Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ"

Transcript

1 Εργασία στο μάθημα ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ακαδημαϊκό έτος: Ονοματεπώνυμο: Λεωνίδου Χριστιάνα

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...1 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...3 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 Β. ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ...7 Β1. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ...8 Γ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...9 Γ1. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ...9 Γ2. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ...11 Γ3. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...11 Δ. ΑΝΑΛΥΣΗ...13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ...16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ...21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ...24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ» ΚΑΙ «ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΣ ΠΡΟΙΚΙΣΜΟΣ...28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ...34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ...37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ...39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΑΝ ΜΕΣΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑΣ ΣΚΕΨΗΣ...43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ...45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ...47

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΟ»...50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ...52 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ...54 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15: ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...57 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΟΥΝ Ή ΑΝΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ...59 Α. ΘΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...60 Β. ΕΜΠΟΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...62 Γ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ...64 Δ. ΤΡΟΠΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΞΑΣΘΕΝΕΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ...65 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17: ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΔΙΟΦΥΪΑ...67 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18: Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ...69 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ..71 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20: ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...74 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΣΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ...76 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 22: ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΙΚΟ-ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...77 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23: ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ...79 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΜΕΡΙΚΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...81 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25: Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΩΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ...85 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26: ΒΙΒΛΙΟ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ Ή ΟΧΙ...88 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 27: ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΑΘΟΥΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ...90

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 28: ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ...92 Ζ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ...96 Η. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...97 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ...105

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Πριν από τρεις περίπου δεκαετίες ήταν πολύ πιθανό ότι η θεώρηση της δημιουργικής σκέψης από τους ψυχολόγους συνέπιπτε περίπου με την κοινή αντίληψη που υπήρχε γι αυτήν. Εθεωρείτο δηλαδή ότι η δημιουργική ικανότητα αποτελεί ένα ιδιαίτερο ταλέντο ορισμένων ειδικά προικισμένων προνομιούχων ατόμων, οι οποίοι με βάση αυτό διακρίνονταν στην επιστήμη, στις καλές τέχνες και ακόμα στον κοινωνικό και πολιτικό στίβο. Δεν εξακολουθούν ακόμη να ελλείπουν και εκείνοι οι οποίοι θεωρούν τη δημιουργικότητα ως «ένα σπάνιο και μοναδικό ταλέντο σε ένα ιδιαίτερο πεδίο επιδιώξεων». Έτσι οι μελετητές δεν αισθάνονταν ότι είχαν χρόνο ή ίσως και την διάθεση να ασχοληθούν με ειδικές περιπτώσεις ατόμων, κατά τον χρόνο στον οποίο βρίσκονταν ενώπιον πλήθους αντικειμένων έρευνας, που αναφέρονταν στον άνθρωπο γενικά ή οπωσδήποτε σε ευρεία ομάδα ατόμων. Όσα μεσολάβησαν κατά το διάστημα των 30 αυτών ετών και οι σχετικές προοπτικές, οι οποίες ευκρινώς αναφαίνονται, δεν αφήνουν πλέον καμία επιφύλαξη ότι η αντίληψη που προαναφέραμε έχει υποχωρήσει. Το έργο ψυχολογικής μελέτης για τη δημιουργικότητα που έχει μέχρι τώρα συντελεστεί είναι πράγματι αξιόλογο. Εξάλλου διαρκώς διευρύνεται ο αριθμός των ερευνητών, οι οποίοι στρέφουν την προσοχή τους στις δημιουργικές δυνάμεις των ανθρώπων και προσπαθούν να τις διερευνήσουν από κάθε δυνατή άποψή τους. Είναι ήδη πεπεισμένοι, τουλάχιστον οι περισσότεροι, ότι, ερευνώντας την δημιουργική πνευματική λειτουργία στα διάφορα άτομα, ερευνούν κάτι το ιδιαίτερο που δεν συμπίπτει με άλλη λειτουργία ή ικανότητα, από όσες τουλάχιστον έχουν ως τώρα μελετηθεί. Και έτσι οι έρευνες για τη δημιουργική λειτουργία αυξάνονται σταθερά.

6 Ένα άλλο θέμα το οποίο έχει αρχίσει πρόσφατα να απασχολεί τους σύγχρονους μελετητές είναι και η κριτική σκέψη. Είναι βέβαια φυσικό επακόλουθο της εποχής στην οποία ζούμε. Παλαιότερα, δεν ήταν η κριτική σκέψη ένα θέμα του οποίου η διερεύνηση ήταν αναγκαία, καθώς η καθημερινότητα ήταν πολύ πιο απλή και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι πιο κατανοητά και πιο εύκολο να λυθούν. Η σημερινή εποχή, όμως, φέρνει τον άνθρωπο συνεχώς αντιμέτωπο με μικρά αλλά και με σοβαρά και ευρύτερα προβλήματα, τα οποία προκύπτουν ως φυσικό επακόλουθο ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου κόσμου (Δανασσής-Αφεντάκης Αντ. Κ., 1997). Η επιτυχής αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών απαιτεί την επιλογή, τη μεθοδική επεξεργασία και την αξιοποίηση και κατάλληλη χρήση των πληροφοριών που αναφέρονται σ αυτά. Με άλλα λόγια, απαιτείται η ενεργοποίηση και συνδυαστική λειτουργία των δεξιοτήτων που συγκροτούν την κριτική σκέψη. Εφόσον λοιπόν η ανάγκη είναι αυτή που μαθαίνει στον άνθρωπο τα πάντα, ως απόρροια της κατάστασης αυτής είναι το γεγονός ότι επιδιώκεται σήμερα η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο σχολείο, είτε μέσω ειδικών, για το σκοπό αυτό προγραμμάτων, είτε μέσω διαφόρων μαθημάτων του Αναλυτικού Προγράμματος. Έχουν διατυπωθεί ποικίλοι ορισμοί της κριτικής σκέψης. Ο Ennis θεωρεί την κριτική σκέψη ως τη διαδικασία και τις ικανότητες που περιλαμβάνει η με ορθολογικό τρόπο διαμόρφωση αποφάσεων από το άτομο για τις πεποιθήσεις και τη δράση του. Ο Winicut προτείνει την οργάνωση των στοιχείων της κριτικής σκέψης σε τρεις κατηγορίες: α) τις ικανότητες, β) τις διαδικασίες και γ) τις λειτουργίες. Το Τμήμα Εκπαίδευσης της Πολιτείας της Καλιφόρνια στις Η.Π.Α. προτείνει ένα μοντέλο, στο οποίο περιέχονται οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες δεξιότητες, οργανωμένες σε τρεις κατηγορίες: α) σαφή προσδιορισμό του προβλήματος, β) αξιολόγηση των πληροφοριών που σχετίζονται με το πρόβλημα και γ) λύση του προβλήματος / κατάληξη σε συμπεράσματα. Αυτές λοιπόν είναι μερικές από τις απόψεις που επικρατούν γύρω από την κριτική σκέψη. Δεν μπορούμε λοιπόν να αμφισβητήσουμε το γεγονός ότι η δημιουργική και κριτική σκέψη είναι πλέον από τα δημοφιλέστερα θέματα που απασχολούν τους σημερινούς μελετητές. Η καθιέρωσή τους στα σύγχρονα σχολεία επιβάλλεται από τις ίδιες τις συνθήκες της σύγχρονης

7 καθημερινότητας και συμπεριλαμβάνεται στους στόχους των Αναλυτικών Προγραμμάτων ως κάτι που είναι πλέον απαραίτητο για κάθε απόφοιτο του σχολείου. Γι αυτό άλλωστε θα ασχοληθούμε με αυτό το θέμα, με σκοπό να το διερευνήσουμε σε βάθος και όχι μόνο γενικά αλλά και σε συνδυασμό με τους επιμέρους συναφείς γνωστικούς τομείς. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Σε αυτό το σημείο κρίνουμε σωστό να ευχαριστήσουμε αυτούς που θεωρούμε ότι συνέβαλαν στη διεκπεραίωση της παρούσας εργασίας δίνοντας τις απαραίτητες υποδείξεις ως πιο έμπειροι σε θέματα εργασιών. Συγκεκριμένα, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους τους υπεύθυνους της Γραμματείας της κυρίας Τζάνη και ιδιαίτερα τον κύριο Κεχαγιά για την προσωπική επίβλεψη της εργασίας, καθώς και στον κ. Φώτη Κούσουλα, ο οποίος πληροφορηθήκαμε ότι ανέλαβε την επίβλεψη της εργασίας, ως ειδικός για τη δημιουργικότητα. Ευχαριστούμε ακόμα τους μελετητές που ασχολήθηκαν με το θέμα που διερευνήσαμε και από τους οποίους εμπνευστήκαμε για να συγγράψουμε τα δικά μας συμπεράσματα, πολλές φορές αναφερόμενοι κριτικά στις απόψεις τους. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα θέλαμε να αποδώσουμε στην κυρία Τζάνη, που μέσα από το μάθημά της μας δόθηκε η ευκαιρία να διερευνήσουμε το θέμα της δημιουργικής και κριτικής σκέψης.

8 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Guilford ορίζει τη δημιουργική σκέψη ως αποκλίνουσα, σε αντίθεση με τη συγκλίνουσα, την κοινή, δημιουργική σκέψη που διαθέτει ένα άτομο και που δίνει πολλούς τρόπους χρησιμοποίησης των πραγμάτων (λ.χ. ενός τούβλου). Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η δημιουργική συμπεριφορά του ατόμου αποτελεί μια κατηγορία προβληματικών καταστάσεων. Ο Mackinnon χωρίζει τη δημιουργική σκέψη με βάση τρία κριτήρια: το ασυνήθιστο των απαντήσεων, την πραγματοποίηση ενός κατανοητού σκοπού και την επαρκή επεξεργασία αυτού που στην αρχή είχε συλληφθεί με τη διαίσθηση. Ο Ausubel πέρα από αυτά τα τρία κριτήρια θέλει και την πρωτοτυπία για να χωρίσει τη σκέψη ως δημιουργική (Μάνος Κ., 1993). Η δημιουργική φαντασία του ανθρώπου συνεχώς τον οδηγεί σε νέες σκέψεις, νέες ιδέες, νέες εφευρέσεις, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να έχει φτάσει στα επιτεύγματα του πολιτισμού και της τεχνολογίας της σημερινής εποχής (Νικολόπουλος Π., 1986). Πολλοί ταυτίζουν τη δημιουργικότητα με το ταλέντο, την ενόραση, την προαίσθηση, τον αυθορμητισμό, τη δεκτικότητα του πνεύματος, την ευαισθησία, την ανακάλυψη, την εφευρετικότητα, την ενθουσιώδη θέση των σκοπών, το θάρρος της ασχολίας με την ουτοπία κλπ. Για μερικούς η

9 δημιουργικότητα είναι θείο δώρο και για το λόγο αυτό δεν προσφέρεται για επιστημονική έρευνα, ώστε να κατανοήσουμε απόλυτα τη φύση της. Άλλοι βλέπουν σ αυτή μια σύνθεση του απολλώνιου και του διονυσιακού πνεύματος, της λογικής και του συναισθήματος. Η δημιουργική ποιότητα δεν περιορίζεται σε μερικές μόνο μορφές της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η δημιουργική αντιμετώπιση προβλημάτων και περιστάσεων της ζωής δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των μεγαλοφυών, αλλά λίγο ή πολύ όλων των ανθρώπων, ακόμα και των νοητικά καθυστερημένων. Υπάρχουν φυσικά διαφορές ως προς τη δημιουργικότητα ανάμεσα στους ανθρώπους, αφού και η απλή καθημερινή παρατήρηση δείχνει ανισομερή κατανομή του αγαθού αυτού στα διάφορα άτομα. Δεν πρέπει βέβαια στο σημείο αυτό να συγχέουμε τη δημιουργικότητα με την παραγωγικότητα (Καψάλης, 1989). Δημιουργικοί λοιπόν είναι όλοι οι άνθρωποι. Και επειδή η Παιδαγωγική Ψυχολογία θεωρεί γενικά ως κύρια προϋπόθεση για την εκδήλωση της δημιουργικότητας τη νέα, ασυνήθιστη, διαφορετική κάθε φορά προσπέλαση των προβλημάτων, γι αυτό δεν κάνει συνήθως διάκριση ανάμεσα στην καλλιτεχνική και την επιστημονική δημιουργικότητα. Δεν δέχεται δηλαδή την ύπαρξη διαφορετικών τύπων δημιουργικότητας ανάλογα με τους τομείς της δραστηριότητας των δημιουργικών ατόμων. Δέχεται όμως διαφοροποίηση της δημιουργικότητας σε έκταση και βάθος, πράγμα που επιτρέπει τη διαβάθμιση κάθε δημιουργικού έργου. Ο P. Matussek διακρίνει πέντε επίπεδα ανθρώπινης δημιουργικότητας, καθένα από τα οποία συνεπάγεται διαφορετικές ψυχολογικές εμπειρίες: α) εκφραστική δημιουργικότητα, β) παραγωγική δημιουργικότητα, γ) εφευρετική δημιουργικότητα, δ) μεταρρυθμιστική δημιουργικότητα, ε) ριζοσπαστική δημιουργικότητα. Η Μορφολογική Ψυχολογία με εκπρόσωπο της τον M. Wertheimer στηρίχτηκε σε φαινομενικές αναλύσεις και μελέτησε κυρίως την πορεία του πνεύματος κατά τη διάρκεια του δημιουργικού γεγονότος. Διακρίνει λοιπόν τέσσερις φάσεις της δημιουργικής εργασίας: Α) προπαρασκευή, κατά την οποία το άτομο συλλέγει πληροφορίες που σχετίζονται με το πρόβλημα, για να γνωρίσει τη δομή του. Β) επώαση, κατά την οποία το άτομο δεν σκέφτεται συνειδητά το πρόβλημα, αλλά αφήνει το υλικό που συνέλεξε να κινείται ελεύθερα στο χώρο του ασυνειδήτου. Γ) φωτισμός, δηλαδή η εύρεση της

10 λύσης ή τουλάχιστο ενός βασικού της σημείου, μετά από επιτυχή συσχέτιση των διαφόρων στοιχείων του προβλήματος και χωρίς το υποκείμενο να σκέφτεται το πρόβλημα. Δ) επαλήθευση και επεξεργασία, δηλαδή επεξεργασία όλων των λεπτομερειών και επαλήθευση της λύσης. Ένας άλλος δρόμος που ακολούθησαν οι ψυχολόγοι στη μελέτη του δημιουργικού φαινομένου είναι η επισήμανση και η έρευνα των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της προσωπικότητας του δημιουργικού ατόμου, που γίνεται με τη συλλογή βιογραφικών στοιχείων και διάφορα άλλα ψυχομετρικά μέσα. Ας αναφερθούμε τώρα και στην κριτική σκέψη, για την οποία έχουν διατυπωθεί ποικίλοι ορισμοί. Ο Ennis θεωρεί την κριτική σκέψη ως τη διαδικασία και τις ικανότητες που περιλαμβάνει η με ορθολογικό τρόπο διαμόρφωση αποφάσεων από το άτομο για τις πεποιθήσεις και τη δράση του. Αναλυτικότερα, η κριτική σκέψη μπορεί να ορισθεί ως «η ικανότητα και η βούληση του ατόμου να αποστασιοποιείται προς στιγμή από τις προσωπικές πεποιθήσεις και τα συμφέροντά του και να εξετάζει τα πραγματικά και λογικά στοιχεία που στηρίζουν και ερμηνεύουν έννοιες, πληροφορίες, σχέσεις, φαινόμενα, στάσεις και σκόπιμες πράξεις και μετά να διαμορφώνει απόψεις». Η κριτική σκέψη, λοιπόν, δεν είναι μία μεμονωμένη γνωστική στρατηγική, αλλά «μία γνωστική στάση και ικανότητα για τη χρήση ποικιλίας γνωστικών λειτουργιών, οι οποίες χρησιμοποιούνται μεμονωμένα ή κατά ποικίλους συνδυασμούς ανάλογα με την περίσταση» (Ματσαγγούρας Η., 1994) Βασικά στοιχεία της κριτικής σκέψης είναι η επιλογή των πληροφοριών, καθώς και η ικανότητα αντικειμενικής ανάλυσης και αξιολόγησής τους. Ορισμένοι ερευνητές από το χώρο της Παιδαγωγικής θεωρούν τα ακόλουθα τέσσερα στοιχεία ως συστατικά της κριτικής σκέψης: α) τη γνώση του περιεχομένου ( πρόκειται για τη γνώση του αντικειμένου), β) τη γνώση της διαδικασίας ( τη γνώση, δηλαδή, των νοητικών ικανοτήτων), γ) τη γνώση του τρόπου λειτουργίας, της χρήσης και του ελέγχου των νοητικών ικανοτήτων ( δηλαδή τη μεταγνωστική ανάλυση) και δ) τη στάση απέναντι στη χρήση των νοητικών ικανοτήτων και στη γνώση. Ο Winicut προτείνει την οργάνωση των στοιχείων της κριτικής σκέψης σε τρεις κατηγορίες: α) τις ικανότητες, β) τις διαδικασίες και γ) τις λειτουργίες.

11 Στις ικανότητες περιλαμβάνονται η παρατήρηση, η σύγκριση / αντιπαράθεση, η ομαδοποίηση, η κατηγοριοποίηση / κατάταξη, η οργάνωση, η χρήση μοντέλων, η ιεράρχηση. Οι διαδικασίες περιλαμβάνουν δεξιότητες που σχετίζονται με την ανάλυση ερωτήσεων, γεγονότων, απόψεων, καθώς και του βαθμού χρησιμότητας και αξιοπιστίας των πληροφοριών. Ακόμη, στις διαδικασίες υπάγονται δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την εξαγωγή συμπερασμάτων, την κατανόηση νοημάτων, αιτιών και αποτελεσμάτων, τη διατύπωση υποθέσεων και την αναγνώριση απόψεων. Οι λειτουργίες περιλαμβάνουν τον ορθολογικό τρόπο σκέψης, τη δημιουργική σκέψη και τις δεξιότητες λύσης προβλημάτων ( Δανασσής-Αφεντάκης, Αντ. Κ., 1997). Τέλος, το Τμήμα Εκπαίδευσης της Πολιτείας της Καλιφόρνια στις Η.Π.Α. προτείνει ένα μοντέλο, στο οποίο περιέχονται οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες δεξιότητες, οργανωμένες σε τρεις κατηγορίες: α) σαφή προσδιορισμό του προβλήματος, β) αξιολόγηση των πληροφοριών που σχετίζονται με το πρόβλημα και γ) λύση του προβλήματος / κατάληξη σε συμπεράσματα. Β.ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Όπως είναι φανερό, έχουν διατυπωθεί πολλοί και ποικίλοι ορισμοί τόσο για τη δημιουργική όσο και για την κριτική σκέψη, όπως επίσης υπάρχουν και διαφωνίες ανάμεσα στις απόψεις των διαφόρων μελετητών. Αυτό που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει είναι ότι αποτελούν πλέον σημείο αναφοράς για τους περισσότερους ερευνητές και επιστήμονες, καθώς δεν περιορίζονται μόνο στην εκπαίδευση, αλλά απασχολούν ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων. Οι διαφωνίες που υπάρχουν ίσως οφείλονται στο γεγονός ότι είναι θέματα που πρόσφατα έχουν αρχίσει να ερευνώνται τόσο πολύ και είναι θέματα που δεν βρίσκουν σύμφωνους όλους τους επιστήμονες. Είναι γεγονός ότι υπάρχουν εκπαιδευτικοί που δεν είναι υπέρ της καθιέρωσης της δημιουργικής και κριτικής σκέψης στα σχολεία, άποψη που κυρίως

12 υποστηρίζεται από εκπαιδευτικούς που βρίσκονται αρκετά χρόνια στο επάγγελμα αυτό και εμμένουν στον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας, πιστεύοντας ότι η καθιέρωση τέτοιων «μοντέρνων» κατά τη γνώμη τους απόψεων θα αλλοιώσει τον χαρακτήρα που είχαν τα σχολεία μέχρι τώρα. Λίγοι είναι οι εκπαιδευτικοί που «τολμούν» να εντάξουν τη δημιουργική και κριτική σκέψη στον τρόπο διδασκαλίας τους και κυρίως οι νεότεροι. Είναι γεγονός ότι σε μια κοινωνία όπως η σημερινή υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους επιβάλλεται η καθιέρωση της κριτικής και δημιουργικής σκέψης στα σχολεία. Όλα έχουν γίνει τόσο κοινότυπα, που η ζωή έχει ανάγκη από πρωτότυπες ιδέες και πράξεις. Τα παιδιά έχουν βαρεθεί να ακούνε συνέχεια τα ίδια και τα ίδια... Έχουν ανάγκη από κάτι που θα τους κεντρίσει το ενδιαφέρον και θα τα κάνει να ρωτήσουν να μάθουν περισσότερα και μ αυτό τον τρόπο να μάθουν περισσότερα πράγματα, να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους και να διευρύνουν τους ορίζοντές των γνώσεών τους. Ο σύγχρονος άνθρωπος καθημερινά έρχεται αντιμέτωπος με μικρά αλλά και με σοβαρά και με ευρύτερα προβλήματα, των οποίων το κλειδί για επιτυχή επίλυση βρίσκεται στην κριτική σκέψη, δηλαδή την επιλογή, τη μεθοδική επεξεργασία και την αξιοποίηση και κατάλληλη χρήση των πληροφοριών που αναφέρονται σ αυτά. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για να ασχοληθούμε με αυτό το θέμα στην παρούσα εργασία. Πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να γίνουν περισσότερες αναφορές γι αυτά τα θέματα και να ερευνηθούν με μεγαλύτερη εμβάθυνση τόσο γενικά όσο και ειδικότερα για τους επιμέρους τομείς που σχετίζονται με αυτό το θέμα. Αυτό άλλωστε έχουμε σκοπό να κάνουμε με αυτή την εργασία να ενισχύσουμε τη μελέτη που γίνεται σχετικά με τη δημιουργική και κριτική σκέψη, για να καταλήξουμε σε όσο το δυνατό τεκμηριωμένα συμπεράσματα, συμφωνώντας ή διαφωνώντας με τις επικρατούσες απόψεις. Β.1 Αναγκαιότητα της διερεύνησης

13 Με την υπόσχεση ότι θα διερευνηθούν όσο το δυνατό καλύτερα κάποιες περιοχές και θα απαντηθούν ερωτήματα σχετικά με τα υπό μελέτη θέματα, η εργασία αυτή θα αποτελέσει ένα ακόμη λιθαράκι στην προσπάθεια που έχουν αρχίσει οι σύγχρονοι μελετητές να ερευνηθούν σε βάθος τόσο η κριτική όσο και η δημιουργική σκέψη και, αν χρειαστεί, να αλλάξουν απόψεις ή ακόμα και συνήθειες της καθημερινής ζωής. Με την εργασία αυτή βέβαια δεν λύνονται όλες μας οι απορίες γύρω από το υπό μελέτη ζήτημα, αφού είναι βέβαιο ότι έχουν μείνει πολλά πεδία αδιερεύνητα, τα οποία πιθανώς θα ερευνηθούν σε μελλοντικές μελέτες. Πάντως είναι σίγουρο ότι το θέμα χρήζει περισσότερης διερεύνησης για την καλύτερη και πληρέστερη κατανόηση όλων των περιοχών που σχετίζονται μ αυτό. Ελπίζουμε η εργασία αυτή να φανεί χρήσιμη στους εκπαιδευτικούς κάθε είδους, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Να εμπλουτίσει, δηλαδή, τις γνώσεις τους αλλά και, κυρίως, να κάνει τους εν ενεργεία εκπαιδευτικούς να ανανεώσουν τις τεχνικές που χρησιμοποιούν στην τάξη, προσθέτοντας ή ακόμα αλλάζοντας εντελώς τον τρόπο διδασκαλίας, εισάγοντας στη μεθοδολογία και θεματολογία του τεχνικές που να ενισχύουν και να καλλιεργούν τη δημιουργική και κριτική σκέψη. Θα μπορούσε ακόμη να χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο για τους μελλοντικούς ερευνητές που θα ασχοληθούν με το θέμα αυτό είτε συμφωνώντας με τις δικές μας απόψεις είτε ακόμα διαφωνώντας με αυτές ή κρίνοντας και σχολιάζοντας τα πορίσματα της έρευνάς μας. Γ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Σκοπός της έρευνάς μας είναι να διασαφηνιστούν όσο το δυνατό καλύτερα οι έννοιες της κριτικής και δημιουργικής σκέψης, να διευκρινιστούν

14 και να μελετηθούν στο επίπεδο των περιοχών που θεωρήθηκαν ως οι σημαντικότερες προς διερεύνηση και να προσπαθήσουμε για όσο γίνεται και όσο περισσότερο μπορεί να επιτευχθεί, καλύτερη αξιοποίησή τους στη διδακτική πράξη. Γ.1 Ερευνητικά ερωτήματα Αναζητούμε τη δημιουργικότητα στους καλλιτέχνες, προωθούμε τη δημιουργικότητα στις σύγχρονες επιχειρήσεις και στο ιδεατό μοντέλο του ηγέτη, ερευνούμε τα χαρακτηριστικά του δημιουργικού προσώπου ή της δημιουργικής διαδικασίας υπό το πρίσμα της ψυχολογίας, προσεγγίζουμε την εξέλιξη των πολιτισμών και των κοινωνιών μέσα από τις δημιουργικές αλλαγές φάσεων, αναζητούμε πιθανώς παιδαγωγικές προτάσεις καλλιέργειας της δημιουργικής σκέψης των μαθητών στα εκπαιδευτικά συστήματα κατηγορώντας τα σχολεία ως αντιδημιουργικά, ενώ στην καθημερινή μας εμπειρία συχνά αξιολογούμε ως δημιουργικές ή μη ιδέες και πράξεις. Πρόκειται άραγε για ένα νέο ή και παλαιό εννοιολογικό εργαλείο προκειμένου να προσεγγιστεί κάποιο κοινωνικό, φυσικό, ανθρώπινο φαινόμενο; Ποιο; Υπάρχει μία έννοια της δημιουργικότητας που με αφηρημένο τρόπο ενσωματώνει κάθε επιμέρους χρήση της; Γιατί μας ενδιαφέρει αυτή η έννοια; Τι κάνει κάποιους ελάχιστους ανθρώπους να μην μπορούν παρά να σκέφτονται δημιουργικά; Μπορεί κάτι να είναι δημιουργικό αλλά όχι χρήσιμο; Χρήσιμο αλλά όχι δημιουργικό; Και αν αποδεχτούμε τέλος πάντων κάποιες απαντήσεις, πώς και με ποιο τρόπο μπορεί ένας άνθρωπος ή μια κοινωνία να αξιολογήσει και να ενισχύει τη δημιουργική της σκέψη και δράση; Με άλλα λόγια, τι είναι δημιουργικότητα;

15 Όσο συχνά όμως ακούμε αναφορές στη δημιουργική σκέψη, εξίσου συχνά ακούμε και διαβάζουμε και για κριτική σκέψη. Διαβάζουμε ότι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο σχολείο επιδιώκεται είτε μέσω ειδικών, για το σκοπό αυτό, προγραμμάτων, είτε μέσω διαφόρων μαθημάτων του Αναλυτικού Προγράμματος. Επιδιώκεται όμως η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο σχολείο; Γιατί είναι τόσο αναγκαία η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, ειδικά στη σύγχρονη εποχή; Τι είναι τελικά η κριτική σκέψη; Τι λέει η σημερινή πραγματικότητα; Επιδιώκεται η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο βαθμό που χρειάζεται; Γ.2 Περιορισμοί Έχει αναφερθεί ήδη ότι η δημιουργική και κριτική σκέψη είναι θέματα που απασχολούν τους σύγχρονους ερευνητές, διότι κρίνονται απαραίτητα για την επιβίωση σε έναν κόσμο όπως ο σημερινός. Είναι άρα επόμενο να μην υπάρχει αρκετή βιβλιογραφία και αυτή που υπάρχει να μην καλύπτει μεγάλα χρονικά διαστήματα για να γίνουν συγκρίσεις ανά εποχή. Το αυτό γεγονός αποτελεί σημαντικό περιορισμό στην έρευνα μας.

16 Γ.3 Προβλήματα της έρευνας Στην πορεία για τη διεκπεραίωση της εργασίας, συναντήσαμε προβλήματα τα οποία δυσκόλεψαν και καθυστέρησαν την αποπεράτωσή της. Σημαντικό εμπόδιο στάθηκε ο περιορισμένος χρόνος θα θέλαμε και θα μπορούσαμε να αναφερθούμε και σε πολλές ακόμη γνωστικές περιοχές, πράγμα το οποίο δεν πράξαμε λόγω του περιορισμένου χρόνου και εξαιτίας του γεγονότος ότι η εργασία μας έχει ήδη λάβει μεγάλες διαστάσεις, πράγμα που δεν μπορούσαμε να αποφύγουμε, αφού είχαμε να ασχοληθούμε με δύο σημαντικότατες έννοιες. Έννοιες που, είτε το θέλουμε είτε όχι, κατέχουν σημαντική θέση στην καθημερινότητά μας και κρύβονται πίσω από απλές καθημερινές πράξεις και ενέργειές μας. Αποτελούν, δηλαδή, στοιχεία της καθημερινής μας ζωής, από αυτά που δεν τα ονομάζουμε, απλά εμπεριέχονται στις καθημερινές μας ενέργειες. Το γεγονός ότι ασχοληθήκαμε και με τις δύο αυτές έννοιες αποτέλεσε ένα ακόμα πρόβλημα στην έρευνά μας, αλλά ελπίζουμε να μην απόκοψε την κανονική ροή της εργασίας. Η απουσία πολλών βιβλιογραφικών αναφορών, λόγω κυρίως του γεγονότος ότι η δημιουργική και κριτική σκέψη είναι θέματα σχετικά «καινούρια» στις βιβλιογραφικές αναφορές, υπήρξε σημαντικό πρόβλημα στη έρευνά μας, γι αυτό και κατατρέξαμε και σε πληροφορίες από το διαδίκτυο. Πιστεύουμε ότι αναφερθήκαμε στα απαραίτητα σημεία τα οποία έπρεπε να θιχτούν, παρά τα προβλήματα που συναντήσαμε.

17 Δ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

18 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Η δημιουργική σκέψη είναι ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πνευματικής ανάπτυξης του παιδιού της σχολικής ηλικίας (6-12). Είναι έκδηλη και φαίνεται να εκπηγάζει αρχικά μεν από την περιέργειά του, στο τέλος όμως της σχολικής περιόδου συνδέεται με την έκφραση ιδεών και συνεπώς με τη νόηση του παιδιού (Χαραλαμπόπουλος Ν., 1981). Δημιουργικότητα είναι η ικανότητα παραγωγής πρωτότυπων ιδεών με κάποια, μικρή ή μεγάλη, αξία για τον άνθρωπο. Δημιουργώ σημαίνει παράγω κάτι το αρχικό, το νέο, που παρουσιάζεται στο κεφάλαιο της παραγωγικής ιστορίας του ανθρώπου για πρώτη φορά και κατακτά οριστική θέση σ αυτό. Αν τα στοιχεία από τα οποία συνίσταται η ιδέα είναι παλιά ή νέα, δεν έχει σημασία. Εκείνο που μετρά είναι το τελικό αποτέλεσμα, που μπορεί να είναι διαδικασία ή ένα προϊόν. Η δημιουργικότητα παρουσιάζεται ακόμα ως επινόηση και ως διανοητική ή χειρονακτική παραγωγή. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, αιτία είναι η νέα ιδέα. Είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς στην ερώτηση τι είναι αυτό που ωθεί το άτομο στη δημιουργικότητα, γιατί ασχολούμαστε με ένα θέμα όχι πέρα για πέρα ξεκαθαρισμένο. Η δημιουργικότητα στο κάθε άτομο παρουσιάζει έξαρση σε ορισμένο στάδιο της ζωής του. Μια ματιά στη ζωή και το έργο των μεγάλων δημιουργών μας πείθει ότι η δεύτερη εικοσαετία την ευνοεί ιδιαίτερα. Είναι η ηλικία που φτάνει στην πλήρη σωματική και πνευματική του ωριμότητα και που οι δυνάμεις του διατηρούνται ακμαίες. Η δημιουργική παραγωγή δεν ξεκινάει από το μηδέν, προϋποθέτει ανάλογο υπόβαθρο γνώσεων και δεξιοτήτων. Για να σχεδιαστεί και να πραγματοποιηθεί η πορεία μετάβασης του ανθρώπου στη σελήνη, χρειάστηκαν κολοσσιαίοι μαθηματικοί υπολογισμοί και αναρίθμητες τεχνικές εφευρέσεις και επιτεύξεις, έργο μακριάς σειράς διαδοχικών δημιουργικών προϊόντων. Τα μαθηματικά και τα φυσικά από τη μια μεριά και η γεωγραφία από την άλλη έπρεπε συμπλέοντας να προσεγγίσουν στα όρια ενός τέτοιου

19 άθλου, που και πριν από μερικές δεκαετίες μπορεί να τραβούσε την προσοχή των περίεργων και μπορεί ν αποτελούσε φιλόδοξη ενασχόληση μερικών επιστημόνων αλλά δεν έπαυε να βρίσκεται σε περιοχή καθαρά φανταστική. Η δημιουργικότητα είναι η ύψιστη πνευματική λειτουργία του ανθρώπου. Είναι το φως εκείνο που πηγάζει από τη φωτιά του αγώνα του ανθρώπινου πνεύματος να ξεδιπλωθεί, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής. Το φως αυτό φωτίζει κάθε νέα, πρωτότυπη επινόηση του ανθρώπου και καθιστά τον άνθρωπο πρωτεργάτη της προόδου, μοχλό της κίνησης της ζωής. Η δημιουργικότητα και κυρίως τα μοναδικής σπουδαιότητας προϊόντα της, οι ανακαλύψεις και εφευρέσεις που άλλαξαν τη μορφή του κόσμου ή τα έργα τέχνης που ανανέωσαν με μοναδικό τρόπο τις αισθητικές νόρμες, αποτέλεσαν αντικείμενο θαυμασμού για τις κοινωνίες όλων των εποχών. Η συστηματική μελέτη, ωστόσο, της δημιουργικότητας και του πυρήνα της, της δημιουργικής σκέψης δηλαδή, από την Ψυχολογία αρχίζει μόλις μετά το Τη χρονιά αυτή, ο Guilford παρατηρεί την έλλειψη ερευνών στο πεδίο αυτό. Τα επόμενα χρόνια πραγματοποιήθηκε ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός ερευνών στον τομέα αυτό, που οδήγησε στη διασάφηση πολλών εννοιών, αλλά και στη διατύπωση πολλών νέων ερευνητικών ερωτημάτων. Οι τρεις πιο σημαντικές διαπιστώσεις που προέκυψαν από την έρευνα της δημιουργικής σκέψης, είναι: α) πως πρόκειται για μία νοητική ικανότητα, κοινή σε όλους τους ανθρώπους, β) πως παρατηρείται ποσοτική διαβάθμιση της δημιουργικής σκέψης στα άτομα, καθώς κάποιοι έχουν μεγαλύτερη ικανότητα δημιουργικής σκέψης από άλλους και γ) πως η δημιουργική σκέψη είναι δυνατόν να καλλιεργηθεί με κατάλληλες παιδαγωγικές μεθόδους. Ωστόσο, παρόλες τις ερευνητικές προσπάθειες από το 1950 ως σήμερα, οι επιστήμονες δεν κατόρθωσαν να καταλήξουν σε ένα γενικά αποδεκτό ορισμό της δημιουργικής σκέψης. Οι ποικίλοι ορισμοί που διατυπώθηκαν, εστιάζουν άλλωστε στη φύση του παραγόμενου από τη δημιουργική σκέψη προϊόντος, που χαρακτηρίζεται ως νέο, πρωτότυπο και ταυτόχρονα χρήσιμο, άλλοτε στη διαδικασία της δημιουργικής σκέψης, που ορίζεται ως αποκλίνουσα και παραγωγική, και άλλοτε σε άλλες παραμέτρους. Μία συνολική θεματική οριοθέτηση περιλαμβάνει: «η δημιουργική σκέψη χαρακτηρίζεται από προϊόντα καινοφανή που, όμως, έχουν ταυτόχρονα

20 κάποια αξία για το άτομο ή και τον πολιτισμό γενικότερα. Η διαδικασία της νοητικής αυτής λειτουργίας δεν είναι συμβατική, αλλά χαρακτηρίζεται από ισχυρή ψυχική κινητοποίηση και επιμονή. Το έργο, τέλος, της δημιουργικής σκέψης περιλαμβάνει μία σαφή μορφοποίηση ενός αρχικά συγκεχυμένου και απροσδιόριστου προβλήματος». Οι δύο κυρίαρχοι τρόποι προσέγγισης της δημιουργικής νόησης είναι οι ακόλουθοι: α) η ψυχολογική ανάλυση της προσωπικότητας των δημιουργικών ατόμων και β) η μελέτη της δημιουργικής σκέψης ως ψυχολογικού φαινομένου. Οι τομείς στους οποίους συνήθως εκδηλώνεται η δημιουργικότητα είναι η τέχνη, η μουσική, η ζωγραφική, η γλυπτική, η αρχιτεκτονική, ο λόγος, το θέατρο. Ίσως γι αυτό οι πολλοί να πιστεύουν ότι η δημιουργικότητα εκφράζεται σε συγκεκριμένα μόνο προϊόντα, λ.χ. σε μια θαυμάσια μουσική συμφωνία ή σ ένα αριστούργημα γλυπτικής. Αλλά δεν είναι αλήθεια εκφράζεται και με την παραγωγή αφηρημένων προϊόντων όπως είναι οι ηθικές, οι πνευματικές και οι κοινωνικές αξίες.

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Μερικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα, πολύ ή λίγο, συνοδευτικά ή προκλητικά με τη δημιουργική παραγωγή είναι: α) ανεξαρτησία στη διάθεση και την κοινωνική συμπεριφορά, β) δυναμικότητα, γ)εσωστρέφεια, δ) ευαισθησία στους ερεθισμούς, ε) ευρύτητα ενδιαφερόντων, στ) αυτογνωσία, ζ) προαίσθηση, η) πνευματική ευκαμψία, θ) κοινωνική προσαρμογή και ισορροπία παρά μια ι) μεταρρυθμιστική κοινωνική διάθεση και ια) σχετική αδιαφορία για τους ισχύοντες κοινωνικούς κανόνες. Δύο άλλα χαρακτηριστικά αναφέρονται κυρίως στην αισθητική και λιγότερο στην επιστημονική δημιουργικότητα, δηλαδή ιβ) ακρότητα πεποιθήσεων και ιγ) απόρριψη εξωτερικών καταναγκασμών. Στα παραπάνω χαρακτηριστικά θα μπορούσαμε να προσθέσουμε την ευφυΐα, γνώση ευφράδεια, ευελιξία, πρωτοτυπία, επεξεργασία, σκεπτικισμό, επιμονή, διανοητική «διάθεση παιχνιδίσματος», χιούμορ, ασυμφωνία προς τα καθιερωμένα και αυτοπεποίθηση (Massialas B. J. Z., 1975). Η φύση της δημιουργικής σκέψης έχει μελετηθεί από δύο διαφορετικές προσβάσεις: α) Με την ψυχολογική ανάλυση της προσωπικότητας των εξαιρετικά δημιουργικών ατόμων και β) με την ανάλυση της δημιουργικής σκέψης αυτής καθεαυτής ως ψυχολογικού φαινομένου (Παρασκευόπουλου N. Ιωάν.,σελ.123). Η έρευνα έχει δείξει ότι τα δημιουργικά άτομα έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Α) Ευαισθησία στα προβλήματα του περιβάλλοντος: Τα δημιουργικά άτομα κρατούν τις «κεραίες» όλων των αισθήσεων συνεχώς τεντωμένες, αντιλαμβάνονται περισσότερα πράγματα με περισσότερες λεπτομέρειες, διαβλέπουν τις επιπτώσεις και συνέπειες ακόμα και στα συνήθη φαινόμενα κ.τ.ό. Κλασικό παράδειγμα ιδιαίτερης ευαισθησίας προς τα συμβαίνοντα γύρω

22 μας είναι του Νεύτωνα: Πόσοι άνθρωποι δεν είχαν δει μήλα να πέφτουν από τη μηλιά! Ο Νεύτωνας όμως ανακάλυψε το νόμο της βαρύτητας. Β) Αισιόδοξη διάθεση: Το δημιουργικό άτομο συνήθως ρωτά «Πώς μπορεί να γίνει ένα πράγμα» και όχι «Αν μπορεί να γίνει ένα πράγμα». Πιστεύει ότι «Αυτό που ένας άνθρωπος μπορεί να συλλάβει σήμερα στο μυαλό του, άλλοι άνθρωποι θα μπορέσουν να το υλοποιήσουν αύριο». Γ) Επιπόλαιος ενθουσιασμός: Το χαρακτηριστικό αυτό πηγάζει από την τάση που έχει το δημιουργικό άτομο να μη σπεύδει να κάνει αυτοκριτική. Κριτική που γίνεται νωρίς στη δημιουργική λύση ενός προβλήματος επενεργεί ως τροχοπέδη στην ελεύθερη πορεία των ιδεών, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η δημιουργική παραγωγή. Δ) Πνευματική ευλυγισία: Τα δημιουργικά άτομα μπορούν να μεταπηδούν από έναν τρόπο προσέγγισης ενός προβλήματος σε άλλους και να αναζητούν νέες σχέσεις και χρήσεις σε κοινά πράγματα. Η ανακάλυψη της πενικιλίνης, των ακτίνων Χ, των χρωμάτων, είναι μερικά από τα παραδείγματα της «καιροσκόπου» διάθεσης και της πνευματικής ευλυγισίας των δημιουργικών ατόμων. Ε) Σχετική αδιαφορία για το κοινώς παραδεγμένο: Το χαρακτηριστικό αυτό δείχνει την απελευθέρωση του δημιουργικού ατόμου από τις στερεότυπες λύσεις. Το δημιουργικό άτομο δείχνει μια ανεξαρτησία στις κρίσεις του. Δεν τις εξαρτά από τον έπαινο ή την επίκριση των άλλων, αλλά από την προσωπική του εκτίμηση. Γενικώς, δείχνει μια εποικοδομητική δυσαρέσκεια προς τις προκατασκευασμένες λύσεις και επιδιώκει την εξέταση του προβλήματος από πολλές - ακόμη και ασυνήθεις οπτικές γωνίες. Ο ταλαντούχος και δημιουργικός μαθητής παρουσιάζει συνήθως τα εξής χαρακτηριστικά: Δείχνει έντονη περιέργεια για τα πράγματα γύρω του, υποβάλλει πολλές και ποικίλες ερωτήσεις και απορίες, δείχνει ευαισθησία για ό,τι γίνεται γύρω του και συλλαμβάνει τα «κρίσιμα» σημεία στη δομή και την πορεία των φαινομένων, ζει έντονα ό,τι γίνεται γύρω του, «βλέπει» νοερά ενέργειες και πράγματα από τις περιγραφές τους, έχει σπάνια δύναμη να «βλέπει» νοερά νέες δομές και διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων, τις οποίες μπορεί να εκφράζει με ποικίλα μέσα: ζωγραφική, πεζό λόγο, μουσική, ποίηση, δραματοποίηση, παράγει έργα που έχουν πρωτοτυπία, εκφραστικότητα, δυναμικότητα, παράγει νέες ιδέες και λύσεις, ακόμη και για κοινά προβλήματα,

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ Ενότητα 4. Μέθοδοι διδασκαλίας Μπαρκούκης Βασίλειος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Δρ Έλενα Χριστοφίδου Συντονίστρια Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Απρίλιος 2014

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της εκπαίδευσης Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου στην ημερίδα με θέμα «Η Αισθητική Αγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα