για το πώς αξιολογούσε ο Hobbes την κατάσταση του ανθρώπου πριν την ίδρυση της πολιτικής κοινότητας, δηλαδή εκείνη την κατάσταση του πολέµου όλων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "για το πώς αξιολογούσε ο Hobbes την κατάσταση του ανθρώπου πριν την ίδρυση της πολιτικής κοινότητας, δηλαδή εκείνη την κατάσταση του πολέµου όλων"

Transcript

1 Η Γέννηση του Λεβιάθαν ή η Θέσµιση της Πολιτικής Κοινότητας στη Σκέψη του Thomas Hobbes Στην αρχική έκδοση του Λεβιάθαν, το 1651, το εξώφυλλο της αποτυπώνει παραστατικά µεγάλο µέρος του επιχειρήµατος του συγγραφέα του. Μια γιγάντια ανθρώπινη µορφή υψώνεται θεόρατη πάνω από την ύπαιθρο και τις πόλεις των ανθρώπων. Στο κεφάλι της έχει ένα στέµµα, στο ένα χέρι κρατά ένα ξίφος στο άλλο ένα σκήπτρο. Το σώµα της αποτελείται από µυριάδες µικρές ανθρώπινες µορφές. Ακριβώς από πάνω αναγράφεται µια φράση από το 41 ο κεφάλαιο του Ιώβ : «εν υπάρχει εξουσία πάνω στη γη που να συγκρίνεται µε την δική του». Αντληµένη από τη βίβλο, η φιγούρα του Λεβιάθαν µετατρέπεται σε πανίσχυρο σύµβολο της κρατικής οργάνωσης της πολιτικής κοινότητας στους νεότερους χρόνους. Η εικονογράφηση της θα προσφέρει όχι µόνο µια επιδραστική πολιτική µεταφορά, αλλά και ένα καλό αφετηριακό σηµείο για την αφήγηση της θέσµισης της πολιτικής κοινότητας σύµφωνα µε τη σκέψη του εισηγητή της. Πράγµατι, πολλά από τα βασικά συστατικά στοιχεία του θεωρητικού διαβήµατος του Hobbes µπορούν να βρεθούν κωδικοποιηµένα στους συµβολισµούς αυτής της αναπαράστασης. Η φυσική κατάσταση, το κοινωνικό συµβόλαιο, η ισχύς του ξίφους, το αδιαίρετο της κυριαρχίας, ο απολυταρχικός χαρακτήρας της πολιτικής εξουσίας, η σχέση µε τη θρησκεία, η σχέση κράτους - κοινωνίας. Πέρα από ένα επιτυχηµένο εξώφυλλο αποτελεί και ένα πολύτιµο οδηγό στη διαδροµή από την προπολιτική φυσική κατάσταση, µέσω του κοινωνικού συµβολαίου, στην κυριαρχία του θνητού θεού, του µεγάλου Λεβιάθαν. α) Φυσική Κατάσταση Η συζήτηση σχετικά µε την πολιτική κοινότητα ξεκινά µε αφετηρία της την φυσική κατάσταση του ανθρώπου, η οποία στηρίζεται σε µια συνεκτικά επεξεργασµένη φιλοσοφική ανθρωπολογία. Πέρα από ότι είναι ήδη πασίγνωστο 1

2 για το πώς αξιολογούσε ο Hobbes την κατάσταση του ανθρώπου πριν την ίδρυση της πολιτικής κοινότητας, δηλαδή εκείνη την κατάσταση του πολέµου όλων εναντίων όλων όπου «ο ανθρώπινος βίος είναι µοναχικός, ενδεής, βρωµερός, κτηνώδης και βραχύς» 1, η φυσική κατάσταση περιλαµβάνει όλα εκείνα τα στοιχεία που καθιστούν καινοτόµο το επιχείρηµα του Hobbes και θέτουν τους όρους για την σύναψη του κοινωνικού συµβολαίου και την περαιτέρω δηµιουργία του Λεβιάθαν. Αν υπάρχει µια συνθήκη, η οποία να προσδιορίζει την φυσική κατάσταση αυτή είναι η συνθήκη της ισότητας όλων µε όλους. Οι άνθρωποι από την φύση του είναι ίσοι καθότι οι επιµέρους διαφορές τους (σε σωµατικό ή πνευµατικό επίπεδο) αντιρροπούνται και αναχαιτίζονται αµοιβαία, φτάνοντας έτσι στη συνθήκη της γενικευµένης ισότητας. Όµως, είναι αυτή ακριβώς η ισότητα που θα πυροδοτήσει την ζοφερή κατάσταση που περιγράφει η γνωστή ρήση του Hobbes. Εφόσον είµαστε ίσοι, σε περίπτωση που το αντικείµενο της επιθυµίας µας είναι κοινό, τότε επέρχεται η εχθρότητα και η σύγκρουση. Καθώς προσπαθούµε να πραγµατώσουµε τις επιθυµίες µας και να εξασφαλίσουµε την αυτοσυντήρηση µας, οι υπόλοιποι άνθρωποι, καθότι φορείς ίσης ισχύος µε τη δική µας, µετατρέπονται σε εν δυνάµει εχθρούς µας. Όσο και να προσπαθήσουµε δεν θα µπορέσουµε ποτέ να απαλλαγούµε από την ανασφάλεια για τη ζωή και τα υπάρχοντα µας που απορρέει από το γεγονός της ισότητας µας µε όλους τους άλλους. Εν προκειµένω, ο Hobbes διακρίνει στη φύση του ανθρώπου τρεις πρωταρχικές αιτίες διαµάχης : τον ανταγωνισµό, την δυσπιστία και τη δόξα. Εφόσον αυτή είναι η ζοφερή κατάσταση στην οποία ρίχνει τον άνθρωπο η φύση του, τίθεται το ερώτηµα εάν είναι δυνατή η αποµάκρυνση του ανθρώπου από αυτή, εάν είναι εφικτό το ξεπέρασµα της. Η απάντηση του Hobbes είναι θετική, καθώς οργανώνει το πέρασµα στην πολιτική κοινότητα διαµέσου του κοινωνικού συµβολαίου. Η επίτευξη αυτού του ξεπεράσµατος γίνεται µέσα από 1 Τόµας Χοµπς, Λεβιάθαν ή Ύλη, Μορφή και Εξουσία µιας Εκκλησιαστικής και Λαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, µτφρ. Γρηγόρης Πασχαλίδης-Αιµίλιος Μεταξόπουλος, εισαγ. Αιµίλιος Μεταξόπουλος, Γνώση, Αθήνα 2006, σ

3 την ταυτόχρονη επίδραση τόσο ορισµένων ανθρώπινων παθών όσο και του ορθού Λόγου. Τα πάθη που συµβάλλουν προς µια τέτοια κατεύθυνση είναι ο φόβος του θανάτου, η επιθυµία των πραγµάτων που απαιτούνται για µια άνετη διαβίωση και η ελπίδα ότι αυτά θα αποκτηθούν µε εργατικότητα. Από την άλλη, αυτό που υποδεικνύει ανθρώπινος Λόγος είναι οι όροι για την επίτευξη µιας συµφωνίας εξόδου από τον πόλεµο όλων εναντίων όλων, ό,τι θα αποκαλέσει Νόµους της Φύσης. 2 Για το Hobbes ο λόγος του ανθρώπου του υποδεικνύει µια σειρά από νόµους, οι οποίοι ενυπάρχουν στην φυσική κατάσταση, και µπορούν να τον οδηγήσουν την σύναψη συµφωνίας µε τους υπόλοιπους ανθρώπους και στην εξασφάλιση της επιβίωσης και της ειρήνης. Αξίζει να υπογραµµίσουµε ότι δεν πρόκειται για τυπικούς νόµους µε δεσµευτική ισχύ για τα υποκείµενα, µε κάποια υπερβατολογική κανονιστικότητα να τους περιβάλλει. Αντίθετα, οµολογείται ότι αποτελούν συµπεράσµατα ή θεωρήµατα για τον τρόπο επιβίωσης και αυτοπροστασίας των ανθρώπών 3, ή «στοιχειωδώς ορθολογικές υποδείξεις του κοινού νου ως προς τον συµφερότερο τρόπο κατοχύρωσης της επιβίωσης και της ευηµερίας». 4 Επίσης σηµαντικό είναι να τονιστεί ότι αυτοί οι νόµοι της φύσης ανακαλύπτονται µέσω του Λόγου. Η επίκληση της λειτουργίας του Λόγου, µε το ιδιαίτερο περιεχόµενο που λαµβάνει αυτός στη σκέψη του Hobbes, φαίνεται να αίρει την αντίφαση που θα µπορούσε να επισηµάνει κάποιος ανάµεσα σε µια πολεµική και συγκρουσιακή φυσική κατάσταση και την ικανότητα των ίδιων αυτών υποκειµένων να αίρονται από αυτή σταµατώντας τις εχθροπραξίες και συνάπτοντας συµφωνία ειρήνης. Καθώς η λειτουργία της λογικής περιορίζεται σε µια υπολογιστική και εργαλειακή θεώρηση του κόσµου, ζυγίζοντας «τι χάνω και τι κερδίζω», οδηγεί τους ανθρώπους στο συµπέρασµα ότι µε καθαρά ωφελιµιστικά κριτήρια η φυσική κατάσταση δεν µπορεί να συνεχιστεί, οπότε θα πρέπει να αναζητηθεί ένα νέο πρότυπο συνύπαρξης βασισµένο στην σύναψη ειρήνης. Εφόσον το κόστος (ο θάνατος) είναι 2 Αυτ., σ Αυτ., σ Αιµίλιος Μεταξόπουλος, «Εισαγωγικά στην Ανάγνωση του Hobbes», στο Λεβιάθαν, ό.π., σ

4 υπερβολικά µεγάλο σε σχέση µε το προσδοκώµενο όφελος (η απόλυτη ελευθερία, νοούµενη αποκλειστικά ως απουσία εµποδίων στην κίνηση) οδηγούµαστε στην έξοδο από τον πόλεµο όλων εναντίον όλων µέσω ορθολογικής επιλογής των κατάλληλων µέσων για τον πάγιο σκοπό της ανθρώπινης ύπαρξης που είναι η επιβίωση και η αυτοσυντήρηση. 5 Πράγµατι, ο πρώτος νόµος της φύσης που αναγνωρίζει ο Λόγος είναι η επιδίωξη και η διατήρηση της ειρήνης. Στη συνέχεια ακολουθεί µια µακρά σειρά νόµων της φύσης, οι οποίοι όµως συνάγονται λογικά από τον πρώτο. Εδώ έχουµε την εφαρµογή της µεθόδου του Hobbes για την γνώση. Άπαξ και γίνει αποδεκτή η πρώτη αρχή, τότε εύκολα µπορεί να αναγνωρίσει και να αποδεχθεί κανείς όσες λογικά απορρέουν από αυτήν. Αν οι νόµοι της φύσης µπορεί να φανούν πολλοί σε αριθµό και δύσκολο να κατανοηθούν και να εφαρµοστούν από τον πολύ κόσµο, ο Hobbes προτείνει µια εύκολη λύση που συνοψίζει το όλο πνεύµα του. Όλοι οι νόµοι µπορούν να συνοψισθούν στην εξής απλή φόρµουλα : «µην κάνεις στους άλλους ό,τι δεν θα έκανες στον εαυτό σου» 6 Για άλλη µια φορά προτάσσεται το υπολογιστικό και ωφελιµιστικό πνεύµα ως το κλειδί που λύνει όλα τα προβλήµατα. Τέλος, αξίζει να αναρωτηθούµε λίγο σχετικά µε την ιστορική πραγµατικότητα της χοµπσιανής φυσικής κατάστασης. Ο Hobbes συζητά το ενδεχόµενο ύπαρξης µιας τέτοιας κατάστασης, αν και ο ίδιος αποκλείει να ίσχυσε ποτέ γενικά και σε όλον τον κόσµο. Παρόλα αυτά, επικαλείται µια σειρά εµπειρικών παραδειγµάτων από την καθηµερινότητα για να υπαινιχθεί ότι µια τέτοια υπόθεση αµοιβαίας εχθρότητας και εγωιστικής σύγκρουσης ίσως να µην είναι τόσο αβάσιµη. 7 Μας φαίνεται ορθό να θεωρήσουµε ότι η αναφορά σε µια συνθήκη πολέµου όλων εναντίον όλων αποτελεί µια φανταστική κατασκευή που επικαλείται ο Hobbes για τις ανάγκες του επιχειρήµατος του. 8 Αυτή η 5 Αυτ., σ. 50 και για το περιεχόµενο του Λόγου βλ. Λεβιάθαν κεφ. V και VII. 6 Λεβιάθαν, σ Αυτ., σ Άρης Στυλιανού, «Η Έννοια του Κοινωνικού Συµβολαίου στην Πολιτική Φιλοσοφία του Χοµπς», Αξιολογικά, τχ. 16, Νοέµβριος Για την οριστική αποκαθήλωση της χοµπσιανής θεώρησης της ανθρώπινης φύσης ως το αποκορύφωµα του εγωισµού και της αρπακτικότητας από ανθρωπολογική σκοπιά 4

5 φανταστική κατασκευή συνάδει τόσο προς την φιλοσοφική ανθρωπολογία του όσο και µε την γενική µέθοδο µε την οποία προσεγγίζει την γνώση. Μας ζητάει να τον ακολουθήσουµε σε αυτό το νοητικό και καθαρά θεωρητικό πείραµα. Πώς θα ήταν οι ανθρωπότητα εφόσον δεν υπήρχαν οι νοµικές και οι πολιτικές συµβάσεις ; Εφόσον δεχθούµε αυτήν την υπόθεση τότε µπαίνουµε στο εσωτερικό του συλλογισµού του όπου το κάθε βήµα προκύπτει λογικά από το προηγούµενο έως την συγκρότηση του Λεβιάθαν. Έχοντας λοιπόν αναφερθεί στο πρώτο σηµείο του συλλογισµού του Hobbbes, την φυσική κατάσταση, µπορούµε να εξετάσουµε το αµέσως επόµενο, δηλαδή τη σύναψη του κοινωνικού συµβολαίου. β) Κοινωνικό Συµβόλαιο Ο Hobbes, ο θεµελιωτής της νεότερης θεωρίας του κοινωνικού συµβολαίου, επεξεργάζεται µια ιδιαίτερη µορφή για τον τρόπο σύναψης και λειτουργίας του. Σε αντίθεση µε ότι θα ανέµενε κανείς το κοινωνικό συµβόλαιο που δίνει ζωή στον Λεβιάθαν δεν συνάπτεται µεταξύ ενός σώµατος πολιτών και του κυρίαρχου, ούτε µεταξύ του κάθε ατόµου και του κυρίαρχου, αλλά µεταξύ των αποµονωµένων, ατοµικών και αυτόνοµων υποκειµένων της φυσικής κατάστασης. 9 Εν προκειµένω, δηλαδή, δεν έχουµε την οργάνωση των πολλών και διαφορετικών προσώπων σε ένα πολιτικό σώµα, το οποίο µε τη σειρά του θα δηµιουργήσει την κυρίαρχη αρχή, αλλά αντίθετα συνάπτονται αµοιβαίες συµβάσεις όλων µε όλους. Σε αυτές τις συµβάσεις ανταλλάσσεται η υπόσχεση τήρησης της ειρήνης και παρέχεται η εξουσιοδότηση προς τον κυρίαρχο να ασκεί την ισχύ που του παραχωρείται. Μόνο µετά από αυτές τις πράξεις λαµβάνει χώρα η µετατροπή του πλήθους σε ένα µόνο πρόσωπο. 10 Μόνο µετά από αυτή την αµοιβαία και ταυτόχρονη απεµπόληση του δικαιώµατος αυτοκυβέρνησης όλων προς τον κυρίαρχο γίνεται δυνατή η γέννηση του Λεβιάθαν και η µετατροπή των ανθρώπων της φυσικής κατάστασης σε βλ. Marshal Shalins, Η υτική Ψευδαίσθηση της Ανθρώπινης Φύσης, µτφρ. Νίκος Κούρκουλος, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα Αιµίλιος Μεταξόπουλος, ό.π., σ Λεβιάθαν, ό.π., σ. 232 και

6 υπηκόους του θνητού θεού που δηµιούργησαν οι ίδιοι µε τη µεταξύ τους σύµβαση. Η αλληλουχία των συµβατικών δεσµεύσεων δένει κατά τέτοιο τρόπο τους υπηκόους µε τον κυρίαρχο, ώστε κάθε πράξη του τελευταίου να ανάγεται σε αυτή την συµβατική ίδρυση του και έτσι να νοµιµοποιείται απέναντι στους υπηκόους. Έτσι, οι υπήκοοι θεωρούνται αυτεξούσιοι εντολοδότες κάθε πράγµατος που ο κυρίαρχος θα κάνει ή θα πει εξ ονόµατος τους. 11 Κανείς δεν µπορεί να κατηγορήσει τον κυρίαρχο για αδικία ή για παρανοµία ή ακόµη περισσότερο να αντιταχθεί στη βούληση του. Καθώς µε την σύµβαση που συνάπτουν οι πολλοί γίνονται ένας, οι βουλήσεις τους συγχωνεύονται και ανάγονται διαδοχικά στη βούληση του κυρίαρχου, ταυτιζόµενες µαζί του. Έτσι, η σχέση υπηκόων-κυρίαρχου γίνεται µια κυκλική σχέση µε απώτατο σηµείο αναφοράς την µη αναγώγιµη ισχύ της κυριαρχίας. Κάθε προσπάθεια αµφισβήτησης, αντίστασης ή διαµαρτυρίας αντικρούεται µε την αναφορά στο πρωταρχικό συµβόλαιο που δηµιούργησε τον Λεβιάθαν, εκχωρώντας όλη την ισχύ που διέθεταν τα επιµέρους άτοµα προκειµένου να εξασφαλίσουν την επιβίωση και την ειρήνη. Συνεπώς, καθώς µέσω του συµβολαίου, η βούληση του Λεβιάθαν είναι δική τους βούληση, η αντίσταση σε αυτήν θεωρείται παράλογη, αφού γίνεται αντιληπτή ως αντίσταση και διαµαρτυρία των υπηκόων ενάντια στη δική τους βούληση. 12 Ωστόσο, όσο δεσµευτικό και να είναι το συµβόλαιο που δίνει ζωή στον Λεβιάθαν δεν παύει να αποτελεί µία σύµβαση που γνωρίζει και αυτή τα όρια της. Αυτό γίνεται καλύτερα κατανοητό εάν εστιάσουµε στο χαρακτήρα της σύµβασης αυτής. Το κοινωνικό συµβόλαιο δεν είναι µια µονοµερής, εν λευκώ µεταβίβαση όλων των εξουσιών και των δικαιωµάτων των ατόµων του πλήθους της φυσικής κατάστασης. Τα άτοµα δεν απαλλοτριώνονται ριζικά και αµετάκλητα από κάθε αξίωση τους καθώς την εκχωρούν ανεπιστρεπτί στο Λεβιάθαν-προστάτη τους. Αντίθετα, η σύµβαση λαµβάνει τον χαρακτήρα 11 Αυτ., σ και Αυτ., σ. 246, 280. Όπως θα πει χαρακτηριστικά και ο ίδιος ο Hobbes : «Κανείς δεν έχει οποιαδήποτε υποχρέωση που να µην απορρέει από κάποια δική του πράξη, εφόσον όλοι είναι εκ φύσεων ελεύθεροι». 6

7 εξουσιοδότησης προς τον Λεβιάθαν. 13 Αυτό πρακτικά σηµαίνει ότι µπορεί να συναχθεί κάποιου είδους αξίωση, η οποία εξακολουθεί να παραµένει στους αντισυµβαλλόµενους. Αυτή έχει να κάνει µε τον πρωταρχικό λόγο εξόδου από τη φυσική κατάσταση και την ίδρυση της πολιτικής κοινότητας, δηλαδή µε την εξασφάλιση της επιβίωσης και την προστασία της ζωής. Από τη στιγµή που ο κυρίαρχος δεν κατορθώνει να φέρει σε πέρας την αποστολή για την οποία δηµιουργήθηκε, τότε οι υπήκοοι κινητοποιούνται στη βάση των φυσικών δικαιωµάτων τους και µπορούν να εναντιωθούν στην βούληση του κυρίαρχου. Το ίδιο δικαίωµα έχουν και στην περίπτωση που ο κυρίαρχος απειλεί άµεσα την επιβίωση τους, όπως στην περίπτωση της θανατική ποινής. Φαίνεται δηλαδή να αναγνωρίζεται εκ µέρους του Hobbes ένα περιορισµένο, αλλά υπαρκτό δικαίωµα αντίστασης απέναντι στον κυρίαρχο. 14 Στο βαθµό που ο εντολοδόχος δεν έπραξε σύµφωνα µε τον σκοπό του εντολοδότη του (δηλαδή δεν εξασφάλισε την ειρήνη και την προστασία της ζωής των υπηκόων του), οι υπήκοοι καθώς εξουσιοδοτούν και δεν µεταβιβάζουν απλά την ισχύ τους στον κυρίαρχο, παραµένουν φορείς της εξουσίας αυτής, οπότε παύουν να υποτάσσονται στη βούληση του Λεβιάθαν, νοµιµοποιούµενοι να στραφούν εναντίον του. 15 Συνοψίζοντας, το κοινωνικό συµβόλαιο αποτελεί την κρίσιµη γέφυρα που οδηγεί από την φυσική κατάσταση του πολέµου όλων εναντίον όλων στην δηµιουργία του θνητού θεού, στην ειρηνική πολιτική κοινότητα κάτω από τη σκιά της κυριαρχίας. Ο συµβολαιϊκός χαρακτήρας της θέσµισης του πολιτικού συνάδει απόλυτα προς το γενικότερο γνωσιοθεωρητικό προσανατολισµό του Hobbes, που θέτει ως ρίζα και έσχατο όριο της κοινωνικής πραγµατικότητας τον 13 Αυτ., σ. 241 και Άρης Στυλιανού, «Η Έννοια του Κοινωνικού Συµβολαίου στην Πολιτική Φιλοσοφία του Χοµπς», ό.π., Ellen Meiksins Wood- Neil Wood, «A Multitude of Men is Made One Person : The Political Thought of Thomas Hobbes» στο A Trumpet of Sedition. Political Theory and the Rise of Capitalism, , New York University Press, Νεά Υόρκη Μια τέτοια θέση συµπυκνώνεται και στην φράση «Όταν λοιπόν η ανυπακοή υπονοµεύει τον σκοπό, για τον οποίο εγκαθιδρύθηκε η κυριαρχία, τότε δεν είµαστε ελεύθεροι να µην υπακούσουµε. Σε κάθε άλλη περίπτωση είµαστε ελεύθεροι να µην υπακούσουµε». Στο ίδιο ακριβώς πνεύµα διασφάλισης της αυτοσυντήρησης εντάσσεται και η ακυρότητα κάθε σύµβασης που απαγορεύει την αυτοάµυνα ή κάθε πράξη του κυρίαρχου που οδηγεί τους υπηκόους στην αυτοκατηγορία 7

8 συµβατικό χαρακτήρα του ανθρώπινου πράττειν. Προϊόν του ωφελιµιστικού υπολογισµού κάθε ατόµου, ο Λεβιάθαν αποτελεί γέννηµα ενός συµβολαίου στο οποίο δεν συµµετείχε και το οποίο δεν τον δεσµεύει παρά µόνο κατ ελάχιστο. Ήταν οι ίδιοι οι άνθρωποι, ίσοι και ελεύθεροι και εξίσου ανασφαλείς στη προπολιτική τους ζωή, που επέλεξαν να γονατίσουν µπροστά σε αυτόν τον θνητό θεό. Εκείνοι του έβαλαν το ξίφος και το σκήπτρο στο χέρι και βάλθηκαν να δώσουν φωνή στα απειράριθµα µικρά ανθρωπάκια που απαρτίζουν το σώµα του στο εξώφυλλό της πρώτης του έκδοσης : «εµείς είµαστε το κράτος!», λένε ξανά και ξανά µεταξύ τους. Και αν βρεθούν εκείνοι που δυσανασχετούν και διαµαρτύρονται, µπερδεύοντας την ελευθερία των µοντέρνων µε αυτή των αρχαίων, τότε προτού επιληφθεί το ξίφος, αντηχεί ως µόνιµη επωδός η αναφορά στη σύναψη του συµβολαίου: «[ ] αν όποιος επιχειρήσει να ανατρέψει τον κυρίαρχο του θανατωθεί ή τιµωρηθεί για τούτο το εγχείρηµα του, είναι ο ίδιος αυτεξούσιος εντολοδότης της τιµωρίας του, εφόσον από τη στιγµή της θέσµισης της πολιτικής κοινότητας έγινε αυτεξούσιος εντολοδότης όλων των πράξεων του κυρίαρχου». γ) Λεβιάθαν Ο Λεβιάθαν παίρνει την µορφή ενός τεχνητού ανθρώπου. Αναλύοντας τα επιµέρους τµήµατα της πολιτείας, ο Hobbes παραλληλίζει διαρκώς κάθε ένα από αυτά µε την βιολογική λειτουργία ενός πραγµατικού ανθρώπου. Οι δηµόσιοι λειτουργοί µοιάζουν µε τα χέρια, τα µάτια και τα αυτιά του Λεβιάθαν, το χρήµα µε το αίµα που κυλά στις φλέβες του, οι τιµωρίες και οι ανταµοιβές που επιβάλλει µε τα νεύρα και τους τένοντες που κινούν τα µέλη και τις αρθρώσεις της πολιτικής κοινότητας. Ωστόσο, το βασικότερο µέρος του τεχνητού δηµιουργήµατος, δηλαδή η ψυχή του, δεν είναι άλλο από την κυριαρχία. Η κυριαρχία είναι η τεχνητή ψυχή που δίνει ζωή σε µία κατά τα άλλα εξ ολοκλήρου ανθρωπογενή δηµιουργία, απόλυτα συµβατή µε το µηχανιστικό κοσµοείδωλο του Hobbes Λεβιάθαν, ό.π., σ

9 Η πολιτική κοινότητα συγκροτείται διαµέσου και επί της κυριαρχίας. Οποιαδήποτε αµφισβήτηση της εγκυµονεί τον κίνδυνο της αναταραχής και της συνακόλουθης διολίσθησης στην φυσική κατάσταση. Το περιεχόµενο της κυριαρχίας ταυτίζεται µε το περιεχόµενο της εκάστοτε βούλησης του φορέα της µεγαλύτερης ισχύος. Η βούληση του κυρίαρχου, µε τη σειρά της, δεν αναπτύσσεται εν κενώ, αλλά εκφράζει τον ορθό Λόγο. Αυτός υποδεικνύει µε την µορφή βασικών νόµων της φύσης την θεµελιακή ορθολογική αξίωση, δηλαδή την αξίωση της αυτοσυντήρησης και της ειρήνης. 17 Έτσι, η βούληση του κυρίαρχου οφείλει να αρθρωθεί λαµβάνοντας υπόψιν της το περιεχόµενο των νόµων της φύσης και να επιδιώξει την τήρηση τους. Μόνο σε αυτό το πλαίσιο κατανοούνται οι θετικοί νόµοι ως νόµιµες εκφράσεις του κυρίαρχου που επιβάλλουν την υπακοή. Οι βουλήσεις των υπηκόων δεν µπορούν να αναιρέσουν την πρωτοκαθεδρία της κυριαρχίας, αφού και αυτές µε τη σειρά τους ανάγονται και ταυτίζονται, µέσω του κοινωνικού συµβολαίου, µε την βούληση του κυρίαρχου. 18 Βέβαια, αν και στη σκέψη του Hobbes διατηρείται µια ανθρωπολογική και φυσική θεµελίωση-οριοθέτηση της κυριαρχίας, αυτό δεν σηµαίνει ότι αυτή χαίρει την ευρύτητα που συναντάµε στη σκέψη άλλων στοχαστών. Ο Hobbes, αν και αναγνωρίζει την υπεροχή του φυσικού δικαίου έναντι του θετικού, ταυτόχρονα το περιστέλλει δραµατικά στην αξίωση αυτοσυντήρησης της ζωής. Έτσι, ο θετός από τον κυρίαρχο νόµος κατά κάποιο τρόπο µοιάζει να απελευθερώνεται από την µέγγενη των απαράγραπτων αξιώσεων του φυσικού δικαίου αποκτώντας µια οριοθετηµένη µεν, αλλά ιδιαίτερα διευρυµένη ικανότητα παρέµβασης επί της κοινωνίας. 19 Όπως εύκολα µπορεί να γίνει κατανοητό από όσα είπαµε µέχρι τώρα, η παρουσία του Λεβιάθαν ως του υπέρτατου κυρίαρχου µιας πολιτικής κοινότητας αποτελεί εγγύηση του αυταρχικού χαρακτήρα που θα λάβει η οργάνωση του κοινωνικού πεδίου. Εν προκειµένω, οι συνειρµοί αυταρχισµού και καθυπόταξης που πυροδοτεί το άκουσµα του ονόµατος του θνητού θεού επιβεβαιώνονται 17 Αυτ., σ. 198 και Αιµίλιος Μεταξόπουλος, ό.π., σ Αυτ., σ Αυτ., σ

10 απόλυτα. Ο Λεβιάθαν ρυθµίζει µε έναν τρόπο κυριαρχικό τα όσα λαµβάνουν χώρα στο εσωτερικό της πολιτικής κοινότητας, δίχως να ξεχνά ποτέ ότι αυτός που χειρίζεται το δηµόσιο ξίφος είναι ο µόνος που εγγυάται την εφαρµογή όλων των συµβάσεων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η καταστολή των δηµόσιων συναθροίσεων θεωρείται τις περισσότερες φορές δεδοµένη 20, η λογοκρισία συγγραφέων και έργων απειλητικών για την κυριαρχία πρακτική ρουτίνας 21, ενώ ιδιαίτερη περιποίηση (πέρα από κάθε νοµική πρόβλεψη) απολαµβάνουν όσοι αµφισβητήσουν την κυριαρχία εµπράκτως, εντάσσοντας τον εαυτό τους στην κατηγορία του εσωτερικού εχθρού 22. Εύλογα γεννάται το ερώτηµα ποιος θα κρίνει πότε συντρέχουν όλες αυτές οι περιπτώσεις. Πότε µια δηµόσια συνάθροιση γίνεται απειλητική; ποιες απόψεις θεωρούνται ανατρεπτικές και ποιες πράξεις σε µετατρέπουν σε εξεγερµένο ενάντια στην κυριαρχία; Η απάντηση του Hobbes είναι, όπως αναµένονταν, διαυγής και αξιοζήλευτη ως προς την λιτότητα της : Μα φυσικά το πότε και το ποιος θα το αποφασίσει ο κυρίαρχος! Η απόφαση του κυρίαρχου οφείλει να υπακούει στην γενική λογική της εξασφάλισης της επιβίωσης των υπηκόων και την διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης, αλλά οι συγκεκριµένες συνθήκες ερµηνεύονται από τον φορέα της κυριαρχίας. Η όποια αναφορά στο νόµο και τα όσα αυτός προβλέπει είναι περισσότερο από µάταιη. Ο νόµος συνιστά εκείνη την διαταγή που αποτυπώνει την βούληση του κυρίαρχου. Το περιεχόµενο του νόµου δεν δεσµεύει τον κυρίαρχο καθότι αυτός βρίσκεται εκτός της ισχύος των νόµων. Ο κυρίαρχος µονοπωλεί την ισχύ που του δόθηκε στη βάση ενός συµβολαίου από το οποίο αυτός ουδέποτε δεσµεύτηκε. Ο κυρίαρχος, εντός των ορίων του Λόγου, µπορεί και µονοπωλεί τα νοήµατα, µεταβάλλει το περιεχόµενο τους, προσδιορίζει κατά τρόπο συµβατικό ποια είναι και πώς υπάρχει η πραγµατικότητα. Όµως αυτό το πλαίσιο καθαρού πολιτικού αυταρχισµού δεν εξαντλεί τον τρόπο οργάνωσης του κοινωνικού πεδίου. Μας φαίνεται ότι ο Ηobbes αναγνωρίζει την ύπαρξη ενός κοινωνικού χώρου, ο οποίος δεν µονοπωλείται 20 Αυτ., σ Αυτ., σ. 385, Αυτ., σ

11 από αυτή την κάθετη παρέµβαση του κυρίαρχου. Αυτό προκύπτει από την κατάφαση της αγοραίας συνθήκης του οικονοµικού πεδίου, έστω στα πρωταρχικά στάδια της. Εντός αυτού του χώρου τα υποκείµενα µπορούν να αναπτύσσουν την δική τους δράση, να λαµβάνουν τις δικές του πρωτοβουλίες κοινωνικού και κυρίως οικονοµικού περιεχοµένου. Αξίζει να επισηµάνουµε σε τι συνίσταται η αποδοχή του αγοραίου υποδείγµατος. Η κατάφαση της διευρυµένης χρήσης του χρήµατος και κυρίως της λειτουργίας του ως γενικού ισοδυνάµου, 23 ο προσδιορισµός της αξίας του ανθρώπου αποκλειστικά βάσει της τιµής του στην αγορά, 24 η αποδοχή της κερδοσκοπικής λειτουργίας των εµπορικών εταιρειών, 25 η αναγόρευση της ωφελιµιστικής-υπολογιστικής λογικής ως το περιεχόµενο του ανθρώπινου Λόγου. Την ύπαρξη αυτού του πεδίου σχετικής ελευθερίας των υπηκόων ως ιδιωτών φαίνεται να υποστηρίζει και ο γενικός ορισµός της ελευθερίας ως απουσίας εξωτερικών εµποδίων στην κίνηση. Πράγµατι, ο κυρίαρχος µπορεί να ρυθµίζει µε τρόπο αποκλειστικό µια πληθώρα ζητηµάτων για την εύρυθµη λειτουργία της πολιτικής κοινότητας, αλλά ταυτόχρονα επιφυλάσσεται ένα πεδίο ελεύθερης δράσης των ατόµων βάσει της κρίσης τους σε όλες τις περιπτώσεις που ο νόµος δεν ορίζει διαφορετικά. 26 Οι υπήκοοι είναι ελεύθεροι να κάνουν µόνο ότι δεν διακυβεύει την κυριαρχία, όπως αυτή προσδιορίζεται κάθε φορά. Ταυτόχρονα, βέβαια, ο κυρίαρχος λαµβάνει όλα τα µέτρα αποφυγής της αµφισβήτησης της κυριαρχίας του από ιδιώτες αρκετά πλούσιους ή ισχυρούς. Έτσι, οµολογείται ότι η συσσώρευση του κεφαλαίου σε υπερβολικό βαθµό και η συγκέντρωση του σε χέρια λίγων δύναται να υπονοµεύσει την κυριαρχία, καθώς µέσω αυτής δηµιουργείται ένας δεύτερος πόλος ισχύος που ανταγωνίζεται τον Λεβιάθαν. 27 Εφόσον, η παραπάνω διαπίστωση της αποκρυστάλλωσης δύο, έστω και κατ ελάχιστο διακριτών πεδίων, είναι σωστή (της πολιτικής εξουσίας αφενός 23 Αυτ., σ Αυτ. κεφ. Χ. 25 Αυτ., σ Αυτ., σ. 285 και Αυτ., σ

12 και της ελεύθερης πρωτοβουλίας των υπηκόων αφετέρου) τότε ο Λεβιάθαν µοιάζει να παραπέµπει περισσότερο στην εκδοχή ενός απολυταρχικού φιλελευθερισµού, παρά σε έναν παραδοσιακό αυταρχισµό πατερναλιστικού τύπου. 28 Εν προκειµένω, η κοινωνική ζωή δεν έχει απορροφηθεί συνολικά από την κρατική ισχύ, δεν ορίζεται κατά τρόπο συνολικό ως προς το θετικό της περιεχόµενο. Το τι είδους µορφές µπορεί να λάβει το κοινωνικό πεδίο µπορεί να συγκαθοριστεί και από τους υπηκόους µέσα στα αυστηρά καθορισµένα όρια που διαγράφει η βούληση του κυρίαρχου. Κατ αυτόν τον τρόπο, ο κυρίαρχος δεν υποκαθιστά τις δυνάµεις των ιδιωτών, ούτε εξασφαλίζει την ευηµερία των υπηκόων του µε τη µορφή κρατικών εγγυήσεων και παροχών. Η αποστολή του περιορίζεται, όχι τόσο ως προς το µέγεθος της ισχύος του όσο ως προς το φάσµα των αρµοδιοτήτων του. Ο Λεβιάθαν µετατρέπεται έτσι σε έναν γενικότερο καθοδηγητή των πράξεων και των αντιλήψεων των υπηκόων του, και όχι σε έναν καθολικό προγραµµατιστή του περιεχοµένου της κοινωνικής ζωής. Τηρώντας πάντα τα όρια που επιβάλει η υποχρέωση παροχής ασφάλειας και προστασίας της ζωής των υπηκόων του, εξασφαλίζει για αυτούς µια πρόνοια γενικού τύπου είτε µέσω της δηµόσιας καθοδήγησης τους είτε µέσω της θέσπισης καλών νόµων. Ως καλοί νόµοι θεωρούνται ακριβώς εκείνοι οι νόµοι που δεν αναιρούν την ικανότητα επιλογής και πράξης των ατόµων, αλλά αποτελούν έναν σύστηµα συντεταγµένων βάσει του οποίου τα µεµονωµένα άτοµα µπορούν να προσανατολίζονται για να ρυθµίζουν µόνα τους τις δικές τους υποθέσεις. 29 Συνεπώς, η θέσµιση της πολιτικής κοινότητας στη σκέψη του Thomas Hobbes φαίνεται να λαµβάνει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Από τη µία πλευρά αναγνωρίζει την πρωτοκαθεδρία της κυριαρχίας ως την αναγκαία προϋπόθεση κάθε κοινωνική ύπαρξης, ενώ από την άλλη αποδέχεται την περιορισµένη, αλλά υπαρκτή δυνατότητα των υπηκόων να πράττουν εντός του ιδιωτικού τους χώρου. Μοιάζει να αποτυπώνει ένα περίεργο κράµα δεσποτισµού και καθοδηγούµενης αυτονοµίας, στιβαρής ακινησίας και διαρκούς κίνησης, 28 Αιµίλιος Μεταξόπουλος, ό.π., σ Λεβιάθαν, σ. 393 και

13 κρατικής επιβολής και ελευθερίας των οικονοµικών- συναλλαγών. Αυτή η υβριδική σύνθεση ίσως εκφράζει την ειδική ιστορική στιγµή κατά την οποία γράφεται ο Λεβιάθαν. Βρισκόµενος στο µεταίχµιο δύο κόσµων, ανάµεσα στην παραδοσιακή αντίληψη για την κυριαρχία και την νεωτερική-συµβολαιϊκή θεµελίωση της πολιτικής κοινότητας, ο Λεβιάθαν γίνεται ο εκφραστής και των δύο. Καταφάσκει µια παραδοσιακού τύπου κυριαρχία, µακριά από κάθε λόγο περί δικαιωµάτων ή της ιδιότητας του πολίτη την ίδια στιγµή που προϋποθέτει βασικές λειτουργίες αυτού που λίγο καιρό αργότερα θα πάρει την ολοκληρωµένη µορφή της κοινωνία της αγοράς. Χωρίς να ταυτίζεται µε εκείνη την φιλελεύθερη παράδοση που οργανώνει την απολογία της ατοµικής ιδιοκτησίας, των αγοραίων συναλλαγών και του ελέγχου πάνω στην κυβερνητική εξουσία, ο κυρίαρχος Λεβιάθαν σηµατοδοτεί το (ακούσιο;) αφετηριακό της σηµείο, καθώς ενσαρκώνει το παράδοξο συνταίριασµα του παλιού µε το καινούργιο, τη µεθόριο της παράδοσης και της νεωτερικότητας. 13

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο μέρος. Εισαγωγή

Πρώτο μέρος. Εισαγωγή Πρώτο μέρος Εισαγωγή Είναι σημαντικό να παρατηρηθεί ότι ο Χομπς απέχει συνειδητά από την ενσωμάτωση στο έργο του των βαθμών θέσεων της κραταιής τότε αντιαριστοτελικης, καρτεσιανής θεώρησης για τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Γιατί λέγεται φυσικό; 1. Γιατί προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΜ: 2497 Στο συγκεκριμένο κείμενο η O' Neil εξετάζει τη διαφορά ανάμεσα στην πρακτική φιλοσοφία του Kant με τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Θέματα διάλεξης Το στάδιο ανάπτυξης της συγκεκριμένης λογικής σκέψης Tο στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο και πιο συχνά κάνει την εµφάνισή

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση. Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/ )

Ανακοίνωση. Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/ ) Ανακοίνωση Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/12.10.2016) Σε απάντηση ερωτημάτων που περιλαμβάνονται στην από 12.10.2016 επιστολή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς με Αρ. Πρωτ. 3945,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 21η ιδακτική Ενότητα ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 1. Με το δικαίωµα της εργασίας, ως κοινωνικό δικαίωµα (άρθρο 22 1 του Συντάγµατος)

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 2016/0280(COD) 2.3.2017 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Λάμπρος Καφίδας 2007 2008

Λάμπρος Καφίδας 2007 2008 Thomas Hobbes Leviathan Η ζωή και το έργο του Ο Thomas Hobbes γεννήθηκε στις 5 Απριλίου 1588, πρόωρα, επειδή η μητέρα του θορυβήθηκε από την είδηση ότι η ισπανική «Αήττητη Αρμάδα» έφτανε στην Αγγλία. Πέθανε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΕΟ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 10 - Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Ακαδημαϊκό Έτος: 2015/16 Γενικές οδηγίες για την εργασία Δεύτερη Γραπτή Εργασία Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η : Τι είναι το Σύνταγμα Έννοια, διακρίσεις και λειτουργίες

Ενότητα 3 η : Τι είναι το Σύνταγμα Έννοια, διακρίσεις και λειτουργίες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3 η : Τι είναι το Σύνταγμα Έννοια, διακρίσεις και λειτουργίες Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ»

7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ» Νικόλαος Κοτσυφός 7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ» Με παραδείγματα μέσα από την ελληνική πραγματικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του 2014 εκδόσεις ΙΒΙΣΚΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Ποιους αφορά

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 7 η : Πολιτική Φιλοσοφία Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Γενικότερα, ο όρος του δικαίου είναι ιδιαίτερα ευρύς και χρησιμοποιείται με περισσότερες από μια σημασίες. Δηλαδή χρησιμοποιείται για να προσδώσει την έννοια του ορθού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ύπαρξη των παραγόντων «υγιεινής» ή «διατήρησης» (κατά τον Herzberg) δημιουργεί ευχαρίστηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.3.2014 COM(2014) 149 final 2014/0086 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της Συμφωνίας Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Αντικείµενο του βιβλίου αυτού είναι οι ιεθνείς Οικονοµικές Σχέσεις οι οποίες αναλύονται τόσο στο θεωρητικό επίπεδο, όσο και στο επίπεδο των συνθηκών του πραγµατικού κόσµου µε έµφαση στο σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ.Σ. ΤΟΥ ΣΠΕ Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΤΙΣ , ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ.Σ. ΤΟΥ ΣΠΕ Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΤΙΣ , ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ.Σ. ΤΟΥ ΣΠΕ Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΤΙΣ 9.9.2009, ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ Εγκριµένη οµόφωνα από το.σ. στην Συνεδρίαση του στις 7.9.2009 Γενικά:

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Απριλίου 2010 σχετικά µε σχέδιο νόµου για την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και την αντιµετώπιση της φοροδιαφυγής (CON/2010/36) Εισαγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 ο Υποπρογράµµατα

Κεφάλαιο 10 ο Υποπρογράµµατα Κεφάλαιο 10 ο Υποπρογράµµατα Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Η αντιµετώπιση των σύνθετων προβληµάτων και η ανάπτυξη των αντίστοιχων προγραµµάτων µπορεί να γίνει µε την ιεραρχική σχεδίαση,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν μεσαίες, μικρές ή και πολύ μικρές δυνάμεις. Παρόλο που η

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ελτίο Τύπου Τρίτη,

ελτίο Τύπου Τρίτη, ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ελτίο Τύπου Τρίτη,27.05.2008 OMIΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ Τα μέρη επιβεβαιώνουν πως αμφότερα αντιλαμβάνονται ότι: 1. Μια απαλλοτρίωση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση: α) περίπτωση άμεσης απαλλοτρίωσης συντρέχει όταν ορισμένη επένδυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 2 Επάγγελμα και κοινωνιολογική θεωρία Το επάγγελμα κατέχει κεντρική θέση στην κοινωνιολογική θεωρία από το 19 ο αιώνα, όταν συγκροτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 1. Διεύθυνση Να σημειώσετε με κύκλο την απάντηση που πιστεύετε ότι ταιριάζει στην κάθε περίπτωση: 1. Ηγέτης είναι το άτομο εκείνο το οποίο: Α. ελέγχει τους υφιστάμενους

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα