A. «Πειραματιζόμενοι με τη Δημιουργική Γραφή» στα σχολεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A. «Πειραματιζόμενοι με τη Δημιουργική Γραφή» στα σχολεία"

Transcript

1 Η Δημιουργική Γραφή ως εκπαιδευτική δραστηριότητα. Εφαρμογή με προϋποθέσεις: «Λογοτεχνική Συγγραφική φιλαλληλία ανάμεσα στον διδάσκοντα και στους μαθητές του» δρ. Σπυρέλη Χρυσούλα Σχολική σύμβουλος φιλολόγων Μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΠΜΣ Δημιουργικής Γραφής Παν. Μακεδονίας Τριανταφυλλιά Δημοπούλου καθηγήτρια Θεατρικής Αγωγής Καλλιτεχνικού Γυμνασίου Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης Μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΠΜΣ Δημιουργικής Γραφής Παν. Μακεδονίας A. «Πειραματιζόμενοι με τη Δημιουργική Γραφή» στα σχολεία Η δημιουργική γραφή στην Ελλάδα (μεταγραφή του ξενόγλωσσου όρου creative writing) 1, έχει εισαχθεί στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση «ως δεξιότητα λογοτεχνικού γραμματισμού» το 2011 στα Πιλοτικά Αναλυτικά Προγράμματα Γυμνασίου και στα Νέα Προγράμματα Σπουδών (ΠΣ) για την Α Λυκείου (ΦΕΚ 1 Για την εισαγωγή του όρου, το διδακτό ή μη της γραφής και άλλα τέτοια ζητήματα βλ. Κωτόπουλος, Τριαντάφυλλος, Η «νομιμοποίηση» της Δημιουργικής Γραφής στο ηλεκτρονικό περιοδικό keimena, τχ. 15, «Αφιέρωμα στη Δημιουργική Γραφή»».. Αναρτημένο και στη διεύθυνση:omilosglossas.wordpress.com/category/5 -κωτόπουλος-τριαντάφυλλος 2/ 1

2 1562/ ) 2. Πρέπει ωστόσο να διευκρινιστεί ότι δεν υπάρχουν στα σχολικά εγχειρίδια (κυρίως του Λυκείου) αντίστοιχες ασκήσεις δημιουργικής γραφής αλλά ούτε και στο βιβλίο του εκπαιδευτικού περιλαμβάνονται οδηγίες για τη διδασκαλία τους 3. Τα σχολικά έτη και , ως σχολική σύμβουλος φιλολόγων, στα πλαίσια των επιμορφωτικών σεμιναρίων για τα νέα Π.Σ εστιάσαμε το ενδιαφέρον μας στις προτεινόμενες μεθοδολογικές ανανεώσεις καθώς και στον αναπροσδιορισμό των σκοπών και στόχων της διδασκαλίας της λογοτεχνίας: Κριτική αγωγή στο σύγχρονο πολιτισμό, καλλιέργεια μιας πλατιάς ποικιλίας αναγνωστικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων (εξοικείωση των μαθητών με όλα τα είδη ανάγνωσης, μετουσίωση και μεταφορά συναισθημάτων, που τους προκαλεί μια λογοτεχνική ανάγνωση, σε νέο κείμενο κάθε είδους: πεζό, ποιητικό, δοκιμιακό, ζωγραφικό, μουσικό, δραματικό), διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη δημιουργική χρήση των ΤΠΕ αλλά και δυνατότητα των μαθητών να «κατανοήσουν την κατασκευή των λογοτεχνικών κειμένων, επεμβαίνοντας σ αυτά με τροποποιήσεις και πειραματιζόμενοι με τη δημιουργική γραφή» (Π.Σ. δημοσιευμένο στο παραπάνω ΦΕΚ. σελ Η Αλίκη Συμεωνάκη, σημειώνει ότι η δημιουργική γραφή «εγκαινιάστηκε ως αυτόνομο αντικείμενο νωρίτερα, στα τρία Καλλιτεχνικά σχολεία της χώρας»(ηρακλείου, Γέρακα Αττικής, και Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης). και παραθέτει «Εφαρμογή στο Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο Αμπελόκηπων Θεσσαλονίκης κατά την σχολική χρονιά ». Βλ. Αλίκη Συμεωνάκη, «Δημιουργική γραφή και θέατρο θεατρική γραφή και δημιουργία: προσεγγίζοντας την διδασκαλία της δημιουργικής γραφής στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέσω της συγγραφής θεατρικού κειμένου». Η Σοφία Νικολαίδου, επίσης, επιχειρεί μια πρώτη αποτίμηση του προγράμματος διδασκαλίας δημιουργικής γραφής στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση που εφαρμόστηκε στο Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκη και Βλ. «Δημιουργική Γραφή στο σχολείο. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου», στο ηλεκτρονικό περιοδικό Κείμενα, τχ. 15, [πρόσβαση ] 3 Η Ευαγγελία Μουλλά επισημάνει τέτοιες αποκλίσεις και σε προγράμματα Σπουδών του Βλ. «Αναζητώντας τη δημιουργικότητα στη διδασκαλία της λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: Ο επαναπροσδιορισμός της δημιουργικής «γραφής» στην μεταμοντέρνα πραγματικότητα και την «ψηφιακή» εκπαιδευτική τάξη πραγμάτων», στο ηλεκτρονικό περιοδικό Κείμενα, τχ. 15, [πρόσβαση ]. 2

3 Η ίδια ακριβώς διατύπωση υπάρχει και στο Π.Σ για τη Διδασκαλία Νεοελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο, 2001, σελ. 29). Οι προβληματισμοί των εκπαιδευτικών επικεντρώθηκαν στην διασαφήνιση του όρου δημιουργική γραφή στο σχολείο, καθώς τελευταία «προκαλεί σύγχυση και αμηχανία τόσο εξαιτίας της πολλαπλής σημασίας και χρήσης του, όσο και λόγω των διφορούμενων νοημάτων του» (Κωτόπουλος 2012:1). Επιπλέον διατυπώθηκαν και ερωτήματα όπως: Θα δημιουργήσουν ένα κείμενο δικό τους οι μαθητές ή θα απαντήσουν σε συγκεκριμένες ερωτήσεις; Θα είναι το κείμενο ατομικό ή ομαδικό και πως θα προκύψει το δεύτερο; Η δημιουργία έγκειται στη διαδικασία ή στην αξία του παραγόμενου κειμένου. Πως θα αξιολογηθούν αυτά; Η φοίτησή μου στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, ενθάρρυνε την πραγματοποίηση μερικών προγραμματισμένων διασχολικών συναντήσεων με φιλόλογους των σχολείων επιστημονικής ευθύνης μου και μετά από συζητήσεις και ανταλλαγή απόψεων θεωρήσαμε αναγκαίο να επινοηθούν τρόποι ώστε το μάθημα της λογοτεχνίας να προκύψει πιο ελκυστικό και πρωτίστως να γίνει αντιληπτό ως μια ενότητα «ανάγνωσης και γραφής» στα πλαίσια πάντοτε της ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας. Δόθηκε μάλιστα προτεραιότητα σε δραστηριότητες με γνώμονα την κοινωνική φύση της δημιουργικότητας για να επιτευχτεί αλληλεπίδραση και συμμετοχή. Προτείναμε ενδεικτική βιβλιογραφία και «κατεβάσαμε» επίσης από το διαδίκτυο τον Οδηγό Δημιουργικής Γραφής (Βιβλίο Εκπαιδευτικού. Α έκδοση 2012) που συνέγραψε ο καθηγητής Μίμης Σουλιώτης, μέλος της επιστημονικής επιτροπής για το νέο Π.Σ.Λ. της Κύπρου. Συμφωνήσαμε, ακόμη, όλοι με την εισαγωγική «οδηγία» του Μίμη Σουλιώτη προς τους εκπαιδευτικούς πως η δημιουργική γραφή ως εκπαιδευτική δραστηριότητα θα είναι «καθοδηγούμενη από τον διδάσκοντα» και «προαιρετική» με την έννοια ότι οι μαθητές έχουν το δικαίωμα «εφ όσον δεν επιθυμούν να ασκηθούν στο γράψιμο, θα πρέπει να επιλέξουν μιαν άλλη δραστηριότητα του λογοτεχνικού γραμματισμού που έρχεται ως παραπλήρωμα της δημιουργικής γραφής όπως: φωναχτή ανάγνωση και κριτική ακρόαση απαγγελιών» (Σουλιώτης 2012: 14). 3

4 Στη συνέχεια οι εκπαιδευτικοί σχεδίασαν τα σενάριά τους με κοινούς στόχους. 1. Να γίνει η σχολική λογοτεχνία, όχι μια ανιαρή και καταναγκαστική διδακτική ώρα, αλλά γοητευτικό ταξίδι διαμορφώνοντας συνειδητοποιημένους αυριανούς αναγνώστες. Για την επίτευξη αυτού του στόχου αξίζει ενίοτε να καλύπτει η διδασκαλία της λογοτεχνικής ανάγνωσης ολόκληρο το δίωρο της εβδομάδας που προβλέπεται για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας, αφού είναι πλέον γνωστό ότι οι μαθητές μας στην πλειονότητά τους δε διαβάζουν λογοτεχνία. (Κωτόπουλος 2011) Μετά την ανάγνωση οι διδάσκοντες καθοδηγούν τους μαθητές να εντοπίσουν και να μάθουν τα διακριτικά γνωρίσματα του λογοτεχνικού γένους/ είδους που αναγνώστηκαν. Ακολουθεί το δημιουργικό γράψιμο, το οποίο πρέπει να κατανοηθεί όχι ως επίδειξη υπεροχής μετά από ανταγωνιστική διαδρομή αλλά ως ευγενής αφορμή διαλόγου, συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ των ομάδων. 3. Να προβληθεί κατά την διδακτική διαδικασία η κοινωνική διάσταση της μαθητικής δημιουργίας με την καθαυτή σημασία της λέξης (Δήμος+ έργον). 4. Αμφότερα, Ανάγνωση και Συν-γραφή, να διεξάγονται εντός της ομάδας (3-4 ατόμων, συμβόλαιο ομάδας, ατομικός και ομαδικός φάκελος, φύλλα εργασίας κλπ.), διότι μόνο έτσι, σύμφωνα και με την σύγχρονη διδακτική βιβλιογραφία, θα προωθείται περισσότερο η συμμετοχή των μαθητών στην μαθησιακή διαδικασία (Ηλίας Ματσαγγούρας, 2000). Βήματα διδασκαλίας Βήμα 1. Ανάγνωση και Συνανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων 4 «Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι φωνές που κάνουν λόγο για αντικατάσταση της διδασκαλίας της λογοτεχνίας από τη διδασκαλία της λογοτεχνικής ανάγνωσης. Η διδασκαλία της λογοτεχνίας ή της λογοτεχνικής ανάγνωσης εκκινεί από την οικογένεια, αλλά σε κάθε περίπτωση εγκαθιδρύεται με τη δέουσα επισημότητα στη σχολική πράξη», Βλ. Κωτόπουλος Τριαντάφυλλος «Από την ανάγνωση στη λογοτεχνική ανάγνωση και την παιγνιώδη διάθεση της Δημιουργικής Γραφής» και στην ηλεκτρονική διεύθυνση: κωτόπουλος-τριαντάφυλλος 4

5 Πρωταρχικός στόχος να προηγηθεί το ενδιαφέρον ή έστω και η απλή περιέργεια του μαθητή ώστε να προχωρήσει σε μια σχέση φιλική, είθε και ερωτική με το κείμενο. Προτεραιότητα επομένως χρειάζεται να δοθεί στην ανάγνωση: σιωπηλή ή φωναχτή, νοηματική/ εκφραστική ή θεατρική, ατομική ή ομαδική, όποια και αν προτιμηθεί, αποτελεί μονόδρομο για τη συνάντηση του παιδιού με το κείμενο και, σύμφωνα με το ΑΠΣ, μαζί με την Ακρόαση συγκαταλέγονται και οι δυο στις βασικές δραστηριότητες του λογοτεχνικού γραμματισμού. Στα πλαίσια της παραδοσιακής σχολικής τάξης προτεινόταν να γίνεται από τον διδάσκοντα η πρώτη ανάγνωση- παρουσίαση του κειμένου ή να ανατίθεται στον μαθητή/μαθήτρια που θα μπορούσε να το αποδώσει καλύτερα (Μπαλάσκας 1990:32-33 και Παγανός 1984: 35). Εντούτοις αυτή η τακτική δεν φαίνεται να έχει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα για να προχωρήσει ο μαθητής στη γραφή. Χρειάζεται διάδραση και βιωματική προσέγγιση που μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα στην ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, όπου εν δυνάμει όλοι προσκαλούνται σε όλα και κατά συνέπεια στις δραστηριότητες της Ανάγνωσης και της Γραφής. Η ενθάρρυνση των ομάδων να αξιοποιήσουν τα μέλη τους και να παρουσιάσουν την δική τους ανάγνωση είναι σημαντική προϋπόθεση, όσο χρονοβόρα κι αν προκύψει 5. Αναφέρω ως παράδειγμα τις πολλαπλές αναγνώσεις των Βαρβάρων του Καβάφη, σε Γυμνάσιο της Ηλείας, ή τη συνάγνωση καβαφικών και καβαφογενών ποιημάτων ή και παρωδιών που ανέλαβαν να αναγνώσουν δημόσια ομάδες μαθητών άλλου Γυμνασίου της Ηλείας, με αφορμή το έτος Καβάφη(2013). Αντιλαμβανόμαστε τη διάδραση που επήλθε. Οι μαθητές εξοικειώθηκαν όχι μόνο με τη δημόσια ανάγνωση ή και τη συνανάγνωση κειμένων αλλά διαπίστωσαν τις δυνατότητες της γλώσσας μας στο ποιητικό εργαστήρι των 5 Σκόπιμη θα ήταν ωστόσο, η παρουσίαση διαφορετικών αναγνώσεων του ίδιου κειμένου και μέσω των Τ.Π.Ε που εκτός από μαθησιακό εργαλείο εισάγει και νέους τρόπους ανάγνωσης των λογοτεχνικών κειμένων (πολυμεσικά κείμενα, ψηφιακή αφήγηση κ.ά.). 5

6 δημιουργών. Παράλληλα βίωσαν το μάθημα ως ένα παιχνίδι και αποφορτίστηκαν από την ανία της παθητικής ακρόασης. Βήμα 2. Γραφή Μετά την παράσταση της Ανάγνωσης-Ακρόασης στην ολομέλεια προτρέπουμε παιγνιωδώς τις ομάδες να συνομιλήσουν σιωπηλά ποικιλοτρόπως με το κείμενο και το δημιουργό του. Τα Φύλλα εργασίας που έχουμε ετοιμάσει περιλαμβάνουν προτάσεις για δραστηριότητες διαβαθμισμένων απαιτήσεων, οι οποίες συντάσσονται γνωρίζοντας λίγο-πολύ τις δυνατότητες ή τις ιδιαίτερες επιδόσεις των μαθητών μας. Συνομιλία με το κείμενο μπορεί να είναι π.χ. η Αντιγραφή όλου του ποιήματος για μια καλλιγραφική ίσως απόδοση, η μετάφραση στίχων, η ανθολόγηση, η χρήση του τίτλου ή μιας λέξης του ποιήματος για τη δημιουργία ακροστιχίδας ή ακόμη και μια εικαστική προσθήκη που θα υπογραμμίζει ή θα υπονομεύει το νόημα ενός στίχου κ.ά. Πιο απαιτητική δραστηριότητα ίσως είναι η παρεμβολή της δικής τους φωνής μέσα στο ποίημα, η μίμηση του ύφους του ποιητή, η παρωδία των στίχων του, ο φιλικός διάλογος με το συγγραφέα, ή, τέλος, και ο τολμηρός λόγος αρκεί να έχει κάτι να πει. Καταθέτω από το ίδιο σχολείο της Ηλείας ολίγους στίχους ως δείγμα συνομιλίας με τον Καβάφη, που πρόκυψε μετά την θεατρική ανάγνωση του ποιήματος «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου, ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ.χ.». «Τα Φάρμακα σου Φέρε Τέχνη της Ποιήσεως που κάνουν κάπως να μη νιώθεται η πληγή»! Κι εσύ ποιητή, τι θέλεις και μου σπας τα νεύρα ποια είναι αυτή η κυρία Τέχνη που σε γράφει στα παλιά της υποδήματα γέρο Καβάφη; (Μαθήτρια 2 ου Γυμνασίου Αμαλιάδας) Η ευρηματικότητα στη διατύπωση των ερωτήσεων πυροδοτεί και την έκρηξη μιας έμπνευσης!. Καταθέτω επίσης ένα τέτοιο παράδειγμα πυροδότησης, αρχής γενομένης από μια άσκηση για δημιουργία ακροστιχίδας με το όνομα ΚΑΒΑΦΗΣ. Ενώ ήταν σε εξέλιξη η συν-γραφή των ομάδων, κάποια ομάδα ζήτησε να γράψουν και το δικό τους όνομα σε ποιητική Ακροστιχίδα. Ο εύκολος και παιγνιώδης χαρακτήρας του είδους δημιούργησε ευθυμία, προθυμία αλλά και 6

7 αποτελέσματα ικανοποιητικά. Η δουλειά στην ομάδα έγινε συνεργατικά. Το παραγόμενο περιείχε λίγο-πολύ τις ιδέες όλων, τους ανήκε και ενδιαφέρθηκαν και για την προβολή του. Γι αυτό και η καθοδήγηση του δασκάλου οφείλει να είναι διακριτική και η εποπτεία του να περιορίζεται στους όρους που χρειάζεται να τηρεί η Ομάδα και μόνο. Όταν τελειώνει η ομαδική παραγωγή η παρουσία γίνεται πάλι στην ολομέλεια με τον τρόπο που η ομάδα αποφασίζει. Ανεβαίνουν όλοι στο υποτιθέμενο βήμα και αποκτούν «επισημότητα». Ο εκπρόσωπος διαβάζει η αναθέτει στα υπόλοιπα μέλη την παρουσίαση. Βήμα 3. Αξιολόγηση Ομαδικών εργασιών Οι ομαδικές εργασίες συγκεντρώνονται στους ομαδικούς φακέλους όπου υπάρχει και το πινάκιο της περιγραφικής αξιολόγησης. Το συμπληρώνει, όταν τελειώνει η διαδικασία της Ανάγνωσης και της Γραφής, η κάθε ομάδα για τον εαυτό της και για τις άλλες (αυτοαξιολόγηση, ετεροαξιολόγηση). Όλους τους φακέλους στο τέλος παραλαμβάνει ο εκπαιδευτικός, ο οποίος προσθέτει τα δικά του σχόλια και τους επιστρέφει στο επόμενο μάθημα για να συνεχίσουν οι μαθητές, αν χρειαστεί, στην δεύτερη γραφή του κειμένου τους, εμπεδώνοντας έτσι τη ρήση του δασκάλου Σουλιώτη ότι το δημιουργικό γράψιμο είναι και δημιουργικό σβήσιμο. Θεωρεί επίσης την ενθάρρυνση του μαθητή ωφελιμότερη από την επισήμανση των λαθών που έχει κάμει» και προτείνει στους πειραματισμούς της δημιουργικής γραφής, να έχει στην αξιολόγηση το λόγο όχι μόνο ο εκπαιδευτικός αλλά και -«η συλλογική γνώμη της σχολικής τάξης» (Σουλιώτης 2012:3). Βήμα 4. Ατομική Εργασία και Αξιολόγηση Τέλος, προσδοκώντας νέα συνομιλία με το κείμενο, δίδεται Φύλλο εργασίας για ατομική εργασία στο σπίτι, όπου πρέπει να υπάρχει οπωσδήποτε δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στις προτεινόμενες δραστηριότητες (π.χ. ποίημα, συνέντευξη, ψηφιακή αφήγηση, εικονογράφηση κλπ.). Στη φάση αυτή αναμένονται τα βήματα και των μαθητών που δεν απέδωσαν στη γραφή ή εκείνων που θέλουν να προχωρήσουν περισσότερο. Η αξιολόγηση της εργασίας κάθε μέλους γίνεται 7

8 από την ομάδα στην οποία ανήκει και μετά από τον διδάσκοντα 6. Τα σχόλια μπορεί να βοηθήσουν για ένα ακόμα «κοίταγμα» των κειμένων τους, πριν την παρουσίαση που θα ακολουθήσει. Βήμα 5. Δημοσίευση ομαδικών και ατομικών εργασιών Στο επόμενο μάθημα αφού προηγηθεί μια σύντομη «διαβούλευση» μεταξύ των ομάδων, αποφασίζουν ποιες εργασίες (ατομικές ή ομαδικές) θα δημοσιοποιηθούν (ανάρτηση στον τοίχο της τάξης, στην ιστοσελίδα του σχολείου, περεταίρω εκδήλωση στην τοπική κοινωνία κλπ.). Τότε ολοκληρώνεται και ο προορισμός της Δημιουργίας! Συμπέρασμα 1. Η ανάγνωση ως ομαδική δραστηριότητα στο σχολείο λειτουργεί ως κίνητρο να συνηθίσει ο μαθητής να διαβάζει λογοτεχνία και στον προσωπικό του χρόνο. Αν αυτή η αποφασιστική συνάντηση, κατά τον Gianni Rodari «πνιγεί από τον παραδοσιακό μηχανισμό «ερωτήσειςκρίσεις», τότε μπορεί να γεννηθεί η τεχνική της ανάγνωσης αλλά όχι η ευχαρίστηση. Τα παιδιά θα ξέρουν να διαβάζουν, αλλά θα διαβάζουν μόνο όταν είναι υποχρεωμένοι (Rodari 2001: 182). 2. Η γραφή ως ομαδική δραστηριότητα ενθαρρύνει και κινητοποιεί τους πάντες (άριστους, καλούς, μέτριους, αδιάφορους, αδύναμους) διότι όλοι αξιοποιούν το χάρισμα της δημιουργικότητας που, κατά τον Βιγκότσκι, «είναι κοινό για όλους τους ανθρώπους, ενώ οι διαφορές είναι προϊόν κοινωνικών παράγοντων» 7. 6 «Η αξιολόγηση «να διακινείται με όρους όπως «προτιμότερο», «καλύτερο», «πιο ωραίο», «πιο ενδιαφέρον», «λιγότερο βαρετό», «ξαναγράψ το» κ.τ.ό» και τα καλύτερα κείμενα καθεμιάς δημιουργικής δραστηριότητας θα πρέπει να αναδεικνύονται με ψηφοφορία ή όσο η τάξη ωριμάζοντας αφήνει πίσω της τους ατομικισμούς και διαμορφώνει τα δικά της συλλογικά αισθητικά κριτήρια δια βοής». (Σουλιώτης, 2012:3) 7 Βλ. Rodari, Gianni. Γραμματική της Φαντασίας Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες. Μετάφραση Κασαπίδης Γιώργος. Αθήνα: Μεταίχμιο, 2001, σ. 202, όπου και η αναφορά στο Λ.Σ Βιγκότσκι. 8

9 3. Η ομαδοσυνεργατική ενδείκνυνται κυρίως στην δημιουργική γραφή ως η μοναδική παιδαγωγική μέθοδος. Διευκολύνει την διαφοροποιημένη διδασκαλία, καλλιεργεί την ομαδικότητα, την αποδοχή της ετερότητας διώχνει το άγχος της βαρετής σχολικής ρουτίνας. Όλα τα παραπάνω εν δυνάμει είναι επιτευκτά εφόσον υπάρχει η ελευθερία, η βασική προϋπόθεση της δημιουργικότητας. Η Δημιουργική γραφή, είτε την θεωρήσουμε εκπαιδευτική μέθοδο, είτε μαθησιακό εργαλείο, είναι μια καινοτομία! Χρειάζεται οπωσδήποτε τεχνικές και «οδηγίες πλεύσεως» για τους πειραματισμούς της στο σχολείο, αλλά πρωτίστως χρειάζεται ένα δημιουργικό πλαίσιο, ένα δάσκαλο υποκινητή, και εμψυχωτή, με αγάπη για το παιδί αλλά και τη γραφή. Αντί επιλόγου: Τέτοιους δασκάλους διαθέτει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Τα παραπάνω σενάρια ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας στην δημιουργική γραφή εφαρμόστηκαν σε σχολεία της Ελληνικής επαρχίας και προέκυψαν μαθητικές δημιουργίες, ποιοτικού επιπέδου με την αφορμή το έτος Καβάφη. Γραφή ποιημάτων, μεταφράσεις, μελοποιήσεις, απαγγελίες, εκθέσεις ζωγραφικών έργων, (βλ. φωτ. 1-5) από μαθητές γυμνασίου της Αμαλιάδας. Ατομικές και Ομαδικές Ακροστιχίδες ταξιδεύουν στον κόσμο του Διαδικτύου από μαθητές Γυμνασίου του Ορεινού Πανόπουλου! (βλ. φωτ. 1-3) ΟΦΕΙΛΕΣ στους διευθυντές του 2 ου Γυμνασίου Αμαλιάδας Γούναρη Αντώνη, την υποδιευθύντρια Μαλακουνίδου Μαρία και τον διευθυντή του Γυμνασίου Πανόπουλου Ηλείας, Χριστακόπουλο Αθανάσιο, διότι διαρκώς παρότρυναν και εμψύχωναν τους εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων ώστε οι δημιουργίες των μαθητών τους να δουν το φως της δημοσιότητας «παντί τρόπω». ΟΦΕΙΛΕΣ ιδιαίτερες στους συναδέλφους(κάθε ειδικότητας) των παραπάνω σχολείων για την θετική αύρα ευδιαθεσίας και δημιουργίας που έφεραν στις σχολικές τάξεις ώστε να λειτουργήσουν οι Ομάδες σε πνεύμα Ελευθερίας: Βασιλόπουλο Γρηγόριο, Γκέση Μαρία, Γκιάλη Βασιλική, Δασκαλόπουλο Παναγιώτη, Ζωγράφου Φρειδερίκη, Ηλιάδου Μάρθα,Θεοδοσάτου Αρετή, Θεοδοσοπούλου Διονυσία Καλαβέσου Αθηνά, Ντατσοπούλου Μαρία, Παπασταύρου Κωνσταντίνο, Πέρκο Στέφανο, Σπυρόπουλο Χάρη, Τσιλιμιδού Μαρία. 9

10 Β. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ «ΚΑΛΕΣ» ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΟΥΝ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΛΟΓΟ Σκέφτομαι και παίζω Στα μέσα της δεκαετίας του 90, ξεκινώντας με μεγάλη όρεξη να διδάξω το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής σε σχολεία της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, προς μεγάλη μου έκπληξη βρέθηκα στο μέσον μιας φοβερής αντιπαράθεσης: (σχήμα 1) 89 Άμαθη καθώς ήμουν, πάλευα με νύχια και με δόντια να κρατήσω αποστάσειςκαι να διασώσω την αξιοπρέπεια των μαθητών αλλά και την δική μου. Έτσι έψαχνα κείμενα από δω έψαχνα κείμενα από κει και τέλος διαπίστωσαπως με αυτόν τον τρόπο δουλειά δε γίνεται! 8 9 Τα σκίτσα στις διαφάνειες, είναι του μαθητή της Γ τάξης του Καλλιτεχνικού Λυκείου Αμπελοκήπων Μενεμένης Νίκου Χίτσιου 10

11 Σφυγμομέτρησα λοιπόν τις ανάγκες και τις προσδοκίες των παιδιών και λαβαίνοντας πολύ σοβαρά υπόψη το παρακάτω κείμενο του ΤζάκομοΛεοπάρντι 10 : Η πιο ωραία και τυχερή ηλικία του ανθρώπου, δηλαδή η παιδική, βασανίζεται με χίλιους τρόπους, με χίλιες στενοχώριες, φόβους, κούραση από τη διαπαιδαγώγηση και την εκπαίδευση, τόσο που ο ενήλικος, έστω και μέσα στη δυστυχία δεν θα δεχόταν να ξαναγίνει παιδί, καθώς ξέρει ότι θα υπέφερε ξανά όσα υπέφερε στην παιδική του ηλικία (Σημειωματάριο 1 η Αυγούστου 1823) αποφάσισα πως από εδώ και πέρα «αυτοσχεδιάζουμε». Αυτοσχεδιάζουμε, και βασισμένοι σε αυτούς τους αυτοσχεδιασμούς γράφουμε τις δικές μας ιστορίες, που αυτές και θα κάνουμε παράσταση. Τις χρονιές εκείνες το μάθημα της γλώσσας είχε για βιβλίο του το «Σκέφτομαι και γράφω». Εμείς λοιπόν με εκείνα τα παιδιά στήσαμε το δικό μας «Σκέφτομαι και παίζω» και ξεκινήσαμε το ταξίδι. Τα πρώτα κείμενα δημιουργήθηκαν με παιδιά του 67 ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης και ακολούθησαν το 37 ο και 28 ο. Μερικοί ενδεικτικοί τίτλοι:«ο Κοκκινοσκουφίτσος», «Η Ωραία Πεινασμένη», «Η κατσίκα στο λιβάδι ξέρει κι άλλο μονοπάτι» κα. Σύντομα το «Σκέφτομαι και παίζω» προσγειώθηκε σε άλλη βαθμίδα εκπαίδευσης. Στο Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο με ΛΤ Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης. Κι εκεί είχε την ίδια αποδοχή, αλλά και μεγαλύτερη συγκομιδή κειμένων. Χαρακτηριστικό δείγμα της δουλειάς στο Καλλιτεχνικό, το οποίο εξετάζεται σε αυτήν την εισήγηση, είναι το θεατρικό παραμύθι Η Τακουνού, που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο Πολιτιστικού Προγράμματος με τίτλο «Ξετυλίγοντας την κόκκινη κλωστή» τα σχολικά έτη και , με τους 10 ΤζάνιΡοντάρι, Γραμματική της φαντασίας. Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες «Κεφ 4 Το φανταστικό διώνυμο» Μτφ: Γιώργος Κασαπίδης Μεταίχμιο Αθήνα (2003) σελ:33 11

12 μαθητες της τοτε Α και στη συνεχεια Β Γυμνασιου και με τη σύμπραξη των συναδέλφων Τζένης Καραβίτη, φιλολόγου και θεατροπαιδαγωγού, και Ζωής Παπαδοπουλου, εικαστικου. Στο προγραμμα συμμετειχε επισης και το Α Λυκειο Συκεών, με υπεύθυνη την φιλόλογο Γιούλη Αλεξίου. Τα παιδιά αλλά κι εμείς οι δάσκαλοι, αφού διαβάσαμε πολλά παραδοσιακά παραμύθια και παρακολουθήσαμε σεμινάρια γραφής και αφήγησης παραδοσιακού παραμυθιού με τον παραμυθά Δημήτρη Αβούρη 11, γράψαμε και αφηγηθήκαμε παραμύθια στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας σχεδιάσαμε πρωτογράμματα και σκίτσα στο μάθημα των Εικαστικών αυτοσχεδιάσαμε, γράψαμε και παίξαμε θέατρο στο μάθημα του Θεάτρου. Τέλος, τα παραμύθια που γραφτήκαν από τα παιδιά, καταφέραμε φέτος να τα συγκεντρώσουμε στην έκδοση κι εμείς καλύτερα -33 «Καλλιτεχνικά» παραμύθια, σε επιμέλεια της Τζένη Καραβίτη. Υπό έκδοση είναι και η Τακουνού. (σχήματα 2 και 3) 11 Περιοδικό: «Το παραμύθι» Τεύχη 1-4, Εκδ: Όναρ μέσω Τέχνης Δ/ντης Δημήτρης Αβούρης, Αθήνα

13 Η Τακουνού είναι ένα κείμενο που έχει αρκετά στοιχεία παραδοσιακού παραμυθιού στη γραφή του αλλά δεν είναι παραμύθι. Είναι ένα θεατρικό κείμενο δεμένο και γραμμένο από τα παιδιά για τα παιδιά. Ο τίτλος προέκυψε τυχαία από την αφήγηση μιας μαθήτριας που φοβόταν όταν ήταν μικρή τους χτύπους των τακουνιών που άκουγε από τον πάνω όροφο του διαμερίσματος της. Η γιαγιά της εκμεταλλευόμενη την φοβία αυτή, δημιούργησε την φοβερή περσόνα της Τακουνού, για να την τρομάζει όταν ήταν άτακτη. Συζητήθηκαν κι άλλοι τίτλοι αλλά αυτός ήταν ο επικρατέστερος. Ο τίτλος ήταν από την αρχή συμφωνημένο να μην μας δεσμεύσει να ασχοληθούμε με την μισοπραγματική- μισοφανταστική ιστορία της γιαγιάς και της εγγονής, αλλά να αποτελέσει έναυσμα για μια νέα ιστορία. Τη δική μας ιστορία. Της ομάδας. Ως εφαλτήριο αξιοποίησα τη γνωστή άσκηση της «κυκλικής ιστορίας» 12. Ενώ άλλες φορές συνήθως έβαζα τα παιδιά να κάθονται κυκλικά και να λέει το καθένα ένα χαρακτήρα τυχαίο ή επηρεασμένο από τον διπλανό του, αυτήν την φορά πήγα στον πίνακα σχεδίασα έναν κύκλο και έγραψα στο κέντρο τη φράση 12 Noel, Greig, Θεατρική Γραφή-ΕΝΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Μτφ Πένυ Φυλακτάκη, University Studio Press, Θεσσαλονίκη (2007)σελ.48 13

14 «ΗΤακουνού».Τράβηξα τόσες ακτίνες όσα και τα παιδιά της τάξης μείον ένα.δηλαδή 11. (Σχήμα 4) Ρώτησα ύστερα τα παιδιά να μου πουν τον πρώτο χαρακτήρα που τους ερχόταν στο νου τυχαία, αναθυμούμενοι όμως όλα εκείνα που μάθανε 13 για τους ήρωες στα παραμύθια. Κατέγραψα τους χαρακτήρες πρώτα σε μια στήλη δίπλα από τον ήλιο, και μετά συζήτησα με τα παιδιά αν όλοι οι χαρακτήρες που μαζέψαμε, ήταν έγκυροι και αν όχι γιατί. Ακυρώσαμε δημοκρατικά αυτούς που δεν ήταν κατάλληλοι 14 και είχαμε μόνο τρεις (3) απώλειες. Αυτό δεν σταμάτησε τη φόρα μας, γιατί τα τρία κενά που έμειναν ήταν τα κρυφά χαρτιά της συνέχειας, οι μπαλαντέρ. Η ανάγκη της ιστορίας θα μας υποδείκνυε την ταυτότητά τους αργότερα. 13 Β.Γ. Προπ, Μορφολογία του παραμυθιού. Η διαμάχη του Κλωντ Λεβί-Στρως με τον Β. Γ. Προπ και άλλα κείμενα Μτφ: Αριστέα Παρίση Καρδαμίτσα Αθήνα (1991) 14 Ακατάλληλοι: Χαρακτήρες σύγχρονων δημοφιλών ηρώων χαρακτήρες αντιπαιδαγωγικής λειτουργίας λατινογενή και άλλα ονόματα χαρακτήρων που δεν έχουν ελληνική ρίζα κατάλληλα ονόματα μόνο το Μαρία για τα κορίτσια και το Γιάννης και Γιαννάκης για τα αγόρια. 14

15 Έγραψα λοιπόν σε κάθε ακτίνα τους χαρακτήρες, αφήνοντας κενές τις ακτίνες των μπαλαντέρ και το καλύτερο μέρος της δουλειάς ξεκίνησε. Το «ψάχνω να βρω ποιος είναι, τι κάνει πού βρίσκεται, τι κάνει και γιατί.»πρώτα βέβαια για την ΤΑΚΟΥΝΟΥ. Η ΤΑΚΟΥΝΟΥ, καταλήξαμε πάντα με ψηφοφορία, ότι «είναι μια δασκάλα περιπατητικής». Μας άρεσε αυτό πιο πολύ απ οτιδήποτε. «Δασκάλα που μαθαίνει στις κυρίες να περπατάνε σε τακούνια.»και πού βρίσκεται; Μα αφού γράφουμε παραμύθια που αλλού; «Σε ένα Βασίλειο.» Ποιο βασίλειο όμως; «Μα φυσικά στην Τακουνία.»Αλήθεια γιατί να την λένε Τακουνία; «Γιατί στη χώρα αυτή κατασκευάζονται όλα τα τακούνια του κόσμου.»να μια καλή βάση για την ιστορία μας. Όλη αυτή η καταιγίδα ιδεών συνεπαίρνει τα παιδιά και ομονοούν απίστευτα. Το επόμενο βήμα μας είναι κάποιος άλλος χαρακτήρας.εδώ και πάλι θα γίνει η ίδια δουλειά. Θα απαντήσουμε στα ίδια ερωτήματα και θα βρούμε επιπλέον ποια είναι η σχέση του με τον κεντρικό ήρωα. Ήδη τα παιδιά έχουνε επιλέξει στον ήλιο που κατασκευάσαμε μια ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑ και μια ΒΑΣΙΛΙΣΣΑγια χαρακτήρες. Διαλέγουν λοιπόν να μιλήσουμε πρώτα για την ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑ. Έτσι ο συνειρμός είναι απλός και 15

16 ωραίος. Η ΤΑΚΟΥΝΟΥ θα πρέπει να διδάξει στην ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑ πως να περπατά σε τακούνια. Ωραία και γιατί αυτό να είναι τόσο σημαντικό σε μια χώρα που είναι τόσο συνηθισμένο να περπατάς σε τακούνια; «Μαθαίνει κάποιο ιδιαίτερο στιλ περπατήματος;» τους ρωτάω εγώ. Η απάντηση: «όχι η ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑ έχει υψοφοβία». Έτσι προέκυψε και το όνομα της ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑΣ- ΥΨΗΛΟΦΟΒΙΤΣΑ. Όπως και στα άλλα παραμύθια που μετρά η ιδιότητα του ήρωα για όνομα: Κοντορεβιθούλης, Κοκκινοσκουφίτσα...«Ναι αλλά πως την απέκτησε αυτήν την φοβία», συνεχίζω εγώ και κάπως έτσι ξεκινά μια εποικοδομητική συζήτηση πάνω στον χαρακτήρα, που λειτουργεί σαν αίνιγμα, σαν γρίφος και ξεσηκώνει την φαντασία των παιδιών που εν τέλει μεγαλουργούν. Για να μην μακρηγορήσω δε θα αναφερθώ ξεχωριστά σε όλους τους χαρακτήρες και στην προβληματική που αναπτύχθηκε. Θα διευκρινίσω μόνο, ότι τουλάχιστον για τους τέσσερις πρώτους χαρακτήρες δουλέψαμε με αυτόν τον τρόπο-χτίσαμε τη σχέση που έχουν με τον κεντρικό ήρωα και μετά, τι σχέση που έχουν αυτοί μεταξύ τους. Έτσι προέκυψε σε χοντρές γραμμές η ιστορία μας. Ο σκελετός της. Τα υπόλοιπα ήταν εύκολα. Κάθε νέος χαρακτήρας που έπρεπε να αναλυθεί έδενε με τα υπόλοιπα αρμονικά χωρίς ιδιαίτερα ζητήματα. Σε όλη αυτήν την διαδικασία ο ρόλος μου σαν εμψυχώτριας ήταν να υπενθυμίζω ότι η ιστορία μας πρέπει να έχει αρχή μέση τέλος, να απαντά σε δραματουργικά ερωτήματα 15 και ότι για να είναι ενδιαφέρουσα πρέπει να έχει συγκρούσεις και ανατροπή 16. Έτσι από πολύ νωρίς χτίσαμε την σχέση καλού κακού δημιουργώντας έναν αρνητικό ήρωα 17. Την ΚΥΡΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ -που ήθελε να κλέψει τα Μπιρμπιλοτάκουνα της ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑΣ και απειλούσε να φέρει φοβερά δεινά στο Βασίλειο. Βέβαια στο τέλος όπως ήταν αναμενόμενο, η 15 SydFieldΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ- Η τέχνη και η τεχνική (Οι βάσεις της σεναριογραφίας) Μτφ Πολύκαρπος Πολυκάρπου «Κάλβος» Αθήνα Χριστίνα ΚALLAS-Καλογεροπούλου Σενάριο: Η τέχνη της επινόησης και της αφήγησης στον Κινηματογράφο [66 Ασκήσεις και 1 μέθοδος] Νεφέλη Αθήνα (2006) 17 JozephCampbellOΉρωας με τα χίλια πρόσωπα Ο ρόλος του Ήρωα στην Παγκόσμια Μυθολογία Μτφ Θεόδωρος Σιαφαρίκας, Ιάμβλυχος Αθήνα (2001) 16

17 σπουδαία ΤΑΚΟΥΝΟΥ, καταφέρνει να της δώσει ένα γερό μάθημα και να επαναφέρει την τάξη στο Βασίλειο. Δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο τον σκελετό της ιστορίας συχνά φτάνουμε σε αδιέξοδα. Εδώ είναι χρήσιμα τα κρυφά χαρτιά, τα μπαλαντέρ που δίνουν την δυνατότητα της πρόσθεσης βοηθητικών ρόλων. Πολύ πιθανόν για παράδειγμα, αν έχουμε κενά στην Αφήγηση να ναι απαραίτητος ένας Αφηγητής. Ο πιο λυτρωτικός όμως τρόπος για να βγούμε από τα αδιέξοδα της αφήγησής μας, είναι πάντα ο θεατρικός αυτοσχεδιασμός. Δίνουμε την συνθήκη 18 ή την σχέση που έχει πρόβλημα στα παιδιά και μέσα από επαναλαμβανόμενους αυτοσχεδιασμούς, τα παιδιά παίζουν και η λύση δίνεται. Οι αυτοσχεδιασμοί αποτελούν το εργαλείο μας και για το χτίσιμο των διαλόγων. Οι καλύτερες ατάκες τους αποτελούν και τα πιο δυνατά σημεία του τελικού κειμένου. Σε όλα αυτά τα στάδια κάποιο παιδί κρατά τα πρακτικά των συζητήσεων. Όταν κουραστεί, τα παραδίδει στον επόμενο. Καθώς η δουλειά μας προχωράει, καλό είναι να περάσουν όλοι από αυτήν την διαδικασία. Δεν πρέπει να μας ξεφύγει τίποτε δεν πετάμε τίποτα. Στην συνέχεια των συναντήσεων μας, μπορεί για την εξέλιξη της ιστορίας, να αναθεωρηθεί κάτι και να χρειαστούμε την πηγή του λάθους για να ξεκινήσουμε νέους συνειρμούς ή να δανειστούμε κάποια παλιά σκέψη. Αυτή η διαδικασία αν υπάρχει δυνατότητα μπορεί να καταγραφεί σε βιντεοκάμερα. Ίσως κάνει πιο εύκολα τα πράγματα και εκτός των άλλων συμβάλει στην εξοικείωση των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες. Το παραγόμενο κείμενο είναι προϊόν μιας σπουδαίας εμπειρίας τόσο για τα παιδιά όσο και για τους εκπαιδευτικούς που ενεπλάκησαν. Τα παιδιά, ξεκινώντας το ταξίδι της Θεατρικής Γραφής, έλυσαν γρίφους, αυτοσχεδίασαν, σκέφτηκαν και έπαιξαν και, χωρίς καλά - καλά να το καταλάβουν, έφεραν σε 18 Μέθοδος Στανισλάφσκι- ΚonstantinStanislavsky, Πλάθοντας ένα ρόλο Μτφ: Άγγελος Νίκας 3 η Έκδοση Γκόνης Αθήνα (1977), ΚonstantinStanislavskyΈνας ηθοποιός δημιουργείταιμτφ: Άγγελος Νίκας3 η Έκδοση Γκόνης Αθήνα (1977) 17

18 πέρας μια σπουδαία αποστολή: γίνανε συνδημιουργοί του πρώτου τους ομαδοσυνεργατικού θεατρικού έργου, το οποίο και αξιολογήθηκε από κοινό με την παράστασή του. Ο εκπαιδευτικός σε όλη αυτήν την πορεία, όπως λέει κι ο Τζάνι Ροντάρι 19 «ήταν μόνο ο εκπυρσοκροτητής της έκρηξης που ενέπλεξε όλους με μια ενέργεια που όσοι ασχολούνται με την κυβερνητική θα ονόμαζαν «ενίσχυση». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. King, Stephen (2006), Περί Συγγραφής, Το χρονικό μιας τέχνης, εκδόσεις Bell. Κωτόπουλος, Τριαντάφυλλος, Η «νομιμοποίηση» της Δημιουργικής Γραφής, Κείμενα 15, fxos15&id=257%3a15-kotopoulos&option=com_content&itemid=95. (πρόσβαση 20- Νοεμβρίου -2013) Κωτόπουλος, Τριαντάφυλλος (2011). Από την ανάγνωση στη λογοτεχνική ανάγνωση και την παιγνιώδη διάθεση της Δημιουργικής Γραφής, στο Παπαντωνάκης Γ., Κωτόπουλος Τ. (επιμ.) Τα ετεροθαλή, σ Αθήνα: Ίων. Κωτόπουλος, Τριαντάφυλλος (2012), Η διδασκαλία της Δημιουργικής Γραφής. Η περίπτωση της συγγραφής λογοτεχνικών έργων για εφήβους, Υπό δημοσίευση στα πρακτικά του Συνεδρίου «Ζητήματα διδασκαλίας της Λογοτεχνίας», Οκτώβριος 2012, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο ess.com/category/5 -κωτόπουλος-τριαντάφυλλος 2/ (πρόσβαση 20- Νοεμβρίου -2013) 19 Οπ: Τζάνι Ροντάρι, ό.π. Κεφ:5 σελ: 37 18

19 Ματσαγγούρας, Ηλίας (2000) "Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία: "Γιατί", "Πώς", "Πότε" και "για Ποιους". {πρόσβαση 20- Νοεμβρίου -2013] Μπαλάσκας Κ. (1990), Ταξίδι με το κείμενο, Επικαιρότητα Παγανός, Γ. Δ. (1984) Κριτικά μελετήματα, Εκδόσεις Καστανιώτη, Περιοδικό Κείμενα, τχ. 15, (πρόσβαση: 26 Νοεμβρίου 2013). Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου (2012) [Συγγραφή: Μίμης Σουλιώτης και Ομάδα εργασίας], Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες Πλεύσεως (Βιβλίο Εκπαιδευτικού). Α έκδοση 2012 (Προκαταρτική), διατίθεται στη διεύθυνση: heiridia/dimiourgiki_grafi_ekpaideftikos.pdf (πρόσβαση: 26 Νοεμβρίου 2013). Χάισμιθ, Πατρίτσια (2007), Πώς να γράψετε ένα μυθιστόρημα αγωνίας (και δράσης), εκδόσεις Πατάκη Β. Campbell, Jozeph (2001), O Ήρωας με τα χίλια πρόσωπα Ο ρόλος του Ήρωαστην Παγκόσμια Μυθολογία Μτφ Θεόδωρος Σιαφαρίκας Ιάμβλυχος Αθήνα Greig, Noel (2007). Θεατρική Γραφή-ΕΝΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Μτφ Πένυ Φυλακτάκη, University Studio Press Θεσσαλονίκη ΚALLAS-Καλογεροπούλου, Χριστίνα(2006), Σενάριο: Η τέχνη της επινόησης και της αφήγησης στον Κινηματογράφο [66 Ασκήσεις και 1 μέθοδος] Νεφέλη Αθήνα Προπ, Β.Γ. (1991), Μορφολογία του παραμυθιού. Η διαμάχη του Κλωντ Λεβί-Στρως με τον Β. Γ. Προπ και άλλα κείμενα Μτφ: Αριστέα Παρίση Καρδαμίτσα Αθήνα Το παραμύθι, τεύχη 1-4(2011), Εκδ: Όναρ μέσω Τέχνης. Δ/ντης: Αβούρης, Δημήτρης Αθήνα 19

20 Rodari, Gianni (2003). Γραμματική της Φαντασίας Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες. Μετάφραση Κασαπίδης Γιώργος. Αθήνα: Μεταίχμιο, Stanislavsky, Κonstantin (1977), Ένας ηθοποιός δημιουργείται Μτφ: Άγγελος Νίκας 3 η Έκδοση Γκόνης Αθήνα Stanislavsky, Κonstantin(1977), Πλάθοντας ένα ρόλο Μτφ: Άγγελος Νίκας 3 η Έκδοση ΓΚΟΝΗΣ Αθήνα Field, Syd, ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ- Η τέχνη και η τεχνική (Οι βάσεις της σεναριογραφίας) Μτφ Πολύκαρπος Πολυκάρπου «Κάλβος» Αθήνα 19 20

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά, συμπυκνωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 21 / 09 / 2015 KOIN.

ΑΘΗΝΑ 21 / 09 / 2015 KOIN. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---------- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ------------ Δρ. Όλγα Ζιρώ Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Εικαστικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής»

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτομία των Ερευνητικών Εργασιών στο Νέο Λύκειο

Η Καινοτομία των Ερευνητικών Εργασιών στο Νέο Λύκειο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Η Καινοτομία των Ερευνητικών Εργασιών στο Νέο Λύκειο ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Επιστημονικός Υπεύθυνος Συμμετέχουν: Δημήτρης Ευθυμίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Μια ιστορία ταξιδεύει» «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών»

«Μια ιστορία ταξιδεύει» «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Μια ιστορία ταξιδεύει» ή «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών» 1. Σύντομη περιγραφή του προγράμματος Πρόκειται για ένα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να:

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να: ΣΧΟΛΕΙΟ Με αφόρμηση τα ενημερωτικά σποτ του ιστότοπου http://www.saferinternet.gr οι μαθητές εντοπίζουν αρχικά τα κυριότερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μη ορθή χρήση του Διαδικτύου. Στη συνέχεια αφού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012 Απολογιστική Έκθεση Α. Γενικά στοιχεία Στο πλαίσιο της Πράξης «Νέες Πολιτικές Ξενόγλωσσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο.

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο. ΣΧΟΛΕΙΟ Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης, με θέμα την διατροφή, οι μαθητές με την χρήση των Τ.Π.Ε, εξερευνούν, πειραματίζονται και δοκιμάζουν τις γνώσεις τους σε μια σειρά από ψηφιακές δραστηριότητες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή»

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα Σεμιναριακοί κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση Τάξη στην οποία διδάχθηκε το μάθημα: Β6 κατεύθυνσης Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Καθηγητής: Γιώργος Ανδρονίκου Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Ελισάβετ Μαυρουδή 3ο Γυμνάσιο Ρόδου Εργαστηριακή Συνεδρία - Εφαρμογές του SCRATCH στη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Φιλίππων: «H ψηφιακή τεχνολογία στα περιβαλλοντικά προγράμματα» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Φιλίππων: «H ψηφιακή τεχνολογία στα περιβαλλοντικά προγράμματα» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Φιλίππων: «H ψηφιακή τεχνολογία στα περιβαλλοντικά προγράμματα» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος Πάππος, Δήμητρα

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ-ΕΣΠΑ ΤΟΥ Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ ΣΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΗΜΟΥ ΡΟ ΙΩΝ Η παιδική χαρά Η τραπεζαρία Η κοινή αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τις ΤΠΕ στην υποχρεωτική εκπαίδευση Αθανάσιος Τζιμογιάννης Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Με τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, καλούνται να μελετήσουν τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων και να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΑ Π.Π ΓΥΜΝΑΣΙΑ-ΛΥΚΕΙΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Λαλαζήση Χρυσούλα, Αρχιτέκτων- Πολιτικός Μηχανικός Σχολική Σύμβουλος ΠΔΕ Αττικής Αργύρη Παναγιώτα, Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα