Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία."

Transcript

1 770 Ξένες γλώσσες, γλώσσες καταγωγής και αναπαραστάσεις ταυτότητας. Μελέτη περίπτωσης μεταναστών μαθητών γυμνασίου από την Αλβανία. Πανεπιστήμιο Paris V, Γαλλία Résumé Cette communication expose les résultats d une enquête sociolinguistique axée sur la relation entre les attitudes langagières et les représentations identitaires des collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce. L enquête de terrain se situe dans un collège à Athènes. Les données, issues des entretiens semi-directifs avec les élèves, portent sur : (i) les pratiques linguistiques et les attitudes des élèves vis-à-vis de la langue albanaise, (ii) les attitudes des élèves à l égard des langues vivantes et les pratiques de leur apprentissage. Dans le discours des enquêtés, les langues sont catégorisées selon deux critères : leur utilité et leur valeur ethnonationale. Malgré la valeur identitaire de l albanais, dans leur majorité, les élèves ne visent pas à transmettre leur langue qu ils jugent inutile. Les langues vivantes apparaissent dépourvues de valeurs ethnoculturelles et sont assimilées à leur utilité au marché du travail. Cependant, leur apprentissage contient une valeur identitaire, puisqu il symbolise leur intégration dans la communauté scolaire. Mots-clés Scolarisation des immigrés, attitudes langagières, représentations identitaires, apprentissage des langues, entretiens semi-directifs.

2 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce Εισαγωγή Οι ευρωπαϊκές εκπαιδευτικές πολιτικές για τους μετανάστες μαθητές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη γλωσσική διδασκαλία υπογραμμίζοντας με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη σχέση ανάμεσα στη γλώσσα και την ταυτότητα. Τη δεκαετία του 70 και του 80, στα πλαίσια της ΕΕ και της επίσημης προσέγγισης που υιοθετήθηκε (διαπολιτισμική), τα κύρια εκπαιδευτικά μέτρα που προτάθηκαν για την εκπαίδευση μεταναστών, αφορούσαν στη διδασκαλία της γλώσσας υποδοχής, αλλά και της γλώσσας καταγωγής 1 στους μετανάστες μαθητές (Ogay 1992). Η διδασκαλία της πρώτης αποσκοπούσε στη γρήγορη και ισότιμη ένταξη των μαθητών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η διδασκαλία της δεύτερης συνδέθηκε αρχικά με την προοπτική επιστροφής των μεταναστών στις χώρες προέλευσης και την ανάγκη επανένταξης των μαθητών στο εκεί εκπαιδευτικό σύστημα. Από το 80 και μετά όμως, οι σκοποί της διευρύνθηκαν για να συμπεριλάβουν την αναγνώριση της πολιτισμικής ετερότητας των μαθητών και την διευκόλυνση της ένταξής τους στο σχολείο, καθώς και την αλληλεπίδραση των πολιτισμών και τον εμπλουτισμό της εγχώριας κουλτούρας. 2 Από το 80 και μετά, η διαπολιτισμικότητα συνδέθηκε και με τις ξένες γλώσσες (Carton & Delefosse 1994, Byram 2003), η διδασκαλία των οποίων συνδέθηκε με αξίες χρηστικές (διακίνηση προϊόντων και αγαθών σε συνθήκες ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς), αλλά και πολιτισμικές (πολυγλωσσία, πολιτισμικό άνοιγμα, ανοχή στην ετερότητα, δημοκρατική συνείδηση). Στον τομέα της κοινωνιογλωσσολογίας και της διδακτικής των γλωσσών, η σχέση γλωσσικών στάσεων, γλωσσικών πρακτικών και αναπαραστάσεων ταυτότητας έχει σημαίνουσα θέση. Στη γαλλική βιβλιογραφία, οι σχετικές μελέτες γνωρίζουν δύο κατευθύνσεις. Από τη μια, αφορούν στη σχέση ανάμεσα στις πρακτικές και τις στάσεις των μεταναστών απέναντι στη γλώσσας καταγωγής με τις αναπαραστάσεις που σχετίζονται με την πρόσληψη της προσωπικής τους ταυτότητας (Billiez 1985, Dabène & Billiez 1984, Melliani 2000). Από την άλλη, στον τρόπο που οι ξένες γλώσσες απεικονίζονται από τους μαθητές και στην επιρροή των αναπαραστάσεων αυτών στην εκμάθησή τους (Castelloti 2001, Matthey 1997, Moore 2001). Στην Ελλάδα, το μεταναστευτικό φαινόμενο ανάγεται στη δεκαετία του 90. Τα ζητήματα διγλωσσίας, γλωσσικής επαφής και εκπαίδευσης αλλόφωνων μαθητών έχουν έρθει στο προσκήνιο μέσα από μια σειρά ακαδημαϊκών ερευνών στον τομέα της γλωσσολογίας και της παιδαγωγικής (Δαμανάκης 1997, Σκούρτου 2000). Ωστόσο, προς το παρόν, ελάχιστες είναι οι εργασίες που εξετάζουν τις γλωσσικές πρακτικές και τις στάσεις απέναντι στη γλώσσα καταγωγής από την οπτική των ίδιων των μεταναστών μαθητών (Gogonas 2008, Χατζηδάκη 2005) και απουσιάζουν παντελώς, απ όσο γνωρίζουμε, έρευνες που να αφορούν στη στάση των μαθητών απέναντι στην πολυγλωσσία και τις ξένες γλώσσες. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται η έρευνα στην οποία βασίζεται η ακόλουθη εισήγηση. Στόχος της είναι να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στις γλωσσικές πρακτικές 1 Directive 77/486/CEE du Conseil, du 25 juillet 1977, visant à la scolarisation des enfants des travailleurs migrants. 2 Recommandation (84)9F, du mars 1984, sur les migrants de la deuxième génération, Recommandation (1989) 1093, relative à l éducation des enfants de migrants.

3 772 και τις στάσεις των μεταναστών μαθητών απέναντι στη γλώσσα καταγωγής και στις ξένες γλώσσες, με σκοπό να φωτίσει τη σχέση ανάμεσα στις στάσεις απέναντι στη γλώσσα και τις αναπαραστάσεις ταυτότητας. Το πεδίο της έρευνας είναι ένα γυμνάσιο της Αθήνας όπου κατά το έτος διεξήχθη εθνογραφική μελέτη εστιασμένη στους μαθητές αλβανικής καταγωγής. 2. Θεωρητικό πλαίσιο Το ερευνητικό μας αντικείμενο βρίσκεται στο σταυροδρόμι δύο επιστημονικών κλάδων, της κοινωνιογλωσσολογίας και της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Οι κεντρικοί ερευνητικοί άξονες είναι δύο: (1) Οι γλωσσικές πρακτικές των μεταναστών και οι στάσεις τους απέναντι στις ξένες γλώσσες και στις γλώσσες καταγωγής, (2) Οι αναπαραστάσεις ταυτότητας στους μετανάστες μαθητές. Ο πρώτος άξονας εγγράφεται στη συνέχεια κοινωνιογλωσσικών ερευνών όπως αυτή των Danèbe & Billiez (1984) σχετικά με τη γλωσσική κατάσταση των νέων με μεταναστευτικό υπόβαθρο στη Γαλλία. Ο δεύτερος, επικεντρώνεται στην έννοια της ταυτότητας και εγγράφεται στο χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Η οπτική της ταυτότητας που υιοθετήθηκε είναι αυτή των διαδραστικών κοινωνιολόγων (Becker 1985, Goffman 1975), σύμφωνα με την οποία, η προσωπική ταυτότητα οριοθετείται και νοηματοδοτείται στις επαφές μεταξύ των Δραστών και περικλείει πάντοτε δύο όψεις: την εικόνα που το Υποκείμενο έχει για τον εαυτό του και τη εικόνα που του αποδίδεται από τους άλλους. Ως εκ τούτου, παρότι η έρευνα εστιάστηκε στην οπτική των μεταναστών μαθητών, το βλέμμα τους διασταυρώθηκε με αυτό των υπολοίπων δραστών του σχολείου. Ως προς το περιεχόμενό της, η έννοια της ταυτότητας, στο πλαίσιο αυτής της μελέτης, δεν περιορίζεται στην εθνοτική διάσταση, αλλά παραπέμπει στην αίσθηση ανήκειν του Υποκειμένου σε διάφορες κοινωνικές ομάδες (σχολείο, οικογένεια, ομάδα συνομηλίκων, χώρα καταγωγής) μαζί με την αξία που το Υποκείμενο αποδίδει σε αυτές (Tajfel 1978). 3. Μεθοδολογία & Ερευνητικά δεδομένα Ο εθνογραφικός προσανατολισμός της έρευνας Η φυσιογνωμία της έρευνάς μας είναι εθνογραφική και διεξήχθη από το Σεπτέμβρη του 2007 ως τον Απρίλη του 2008 σε ένα γυμνάσιο της Αθήνας. Το γυμνάσιο αυτό επιλέχτηκε με βάση την τοποθεσία του (σε μια περιοχή του Δήμου Αθηναίων όπου διαμένουν «μεσαία» κοινωνικά στρώματα) και τις δυνατότητες πρόσβασης. Το κύριο μεθοδολογικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν οι ημι-δομημένες συνεντεύξεις με μετανάστες μαθητές (28), το οποίο όμως συμπληρώθηκε και με άλλες μεθόδους παρατήρησης (ημιδομημένες συνεντεύξεις και ανεπίσημες συζητήσεις με τους καθηγητές του σχολείου, παρατήρηση, μελέτη των σχολικών αρχείων). Χαρακτηριστικά του σχολείου και του μαθητικού πληθυσμού Οι ξένες γλώσσες που προσφέρονται στο συγκεκριμένο γυμνάσιο είναι τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά. Το σχολείο δε διαθέτει τάξεις υποδοχής και, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, 3 το ποσοστό των «παλιννοστούντων και αλλοδαπών 3 Αναφερόμαστε στη λίστα «ομογενών και παλιννοστούντων μαθητών» που ετησίως τα σχολεία συμπληρώνουν.

4 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 773 μαθητών» είναι της τάξης του 14% (38 παιδιά), σχετικά κοντά δηλαδή στο μέσο εθνικό όρο (11%). Οι χώρες προέλευσης των μαθητών είναι η Αλβανία (79%), ενώ πολύ λιγότεροι μαθητές προέρχονται από τη Μολδαβία (7%), τη Ρωσία (5%), τη Ρουμανία (5%) και τη Συρία (4%). Διεξαγωγή συνεντεύξεων Η επιλογή του ερευνητικού δείγματος Η επιλογή των παιδιών που ρωτήθηκαν δε βασίστηκε στα επίσημα κριτήρια διάκρισης (υπηκοότητα, εθνότητα), αλλά στη «γλώσσα της χώρας προηγούμενης εγκατάστασης των γονιών». Με τη βοήθεια της διευθύντριας, διανείμαμε στα παιδιά γράμματα που εξηγούσαν στους γονείς το περιεχόμενο της έρευνας και ζητούσαν την άδειά τους για να μιλήσουμε με τα παιδιά τους. Εν συνεχεία, διεξήχθησαν ατομικές συνεντεύξεις, των οποίων η διάρκεια κυμάνθηκε από 40 ως 60, με τα παιδιά που ανταποκρίθηκαν θετικά στο αίτημα. 4 Τελικά, 28 συνεντεύξεις διεξήχθησαν με παιδιά των οποίων οι χώρες προέλευσης είναι: η Αλβανία (53%), η Μολδαβία (7%), η Ρωσία (7%), η Τουρκία (7%), η Αγγλία (3%), η Αυστραλία (3%), ο Καναδάς (3%), οι ΗΠΑ (3%), η Φιλανδία (3%), η Ιταλία (3%) και η Πολωνία (3%). Από αυτά τα παιδιά, μόνο τα μισά (14) περιλαμβάνονται στη λίστα «παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών». 5 Στο πλαίσιο αυτής της εισήγησης θα αναφερθούμε μόνο στα παιδιά αλβανικής καταγωγής, τα οποία αποτελούν την πλειοψηφία των μεταναστών μαθητών τόσο στο σχολείο, όσο και στο κόρπους των συνεντεύξεών μας (15). Φυσιογνωμία συνεντεύξεων Σε συμφωνία με την ποιοτική φυσιογνωμία της έρευνάς μας, οι συνεντεύξεις που διεξήγαμε ήταν ημιδομημένες (Kaufmann 2007). Δηλαδή, σε αντίθεση με τις ελεύθερες/μη κατευθυνόμενες συνεντεύξεις, οι κεντρικές θεματικές συζήτησης με τους μαθητές είχαν οριστεί εκ των προτέρων και κινούνταν γύρω από τους ακόλουθους άξονες: 1) Τις γλωσσικές πρακτικές και τη στάση των μαθητών απέναντι στα αλβανικά. 2) Τις πρακτικές εκμάθησης ξένων γλωσσών και τη στάση τους απέναντι στις ξένες γλώσσες. 3) Τη σχέση των μαθητών με το σχολείο, τη χώρα καταγωγής, την οικογένεια και τις παρέες συνομηλίκων. 4 Στην πραγματικότητα, μέσα από αυτή τη διαδικασία δίναμε τη δυνατότητα και στα παιδιά να επιλέξουν αν θα συμμετέχουν ή όχι στην έρευνα. Όπως αποδείχτηκε, για πολλά παιδιά η συμμετοχή ήταν μια προσωπική απόφαση για την οποία δε συμβουλεύτηκαν τους γονείς τους. Αυτή η παράμετρος έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού μπορούμε να υποθέσουμε ότι πολλά παιδιά που αντιμετωπίζουν την καταγωγή τους με όρους «στίγματος», απέφυγαν τη συμμετοχή στην έρευνα. 5 Οι υπόλοιποι μαθητές, είτε είναι παιδιά μικτών γάμων, είτε 2 ης γενιάς μετανάστες, είτε παιδιά που έχουν αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια και ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται στη λίστα.

5 774 Ωστόσο, το ερωτηματολόγιο δεν είχε τη μορφή κλειστών ερωτήσεων, αλλά οι ερωτήσεις προσαρμόζονταν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συνομιλητή. Οι ερωτηθέντες καλούνταν να συμμετέχουν ενεργά στη συζήτηση, η σειρά των θεματικών δεν ήταν προκαθορισμένη και, σε κάποιες περιπτώσεις, η συνέντευξη πήρε τη μορφή «αφήγησης ζωής» (Bertaux 2007). ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Γενικά χαρακτηριστικά υποκειμένων έρευνας Όνομα Κωδ Φ Τάξη Ηλικία Αδέρφια Χώρα Γέννησης Χρόνια Ελλάδα Χώρα Εκπαίδ. 1 η γλ. Έμεινε τάξη Σχολ./ Επαγγ. Σχέδια Π1 Α η 1 12χρ. Π2 Α 2 α 14χρ. Π3 Α 2 α 15χρ. Π4 Α 2 α 14χρ. Π5 Α 1 η 14χρ. Π6 Κ 1 η 12χρ. Π7 Α 1 η 14χρ. Π8 Α 3 η 14χρ. Π9 Κ 3 η 14χρ. Π1 0 Α 2 α 14χρ. 2 μικρού ς αδερφο ύς 2 μεγάλο υς αδερφο ΑΛ 9χρ. ΕΛΛ ΑΛ ΕΛΛ - ΕΛΛ ΑΛ ύς Π7 ΑΛ 8χρ. ΑΛ &ΕΛ Λ 1μικρό αδερφό ΑΛ AΛ 12χρ. ΕΛΛ ΑΛ &Ε ΛΛ Π15 AΛB 7χρ. AΛB &ΕΛ Λ 1μεγάλ η αδερφή AΛ AΛB 11χρ. ΕΛΛ AΛ Π3 AΛB 8χρ. AΛB &ΕΛ Λ 1μικρό αδερφό μοναχο κόρη 1μεγάλ ο αδερφό AΛ ΕΛΛ - ΕΛΛ ΕΛ Λ AΛB 9χρ. ΕΛΛ AΛ AΛB 3χρ. AΛB & ΕΛΛ AΛ ΝΑΙ 1φορ ά ΝΑΙ 2φορ ές ΝΑΙ 2φορ ές ΝΑΙ 2φορ ές Πανεπιστή μιο Γιατρός Λύκειο Ηθοποιός Σεφ Λύκειο ή Δουλειά Σεφ Πανεπιστή μιο Δασκάλα Σεφ Λύκειο Πανεπιστή μιο Γιατρός Λύκειο

6 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 775 Π1 1 Π1 2 Π1 3 Π1 4 Π1 5 α Κ 2 13χρ. α Α 2 13χρ. Α 3 η 16χρ. Α Κ 3 η 18χρ. 3 η 17χρ. 1μεγάλ ο αδερφό 1μικρή αδερφή 1μικρή αδερφή 1μεγαλ. αδέρφι α AΛB 10χρ. AΛB &ΕΛ Λ AΛ AΛB 10χρ. ΕΛΛ AΛ AΛB 10χρ. AΛB AΛ &ΕΛ Λ ΝΑΙ 2φορ ές AΛB 17χρ. ΕΛΛ ΝΑΙ ΝΑΙ 3φορ ές Π5 AΛB 7χρ. AΛB & ΕΛΛ AΛ ΝΑΙ 2φορ ές Πανεπιστή μιο Δικηγόρος Λύκειο Δουλειά Δουλειά Λύκειο/ Δουλειά 4. Αποτελέσματα 4.1 Γλωσσικές πρακτικές, γλωσσική στάση των μαθητών απέναντι στα αλβανικά και αναπαραστάσεις ταυτότητας Γλωσσικές πρακτικές των μαθητών και αξιολόγηση της γλωσσικής τους ικανότητας στην αλβανική γλώσσα Εκτός από έναν (Π8), όλοι οι μαθητές δήλωσαν ότι καταλαβαίνουν αλβανικά, ενώ οι περισσότεροι μπορούν και να επικοινωνήσουν στα αλβανικά, άλλοι περισσότερο (Π1,Π2,Π3, Π4, Π9, Π10, Π13, Π14, Π15) και άλλοι λιγότερο καλά (Π5, Π6, Π7, Π11, Π12). Έξι από τα ερωτηθέντα παιδιά δήλωσαν ότι έχουν μάθει να γράφουν και να διαβάζουν στα αλβανικά, είτε επειδή έχουν παρακολουθήσει κάποιες σχολικές τάξεις στην Αλβανία (3, 10, 14), είτε γιατί έχουν μάθει από γονείς ή άλλα συγγενικά πρόσωπα (2, 9, 15). Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι γλώσσες που μιλιούνται στο σπίτι είναι και τα ελληνικά και τα αλβανικά, ενώ αποκλειστική χρήση ελληνικών στο σπίτι δήλωσαν μόνο τρία παιδιά (Π2, Π8, Π14). Λειτουργικός διαχωρισμός των ελληνικών (δημόσια γλώσσα) και των αλβανικών (γλώσσα σπιτιού), απαντήθηκε μόνο στην περίπτωση του Π10: «Μισή μέρα μιλάω ελληνικά, εδώ (στο σχολείο). Όταν πάω στο σπίτι αλβανικά. Στο φροντιστήριο ελληνικά. Σπίτι αλβανικά». Με την εξαίρεση των Π2 και Π15, τα ελληνικά υπερτερούν στην επικοινωνία ανάμεσα στα αδέρφια, ενώ τα αλβανικά χρησιμοποιούνται περισσότερο με τους γονείς ή με μεγαλύτερα συγγενικά πρόσωπα (Χατζηδάκη 2005: 98). Επίσης, τα δεδομένα μάς επιβεβαιώνουν την παρατήρηση του Gogonas (2008: 10), ότι δηλαδή τα παιδιά χρησιμοποιούν περισσότερο τα ελληνικά με τη μητέρα τους και τα αλβανικά με τον πατέρα τους. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, η χρήση των αλβανικών με τον πατέρα γίνεται υπό τη μορφή πίεσης (Π2, Π3, Π9). Στην επικοινωνία ανάμεσα στα αδέρφια, η επιλογή των ελληνικών είναι κάποιες φορές αναγκαστική, αφού τα μικρότερα αδέρφια συχνά δεν γνωρίζουν την αλβανική. Κάτι τέτοιο σχετίζεται με το γεγονός ότι οι γλωσσικές συνήθειες των γονιών

7 776 αλλάζουν και, με το πέρασμα του χρόνου, οι γονείς μετακινούνται προς τα ελληνικά (Χατζηδάκη 2005: 98): «Όταν ήμουν μικρός, μου μίλαγαν συνέχεια αλβανικά, τώρα μόνο ελληνικά» (Π2). Όπως έχει επισημάνει η Deprez (1999: 29), τα ταξίδια είναι ένας από τους καθοριστικότερους παράγοντες για τη διατήρηση της γλώσσας καταγωγής, αλλά και για τον πολιτισμικό και συναισθηματικό εμπλουτισμό των παιδιών. Οι περισσότεροι (10), δήλωσαν ότι πηγαίνουν στην Αλβανία τουλάχιστον μία με δύο φορές τον χρόνο, ενώ οι υπόλοιποι έχουν επισκεφτεί την Αλβανία τουλάχιστον μία ή δύο φορές. Αυτές οι επισκέψεις φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στο επίπεδο της γλώσσας, όσο και σε αυτό του εθνοτικού αυτοκαθορισμού. Για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα ή έχουν μεταναστεύσει σε προσχολική ηλικία, τα ταξίδια μπορεί να είναι, περισσότερο και από τις γλωσσικές πρακτικές στο σπίτι, ο τρόπος εκμάθησης της γλώσσας καταγωγής: «Ελληνικά μιλάμε με τον αδερφό μου. Δεν τα μιλάει πολύ. Μόνο όταν πήγαμε το καλοκαίρι στην Αλβανία, τότε άρχισε να τα μιλάει λίγο και άρχισε να καταλαβαίνει» (Π4). Αλλά και για τα παιδιά με πρώτη γλώσσα την αλβανική, τα ταξίδια παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη γλωσσική διατήρηση. Για παράδειγμα το Π3, παρότι μετανάστευσε σε ηλικία 8 ετών, «ξέχασε» τα αλβανικά, τα οποία «ξαναθυμήθηκε» μετά από τη δίμηνη διαμονή του στην Αλβανία. Ανάλογες είναι και οι περιπτώσεις των παιδιών 5 και 7. Στο επίπεδο του εθνοτικού αυτοκαθορισμού, τα ταξίδια μπορεί να λειτουργήσουν με δύο τρόπους. Από τη μια, μπορεί να ενισχύσουν το αίσθημα «ανήκειν» στη χώρα καταγωγής: «Αισθάνομαι μισό-μισό. Κάτι τέτοιο. Επειδή ζω 14 χρόνια εδώ. Τώρα είμαι 14. Και πήγαινα εκεί κάθε καλοκαίρι σχεδόν» (Π2). Η εμπειρία όμως αυτή, μπορεί, αντιθέτως, να βιωθεί ως κάτι που ενισχύει την απόσταση του παιδιού με τη χώρα καταγωγής: «Οι άνθρωποι μου φάνηκαν πολύ διαφορετικοί. Ούτε αμάξια, ούτε τίποτα. Πήγα και σε χωριό και τα χα παίξει και λέω πότε θα φύγω από εδώ» (Π6). Στην επικοινωνία τους με συνομηλίκους, εννιά παιδιά (Π1, Π2, Π3, Π5, Π7, Π10, Π13, Π14, Π15) δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν και τις δύο γλώσσες, είτε εναλλάσσοντας, είτε αναμειγνύοντάς τες. 6 Για κάποια από αυτά τα παιδιά, τα αλβανικά, ή ο μικτός κώδικας, δεν είναι μόνο η γλώσσα που χρησιμοποιούν με κάποιους από τους φίλους τους, αλλά η «γλώσσα της παρέας» (Π3, Π7, Π13, Π14). Στάσεις των μαθητών απέναντι στην αλβανική γλώσσα Για να ορίσουμε τη στάση των μαθητών απέναντι στην αλβανική γλώσσα βασιστήκαμε σε δύο κριτήρια: 1) Τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται για τη γλώσσα καταγωγής (για παράδειγμα χρήση προσωπικών αντωνυμιών) και τις αξίες με τις οποίες την επενδύουν. 2) Την επιθυμία τους ή όχι να συνεχίσουν να μιλούν την αλβανική και να την μεταδώσουν στα παιδιά τους. Στη βάση αυτή, οι ερωτηθέντες διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες: 1) Σε αυτούς που εκφράζουν μια αρνητική στάση απέναντι στα αλβανικά (Π6, Π8, Π11, Π12). Οι μαθητές αυτοί αποστασιοποιούνται από την αλβανική 6 «Σε μια πρόταση μπορεί να χρησιμοποιήσω 1000 λέξεις και ελληνικά και αλβανικά ( ) Τα ¾ μιλάω ελληνικά με την αδερφή μου και το ¼ αλβανικά» Π6.

8 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 777 γλώσσα, αποφεύγουν την αναφορά της και υποτιμούν τις γλωσσικές πρακτικές τους σε αυτή 7. 2) Σε αυτούς που τοποθετούνται θετικά απέναντι στα αλβανικά, θεωρώντας τα ως στοιχείο της προσωπικής τους ταυτότητας (γλώσσα «μου»). Τα 8 αλβανικά είναι για τους μαθητές αυτούς η «γλώσσα του ανήκειν», την οποία συνδέουν με το παρελθόν (γονείς, πρόγονοι, καταγωγή), το παρόν ή και το μέλλον: «Θέλω να ξέρω τη γλώσσα μου, να την ξέρω καλά, γιατί πού ξέρεις τι μπορεί να συμβεί;» Π4, «Από την ώρα που είναι ο πατέρας μου από εκεί, θέλω το παιδί μου να ξέρει και αλβανικά» Π7. Ωστόσο, οι μαθητές αυτοί διαφοροποιούνται ως προς την πρόθεσή τους να μεταδώσουν τα αλβανικά στα παιδιά τους. Για την ακρίβεια, μόνο οι Π5, Π7, Π13, Π14 σκοπεύουν να μιλούν αλβανικά στα παιδιά τους, ενώ οι υπόλοιποι δηλώνουν ότι θα μιλούν στα παιδιά τους ελληνικά ή «τη γλώσσα της χώρας» (δηλαδή ελληνικά δεδομένου ότι όλα τα παιδιά σχεδιάζουν το μέλλον τους στην Ελλάδα). Η απροθυμία των παιδιών αυτών 9 να μεταδώσουν τα αλβανικά φαίνεται να σχετίζεται με το γεγονός ότι θεωρούν τη «γλώσσα τους» «άχρηστη», λόγω του χαμηλού της κύρους 10 τόσο στο πλαίσιο της Ελλάδας, όσο και σε διεθνές επίπεδο: «Τι να τα κάνεις τα αλβανικά; Δε μπορείς να πας πουθενά, ούτε για να μιλήσεις. Μόνο αν έρθουν Αλβανοί» Π6. Τυπολογία των μαθητών με βάση την πρόσληψη της εθνοτικής τους ταυτότητας Με βάση τον τρόπο που οι μαθητές αυτό- προσδιορίζονται εθνοτικά, μπορούμε να τους διακρίνουμε στις ακόλουθες κατηγορίες. 1) Στους «ενσωματοποιημένους/ελληνοποιημένους», που τοποθετούνται στο «Εμείς οι Έλληνες» και προσλαμβάνουν την αλβανικότητα με όρους στίγματος (Π6, Π8, Π11, Π12). Τα παιδιά αυτά αποφεύγουν την αναφορά στην Αλβανία 11 και όταν το κάνουν η αναφορά τους είναι αποστασιοποιημένη και αρνητική. 2) Στους «ενδιάμεσους» που είτε αμφιταλαντεύονται ανάμεσα στο «Αλβανός» και στο «Έλληνας», είτε αυτοκαθορίζονται με διττό τρόπο (και Αλβανός και Έλληνας). Τα παιδιά αυτά διακρίνονται σε δύο υποκατηγορίες με βάση τον τρόπο που προσλαμβάνουν την σχέση τους με την αλβανικότητα: 7 «Ξέρεις και κάποια άλλη γλώσσα; Όχι. Δηλαδή αλβανικά; Λίγο βασικά, επειδή ήρθα σε μικρή ηλικία και δεν τα πολυθυμάμαι» Π11. 8 Για τον όρο «γλώσσα του ανήκειν» βλ. Dabène (1994 : 22-24). 9 Στην περίπτωση του Π3 ωστόσο, η «άρνηση» των αλβανικών φαίνεται να σχετίζεται και με μια αντίδραση απέναντι στην πατρική εξουσία και την πίεση που του ασκείται να μιλά αλβανικά: ««Με τον πατέρα μου μιλάω αλβανικά γιατί ο πατέρας μου υποτίθεται ότι θέλει να μάθω/να μην ξεχάσω την αλβανική γλώσσα και μου λέει μίλα αλβανικά, ξέρεις, ενώ με τη μητέρα μου ελληνικά. ( ) Προτιμώ να μιλώ ελληνικά, δεν μπορώ τα αλβανικά δεν ξέρω γιατί. Ενώ όταν είμαι με φίλους μπορώ» (Π3). 10 Στον καθοριστικό ρόλο του στάτους της γλώσσας για τη διατήρησή της ή όχι από τους μετανάστες μαθητές αναφέρεται ο Calvet (2002) και η Billiez (1992). 11 Για παράδειγμα, τα Π6 και Π9 αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση του ουσιαστικού «Αλβανός»: «Όταν είμαι έξω με κάποιους, ας πούμε με τη θεία μου, και όλα αυτά, ελληνικά μιλάμε» (Π9) «Μπορώ να συνεννοηθώ (στα αλβανικά), αλλά όχι και πολύ καλά γιατί από μικρή έκανα παρέα με άλλα παιδιά, ελληνόπουλα» (Π6).

9 778 α) Σε αυτούς για τους οποίους το αίσθημα ανήκειν είναι κατά κύριο λόγο προσανατολισμένο προς το παρελθόν (καταγωγή). β) Σε αυτούς για τους οποίους το αίσθημα ανήκειν είναι προσανατολισμένο τόσο προς το παρελθόν, όσο και προς το παρόν και το μέλλον. Οι τελευταίοι (Π3, Π7, Π13,Π14), ορίζουν τον εαυτό τους ως μέλη μιας κατηγορίας που διακρίνεται τόσο από τους «Αλβανούς της Αλβανίας», όσο και από τους «Έλληνες της Ελλάδας». Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι κοινωνικοποιούνται κατά κύριο λόγο με όρους εθνοτικούς, αλλά και ότι εκφράζουν ένα αίσθημα απόστασης από το σχολείο, τις σχολικές νόρμες συμπεριφοράς, τους καθηγητές και τους καλούς μαθητές 12. Το «εμείς» τους είναι ένα εμείς οι κακοί μαθητές (σε αντιδιαστολή με τους «καλούς»), εμείς οι εργαζόμενοι νέοι (σε αντιδιαστολή με «τα παιδιά» και με «τους ενήλικες»), εμείς οι Αλβανοί. Το γεγονός ότι αυτό το «εμείς» δεν περιορίζεται στην εθνοτική του διάσταση, το φανερώνει η συμμετοχή και Ελλήνων στις παρέες αυτές: «Στην παρέα μου μπορεί να είναι και Αλβανοί και Έλληνες. Όταν μαζευόμαστε οι Αλβανοί, ακόμα και οι φίλοι μου οι Έλληνες μιλάνε αλβανικά. Αφού τους λέμε δεν έχετε πάρει λόουερ στα αγγλικά και θα πάρετε στα αλβανικά. Τα μιλάνε καλύτερα από εμάς. Επειδή μιλάμε μεταξύ μας, τα ακούνε και έχουν μάθει» Π14. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η «γλώσσα της παρέας» είναι τα αλβανικά (ή πιο σωστά ο μικτός κώδικας), μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η σημασία των αλβανικών δεν περιορίζεται στην εθνοτική της αξία, αλλά σε μια αξία ταυτότητας με την ευρεία σημασία του όρου. 4.2 Πρακτικές εκμάθησης και στάσεις των μεταναστών μαθητών έναντι των ξένων γλωσσών Η εκμάθηση των ξένων γλωσσών ως μαθητική πρακτική Η εκμάθηση ξένων γλωσσών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με εξωσχολικές πρακτικές, αφού με την εξαίρεση δύο μαθητών (Π3, Π7), όλοι οι υπόλοιποι έχουν πάει ή πηγαίνουν σε ιδιωτικά φροντιστήρια ξένων γλωσσών για να μάθουν είτε τη μία, είτε και τις δύο (Π1,Π6,Π9,Π11) από τις διδασκόμενες στο σχολείο γλώσσες. Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας και η πρακτική του φροντιστηρίου είναι σε τέτοιο βαθμό αλληλένδετες που κάποιοι μαθητές φτάνουν να θεωρούν ότι η μόνη γλώσσα που μαθαίνουν είναι αυτή που μαθαίνουν στο φροντιστήριο: «Ποιες γλώσσες μαθαίνεις; Πάω στο φροντιστήριο αγγλικά. Δεν έχετε 2 η γλώσσα στο σχολείο; Α ναι, γερμανικά» Π2. Η πρακτική των φροντιστηρίων με τη σειρά της, δεν είναι ανεξάρτητη από το σκοπό εκμάθησης ξένων γλωσσών, ο οποίος για την πλειοψηφία των παιδιών είναι η απόκτηση «διπλώματος» γλωσσομάθειας. Έτσι, η κύρια - και στις περισσότερες περιπτώσεις η αποκλειστική - αξία που συνδέεται με τις ξένες γλώσσες είναι η «χρηστική», αφού τα παιδιά τις θεωρούν «χρήσιμες» ή «απαραίτητες» για την εξεύρεση δουλειάς στο μέλλον. Εκ πρώτης όψεως λοιπόν, όχι μόνο οι ξένες γλώσσες φαντάζουν απογυμνωμένες από κάθε πολιτισμικό, εθνικό ή και επικοινωνιακό περιεχόμενο, αλλά και η εκμάθησή τους φαντάζει ως μια πρακτική «αντι-σχολική», αφού πραγματοποιείται 12 «Στην τάξη μου είναι όλοι πολύ καλοί μαθητές, από 19 και πάνω, είμαι έτσι και εγώ Τώρα τι να συζητήσεις με αυτά; Το μόνο που συζητάνε είναι τι θα πει η μαμά και ο μπαμπάς» Π14.

10 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 779 εκτός σχολείου. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη παρατήρηση του χρόνου έναρξης του φροντιστηρίου, των πρακτικών που οι μαθητές συνδέουν με αυτό και του κριτηρίου επιλογής της 2 ης ξένης γλώσσας φανερώνει το αντίθετο. Όλα τα παιδιά (πλην των Π13 και Π15) γράφτηκαν σε φροντιστήριο είτε λίγο πριν, είτε ταυτόχρονα με τη χρονιά που η διδασκαλία της εν λόγω γλώσσας ξεκινά στο δημόσιο σχολείο. Σε κάποιες περιπτώσεις, μας αναφέρθηκε ρητά ότι ένας από τους λόγους εγγραφής στο φροντιστήριο ήταν ακριβώς η προετοιμασία για το η αντίστοιχο σχολικό μάθημα: «(Γερμανικά) ξεκίνησα από πρόπερσι (στην 1 γυμνασίου) που είχα κάνει λίγο το καλοκαίρι, ένα μήνα πριν (την έναρξη της σχολικής χρονιάς), για να προετοιμαστώ (για το μάθημα στην 1 η γυμνασίου)» Π11. Για τα παιδιά που, εκτός από τα αγγλικά, μαθαίνουν και δεύτερη ξένη γλώσσα στο φροντιστήριο, το κριτήριο επιλογής είναι το κατά πόσο αυτή περιλαμβάνεται ή όχι στο πρόγραμμα σπουδών του γυμνασίου. Έτσι, ενώ στην πλειοψηφία τους τα παιδιά δήλωσαν ότι θα ήθελαν να μάθουν ιταλικά, κανένα δε μαθαίνει τη γλώσσα αυτή στο φροντιστήριο, κάτι το οποίο θα σήμαινε ότι ο μαθητής θα υποχρεούνταν να μαθαίνει τρείς ξένες γλώσσες αντί για δύο (ή και τέσσερις για τους μαθητές που βρίσκονται στη διαδικασία εκμάθησης της ελληνικής). Για άλλους μαθητές, η εγγραφή στο φροντιστήριο εντάσσεται σε μια λογική μίμησης της πρακτικής των πολλών, αφού, είτε οι μετανάστες γονείς εγγράφουν τα παιδιά τους σε φροντιστήρια ακολουθώντας τις νόρμες συμπεριφοράς των Ελλήνων γονέων, 13 είτε τα ίδια τα παιδιά το ζητούν στους γονείς τους, εναρμονίζοντας τις πρακτικές τους με αυτές των φίλων τους. Αυτή η έμμεση σημασία της εγγραφής στο φροντιστήριο, ως πρακτική συμβολικής εγγραφής στην κοινότητα των μαθητών, γίνεται εμφανής μέσα από την περίπτωση του Π13. Ο λόγος του Π13 χαρακτηρίζεται από την αποστασιοποίησή του από το σχολείο (σχολική γνώση, σχολικές προσδοκίες) και τη μαθητική κοινότητα (συμμαθητές). Στα 18 του χρόνια, το Π13 έχει μείνει τρεις φορές στην ίδια τάξη και αυτοπροσδιορίζεται ως «κακός μαθητής» και «εργαζόμενος νέος». Ωστόσο, σε κάποια στιγμή της σχολικής του σταδιοδρομίας, στο τέλος του δημοτικού, είχε επενδύσει στο σχολείο και είναι σε εκείνη τη χρονική συγκυρία που γράφτηκε για ένα χρόνο σε φροντιστήριο αγγλικών και γαλλικών: «Πιο παλιά, στην 6 η δημοτικού, πήγαινα και φροντιστήριο ( ) Ρώτησα τους γονείς μου και μου είπαν εντάξει ( ) Τότε μ άρεσαν (τα αγγλικά και τα γαλλικά), από τότε που πέθανε ο πατέρας μου όχι. Άλλωστε δεν προλαβαίνω, δουλεύω. [- Και φροντιστήριο θυμάσαι πώς ξεκίνησες;] Για να προχωρήσω, όπως τα άλλα παιδιά». Η διαφοροποιημένη στάση των μαθητών έναντι των αγγλικών και της δεύτερης ξένης γλώσσας Οι στάσεις των μαθητών έναντι των αγγλικών και της δεύτερης ξένης γλώσσας είναι έντονα διαφοροποιημένες. Ενώ όλα τα παιδιά εκφράζουν θετικά συναισθήματα για τα αγγλικά («χρήσιμη», «ωραία» γλώσσα), μόνο πέντε (Π1, Π6, Π7, Π9, Π11) εκφράζονται θετικά για τη δεύτερη ξένη γλώσσα, η εκμάθηση της οποίας κρίνεται από τους υπόλοιπους αρνητικά («δε μ αρέσει», «είναι περιττό μάθημα», κλπ.). 13 «Η μαμά μου έβλεπε ότι τα άλλα παιδιά πήγαιναν και, εντάξει, κατάλαβε ότι είναι σημαντικό να πάω. Ήξερα και εγώ μερικές λέξεις από την τηλεόραση» Π12

11 780 Παρατηρώντας τα μαθητικά τους χαρακτηριστικά, βλέπουμε ότι πρόκειται για μαθητές με έντονες σχολικές, ακαδημαϊκές και επαγγελματικές προσδοκίες. 14 Θα μπορούσαμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι η επένδυση στην δεύτερη ξένη γλώσσα λειτουργεί και ως ένδειξη του καλού μαθητή. Αναφορικά με τα κριτήρια που υπεισέρχονται στην επιλογή της δεύτερης ξένης γλώσσας αυτά είναι: οι επιλογές των φίλων, η γνώση της μίας εκ των δύο γλωσσών από άτομο του συγγενικού περιβάλλοντος, στερεότυπα αναφορικά με τη δυσκολία ή την ευκολία εκμάθησης της γλώσσας, στερεότυπα εθνικού τύπου (π.χ. για τα Π2, Π3, Π4, Π8 τα γαλλικά είναι «γυναικεία γλώσσα») και ασφαλώς το κριτήριο της «αγοραστικότητας» της γλώσσας. Η εθνική και η υπερεθνική αξία των αγγλικών Σε αντίθεση με τη δεύτερη ξένη γλώσσα, της οποίας η αξία από πολλούς μαθητές είναι αμφισβητήσιμη, η αξία των αγγλικών είναι αδιαμφισβήτητη και ανεξάρτητη από τις σχολικές επιδόσεις τους. Παρότι, όπως είδαμε, η εκμάθηση των αγγλικών συνδέεται κατά κύριο λόγο με την απόκτηση διπλώματος και την αξιοποίησή του στην αγορά εργασίας, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο παραμέτρους που συνδέονται με την θετική τους πρόσληψη από τους μαθητές. Η πρώτη είναι το διεθνές στάτους της γλώσσας, το οποίο διευκολύνει τη γεωγραφική κινητικότητα ή και την αλλαγή χώρας. Η παράμετρος αυτή φαίνεται να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τα παιδιά των οποίων η παραμονή στην Ελλάδα είναι αβέβαιη. Για παράδειγμα, το Π4 αντιπαραθέτει τα αλβανικά, των οποίων η αξία περιορίζεται στα όρια του αλβανικού κράτους, με τα αγγλικά των οποίων η «αξία» είναι ανεξάρτητη από το εθνικό πλαίσιο: «(Τα αλβανικά) δεν είναι και τόσο χρήσιμα. Μόνο όταν πας Αλβανία, πού αλλού μιλάς αλβανικά; Ενώ τα αγγλικά είναι χρήσιμη γλώσσα». Η δεύτερη παράμετρος σχετίζεται με τη θέση των αγγλικών στην Ελλάδα, δηλαδή την αξία τους στην εγχώρια «εθνική αγορά», αλλά και την παρουσία τους στην ελληνική καθημερινότητα (ΜΜΕ, λεξιλογικά δάνεια στους τομείς της τεχνολογίας, της μόδας, κλπ.). Υπό αυτή την έννοια, η αξία των αγγλικών μπορεί να πάρει ένα περιεχόμενο «ελληνικό»: «Θεωρείς ότι το να μαθαίνεις πολλές γλώσσες είναι σημαντικό; Ναι. Μπορεί να σου χρησιμεύσουν πολύ. Δηλαδή, μια μέρα ήμουν στην Ομόνοια για ψώνια με την αδερφή μου και ήτανε κάποιοι τουρίστες, ξένοι, άγγλοι και, εντάξει, η αδερφή μου, έχει πάρει και το λόουερ, και συνεννοούνταν» Π6. 15 Μια τελευταία παρατήρηση αφορά στην πρόσληψη της έννοιας της πολυγλωσσίας από τους μετανάστες μαθητές. Όπως είδαμε, στο πλαίσιο της διαπολιτισμικότητας, η έννοια αυτή έχει συνδεθεί με αξίες όπως η επικοινωνία, το πολιτισμικό άνοιγμα και ο γλωσσικός πλουραλισμός. Ωστόσο, για την πλειοψηφία των ερωτηθέντων παιδιών, η πολυγλωσσία δεν έχει ούτε επικοινωνιακό, ούτε 14 Με την εξαίρεση του Π7 που τα γερμανικά είναι το αγαπημένο του μάθημα γιατί «μόνο εκεί τα καταφέρνει». 15 Στο παράδειγμα αυτό, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι τα αγγλικά γίνονται αντιληπτά ως στοιχείο ελληνικότητας, αφού το ομιλούν υποκείμενο, σε αντιδιαστολή με τους «ξένους», εγγράφεται στους «αυτόχθονες» και, χρησιμοποιώντας τα αγγλικά υποδέχεται τους «τουρίστες» στην Ελλάδα.

12 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 781 πολιτισμικό περιεχόμενο. Ειδικότερα, τα περισσότερα παιδιά συνδέουν την πολυγλωσσία αποκλειστικά με τις ξένες γλώσσες και τη συσχετίζουν με την αγορά εργασίας. Κάποια από αυτά τα παιδιά μάλιστα προχωρούν μέχρι την ταύτιση της πολυγλωσσίας με τα αγγλικά: «Θεωρείς ότι το να μαθαίνεις πολλές γλώσσες είναι σημαντικό; Ναι. Γιατί τα αγγλικά είναι ωραία και χρειάζονται για να βρεις δουλειά» Π2. Από τα ερωτηθέντα παιδιά, μόνο τρία συνέδεσαν άμεσα ή έμμεσα την πολυγλωσσία με την γλώσσα καταγωγής ή/και με την αξία της επικοινωνίας. Πρόκειται για το Π10 που, ως νέο- εισερχόμενος, τη συσχέτισε με το προσωπικό του βίωμα και για τα Π3, Π7, που αυτο-προσδιορίζονται και ετερο-προσδιορίζονται (από τους καθηγητές) ως «μη ενταγμένοι μαθητές». 5. Συζήτηση Το περιορισμένο εύρος της έρευνάς μας και η ποιοτική της φυσιογνωμία δεν μας επιτρέπουν την εξαγωγή γενικευμένων συμπερασμάτων. Στόχος μας ήταν να διερευνήσουμε τη σχέση γλωσσικών στάσεων- αναπαραστάσεων ταυτότητας στους μαθητές αλβανικής καταγωγής, αναδεικνύοντας κάποιες από τις παραμέτρους που υπεισέρχονται στην κατηγοριοποίηση των γλωσσών στο ελληνικό σχολείο. Σύμφωνα με τα δεδομένα μας, τα κριτήρια αξιολόγησης των γλωσσών είναι δύο: το εθνοπολιτισμικό και το χρηστικό. Αρχικά, τα κριτήρια αυτά φαντάζουν αποσυνδεδεμένα, αφού το πρώτο συνδέεται με τη γλώσσα καταγωγής (αλβανικά) και το δεύτερο με τις ξένες γλώσσες. Ωστόσο, η συνδυαστική μελέτη των γλωσσικών πρακτικών των μαθητών, των γλωσσικών τους στάσεων και του τρόπου που αναπαριστούν την προσωπική τους ταυτότητα δείχνει ότι διαπλέκονται. Ο εθνοτικός αυτοπροσδιορισμός των μαθητών φαίνεται καθοριστικός στη διαμόρφωση της στάσης τους απέναντι στα αλβανικά. Οι μαθητές που τοποθετούνται στο ελληνικό «εμείς» απορρίπτουν την αλβανική γλώσσα, ενώ όσοι θεωρούν την αλβανικότητα συστατικό κομμάτι της εθνοτικής τους ταυτότητας εκφράζουν θετική στάση απέναντι στη γλώσσα. Ωστόσο, από αυτούς τους μαθητές, δεν προσβλέπουν όλοι στη διατήρησή της. Στους μαθητές που σκοπεύουν να μεταδώσουν τα αλβανικά στα παιδιά τους, παρατηρήσαμε ότι η χρήση των αλβανικών στα πλαίσια της παρέας συνομηλίκων εμπεριέχει ένα συμβολισμό ανήκειν που δεν περιορίζεται στην εθνοτική του διάσταση. Οι μαθητές αυτοί δεν αυτοπροσδιορίζονται απλά ως «Αλβανοί», αλλά και ως «κακοί μαθητές», σε αντιδιαστολή με τους «καλούς», και ως «εργαζόμενοι νέοι», σε αντιδιαστολή με τους ενήλικες και τα παιδιά. Το παράδειγμα των μαθητών που, παρά τη θετική τους στάση απέναντι στην αλβανική γλώσσα, δεν προσβλέπουν στη διατήρησή της, φανερώνει ότι το κριτήριο της χρηστικότητας της γλώσσας μπορεί να είναι καθοριστικό για τη διατήρησή της. Οι ξένες γλώσσες, απογυμνωμένες από κάθε εθνοπολιτισμικό ή και επικοινωνιακό περιεχόμενο, φαίνεται να αξιολογούνται αποκλειστικά με βάση τη χρηστικότητά τους στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, η παράμετρος της ταυτότητας υπεισέρχεται στις πρακτικές εκμάθησής τους, αφού για τους μετανάστες μαθητές η εγγραφή σε φροντιστήριο ξένων γλωσσών φαίνεται να εμπεριέχει ένα συμβολισμό ένταξης στην κοινότητα των μαθητών, ενώ η επένδυση στη δεύτερη ξένη γλώσσα λειτουργεί και ως ένδειξη του καλού μαθητή.

13 782 Κλείνουμε υπογραμμίζοντας ότι η ιδιαίτερη θέση της αγγλικής γλώσσας, τόσο σε εθνικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο, αντικατοπτρίζεται στη στάση των μεταναστών απέναντί της. Για κάποιους μαθητές το κριτήριο αξιολόγησης των αγγλικών είναι διεθνικό και σχετίζεται με τη γεωγραφική κινητικότητα που η γνώση τους επιτρέπει. Για άλλους, είναι εθνικό και σχετίζεται με την αξία των αγγλικών στην ελληνική αγορά εργασίας, αλλά και την έντονη παρουσία της γλώσσας αυτής στην ελληνική καθημερινότητα. ιβλιογραφικές αναφορές Becker H.S. (1985). Outsiders, Paris : Métailé. Bertaux D. (2007). L enquête et ses méthodes- Le récit de vie, Paris : Armand Colin. Billiez J. (1985). La langue comme marqueur d identité, dans Revue Européenne des Migrations Internationales, V.1, N 2, p Billiez J. (1992). L enseignement précoce des langues vivantes dans un environnement scolaire multilingue : vers une solution alternative, dans R. Bouchard, J. Billiez, J-M Colletta, V de Nucheze, A. Milliet (eds), Acquisition et enseignement/apprentissage des langues, Grenoble : LIDILEM. Byram M. (2003). La compétence interculturelle, Strasbourg : Direction de l éducation scolaire, extrascolaire et de l enseignement supérieur, Conseil de l Europe. Calvet L-J. (2002). Le marché aux langues, Paris : Plon. Carton F. & O. Delefosse (1994). Les langues dans l Europe de demain, Paris : Presses de la Sorbonne nouvelle. Castelloti V. (2001). D une langue à d autres : pratiques et représentations, Rouen : Publications de l Université de Rouen Dabène L. & J. Billiez (1984). La situation sociolinguistique des jeunes issus de l immigration, Rapport ronéoté, Centre de Didactique des Langues. Dabène L. (1994). Repères sociolinguistiques pour l enseignement des langues, Paris : Hachette. Δαμανάκης Μ. (1997), Η εκπαίδευση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στην Ελλάδα, Gutenberg. Deprez C. (1999). Les enfants bilingues : langues et familles, Paris : Didier. Gogonas N. (2008). Language shift in second generation Albanian immigrants in Greece, in Journal of Multilingual and Multicultural Development, Vol.00, Goffman E. (1975). Stigmate, Paris : Minuit. Kaufmann J-C. (2007). L entretien compréhensif, Paris : Armand Colin. Matthey M. (1997). Les langues et leurs images, Lausanne : Loisirs Et Pédagogie. Melliani F. (2000). La langue du quartier : Appropriation de l espace et identités urbaines chez des jeunes issus de l immigration maghrébine en banlieue rouennaise, Paris : Harmattan. Moore D. (2001). Les représentations des langues et de leur apprentissage, Paris : Didier.

14 Langues d origine, langues vivantes et représentations identitaires chez les collégiens issus de l immigration albanaise en Grèce 783 Ogay T. (1992). De l éducation des enfants de migrants à l éducation interculturelle, Berne : Office fédéral de l Education et de la Science. Σκούρτου E. (2000). Τετράδια Νάξου: Διγλωσσία, Ρόδος: Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Tajfel H. (1978). Differentiation Between Social Groups: Studies on the Social Psychology of Intergroup Relations. London: Academic Press. Χατζηδάκη Α. (2005). Μοντέλα διγλωσσικής συμπεριφοράς σε οικογένειες αλβανών μεταναστών: Δεδομένα από εμπειρική έρευνα, στο Επιστήμες Αγωγής, τ.3,

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών. Β. Ενδιαφέροντα κι εξωσχολικές δραστηριότητες. Γνώση Αγγλικών Ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 97.9% των ερωτηθέντων μαθητών γνωρίζει Αγγλικά. Το επίπεδο γνώσεών τους εκτιμάται απ τους ίδιους

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο στη σημερινή διαπολιτισμική πραγματικότητα

Το σχολείο στη σημερινή διαπολιτισμική πραγματικότητα Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Πελοποννήσου & τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

1 Blumenthal, M., & Julien, M. (2000). Geen diagnose zonder anamnese meertaligheid. Logopedie & Foniatrie, 1, 13-17.

1 Blumenthal, M., & Julien, M. (2000). Geen diagnose zonder anamnese meertaligheid. Logopedie & Foniatrie, 1, 13-17. Ιστορικό Πολύγλωσσων Παιδιών Οµάδα µελέτης πολύγλωσσων παιδιών Η λίστα µε τα διαθέσιµα ιστορικά βρίσκεται στην ιστοσελίδα www.sig-net.be σε µορφή PDF. Πρώτη έκδοση 2006 εύτερη έκδοση 2011 Sig vzw Kerkham

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες μαθητών Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε μαθητές Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών Βορείου Ελλάδος Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών. Τμήμα Έρευνας

Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών. Τμήμα Έρευνας Μετανάστευση και Εκτίμηση Αναγκών Τμήμα Έρευνας Επιδημιολογικά Στοιχεία Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό για τη Μετανάστευση, περισσότεροι από 150 εκατομμύρια άνθρωποι, περίπου το 3% του συνολικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Οικοδομούμε μια νέα ζωή στο Οντάριο Οδηγός για τους καινούργιους μετανάστες Μαθαίνουμε να: ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Μόλις έχετε μεταναστεύσει στο Οντάριο και είναι πολύ φυσικό να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe

Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe Μαθήματα γλώσσας καταγωγής στην επαρχία Olpe Αγαπητοί γονείς, εδώ και πολλά χρόνια στην επαρχία Olpe προσφέρονται μαθήματα γλώσσας καταγωγής, ωστόσο αυτό δεν είναι ευρέως γνωστό. Με το φυλλάδιο αυτό θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πάτρα Μάιος 2013 1 Προσωπικά στοιχεία Όνομα πατρός Αριστείδης Όνομα μητρός Άννα-Μαρία Έτος γέννησης 25/02/1975

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος]

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος] [σχολική μονάδα: 3 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου] [σχολικό έτος: 2012-2013, 1 ο 4μηνο] [τάξη: Β] [τίτλος της ερευνητικής εργασίας: Οι ξένες γλώσσες που ακούμε στο Χαλάντρι] [τόπος: Χαλάνδρι, ημερομηνία: 24 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Αρχή 1ης σελίδας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αρχή 1ης σελίδας ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ονοματ/μο: Ημερομηνία: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 321 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΞΕΝΙΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΙΚΑΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ Αθηνά καθηγήτρια Γαλλικής Δ. Ε., Επιμορφώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μητρικής γλώσσας των αλλοδαπών μαθητών στην εκπαίδευση τους.

Ο ρόλος της μητρικής γλώσσας των αλλοδαπών μαθητών στην εκπαίδευση τους. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση - Μετανάστευση - Διαχείριση Συγκρούσεων και Παιδαγωγική της Δημοκρατίας Ο ρόλος της μητρικής γλώσσας των αλλοδαπών μαθητών στην εκπαίδευση τους. Περίληψη Παπαδοπούλου Ελένη Στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή εισήγηση

Εργαστηριακή εισήγηση 2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Εργαστηριακή εισήγηση «Διδασκαλία της Γαλλικής Γλώσσας με τη χρήση ΤΠΕ και εκπαιδευτικού λογισμικού σε μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης»

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ 2ου ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΓΛΩΣΣΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ: ΕΛΛΗΝΟ - ΑΛΒΑΝΙΚΗ ΕΠΑΦΗ»

ΠΡΑΚΤΙΚΑ 2ου ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΓΛΩΣΣΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ: ΕΛΛΗΝΟ - ΑΛΒΑΝΙΚΗ ΕΠΑΦΗ» ΠΡΑΚΤΙΚΑ 2ου ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΓΛΩΣΣΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ: ΕΛΛΗΝΟ - ΑΛΒΑΝΙΚΗ ΕΠΑΦΗ» ΤΕΠΑΕ & ΠΤΔΕ Α.Π.Θ., ΟΜΑΔΑ ΠΟΛΥΔΡΟΜΟ, ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΛΒΑΝΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ «ΜΗΤΕΡΑ ΤΕΡΕΖΑ» ΠΟΛΥΔΡΟΜΟ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνολογικό Μουσείο Θράκης «Αγγελική Γιαννακίδου» 3ο Εσπερινό ΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης Έθιμα γάμου διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ -1- 1. ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 4. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ 5. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Ο εαυτός μας Τι μπορούμε να κάνουμε Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας Πως αντιδρούμε σε καταστάσεις ή περιβάλλοντα Είδη / Τύποι «Εαυτού»

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network

Σύνολο δεικτών. Δημιουργήθηκε από την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Στο πλαίσιο του έργου DARE-Net Desegregation and Action for Roma in Education Network ΑΝΤΙΓΟΝΗ - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Πτολεμαίων 29Α, 6 ος όροφος, 54630 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η AIESEC σε συνεργασία με τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) ανοίγει συγκεκριμένες

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Διαγράμματα Eικόνες... 13. Πρόλογος... 17. Εισαγωγή... 21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝEΑ ΕΠΟΧH ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡAΚΤΗΡΙΣΤΙΚA ΤΗΣ

Πίνακες Διαγράμματα Eικόνες... 13. Πρόλογος... 17. Εισαγωγή... 21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝEΑ ΕΠΟΧH ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡAΚΤΗΡΙΣΤΙΚA ΤΗΣ Περιεχόμενα Πίνακες Διαγράμματα Eικόνες... 13 Πρόλογος... 17 Εισαγωγή... 21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝEΑ ΕΠΟΧH ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡAΚΤΗΡΙΣΤΙΚA ΤΗΣ Η Νέα Εποχή και τα χαρακτηριστικά της... 31 Μια νέα εποχή... 31 Η παγκοσμιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ. Ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού στην ψυχοκοινωνική στήριξη των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ. Ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού στην ψυχοκοινωνική στήριξη των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού στην ψυχοκοινωνική στήριξη των αλλοδαπών

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE)

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΕΛΛΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΚΑΠΟΛΟΥ ΔΡ. ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα