MÂÚÈÎ applefi Ù fiúá Ó appleô ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÛÂ ËÌÈÎfi ÂÚÁ ÛÙ ÚÈÔ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "MÂÚÈÎ applefi Ù fiúá Ó appleô ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÛÂ ËÌÈÎfi ÂÚÁ ÛÙ ÚÈÔ"

Transcript

1

2

3 MÂÚÈÎ applefi Ù fiúá Ó appleô ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È Û ËÌÈÎfi ÂÚÁ ÛÙ ÚÈÔ ÔÙ ÚÈ ÛË KˆÓÈÎ ÊÈ ÏË OÁÎÔÌÂÙÚÈÎ È Ù ÍË ÈËı Ûˆ ÊÈ ÏË applefi ÎÂÓfi OÁÎÔÌÂÙÚÈÎfi Î ÏÈÓ ÚÔ Â ÎÙË ÔÎÈÌ ÛÙÈÎÔ ÛˆÏ Ó Û ÛÙ ÚÈÁÌ Ù ÁÔÓÔÌÂÙÚÈÎfi Ô Â Ô ºÈ ÏË ÓÙÈ Ú ÛÙËÚ Ô XˆÓ XˆÓ Büchner ÈÊÒÓÈÔ ÚÈıÌËÌ ÓÔ ÈÊÒÓÈÔ appleï ÚˆÛË ÚÔ Ô ÂÚÌfiÌÂÙÚÔ æ ÎÙÚ ÏÈÓË Ú Ô Ó Â ÛË ÚÌ ÓÛË ÌÂ Ï ÓÔ Bünsen Û ÙÚ appleô Ì appleï ÁÌ ÌÈ ÓÙÔ Ì ÔÎÈÌ ÛÙÈÎfi ÛˆÏ Ó ÏÔÈ ˆÚÔÏÔÁ Ô Ú ÁÚ K appleôúûâï ÓË Ô Ì ÁÔ Ô ÚÈ apple ÙÔ Ï M ÁÓ ÙÂ Ó Â ÛË

4 9 A ENIKE O H IE Σκοπός της άσκησης στο εργαστήριο των φοιτητών που δεν έχουν τη χημεία ως κύριο αντικείμενο μελέτης, είναι να έλθουν σε επαφή με την πειραματική χημεία μέσω επιλεγμένων πειραμάτων τα οποία σχετίζονται τόσο με το αντίστοιχο θεωρητικό μάθημα όσο και, κυρίως, με την επιστήμη την οποία σπουδάζουν. Η ορθή εκτέλεση των εργαστηριακών ασκήσεων της χημείας προϋποθέτει την εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση των σχετικών οργάνων και συσκευών, τουλάχιστον των πιο σημαντικών απ αυτά, την εκμάθηση ορισμένων βασικών εργαστηριακών τεχνικών και, επίσης, τη συμμόρφωσή τους με ορισμένους γενικούς κανόνες και οδηγίες οι οποίες συμβάλλουν στο να καταστεί η εργασία αποτελεσματική, ακίνδυνη, άνετη και ευχάριστη. Συγκεκριμένα: Kαθαριότητα Ο χώρος εργασίας και ειδικότερα το τμήμα του εργαστηριακού πάγκου που αντιστοιχεί στον κάθε ασκούμενο, πρέπει να καθαρίζεται επιμελώς πριν από την έναρξη της πειραματικής διαδικασίας καθώς και στο τέλος της. Επίσης τα χρησιμοποιούμενα σκεύη και όργανα πρέπει να είναι καθαρά. Τα στερεά απορρίμματα, όπως χάρτινοι ηθμοί, σπίρτα, σπασμένα γυάλινα όργανα κλπ. πρέπει να ρίχνονται στα δοχεία απορριμάτων, ενώ τα διαλύματα διαφόρων ουσιών και άλλα υγρά πρέπει να χύνονται στους νεροχύτες με ταυτόχρονη διοχέτευση σ αυτούς άφθονου νερού (της βρύσης) ώστε να αποφεύγεται η καταστροφή των αγωγών αποχέτευσης. Ορισμένα ειδικά αντιδραστήρια πρέπει να συλλέγονται και να μη ρίχνονται στους νεροχύτες. Tάξη Η εργασία πρέπει να γίνεται με τάξη και πειθαρχία. Επίσης πρέπει να τηρούνται επακριβώς οι οδηγίες που αναγράφονται στο εργαστηριακό βιβλίο καθώς και εκείνες που δίνονται προφορικά από τον εκάστοτε υπεύθυνο του εργαστηρίου. Επιπλέον, προκειμένου να εξοικονομείται χρόνος αλλά και να διευκολύνεται η πειραματική διαδικασία, επιβάλλεται τα διάφορα όργανα και αντιδραστήρια να επανατοποθετούνται στην αρχική τους θέση μετά τη χρησιμοποίησή τους, έτσι ώστε να μη δαπανάται χρόνος για την ανεύρεσή τους από τους άλλους ασκούμενους. Xρήση των αντιδραστηρίων Η τοξικότητα καθώς και ορισμένες άλλες επικίνδυνες ιδιότητες της πλειονότητας των

5 10 Γενικό Mέρος χημικών ουσιών επιβάλλουν τον προσεκτικό χειρισμό τους. Κατά συνέπεια, η γνώση των ιδιοτήτων αυτών καθίσταται πολύ σημαντική. Με σκοπό να αποφευχθούν ενδεχόμενες δυσάρεστες συνέπειες (ατυχήματα ή αποτυχία των διαφόρων πειραμάτων) πρέπει να τηρούνται τα ακόλουθα: α) Να γίνεται προσεκτική ανάγνωση της επιγραφής στις ετικέτες των διαφόρων δοχείων και φιαλών πριν από τη λήψη των αντίστοιχων αντιδραστηρίων. Στις περιπτώσεις, ειδικότερα, χρήσης διαλυμάτων διαφόρων ουσιών πρέπει να δίνεται προσοχή όχι μόνο στην αναγραφόμενη ονομασία ή το μοριακό τύπο της συγκεκριμένης ουσίας αλλά και στη συγκέντρωσή της, εφόσον είναι δυνατό στον ίδιο εργαστηριακό χώρο να βρίσκονται περισσότερα από ένα διαλύματα της ίδιας ουσίας με διαφορετικές συγκεντρώσεις. β) Σε καμιά περίπτωση δεν επαναφέρεται χημικό αντιδραστήριο στο δοχείο ή τη φιάλη από την οποία είχε προηγουμένως ληφθεί. Επίσης, ουδέποτε εμβαπτίζονται στις φιάλες σιφώνια, πλην εκείνων που είναι για το σκοπό αυτό. Ο λόγος και στις δύο περιπτώσεις είναι προφανής. Ενδεχόμενο λάθος έχει ως συνέπεια την απόρριψη του συνόλου των αντίστοιχων αντιδραστηρίων. γ) Εάν χρειαστεί να διαπιστωθεί η ταυτότητα ενός αντιδραστηρίου που περιέχεται σε μία φιάλη μέσω της οσμής του, κρατείται η φιάλη αρκετά μακριά από το πρόσωπο και δημιουργείται με κατάλληλες κινήσεις του χεριού ρεύμα αέρα, ώστε μικρή μόνο ποσότητα ατμών του αντιδραστηρίου να εισπνευσθεί. δ) Επειδή τα περισσότερα χημικά αντιδραστήρια είναι, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, τοξικά, σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να δοκιμάζεται ένα αντιδραστήριο με το στόμα. Τέλος, τονίζεται ότι πρέπει να αποφεύγεται η σπατάλη αντιδραστηρίων και να λαμβάνονται από αυτά ελάχιστα μεγαλύτερες ποσότητες απ όσες ακριβώς χρειάζονται. B BA IKE EP A THPIAKE TEXNIKE Zύγιση Η ζύγιση των διαφόρων αντιδραστηρίων και η μέτρηση του όγκου των υγρών ουσιών και διαλυμάτων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε μια χημική διεργασία, αποτελούν δύο από τις πιο βασικές, αλλά ταυτόχρονα, και τις πιο παλιές τεχνικές που εφαρμόζονται στο χημικό εργαστήριο. Ειδικότερα, η ζύγιση πραγματοποιείται στη σύγχρονη εποχή με τη χρησιμοποίηση των ημιαυτόματων ηλεκτρικών ζυγών ενός δίσκου ανοικτού ή κλειστού τύπου. Χαρακτηρίζονται ως ημιαυτόματοι διότι το βάρος του δοχείου (απόβαρο ή tara), στο οποίο θα ζυγισθεί στη συνέχεια η ουσία το μετράει με κατάλληλους χειρισμούς ο εκτελών τη ζύγιση και όχι αυτόματα ο ζυγός. Εξάλλου, στους ζυγούς κλειστού τύπου η όλη διάταξη περιβάλλεται από γυάλινα ή πλαστικά τοιχώματα έτσι ώστε τυχόν ρεύματα αέρα να μην επηρεάζουν το αποτέλεσμα της ζύγισης. Κοινά χαρακτηριστικά των ζυγών όλων των τύπων αποτελούν η ακρίβεια και η ευαισθησία τους. Ως ακρίβεια του ζυγού ορίζεται το μικρότερο κλάσμα του γραμμαρίου που

6 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 11 μπορεί να μετρήσει ο συγκεκριμένος ζυγός. Για παράδειγμα, στους ζυγούς ανοικτού τύπου η ακρίβεια είναι 0,01 g ή το πολύ 0,001 g. Στους λεγόμενους αναλυτικούς ζυγούς η ακρίβεια καθίσταται 0,0001 g ή 0,00001 g, ενώ στους μικροαναλυτικούς ζυγούς η ακρίβεια είναι της τάξης του 0, g. Είναι προφανές ότι η επιλογή του συγκεκριμένου τύπου ζυγού που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί κάθε φορά, εξαρτάται από την επιθυμητή ακρίβεια στη ζύγιση της ουσίας αλλά και από το συνολικό βάρος της ουσίας αυτής. Ως ευαισθησία του ζυγού χαρακτηρίζεται η ικανότητά του να αποκλίνει από την κατάσταση ισορροπίας του όταν προστεθεί σ αυτόν ελάχιστο βάρος. Κατά τη ζύγιση των διαφόρων ουσιών πρέπει να τηρούνται μερικοί βασικοί κανόνες: 1. Ο ζυγός πρέπει να είναι οριζοντιωμένος. Ο ζυγός θεωρείται οριζοντιωμένος όταν η φυσαλίδα που υπάρχει σε κάποιο σημείο του ζυγού βρίσκεται μέσα στο δακτύλιο. Η οριζοντίωση του ζυγού επιτυγχάνεται με ρυθμιστές που βρίσκονται στα κάτω άκρα του ζυγού. 2. Πριν και μετά από κάθε ζύγιση η ένδειξη του ζυγού πρέπει να είναι μηδέν. 3. Η ουσία που πρόκειται να ζυγισθεί ποτέ δεν τίθεται απευθείας στο δίσκο του ζυγού. Τοποθετείται πάντοτε σε κάποιο γυάλινο, πλαστικό ή πορσελάνινο σκεύος (ύαλο ωρολογίου, ποτήρι ζέσεως, κάψα). 4. Τα σκεύη που χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι καθαρά και στεγνά. 5. Όταν χρειάζεται αυστηρά ποσοτική παραλαβή της ζυγισθείσας ουσίας, για την παρασκευή π.χ ενός διαλύματός της, και εφόσον ο εκτελών την εργασία δεν έχει επαρκή ερ- Εικόνα 1. Ζυγός α) ανοικτού, β) κλειστού τύπου

7 12 Γενικό Mέρος γαστηριακή πείρα, είναι προτιμότερο η ουσία αυτή να ζυγίζεται και να διαλύεται στη συνέχεια σε γυάλινο ποτήρι ζέσεως. 6. Ουδέποτε ζυγίζονται ουσίες όσο είναι ακόμη ζεστές. Πρέπει οπωσδήποτε να προηγηθεί ψύξη στη θερμοκρασία περιβάλλοντος. 7. Η ζύγιση πτητικών και υγροσκοπικών ουσιών ή ακόμη ουσιών που είναι ευαίσθητες στο οξυγόνο του αέρα, πρέπει να γίνεται μέσα σε ειδικά φιαλίδια. 8. Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να εκτελούνται χημικές αντιδράσεις μέσα στο ζυγό. 9. Στους ζυγούς κλειστού τύπου η υγρασία στο εσωτερικό τους πρέπει να ελέγχεται με την τοποθέτηση και τακτική ανανέωση, κατάλληλου ξηραντικού μέσου, π.χ silica gel. Γι αυτό το λόγο άλλωστε οι ζυγοί του τύπου αυτού πρέπει να παραμένουν κλειστοί όταν δεν εκτελείται ζύγιση. 10. Ο ζυγός και ειδικότερα ο δίσκος του, πρέπει να παραμένει πάντοτε καθαρός και στεγνός. Αν κατά τη διάρκεια μιας ζύγισης χυθεί μικρό ποσό κάποιας ουσίας, πρέπει να καθαρίζεται αμέσως και με μεγάλη προσοχή. Τέλος, διευκρινίζεται ότι η διαδικασία που ακολουθείται σε μια ζύγιση είναι η ακόλουθη: μετρείται πρώτα το βάρος του σκεύους (απόβαρο), υπολογίζεται κατόπιν το συνολικό βάρος που πρέπει να δείξει ο ζυγός μετά την προσθήκη της ουσίας (συνολικό βάρος = απόβαρο + βάρος ουσίας) και στη συνέχεια προστίθενται, με προσοχή, μικρά ποσά της ουσίας μέχρις ότου η ένδειξη του ζυγού πλησιάσει κατά το δυνατόν το απαιτούμενο συνολικό βάρος. M ÙÚËÛË ÙÔ fiáîô ÁÚÒÓ Η μέτρηση του όγκου υγρών (καθαρών ουσιών ή διαλυμάτων) μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρησιμοποίηση τεσσάρων κατεξοχήν ειδών οργάνων: των σιφωνίων, των ογκομετρικών κυλίνδρων, των ογκομετρικών φιαλών και των προχοΐδων. Όλα αυτά τα όργανα είναι κατά κανόνα γυάλινα, ωστόσο σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να είναι κατασκευασμένα και από διαφανή πλαστικά (κυρίως οι ογκομετρικοί κύλινδροι και τα σιφώνια). Σιφώνια Τα σιφώνια (εικόνα 2) είναι λεπτοί γυάλινοι σωλήνες με ποικίλες χωρητικότητες. Με τον όρο χωρητικότητα νοείται ο μέγιστος όγκος υγρού που μπορεί να μετρηθεί με ένα συγκεκριμένο ογκομετρικό όργανο. Διακρίνονται σε σιφώνια πλήρωσης και σε αριθμημένα (ή βαθμολογημένα) σιφώνια. Με τα σιφώνια πλήρωσης μπορεί να μετρηθεί ένας μόνον όγκος, αυτός που αναγράφεται στο συγκεκριμένο σιφώνιο, π.χ. 1 ml, 2 ml, 5 ml, 10 ml κλπ. Αντίθετα, με τα αριθμημένα σιφώνια είναι δυνατόν να μετρηθεί μια σειρά από όγκους. Ο αριθμός των όγκων αυτών καθώς και η ακρίβεια στη μέτρησή τους, καθορίζονται από τη συνολική χωρητικότητα των αριθμημένων σιφωνίων αλλά και τις υπάρχουσες σ αυτά υποδιαιρέσεις. Όσον αφορά τη χρήση των σιφωνίων, ισχύουν οι ακόλουθες γενικές αρχές: Για τη λήψη κάποιου όγκου ενός υγρού που περιέχεται σε ποτήρι, κωνική φιάλη κλπ. εμ-

8 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 13 βαπτίζεται το σιφώνιο σε επαρκές βάθος μέσα στην υγρή στιβάδα και στη συνέχεια εφαρμόζεται υποπίεση στο εσωτερικό του ρουφώντας με το στόμα από το πάνω άκρο του ενώ ταυτόχρονα παρακολουθείται η ανερχόμενη επιφάνεια του υγρού (μηνίσκος) μέσα στο σιφώνιο. Όταν το επίπεδο του υγρού μέσα στο σιφώνιο ανέλθει λίγο πιο πάνω από την επιθυμητή ένδειξη, απομακρύνεται το σιφώνιο από το στόμα και κλείνεται ταχύτατα το πάνω άκρο με το δείκτη του χεριού. Κατόπιν "παίζοντας" ελαφρά το δείκτη επιτυγχάνεται ώστε η επιφάνεια του υγρού μέσα στο σιφώνιο να σταθεροποιηθεί στην επιθυμητή ένδειξη. Στη συνέχεια, μετακινείται το σιφώνιο στο αντίστοιχο σκεύος στο οποίο θα μεταφερθεί το υγρό και απομακρύνεται ο δείκτης από το πάνω μέρος του σιφωνίου οπότε εκρέει ελεύθερα το περιεχόμενο υγρό. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστούν τα ακόλουθα: α) Η χρησιμοποίηση του δείκτη στην παραπάνω διαδικασία είναι απλώς θέμα ευκινησίας του αντίστοιχου δακτύλου. Εξάλλου, η επιφάνεια του δείκτη δεν πρέπει να είναι ούτε υπερβολικά υγρή ούτε εντελώς ξηρή, αφού και στις δύο αυτές περιπτώσεις καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η σταθεροποίηση της επιφάνειας του υγρού μέσα στο σιφώνιο. Εικόνα 2. Σιφώνια β) Μετά την εκροή του υγρού από το σιφώνιο παραμένει στο κάτω άκρο του μικρό ποσό υγρού (μία περίπου σταγόνα). Το ποσό αυτό πρέπει να αφήνεται στο σιφώνιο, εκτός και αν είναι διαφορετικές οι οδηγίες που αναγράφονται πάνω στο συγκεκριμένο σιφώνιο. γ) Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιούνται κοινά σιφώνια για τη μέτρηση του όγκου υγρών και διαλυμάτων που είναι τοξικά, διαβρωτικά ή καυστικά. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να χρησιμοποιούνται σιφώνια με έμβολο ή η πλήρωση των κοινών σιφωνίων να πραγματοποιείται με τη βοήθεια μικρών πλαστικών αντλιών (πουάρ) (Εικόνα 3). δ) Επίσης είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί ότι τα σιφώνια πρέπει να εμβαπτίζονται σε αρκετό βάθος μέσα στο διάλυμα. Σε αντίθετη περίπτωση είναι δυνατόν κατά την εφαρμογή υποπίεσης στο σιφώνιο η επιφάνεια του υγρού στο δοχείο που το περιέχει να κατέλθει σε χαμηλότερο Εικόνα 3. Πουάρ επίπεδο από το κάτω άκρο του σιφωνίου με αποτέλεσμα να γίνει αναρρόφηση και το διάλυμα να καταλήξει στο στόμα του ασκουμένου με δυσάρεστα, ενδεχόμενα, αποτελέσματα.

9 14 Γενικό Mέρος Ογκομετρικοί κύλινδροι Οι ογκομετρικοί κύλινδροι είναι βαθμολογημένοι κύλινδροι κατασκευασμένοι από γυαλί ή διαφανές πλαστικό. Ο μέγιστος όγκος υγρού που μπορεί να μετρηθεί με ένα συγκεκριμένο ογκομετρικό κύλινδρο καθορίζεται από τη χωρητικότητά του, ενώ ο ελάχιστος όγκος εξαρτάται από τις υπάρχουσες σ αυτόν υποδιαιρέσεις και, δευτερευόντως, από το μήκος του. Εκόνα 4. Ογκομετρικός κύλινδρος Εκόνα 5. Ογκομετρική φιάλη Ογκομετρικές φιάλες Οι ογκομετρικές φιάλες είναι γυάλινα, συνήθως, σφαιρικά σκεύη με επίπεδη βάση και μακρόστενο λαιμό, ο οποίος φέρει σε κάποιο σημείο του χαραγή ή έγχρωμη ένδειξη και στο πάνω άκρο του οποίου μπορεί να εφαρμοστεί γυάλινο ή πλαστικό πώμα. Με τις ογκομετρικές φιάλες μπορεί να μετρηθεί ένας καθορισμένος μόνον όγκος υγρού π.χ. 5 ml, 100 ml, 250 ml, 1 L κλπ. Οι ογκομετρικές φιάλες χρησιμοποιούνται, κατεξοχήν, για την παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης συγκέντρωσης. Για το σκοπό αυτό το απαιτούμενο ποσό της αντίστοιχης ουσίας ζυγίζεται με ακρίβεια, π.χ. σε ποτήρι ζέσεως, διαλύεται με μικρό ποσό διαλύτη, μεταφέρεται το διάλυμα στην ογκομετρική φιάλη με τη βοήθεια γυάλινου χωνιού, πλύνεται το ποτήρι και το χωνί με λίγο διαλύτη (τα ποσά αυτά του διαλύτη πλύσεως προστίθενται στην ογκομετρική φιάλη) και συμπληρώνεται η ογκομετρική φιάλη μέχρι την ένδειξη. Στη συνέχεια ανακινείται ισχυρά το περιεχόμενο της φιάλης ώστε το διάλυμα να γίνει ομογενές. Σε καμιά περίπτωση δε θερμαίνονται διαλύματα μέσα σε ογκομετρικές φιάλες, ούτε εκτελούνται πειράματα μέσα σ αυτές.

10 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 15 Προχοΐδες Οι προχοΐδες είνα γυάλινοι βαθμολογημένοι σωλήνες διαφόρων μεγεθών, οι οποίοι στο ένα άκρο τους φέρουν στρόφιγγα. Χρησιμοποιούνται στις περιπτώσεις που απαιτείται προσθήκη, κατά μικρά ποσά και με ακρίβεια, ενός υγρού ή διαλύματος σε ένα άλλο και, κυρίως, στην ογκομετρική ανάλυση. Στο χημικό εργαστήριο χρησιμοποιούνται συνήθως προχοΐδες που έχουν χωρητικότητα 50 ml και ο ελάχιστος όγκος που μπορεί να μετρηθεί μ αυτές είναι 0,1 ml (αντιστοιχεί σε δύο περίπου σταγόνες). Πριν χρησιμοποιηθεί μια προχοΐδα πρέπει να ελεγχθεί αν είναι καθαρή και αν λειτουργεί σωστά η στρόφιγγά της. Για το σκοπό αυτό πλύνεται επανειλημμένα με νερό της βρύσης, στη συνέχεια με νερό απιονισμένο και κατόπιν αφήνεται να στεγνώσει στον αέρα. Εάν υπάρχει στενότητα χρόνου πλύνεται, μετά το απιονισμένο νερό, με μκρή ποσότητα διαλύματος με το οποίο πρόκειται στη συνέχεια να γεμίσει. Όσον αφορά τη στρόφιγγα, δεν πρέπει να είναι πολύ σφικτή αλλά ούτε και υπερβολικά χαλαρή. Για το λόγο αυτό λιπαίνονται οι εσωτερικές (εσμυρισμένες) επιφάνειες με κατάλληλη λιπαντική ουσία (βαζελίνη ή σιλικόνη). Στις σύγχρονες προχοΐδες το εσωτερικό τμήμα της στρόφιγγας είναι κατασκευασμένο από teflon και γι αυτό δε χρειάζεται λίπανση. Για την πλήρωση της προχοΐδας ακολουθείται η εξής διαδικασία: προστίθεται Εικόνα 6. Προχοΐδα σ αυτή διάλυμα (με τη βοήθεια μικρού ποτηριού) μέχρις ότου η επιφάνεια του υγρού βρεθεί μερικά ml πάνω από το μηδέν. Στη συνέχεια, με κατάλληλο χειρισμό της στρόφιγγας, αφήνεται να εκρεύσει το επιπλέον ποσό του διαλύματος μέχρις ότου η επιφάνειά του μέσα στην προχοΐδα κατέλθει στην ένδειξη μηδέν. Στη φάση αυτή πρέπει οπωσδήποτε να γεμίσει με διάλυμα το τμήμα της προχοΐδας από τη στρόφιγγα μέχρι το κάτω άκρο της. Οι τυχόν προσκολλημένες στα τοιχώματα φυσαλίδες αέρα, μπορούν να απομακρυνθούν με ελαφρά κτυπήματα στην προχοΐδα. Σχετικά με την ορθή χρήση των προχοΐδων είναι χρήσιμο να τονιστούν τα ακόλουθα: α) Πρέπει να ελέγχεται πριν από την έναρξη της ογκομέτρησης αν υπάρχει επαρκής ποσότητα διαλύματος μέσα σ αυτές. β) Πρέπει να διαβάζεται αλλά και να σημειώνεται ο όγκος του διαλύματος πριν και μετά την εκτέλεση του ενός πειράματος. γ) Σε περίπτωση που πρέπει να χρησιμοποιηθεί κάποιο διαφορετικό διάλυμα σε ένα νέο πείραμα, η προχοΐδα αδειάζεται, καθαρίζεται σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω και γεμίζεται με το νέο διάλυμα. δ) Μετά το τέλος των πειραμάτων πρέπει και πάλι να αδειάζεται η προχοΐδα, να πλύνεται και να προστίθεται σ αυτή νερό. Αναφορικά με τα όργανα μέτρησης όγκου που περιγράφηκαν προηγουμένως είναι αναγκαίο να γίνουν μερικές γενικές, πολύ σημαντικές παρατηρήσεις. Ειδικότερα:

11 16 Γενικό Mέρος 1. Η ακρίβεια στη μέτρηση ενός όγκου εξαρτάται από το μέγεθος του μετρημένου όγκου καθώς και από τη διάμετρο του τμήματος εκείνου του οργάνου, στο οποίο υπάρχει η αντίστοιχη γραμμή. Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο μετρούμενος όγκος και όσο μικρότερη είναι η διάμετρος τόσο μεγαλύτερη είναι η επιτυγχανόμενη ακρίβεια κατά τη μέτρηση του όγκου. Επίσης, είναι φανερό ότι μεγαλύτερη ακρίβεια επιτυγχάνεται γενικώς κατά τη χρήση ογκομετρικών φιαλών, προχοΐδων και σιφωνίων πληρώσεως ενώ μικρότερη κατά τη χρήση ογκομετρικών κυλίνδρων και αριθμημένων σιφωνίων. 2. Όπως είναι γνωστό, ο όγκος των υγρών μεταβάλλεται συναρτήσει της θερμοκρασίας, όπως εξάλλου και του υλικού από το οποίο είναι κατασκευασμένα τα ογκομετρικά όργανα. Κατά συνέπεια μεταβάλλεται, συναρτήσει της θερμοκρασίας, και η χωρητικότητα των οργάνων αυτών. Για τους λόγους αυτούς η βαθμολόγηση των ογκομετρικών οργάνων γίνεται σε κάποια συγκεκριμένη θερμοκρασία. Η θερμοκρασία αυτή αναγράφεται στο κάθε όργανο και είναι κατά κανόνα 20 C (θερμοκρασία δωματίου). Εφόσον η θερμοκρασία του χώρου εργασίας καθώς και των διαλυμάτων δεν αποκλίνει σημαντικά από τους 20 C, το σφάλμα που εισάγεται στη μέτρηση του όγκου είναι σχετικά μικρό. Εάν όμως η απόκλιση της θερμοκρασίας είναι μεγάλη, τότε πρέπει να επαναβαθμολογηθεί το όργανο στη νέα θερμοκρασία. 3. Εξαιτίας των τριχοειδών φαινομένων, η επιφάνεια του υγρού μέσα στα ογκομετρικά όργανα εμφανίζει μεγαλύτερη ή μικρότερη καμπυλότητα (δημιουργείται μηνίσκος) ανάλογα με το μέγεθος της διαμέτρου στο συγκεκριμένο τμήμα του οργάνου. 4. Κατά τη μέτρηση του όγκου, δηλαδή τον προσδιορισμό της γραμμής στην οποία αντιστοιχεί το σημείο μέγιστης καμπυλότητας του μηνίσκου, το μάτι του πειραματιστή πρέπει να βρίσκεται στο ύψος της γραμμής αυτής (εικόνα 7), διαφορετικά η ανάγνωση θα είναι εσφαλμένη. Εικόνα 7. Έλεγχος στάθμης υγρού 5. Για όλους τους λόγους που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η ακρίβεια στη μέτρηση των όγκων είναι, γενικά, μικρότερη απ ό,τι στη μέτρηση των βαρών. Τέλος, αναφέρεται ότι στα ποτήρια ζέσης και τις κωνικές φιάλες, δύο από τα πιο κοινά όργανα στο χημικό εργαστήριο, αναγράφονται ενδείξεις που αφορούν τιμές όγκου. Πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι οι τιμές αυτές όγκου είναι εντελώς προσεγγιστικές και, παρόλο που

12 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 17 είναι πολύ συχνά εξαιρετικά χρήσιμες, τα ποτήρια ζέσης και οι κωνικές φιάλες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ογκομετρικά όργανα. ÚÌ ÓÛË Κατά την εκτέλεση των διαφόρων χημικών πειραμάτων απαιτείται πολλές φορές θέρμανση και, επίσης, θέρμανση εφαρμόζεται όταν χρειάζεται να αυξηθεί η ταχύτητα της αντίστοιχης αντίδρασης. Η απαιτούμενη θέρμανση μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς τρόπους. Ο πιο παλιός από αυτούς αφορά τη χρήση του λύχνου Bunsen. Ο λύχνος αυτός λειτουργεί με την παροχή αέριας καύσιμης ύλης (φωταέριου παλιότερα, βουτανίου ή φυσικού αερίου σήμερα) και σε συνδυασμό με μεταλλικό τρίποδα και πλέγμα αμιάντου (Eικόνα 8). Kατά τη χρήση του λύχνου Bunsen πρέπει να εφαρμοστούν επακριβώς οι οδηγίες που θα δοθούν από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου. Εικόνα 8. Λύχνος Bunsen με μεταλλικό τρίποδα και πλέγμα Στη σύγχρονη εποχή, εκτεταμένη είναι η χρήση διαφόρων ηλεκτρικών συσκευών οι οποίες φέρουν θερμαινόμενους μανδύες (εικόνα 9α) ή, κυρίως, θερμαινόμενες πλάκες (εικόνα 9β). Ειδικότερα στις τελευταίες, εκτός από τη θέρμανση υπάρχει δυνατότητα και για ταυτόχρονη ανάδευση, εφόσον κάτω από τη μεταλλική πλάκα υπάρχει μαγνήτης ο οποίος περιστρέφεται με τη βοήθεια ηλεκτροκινητήρα. Έτσι, κατά την περιστροφή του συμπαρασύρει σε περιστροφική κίνηση μικρό μαγνητάκι επενδεδυμένο με πλαστικό (Eικόνα 20, σελ. 29), το οποίο βρίσκεται μέσα στο δοχείο που είναι τοποθετημένο πάνω στη μεταλλική πλάκα της συσκευής, με αποτέλεσμα η ανάδευση του περιεχομένου του δοχείου να καθίσταται εξαιρετικά αποτελεσματική. (α) (β) Εικόνα 9. α) Θερμαινόμενος μανδύας, β) συσκευή με θερμαινόμενη πλάκα

13 18 Γενικό Mέρος Εικόνα 10. Υδρόλουτρο Εικόνα 11. Πυριατήριο Επίσης πολύ χρήσιμα είναι τα διάφορα λουτρά θέρμανσης, όπως υδρόλουτρα, ελαιόλουτρα κλπ. Η χρήση των λουτρών αυτών εξαρτάται από τη μέγιστη τιμή θερμοκρασίας που μπορεί να επιτευχθεί με αυτά. Έτσι στα υδρόλουτρα, τα οποία είναι μεταλλικά δοχεία που περιέχουν νερό, το περιεχόμενό τους μπορεί να θερμανθεί ηλεκτρικά μέχρι το πολύ 100 C. Στα ελαιόλουτρα χρησιμοποιούνται διάφορα λιπαντικά έλαια (ορυκτέλαια, σιλικόνες) και η μέγιστη θερμοκρασία μπορεί να φθάσει τους 350 C. Ακόμη, για θέρμανση χρησιμοποιούνται τα λεγόμενα πυριατήρια (Eικόνα 11) καθώς και οι κλίβανοι (κοινώς φούρνοι). Και στις δύο περιπτώσεις η θέρμανση επιτυγχάνεται ηλεκτρικά. Όμως στα πυριατήρια η θερμοκρασία μπορεί να φθάσει το πολύ μέχρι τους 300 C και η χρήση τους σχετίζεται με την ξήρανση διαφόρων ουσιών καθώς και το στέγνωμα γυάλινων οργάνων. Στους κλιβάνους η θερμοκρασία μπορεί να ξεπεράσει τους 1000 C και, γι αυτό το λόγο, χρησιμοποιούνται σε διάφορες χημικές συνθέσεις κατά τις οποίες απαιτούνται υψηλές τιμές θερμοκρασίας καθώς και στην ποσοτική χημική ανάλυση. Σχετικά με τη θέρμανση πρέπει να τονιστούν τα ακόλουθα σημεία: Όταν θερμαίνονται γυάλινα ή πορσελάνινα σκεύη πρέπει αυτά να είναι στεγνά στην εξωτερική τους επιφάνεια, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να σπάσουν. Η θέρμανση δοχείων και σκευών που περιέχουν εύφλεκτες ουσίες, όπως π.χ. αιθέρες, αλκοόλες, διθειάνθρακα (CS 2 ) κλπ., σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να πραγματοποιείται με τη χρησιμοποίηση "γυμνής" φλόγας ή συσκευών με θερμαινόμενες επιφάνειες αλλά με τη βοήθεια κάποιου λουτρού.

14 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 19 Ποτέ δε θερμαίνονται πωματισμένα δοχεία και μάλιστα όταν σ αυτά λαμβάνει χώρα μία αντίδραση κατά την οποία εκλύεται αέριο. Ειδικότερα κατά τη θέρμανση του περιεχομένου ενός δοκιμαστικού σωλήνα πρέπει αυτός να ανακινείται συνεχώς και ισχυρά, ώστε να αποφεύγεται τοπική υπερθέρμανση του περιεχόμενου υγρού με αποτέλεσμα την εκτίναξή του ή, ακόμη και την ενδεχόμενη θραύση του σωλήνα. Επιπλέον το ανοικτό άκρο του σωλήνα να μην είναι στραμμένο στο πρόσωπο κάποιου. æ ÍË Κατά τη διεξαγωγή ενός πειράματος απαιτείται πολλές φορές ψύξη για την επιτυχή έκβαση της πορείας του. Η ψύξη είναι απαραίτητη όταν η αντίδραση που πραγματοποιείται κατά τη διεξαγωγή ενός πειράματος είναι "βίαιη", δηλαδή εμφανίζεται εξαιρετικά εξώθερμη και, ενδεχόμενα, ταχύτατη οπότε παράγονται μεγάλα ποσά θερμότητας τα οποία πρέπει να απομακρυνθούν με αποτελεσματικό τρόπο. Ψύξη απαιτείται και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες το προϊόν ή και οι αντιδρώσες ουσίες είναι θερμικώς ασταθείς και μπορεί να διασπαστούν. Η ψύξη επιτυγχάνεται, γενικά, με τη χρησιμοποίηση ενός ψυκτικού μέσου. Η επιλογή του μέσου αυτού βασίζεται σε δύο παράγοντες: α) την ελάχιστη θερμοκρασία που μπορεί να επιτευχθεί με τη χρησιμοποίηση ενός συγκεκριμένου μέσου και η οποία εξαρτάται από το σ.τ. του, και β) από την ικανότητα απομάκρυνσης της παραγόμενης θερμότητας από το συγκεκριμένο μέσο (δηλαδή τη θερμοχωρητικότητά του). Το πιο κοινό και εύχρηστο μέσο ψύξης είναι το νερό, λόγω του χαμηλού κόστους αλλά και της μεγάλης θερμοχωρητικότητάς του. Αν το νερό χρησιμοποιηθεί μαζί με πάγο (παγόλουτρο) η ψυκτική ικανότητα του μίγματος εμφανίζεται ενισχυμένη (θερμοκρασία 0 C) (Εικόνα 12α). Ακόμη χαμηλότερες θερμοκρασίες ( 10 C) επιτυγχάνονται αν σε θρυμματισμένο πάγο προστεθεί μαγειρικό άλας (NaCl) (Eικόνα 12β). Άλλα ψυκτικά μέσα είναι ο "ξηρός πάγος" (στερεό CΟ 2 ) και το υγρό άζωτο οπότε επιτυγχάνονται θερμοκρασίες 80 C και 186 C αντίστοιχα. Όταν οι ουσίες αυτές αναμιχθούν με διάφορους οργανικούς διαλύτες προκύπτουν ψυκτικά μίγματα με ακόμη χαμηλότερες θερμοκρασίες. ( ) ( ) Εικόνα 12. Τρόποι ψύξης, α) πάγος, β) πάγος + NaCl

15 20 Γενικό Mέρος Ú ÓÛË Πολλές στερεές χημικές ουσίες είναι ένυδρες. Σε μερικές περιπτώσεις είναι απαραίτητο να απομακρυνθεί το περιεχόμενο νερό πριν από τη χρησιμοποίηση της ουσίας σε μια χημική αντίδραση, δηλαδή η ουσία να έχει προηγουμένως ξηρανθεί. Εξάλλου, χημικές ενώσεις που παρασκευάζονται στο εργαστήριο, αλλά και έτοιμα εμπορικά προϊόντα, περιέχουν συνήθως υγρασία ή υπολείμματα από οργανικούς διαλύτες που πρέπει επίσης να απομακρυνθούν, δηλαδή οι ουσίες αυτές να υποβληθούν σε ξήρανση. Ο τρόπος ξήρανσης μιας ουσίας εξαρτάται από τη φύση της αλλά και από την ταχύτητα με την οποία απαιτείται να γίνει η ξήρανση. Έτσι, εφόσον η ουσία δεν είναι ευπαθής και υπάρχει ευχέρεια χρόνου αφήνεται απλώς να ξηρανθεί στην ατμόσφαιρα. Εάν χρειάζεται να συντομευτεί ο χρόνος ξήρανσης πρέπει να εφαρμοστεί υποπίεση ή θέρμανση ή ακόμη συνδυασμός και των δύο. Στην πρώτη περίπτωση χρησιμοποιούνται, συνήθως, οι ξηραντήρες. Οι συσκευές αυτές είναι γυάλινα δοχεία με χονδρά τοιχώματα που κλείνουν με γυάλινο επίσης κάλυμμα (εικόνα 13α). Εικόνα 13. Ξηραντήρες: α) απλός, β) κενού Μέσα στο δοχείο υπάρχει διάτρητη βάση από πορσελάνη πάνω στην οποία τοποθετείται το δοχείο που φέρει την προς ξήρανση ουσία, ενώ κάτω απ αυτήν τοποθετείται ξηραντική ουσία (άνυδρο CaCl 2, silica gel, P 2 O 5 κλπ.). Οι λεγόμενοι ξηραντήρες κενού (εικόνα 13β) φέρουν στο κάλυμμά τους στρόφιγγα, η οποία μπορεί να συνδεθεί με διάταξη δημιουργίας κενού. Με τον τρόπο αυτό ελαττώνεται ισχυρά η πίεση στο εσωτερικό του ξηραντήρα και έτσι επιταχύνεται η ξήρανση των ουσιών. Για ταχεία ξήρανση με ταυτόχρονη θέρμανση χρησιμοποιούνται ξηραντήρες κενού στο εσωτερικό των οποίων μπορεί να αυξηθεί η θερμοκρασία με ηλεκτρική θέρμανση. Η διαδικασία της ξήρανσης μπορεί να επιταχυνθεί και με απλή θέρμανση. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται τα πυριατήρια. Πρέπει να τονιστεί ότι η θερμοκρασία στο εσωτερικό των πυριατηρίων είναι αναγκαίο να διατηρείται κάτω από το σημείο τήξης ή διάσπασης (σ.τ.) της ουσίας διότι διαφορετικά μπορεί να λάβει χώρα διάσπασή της. È ıëûë Η τεχνική αυτή είναι πολύ συνηθισμένη στο χημικό εργαστήριο και εφαρμόζεται τόσο στην ανάλυση όσο και στη συνθετική χημεία. Συνίσταται συγκεκριμένα στο διαχωρισμό

16 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 21 στερεής φάσης από υγρή με τη βοήθεια ηθμού. Η πιο απλή και συνηθισμένη πειραματική διάταξη για την πραγματοποίηση διηθήσεων αποτελείται από χάρτινο ηθμό (φίλτρο) με ποικίλο, κατά περίπτωση, μέσο μέγεθος πόρων και γυάλινο χωνί. Ο ηθμός κόβεται σε κυκλικό σχήμα και διπλώνεται δύο φορές (σε ορθή γωνία), ώστε όταν κρατηθούν μαζί τα τρία τεταρτοκύκλια από τη μία πλευρά και το τέταρτο από την άλλη να δημιουργείται χάρτινος κώνος (εικόνα 14). Ο κώνος αυτός τοποθετείται στο γυάλινο χωνί που στηρίζεται σε μεταλλικό δακτύλιο, ο οποίος είναι σταθερά συνδεδεμένος σε κατάλληλο στήριγμα. Το πάνω άκρο του ηθμού πρέπει να βρίσκεται χαμηλότερα περίπου 1 cm από το άκρο του χωνιού. Προστίθεται, κατόπιν στον ηθμό, μικρό ποσό του ίδιου διαλύτη, ώστε αυτός να εφαρμόσει στο χωνί και ακολουθεί η διήθηση. Κατά τη διαδικασία της διήθησης το μίγμα υγρού - στερεού μεταφέρεται στον ηθμό με τη βοήθεια γυάλινης ράβδου (Εικόνα 14) κατά μικρά ποσά και μετά από προηγούμενη κάθε φορά ανακίνηση, ώστε η μεταφορά του να είναι κατά το δυνατόν πληρέστερη. Είναι προφανές ότι με τη χρησιμοποίηση της παραπάνω διάταξης η διήθηση επιτυγχάνεται απλά με την επίδραση της βαρύτητας και γι αυτό το λόγο είναι σχετικά βραδεία, ιδίως όταν το στερεό (ίζημα) είναι εξαιρετικά λεπτόκοκκο. Η διαδικασία της διήθησης μπορεί να επιταχυνθεί σημαντικά αν εφαρμοστεί ελαττωμένη πίεση με τη χρησιμοποίηση μιας αντλίας π.χ. υδραντλίας (Εικόνα 15). Στην περίπτωση αυτή πρέπει να χρησιμοποιηθούν χωνιά Buchner ή χωνιά Gooch (με ή χωρίς "πόδι"), φιάλη κενού (παχύτοιχη κωνική φιάλη με πλευρικό σωλήνα) και, επίσης, λαστιχιένια επιθέματα και λαστιχένιοι σωλήνες ανθεκτικοί στο κενό. Τα χωνιά Buchner είναι πορσελάνινα ή πλαστικά και φέρουν ενδιάμεσα διάτρητη πλάκα πάνω στην οποία τοποθετείται κυκλικός χάρτινος ηθμός, μέσω του οποίου ακριβώς γίνεται η διήθηση. Στα χωνιά Gooch η διήθηση πραγματοποιεί Εικόνα 14. Προετοιμασία του ηθμού και διαδικασία διήθησης

17 22 Γενικό Mέρος ˆÓ Gooch Buchner Âapple ıâì Ú ÛË ÊÈ ÏË ÎÂÓÔ ÓÙÏ ÎÂÓÔ Εικόνα 15. Διάταξη διήθησης υπό κενό ται μέσω μιας πλάκας η οποία δημιουργείται από τη θέρμανση κοκκιδίων υάλου με τρόπο ώστε τα κοκκίδια αυτά να μισοτακούν και να συνενωθούν μεταξύ τους, χωρίς ωστόσο να σχηματίσουν ένα αδιαπέραστο στρώμα. Το μέσο μέγεθος των πόρων στα χωνιά αυτά εξαρτάται από το (μέσο) μέγεθος των κοκκιδίων υάλου που χρησιμοποιήθηκε. Ανάλογα με το μέσο μέγεθος πόρων και από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο, τα χωνιά Gooch χαρακτηρίζονται ως G 0, G 1, G 2 κλπ. Σημειώνεται επίσης, ότι είναι δυνατόν να ενδιαφέρει, κατά περίπτωση, η παραλαβή μόνο του στερεού, οπότε το διήθημα (δηλαδή το υγρό που περνάει μέσω του ηθμού) απορρίπτεται ή αντίθετα, μόνο το διήθημα οπότε απορρίπτεται το ίζημα ή ακόμη, η παραλαβή και των δύο. H διήθηση μαζί με την απόχυση και τη φυγοκέντριση αποτελούν τεχνικές διαχωρισμού φάσεων (στερεής - υγρής). AapplefiÛÙ ÍË Η απόσταξη είναι μια εργαστηριακή διεργασία με βάση την οποία καθαρίζεται ένα υγρό, (απομακρύνονται δηλαδή από αυτό τυχόν υπάρχουσες προσμίξεις) ή διαχωρίζεται στα συστατικά του ένα μίγμα υγρών ουσιών, στην περίπτωση που τα συστατικά συνυπάρχουν στο μίγμα σε σημαντικό ποσοστό το καθένα, οπότε η όλη διαδικασία χαρακτηρίζεται ως κλασματική απόσταξη. Κατά την πραγματοποίηση της απόσταξης το υγρό ή το μίγμα των υγρών θερμαίνεται μέχρι βρασμού και στη συνέχεια οι παραγόμενοι ατμοί συμπυκνώνονται με ψύξη (απόσταγμα). Η εργαστηριακή διάταξη απόσταξης (εικόνα 16α) αποτελείται από τα εξής επιμέρους γυάλινα τμήματα: τη φιάλη (στην οποία τίθεται η προς απόσταξη ουσία), κατάλληλο επίθεμα που τοποθετείται στο λαιμό της φιάλης και στο οποίο μπορεί να προσαρμοσθεί θερμόμετρο και ψυκτήρας και επίσης δοχείο ως υποδοχέα του αποστάγματος. Η απόσταξη μπορεί να πραγματοποιηθεί υπό ατμοσφαιρική πίεση όταν το υγρό έχει σχετικά χαμηλό σ.ζ. ή υπό "κενό", δηλαδή υπό ελαττωμένη πίεση, όταν το σ.ζ. είναι υψηλό ή

18 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 23 θερμόμετρο έξοδος νερού ατμός ψυκτήρας διάλυμα είσοδος νερού προς αντλία κενού απόσταγμα Εικόνα 16α) Συσκευή απόσταξης Εικόνα 16β) Συσκευή περιστροφικού αποστακτήρα

19 24 Γενικό Mέρος η ουσία διασπάται αν θερμανθεί έντονα. Στην τελευταία περίπτωση στη συσκευή απόσταξης και μεταξύ ψυκτήρα και υποδοχέα του αποστάγματος παρεμβάλλεται επίθεμα το οποίο επιτρέπει τη σύνδεση με αντλία κενού. Συνεπώς πρέπει να αναφέρεται κάθε φορά όχι μόνο η θερμοκρασία (ή η περιοχή θερμοκρασιών) στην οποία αποστάζει μια ουσία (ή κάποιο συγκεκριμένο κλάσμα ενός μίγματος) αλλά και η πίεση που εφαρμόζεται κατά την απόσταξη. Σημειώνεται ότι η εργαστηριακή τεχνική της απόσταξης έχει μεγάλη σημασία στο χώρο της οργανικής χημείας, για το λόγο ότι μεγάλο μέρος των οργανικών ενώσεων είναι υγρά υπό τις συνήθεις συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης και επίσης, κατά τις αντιδράσεις παρασκευής οργανικών ενώσεων προκύπτει, κατά κανόνα, μια σειρά από ισομερή. Αντίθετα το μέγιστο ποσοστό των ανόργανων ενώσεων είναι στερεά και για τον καθαρισμό τους εφαρμόζονται άλλες μέθοδοι, π.χ. ανακρυστάλλωση. EÎ ÏÈÛË Με τον όρο εκχύλιση νοείται η παραλαβή μιας ουσίας από μίγμα διαφόρων στερεών ουσιών με τη βοήθεια ενός διαλυτικού μέσου. Διαφέρει από την απλή διάλυση στο ότι είναι διαλυτή στο συγκεκριμένο διαλύτη μόνο η ουσία που ενδιαφέρει, ενώ οι υπόλοιπες ουσίες του μίγματος δεν είναι. Επίσης, ως εκχύλιση χαρακτηρίζεται η παραλαβή μιας ουσίας από διάλυμά της σε κάποιο διαλύτη με τη χρησιμοποίηση ενός δεύτερου διαλύτη. Στην περίπτωση αυτή για να μπορεί να λάβει χώρα επιτυχώς η εκχύλιση πρέπει: α) Η διαλυτότητα της ουσίας να είναι σημαντικά μεγαλύτερη στο δεύτερο διαλύτη απ ότι στον πρώτο. β) Η αμοιβαία διαλυτότητα των δύο διαλυτών (δηλαδή του καθενός διαλύτη στον άλλο) να είναι περιορισμένη, ώστε να είναι δυνατός, τελικά, ο διαχωρισμός τους σε δύο διάκριτες υγρές στιβάδες. γ) Είναι φανερό ότι οι δύο χρησιμοποιούμενοι διαλύτες δεν πρέπει να αντιδρούν μεταξύ τους ούτε, βέβαια, με την ουσία. Η προϋπόθεση αυτή έχει γενικότερη ισχύ και αφορά όλες τις εργαστηριακές τεχνικές στις οποίες χρησιμοποιούνται διαλυτικά μέσα. Η εφαρμογή της παραπάνω μεθόδου είναι απλή. Το διάλυμα της ουσίας μεταφέρεται σε δοχείο που στο κάτω άκρο του φέρει στρόφιγγα και το οποίο μπορεί να πωματιστεί (διαχωριστικό χωνί) (εικόνα 17). Στο δοχείο αυτό προστίθεται ο δεύτερος διαλύτης και το μίγμα ανακινείται ισχυρά. Κατόπιν αφήνεται σε ηρεμία ώστε να εμφανιστούν δύο υγρές στιβάδες και παραλαμβάνεται με Εικόνα 17. Διαχωριστικά χωνιά προσεκτικό άνοιγμα της στρόφιγγας εκείνη που

20 Bασικές εργαστηριακές τεχνικές 25 ενδιαφέρει. Με μερική ή ολική εξάτμιση του διαλύτη της στιβάδας αυτής μπορεί να ανακτηθεί στη συνέχεια η ουσία (προφανώς, η ανάκτηση της ουσίας δεν μπορεί να είναι ποσοτική). KÚ ÛÙ ÏψÛË - AÓ ÎÚ ÛÙ ÏψÛË Η κρυστάλλωση είναι μέθοδος απομόνωσης και παραλαβής μιας ουσίας, από το μίγμα π.χ. μιας αντίδρασης, υπό μορφή κρυσταλλικού στερεού (όχι άμορφου). Για το σκοπό αυτό επιλέγεται ένας διαλύτης ή μίγμα διαλυτών, στο οποίο οι αντιδρώσες ουσίες είναι περισσότερο ή λιγότερο διαλυτές, ενώ το προϊόν της αντίδρασής τους είναι δυσδιάλυτο σπανιότερα το αντίστροφο. Έτσι, το ίζημα το οποίο προκύπτει κατά τη συγκεκριμένη αντίδραση μπορεί να παραληφθεί με μια απλή διήθηση. Το ίζημα αυτό μπορεί να καθαριστεί (δηλαδή να απομακρυνθούν τυχόν υπάρχουσες προσμίξεις) με τη διάλυσή του σε κατάλληλο διαλύτη στον οποίο η ουσία που ενδιαφέρει είναι διαλυτή ενώ οι συνυπάρχουσες προσμίξεις είναι δυσδιάλυτες, οπότε με διήθηση μπορούν να απομακρυνθούν. Στη συνέχεια, με τη συμπύκνωση του διηθήματος "κρυσταλλώνεται" η κυρίως ουσία, δηλαδή αποβάλλεται υπό μορφή κρυσταλλικού στερεού. Η διαδικασία αυτή χαρακτηρίζεται ως ανακρυστάλλωση. Φυσικά, είναι δυνατόν οι υπάρχουσες προσμίξεις να παρουσιάζουν μεγαλύτερη διαλυτότητα στο συγκεκριμένο διαλύτη από την κυρίως ουσία, οπότε μετά την κρυστάλλωση της τελευταίας να παραμείνουν αυτές στο διάλυμα και έτσι να απομακρυνθούν με τη διήθηση. Εξάλλου, είναι δυνατόν να συνυπάρχουν σε ένα διάλυμα, υδατικό ή μη, μια σειρά από ουσίες οι οποίες να εμφανίζουν αξιόλογη διαλυτότητα στο συγκεκριμένο διαλύτη. Στην περίπτωση αυτή κατά τη συμπύκνωση του διαλύματος κρυσταλλώνεται πρώτα η λιγότερο διαλυτή ουσία, μετά αυτή που έχει την αμέσως μεγαλύτερη διαλυτότητα από την προηγούμενη κλπ. Η διαδικασία αυτή χαρακτηρίζεται ως κλασματική κρυστάλλωση. Το διάλυμα των ουσιών μπορεί να υπάρχει έτοιμο στη φύση. Τυπικό παράδειγμα αποτελεί το θαλασσινό νερό, το οποίο περιέχει κυρίως NaCl, αλλά και σειρά άλλων ανόργανων αλάτων. Κατά την συμπύκνωσή του στις αλυκές κρυσταλλώνεται πρώτο ο NaCl, το κοινό μαγειρικό άλας, το οποίο παραλαμβάνεται με διήθηση και αποκρυσταλλώνεται για να καθαριστεί. ÚÌ ÓÛË È Ï Ì ÙˆÓ Ì Πıâùô ÎÙ Ú ÎÙ Ú Âapple Ó ÚÚÔ (Reflux) Όπως τονίστηκε προηγουμένως, για να επιταχυνθεί μια χημική αντίδραση χρειάζεται να προσφερθεί κατά τη διάρκειά της θερμική ενέργεια, με άλλα λόγια πρέπει να θερμανθεί το μίγμα της αντίδρασης. Εξάλλου είναι γνωστό ότι το μεγαλύτερο μέρος των αντιδράσεων λαμβάνει χώρα μεταξύ ουσιών που είναι διαλυμένες σε κάποιο διαλυτικό μέσο (νερό, αιθανόλη, ακετόνη, αιθέρα κλπ.). Στις περιπτώσεις αυτές παρατεταμένη θέρμανση του διαλύματος σε ανοικτό δοχείο έχει ως αποτέλεσμα να εξατμίζεται συνεχώς ο διαλύτης (ιδίως όταν έχει χαμηλό σ.ζ.) και να συμπυκνώνεται ισχυρά το διάλυμα με συνέπεια να απαιτείται συνεχής προσθήκη νέων ποσοτήτων διαλύτη, οι αποβαλλόμενοι ατμοί του να επιβαρύνουν το περιβάλλον του εργαστηρίου και, επιπλέον, να υπάρχει πιθανότητα ανάφλεξής τους με κίνδυνο να προκληθούν σοβαρά ατυχήματα. Προκειμένου να αποφευχθούν όλα αυτά, το δοχείο που περιέχει το μίγμα της αντίδρασης συνδέεται με ψυκτήρα αλλά σε όρθια

21 26 Γενικό Mέρος Εικόνα 18. Διάταξη επαναρροής (Reflux) (κάθετη) σύνδεση και όχι κεκλιμένα όπως στην περίπτωση της απόσταξης, οπότε οι υγροποιούμενοι ατμοί επαναρρέουν στη φιάλη (reflux). EÍ ÓˆÛË Κατά κανόνα, οι στερεές χημικές ουσίες όταν θερμαίνονται πρώτα τήκονται και στη συνέχεια εξαερώνονται. Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις μια στερεή ουσία μπορεί να μεταπέσει από τη στερεή απευθείας στην αέρια φυσική της κατάσταση χωρίς να μεσολαβήσει η υγρή. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται ως εξάχνωση και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απομόνωση και τον καθαρισμό των ουσιών που παρουσιάζουν αυτήν την ιδιότητα. Γνωστές ουσίες που εξαχνώνονται είναι το στοιχειακό ιώδιο (I 2 ), το ναφθαλίνιο, η καμφορά κλπ. ÃÚˆÌ ÙÔÁÚ Ê Η χρωματογραφία είναι μια μέθοδος διαχωρισμού και καθαρισμού μίγματος χημικών ουσιών, οι οποίες έχουν ανάλογη χημική σύσταση και παρόμοιες χημικές και φυσικές ιδιότητες, παρουσιάζουν όμως, διαφορετικές διαλυτότητες σε ορισμένο διαλύτη.

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ο C για χωνευτήρια πορσελάνης και 1000-1100 ο C για χωνευτήρια λευκόχρυσου.

ο C για χωνευτήρια πορσελάνης και 1000-1100 ο C για χωνευτήρια λευκόχρυσου. 4. ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΞΗΡΑΝΣΗ - ΠΥΡΩΣΗ Όταν η αύξηση της θερμοκρασίας ενός σώματος φθάσει τους 400 έως 500 ο C, τότε μιλάμε για θέρμανση αυτού. Σε υψηλότερες των 500 ο C θερμοκρασίες έχουμε πύρωση. Στα χημικά εργαστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ράβδοι αναδεύσεως. Είναι από γυαλί και χρησιμοποιούνται για την ανάδευση και τη μεταφορά διαλυμάτων, καθώς και για τη μεταφορά και έκπλυση ιζημάτων.

Ράβδοι αναδεύσεως. Είναι από γυαλί και χρησιμοποιούνται για την ανάδευση και τη μεταφορά διαλυμάτων, καθώς και για τη μεταφορά και έκπλυση ιζημάτων. Ράβδοι αναδεύσεως Είναι από γυαλί και χρησιμοποιούνται για την ανάδευση και τη μεταφορά διαλυμάτων, καθώς και για τη μεταφορά και έκπλυση ιζημάτων. Για τη μεταφορά ιζημάτων, η ράβδοςέχειστοένατηςάκρο πτερύγιο

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι T.E.T.Y. 124 Υπεύθυνη Σημειώσεων: Μαρία Βαμβακάκη Ηράκλειο Φεβρουάριος 2003 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΟΗΘΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ Ζωγοπούλου Μαρία φαρμακοποιός Phd Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Τοντικίδου Βικτωρία φαρμακοποιός,βιολόγος Msc Βιοτεχνολογίας ΑΣΚΗΣΗ 1: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΟΡΓΑΝΑ Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ο ΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακός Οδηγός Εργαστηριακές Τεχνικές Εργαστηριακές Ασκήσεις Δημήτρης Κομιώτης Καθηγητής Οργανικής Χημείας Σεπτέμβριος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας Σύνθεση & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διεργασιών & Συστημάτων Εργαστήριο Καυσίμων & Λιπαντικών Εργαστηριακή Άσκηση Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ.

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. 27 ΑΣΚΗΣΗ 3 Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. Η εκχύλιση είναι μια από τις παλαιότερες "χημικές" δραστηριότητες του ανθρώπου. Η παρασκευή ενός αφεψήματος (καφέ, τσάι, κλπ), αλλά και άλλες αναλόγες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Α Κ Ε Σ Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ Χ Η Μ Ε Ι Α Σ

Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Α Κ Ε Σ Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ Χ Η Μ Ε Ι Α Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Α Κ Ε Σ Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ Χ Η Μ Ε Ι Α Σ Πάνιας

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας νούμερο 1. γάντια

Κανόνας νούμερο 1. γάντια Γενικοί Κανόνες 1 Κανόνας νούμερο 1 Να φοράς εργαστηριακή μπλούζα και προστατευτικά γυαλιά σε όλη τη διάρκεια της παρουσίας σου στο εργαστήριο και σε κάθε άλλο χώρο, όπου φυλάσσονται ή χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Χειρισμός Χημικών Ουσιών

Χειρισμός Χημικών Ουσιών Χειρισμός Χημικών Ουσιών Τι πρέπει να προσέχω όταν χειρίζομαι χημικές ουσίες; Βασικοί κανόνες για το χειρισμό χημικών ουσιών Αν μια ουσία δεν γνωρίζεις αν είναι επικίνδυνη, θεώρησέ την ότι ΕΙΝΑΙ, μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων 2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων Γιατί παρασκευάζουμε διαλύματα; Τι ονομάζουμε διαλυμένη ουσία και τι διαλύτη (ή διαλυτικό μέσο); Παραδείγματα διαλυμάτων ιάλυμα Περιγραφή Αέρας (αέριο) Ομογενές μίγμα αερίων

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1272/2008 - CLP.

Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κριτήρια ταξινόμησης - Κίνδυνοι από φυσικούς παράγοντες. Ελένη Φούφα Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ Εκπαίδευση νέων χημικών REACH-CLP, Αθήνα 14,15,16/10/2013, ΓΧΚ

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Σε αυτή τη δραστηριότητα οι μαθητές φτιάχνουν έναν «ηλιακό αποστακτήρα» και πειραματίζονται με την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Μ. Σταθερόπουλος, Καθηγητής, Σ. Λιοδάκης, Καθηγητής Μάρτιος 2012 1 Γενικές πληροφορίες για το μάθημα της Αναλυτικής Χημείας Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ!

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! 1 Καλό το Εργαστήριο και πολύτιμο, αλλά πολυτιμότερη η υγεία και η ασφάλεια των μαθητών και η δική μας. Για να πάνε λοιπόν όλα καλά, ας έχουμε υπόψη μας τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων

Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων Οι πειραµατικές συνθήκες για ένα πείραµα µε µικροκύµατα εξαρτώνται από τα τεχνικά δεδοµένα της χρησιµοποιούµενης συσκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ Τι θα μάθουμε στην άσκηση αυτή Στην άσκηση αυτή θα πραγματοποιήσουμε μια τυπική ηλεκτροσταθμική ανάλυση. Θα προσδιορίσουμε χαλκό σε δείγματα οξειδίου του. Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας στα εργαστηριακά μαθήματα χημείας Εισαγωγή

Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας στα εργαστηριακά μαθήματα χημείας Εισαγωγή Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας στα εργαστηριακά μαθήματα χημείας Εισαγωγή Ένας σημαντικός στόχος της χημικής εκπαίδευσης των φοιτητών των θετικών επιστημών είναι να διδαχθούν για τους ενδεχόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Γ Δ

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Γ Δ - 26 - ΕΝΟΤΗΤΑ Γ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Τα στεροειδή είναι μια σημαντική κατηγορία φυσικών προϊόντων των οποίων οι δομές έχουν ως βάση το σκελετό του υδρογονωμένου τετρακυκλικού περυδροκυκλοπεντανοφαινανθρενίου. 2

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Ευρεία γκάμα από μία πηγή. Μοναδικός ανθεκτικός σχεδιασμός. Γρήγορη και αξιόπιστη απόδοση. Τύπος μοντέλων Σελίδα Πρέσες δοκιμής κυκλωμάτων 2 9.2 Ψύκτες σωλήνων 2 9.3 Αντλίες

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΥΓΡΑΝΤΗΡΑΣ FRAL DRY-MEC 16lt

ΑΦΥΓΡΑΝΤΗΡΑΣ FRAL DRY-MEC 16lt ΑΦΥΓΡΑΝΤΗΡΑΣ FRAL DRY-MEC 16lt ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ/ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ... 0 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ... 1 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ... 2 ΜΟΝΙΜΗ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ...3 ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ 4 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ/ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Σκοπός Στο τρίτο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια της ηλεκτρικής ενέργειας. 3ο κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 2 3.1 Θερμικά αποτελέσματα του ηλεκτρικού ρεύματος Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα 1η ενότητα 1. Εναλλάκτης σχεδιάζεται ώστε να θερμαίνει 2kg/s νερού από τους 20 στους 60 C. Το θερμό ρευστό είναι επίσης νερό με θερμοκρασία εισόδου 95 C. Οι συντελεστές συναγωγής στους αυλούς και το κέλυφος

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΡΓΥΡΟΥ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΙΛΜ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΡΓΥΡΟΥ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΙΛΜ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΡΓΥΡΟΥ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΙΛΜ Α.Ι. Μαρούλης, Κ.Π. Χατζηαντωνίου, Θ.Δ. Σφέτσας, Δ.Τσόνης Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Χημείας, Θεσσαλονίκη 54124 apm@chem.auth.gr, conm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Στη στήλη Σκουπιδομαζέματα επιστημοσκορπίσματα παρουσιάζονται απλά πειράματα και κατασκευές που μπορούν να πραγματοποιηθούν με καθημερινά υλικά και μπορούν να ενταχθούν, κατά την κρίση του διδάσκοντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Καλώς ήρθατε στο Εργαστήριο Οργανικής Χημείας! Ο στόχος του Εργαστηρίου Οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) TOPINE PLUS Ισχύει από : 01/12/2001 Αντικαθιστά έκδοση από : 1. Ονομασία σκευάσματος και εταιρίας Στοιχεία προϊόντος; Μικροβιοκτόνο-Απολυμαντικό επιφανειών Εμπορική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών 5 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Η λίπανση Ως λίπανση ορίζεται η παρεμβολή μεταξύ των δύο στοιχείων του τριβοσυστήματος τρίτου κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

. Πείραμα: Μέτρηση του σημείου τήξεως μιας γνωστής ή άγνωστης καθαρής. Εργαστήριο Οργ. Χημείας 1 ου Εξαμήνου - Περιεχόμενα Μαθήματος

. Πείραμα: Μέτρηση του σημείου τήξεως μιας γνωστής ή άγνωστης καθαρής. Εργαστήριο Οργ. Χημείας 1 ου Εξαμήνου - Περιεχόμενα Μαθήματος Εργαστήριο Οργ. Χημείας 1 ου Εξαμήνου - Περιεχόμενα Μαθήματος Εισαγωγή στο Εργαστήριο Οργανικής Χημείας. Υάλινα σκεύη-θερμαντικά και ψυκτικά μέσα-γνωριμία με τις οργανικές ενώσεις Υγρά-στερεά; τήξη, βρασμός,

Διαβάστε περισσότερα

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR)

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR) aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 aquabio SBR ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1 ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Φυσικοχημεία συστημάτων 2 «Όμοιος Ό αρέσει όμοιο» Όσο συγγενέστερες από χημική άποψη είναι δύο ουσίες τόσο μεγαλύτερη είναι η αμοιβαία διαλυτότητά τους. Οι ανόργανες ενώσεις διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Εργαστήριο Μηχανικής και Υλικών Σχολή Μηχανικής και Εφαρμοσμένων Επιστημών Πανεπιστήμιο Frederick Τμήμα: Έχω διαβάσει και αντιλαμβάνομαι τους κανόνες ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ Τι κάνετε με την άδεια συσκευασία του αγροχημικού όταν αδειάσει; Άσχετα με το ποιο τρόπο μια άδεια συσκευασία αγροχημικού θα αποσυρθεί, θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 03 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι

Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι δημιουργείται ένα στρώμα από άλατα, με αποτέλεσμα οι σωλήνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Θέρμανση Μη θερμαινόμενα Ελαφρώς θερμαινόμενα Πλήρως θερμαινόμενα θερμοκήπια Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα