Χρήση των χασμάτων αίματος. Χρήση του ωσμωτικού χάσματος και του χάσματος ανιόντων των ούρων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χρήση των χασμάτων αίματος. Χρήση του ωσμωτικού χάσματος και του χάσματος ανιόντων των ούρων"

Transcript

1 Χρήση των χασμάτων αίματος. Χρήση του ωσμωτικού χάσματος και του χάσματος ανιόντων των ούρων Κώστας Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» 1. Χάσμα ανιόντων ορού Ορισμός Φυσιολογικά στον ορό το άθροισμα των κατιόντων (K, Na, Ca, Mg κ.ά) είναι ίσο με το άθροισμα των ανιόντων (CI, HCO έτσι ώστε να διατηρείται η ηλεκτρική ισορροπία (Πίνακας 1): (Νa K Mg Ca )=(HCO, PO 4, SO 4, λευκώματα και οργανικά οξέα), CI Λευκώματα Οργανικά ανιόνταso 4 PO 4 ) Μη μετρήσιμα ανιόντα και μη υπολογιζόμενα meq/l Μη μετρήσιμα κατιόντα και μη υπολογιζόμενα meq/l Λευκωματίνη 15 Ασβέστιο 5 Οργανικά οξέα 5 Μαγνήσιο 2 Φωσφορικές ρίζες 2 Θειικές ρίζες 1 Κάλιο 4 Σύνολο 2 11 Πίνακας 1: Χάσμα ανιόντων=211=12 meq/l Επειδή στην κλινική πράξη συνήθως δεν προσδιορίζεται η πυκνότητα μερικών ανιόντων, όπως των θειϊκών ριζών (SO 4 ) και ορισμένων οργανικών οξέων, ούτε συνυπολογίζονται ορισμένα ανιόντα (λευκώματα), αλλά και κατιόντα (Ca, Mg, Κ ), 186

2 προέκυψε ο όρος του χάσματος των ανιόντων (ΧΑ), τον οποίο εισήγαγε πρώτος ο Gamble, ο οποίος τόνιζε τότε τη σημασία της ηλεκτρικής ισορροπίας (ουδετερότητας) στην εκτίμηση της σύγχυσης που υπήρχε στο ιοντικό περιβάλλον του αίματος και των υγρών διαμερισμάτων του οργανισμού (Gamble 1950), αν και χρησιμοποιήθηκε στην κλινική πράξη μόνο τα τελευταία 0 περίπου χρόνια (Narins & Emmett 1980). Το ΧΑ λοιπόν παριστάνει τα ανιόντα που βρίσκονται στον ορό και δεν μπορούν να προσδιοριστούν εύκολα, ισούται με 25 meq/l και δίδεται από τη σχέση: (Νa K Mg Ca )(HCO CI )=25 meq/l Επειδή όμως και πάλι: α) στην πράξη τα επίπεδα του Ca και του Mg είναι σχετικά σταθερά και η μικρή μεταβολή τους δεν επηρεάζει σημαντικά την τιμή του ΧΑ και β) αυτά (Mg, Ca, λευκώματα) παρά το ότι προσδιορίζονται εύκολα, οι μονάδες στις οποίες συνήθως εκφράζονται είναι mg/dl ή gr/dl και είναι χρονοβόρο και πολλές φορές δύσκολο να γίνει μετατροπή σε meq/l (που αποτελούν τις μονάδες που εκφράζεται το ΧΑ), γι αυτό όλα αυτά παραλείπονται οπότε ΧΑ=Νa (HCO CI )=1012 meq/l. Σήμερα βέβαια το ΧΑ πρέπει να σημειωθεί ότι είναι κατώτερο (11 meq/l), εξ αιτίας του ότι με τους νεώτερους αναλυτές τα επίπεδα του CI διαπιστώνονται υψηλότερα. Αυτό συμβαίνει, επειδή εκτιμώνται με ιοντοεπιλεκτικό αναλυτή (ειδικό ηλεκτρόδιο) και όχι χρωματομετρικά ή φωτομετρικά όπως γίνονταν παλαιότερα (Winter et al 1990, Sadjadi 1995), γεγονός που έχει πρακτική αξία και πρέπει να το γνωρίζουμε, διότι έτσι πολλές περιπτώσεις ΜΟ με αυξημένο ΧΑ μπορεί να μη διαγνωστούν (Sadjadi 1995, Adams et al 2006). Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι το ΧΑ είναι ακριβέστερο όταν κατά τον προσδιορισμό του περιλαμβάνεται και το K (Emmett & Narins 1977), δηλαδή ΧΑ=(Νa Κ )(HCO CI )=15 meq/l. Στις περιπτώσεις με αύξηση του ΧΑ, συμβαίνει τα κατιόντα (Η ) του οξέος που προστέθηκαν στο αίμα (οπότε προκύπτει ΜΟ) να εξουδετερώνονται από τα HCO γεγονός που σημαίνει ότι τα τελευταία μειώνονται και τη θέση τους καταλαμβάνει το συνοδό ανιόν του οξέος. Αυτό συμβαίνει ακόμη κι όταν τα HCO του αίματος είναι φυσιολογικά ή και αυξημένα., 187

3 Ας θεωρηθεί λοιπόν ότι κάποιο οξύ (Η Α ) με ένα μη μετρήσιμο ανιόν (Α ) εισέρχεται στον οργανισμό. Τα HCO συνδέονται με τα Η του οξέος και σχηματίζουν H 2 CO, το οποίο κατόπιν μετατρέπεται σε CO 2 και Η 2 Ο. Το παραγόμενο CO 2 στη συνέχεια αποβάλλεται διάμεσου των πνευμόνων. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι να μειώνονται τα HCO και να αντικαθίστανται από τα Α. Μ άλλα λόγια τα HCO του ορού μειώνονται όσο αυξάνονται τα ανιόντα (Α ), αφού όμως η ποσότητες του Na και CI του ορού παραμένουν σταθερές, είναι προφανές ότι το ΧΑ αυξάνεται, δηλαδή θα έχουμε: ΧΑ=Na ( HCO CI )>12 meq/l. Χρησιμότητα Ο υπολογισμός του ΧΑ ίσως είναι το σημαντικότερο βήμα στην εκτίμηση της παθογένειας της ΜΟ (με ή χωρίς ΧΑ) και πρέπει εξ αρχής να τονιστεί ότι η αύξησή του διαπιστώνεται πολύ συχνότερα απ ότι η μείωσή του (Emmett & Narins 1977). Το ΧΑ πρέπει να υπολογίζεται σ όλες τις περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία οξεοβασικής διαταραχής (ΟΒΔ), διότι μπορεί να αποκαλύψει ΜΟ ακόμη κι όταν το ph είναι φυσιολογικό ή αυξημένο (Iberti et al 1990). Μετά λοιπόν την επιβεβαίωση της παρουσίας ΜΟ, είναι απαραίτητος ο υπολογισμός του ΧΑ για τη διαφορική της διάγνωση, αλλά και για την εκτίμηση μικτών διαταραχών (Emmett & Narins 1977, Narins & Emmett 1980). Το ΧΑ χρησιμεύει: 1. Στο διαχωρισμό των ΜΟ με ή χωρίς αυξημένο ΧΑ. Η αναγνώριση ότι η υπερπαραγωγή οργανικών οξέων αυξάνει το ΧΑ, όχι όμως και η απώλεια HCO έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα ως διαγνωστικό μέσο. Έτσι με τον τρόπο αυτό διαχωρίζονται οι ΜΟ σε δύο μεγάλες ομάδες: α) σ αυτές με αυξημένο ΧΑ, στις περισσότερες από τις οποίες υπεύθυνο για την οξέωση είναι ένα οργανικό οξύ (είναι γνωστές οι μνημοτεχνικές λέξεις KUSMAL ή MADPILES) και β) σ αυτές με φυσιολογικό ΧΑ (υπερχλωραιμικές), στις οποίες η απώλεια των HCO συνοδεύεται από ταυτόχρονη αύξηση του CI του ορού. Τονίζεται ότι σημαντικό ρόλο στη διάγνωση των ΜΟ με αυξημένο ΧΑ διαδραματίζει και ο 188

4 βαθμός αύξησής του. Έτσι αυξημένο ΧΑ θέτει τη διάγνωση της ΜΟ, η οποία θεωρείται βέβαιη όταν αυτό είναι υψηλότερο από 0 meq/l. Χάσμα ανιόντων μεταξύ 20 και 0 meq/l συνήθως οφείλεται σε MO, χωρίς οι τιμές αυτές να είναι απόλυτα διαγνωστικές. Ασθενείς με ΧΑ>5 meq/l συνήθως πάσχουν από δηλητηρίαση με αιθυλενογλυκόλη (αντιψυκτικό ψυγείων) ή γαλακτική οξέωση. 2. Στη διάγνωση της συγκαλυμμένης ΜΟ ασθενών, οι οποίοι έχουν φυσιολογικό ph, HCO και PaCO 2. Αυτό μπορεί εύκολα να διευκρινιστεί αν προσδιοριστεί το ΧΑ και βρεθεί αυξημένο, με αποτέλεσμα να αποκαλύπτεται η συνύπαρξη κι άλλης διαταραχής (λ.χ. αναπνευστικής οξέωσης, δηλαδή κατάστασης που αυξάνει τη συγκέντρωση των HCO ). Διάγραμμα 1: Επεξήγηση ΜΑ εμέτων (επαν.=επαναρρόφηση, ALD=αλδοστερόνη, ΕΕΣ=Εγγύς εσπειραμένο σωληνάριο, ΑΕΣ=Άπω εσπειραμένο σωληνάριο) 189

5 . Στην αποκάλυψη συνύπαρξης ΜΑ παράλληλα με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ. Θεωρητικά δεν υφίσταται ο συνδυασμός αυξημένου XA με φυσιολογικά επίπεδα HCO ωστόσο στην πράξη αυτό μπορεί να συμβεί σε δύο περιπτώσεις: α) όταν χορηγούνται HCO σε ΜΟ με αυξημένο XA, έτσι ώστε τα επίπεδά τους να ξεπεράσουν τα φυσιολογικά (είναι αυτονόητο ότι το αυξημένο XA παραμένει μέχρι να απομακρυνθεί το μη μετρήσιμο ανιόν) και β) όταν σε έδαφος ΜΟ με αυξημένο XA επιπροστίθεται ίσης βαρύτητας ΜΑ. Το ph αποκαθίσταται αλλά το αυξημένο ΧΑ παραμένει, επειδή η αλκάλωση δεν συμβάλλει καθόλου στη μεταβολή των επιπέδων του υψηλού ΧΑ. 4. Στην αναγνώριση μικτών ΜΟ. Όσον αφορά στο ΧΑ διαγνωστικά χρήσιμη είναι και η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην αύξησή του και στη μείωση των HCO του ορού. Έτσι σε μία απλή ΜΟ με αυξημένο ΧΑ, η αύξηση του τελευταίου είναι συνήθως ίση με τη μείωση των HCO. Το άθροισμα των HCO και της αύξησης των μη μετρήσιμων ανιόντων (μεταβολή ΧΑ) προσδιορίζει τα επίπεδα των HCO που υπήρχαν στον ασθενή πριν την εγκατάσταση της MO. Για το υπόλοιπο της μεταβολής των HCO πιθανά να ευθύνεται μία ΜΟ χωρίς ΧΑ ή μία συνοδός ΜΑ. 5. Στην ανίχνευση κλινικών καταστάσεων για τις οποίες θέτει υπόνοιες. Λ.χ. αν πραγματικά το ΧΑ είναι χαμηλό, όχι όμως επειδή κάποιος ηλεκτρολύτης προσδιορίστηκε λάθος, τότε τίθεται η υποψία των αιτίων που το μειώνουν, όπως τα χαμηλά επίπεδα λευκωματίνης ορού (συχνότερη αιτία) ή η παρουσία θετικά φορτισμένων πρωτεϊνών (το πολλαπλό μυέλωμα, στο οποίο το μη μετρούμενο λεύκωμα είναι θετικά φορτισμένο)., Παγίδες στη χρήση του ΧΑ Μερικοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χρήση του ΧΑ στην καθημερινή πράξη εμπεριέχει πολλές «παγίδες». Αυξημένο ΧΑ: Σε ορισμένους ασθενείς με μη κετωσική υπεργλυκαιμική κατάσταση, ακόμη κι όταν η συγκέντρωση των HCO του ορού είναι φυσιολογική ή ελαφρά μειωμένη, η υπερφωσφαταιμία που την συνοδεύει συμβάλλει στην αύξηση του ΧΑ (Salem & 190

6 Mujais 1992). Γι αυτό επί απουσίας νεφρικής ανεπάρκειας ή κατακράτησης οργανικών ανιόντων, η σοβαρή υπερφωσφαταιμία πρέπει να θεωρείται πιθανή αιτία αυξημένου ΧΑ, γεγονός που βοηθά στη διαφορική διάγνωση τέτοιων ασθενών (Kirschbaum 1998). Αντίστοιχα και σε διαρροϊκές κενώσεις η ΜΟ με φυσιολογικό ΧΑ, οδηγεί σε έξοδο του φωσφόρου από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο (Wang et al 1986). Αυτό οδηγεί σε αύξηση των μη μετρήσιμων ανιόντων του εξωκυττάριου χώρου, με αποτέλεσμα να μειώνεται το CI και άρα να αυξάνεται το ΧΑ. Υπάρχει βέβαια αυξημένο ΧΑ και σε άλλες καταστάσεις, όπως σε περιπτώσεις προσθήκης ανιόντων στο αίμα (πενικιλλίνες). Θεωρητικά αυξημένο ΧΑ μπορεί να υπάρξει και σε μείωση των μη μετρήσιμων κατιόντων (υπασβεστιαιμία, υποκαλιαιμία, υπομαγνησιαιμία), όμως τα κατιόντα αυτά βρίσκονται φυσιολογικά σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις και η μεταβολή τους μπορεί να αυξήσει το ΧΑ μόνο κατά 1 meq/l. Η αλκάλωση (αναπνευστική ή μεταβολική) σχετίζεται με αύξηση του ΧΑ κατά 10 meq/l λόγω: α) αυξημένης παραγωγής γαλακτικών (εξ αιτίας διέγερσης της ενζυματικής δραστηριότητας της φωσφοροφρουκτοκινάσης, η οποία αυξάνει την γλυκόλυση, οπότε εντείνεται η μετατροπή της γλυκόζης σε γαλακτικό), β) πιθανά λόγω της αφυδάτωσης (αύξηση συγκέντρωσης λευκωματίνης) και γ) κυρίως επειδή η αλκάλωση αυξάνει το αρνητικό φορτίο των λευκωμάτων του ορού (Adrogue et al 1978). Παρά το γεγονός αυτό η σοβαρή αλκάλωση δεν αυξάνει το ΧΑ πάνω από 20 meq/l (Madias et al 1979). Τα διαλύματα παρεντερικής διατροφής (λ.χ. αυτά που περιέχουν οξικά) μπορούν να αυξήσουν το ΧΑ. Σπάνια τα κιτρικά των φιαλών αίματος που χορηγούνται σε ασθενείς (πολλαπλές μεταγγίσεις) μπορούν να έχουν την ίδια επίδραση, δηλαδή να αυξήσουν το ΧΑ, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για αίμα διατηρημένο επί ημέρες. Σε ασθενείς με αμιγή απώλεια Η 2 Ο αυξάνεται η πυκνότητα των ηλεκτρολυτών του ορού (αιμοσυμπύκνωση) και ανάλογα αυξάνεται και το ΧΑ. Όμως σε αιμοσυμπύκνωση το ΧΑ μπορεί να αυξηθεί και εξ αιτίας αύξησης της συγκέντρωσης των λευκωμάτων του ορού. 191

7 Μειωμένο ΧΑ: Χάσμα ανιόντων μικρότερο από τα γνωστά κατώτερα φυσιολογικά επίπεδα αποτελεί σπάνιο εύρημα και βρέθηκε σε μελέτες ότι αφορούσε στο 0,8% των εξετασθέντων δειγμάτων, τα οποία ξεπερνούσαν τα (Goldstein et al 1980, Lolekha & Lolekha 198). Βεβαίως το αρνητικό ΧΑ είναι ακόμη σπανιότερο, αφού διαπιστώθηκε μόνο στο 0,12% των εξετασθέντων δειγμάτων (Lolekha & Lolekha 198). Η λευκωματίνη είναι το μη μετρήσιμο ανιόν του ορού, η οποία σε φυσιολογικές καταστάσεις βρίσκεται στη μεγαλύτερη συγκέντρωση. Η φυσιολογική της ποσότητα αντιστοιχεί περίπου σε 10 meq/l ανιόντων, γεγονός που σημαίνει ότι η μείωση των επιπέδων της στο ήμισυ (2 gr/dl μειώνει τη συγκέντρωση των μη μετρήσιμων ανιόντων περίπου κατά 5 meq/l) (Figge et al 1998). Σε τέτοιες περιπτώσεις (νεφρωσικό σύνδρομο ή προχωρημένη ηπατική ανεπάρκεια), η συσσώρευση μη μετρήσιμων ανιόντων δεν γίνεται αντιληπτή. Αν όμως σε υπολευκωματιναιμία το ΧΑ είναι φυσιολογικό ή μεγαλύτερο από 15 meq/l, τίθεται υποψία μεταβολικής διαταραχής που το αυξάνει. Όσον αφορά στους ασθενείς των μονάδων εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) καλό είναι στο ΧΑ που διαπιστώνεται να προστίθεται το 5 (TAKE FIVE!!), διότι η λευκωματίνη που συμμετέχει περίπου κατά 10 meq/l στο ΧΑ (περίπου 2,5 meq/l/gr/dl λευκωματίνης), συνήθως είναι χαμηλή και μάλιστα γύρω στα 2 gr/dl, οπότε αφού αυτό συμβαίνει σταθερά και το ΧΑ θα είναι σταθερά μειωμένο κατά 5 meq/l (Figge et al 1998, Hatherill et al 2002). Οι μηχανισμοί που ευθύνονται για την μείωση του ΧΑ σε περιπτώσεις υπολευκωματιναιμίας είναι: α) η μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) που προκαλεί η ίδια (Fencl et al 2000) και β) η αύξηση του CI (Wilkes 1998, Story et al 2007) που οφείλεται στην υπολευκωματιναιμία και στην εξ αυτής αυξημένη νεφρική επαναρρόφησή του (Wilkes 1998). Τελικά το κύριο πρόβλημα με το ΧΑ είναι η εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουμε κατά τη χρήση του, αφού τα επίπεδά του σχετίζονται τόσο μ αυτά της λευκωματίνης του ορού, όσο και μ αυτά του φωσφόρου (σε μικρότερο βαθμό) κάτι που δίδεται διορθωμένο από τις παρακάτω σχέσεις: 192

8 Φυσιολογικό ΧΑ=2x[λευκωματίνη (gr/dl)] 0,5x[φωσφόρος (mg/dl)] Φυσιολογικό ΧΑ=0,2x[λευκωματίνη (gr/l)] 1,5x[φωσφόρος (mmol/l)] Σε περιπτώσεις αιμοαραίωσης, όπου ελαττώνεται η πυκνότητα των ηλεκτρολυτών του ορού, μειώνεται σε ανάλογο βαθμό και το ΧΑ (όχι πάνω από 2 meq/l). Αν όμως μειωθεί η συγκέντρωση του Na και δεν μειωθεί αυτή των HCO, όπως συμβαίνει σε απρόσφορη έκκριση ADH, τότε το ΧΑ του ορού αναμένεται χαμηλότερο σε μεγαλύτερο βαθμό (ακόμη και μηδενικό) (Decaux et al 1994). Γι αυτό στην κλινική πράξη όταν αντιμετωπίζεται ασθενής με υπονατριαιμία και χαμηλά επίπεδα ΧΑ τίθεται η υποψία απρόσφορης έκκρισης ADH. Το XA μπορεί να είναι μειωμένο και σε περιπτώσεις αύξησης της συγκέντρωσης των μη μετρήσιμων κατιόντων, όπως είναι το Mg και το Ca ή σε συσσώρευση κατιόντων, τα οποία απουσιάζουν φυσιολογικά από τον ορό, όπως είναι τα κατιόντα αντιβιοτικών (πολυμιξίνη Β) και το λίθιο. Όμως και η παρουσία ορισμένων ανιόντων όπως το βρώμιο (βρωμισμός) και το ιώδιο (διότι αυτά φωτομετρικά μετρώνται ως CI ), σχετίζεται με μειωμένο ΧΑ όταν αυτό (το CI ) προσδιορίζεται με αυτόματο αναλυτή KodakEktachen 700 (Ruiz et al 1992). Στην πραγματικότητα κάθε meq βρωμίου (λ.χ. που περιέχεται στη βρωμιούχο πυριδοστιγμίνη που αποτελεί το φάρμακο της μυασθένειας) μετράται ως 2 meq CI, με αποτέλεσμα να υπερεκτιμάται η συγκέντρωση του CI του ορού και άρα να συμβάλλει ώστε να εκτιμάται το ΧΑ ως χαμηλό ή ακόμη και αρνητικό. Μειωμένο ΧΑ υπάρχει και σε παραπρωτεϊναιμίες (IgG μυέλωμα), εξ αιτίας του ότι τα λευκώματα αυτά περιέχουν κυρίως μεγάλες ποσότητες λυσίνης ή αργινίνης, που έχουν θετικά φορτία (κατιόντα) και δευτερευόντως αυξάνουν τη γλοιότητα του αίματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει υποεκτίμηση των επιπέδων του Na του ορού για τεχνικούς λόγους (κακό δείγμα). Ωστόσο στο μυέλωμα όταν η υπερασβεστιαιμία είναι σημαντικού βαθμού επηρεάζονται τα επίπεδα των ανιόντων του ορού, με αποτέλεσμα να μειώνεται το ΧΑ. Μειωμένο ΧΑ υπάρχει και σε υπερλιπιδαιμίες (στην περίπτωση αυτή η διάθλαση του φωτός στη χρωματομετρική μέθοδο προσδιορισμού του CI οδηγεί σε υπερεκτίμηση 19

9 των επιπέδων του, τα οποία συνήθως βρίσκονται πάνω από 200 meq/l) ή/και λόγω εργαστηριακού λάθους (Πίνακας 2) (Jurado et al 1998). 1. Ελάττωση χάσματος ανιόντων (σπάνια) Ελάττωση μη μετρήσιμων ανιόντων Υπολευκωματιναιμία (δεύτερο σε συχνότητα) Αύξηση μη μετρήσιμων κατιόντων Μυέλωμα IgG 1... Υπερεκτίμηση CI ορού Βρωμισμός Εργαστηριακό λάθος 1.4. Υποεκτίμηση νατρίου Αυξημένη γλοιότητα αίματος Μυέλωμα Εργαστηριακό λάθος (πρώτο σε συχνότητα) 2. Αύξηση χάσματος ανιόντων 2.1. Αύξηση μη μετρήσιμων ανιόντων Ελαττωμένη απέκκριση ανιόντων (ΟΝΑ και ΧΝΑ) Αυξημένη παραγωγή ανιόντων Κετοξέωση Γαλακτική οξέωση Λήψη σαλικυλικών, αιθανόλης, μεθανόλης, παραλδεϋδης, αιθυλενογλυκόλης Εξωγενή ανιόντα Φάρμακα (καρβενικιλλίνη, πενικιλλίνη) Αιμοκάθαρση με διάλυμα οξικών Οξικό άλας 2.2. Ελάττωση μη μετρήσιμων κατιόντων 2.. Εργαστηριακό λάθος Πίνακας 2: Παράγοντες που επηρεάζουν το ΧΑ Ωστόσο υπάρχουν και σημαντικές επιδράσεις του ph του αίματος πάνω στο φορτίο των λευκωμάτων και στα επίπεδα των οργανικών οξέων του πλάσματος. Η οξυαιμία μειώνει το ανιονικό φορτίο των πρωτεϊνών και τα όξινα προϊόντα της γλυκόλυσης. Η συνισταμένη της επίδρασης του ph και των οργανικών οξέων πάνω στο ΧΑ είναι η μείωσή του κατά 1 meq/l σε οξυαιμικές καταστάσεις και η αύξησή του κατά 5 meq/l σε αλκαλαιμικές, γεγονός που εξαρτάται από την σοβαρότητα της οξεοβασικής μεταβολής. 194

10 2. Χάσμα HCO ή Δέλτα Χάσμα Ορισμός Δέλτα Χάσμα (ΔΧ) ή χάσμα διττανθρακικών ή απόκλιση από τη σχέση 1:1: Είναι απαραίτητος όπως αναφέρθηκε ο προσδιορισμός του ΧΑ, το οποίο όταν βρίσκεται αυξημένο πρέπει να υπολογίζεται και το χάσμα των HCO. Αυτό προσδιορίζεται με πολλούς τρόπους, όμως ο συχνότερα χρησιμοποιούμενος είναι η διαφορά του ΧΑ (ΔΧΑ=ΧΑ ασθενούς12 meq/l) μείον την διαφορά HCO (ΔHCO =27 HCO ασθενούς meq/l) η οποία όταν είναι >6 υποδηλώνει συνύπαρξη ΜΟ με ΧΑ μαζί με ΜΑ, ενώ όταν είναι <6 υποδηλώνει συνδυασμό ΜΟ με ΧΑ μαζί με ΜΟ χωρίς ΧΑ (Sherman & Schindlbeck 2006). Ακόμη το ΔΧ δίδεται και από τη σχέση: (Na )(CI )9, που προκύπτει ως εξής: Αφού λοιπόν χάσμα HCO ή Δέλτα Χάσμα=ΔΧΑΔHCO, όμως ΔΧΑ=ΧΑ ασθενούς 12 meq/l και ΔHCO =27 HCO ασθενούς meq/l, οπότε ΔΧ=(ΧΑ ασθενούς 12)(27 HCO ασθενούς) ΔΧ=(Na CI HCO 12)(27 HCO ) και τελικά ΔΧ=Na CI 9) (όπου 27=φυσιολογικά επίπεδα HCO ορού H 2 CO και 12=φυσιολογικό ΧΑ), του οποίου η φυσιολογική τιμή ισούται με 0. Επίσης το ΔΧ παριστάνεται και από τον λόγο του ΔΧΑ, προς την ΔHCO (Διάγραμμα 2), εκτιμά την αύξηση του ΧΑ σε σχέση με τη μείωση των HCO και φυσιολογικά σε ΜΟ με ΧΑ θα έπρεπε να έχει τιμή ίση με 11,6. Διότι λ.χ. αν η διαφορά στον αριθμητή είναι ίση με 14 (2612=14), δηλαδή όταν ο ασθενής έχει ΧΑ=26, το ίδιο θα έπρεπε να συμβαίνει και στον παρονομαστή (2414=10), δηλαδή θα έπρεπε να έχει HCO =14 meq/l. Τιμές κάτω από 1 για το δεδομένο ΧΑ υποδηλώνουν ότι ο παρονομαστής είναι μεγαλύτερος, δηλαδή τα HCO του ασθενούς είναι λιγότερα, άρα συνυπάρχει και μία άλλη ΜΟ χωρίς ΧΑ (η οποία αυξάνει κι αυτή σημαντικά με την σειρά της τα HCO ) ή μία αναπνευστική αλκάλωση (της οποίας η αντιρρόπηση χαρακτηρίζεται από μείωση 195

11 των HCO ) (Rastegar 2007). Αντίθετα τιμές >1,6 υποδηλώνουν μικρό παρονομαστή, δηλαδή αυξημένα HCO ασθενούς, δηλαδή συνύπαρξη και ΜΑ (Fall 2000). Αυτό βέβαια δεν πρέπει να αναμένεται πάντοτε για πολλούς λόγους, όπως: Διάγραμμα 2 α) Εξαιτίας του ότι Η που προκύπτουν από ένα οργανικό οξύ εξουδετερώνονται από τα εξωκυττάρια HCO, με αποτέλεσμα να προκύπτει οξέωση, οπότε και αυξάνει η νεφρική παραγωγή HCO (διαδικασία που αρχίζει σχεδόν άμεσα και φθάνει στο μέγιστο της απόδοσης σε 5 24ωρα), ενώ παράλληλα μπορεί να είναι αυξημένη και η αποβολή των ανιόντων που ευθύνονται για την οξέωση (Adrogue et al 1982, Kim et al 2001), β) εισόδου και παραμονής οξέος στον εξωκυττάριο χώρο, όπου η επιροή που ασκεί εξαρτάται από το πώς θα συμπεριφερθεί στον οργανισμό το οξύ αυτό (ενδοκυττάρια ή εξωκυττάρια κατανομή), γ) εισόδου οξέος στον οργανισμό και μετακίνησής του στον ενδοκυττάριο χώρο (αν δηλαδή το οξύ που θα εισέλθει στον εξωκυττάριο χώρο, δεν παραμείνει εκεί και μετακινηθεί προς τον ενδοκυττάριο χώρο, τότε παρά το ότι το ΧΑ θα αυξηθεί κατά Χ, η επίπτωση στα HCO του εξωκυττάριου χώρου θα είναι διαφορετική, δηλαδή η μείωση θα είναι μικρότερη), δ) εισαγωγής οξέος στον εξωκυττάριο χώρο και εισόδου μόνο του ανιόντος στον ενδοκυττάριο (αυτό μπορεί να γίνει είτε με ταυτόχρονη είσοδο ενδοκυττάρια του ανιόντος και ενός κατιόντος ή με ανταλλαγή με ένα ανιόν του ενδοκυττάριου χώρου) (Oh et al 1990), ε) εισόδου στον εξωκυττάριο χώρο οξέος, όπου το Η εγκαταλείπει τον χώρο αυτό και παραμένει το ανιόν (αν ο οργανισμός απαλλαγεί από το Η, θα διορθωθούν τα επίπεδα των HCO ενώ θα παραμείνουν τα ανιόντα) (Adrogue et al 1984, Adrogue & Madias 2005), στ) σε προσθήκη οξέος σε «ανεφρικούς» (λ.χ. σε κετοξέωση όλα τα κετοξέα θα παραμείνουν εξωκυττάρια και φυσικά θα εμφανιστεί ΜΟ με αυξημένο ΧΑ, 196

12 ενώ τα Η θα εισέλθουν ενδοκυττάρια) (Streicher et al 1981, Carlisle et al 1991) και ζ) σε προσθήκη οξέος όπου το ανιόν απομακρύνεται με τα ούρα (λ.χ. σε κετοξέωση το βυδροξυβουτυρικό και το ακετοξικό θα απομακρύνονταν διαμέσου των νεφρών ως άλατα του Na, οπότε θα πλεόναζαν στον οργανισμό τα Η, με αποτέλεσμα μία ΜΟ με αυξημένο ΧΑ να μετατρέπεται σε ΜΟ με φυσιολογικό ΧΑ). Μία άλλη παράμετρος που παίζει ρόλο είναι και η κλασματική απέκκριση του ανιόντος διάμεσου των νεφρών (Kim et al 2001). Χρησιμότητα Το ΔΧ προσδιορίζεται για να ελεγχθεί η παρουσία ή μη πρόσθετης διαταραχής της ΟΒΙ σε ασθενείς που έχουν ΜΟ με αυξημένο ΧΑ (Wren 1990, Emmett 2006). Αν λ.χ. το ΧΑ είναι αυξημένο, τα HCO πρέπει να είναι μειωμένα κατά τον ίδιο βαθμό. Αν τα HCO είναι μειωμένα λιγότερο από το ΔΧΑ συνυπάρχει και ΜΑ. Βέβαια επειδή δεν συμβαίνουν όλα αυτά απόλυτα όπως περιγράφονται, αλλά υπάρχουν διακυμάνσεις εξ αιτίας της διαφορετικής κατανομής των ιόντων που ευθύνονται για τη μεταβολή (οξέα), του διαφορετικού τρόπου αποβολής, της κατάστασης του εξωκυττάριου χώρου, της νεφρικής λειτουργίας κ.ά, συστήνεται σήμερα η χρήση του λόγου να γίνεται με προσοχή και με παράλληλη χρήση κάθε μέσου που βοηθά στη διάγνωση των μικτών διαταραχών της ΟΒΙ (DiNubile 1988, Rastegar 2007). Κατά τον προσδιορισμό του ΔΧ που προκύπτει από τη διαφορά του ΔΧΑΔHCO αν το αποτέλεσμα είναι <6 (γεγονός που υποδηλώνει αυξημένα επίπεδα CI ), πρόκειται για συνύπαρξη και υπερχλωραιμικής ΜΟ (μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ), ενώ αν είναι >6 (γεγονός που υποδηλώνει μειωμένα επίπεδα CI ), συνυπάρχει και ΜΑ (μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ). Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένοι αντί για το ±6 ως όριο χρησιμοποιούν το ±10, οπότε πιο ειδικά αν το ΔΧ είναι 10 meq/l αυτό σημαίνει ότι τα HCO του ασθενούς είναι κατά 10 meq/l περισσότερα από τα αναμενόμενα (άρα συνυπάρχει και ΜΑ). Αντίθετα αν το ΔΧ είναι 10 meq/l σημαίνει ότι τα HCO είναι κατά 197

13 10 meq/l λιγότερα από τα αναμενόμενα (άρα συνυπάρχει και μία ακόμη ΜΟ χωρίς αυξημένο ΧΑ). Υπολογιζόμενα ή αναμενόμενα ή διορθωμένα HCO : Αν τα υπολογιζόμενα HCO =(ΧΑ ασθενούςφυσιολογικό ΧΑ) HCO ασθενούς είναι >0 meq/l τότε ο ασθενής μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ θα έχει και ΜΑ. Αντίθετα αν τα υπολογιζόμενα HCO είναι <2 meq/l τότε μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ θα έχει και ΜΟ με φυσιολογικό ΧΑ (Ghosh 2006).. Χάσμα ανιόντων ούρων Ορισμός Τα κατιόντα που υπάρχουν φυσιολογικά στα ούρα είναι το Na, το Κ, το ΝΗ 4, το Ca και το Mg. Αντίστοιχα τα ανιόντα είναι το CI, τα HCO, οι SO 4, οι PO 4 και ορισμένα οργανικά οξέα, σύμφωνα δε με την αρχή της ηλεκτρικής ουδετερότητας ισχύει η ισότητα: Na Κ ΝΗ 4 Ca Mg = CI HCO SO 4 PO 4 Οργανικά ανιόντα Όμως σε μία φυσιολογική δίαιτα η ποσότητα του Ca, Mg, CI, HCO, SO 4, PO 4 και των οργανικών ανιόντων είναι σταθερή, γεγονός που σημαίνει ότι και η ποσότητά τους στα ούρα θα είναι σταθερή (Goldstein et al 1986), με αποτέλεσμα η αντίστοιχη διαφορά των μετρήσιμων ανιόντων και κατιόντων (συμπεριλαμβανομένων και των ΝΗ 4 ) που βρέθηκε να είναι ίση με 80, διαμορφώνει την παραπάνω σχέση ως εξής (Bagga & Sinha 2007): Na Κ ΝΗ 4 Μη μετρήσιμα κατιόντα= CI Μη μετρήσιμα ανιόντα (Na Κ ΝΗ 4 )CI =80 και ΝΗ 4 =80(Na Κ CI ) ή ΝΗ 4 =80(ΧΑ ούρων) 198

14 Είναι προφανές ότι η διαφορά: Na Κ CI αντανακλά ουσιαστικά στην ποσότητα του ΝΗ 4 που υπάρχει στα ούρα (Goldstein et al 1986, Batle et al 1988, Kumar et al 1998). Έτσι αν το ΧΑ των ούρων είναι αρνητικό, δηλαδή αν CI >Na K, τότε αυτό υποδηλώνει την παρουσία μεγάλης ποσότητας μη μετρήσιμου κατιόντος που δεν είναι άλλο από το ΝΗ 4 και άρα τα άπω σωληνάρια λειτουργούν φυσιολογικά (Battle et al 1988). Αντίθετα αν το ΧΑ των ούρων έχει θετικό πρόσημο (δηλαδή αν CI <Na K ), τότε αυτό υποδηλώνει χαμηλά επίπεδα μη μετρήσιμων κατιόντων (δηλαδή ΝΗ 4 ), γεγονός που δείχνει ότι τα άπω σωληνάρια δεν παράγουν ΝΗ 4 (δηλαδή υπάρχει άπω ΝΣΟ ή ΝΣΟ τύπου ΙΙ). Φυσιολογικά το ΧΑ των ούρων κυμαίνεται από 10 έως 10 και δίδεται από τη σχέση: ΧΑ ούρων=μετρήσιμα ανιόνταμετρήσιμα κατιόντα=[ci ] [Na K ] Χρησιμότητα Το ΧΑ των ούρων χρησιμεύει για τη διαφορική διάγνωση της ΜΟ νεφρικής απ αυτή μη νεφρικής αιτιολογίας (λ.χ. γαστρεντερικής), δηλαδή για τη διαφορική διάγνωση των υπερχλωραιμικών ΜΟ (φυσιολογικού ΧΑ). Η υπερχλωραιμική ΜΟ διακρίνεται σε επιμέρους ομάδες (απώλεια HCO από τους νεφρούς, απώλεια HCO από τον ΓΕΣ και εξωγενής προσθήκη οξέωνhci). Παρά το ότι η διάγνωση μεταξύ των τριών αυτών ομάδων είναι πρόδηλη, μερικές φορές είναι καλό να χρησιμοποιούνται κι άλλοι τρόποι για να τίθεται η σωστή διάγνωση (Battle et al 1988). Αν λοιπόν σε μία ΜΟ η απώλεια HCO γίνεται διαμέσου του εντέρου (λ.χ. διαρροϊκές κενώσεις), οι νεφροί αναμένεται να απαντήσουν ανάλογα και να αυξήσουν την αποβολή ΝΗ 4 (μαζί με το συνοδό CI, αφού κάθε επιπλέον Η εκκρίνεται στα ούρα ως ΝΗ 4, δηλαδή ως ΝΗ 4 CI) προκαλώντας έτσι μεγαλύτερη απώλεια οξέων για να βελτιωθεί η ΟΒ κατάσταση του ασθενούς. Αυτό σημαίνει ότι στα ούρα θα υπάρχει περισσότερο CI, οπότε το αλγεβρικό άθροισα των μετρήσιμων ιόντων των ούρων (Na, K, CI ) θα είναι 199

15 ένας αρνητικός αριθμός, ακόμη μεγαλύτερος απ αυτόν που προϋπήρχε της ΟΒΔ και άρα θα διαπιστώνεται μειωμένο ΧΑ ούρων. Αν αντίθετα σε μία ΜΟ η απώλεια των HCO γίνεται διαμέσου των νεφρών, τότε αφού αυτοί πάσχουν δεν θα είναι προφανώς ικανοί να αποβάλλουν περισσότερο ΝΗ 4 και άρα το ΧΑ των ούρων δεν θα είναι αυξημένο. Όσο δηλαδή περισσότερο είναι το ΝΗ 4, τόσο πιο αρνητική θα είναι η τιμή του ΧΑ των ούρων. Συμπεραίνεται ότι σε μία υπερχλωραιμική ΜΟ, αν το ΧΑ των ούρων είναι αρνητικό, υπάρχει γαστρεντερική απώλεια HCO (λ.χ. διαρροϊκές κενώσεις) και αν είναι θετικό υποδηλώνεται διαταραχή της νεφρικής οξινοποίησης των ούρων (ΝΣΟ ΙΙ). Μνημοτεχνικά βρέθηκε η λέξη negutive, γεγονός που σε παράφραση υποδηλώνει ότι το αρνητικό ΧΑ των ούρων (negative) καταδεικνύει γαστρεντερική απώλεια HCO (Batlle et al 1987). Το ΧΑ των ούρων είναι χρήσιμο σε περιπτώσεις ΜΟ φυσιολογικού ΧΑ, όπου ο ασθενής δεν παρέχει ειλικρινές ιστορικό (λ.χ. δεν αναφέρει την λήψη καθαρτικών) και δημιουργεί δυσκολίες στην κατεύθυνση της σωστής διάγνωσης. Καθαρό φορτίο ούρων (ΚΦΟ): Τα ίδια δεδομένα δίδονται και από τον όρο ΚΦΟ, το οποίο παριστάνει το συνώνυμο του ΧΑ των ούρων. Είναι λοιπόν γνωστό ότι η οξυαιμία διεγείρει την καθαρή έκκριση οξέων από τους νεφρούς, διαμέσου αύξησης της τιτλοποιήσιμης οξύτητας και της παραγωγής ΝΗ 4. Επειδή όμως είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το ΝΗ 4 και η τιτλοποιήσιμη οξύτητα, βρέθηκε ένας έμμεσος τρόπος προσδιορισμού τους, που αναφέρεται ως ΚΦΟ και δίδεται από τη γνωστή σχέση: [Na ούρων][κ ούρων][ci ούρων]. Όταν το ΚΦΟ είναι αρνητικό (<0) είναι προφανές ότι πλεονάζει το CI, δηλαδή CI >Na K, γεγονός που σημαίνει ότι στα ούρα υπάρχει και αυξημένη ποσότητα ΝΗ 4 (για να υπάρχει ηλεκτρική ουδετερότητα). Αντίστοιχα όταν το ΚΦΟ είναι θετικό (>0), δηλαδή όταν Na K >CI, είναι προφανές ότι η ποσότητα του ΝΗ 4 είναι μικρή και άρα οι νεφροί δεν οξινοποιούν ικανοποιητικά. 200

16 Προβλήματα από τη χρήση του ΧΑ των ούρων Το ΧΑ των ούρων δεν είναι βοηθητικό εργαλείο και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα στις παρακάτω περιπτώσεις: 1. Σε ύπαρξη λοίμωξης από μικρόβια που διασπούν την ουρία (ούρα με ph>7, δηλαδή αλκαλικά), διότι τότε περιέχουν υψηλή συγκέντρωση HCO (τα οποία παρά το ότι είναι ανιόντα δεν προσμετρώνται κατά τον υπολογισμό του ΧΑ). 2. Σε υπογκαιμία υπάρχει έντονη εγγύς επαναρρόφηση Na, γεγονός που διαταράσσει την άπω οξινοποίηση των ούρων. Στην περίπτωση αυτή το Na επαναρροφάται έντονα στα εγγύς σωληνάρια με όσο CI διατίθεται εκεί, οπότε η ποσότητά του που φθάνει στα άπω σωληνάρια είναι ελάχιστη, με αποτέλεσμα να μην δίδεται η δυνατότητα αποβολής οξέων (στα πλαίσια της διαδικασίας επαναρρόφησης του Na ). Είναι τόσο έντονος ο λόγος αυτός που ακόμη και σε ασθενείς με διαρροϊκές κενώσεις (που έχουν υπερχλωραιμική ΜΟ, όπου οι νεφροί θα έπρεπε να αποβάλλουν την περίσσεια των οξέων), η υπογκαιμία αποτελεί το μείζον πρόβλημα του οργανισμού και όχι η οξέωση, με αποτέλεσμα αυτοί να αδυνατούν να αποβάλλουν το πλεόνασμα των οξέων (Halperin et al 1992).. Σε ύπαρξη βυδροξυβουτυρικού οξέος στα ούρα (κετοξέωση), το οποίο δεν επιτρέπει να προσμετρηθεί το συνοδό NH 4 (δηλαδή το μη μετρήσιμο βυδροξυβουτυρικό εξουδετερώνει ένα μη μετρήσιμο κατιόν, που είναι το ΝΗ 4 ). 4. Σε θεραπεία με μεγάλες δόσεις πενικιλλίνης, η οποία είναι μη μετρήσιμο ανιόν (ίδιος μηχανισμός μ αυτόν της ύπαρξης βυδροξυβουτυρικού). 5. Μεταβολική οξέωση γαστρεντερικής αιτιολογίας, που συνοδεύεται από υποκαλιαιμία: Στις περιπτωσεις αυτές για να διατηρηθεί η ηλεκτρική ουδετερότητα, η ΜΟ οδηγεί σε έξοδο του Κ από τα κύτταρα (αυτό αφορά και στα κύτταρα των νεφρικών σωληναρίων), αφού δεν μπορούν να βγουν απ αυτά ανιόντα (επειδή τα κύρια ενδοκυττάρια ανιόντα είναι οι πρωτεΐνες και οι φωσφορικές ρίζες, που αποτελούν μόρια μεγαλύτερου ΜΒ) και είσοδο σ αυτά Na ή Η, με αποτέλεσμα να εγκαθίσταται 201

17 ενδοκυττάρια οξέωση, η οποία με τη σειρά της διεγείρει την παραγωγή και αποβολή ΝΗ 4 στα ούρα (ανεξάρτητα από το διακυτταρικό ph). 4. Ωσμωτικό χάσμα ορού και ούρων 4.1. Ωσμωτικό χάσμα ορού Ορισμός Το ΩΧ είναι η διαφορά που προκύπτει αν από την μετρούμενη με ωσμώμετρο ΩΠ αφαιρεθεί η ΩΠ που υπολογίζεται με τον τύπο: Υπολογιζόμενο ΧΑ=1,86xNa Γλυκόζη:18Ουρία:6 Δηλαδή, ΩΧ = Μετρούμενη ΩΠΥπολογιζόμενη ΩΠ Η χρησιμότητα του ΩΧ προκύπτει από το γεγονός ότι σε ορισμένες παθολογικές καταστάσεις μερικά από τα μόρια που ασκούν ΩΠ στους χώρους όπου ευρίσκονται (μόρια που αυξάνουν την ΩΠ του ορού εκτός από την γλυκόζη και την ουρία είναι και διάφορες αλκοόλες, όπως η μεθανόλη και η αιθυλενογλυκόλη), έχουν μεταβολικά προϊόντα που προκαλούν ΜΟ με αυξημένο ΧΑ. Επειδή λοιπόν αυτές οι ουσίες είναι υπεύθυνες και για ΜΟ με αυξημένο ΧΑ (Charles & Heilman 2005), οι οποίες μάλιστα είναι επικίνδυνες καταστάσεις (συνήθως συνοδεύονται από σοβαρή τοξικότητα του υπεύθυνου μορίου), για να αποφευχθούν μόνιμες βλάβες χρειάζεται επαγρύπνηση και άμεση παρέμβαση. Χρησιμότητα Ο υπολογισμός του ΩΧ του ορού βοηθά στη διαφορική διάγνωση των ΜΟ με αυξημένο ΧΑ, κυρίως όταν τίθεται υποψία δηλητηρίασης από μεθανόλη ή αιθυλενογλυκόλη, ιδιαίτερα όταν δεν είναι εύκολο να προσδιοριστούν τα επίπεδά τους στον ορό. Στις 202

18 περιπτώσεις αυτές η μετρήσιμη ή προσδιοριζόμενη ΩΠ του ορού είναι αυξημένη έναντι της υπολογιζόμενης από το γνωστό τύπο. Ωσμωτικό χάσμα μεγαλύτερο από 20 mosmol/l υποδηλώνει την παρουσία σημαντικής ποσότητας μη μετρήσιμου μορίου όπως η μεθανόλη ή η αιθυλενογλυκόλη, κάτι που πρέπει να επιβεβαιωθεί με ειδικές εξετάσεις. Τελικά η ΜΟ με αυξημένο ΧΑ όταν συνοδεύεται από αυξημένο ΩΧ οφείλεται συνήθως σε δηλητηριάσεις από αιθυλενογλυκόλη ή μεθανόλη, αλλά και στην ουραιμία Ωσμωτικό χάσμα ούρων Ορισμός Όταν υπάρχει θετικό ΧΑ στα ούρα είναι εύκολο να εκτιμηθεί ότι οι νεφροί δεν οξινοποιούν ικανοποιητικά. Αν όμως στα ούρα υπάρχει ένα μη μετρήσιμο ανιόν (το οποίο προφανώς δεν επιτρέπει να αποκαλυφθεί και το συνοδό του μη μετρήσιμο κατιόν που είναι το ΝΗ 4 ), προκύπτουν εσφαλμένα συμπεράσματα για την οξινοποιητική ικανότητα των νεφρών, διότι δεν είναι πρόδηλη η παρουσία του ΝΗ 4 στα ούρα (Carlisle et al 1991, Halperin et al 1992). Έτσι σε χρόνια ΜΟ αναμένεται στα ούρα να υπάρχουν πάνω από 200 meq NH 4 /24ωρο. Αυτά βέβαια εκκρίνονται όπως αναφέρθηκε μαζί με CI, οπότε το καθαρό φορτίο των ούρων γίνεται πολύ αρνητικό. Αν όμως τα ούρα δεν είναι αρνητικά και ο ασθενής είναι οξεωτικός, πρέπει να προσδιορίζεται το ΩΧ του ορού, διότι μάλλον περιέχουν μη μετρήσιμο ανιόν σε μεγάλη ποσότητα (κετοξέα, μεταβολίτες οξέων ή ιππουρικό). Σ αυτές τις περιπτώσεις βοηθά το ΩΧ, το οποίο είναι πολύτιμο εργαλείο στην αποκάλυψη της παρουσίας ίσης ποσότητας μη μετρήσιμου ανιόντος και κατιόντος στα ούρα (συνήθως του NH 4 ). 20

19 Χρησιμότητα Η ύπαρξη ΩΧ καταδεικνύει την παρουσία ποσότητας ΝΗ 4 στα ούρα (που δεν είναι εμφανής, αφού δεν συνοδεύεται από γνωστό μετρήσιμο ανιόν, όπως το CI ), τονίζει την καλή οξινοποιητική λειτουργία των νεφρών και αναδεικνύει την αιτία της ΜΟ. Έτσι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, σε τέτοιες περιπτώσεις η επιπλέον παρουσία ιόντων που ευθύνονται για μεταβολή του ΧΑ των ούρων και δεν υπολογίζονται στη σχέση: (Na K )CI =80, πρέπει να είναι κατιόντα και ανιόντα σε ίση ποσότητα μεταξύ τους. Αυτό συνήθως συμβαίνει σε διαβητική κετοξέωση, όπου εκτός από το βυδροξυβουτυρικό που ως ανιόν υπάρχει στα ούρα, παράλληλα υπάρχει και ΝΗ 4 το οποίο εξουδετερώνει το πρώτο (δηλαδή πρόκειται για την μη προσμέτρηση των αλάτων του ΝΗ 4 ) (Carlisle et al 1991). Αντίστοιχα σε δηλητηρίαση από τολουένιο το μη μετρήσιμο ανιόν είναι το ιππουρικό. Ενώ δηλαδή δεν φαίνεται η παρουσία του ΝΗ 4, αφού δεν φαίνεται το συνοδό ανιόν του, θεωρείται έμμεσα ότι δεν είναι ικανοποιητική η οξινοποιητική ικανότητα των νεφρών, κάτι που φυσικά είναι εσφαλμένο. Η ποσότητα του ΝΗ 4 (κατιόν) που δεν προσμετρήθηκε θα είναι ίση με το ήμισυ της τιμής του ΩΧ, διότι το άλλο μισό θα είναι το μη μετρήσιμο ανιόν. Ωστόσο πρέπει να τονιστεί ότι το βυδροξυβουτυρικό στα ούρα στη μεγαλύτερή του ποσότητα είναι αδιάλυτο και άρα, ενώ παίζει ρόλο στην ΩΠ, δεν παίζει σημαντικό ρόλο στην φαινομενική αδυναμία της οξινοποιητικής ικανότητας των νεφρών, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι στην κετοξέωση η ποσότητα του ακετοξικού ανιόντος στα ούρα είναι 6πλάσια αυτής του βυδροξυβουτυρικού (Owen et al 1981). Υπόνοια ύπαρξης των ουσιών αυτών στα ούρα θέτει και η διαπίστωση χαμηλού σημείου ψύξης των ούρων, γεγονός που οφείλεται συνήθως στην παρουσία υδατοδιαλυτών ουσιών, όπως η μεθανόλη, η αιθυλενογλυκόλη και η αιθανόλη. 204

20 ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ Όταν το ΧΑ>20 meq/l είναι βέβαιη η διάγνωση της ΜΟ με αυξημένο ΧΑ, άσχετα από τα επίπεδα των HCO Σε πρωτοπαθείς ΟΒΔ η μεταβολή του ΧΑ είναι ίση με την μεταβολή των HCO Αν τα υπολογιζόμενα HCO είναι >0 meq/l, τότε ο ασθενής μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ έχει και ΜΑ. Αντίθετα αν τα υπολογιζόμενα HCO είναι <2 meq/l τότε μαζί με την ΜΟ με αυξημένο ΧΑ έχει και ΜΟ με φυσιολογικό ΧΑ Το Δέλτα Χάσμα είναι χρήσιμο σε μία ΜΟ με ΧΑ και επιτρέπει να τεθεί η διάγνωση της ΜΑ ακόμη και αν υπάρχει ΜΟ με αυξημένο ΧΑ Το ΧΑ των ούρων χρησιμεύει για τη διαφορική διάγνωση της ΜΟ νεφρικής απ αυτή μη νεφρικής αιτιολογίας. Προσοχή στις περιπτώσεις φαινομενικής αδυναμίας οξινοποίησης των ούρων (ύπαρξη μη μετρήσιμου ανιόντος στα ούρα) Το ΧΑ των ούρων είναι έμμεσος δείκτης εκτίμησης της αποβαλλόμενης ποσότητας ΝΗ 4 στα ούρα Το ΩΧ του ορού βοηθά στη διαφορική διάγνωση των ΜΟ με αυξημένο ΧΑ, κυρίως όταν τίθεται υποψία δηλητηρίασης από μεθανόλη ή αιθυλενογλυκόλη 5. Βιβλιογραφία 1. Adams BD, Bonzani TA, Hunter CJ. The anion gap does not accurately screen for lactic acidosis in emergency department patients. Emergency Med Journal 2006; 2: Adrogue HJ, Brensilver J, Madias NE. Changes in plasma anion gap during chronic metabolic acidbase disturbances. Am J Physiol 1978; 25: F291F297.. Adrogue HJ, Eknoyan G, Suki WN. Diabetic ketoacidosis: Role of the kidney in the acidbase homeostasis reevaluated. Kidney Int 1984; 25: Adrogue HJ, Madias NE. Diabetic and other forms of ketoacidosis. In: Acidbase disorders and their treatment, Edited by Genari FJ, Adrogue HJ, Madias NE, London, Taylor & Francis, 2005; pp Adrogue HJ, Wilson H, Boyd AE, Suki WN, Eknoyan C. Plasma acidbase patterns in diabetic ketoacidosis. N Engl J Med 1982; 07:

21 6. Bagga A, Sinha A. Evaluation of renal tubular acidosis. Indian J Pediatr 2007; 74: Batlle DC, von Riotte A, Schlueter W. Urinary sodium in the evaluation of hyperchloremic metabolic acidosis. N Engl J Med 1987; 16(): Erratum in: N Engl J Med 1987; 16(24): Battle DC, Hizon M, Cohen E, Gatterman C, Gupta R. The use of urinary anion gap in the diagnosis of hyperchloremic metabolic acidosis. N Engl J Med 1988; 18: Carlisle EJ, Donnolly SM, Vasuvattakul S, et al. Gluesniffi ng and distal renal tubular acidosis: Sticking to the facts. J Am Soc Nephrol 1991; 1: Charles JC, Heilman RL. Metabolic acidosis. Hospital Physician 2005; Decaux G, Schlesser M, Coffernils M, et al. Uric acid anion gap and urea concentration in the diagnostic approach to hyponatremia. Clin Nephrol 1994; 42: DiNubile MJ. The increment in the anion gap; overestimation of a concept? Lancet 1988; 2: Emmett M, Narins RG. Clinical use of the anion gap. Medicine (Baltimore) 1977; 56: Emmett M. Anion gap interpretation. The old and the new. Clin Pract Nephrol 2006; 2: Fall PJ. A stepwise approach to acidbase disorders. Postgrad Med 2000; 107: Fencl V, Jabor A, Kazda A, Figge J. Diagnosis of metabolic acidbase disturbances in critically ill patients. Am J Resp Crit Care Med 2000; 162: Figge J, Jabor A, Kazda A, Fenci V. Anion gap and hypoalbuminemia. Crit Care Med 1998; 26: Gabow PA. Disorders associated with an altered anion gap. Kidney Int 1985; 27: Gamble J. Chemical anatomy, physiology and pathology of extracellular fl uid. Cambridge, Harvard University Press,

22 20. Ghosh AK. Diagnosing acidbase disorders. J Assoc Physicians India 2006; 54: Goldstein MB, Bear R, Richardson RMA, Mardsen PA, Halperin ML. The urine anion gap. The anion gap: A clinical useful index of ammonium excretion. Am J Med Sci 1986; 292: Goldstein RJ, Lichtenstein NS, Souder D. The myth of the low anion gap. JAMA 1980; 24: Haber RJ. A practical approach to acidbase disorders. West J Med 1991; 155: Halperin ML, Vasuvattakul S, Bayoumi A. A modifi ed classifi cation of metabolic acidosis. A pathophysiologic approach. Nephron 1995; 60: Hatherill M, Waggie Z, Purves L, Reynolds L, Argent A. Correction of the anion gap for albumin in order to detect occult tissue anions in shock. Arch Dis Child 2002; 87: Iberti TJ, Leibowitz AB, Papadakos PJ, et al. Low sensitivity of the anion gap as a screen to detect hyperlactatemia in critically ill patients. Crit Care Med 1990; 18: Jurado RL, del Rio C, Nassar G, Navarette J, Pimantel JL. Low anion gap. South Med 1998; 91: Kim HY, Han JS, Joen US, et al. Clinical signifi cance of the fractional excretion of anions in metabolic acidosis. Clin Nephrol 2001; 55: Kirschbaum B. The acidosis of exogenous phosphate intoxication. Arch Intern Med 1998; 158: Kumar S, Vaswani M, Srivastava RN, Bagga A. Urinary net charge in hyperchloremic metabolic acidosis. Indian Pediatrics 1998; 5: Lolekhe PH, Lolekhe S. Value of the anion gap in clinical diagnosis and laboratory evaluation. Clin Chem 198; 29: Madias NE, Ayus JC, Adrogue HJ. Increased anion gap in metabolic alkalosis: The role of plasma protein equivalency. N Engl J Med 1979; 00: Narins RG, Emmett M. Simple and mixed acidbase disorders: a practical 207

23 approach. Medicine (Baltimore) 1980: 59: Oh MS, Carroll HJ, Uribarri J. Mechanism of normochloremic and hyperchloremic acidosis in diabetic ketoacidosis. Nephron 1990; 54: Owen OE, Licht JH, Sapir DG. Renal function and effects of partial rehydration during diabetic ketoacidosis. Diabetes 1981; 0: Rastegar A. Use of the DAG/DHCO ratio in the diagnosis of mixed acidbase disorders. J Am Soc Nephrol 2007; 18: Ruiz JP, Oster JR, Navaro J, Perez GO, Bisno AL, Briggle TV. Low anion gap resulting from unexplained exposure to bromide in a patient with renal amyloidosis. J Toxicol Clin Toxicol 1992; 0: Sadjadi SA: A new range for the anion gap. Ann Intern Med 1995; 12: Salem MM, Mujais SK. Caps in the anion gap. Arch Intern Med 1992; 152: Sherman SC, Schindlbeck M. When is venous blood gas analysis enough? Emerg Med 2006; 8: Story DA, Morimatsu H, Egi M, Bellomo R. The effect of albumin concentration on plasma sodium and chloride measurements in critically ill patients. Anesth Analg 2007; 104: Streicher HZ, Gabow PA, Moss AH, Kono D, Kaehny WD. Syndromes of toluene sniffi ng in adults. Ann Intern Med 1981; 94: Wang F, Butler T, Rabbani GH, Jones PK. The acidosis of cholera. Contributions of hypeproteinemia, lactic acidemia and hyperphosphatemia to an increase anion gap. N Engl J Med 1986; 15: Wilkes P. Hypoproteinemia, strong ion difference, and acidbase status in critically ill patients. J Appl Physiol 1998; 84: Winter SD, Pearson R, Gabow PA, et al. The fall of the serum anion gap. Arch Intern Med 1990; 150: Wren K. The delta gap: an approach to mixed acidbase disorders. Ann Emerg Med 1990; 19:

Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών

Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Κομοτηνή, 25-26 Σεπτεμβρίου 2015 Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Ερμηνεία αερίων αίματος Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Σ. Κακλαμάνης Διευθυντής Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Σάμου 1. Εισαγωγή Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ. Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ. Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος Περί Η + ΚΑΙ ph Ορισμοί οξέων Θεωρία Ορισμός οξέος Παραδοσιακή αρχική άποψη 1887Arrhenius Η ουσία που έχει όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Παράγοντες που επηρεάζουν την Επαναρρόφηση των Διττανθρακικών Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Η διατήρηση της συγκέντρωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Γεώργιος Κουτρούμπας Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Βόλου 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια)

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Σπυρίδων Μιχαήλ Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» 1. Εισαγωγή Ορισμός Οι μηχανισμοί άμυνας των

Διαβάστε περισσότερα

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση Ι Ειρήνη Καλογιαννίδου Ειδικευόμενη Νεφρολογίας Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Είναι γνωστό ότι η διατήρηση του ph γύρω στα φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Αίτια Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Ευαγγελία Ντουνούση Νεφρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή Η αναπνευστική αλκάλωση (ΑΑ) αποτελεί τη συχνότερη διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Θεόδωρος Πλιακογιάννης Νεφρολόγος, Επιμελητής Α Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Καβάλας 1. Διάγνωση Η διάγνωση της αναπνευστικής αλκάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση ΙΙ Γεώργιος Λιάμης Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή H μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) αποτελεί μία διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Θεόδωρος Κασιμάτης Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας Εισαγωγή Η διατήρηση της συγκέντρωσης των Η + εντός ενός στενού εύρους τιμών (35-45nmol/L) είναι ζωτικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Ηλίας Δ. Θώδης Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κώστας Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια)

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Μεταβολική αλκάλωση Ι Βασίλειος Κ. Μαργέλλος Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» 1. Εισαγωγή Ως μεταβολική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Με εκτίμηση Εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής Κωνσταντίνος Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο»

Με εκτίμηση Εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής Κωνσταντίνος Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που θα διεξαχθεί στις 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Αναπνευστική αλκάλωση Ελένη Μάνου Νεφρoλόγος, Επιμελήτρια Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου» 1. Εισαγωγή Η μερική πίεση του διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές. Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων

Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές. Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων Alle Dinge sind Gift, und nichts ist ohne Gift... Δόση Γονότυπος Περιβάλλον Νόσος Ιστική υποξία STOP Άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπονατριαιμία Υπερνατριαιμία Posm Posm είσοδος Η 2 Ο στα κύτταρα έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Βιβλίο Πρακτικών Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Περί χασμάτων. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος Επιμελήτρια Α' ΓΝ Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκη

Περί χασμάτων. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος Επιμελήτρια Α' ΓΝ Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκη Περί χασμάων Ελένη Μάνυ, νεφρλόγς Επιμελήρια Α' ΓΝ Παπαγεωργίυ Θεσσαλνίκη Χάσμα ανιόνων (ΧΑ) ρύ: ένα δύσκλ και παραμελημέν κεφάλαι! "Gamblegram" Η σημασία ης ηλεκρικής υδεερόηας σε σχέση με η σύγχυση πυ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 1 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 9-1. Ποια είναι τα «υποατομικά σωματίδια»: 1. Τα πρωτόνια (ρ). Κάθε πρωτόνιο είναι ένα θετικά φορτισμένο σωματίδιο με μία μονάδα θετικού

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph Σπ. Μιχαήλ Επίδραση του ενδοκυττάριου ph στις κυτταρικές λειτουργίες Κυτταρικός μεταβολισμός Μυϊκή συστολή Κυτταροσκελετός Διακυτταρική σύνδεση Διαμεμβρανική αγωγιμότητα Ενδοκυττάρια

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 7 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που θα διεξαχθεί στις

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά και Ηλεκτρολύτες

Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 153 Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΛΙΑΜΟΥ, ΕΥΑ ΚΟΛΑΡΟΒΑ, ΠΟΥΛΧΕΡΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ Το ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ-ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα. Το κεντρικό τμήμα του νευρικού συστήματος ονομάζεται κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ 2 o Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας ÐÑÁÊÔÉÊÁ ÄÅÕÔÅÑÏÕ ÅÔÇÓÉÏÕ ÌÅÔÅÊÐÁÉÄÅÕÔÉÊÏÕ ÓÅÌÉÍÁÑÉÏÕ ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ ÌÅÔÁÂÏËÉÊÇ ÁËÊÁËÙÓÇ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ)

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΡΟΒΙΘΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΤΕ, MMEDsci in Clinical Nursing 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 3 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) Τα ολικό ποσό του νερού

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα