisirs Et Pédagogie. Melliani F. (2000). La langue du quartier : Appropriation de l espace et identités urbaines chez des jeunes issus de l immigration maghrébine en banlieue rouennaise, Paris : Harmattan. Moore D. (2001). Les représentations des langues et de leur apprentissage, Paris : Didier.

14 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 783 Ogay T. (1992). De l éducation des enfants de migrants à l éducation interculturelle, Berne : Office fédéral de l Education et de la Science. Σκούρτου E. (2000). Τετράδια Νάξου: Διγλωσσία, Ρόδος: Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Tajfel H. (1978). Differentiation Between Social Groups: Studies on the Social Psychology of Intergroup Relations. London: Academic Press. Χατζηδάκη Α. (2005). Μοντέλα διγλωσσικής συμπεριφοράς σε οικογένειες αλβανών μεταναστών: Δεδομένα από εμπειρική έρευνα, στο Επιστήμες Αγωγής, τ.3,

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Φεβρουάριος ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Π.2: Αξιολογήσεις ανά Πράξη

Φεβρουάριος ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Π.2: Αξιολογήσεις ανά Πράξη Έκθεση Εξωτερικής Αξιολόγησης των Πράξεων με τίτλο «Εκπαίδευση των παιδιών Ρομά» στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, με MIS 303169 και 303167 Στο

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου

Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου Ερευνητική ομάδα: Οι μαθητές της Στ τάξης του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Πολεμίου Επιμέλεια-καταγραφή-σχεδιασμός: Ο δάσκαλος της Στ τάξης, Χρίστος Χατζηλοΐζου Απρίλιος 2015 Θέμα: Η αξιοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών. Β. Ενδιαφέροντα κι εξωσχολικές δραστηριότητες. Γνώση Αγγλικών Ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 97.9% των ερωτηθέντων μαθητών γνωρίζει Αγγλικά. Το επίπεδο γνώσεών τους εκτιμάται απ τους ίδιους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

H διγλωσσία στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

H διγλωσσία στο εκπαιδευτικό μας σύστημα H διγλωσσία στο εκπαιδευτικό μας σύστημα Ασπασία Χατζηδάκη Πανεπιστήμιο Κρήτης aspahatz@edc.uoc.gr Ποιοι είναι οι -εν δυνάμει- δίγλωσσοι μαθητές στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σήμερα; (1/4) (1) Παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα!

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα! Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ Κατανόηση γραπτού λόγου Γεια σου, Μαργαρίτα! Έμαθα να γράφω καλά. Ρώτησες πού μένω! Είμαι από την Ελλάδα αλλά μένουμε στην Αυστραλία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε «Κοινότητα για το Ευρωπαϊκό Έτος Καταπολέµησης της Φτώχειας και του Κοινωνικού Αποκλεισµού» ραστηριότητα 1 η : «Ανακαλύπτοντας συµπεριφορές και στάσεις απέναντι στην Φτώχεια και τον Κοινωνικό αποκλεισµό»

Διαβάστε περισσότερα

1 Blumenthal, M., & Julien, M. (2000). Geen diagnose zonder anamnese meertaligheid. Logopedie & Foniatrie, 1, 13-17.

1 Blumenthal, M., & Julien, M. (2000). Geen diagnose zonder anamnese meertaligheid. Logopedie & Foniatrie, 1, 13-17. Ιστορικό Πολύγλωσσων Παιδιών Οµάδα µελέτης πολύγλωσσων παιδιών Η λίστα µε τα διαθέσιµα ιστορικά βρίσκεται στην ιστοσελίδα www.sig-net.be σε µορφή PDF. Πρώτη έκδοση 2006 εύτερη έκδοση 2011 Sig vzw Kerkham

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο στη σημερινή διαπολιτισμική πραγματικότητα

Το σχολείο στη σημερινή διαπολιτισμική πραγματικότητα Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Πελοποννήσου & τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Παντελής Γεωργογιάννης) 19

Περιεχόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Παντελής Γεωργογιάννης) 19 έσπω Κυπριανού 5 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Παντελής Γεωργογιάννης) 19 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 23 ιατύπωση του προβλήµατος 25 Οριοθέτηση του προβλήµατος 28 Αναγκαιότητα και χρησιµότητα της έρευνας 29 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΡΑΤΣΙΣΜΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΡΑΤΣΙΣΜΟ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΡΑΤΣΙΣΜΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 Η έρευνα αποσκοπεί στην εξαγωγή συμπερασμάτων για το εάν υφίσταται σχολικός ρατσισμός και σε ποια μορφή και μέγεθος. Πληθυσμός: οι μαθητές και των

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Οικοδομούμε μια νέα ζωή στο Οντάριο Οδηγός για τους καινούργιους μετανάστες Μαθαίνουμε να: ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Μόλις έχετε μεταναστεύσει στο Οντάριο και είναι πολύ φυσικό να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικό Δοκίμιο GCSE1

Διαγνωστικό Δοκίμιο GCSE1 Διαγνωστικό Δοκίμιο GCSE 1 Όνομα:.... Ημερομηνία:... 1. Διάβασε το κείμενο και συμπλήρωσε τις εργασίες. (Στο τηλέφωνο) Παρακαλώ! Έλα Ελένη. Επιτέλους σε βρήκα! Τι κάνεις; Πώς είσαι; Πού ήσουν όλο το Σαββατοκυριάκο;

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση

Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση Βασίλης Παυλόπουλος & Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη Τομέας Ψυχολογίας, Φ.Π.Ψ., Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε.

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε. Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Το σεμινάριο αυτό Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όλων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Μέτρηση των στρατηγικών επιπολιτισμοποίησης (Arends-Tóth & van de Vijver, 2006) Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. Ομαλή μετάβαση μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το Α' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη Σμπώκου - Έλα - πέρασες μια φορά ε; Σε είδα σε μια στιγμή αλλά δεν ήμουν βέβαιος, δεν με είδες; - πέρασα με το αμάξι και έκανα

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε μαθητές Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών Βορείου Ελλάδος Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Βασική Αρχή!!! Ο ενήλικας καθοδηγεί το παιδί κατά τη φοίτηση του στην Α τάξη του Δημοτικού Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 37 1.1. Λειτουργικός ορισµός των εννοιών 38 1.1.1. Λειτουργικός ορισµός της έννοιας παλιννοστούντες 38 1.1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2012-2013 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των µαθητών/τριών µας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Παιχνίδι ρόλων για τα ανθρώπινα δικαιώματα από το Compasito «Μικρή Πυξίδα» Εγχειρίδιο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πάτρα Μάιος 2013 1 Προσωπικά στοιχεία Όνομα πατρός Αριστείδης Όνομα μητρός Άννα-Μαρία Έτος γέννησης 25/02/1975

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών. Τμήμα Έρευνας

Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών. Τμήμα Έρευνας Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών Τμήμα Έρευνας Επιδημιολογικά Στοιχεία Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό για τη Μετανάστευση, περισσότεροι από 150 εκατομμύρια άνθρωποι, περίπου το 3% του συνολικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος]

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος] [σχολική μονάδα: 3 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου] [σχολικό έτος: 2012-2013, 1 ο 4μηνο] [τάξη: Β] [τίτλος της ερευνητικής εργασίας: Οι ξένες γλώσσες που ακούμε στο Χαλάντρι] [τόπος: Χαλάνδρι, ημερομηνία: 24 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe

Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe Αγαπητοί γονείς, εδώ και πολλά χρόνια στην επαρχία Olpe προσφέρονται μαθήματα γλώσσας καταγωγής, ωστόσο αυτό δεν είναι ευρέως γνωστό. Με το φυλλάδιο αυτό θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα»

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα» ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα» «Διδάσκοντας αλλοδαπούς μαθητές στο Εσπερινό Γυμνάσιο Βόλου» Απόστολος Ν. Ζαχαρός Διδάκτωρ Θεολογίας Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Από τη δεκαετία του 1990 επισυνέβη μια μεταβολή στη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, ως συνέπεια της αθρόας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Με ποιον θα θέλατε να ζείτε; Βλασοπούλου Σταυρούλα Κοινωνική και Διαπολιτισμική Ψυχολογία στη Σχολική Κοινότητα ΣΚΟΠΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό - Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό μου να παίξουμε; Αν θέλει, ναι. Προσπάθησε να μην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 321 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ Αθηνά καθηγήτρια Γαλλικής Δ. Ε., Επιμορφώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη

Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη Η στρατηγική Ελέγχω και Αποχωρώ επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αυτοελέγχου σε μαθητές με δυσκολίες συμπεριφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ των κινητικών δραστηριοτήτων των μαθητών του σχολείου

Το προφίλ των κινητικών δραστηριοτήτων των μαθητών του σχολείου Το προφίλ των κινητικών δραστηριοτήτων των μαθητών του σχολείου Πλέον είναι πολύ συχνό φαινόμενο να συναντάμε συχνά στη καθημερινότητα μας μηνύματα σχετικά με τα οφέλη της συστηματικής άσκησης στην υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα

Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα Παυλίνα Χατζηθεοδούλου-Λοϊζίδου Μαριάννα Φωκαΐδου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Beginners

Modern Greek Beginners 2016 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Modern Greek Beginners ( Section I Listening) Transcript Familiarisation Text Καλημέρα. Καλημέρα σας. Μπορώ να σας βοηθήσω; Ήρθα να πάρω αυτό το δέμα. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αρχή 1ης σελίδας ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ονοματ/μο: Ημερομηνία: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα