ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης"

Transcript

1 Πλατσίδου, Μ. (2005). ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 40, ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης Μαρία Πλατσίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τµήµα Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Εγνατία 156, Θεσσαλονίκη Τηλ

2 Φαξ: ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης Η συναισθηµατική νοηµοσύνη, τα τελευταία χρόνια, έχει προκαλέσει το ζωηρό ενδιαφέρον τόσο στο επιστηµονικό όσο και στο ευρύ κοινό. Ορισµένοι θεωρούν ότι η έννοια αυτή µπορεί να προσφέρει µιαν ικανοποιητική εξήγηση, αλλά και λύση, ως προς το τι ευθύνεται για τη χαµηλή (σχολική, εργασιακή, κ.ά.) απόδοση των ατόµων, ιδιαίτερα όταν οι γνωστικές τους ικανότητες είναι καλές (Arsenio, Caruso & Wolfe, 2001). Από την άλλη, πολλοί είναι αυτοί που προβάλουν αντιρρήσεις (Davies, Stankov, & Roberts, 1998) ή επιφυλάξεις (Zeidner, Matthews & Roberts, 2001) σχετικά µε το κατά πόσο η συναισθηµατική νοηµοσύνη είναι ανεξάρτητη από την προσωπικότητα ή αν αποτελεί πράγµατι ένα άλλο είδος νοηµοσύνης. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ούτε οι υποστηρικτές της συµφωνούν απόλυτα ως προς τη φύση, τις διαστάσεις και τις µεθόδους για τη µέτρησή της (βλ. Πλατσίδου, 2004). Ορισµένοι (π.χ., Mayer, Caruso & Salovey, 1999) θεωρούν τη συναισθηµατική νοηµοσύνη ως µια ικανότητα του νου που έχει αντιστοιχίες, ως προς τη δοµή και την οργάνωσή της, µε τα άλλα είδη νοηµοσύνης. Άλλοι την ερµηνεύουν ως ένα συνδυασµό από κοινωνικές και συναισθηµατικές ικανότητες, δεξιότητες προσαρµογής και χαρακτηριστικά προσωπικότητας (π.χ., Bar-On, 2000), κι άλλοι τη θεωρούν ως µια βασική παράµετρο για την ερµηνεία και πρόβλεψη της επίδοσης στο οποιοδήποτε πεδίο ενασχόλησης (π.χ., Goleman, 1998). Όπως σωστά επισηµαίνουν οι Ciarrochi, Chan, & Caputi (2000), οι διάφοροι ορισµοί της συναισθηµατικής νοηµοσύνης είναι µάλλον συµπληρωµατικοί παρά ανταγωνιστικοί ή αντικρουόµενοι µεταξύ τους, γιατί αντανακλούν διαφορετικές εκφάνσεις της σύνθετης αυτής έννοιας. Ανάλογη διαφωνία υπάρχει και στις µεθόδους που χρησιµοποιούνται για τη µέτρησή της. Ένας συνηθισµένος τρόπος για τη µέτρηση των χαρακτηριστικών που σχετίζονται µε τη συναισθηµατική νοηµοσύνη είναι τα ερωτηµατολόγια αυτοαναφορών (Bar-On, Petrides & Furnham, 2000), ή οι αναφορές άλλων (π.χ., γονέων, 1

3 δασκάλων, προϊσταµένων) για τις ικανότητες και τα χαρακτηριστικά κάποιου (Boyatzis, Goleman, & Rhee, 2000). Τέλος, ορισµένοι υποστηρίζουν ότι µόνο η αντικειµενική µέτρηση της επίδοσης σε έργα που αναφέρονται σε συναισθήµατα αποτελεί µια έγκυρη µέτρηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης (Mayer, Caruso, & Salovey, 2000). Οι Zeidner, Matthews, Roberts, & MacCann (2003) συµπεραίνουν ότι οι δύο µέθοδοι αντανακλούν διαφορετικές ψυχοµετρικές διαστάσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, εκ των οποίων άλλες σχετίζονται µε χαρακτηριστικά προσωπικότητας και άλλες µε µαθηµένες δεξιότητες. Το µοντέλο των Mayer, Caruso, & Salovey, για τη συναισθηµατική νοηµοσύνη Οι Mayer et al. (1999) πρότειναν ένα θεωρητικό µοντέλο το οποίο υποστηρίζεται δυναµικά από εµπειρικά δεδοµένα και δεν επικαλύπτεται µε µοντέλα προσωπικότητας που αναφέρονται κι αυτά σε συναισθηµατικές διαστάσεις, όπως συµβαίνει µε ορισµένα µοντέλα συναισθηµατικής νοηµοσύνης (π.χ., Bar-On, Goleman, 1998). Σύµφωνα µε το µοντέλο αυτό, η συναισθηµατική νοηµοσύνη επιτρέπει σε κάποιον να κατανοεί το περιεχόµενο και τις σχέσεις των συναισθηµάτων και να µπορεί να διαλογίζεται και να λύνει προβλήµατα µε βάση αυτή την κατανόηση. Η συναισθηµατική νοηµοσύνη εµπλέκει τις ικανότητες αντίληψης και αναγνώρισης των συναισθηµάτων, ενσωµάτωσης των συναισθηµάτων στον τρόπο σκέψης, κατανόησης και διαχείρισης των συναισθηµάτων, τόσο των προσωπικών όσο και των άλλων ανθρώπων. Για την αξιολόγηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, οι Mayer et al., ( ) χρησιµοποιούν τη µέθοδο της αντικειµενικής µέτρησης της επίδοσης. Με βάση αυτήν, έφτιαξαν τα τεστ MEIS και MSCEIT, όπου ο εξεταζόµενος καλείται να παράγει λύσεις σε προβλήµατα, ή να δώσει απαντήσεις σε ερωτήσεις (που αφορούν π.χ., στην αναγνώριση συναισθηµάτων σε φωτογραφίες προσώπων ή ιστορίες, στη συνδυασµένη έκφραση ή εµπειρία διαφόρων συναισθηµάτων κτλ.). Στη συνέχεια, βαθµολογείται ανάλογα µε την επιτυχία που σηµείωσε, όπως συµβαίνει και στα γνωστικά τεστ. Ωστόσο, και η µέθοδος των αυτοαναφορών έχει χρησιµοποιηθεί για την εκτίµηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης των ατόµων, µε βάση αυτό το µοντέλο. Για παράδειγµα, οι Schutte, Malouff, Hall, Haggerty, Cooper, Golden, & Dornheim, (1998) και ο Bedwell (2003) κατασκεύασαν ερωτηµατολόγια αυτοαναφορών για τη µέτρηση 2

4 της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, των οποίων η παραγοντική δοµή αντανακλά ορισµένες από τις διαστάσεις συναισθηµατικών ικανοτήτων που περιγράφει η θεωρία. Θα πρέπει να σηµειωθεί, όµως, ότι η σχέση ανάµεσα στις αυτοαναφορές και την αντικειµενική µέτρηση των ικανοτήτων της συναισθηµατικής νοηµοσύνης είναι αρκετά χαµηλή (π.χ., κατά τους Mayer et al., 2000, r=0.36). Αυτό δείχνει ότι οι δύο εναλλακτικές µέθοδοι αντανακλούν ουσιαστικά διαφορετικές πλευρές της συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Η µέθοδος της αντικειµενικής µέτρησης της επίδοσης εκφράζει την αντικειµενική ή πραγµατική συναισθηµατική νοηµοσύνη ενώ η µέθοδος των αυτοαναφορών την αντιληπτή (Ciarrochi et al., 2000). Η συναισθηµατική νοηµοσύνη σε σχέση µε ατοµικούς παράγοντες και άλλες ικανότητες Με δεδοµένη την ποικιλία των θεωρητικών απόψεων και ψυχοµετρικών εργαλείων, τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί σηµαντικά η διερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης σε σχέση µε ατοµικούς παράγοντες (π.χ., ηλικία, φύλο, πολιτιστικό περιβάλλον) καθώς και µε τοµείς της ανθρώπινης δραστηριότητας όπως γνωστικές ικανότητες, χαρακτηριστικά προσωπικότητας, ικανοποίηση από τη ζωή, προσαρµοστικότητα και ευτυχία (π.χ., Bar-On, Ciarrochi et al., Furnham & Petrides, 2003). Όµως, είναι γεγονός ότι οι περισσότερες έρευνες εστιάζουν µόνο στην ενήλικη ζωή, κυρίως λόγω µεθοδολογικών δυσκολιών στη µέτρηση, και συνεπώς δε γνωρίζουµε αρκετά για την ανάπτυξη και τη λειτουργία της συναισθηµατικής νοηµοσύνης στην παιδική και την εφηβική ηλικία. Σε µια έρευνα που έγινε σε εφήβους ηλικίας 12 ως 16 ετών (Πλατσίδου, υπό δηµοσίευση), διερευνήθηκε το προφίλ των εφήβων που είχαν υψηλή, µέση ή χαµηλή αντιληπτή συναισθηµατική νοηµοσύνη, ως προς ορισµένα χαρακτηριστικά. ιαπιστώθηκε ότι οι έφηβοι µε υψηλή συναισθηµατική νοηµοσύνη ήταν κυρίως κορίτσια, είχαν υψηλότερη σχολική επίδοση και εξέφραζαν ηθικο-κοινωνική σκέψη υψηλότερου επιπέδου, σε σύγκριση µε τους εφήβους µέσης και χαµηλής συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Ωστόσο, οι τρεις οµάδες εφήβων δε διαφοροποιούνταν µεταξύ τους ως προς την ηλικία. 3

5 Γενικότερα, όλοι σχεδόν οι ερευνητές που µελετούν τη συναισθηµατική νοηµοσύνη συµφωνούν ότι αυτή αναπτύσσεται τουλάχιστον µέχρι την πέµπτη δεκαετία της ζωής (Bar-On, 2000) και επηρεάζεται θετικά από την εµπειρία και την άσκηση, όπως συµβαίνει και µε τη γνωστική νοηµοσύνη (Goleman, Zeidner et al., 2003). Οι Mayer et al. (1999), συγκρίνοντας ένα δείγµα εφήβων (ηλικίας 12 ως 16 ετών) µε ενήλικες (από 17 ως 70 ετών, Μ.Ο.=23), διαπίστωσαν ότι ο µεγαλύτερος ρυθµός ανάπτυξης της συναισθηµατικής νοηµοσύνης παρατηρείται στα πρώτα χρόνια της νεότητας. Ωστόσο, δε διερευνήθηκε η µεταβολή της συναισθηµατικής νοηµοσύνης στη διάρκεια της εφηβικής περιόδου. Σε σχέση µε το φύλο, δεν παρατηρήθηκαν γενικευµένες διαφοροποιήσεις µεταξύ ανδρών και γυναικών, παρά µόνο κάποιες διαφορές, συχνά µικρής έκτασης, σε επιµέρους διαστάσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Για παράδειγµα, διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες είναι κάπως πιο ικανές στην αναγνώριση συναισθηµάτων (Mayer et al., 1999). Σε έρευνες που έγιναν µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών, οι γυναίκες φάνηκε να έχουν καλύτερες διαπροσωπικές ικανότητες (Bar-On, 1997) και καλύτερη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη (Schutte et al., 1998), ενώ οι έχουν άνδρες καλύτερες ενδοπροσωπικές ικανότητες. Εφόσον η συναισθηµατική θεωρείται από πολλούς ένα άλλο είδος νοηµοσύνης, εύλογο ήταν να διερευνηθεί η σχέση της µε τη γνωστική νοηµοσύνη και τις επιµέρους γνωστικές ικανότητες. Αν και έγιναν αρκετές έρευνες, τα σχετικά ευρήµατα δεν κατάφεραν να αναδείξουν µια συστηµατική σχέση µεταξύ τους. Σε ορισµένες έρευνες διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν µέτριες συσχετίσεις της συναισθηµατικής µε τη γνωστική νοηµοσύνη (Derksen, Kramer, & Katzko, Lam & Kirby, 2002) και σε άλλες χαµηλές (Davis, et al., Van der Zee, Thijs, & Schakel, 2002). Τέλος, σε κάποιες έρευνες βρέθηκαν µη σηµαντικές συσχετίσεις (Ciarrochi et al., 2000). Ως προς τις επιµέρους γνωστικές ικανότητες, οι Mayer et al. (2000) βρήκαν ότι η συναισθηµατική νοηµοσύνη έχει µέτριες συσχετίσεις µε τη λεκτική ικανότητα (r=0,36 και r=0,45, p<0,01), όχι όµως και µε µη λεκτικές µετρήσεις της νοηµοσύνης (π.χ., µε τα Raven Progressive Matrices). Κατά παρόµοιο τρόπο, η σχέση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε την ακαδηµαϊκή επίδοση βρέθηκε να κυµαίνεται από αρκετά σηµαντική έως και µη 4

6 σηµαντική. Για παράδειγµα, διαπιστώθηκε ότι η συναισθηµατική νοηµοσύνη, όπως αξιολογήθηκε µε ερωτηµατολόγια αυτοαναφορών, µπορεί να προβλέπει τους τελικούς βαθµούς των πρωτοετών φοιτητών (r=0,32, p<0,05, Schutte et al., 1998). Άλλη έρευνα έδειξε το ίδιο σε φοιτητές άλλων ετών, αλλά σε σηµαντικά µικρότερο βαθµό (Van der Zee et al., 2002). Τέλος, ορισµένες έρευνες έδειξαν ότι δεν υφίσταται µια τέτοια σχέση (Newsome, Day, & Catano, 2000). Στόχοι της παρούσας έρευνας Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο να αντιπαραβάλει και να µελετήσει τα αποτελέσµατα δύο µεθόδων µέτρησης της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, µε ένα ερωτηµατολόγιο αυτοαναφορών (που αντανακλά την αντιληπτή) και µε την αντικειµενική µέτρηση της επίδοσης (που εκφράζει την πραγµατική συναισθηµατική νοηµοσύνη). Επιπλέον, στόχος της έρευνας είναι η διερεύνηση των δύο παραπάνω εκφάνσεων της συναισθηµατικής νοηµοσύνης σε σχέση µε την ηλικία, το φύλο, τη σχολική επίδοση και την αναλογική ικανότητα στη διάρκεια της εφηβικής ηλικίας. Μέθοδος Συµµετέχοντες Στην έρευνα πήραν µέρος 248 έφηβοι ηλικίας 12 ως 16 ετών που φοιτούσαν στο Πειραµατικό Σχολείο του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας στη Θεσσαλονίκη και, συγκεκριµένα, στις τάξεις: Α Γυµνασίου (n=52, Μ.Ο.=12,18 έτη), Β Γυµνασίου (n=52, Μ.Ο.=13,28 έτη), Γ Γυµνασίου (n=50, Μ.Ο.=14,24 έτη), Α Λυκείου (n=50, Μ.Ο.=15,18 έτη) και Β Λυκείου (n=44, Μ.Ο.=16,3 έτη). Σε κάθε τάξη τα δύο φύλα είχαν ίδιο ποσοστό συµµετοχής. Μέτρηση της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης Η µέτρηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης έγινε µε ένα ερωτηµατολόγιο αυτοαναφορών που σχεδιάστηκε σύµφωνα µε το πρότυπο των Schutte et al. (1998). Στο ερωτηµατολόγιο αυτό, οι έφηβοι καλούνταν να εκτιµήσουν την ικανότητά τους να κατανοούν, να διαχειρίζονται και να σκέφτονται µε βάση τα συναισθήµατα, τόσο τα δικά τους όσο και των άλλων, δηλώνοντας το βαθµό στον οποίο ισχύει για αυτούς η κάθε 5

7 πρόταση, µε βάση µια κλίµακα 5 σηµείων (όπου 1=δεν ισχύει καθόλου και 5=ισχύει πολύ). Η παραγοντική ανάλυση του ερωτηµατολογίου (βλ. Πλατσίδου, υπό δηµοσίευση) έδειξε ότι µπορεί να περιγραφεί από τέσσερις παράγοντες, οι οποίοι αντιστοιχούν σε ορισµένες από τις ικανότητες της συναισθηµατικής νοηµοσύνης που περιέγραψαν οι Mayer et al. (1999): (α) αναγνώριση των συναισθηµάτων του εαυτού και των άλλων (π.χ., Αντιλαµβάνοµαι εύκολα τα συναισθήµατα και τις διαθέσεις των άλλων ανθρώπων), (β) ικανότητες και χαρακτηριστικά που διευκολύνουν την επικοινωνία (π.χ., Ακούω προσεκτικά κάποιον, χωρίς να βγάζω συµπεράσµατα βιαστικά), (γ) διαχείριση των συναισθηµάτων (π.χ., Όταν θυµώσω ή αναστατωθώ, µπορώ να ηρεµήσω γρήγορα) και (δ) ενσωµάτωση των συναισθηµάτων στον τρόπο σκέψης (π.χ., Μπορώ να εντοπίζω αρνητικά αισθήµατα µέσα µου, χωρίς αυτά να µε καταβάλουν). Η µέτρηση της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων Η κατανόηση των συναισθηµάτων του εαυτού και των άλλων αποτελεί µια από τις διαστάσεις που συνθέτουν το µοντέλο συναισθηµατικής νοηµοσύνης των Mayer et al. (1999). Για τη µέτρησή της επινοήθηκαν τέσσερις ιστορίες που η καθεµιά παρουσίαζε ένα ηθικό δίληµµα µε το οποίο ερχόταν αντιµέτωπος ο ήρωας ή η ηρωίδα της ιστορίας (π.χ., «Στη (φανταστική) χώρα Γκόντα, ο νόµος δεν επιτρέπει στους αλλοδαπούς να φοιτούν στα δηµόσια σχολεία. Ο ιευθυντής ενός δηµοτικού σχολείου αποφάσισε να εγγράψει έναν αλλοδαπό µαθητή ως ντόπιο, προκειµένου να του δώσει την ευκαιρία να µάθει γράµµατα. Ορισµένοι γονείς, όµως, το ανέφεραν στον προϊστάµενο κι αυτός επέπληξε το ιευθυντή για τη στάση του και του επέβαλε χρηµατικό πρόστιµο») (για την επεξεργασία των ηθικών διληµµάτων, βλ. Πλατσίδου, υπό δηµοσίευση). Οι έφηβοι καλούνταν να απαντήσουν σε µια ερώτηση που τους ζητούσε να προσδιορίσουν τα συναισθήµατα που ένιωθε ο ήρωας, διαλέγοντας µια από τις έξι προτεινόµενες, διαβαθµισµένες επιλογές (ο ιευθυντής: «Αισθανόταν ικανοποίηση ότι έπραξε το σωστό, παρά το ότι υπήρχε κόστος»:6, «Ένιωθε ιδιαίτερη συµπόνια για τους αλλοδαπούς φοιτητές»:5, «Ήταν θυµωµένος µε τους γονείς που αντέδρασαν µε αυτόν τον τρόπο»:4, «Είχε άγχος µήπως αποκαλυφθεί η ενέργειά του»:3, «Ένιωθε τύψεις που αναγκάστηκε να πει ψέµατα, παραβιάζοντας το νόµο»:2, «εν τον ένοιαζε και πολύ το να παρακάµψει το νόµο»:1). Η απάντηση των εφήβων σε κάθε ιστορία πιστώνονταν µε ένα 6

8 βαθµό από το 1 ως το 6, σύµφωνα µε τον παραπάνω τρόπο. H ιεράρχηση των εναλλακτικών απαντήσεων σε όλες τις ιστορίες καθορίστηκε σύµφωνα µε το κριτήριο των ειδικών και το κριτήριο της συναίνεσης (Mayer et al., 1999). Μεταξύ των δύο κριτηρίων διαπιστώθηκε συµφωνία σε ποσοστό 86%. Ως η τελική τιµή για τη µέτρηση της ικανότητας των εφήβων να κατανοούν τα συναισθήµατα των άλλων χρησιµοποιήθηκε ο µέσος όρος των απαντήσεών τους στις τέσσερις ιστορίες. Mέτρηση της σχολικής επίδοσης και της αναλογικής ικανότητας Για τη µέτρηση της σχολικής επίδοσης χρησιµοποιήθηκε ο βαθµός ενδεικτικού της προηγούµενης τάξης. Για τα παιδιά της Α Γυµνασίου, όµως, που είχαν άλλο σύστηµα αξιολόγησης στην Στ ηµοτικού, δεν υπάρχει αυτή η µέτρηση. Συνεπώς, στις σχετικές αναλύσεις ο αριθµός των συµµετεχόντων ήταν 196. Η µέτρηση της αναλογικής ικανότητας έγινε µε τέσσερα προβλήµατα από το τεστ των Λεκτικών Αναλογιών (Demetriou, Efklides, & Platsidou, 1993). Στο καθένα, οι έφηβοι έπρεπε να συµπληρώσουν τη λέξη που λείπει, στοχεύοντας στη διατήρηση της λεκτικής αναλογίας (π.χ., κρεβάτι : ύπνος τραπέζι : (α) στρώµα, (β) φαγητό, (γ) τραπεζοµάντιλο, (δ) βιβλίο). ύο από τα προβλήµατα αφορούσαν σε συγκεκριµένες έννοιες και δύο σε αφηρηµένες. Οι έφηβοι πιστώνονταν µε 1 µονάδα για κάθε σωστή απάντηση. Το άθροισµα των βαθµών τους χρησιµοποιήθηκε ως η µέτρηση της αναλογικής τους ικανότητας. Αποτελέσµατα Η αξιολόγηση της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης Για τη µέτρηση της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης υπολογίστηκαν οι µέσοι όροι των προτάσεων του ερωτηµατολογίου που, σύµφωνα µε την παραγοντική δοµή του, συµµετέχουν στο σχηµατισµό των τεσσάρων παραγόντων. Οι παράγοντες αυτοί αντιστοιχούν στην αναγνώριση των συναισθηµάτων του εαυτού και των άλλων, την ικανότητα επικοινωνίας, τη διαχείριση των συναισθηµάτων και την ενσωµάτωση των συναισθηµάτων στον τρόπο σκέψης (Πλατσίδου, υπό δηµοσίευση). Επίσης, υπολογίστηκε το άθροισµα των απαντήσεων σε όλες τις προτάσεις του 7

9 ερωτηµατολογίου, το οποίο αντανακλά τη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη, όπως την αντιλαµβάνονται οι ίδιοι οι έφηβοι για τον εαυτό τους (βλ. Schutte et al., 1998). Υπενθυµίζεται ότι οι έφηβοι απάντησαν χρησιµοποιώντας µια κλίµακα 5 σηµείων, όπου το 1 δήλωνε ότι δε συµφωνούσαν καθόλου ενώ το 5 ότι συµφωνούσαν απόλυτα µε την πρόταση. Γενικά, διαπιστώθηκε ότι οι έφηβοι θεωρούν ότι διαθέτουν σε µέτριο ως αρκετά µεγάλο βαθµό τις συναισθηµατικές ικανότητες που εξετάστηκαν (βλ. Πίνακα 1). Συγκεκριµένα, θεωρούν ότι έχουν σε αρκετά µεγάλο βαθµό (Μ.Ο.=3,51) την ικανότητα αναγνώρισης συναισθηµάτων, περισσότερο µάλιστα από ό,τι τις άλλες ικανότητες. Σε µέτριο βαθµό αναφέρουν ότι διαθέτουν την ικανότητα επικοινωνίας (Μ.Ο.=3,34), τη διαχείριση συναισθηµάτων (Μ.Ο.=3,19) και την ενσωµάτωση των συναισθηµάτων στον τρόπο σκέψης (Μ.Ο.=3,17), καθώς επίσης και τη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη Μ.Ο.=3,30). Οι Mayer et al. (1999) βρήκαν µέτριες ως υψηλές συσχετίσεις µεταξύ των επιµέρους συναισθηµατικών ικανοτήτων (από r=0,29 ως r=0,65). Στην παρούσα έρευνα διαπιστώθηκε ότι οι συσχετίσεις ήταν µέτριες ως χαµηλές (r=0,32 ως r=0,13) και, σε ορισµένες περιπτώσεις, µη σηµαντικές (βλ. Πίνακα 3). Ωστόσο, οι συσχετίσεις των επιµέρους συναισθηµατικών διαστάσεων µε τη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη ήταν αρκετά υψηλές (r>0,60). Από τις τέσσερις επιµέρους διαστάσεις, η αναγνώριση συναισθηµάτων είχε τις υψηλότερες συσχετίσεις µε τις περισσότερες από τις άλλες. ιαφαίνεται, δηλαδή, ότι η αναγνώριση συναισθηµάτων, που είναι θεµελιώδης στο µοντέλο των Mayer et al. (1999), συµµετέχει καθοριστικά στη διαµόρφωση των άλλων, ιεραρχικά ανώτερων συναισθηµατικών διαστάσεων που ερµηνεύουν τη συναισθηµατική νοηµοσύνη. Ο Πίνακας 1 περίπου εδώ Για να εξετάσουµε τη µεταβολή των επιµέρους συναισθηµατικών ικανοτήτων και της γενικής συναισθηµατικής νοηµοσύνης σε σχέση µε την ηλικία και το φύλο των εφήβων, εφαρµόσαµε µια σειρά από αναλύσεις διακύµανσης. Η επίδραση της ηλικίας βρέθηκε ότι είναι στατιστικά σηµαντική µόνο στην ικανότητα επικοινωνίας (F(243,4)=3,035 p<0,05). Όπως διαπιστώθηκε (βλ. Πίνακα 1), η ικανότητα αυτή αυξάνει από την Α Γυµνασίου µέχρι και την Α Λυκείου, αλλά στη Β Λυκείου παρουσιάζει µια 8

10 δραµατική οπισθοχώρηση. Η εφηβική προσωπικότητα βρίσκεται τότε σε ένα κρίσιµο σηµείο ανάπτυξης, όπου αφενός η πίεση για υψηλή σχολική επίδοση είναι µεγάλη και, αφετέρου, αυξάνει σηµαντικά η απαίτηση για περισσότερη αυτονοµία από την οικογένεια. Ως αποτέλεσµα, οι έφηβοι αισθάνονται πιο ευάλωτοι στην κριτική και εµφανίζονται λιγότερο ήπιοι και πράοι στην επικοινωνία µε τους άλλους. Επίσης, αξίζει να σηµειωθεί ότι ούτε η γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη βρέθηκε να µεταβάλλεται σηµαντικά µε το πέρασµα της ηλικίας στα χρόνια της εφηβείας. Η επίδραση του φύλου βρέθηκε σηµαντική στην αναγνώριση συναισθηµάτων (F(246,1)=6,773, p<0,01), την ικανότητα επικοινωνίας (F(246,1)=12,622, p<0,001) και τη διαχείριση συναισθηµάτων (F(246,1)=12,468, p<0,001), αλλά όχι στην ενσωµάτωση των συναισθηµάτων στη σκέψη, ούτε στη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη. Συγκεκριµένα, όπως απεικονίζει το Σχήµα 1, τα κορίτσια αναφέρουν υψηλότερες εκτιµήσεις για τον εαυτό τους στην αναγνώριση συναισθηµάτων και την ικανότητα επικοινωνίας από ό,τι τα αγόρια. Από την άλλη, τα αγόρια αναφέρουν υψηλότερες αυτόεκτιµήσεις στη διαχείριση των συναισθηµάτων τους από ό,τι τα κορίτσια. Σε παρόµοια αποτελέσµατα για τις διαφορές φύλου σε επιµέρους συναισθηµατικές ικανότητες κατέληξαν και άλλες έρευνες (Bar-On, 2000). Επιπλέον, ορισµένες έρευνες έδειξαν ότι οι γυναίκες έχουν καλύτερη γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη από τους άνδρες (Schutte et al., 1998), πράγµα που δε διαπιστώθηκε εδώ. Το Σχήµα 1 περίπου εδώ Η αξιολόγηση της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων Η µέτρηση της αντικειµενικής ικανότητας των εφήβων να κατανοούν τα συναισθήµατα των άλλων έγινε µε βάση τη συνολική βαθµολογία τους στις τέσσερις ιστορίες µε τις οποίες εξετάστηκαν. Υπενθυµίζεται ότι το εύρος της βαθµολογίας εδώ ήταν από 1 ως 6. Όπως δείχνει ο µέσος όρος (Μ.Ο.=4,58) στον Πίνακα 1, η ικανότητα των εφήβων να κατανοούν τη συναισθηµατική κατάσταση των άλλων ήταν αρκετά υψηλή. Αξίζει, ωστόσο, να σηµειωθεί ότι δε βρέθηκαν σηµαντικές συσχετίσεις της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση των συναισθηµάτων µε τις µετρήσεις της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης που έγιναν µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών. Σύµφωνα µε τα ευρήµατα από έρευνες που έγιναν σε ενήλικες, αναµενόταν να υπάρχουν 9

11 κάποιες έστω χαµηλές συσχετίσεις (Mayer et al., 2000). Όµως, στην εφηβική ηλικία, οι διαστάσεις αυτές φαίνονται να είναι ανεξάρτητες µεταξύ τους. Για να εξετάσουµε τη µεταβολή της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων σε σχέση µε την ηλικία και το φύλο των εφήβων, εφαρµόστηκε µια σειρά από αναλύσεις διακύµανσης. ιαπιστώθηκε ότι η ικανότητα αυτή αυξάνει στατιστικώς σηµαντικά µε το πέρασµα της ηλικίας (F(243,4)=4,781, p<0,001) σχεδόν σε κάθε χρονιά, όπως έδειξε το κριτήριο Scheffe. Αυτό δείχνει ότι το εξελικτικό πρότυπο της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων είναι διαφορετικό από εκείνο της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Το εύρηµα αυτό, αφενός, υποστηρίζει το συµπέρασµα των Mayer et al. (1999), ότι ο ρυθµός ανάπτυξης της συναισθηµατικής νοηµοσύνης κορυφώνεται κατά τα πρώτα χρόνια της νεότητας. Αφετέρου, ενισχύει τα επιχειρήµατα που υποστηρίζουν ότι η αντικειµενική συναισθηµατική νοηµοσύνη είναι ένας τύπος νοηµοσύνης ανάλογος µε τη γνωστική κι αυτό φαίνεται και από το παρόµοιο πρότυπο της ηλικιακής τους ανάπτυξης (Mayer et al., 2001). Η επίδραση του φύλου δεν ήταν σηµαντική, αν και διαπιστώθηκε ότι τα κορίτσια σηµείωσαν λίγο καλύτερη επίδοση από τα αγόρια. Υπενθυµίζεται ότι, σε σχετική έρευνα, βρέθηκε ότι η οµάδα των εφήβων µε υψηλή συναισθηµατική νοηµοσύνη περιλάµβανε περισσότερα κορίτσια (Πλατσίδου, υπό δηµοσίευση). Ωστόσο, στο µεγαλύτερο µέρος των ερευνών, δεν προέκυψαν σηµαντικές διαφορές σε σχέση µε το φύλο, παρά σε ορισµένες µόνο συναισθηµατικές ικανότητες (Mayer et al., Petrides & Furnham, 2000). Το συµπέρασµα στο οποίο οδηγεί η ως τώρα ανάλυση είναι ότι οι δύο εκφάνσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, η αντιληπτή (που αξιολογήθηκε µέσω των αυτοαναφορών) και η αντικειµενική (µε τη µέτρηση της ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων), δε σχετίζονται σηµαντικά µεταξύ τους και έχουν διαφορετικά πρότυπα σχέσεων µε ατοµικούς παράγοντες όπως η ηλικία και το φύλο. Με άλλα λόγια, οι δύο µέθοδοι µέτρησης φαίνεται ότι αντανακλούν διαφορετικές πλευρές της συναισθηµατικής νοηµοσύνης (Zeidner et al., 2003) που είναι συµπληρωµατικές µεταξύ τους (Ciarrochi et al., 2000). Αυτό έχει επισηµανθεί και σε άλλες έρευνες, όπου όµως διαπιστώθηκε µια µικρή αλλά σηµαντική συσχέτιση. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισηµάνουµε ότι οι έρευνες 10

12 εκείνες αναφέρονται σε ενήλικο πληθυσµό, κυρίως φοιτητές, οι οποίοι έχουν διαµορφώσει πλέον τόσο την αντικειµενική συναισθηµατική νοηµοσύνη τους όσο και την ικανότητα για αυτό-εκτίµηση των συναισθηµατικών τους διαστάσεων και χαρακτηριστικών. Στη συνέχεια, για να κατανοήσουµε περισσότερο το λειτουργικό ρόλο της αντιληπτής συναισθηµατικής νοηµοσύνης των εφήβων και της αντικειµενικής τους ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων, θα εξετάσουµε τις σχέσεις τους µε τη σχολική επίδοση και την αναλογική ικανότητα. Σχέσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε τη σχολική επίδοση και την αναλογική ικανότητα Οι συσχετίσεις ανάµεσα στις δύο µεθόδους µέτρησης της συναισθηµατικής νοηµοσύνης και τις άλλες µεταβλητές που εξετάστηκαν στην έρευνα, δηλαδή, τη σχολική επίδοση και την αναλογική ικανότητα, παρουσιάζονται στον Πίνακα 2. Αξιοσηµείωτο είναι ότι µόνο οι µετρήσεις που έγιναν µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών έχουν ορισµένες σηµαντικές (αν και χαµηλές) συσχετίσεις µε τη σχολική επίδοση, ενώ µε την αναλογική ικανότητα δε βρέθηκαν σηµαντικές συσχετίσεις. Συγκεκριµένα, η γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη παρουσιάζει χαµηλή συσχέτιση µε τη σχολική επίδοση (r=0,20, p<0,05) αλλά όχι και µε την αναλογική ικανότητα (r=-0,06, p=0,342). Από τις επιµέρους συναισθηµατικές διαστάσεις, σηµαντική βρέθηκε µόνο η συσχέτιση της ικανότητας διαχείρισης συναισθηµάτων µε τη σχολική επίδοση (r=0,18, p<0,05). Ο Πίνακας 2 περίπου εδώ Σε παρόµοια συµπεράσµατα κατέληξαν και άλλες έρευνες που εξέταζαν τη συναισθηµατική νοηµοσύνη µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών, τόσο σε σχέση µε τη σχολική επίδοση όσο και µε ειδικές γνωστικές ικανότητες, όπως η λεκτική ικανότητα (Shutte et al., 1998). Μάλιστα, οι Van der Zee et al. (2002) διαπίστωσαν αρνητική σχέση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε τη λεκτική ικανότητα που µετρήθηκε µε ένα τεστ λεξιλογίου. Το γεγονός αυτό, από τη µια, ενισχύει την άποψη ότι η συναισθηµατική είναι ένα διαφορετικό είδος νοηµοσύνης από τη γνωστική. Από την άλλη, όµως, θα περίµενε κανείς να υπάρχει µια έστω χαµηλή συσχέτιση µε την αναλογική ικανότητα, όπως, 11

13 εξάλλου, διαπιστώθηκε µε την αντικειµενική συναισθηµατική νοηµοσύνη (Mayer et al., 1999). Για να κατανοήσουµε καλύτερα τη σχέση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε τη σχολική επίδοση, διερευνήσαµε το βαθµό στον οποίο µπορεί να προβλέψουν τη σχολική επίδοση των εφήβων οι µεταβλητές που εξετάστηκαν στην έρευνα: η αντιληπτή γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη και οι επιµέρους διαστάσεις της, η αντικειµενική εκτίµηση της ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων και η αναλογική ικανότητα. Για το σκοπό αυτό εφαρµόστηκε µια ανάλυση πολλαπλής παλινδρόµησης κατά βήµατα, όπου εξαρτηµένη µεταβλητή ήταν η σχολική επίδοση και ανεξάρτητες µεταβλητές ήταν οι παραπάνω διαστάσεις. Οι µεταβλητές που αναδείχθηκαν ως στατιστικά σηµαντικές για την πρόβλεψη του σχολικού βαθµού ήταν, κατά σειρά, η αναλογική ικανότητα (R=0,262, R 2 =0,069, Beta=0,275, t=4,01, p<0,001) και η αντιληπτή γενική συναισθηµατική νοηµοσύνη (R=0,333, R 2 =0,111, Beta=0,205, t=2,99, p<0,01). Ειδικότερα, η αναλογική ικανότητα εξηγούσε το 7% της διακύµανσης και η αντιληπτή συναισθηµατική νοηµοσύνη το 4,2%. Η συνεισφορά της αντικειµενικής ικανότητας για κατανόηση συναισθηµάτων δεν ήταν στατιστικώς σηµαντική. Παρόµοια αποτελέσµατα διαπιστώθηκαν και σε προηγούµενες έρευνες (Derksen et al., Van der Zee et al., 2002). Μάλιστα, οι Lam & Kirby (2002) βρήκαν ότι η συναισθηµατική νοηµοσύνη µπορεί να ερµηνεύσει την επίδοση σε έργα γνωστικού τύπου επιπρόσθετα στο βαθµό στον οποίο την ερµηνεύει η γνωστική νοηµοσύνη. Αυτό δείχνει ότι η συναισθηµατική νοηµοσύνη αποτελεί έναν ανεξάρτητο παράγοντα πρόβλεψης της σχολικής (και γνωστικής) επίδοσης, µε µια µοναδική συµβολή στην ερµηνεία αυτής, που λειτουργεί συµπληρωµατικά µε άλλους παράγοντες όπως η γνωστική νοηµοσύνη και οι επιµέρους γνωστικές ικανότητες (Van der Zee et al., 2002). Τα αποτελέσµατα θα συζητηθούν στο σύνολό τους παρακάτω. Συζήτηση Στην έρευνα αυτή εξετάστηκαν δύο εκφάνσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, η αντιληπτή συναισθηµατική νοηµοσύνη και η αντικειµενική ικανότητα κατανόησης των συναισθηµάτων των άλλων. Η έρευνα εστίασε στην εφηβική ηλικία, µια περίοδο όπου οι έρευνες για τη συναισθηµατική νοηµοσύνη είναι σχετικά σπάνιες. 12

14 ιαπιστώθηκε ότι οι διαστάσεις αυτές είναι ανεξάρτητες µεταξύ τους και ακολουθούν διαφορετικά πρότυπα σχέσεων µε παραµέτρους όπως η ηλικία, το φύλο, η σχολική επίδοση και η αναλογική ικανότητα. Η σχέση της αντιληπτής µε την αντικειµενική συναισθηµατική νοηµοσύνη βρέθηκε χαµηλή σχεδόν σε κάθε έρευνα (Ciarrochi et al., Mayer et al. 2000). Ωστόσο, η ύπαρξη κάποιας σχέσης, επισηµαίνουν οι Petrides & Furnham (2000), υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι έχουν κάποια ενόραση για το επίπεδο της συναισθηµατικής τους νοηµοσύνης και ικανότητας. Μάλιστα, η σχέση αυτή βρέθηκε πιο ισχυρή στα άτοµα µε υψηλή από ό,τι σε εκείνα µε χαµηλή συναισθηµατική νοηµοσύνη. Όµως, αυτά αφορούν σε ενήλικο πληθυσµό. Σε µια από τις λίγες έρευνες που έγιναν σε παιδιά (Ματσόπουλος & Κορνηλάκη, 2003), δε βρέθηκαν σχέσεις ανάµεσα στην αντιληπτή συναισθηµατική νοηµοσύνη τους και την ικανότητα αναγνώρισης συναισθηµάτων (που εξετάστηκε µε φωτογραφίες και ιστορίες). Από τα παραπάνω συµπεραίνουµε ότι οι δύο εκφάνσεις της συναισθηµατικής νοηµοσύνης σχετίζονται µεταξύ τους, σε κάποιο βαθµό, στην ενήλικη ζωή, όχι όµως στην παιδική και την εφηβική περίοδο. Αυτό είναι πιθανό να οφείλεται στο διαφορετικό τρόπο µε τον οποίο κάνουν αναφορές και εκτιµήσεις για τον εαυτό τους τα παιδιά και οι έφηβοι σε σχέση µε τους ενήλικες. Από την αρχή της σχολικής ηλικίας, τα παιδιά αποκτούν την ικανότητα να κατανοούν τον εαυτό τους ως µέρος του κοινωνικού γίγνεσθαι. Η ικανότητα αυτή εξελίσσεται προοδευτικά και επηρεάζει την αυτορρύθµιση της συµπεριφοράς. Οι Zeidner et al. (2003) υποστηρίζουν ότι ο ρόλος της αυτόενηµερότητας στη συναισθηµατική αυτορρύθµιση γίνεται πιο ισχυρός µε το πέρασµα της ηλικίας. Παράλληλα, εξελίσσεται και η ικανότητα εκτίµησης των συναισθηµάτων του εαυτού. Έχει διαπιστωθεί, γενικά, ότι τα παιδιά στις πρώτες τάξεις του Γυµνασίου δίνουν πιο θετικές όσο και αδιαφοροποίητες εκτιµήσεις για τον εαυτό τους και την επίδοσή τους από ό,τι τα µεγαλύτερα παιδιά. Στην αρχή της νεότητας, οι αυτοεκτιµήσεις τους εµφανίζονται πιο αντικειµενικές σε σχέση µε τις πραγµατικές τους επιδόσεις. Φαίνεται δηλαδή ότι, στις µικρότερες ηλικίες, τα κριτήρια αξιολόγησης της συµπεριφοράς του εαυτού και των άλλων είναι υπό διαµόρφωση, καθώς τα παιδιά στερούνται της εξειδικευµένης γνώσης που απαιτείται για µια πιο ακριβή αξιολόγηση (Πλατσίδου & Μεταλλίδου, 2003). 13

15 Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουµε να επισηµάνουµε και τούτο: Ορισµένοι ερευνητές επισηµαίνουν ότι η µέθοδος των αυταναφορών, ως τρόπος εκτίµησης των εξελικτικών αλλαγών της συναισθηµατικής νοηµοσύνης, ενέχει αρκετά προβλήµατα και χρειάζεται προσοχή στη χρήση της, σε µη ενήλικο πληθυσµό (Mayer et al Van der Zee et al. (2002). Συµπερασµατικά, µετά από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, καθίσταται φανερή η ανάγκη για περισσότερη διερεύνηση προς την κατεύθυνση του αναπτυξιακού προτύπου που ακολουθούν η αντιληπτή και η αντικειµενική συναισθηµατική νοηµοσύνη, σε σχέση µε τις ποικίλες γνωστικές ικανότητες κατά την εφηβική ηλικία, προκειµένου να ερµηνευτεί πληρέστερα το πρότυπο της συµµεταβολής τους µε το πέρασµα της ηλικίας. 14

16 Βιβλιογραφία Arsenio, W. F. (2003). Emotional intelligence and the intelligence of emotions: A developmental perspective on mixed EI models. Human Development, 46, Bar-On, R. (2000). Emotional and social intelligence: Insights from the Emotional Quotient Inventory. In R. Bar-On, & J. D. A. Parker (Eds.), The Handbook of Emotional Intelligence (pp ). San Francisco: John Willey & Sons, Inc. Bedwell, S. (2003). Emotional Judgment Inventory (EJI): Administration and technical manual. Institute for Personality and Ability Testing, Inc. Champaign, IL. Boyatzis, R. Ε., Goleman, D., & Rhee, K. S. (2000). Clustering competence in emotional intellignce. In R. Bar-On, & J. D. A. Parker (Eds.), The Handbook of Emotional Intelligence (pp ). San Francisco: John Willey & Sons, Inc. Caruso, D. R. & Wlfe, C. J. (2001). Emotional intelligence in the workplace. In Ciarrochi, J. Forgas, J. P. & Mayer, J. D. (Eds.), Emotional Intelligence in Everyday life (pp ). New York: Psychology Press.Ciarrochi, J. V., Chan, A. Y. C., & Caputi, P. (2000). A critical evaluation of the emotional intelligence construct. Personality and Individual Difference, 28, Davies, M., Stankov, L., & Roberts, R. D. (1998). Emotional Intelligence: In search of an elusive construct. Journal of Personality and Social Psychology, 75, Demetriou, A., Efklides, A., & Platsidou, M. (1993). The architecture and dynamics of developing mind: Experiential structuralism as a frame for unifying cognitive developmental theories. Monographs of the Society for Research in Child Development, Serial No. 234, Vol. 58. Derksen, J., Kramer, I., & Katzko, M. (2002). Doeas a self-report measure for emotional intelligence assess something different that general intelligence? Personality and Individual Differences, 32, Goleman (1998). Η Συναισθηµατική Νοηµοσύνη στο Χώρο της Εργασίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Lam, L. T. & Kirby, S. L. (2002). Is emotional intelligence an advantage? An exploration of the impact of emotional and general intelligence on individual performance. Journal of Social Psychology, 142 (1),

17 Ματσόπουλος, Α. & Κορνηλάκη, Α. (2003). Σχέσεις µεταξύ συναισθηµατικής νοηµοσύνης και κατανόησης απλών και σύνθετων συναισθηµάτων σε Ελληνόπουλα του ηµοτικού σχολείου. Στο Βιβλίο Περιλήψεων του 9 ο Συνεδρίου Ψυχολογικής Έρευνας (σ. 349). Ρόδος: Ατραπός. Mayer, J. D., Caruso, D. & Salovey, P. (1999). Emotional intelligence meets traditional standards for an intelligence. Intelligence, 27, Mayer, J. D., Caruso, D. R., & Salovey, P. (2000). Selecting a measure of emotional intelligence: the case for ability scales. In R. Bar-On, & J. D. A. Parker (Eds.), The Handbook of Emotional Intelligence (pp ). San Francisco: John Willey & Sons, Inc. Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R., & Sitarenios, G. (2001). Emotional intelligence as a standard intelligence. Emotion, 1, Newsome, S., Day, A. L., & Catano, V. M. (2000). Assessing the predictive validity of emotional intelligence. Personality and Individual Difference, 29, Petrides, K. V. & Furnham, A. (2000). Gender differences in measured and selfestimated trait emotional intelligence. Sex Roles, 42, Petrides, K. V. & Furnham, A. (2003). Trait emotional intelligence: Behavioral validation in two studies of emotion recognition and reactivity to mood instruction. European Journal of Personality, 17, Πλατσίδου Μ. & Μεταλλίδου, Π. (2003). Αξιολόγηση ηρωικής συµπεριφοράς και προτιµήσεις προτύπων ρόλου από άτοµα ηλικίας ετών. Ψυχολογία, 10 (4), Πλατσίδου, Μ. (2004). Συναισθηµατική νοηµοσύνη: Σύγχρονες προσεγγίσεις µιας παλιάς έννοιας. Επιστήµες της Αγωγής, 1, Πλατσίδου, Μ. (υπό δηµοσίευση). Χαρακτηριστικά των εφήβων µε υψηλή, µέση και χαµηλή συναισθηµατική νοηµοσύνη. Επιστηµονική Επετηρίδα της Ψυχολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδας, τόµος Γ. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (1998). Development and validation of emotional intelligence. Personality and Individual Difference, 25,

18 Van der Zee, K., Thijs, M. & Schakel, L. (2002). The relationship of emotional intelligence with academic intelligence and the Big Five. European Journal of Personality, 16, Zeidner, M., Matthews, G., & Roberts, R. D. (2001). Slow down, you move too fast: Emotional intelligence remains an elusive intelligence. Emotion, 1, Zeidner, M., Matthews, G., Roberts, R., & MacCann, C. (2003). Development of emotion intelligence: Towards a multi-level investment model. Human Development, 46,

19 Πίνακας 1 Οι µέσοι όροι (και οι τυπικές αποκλίσεις) των τεσσάρων συναισθηµατικών ικανοτήτων, και της γενικής αντιληπτής ΣΝ και της αντικειµενικής µέτρησης της κατανόησης συναισθηµάτων, σε σχέση µε την ηλικία και το φύλο των εφήβων Σχολική βαθµίδα Αναγνώρ. συναισθ. Ικανοτ. επικοιν. ιαχείρ. συναισθ. Ενσωµ. συναισθ. Γενική Αντικ. µετρ. αντιλ. ΣΝ καταν. συν. Α Γυµν. 3,55 3,37 3,24 3,15 3,33 4,40,63,74,71,92,51,79 Β Γυµν. 3,47 3,14 3,23 3,31 3,29 4,31,69,93,79,93,50,84 Γ Γυµν. 3,53 3,50 3,14 3,13 3,32 4,61,62,68,59,76,40,74 Α Λυκ. 3,50 3,53 3,24 3,19 3,36 4,74,51,65,74,74,38,88 Β Λυκ. 3,53 3,14 3,08 3,06 3,20 4,93,58,70,70,85,43,71 Σύνολο 3,51 3,34 3,19 3,17 3,30 4,59,61,76,71,84,45,82 Φύλο Αγόρια 3,43,61 3,17,81 3,34,70 3,21,85 3,29,45 4,54,87 Κορίτσια 3,59,59 3,51,68 3,03,69 3,14,84 3,32,45 4,63,78 18

20 Πίνακας 2 Οι συσχετίσεις µεταξύ των διαφόρων µετρήσεων της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε τη σχολική επίδοση και την αναλογική ικανότητα. Αναγνώριση συναισθ. Ικανότητ. επικοινωνίας ιαχείριση συναισθ. Ενσωµάτ. συναισθηµ. Γενική αντιλ. ΣΝ Αντικ. µέτρ. καταν. συν. Σχολική επίδοση Αναλογική ικανότητα Αναγνώρ. συναισθ. - Ικανότητ. επικοιν.,257* - ιαχείρ. συναισθ.,320*,104 - Ενσωµατ. συναισθ.,053,131*,176* - Γενική αντιληπτή ΣΝ,598*,614*,630*,613* - Αντικ.µετρ. ικαν. καταν. συναισθ.,092,023,015,033,062 -,085,132,183*,085,204*,038 -,018 -,022 -,013 -,085 -,061,021 Σηµείωση: Οι συσχετίσεις που σηµειώνονται µε * είναι στατιστικά σηµαντικές σε επίπεδο p < 0,05 19

21 Σχήµα 1 Οι αυτο-εκτιµήσεις των εφήβων στις 4 συναισθηµατικές διαστάσεις, σε συνάρτηση µε το φύλο 3,7 3,6 3,5 3,4 3,3 3,2 αναγνώριση συναισθ. 3,1 ικαν.επικοινωνίας 3,0 διαχείριση συναισθ. 2,9 αγόρια κορίτσια ενσωµάτωση συναισθ. Φύλο 20

22 On the quest of adolescents emotional intelligence with the self report and the performance measures Maria Platsidou University of Macedonia Abstract Emotional intelligence (EI) is most commonly measured using the self report and the ability or performance methods. It is assumed that the former reflects the perceived and the latter the actual EI of the individual. The two measures are conceived as complementary rather than contradictory definitions of this construct. This study aimed to compare the two EI measures and examine their relationship in adolescence. Secondly, it aimed at investigating how perceived and actual EI is related to grade, gender, school performance and verbal ability, within this age span. 248 adolescents (aged 12 to 16) were tested with a self-report measure of EI and a measure of the ability to understand other people s emotions. No significant relations were found between them. Few significant grade and gender differences were found in the former but not in the latter EI measure. Interestingly, the perceived (but not the actual) EI was found to be a significant predictor of adolescents school performance, along with the verbal ability. Correspondence: Maria Platsidou, Department of Educational & Social Policy, University of Macedonia, Thessaloniki, Greece. Tel

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΤΟΥΣ. Μαρία Πλατσίδου. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΤΟΥΣ. Μαρία Πλατσίδου. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 1 Πλατσίδου, Μ. (2005). Ατομικές διαφορές εφήβων σε σχέση με την αντιλαμβανόμενη συναισθηματική νοημοσύνη τους. Επιστημονική Επετηρίδα της Ψυχολογικής Εταιρίας Βορείου Ελλάδας, 3, 249-270. ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών. Κουτσελίνη Μαίρη

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών. Κουτσελίνη Μαίρη Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών Νεοφύτου Λεύκιος Πανεπιστήμιο Κύπρου Κουτσελίνη Μαίρη Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυριακίδης Λεωνίδας Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού

Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού Πλατσίδου, Μ. (2006). Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού. Στο Ε. Συγκολλίτου (Επιµ. Έκδ.), Η έννοια του εαυτού και λειτουργικότητα στο σχολείο (σ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

«Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης των φοιτητών μέσα από την παρακολούθηση σχετικών μαθημάτων: Αλήθεια ή Μύθος;» Ιωάννα-Έρση Περβολαράκη

«Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης των φοιτητών μέσα από την παρακολούθηση σχετικών μαθημάτων: Αλήθεια ή Μύθος;» Ιωάννα-Έρση Περβολαράκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κυριλλίδου Αθηνά, Χυχολόγος Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και υγγενών Διαταραχών «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, είναι πολύ εύκολο. Όμως να θυμώσει με το κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Επιμέλεια : Αγαγιώτου Σμαρώ Επιβλέποντες καθηγητές : Μ. Πλατσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής.

Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής. ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής. Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)»

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)» Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διεθνής Διοικητική των Επιχειρήσεων «Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΜ: 227117 Συναισθηματική Νοημοσύνη και Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΕΥΔΟΞΙΑ. Ψυχολόγος, MSc Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΕΥΔΟΞΙΑ. Ψυχολόγος, MSc Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Τσιρογιαννίδου, Ε. & Πλατσίδου, Μ. (2011). Σχολές γονέων: ένα παράδειγμα βελτίωσης της συναισθηματικής νοημοσύνης. Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία, 4, 105-125. ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικά. Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Παιδαγωγικά. Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Παιδαγωγικά Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Περιεχόμενα ενότητας Ψυχολογική κατάσταση Μαθησιακές Δυσκολίες, Αποκλίνουσες Συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 1 ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Η εξελικτική πορεία της νοημοσύνης. Από το IQ στο EQ και στο SQ. Από τον Δαρβίνο στο ανερχόμενο πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΑΝΕΠIΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ» ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. Η δομή της συναισθηματικής ευφυΐας και οι σχέσεις της με τη γνωστική ικανότητα και την προσωπικότητα

«ΠΑΝΕΠIΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ» ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. Η δομή της συναισθηματικής ευφυΐας και οι σχέσεις της με τη γνωστική ικανότητα και την προσωπικότητα «ΠΑΝΕΠIΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ» ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Η δομή της συναισθηματικής ευφυΐας και οι σχέσεις της με τη γνωστική ικανότητα και την προσωπικότητα «ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ» ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2009 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Η δομή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται: ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ «Οικογένεια και Αυτισμός» «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» «Μαθησιακές Δυσκολίες: Ανίχνευση, Σχεδιασμός, Παρέμβαση & Αποκατάσταση» «Μαθησιακές Δυσκολίες και Σχολικός Εκφοβισμός» «Εξερευνώντας

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv

Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv Περιεχόμενα ix Περιεχόμενα Περίληψη...vii Περιεχόμενα...ix Κατάλογος πινάκων...xv Πρόλογος...xxv 1o ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Ρόλοι στην οικογένεια και την εργασία...3 Α.1. Ισορροπία και σύγκρουση ρόλων σε εργασία-οικογένεια...3

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Βασίλης Παυλόπουλος, Ηλίας Γ. Μπεζεβέγκης, Κωνσταντίνα Λυκιτσάκου, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Παραγοντική ανάλυση διακύµανσης. Παραγοντική

Κεφάλαιο 15. Παραγοντική ανάλυση διακύµανσης. Παραγοντική Κεφάλαιο 15 Παραγοντική ανάλυση διακύµανσης 1 Παραγοντική ανάλυση διακύµανσης Παραµετρικό στατιστικό κριτήριο για τη µελέτη των επιδράσεων περισσότερων από µια ανεξάρτητων µεταβλητών στην εξαρτηµένη καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη

Εισαγωγή. 1. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη Εισαγωγή Η αξία της διαπροσωπικής σχέσης σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα είναι αδιαμφισβήτητη και αποτελεί ένα πολύ ουσιαστικό μέρος κάθε ανθρώπινης διαδικασίας (Καλαντζή-Αζίζι, 1990). Ιδιαιτέρως δε κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ή ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ

Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ή ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον

Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον Καφέτσιος, Κ. (2003). Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον. Ελληνική Ακαδηµία ιοίκησης Επιχειρήσεων, 2, 16-25 Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Διπλωματική Εργασία «Η Διαχείριση της Συναισθηματικής Νοημοσύνης στον Εργασιακό Χώρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Διάλεξη 8 Εφαρμογές της στατιστικής στην έρευνα - Ι. Υπεύθυνος Καθηγητής Χατζηγεωργιάδης Αντώνης

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Διάλεξη 8 Εφαρμογές της στατιστικής στην έρευνα - Ι. Υπεύθυνος Καθηγητής Χατζηγεωργιάδης Αντώνης ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Διάλεξη 8 Εφαρμογές της στατιστικής στην έρευνα - Ι Υπεύθυνος Καθηγητής Χατζηγεωργιάδης Αντώνης 1 Μέρη της Έρευνας Περιγραφική στατιστική Πολυδιάστατη στατιστική Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΕΙΡΗΝΗΣ ΠΛΥΤΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΕΙΡΗΝΗΣ ΠΛΥΤΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΕΙΡΗΝΗΣ ΠΛΥΤΑ Ο ρόλος της συναισθηματικής νοημοσύνης και των συμπεριφορών διαχείρισης χρόνου των εφήβων στις σχολικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14. Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης. Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης

Κεφάλαιο 14. Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης. Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 14 Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης 1 Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης Παραµετρικό στατιστικό κριτήριο για τη µελέτη της επίδρασης µιας ανεξάρτητης µεταβλητής στην εξαρτηµένη Λογική παρόµοια

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπαραγοντική Ανάλυση Διακύμανσης Ανεξάρτητων Δειγμάτων

Μονοπαραγοντική Ανάλυση Διακύμανσης Ανεξάρτητων Δειγμάτων Μονοπαραγοντική Ανάλυση Διακύμανσης Ανεξάρτητων Δειγμάτων 1 Μονοπαραγοντική Ανάλυση Διακύμανσης Παραμετρικό στατιστικό κριτήριο για τη μελέτη της επίδρασης μιας ανεξάρτητης μεταβλητής στην εξαρτημένη Λογική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο. Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο. Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Περίληψη Η παρούσα εργασία εξετάζει την εγκυρότητα και αξιοπιστία της ελληνικής έκδοσης ενός οργάνου μέτρησης της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Μεταλλίδου, Π., & Πλατσίδου, Μ. (2004). Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Στο: Ν. Μακρής & εσλή,. (Επιµ.Εκδ.), Η γνωστική ψυχολογία σήµερα: Γέφυρες για τη µελέτη της νόησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 1 Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση

Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση Διεθνής Έκθεση Αναφοράς Ανάλυσης Αναγκών για την Κύπρο Φεβρουάριος 2016 IO1 How to Get There? Η έκθεση αναφοράς αναπτύχθηκε από: This project has been funded with support

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Επιπολιτισμικό στρες Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Στρες Το στρες αφορά στις βιολογικές και ψυχολογικές αντιδράσεις του οργανισμού απέναντι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Συσχέτιση

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Συσχέτιση Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Συσχέτιση Οι επιδόσεις δέκα μαθητών σε τέσσερα μαθήματα Μαθητής Άλγεβρα Φυσική Νέα Ελληνικά Μουσική Α 65 63 35 61 Β 60 58 38 35 Γ 60 60 40 46

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥΣ Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής ομάδας 2 ώρες Υλοποίηση δράσεων από υπο-ομάδες για συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΕΝΗΣ ΔΗΜ. ΖΟΥΚΑ AM:

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΕΝΗΣ ΔΗΜ. ΖΟΥΚΑ AM: ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΜΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΕΝΗΣ ΔΗΜ. ΖΟΥΚΑ AM: 229101 Η Συναισθηματική Νοημοσύνη των Εκπαιδευτικών και ο Ρόλος της

Διαβάστε περισσότερα

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π.

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π. «STORI» Stages of Recovery Instrument Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π., 2012) Το ερωτηματολόγιο που ακολουθεί διερευνά το πώς αισθάνεστε για

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ 208, Διάλεξη 12 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών (ΨΥΧ-1202) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 6 Σχέσεις μεταξύ μεταβλητών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης 1 } Ορισµός: Απόδοση αξίας Απόδοση προσήµου σε κάτι που αξιολογείται Σύγκρισης δύο πραγµάτων } Αξιολόγηση Αποτίµηση στόχου (σύγκριση του στόχου µε το αποτέλεσµα) Σηµασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Εγκυρότητα και Αξιοπιστία Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Η έννοια της εγκυρότητας Η εγκυρότητα της έρευνας είναι το βασικό κριτήριο με βάση το οποίο θα ληφθεί η απόφαση για αξιοποίηση ή όχι των ευρημάτων. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Λ. Νεοφύτου & Μ. Κουτσελίνη ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Λεύκιος Νεοφύτου, Υποψήφιος ιδάκτορας Μαίρη Κουτσελίνη, Αν. Καθηγήτρια Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου -1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου Βασίλης Παυλόπουλος Ηλίας Μπεζεβέγκης Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα συζητηθούν: Ποια είναι τα ερευνητικά δεδοµένα που δείχνουν ότι η προαγωγή της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Έκφραση Απόψεων: Εμπειρική μελέτη σε εργαζόμενους σε οργανισμούς πληροφόρησης

Ελεύθερη Έκφραση Απόψεων: Εμπειρική μελέτη σε εργαζόμενους σε οργανισμούς πληροφόρησης Ελεύθερη Έκφραση Απόψεων: Εμπειρική μελέτη σε εργαζόμενους σε οργανισμούς πληροφόρησης Πτυχιακή Εργασία Λαγογιάννη Ευσταθία (Α.Μ. 11005) Επιβλέπουσα: Δρ Ευτυχία Βραϊμάκη Μάιος, 2017 Κίνητρο& Σκοπός Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης Παρά την πληθώρα ερευνών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς σε ποικίλους τομείς της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Ενότητα 1: Βασίλης Γιαλαμάς Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Παρουσιάζονται βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους

«Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους «Η ανάπτυξη είναι μια σειρά από διαδοχικές γεννήσεις» Μαρία Μοντεσσόρι, Δεκτικός Νους Αθήνα, 2017 Μοντεσσοριανή Σχολή Αθηνών ΜΑΡΙΑ ΓΟΥΔΕΛΗ Έλσα Χωριανοπούλου, δασκάλα και διευθύντρια Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Γενικές επιμορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα