Στο εξώφυλλο παρουσιάζεται η μοριακή δομή του ουρανοκενίου ή, τυπικώς κατά IUPAC του δι(η 8 -κυκλοοκτατετραενιο)ουρανίου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στο εξώφυλλο παρουσιάζεται η μοριακή δομή του ουρανοκενίου ή, τυπικώς κατά IUPAC του δι(η 8 -κυκλοοκτατετραενιο)ουρανίου"

Transcript

1

2 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Στο εξώφυλλο παρουσιάζεται η μοριακή δομή του ουρανοκενίου ή, τυπικώς κατά IUPAC του δι(η 8 -κυκλοοκτατετραενιο)ουρανίου ISBN Copyright: Αριστείδης Χριστοφίδης, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 2008, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Eλληνικού νόμου (N.2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Aπαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη και συγγραφέα κατά οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. Φωτοστοιχειοθεσία Eκτύπωση Bιβλιοπωλείο Π. ZHTH & Σια OE 18ο χλμ Θεσ/νίκης-Περαίας T.Θ Περαία Θεσσαλονίκης T.K Tηλ.: (10 γραμ.) - Fax: Aρμενοπούλου Θεσσαλονίκη Tηλ , Fax

3 Πρόλογος Η ανακάλυψη του φερροκενίου, το 1950, σηματοδοτεί την θεμελίωση της Χημείας των Οργανομεταλλικών Ενώσεων. Στα αμέσως επόμενα χρόνια η συσσώρευση γνώσεων σ αυτό το πεδίο ήταν καταιγιστική, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένας νέος κλάδος Χημείας παρόμοιος με εκείνους της Ανόργανης και Οργανικής. Ο λόγος αυτής της τεράστιας ανάπτυξης θα πρέπει να αποδοθεί στην ιδιαιτερότητα των οργανομεταλλικών ενώσεων, αλλά και στις σπουδαίες εφαρμογές που έτυχαν ως καταλύτες. Η Οργανομεταλλική Χημεία προέκυψε από την συνεργασία της Ανόργανης με την Οργανική. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένες οργανομεταλλικές ενώσεις ήταν γνωστές και πριν την ανακάλυψη του φερροκενίου, και τις χρησιμοποιούσαν σε διάφορες συνθέσεις οι οργανικοί χημικοί (ενώσεις Grignard). Σύμφωνα μ αυτό, μπορεί να ειπωθεί ότι ο εν λόγω κλάδος της Χημείας ξεκίνησε από οργανικούς χημικούς και στη συνέχεια ασχολήθηκαν μ αυτόν και οι ανόργανοι. Εξάλλου υπάρχει η άποψη ότι όταν σε μια οργανομεταλλική ένωση το μέταλλο που περιέχει επηρεάζει σημαντικά τις ιδιότητές της, τότε αυτή ανήκει περισσότερο στην Ανόργανη Χημεία, ενώ σε αντίθετη περίπτωση στην Οργανική. Υπάρχει όμως και μια κατηγορία επιστημόνων η οποία υπηρετεί την Οργανομεταλλική Χημεία που είναι προσανατολισμένη προς την οργανική σύνθεση, αυτοί βέβαια θεωρούνται οργανικοί χημικοί. Η κατάσταση από αυτή την άποψη, σύμφωνα μ αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω, εμφανίζεται μπερδεμένη, έτσι στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής οι περισσότεροι οργανομεταλλικοί χημικοί υπάγονται στον κλάδο της Οργανικής Χημείας, ενώ στην Ευρώπη σχεδόν όλοι στον αντίστοιχο της Ανόργανης. Η συγγραφή διδακτικoύ βιβλίου που καλύπτει όλο το φάσμα της Οργανομεταλλικής Χημείας είναι ένα δύσκολο έργο, λόγω της τεράστιας ανάπτυξής της και επιπλέον θα απαιτούσε ένα μεγάλο αριθμό σελίδων. Για να διδαχθεί λοιπόν το μάθημα της Χημείας των Οργανομεταλλικών Ενώσεων, θα απαιτηθούν 3 τουλάχιστον διδακτικές ώρες την εβδομάδα και θα συνοδευόταν, όπως ειπώθηκε, από πολυσέλιδο διδακτικό βιβλίο. Στην δική μας περίπτωση όπου η Οργανομεταλλική Χημεία διδάσκεται μαζί με τη Βιοανόργανη, στα πλαίσια του μαθήματος Ειδικά Κεφάλαια Ανόργανης Χημείας, η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη, διότι έχου-

4 4 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων με να κάνουμε στην ουσία με μισό μάθημα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο συγγραφέας είναι υποχρεωμένος να επιλέξει τα κατά τη γνώμη του σπουδαιότερα κεφάλαια της Οργανομεταλλικής Χημείας και να τα αναπτύξει σε περιορισμένη έκταση, έχοντας πάντα υπόψη του την δυνατότητα κάλυψης της ύλης μέσα στα παρεχόμενα διδακτικά όρια. Κατά τη συγγραφή αυτού του βιβλίου, έγινε προσπάθεια ώστε η ύλη να αποδοθεί όσο το δυνατόν με αναλυτικό και κατανοητό τρόπο. Στην προσπάθειά μου αυτή βοήθησε σημαντικά η επί σειρά ετών διδασκαλία του εν λόγω μαθήματος, όπου διαπίστωσα τις αδυναμίες που παρουσίαζαν οι φοιτητές στην κατανόηση ορισμένων εννοιών. Από αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την κ. Χαρίκλεια Παπαδάκη, για το κέφι και την υπομονή που έδειξε κατά το γράψιμο του κειμένου στον υπολογιστή, όπως και για τις εποικοδομητικές συζητήσεις που είχα μαζί της. Θερμές ευχαριστίες οφείλω στον κ. Περικλή Ακρίβο για τη σημαντική συνεισφορά του στην τελική εμφάνιση του κειμένου. Επειδή θεωρώ ότι τα διδακτικά βιβλία πρέπει κατά τακτά χρονικά διαστήματα να ανανεώνονται, ώστε να παρακολουθούν την εξέλιξη της επιστήμης και να εναρμονίζονται με τις οποιεσδήποτε διδακτικές ανάγκες, κάθε σχετική παρατήρηση και υπόδειξη είναι ευπρόσδεκτη. Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2008 Αριστείδης Χριστοφίδης

5 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 1.1 Γενικά...9 Ιδιότητες...10 Ταξινόμηση...10 Πτητικές ομοιοπολικές ενώσεις...10 Ενώσεις με ελλιπείς ηλεκτρονίων δεσμούς...10 Ενώσεις μεταβατικών μετάλλων...11 Ενώσεις των μετάλλων της ΙΙ-Α ομάδας Κινητική σταθερότητα...12 Σταθερότητα στην οξείδωση...14 Σταθερότητα στην υδρόλυση Προϋποθέσεις κινητικής σταθερότητας Μέθοδοι παρασκευής Ενώσεων με δεσμό Μετάλλου - Άνθρακα 2.1 Γενικά Συνθέσεις με μέταλλα σε στοιχειακή μορφή Άμεση Σύνθεση Αντιδράσεις μετάλλων με υδρογονάνθρακες Αντιδράσεις μετάλλων με μονοξείδιο του άνθρακα Αντιδράσεις εξαεριωμένων μετάλλων Συνθέσεις με πρώτες ύλες ενώσεις μετάλλων Γενικά Αντιδράσεις ανταλλαγής Ανταλλαγή αλογόνου με άνθρακα Ανταλλαγή αλογόνου με μέταλλο Ανταλλαγή υδρογόνου με μέταλλο Ανταλλαγή μετάλλου με μέταλλο Αντιδράσεις συζεύξεως Αντιδράσεις Προσθήκης Υδρομετάλλωση...31

6 6 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων Οργανομετάλλωση Οξυμετάλλωση Οξειδωτική προσθήκη Αντιδράσεις παρεμβολής Αντιδράσεις αποβολής Σχηματισμός ανιοντικών συμπλόκων Αναγωγική καρβονυλίωση Ηλεκτροχημική Σύνθεση Ενώσεις των μετάλλων των κύριων ομάδων 3.1 Ενώσεις αλκαλιμετάλλων Γενικά Δομή, δεσμικότητα και κατάσταση σε διαλύματα Παρασκευές των αλκυλοενώσεων του λιθίου Μέθοδοι ανάλυσης των διαλυμάτων των αλκυλοενώσεων του λιθίου Παρασκευές αλκυλοενώσεων του νατρίου Προσθήκη των οργανομεταλλικών ενώσεων του λιθίου σε πολλαπλούς δεσμούς άνθρακα άνθρακα Ενώσεις προσθήκης των αλκαλιμετάλλων Οργανομαγνησιακές ενώσεις Μηχανισμοί Σύνθεσης Διαλύματα των αντιδραστηρίων Grignard Αντιδράσεις των οργανομαγνησιακών ενώσεων Μεταλλοκαρβονύλια 4.1 Παρασκευές Ο δεσμός μετάλλου CO Τρόποι ενώσεως του CO Υποκατάσταση καρβονυλίου Ενώσεις ακόρεστων υδρογονανθράκων 5.1 Ιστορική Ανασκόπηση Ονοματολογία Κανόνας των 18 ηλεκτρονίων Ερμηνεία του κανόνα των 18 ηλεκτρονίων βάσει της θεωρίας των μοριακών τροχιακών... 91

7 Περιεχόμενα Δεσμός μετάλλου ολεφίνης η 1 - σύμπλοκα Ρευστότητα του η 1 - C 5H 5 ligand η 2 - Σύμπλοκα Περιστροφή ολεφινών η 3 - Σύμπλοκα Ρευστότητα των η 3 - αλλυλο και των η 5 - κυκλοπενταδιενικών συμπλόκων Κατάλυση 6.1 Αντιδράσεις των συναρμοσμένων ligands Ενδομοριακή Ισομερίωση Υδροπυριτίωση Σύνθεση οξικού οξέος - οξικού ανυδρίτη Σύνθεση ακεταλδεΰδης Υδροφορμυλίωση Σύμπλοκες ενώσεις με πολλαπλούς δεσμούς μετάλλου - άνθρακα 7.1 Σύμπλοκα μετάλλων καρβενίων Σύμπλοκα καρβενίων κατά Schrock ή αλκυλιδενικά σύμπλοκα Ευρετήριο όρων...135

8 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 9 1 ο Kεφάλαιο Εισαγωγή 1.1 Γενικά Η μεγάλη ανάπτυξη που γνώρισε η χημεία των οργανομεταλλικών ενώσεων στα τελευταία χρόνια, είχε ως αποτέλεσμα την ανακάλυψη καθώς και τη σύνθεση τεράστιου αριθμού ενώσεων. Οργανομεταλλικές ενώσεις θεωρούνται, σύμφωνα με την επικρατέστερη αντίληψη, αυτές που περιέχουν δεσμούς μετάλλου άνθρακα. Τις ενώσεις όμως, ορισμένων στοιχείων π.χ. βορίου, πυριτίου και αρσενικού που περιέχουν δεσμούς με άνθρακα είναι δύσκολο να τις χαρακτηρίσουμε ως οργανομεταλλικές, γιατί τα στοιχεία αυτά δεν θεωρούνται μέταλλα, σύμφωνα με τις απόψεις της κλασικής χημείας. Πολλοί όμως, παρά τη δυσκολία αυτή, τις κατατάσσουν σ αυτή την κατηγορία. Οι οργανομεταλλικές ενώσεις παρουσιάζουν τεχνολογικό ενδιαφέρον, ως καταλύτες διαφόρων μεθόδων. Επίσης, ο οργανικός χημικός, που ασχολείται με τη σύνθεση, τις χρησιμοποιεί ως πρώτες ύλες. Τέλος, τις χρησιμοποιεί και ο βιοχημικός που ενδιαφέρεται για δέσμευση αζώτου, μεταφορά οξυγόνου καθώς και για βιολογικά συστήματα οξειδοαναγωγής. Σ αυτό το βιβλίο θα ασχοληθούμε με τις ενώσεις που περιέχουν δεσμό άνθρακα μετάλλου. Ο ίδιος δεσμός απαντάται επίσης στις κυανιούχες ενώσεις των μετάλλων, στα μεταλλοκαρβονύλια και στα καρβίδια, αλλά για την πρώτη και την τελευταία τάξη θα περιοριστούμε μόνο σε γενικότητες, γιατί συνδέονται πιο στενά με την καθαρή Ανόργανη Χημεία παρά με την χημεία των οργανομεταλλικών ενώσεων. Όσον αφορά τη δεύτερη τάξη, αυτή θα πρέπει να αναπτυχθεί σε μεγαλύτερη έκταση, διότι με την πάροδο του χρόνου αποδείχθηκε ότι αυτή ανήκει ουσιαστικά στη χημεία των οργανομεταλλικών ενώσεων.

9 10 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων Ιδιότητες Οι φυσικές ιδιότητες των οργανομεταλλικών ενώσεων είναι κατά κύριο λόγο απόρροια του ομοιοπολικού χαρακτήρα των δεσμών τους. Οι ενώσεις, σε συνηθισμένες θερμοκρασίες είναι είτε στερεά χαμηλού σημείου τήξεως είτε υγρά και αέρια και είναι συνήθως διαλυτές σε μη πολικούς διαλύτες, όπως π.χ. αλκάνια, τολουόλιο, διαιθυλαιθέρας, ή ακόμη και αιθυλική αλκοόλη. Οι χημικές τους ιδιότητες και ειδικότερα οι θερμικές ποικίλλουν μέσα σε ευρέα όρια. Έτσι, το τετραμeθυλοσιλάνιο, Me 4Si, παραμένει αρκετές μέρες αναλλοίωτο στους 500 C, ενώ το τετραμεθυλοτιτάνιο διασπάται αυτόματα στη θερμοκρασία δωματίου. Ταξινόμηση Ένα καλό κριτήριο για την κατάταξη των οργανομεταλλικών ενώσεων σε κατηγορίες, είναι αυτό που βασίζεται στη φύση του δεσμού Μ C και συσχετίζεται πολύ καλά με τη θέση του μετάλλου στο περιοδικό πίνακα. Οι οργανομεταλλικές ενώσεις των ηλεκτροθετικότερων μετάλλων είναι ιοντικές, όπως άλλωστε αναμένεται, διότι σ αυτές το μέταλλο ενώνεται με τον άνθρακα που θεωρείται αρκετά ηλεκτραρνητικός. Ο σχηματισμός τέτοιων ενώσεων ευνοείται πάρα πολύ όταν το οργανικό ανιόν αρωματικό ή ακόρεστο σύστημα μπορεί να σταθεροποιηθεί μετατοπίζοντας το αρνητικό του φορτίο πάνω σε περισσότερα από δύο άτομα άνθρακα. Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της περίπτωσης είναι τα παράγωγα του κυκλοπενταδιενυλίου, όπως το Κ + C 5H 5, στα οποία έξι π ηλεκτρόνια συνιστούν το μετατοπισμένο αρωματικό σύστημα. Η σταθερότητα όμως, των ακετυλενικών παραγώγων, όπως το Νa + C CH, είναι κυρίως αποτέλεσμα της μεγαλύτερης ηλεκτραρνητικότητας των ατόμων άνθρακα με sp υβριδισμό σε σχέση με αυτά που έχουν sp 3. Πτητικές ομοιοπολικές ενώσεις Οι ενώσεις στις οποίες ο δεσμός M C είναι ομοιοπολικός, όπως αυτές που σχηματίζονται τόσο από τα μεταλλοειδή όσο και από τα λιγότερο ηλεκτραρνητικά μέταλλα, είναι συνήθως πτητικές. Η σταθερότητα αυτών των ενώσεων κυμαίνεται μέσα σε ευρέα όρια και είναι παρόμοια με εκείνη πολλών οργανικών ενώσεων. Ενώσεις με ελλιπείς ηλεκτρονίων δεσμούς Ορισμένες από τις οργανομεταλλικές ενώσεις των μετάλλων λίθιο, βηρύλλιο,

10 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 11 μαγνήσιο και αργίλιο περιέχουν πολυκεντρικούς ελλιπείς ηλεκτρονίων δεσμούς, π.χ. Me 4Li 4, (Me 2Be) n, (Me 3Al) 2. Αυτά τα μέταλλα, λόγω του ότι έχουν υψηλή πυκνότητα φορτίου, σχηματίζουν κατιόντα με ισχυρή πολωτική ικανότητα, που είναι και ο βασικός παράγοντας για σχηματισμό ενώσεων με δεσμούς ελλιπείς ηλεκτρονίων. Ενώσεις μεταβατικών μετάλλων Σ αυτή την κατηγορία υπάγονται οι ενώσεις των μεταβατικών στοιχείων. Στις ενώσεις αυτές υπάρχουν σ, π ή και μερικές φορές δ δεσμοί. Η ικανότητα των μεταβατικών μετάλλων να σχηματίζουν πολλαπλούς δεσμούς έχει άμεση σχέση με την παρουσία ηλεκτρονίων στα d τροχιακά τους. Τα τροχιακά αυτά είναι κατάλληλης ενέργειας, ώστε να μπορούν να αλληλεπικαλύπτονται με τροχιακά ακόρεστων οργανικών ligands. Ενώσεις των μετάλλων της ΙΙ-Α ομάδας Από τα στοιχεία αυτής της ομάδας, οργανομεταλλικές ενώσεις στις οποίες δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί πλήρως η φύση του δεσμού μετάλλου-άνθρακα, σχηματίζουν μόνο εκείνα που έχουν έντονο μεταλλικό χαρακτήρα. Σε ορισμένες όμως, περιπτώσεις, ο δεσμός αυτός είναι κατά κύριο λόγο ιοντικός, όπως π.χ. συμβαίνει στα κυκλοπενταδιενικά παράγωγα του ασβεστίου, στροντίου και βαρίου. Ένας άλλος τρόπος κατατάξεως των οργανομεταλλικών ενώσεων βασίζεται στον αριθμό των ηλεκτρονίων που είναι διαθέσιμα είτε από μόρια υδρογονανθράκων είτε από τις ρίζες τους. Αυτός βέβαια ο τρόπος κατάταξης, δεν έχει πάντα σχέση με τον χαρακτήρα του δεσμού που σχηματίζεται, τέτοιου είδους ενώσεις σχηματίζονται κυρίως με μεταβατικά μέταλλα. Έτσι, τα ligands κατατάσσονται κατ αύξοντα αριθμό ηλεκτρονίων ως εξής: Δότες 1-ηλεκτρονίου: Δότες 2-ηλεκτρονίων: Δότες 3-ηλεκτρονίων: Δότες 4-ηλεκτρονίων: Δότες 5-ηλεκτρονίων: Δότες 6-ηλεκτρονίων: Δότες 7-ηλεκτρονίων: αλκύλια ολεφίνες αλλύλια συζυγιακά διένια διενύλια, όπως η ρίζα του κυκλοπενταδιενυλίου τριένια και αρύλια τριενύλια, όπως η ρίζα του κυκλοεπτατριενυλίου Ορισμένες ενώσεις, που περιέχουν ligands δότες πολλών ηλεκτρονίων, εμφανί-

11 12 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων ζουν επίσης αρωματικό χαρακτήρα, ο οποίος δεν υπήρχε σε καμία από τις αρχικές ύλες που αντέδρασαν για να δώσουν τις εν λόγω ουσίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της περίπτωσης αποτελεί το φερροκένιο, Fe(C 5H 5) 2. Σε σύμπλοκα που περιέχουν ligands δότες τριών ή περισσοτέρων ηλεκτρονίων, όπως τα συζυγιακά διένια, σημαντικό ρόλο στην ασυνήθιστη σταθερότητα τους παίζει η μετατόπιση σε μεγάλο ή μικρό βαθμό του ηλεκτρονιακού νέφους. 1.2 Κινητική σταθερότητα Όταν κάποιος εξετάζει είτε τη θερμική είτε την κινητική σταθερότητα μιας οργανομεταλλικής ένωσης, πριν προχωρήσει σε συμπεράσματα, θα πρέπει να έχει υ- πόψη του όλα τα απαραίτητα θερμοδυναμικά και κινητικά δεδομένα. Είναι γνωστό, ότι μέτρο της θερμοδυναμικής σταθερότητας μιας ένωσης είναι η τιμή της ελεύθερης ενέργειας σχηματισμού της, ΔG o f. Για τις οργανομεταλλικές όμως ενώσεις, δεν υπάρχουν συνήθως διαθέσιμα δεδομένα εντροπίας, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε άλλες κατηγορίες ενώσεων. Κατ ανάγκη λοιπόν, αντί των δεδομένων της εντροπίας, χρησιμοποιούνται οι τιμές της ενθαλπίας σχηματισμού για να δειχθεί κατά προσέγγιση η θερμοδυναμική σταθερότητα των οργανομεταλλικών ενώσεων, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που ακολουθεί ΔH f 80 (Kcal/ mol) 60 Me 4 Si Me 4 C Me 3 B Me 3 Al Me 3 Ga Me 2 Zn Me 4 Sn Ατομικός αριθμός Me 2 Cd Me 2 Hg Me 4 Pb Σχήμα 1.2.1: Θερμότητες σχηματισμού ορισμένων μεθυλοενώσεων στην αέρια φάση.

12 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 13 Όπως φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα, οι οργανομεταλλικές ενώσεις των ελαφρότερων στοιχείων είναι από θερμοδυναμικής άποψης σταθερές στη θερμοκρασία δωματίου, με την έννοια ότι δεν διασπώνται στα συστατικά τους. Αντίθετα, εκείνες των βαρύτερων στοιχείων είναι επιρρεπείς σε τέτοια διάσπαση γιατί είναι προϊόντα ενδόθερμων αντιδράσεων. Ένα παράδειγμα για την τελευταία περίπτωση είναι ο διμεθυλοϋδράργυρος για τον οποίο η ΔH o f της παρακάτω αντίδρασης είναι 30 Kcal mol 1, ενώ η αλλαγή της φυσικής κατάστασης, 2C + 3H2 + Hg ö Me2Hg (1.1) Me2 Hg (υγρό) ö Me2 Hg(αέριο) (1.2) απαιτεί 7,7 Kcal mol 1. Σύμφωνα με τα παραπάνω ο Me 2Hg θα έπρεπε να είναι ασταθής, εντούτοις είναι σταθερός και αυτό οφείλεται στην έλλειψη χαμηλής ενέργειας μονοπατιού μέσω του οποίου θα γίνει η αποσύνθεση. Αυτό βέβαια, σημαίνει ότι η αντίδραση μπορεί να ελεγχθεί κινητικά. Στη συνέχεια εξετάζεται η θερμική διάσπαση των αλκυλοενώσεων (R M) με βάση θερμοδυναμικά δεδομένα, σύμφωνα με το παρεχόμενο διάγραμμα (σχήμα 1.2.2). E α Οργαν/κό σύμπλοκο με σ δεσμό Μ R (αντιδρών) M + R ή M + + R M + R + ΔG Στάδιο 1 Στάδιο 2 Ε α = Ενέργεια ενεργοποιήσεως για μονομοριακή αποσύνθεση ΔG = Ελεύθερη ενέργεια διάσπασης Προϊόν Σταθερές ενώσεις διάσπασης του R και άλλα προϊόντα Σχήμα 1.2.2: Σχηματική παράσταση της θερμικής διάσπασης των R M. Όπως φαίνεται από το διάγραμμα, η ενέργεια ενεργοποιήσεως του σταδίου που ελέγχει την αντίδραση διάσπασης πρέπει να είναι επαρκώς χαμηλή για να προχωρήσει η διάσπαση. Είναι λοιπόν πολύ πιθανό, το στάδιο που ελέγχει τη διάσπαση των περισσοτέρων οργανομεταλλικών ενώσεων, να είναι αυτό που αφορά στην

13 14 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων ομολυτική ή ετερολυτική λύση του δεσμού Μ C (Μ R ö M i + R i ή Μ R ö M + + R ). Όσο ισχυρότερος είναι αυτός ο δεσμός τόσο υψηλότερη ενέργεια ενεργοποιήσεως απαιτείται για τη διάσπασή του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα γι αυτή την περίπτωση αποτελούν οι οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της ΙV-Α ομάδας, των οποίων η διάσπαση γενικά ευνοείται τόσο θερμοδυναμικά όσο και κινητικά, καθώς γίνεται μετάβαση από τις ενώσεις του άνθρακα στις αντίστοιχες του μολύβδου. Σταθερότητα στην οξείδωση Η οξείδωση όλων των οργανομεταλλικών ενώσεων ευνοείται θερμοδυναμικά, γιατί το οξείδιο του μετάλλου, το διοξείδιο του άνθρακα και το ύδωρ, που είναι τα προϊόντα της οξείδωσης, έχουν μεγάλες αρνητικές τιμές ελεύθερης ενέργειας σχηματισμού. Μερικές όμως, είναι ασταθείς κινητικά ακόμη και στη θερμοκρασία δωματίου. Παρά την χημική αδράνεια των παραγώγων των στοιχείων της ΙV-Α ομάδας, καθώς και του Me 2Hg, πολλές οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων των κύριων ομάδων οξειδώνονται ταχύτατα. Η αστάθεια στην οξείδωση, που οφείλεται σε κινητικά αίτια, αποδίδεται στην παρουσία χαμηλής ενέργειας τροχιακών, π.χ. στα 4p του Me 3Ga ή σε μονήρες ζεύγος ηλεκτρονίων π.χ. Me 3Βi. Οι άλκυλο όμως, ε- νώσεις των στοιχείων της IV-Α ομάδας δεν έχουν κανένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά και έτσι συμπεριφέρονται σαν κορεσμένες. Σταθερότητα στην υδρόλυση Οι οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων των ΙV-B και V-B ομάδων παρουσιάζουν κινητική σταθερότητα στην προσβολή από το ύδωρ, ενώ εκείνες τόσο των Ι-Α και ΙΙ-Α ομάδων όσο και του ψευδαργύρου, καδμίου, αργιλίου, γαλλίου και ινδίου, υδρολύονται εύκολα. Αυτό βέβαια, έρχεται σαν επακόλουθο της αρχής, ότι σε τέτοιες αντιδράσεις συνήθως, το ύδωρ συμπεριφέρεται σαν πυρηνόφιλο αντιδραστήριο, επομένως, η δράση του ευκολύνεται πάρα πολύ από την ύπαρξη στο μέταλλο χαμηλής ενέργειας κενών τροχιακών, στα οποία μπορεί να διευθετηθεί το ζεύγος ηλεκτρονίων του πυρηνόφιλου αντιδραστηρίου. Οι τετραλκυλο- και τριαλκυλοενώσεις των στοιχείων των ΙV-Α και V-Α ομάδων αντίστοιχα, δεν υδρολύονται, γιατί τα τροχιακά των μετάλλων τους είναι πλήρη και έτσι δεν ευνοείται η πυρηνόφιλη προσβολή. Η ταχύτητα της υδρόλυσης εξαρτάται από το βαθμό πολώσεως του δεσμού μετάλλου-άνθρακα. Όταν αυτός είναι μεγάλος, π.χ. AlMe 3, η

14 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 15 υδρόλυση είναι ταχεία. Οι περισσότερες από τις ουδέτερες οργανομεταλλικές ενώσεις των μεταβατικών στοιχείων δεν υδρολύονται. 1.3 Προϋποθέσεις κινητικής σταθερότητας Έχει διαπιστωθεί, ότι οι ενώσεις των βαρύτερων στοιχείων έχουν πολύ μεγαλύτερη κινητική αστάθεια από εκείνες των στοιχείων της δεύτερης περιόδου του περιοδικού συστήματος και αυτό αποτελεί μία από τις πιο εντυπωσιακές διαφορές τους. Εάν συγκριθούν, π.χ. οι ενώσεις του άνθρακα, με εκείνες του πυριτίου, παρατηρούμε ότι οι πρώτες είναι πιο σταθερές και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι χρησιμοποιεί και τα τέσσερα sp 3 τροχιακά για το σχηματισμό δεσμών. Εκείνο όμως, που παίζει σημαντικό ρόλο στη θερμική σταθερότητα των ενώσεων του άνθρακα, είναι η υψηλή ενέργεια των κενών αντιδεσμικών τροχιακών τους εξαιτίας της οποίας δεν είναι εύκολο να κατανεμηθούν ηλεκτρόνια σ αυτά ώστε να προκληθεί η θερμική διάσπασή τους. Για τον ίδιο άλλωστε λόγο, ο άνθρακας στις ενώσεις του δεν εμφανίζει αριθμό συναρμογής μεγαλύτερο του 4. Στο πυρίτιο εξάλλου, τα 3d τροχιακά του μπορούν μερικές φορές να συνεισφέρουν σημαντικά στο σχηματισμό δεσμών, γιατί ενεργειακά βρίσκονται σχετικά κοντά με τα 3s και 3p, γεγονός που συμβαίνει στις ενώσεις (SiH 3) 3N και SiF 6 2. Πιο συχνά όμως, τα τροχιακά αυτά βοηθούν στο σχηματισμό μεταβατικών καταστάσεων κατά τις διάφορες αντιδράσεις των ενώσεων του πυριτίου. Τόσο στο πυρίτιο όσο και στα βαρύτερα στοιχεία, η αύξηση του αριθμού συναρμογής πάνω από 4 συνήθως συμβαίνει μόνο όταν οι υποκαταστάτες του κεντρικού ατόμου είναι ηλεκτραρνητικές ομάδες, όπως τα αλογόνα, π.χ. SiF 6 2. Είναι ήδη γνωστό, ότι το SiCl 4 είναι κινητικά ασταθέστερο στην υδρόλυση από ότι ο CCl 4. Αυτό οφείλεται στην δυνατότητα που έχει το πυρίτιο να αυξάνει τον αριθμό συναρμογής του πάνω από 4, γεγονός το οποίο μπορεί να αποδοθεί στην παρουσία των χαμηλής ενέργειας 3d τροχιακών στο άτομο του πυριτίου. Όταν όμως, οι υποκαταστάτες του κεντρικού στοιχείου δεν είναι ηλεκτραρνητικές ομάδες, όπως στο τετραμεθυλοσιλάνιο, τότε δεν υπάρχει τάση αύξησης του αριθμού συναρμογής πάνω από 4 και κατά συνέπεια, το (CH 3) 4Si είναι κινητικά σταθερό στην υδρόλυση, στην οξείδωση και στη θερμική διάσπαση, όταν βρίσκεται σε θερμοκρασία δωματίου. Από τα παραπάνω συνάγεται, ότι η κινητική σταθερότητα των οργανομεταλλικών ενώσεων είναι πιθανό να συσχετίζεται με την παρουσία ή την απουσία τόσο κενών όσο και χαμηλής ενέργειας τροχιακών στο μέταλλο. Στις οργανομεταλλικές ενώσεις των μεταβατικών στοιχείων όμως, τα μέταλλα

15 16 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων πάντα διαθέτουν κενά d τροχιακά και επομένως, οι ενώσεις αυτές εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερη κινητική αστάθεια. Αυτό φαίνεται καλύτερα, συγκρίνοντας τη θερμική σταθερότητα δύο ενώσεων των οποίων τα κεντρικά στοιχεία προέρχονται από διαφορετικούς τομείς του περιοδικού πίνακα, όπως είναι το Ti(CH 3) 4 και το Si(CH 3) 4. Το πρώτο διασπάται αυτόματα στη θερμοκρασία δωματίου, ενώ το δεύτερο είναι σταθερό μέχρι τους 500 C. Βιβλιογραφία Demitras C. G., Russ R. C., Salmon F. J., Weber H. J., Weiss S. G., Inorganic Chemistry, Prentice Hall Inc, N. Jersey, Coates E. G., Green H. L. M., Powell P., Wade K., Principles of Organometallic Chemistry, Methuen & Co Ltd, London, 1971.

16 Κεφάλαιο 2: Μέθοδοι Παρασκευής Ενώσεων με Δεσμό Μετάλλου - Άνθρακα 17 2 ο Kεφάλαιο Μέθοδοι Παρασκευής Ενώσεων με Δεσμό Μετάλλου Άνθρακα 2.1 Γενικά Ο αριθμός των συνθετικών μεθόδων στις οποίες χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες οργανομεταλλικές ενώσεις είναι αρκετά μεγάλος. Μερικές όμως απ αυτές, λόγω του ότι επιφέρουν αλλαγές μόνο στο οργανικό τμήμα του μορίου, θεωρούνται αντικείμενο της Οργανικής Χημείας, ενώ άλλες για αντίστοιχους λόγους, είναι πιο σωστό να περιλαμβάνονται στη συνθετική Ανόργανη Χημεία. Εάν όμως εξεταστούν προσεκτικά όλες οι αντιδράσεις των μεθόδων που οδηγούν στο σχηματισμό δεσμού μετάλλου - άνθρακα προκύπτει, ότι αυτές μπορούν να υπαχθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. Αντιδράσεις, στις οποίες το αντιδρών μέταλλο βρίσκεται στη στοιχειακή του μορφή. 2. Αντιδράσεις, όπου το αντιδρών μέταλλο βρίσκεται ήδη με τη μορφή μιας χημικής ενώσεως. Κάθε μία από τις παραπάνω κατηγορίες, ανάλογα με το τι θέλουμε να παρασκευάσουμε, έχει μειονεκτήματα αλλά και πλεονεκτήματα. Οι συνθέσεις της πρώτης κατηγορίας πλεονεκτούν, λόγω της μεγαλύτερης δραστικότητας του στοιχειακού μετάλλου, σε σχέση με την αντίστοιχη των ενώσεών του. Επιπλέον, η συσσωρευμένη ενέργεια που υπάρχει σε κάθε μέταλλο μπορεί να ελευθερωθεί καθώς αυτό αντιδρά, παρέχοντας έτσι την απαραίτητη ενέργεια για την συμπλήρωση της όλης αντίδρασης. Οι ενώσεις όμως, των μετάλλων είναι συνήθως πιο προσιτές, η προμήθειά τους δεν παρουσιάζει δυσκολίες και ίσως το σπουδαιότερο, είναι λιγότερο ακριβές. Αυτός όμως, που προγραμματίζει τη σύνθεση κάποιας ένωσης πρέπει να έχει υπόψη του όλους τους παράγοντες που υπεισέρχονται σ αυτή. Οι πιο συνηθισμένοι απ αυτούς είναι η προμήθεια των πρώτων υλών, οι συνθήκες αντίδρα-

17 18 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων σης (μπορεί να χρειάζονται ειδικές συσκευές), η απόδοση της αντίδρασης, οι ιδιότητες του προϊόντος (γνωστό προϊόν) και το αν θα πρέπει να απομονωθεί αυτό ή όχι. Όσον αφορά τον τελευταίο παράγοντα, θα πρέπει να τονισθεί, ότι ο τρόπος εργασίας που ακολουθείται όταν απομονώνεται μία ουσία είναι διαφορετικός από αυτόν που εφαρμόζεται όταν η ουσία, χρησιμοποιούμενη ως πρώτη ύλη για κάποια αντίδραση, δεν είναι απαραίτητο να απομονωθεί. Εάν λοιπόν, για τη σύνθεση κάποιας ουσίας πρέπει να γίνει επιλογή μεταξύ δύο ή τριών αντιδράσεων, αυτή που θα προτιμηθεί είναι εκείνη που καλύπτει τους περισσότερους από τους παραπάνω παράγοντες. Στη συνέχεια αναφέρονται οι πιο κοινές κατηγορίες οργανομεταλλικών συνθέσεων. Κάθε μία απ αυτές αναπτύσσεται κατά τρόπο γενικό και σύντομο. 2.2 Συνθέσεις με μέταλλα σε στοιχειακή μορφή Άμεση Σύνθεση Η άμεση σύνθεση είναι ίσως ο πιο σπουδαίος αλλά και ο πιο γενικός τρόπος παρασκευής οργανομεταλλικών ενώσεων, τόσο στο εργαστήριο όσο και στη βιομηχανία. Κατά τη σύνθεση αυτή το μέταλλο αντιδρά με ένα αλκυλαλογονίδιο: M + nrx ö R MX (2.1) Σε ορισμένες περιπτώσεις το οργανομεταλλικό αλογονίδιο είναι δυνατό να μετατραπεί σε απλούστερη μορφή και έτσι η αντίδραση 2.1 τροποποιείται στην παρακάτω: n n n 2M + nrx ö R M + MX (2.2) Οι ταχύτητες και οι αποδόσεις αυτών των αντιδράσεων εξαρτώνται από τρεις παράγοντες: n Α. Μέταλλο Τα ηλεκτροθετικά μέταλλα αντιδρούν εύκολα κάτω από ήπιες συνθήκες. Ορισμένων όμως μετάλλων, η επιφάνεια πρέπει να απαλλάσσεται από τα οξείδια που την καλύπτουν και τα οποία παρεμποδίζουν την έναρξη της αντίδρασης. Οι αντι-

18 Κεφάλαιο 2: Μέθοδοι Παρασκευής Ενώσεων με Δεσμό Μετάλλου - Άνθρακα 19 δράσεις με ορισμένα μεταλλοειδή απαιτούν πιο δραστικές συνθήκες, διότι προϋποθέτουν την διάσπαση ομοιοπολικών δεσμών μεταξύ των ατόμων του μεταλλοειδούς. Β. Οργανικά αλογονίδια Τα φθορίδια και τα ιωδίδια δεν χρησιμοποιούνται συχνά, γιατί τα πρώτα αντιδρούν δύσκολα δεν είναι εύκολη η διάσπαση του δεσμού C F (Ε. Δ. 105 Κcal mol 1 ) ενώ τα δεύτερα έχουν την τάση προς αντιδράσεις διμερισμού που καταλήγουν στο σχηματισμό δεσμών C C. Επίσης, τα δραστικά μέταλλα όταν αντιδρούν με αλκυλαλογονίδια που περιέχουν ένα ή περισσότερα υδρογόνα πάνω στο άτομο του άνθρακα που είναι δίπλα απ αυτό που φέρει το αλογόνο, μπορούν να αποσπάσουν υδραλογόνο και έτσι να προκύψει ως προϊόν ολεφίνη. Γενικά, μπορεί να λεχθεί, ότι τα αρυλαλογονίδια είναι λιγότερο δραστικά από τα αλκυλαλογονίδια, ό- πως επίσης και ότι η δραστικότητα των οργανικών αλογονιδίων κάθε μιας κατηγορίας, επηρεάζεται σημαντικά από του υποκαταστάτες των άλλων ατόμων άνθρακα. Γ. Συνθήκες αντίδρασης Στις πιο πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται διαλύτης. Αυτός που έχει ευρεία εφαρμογή, που είναι γνωστός και από τα αντιδραστήρια Grignard, είναι ο διαιθυλαιθέρας. Η ιδιότητα του αιθέρα να επιτυγχάνει μέσω του οξυγόνου ισχυρή επιδιαλύτωση των ατόμων του μαγνησίου, είναι ο παράγοντας που επιτρέπει τη χρήση ήπιων συνθηκών αντίδρασης και στη συνέχεια, την παραγωγή του προϊόντος με τη μορφή διαλύματος. Γενικά όμως, οι συνθήκες αυτής της κατηγορίας των αντιδράσεων ποικίλουν κατά περίπτωση. Ενώσεις από τις οποίες μπορούν να προκύψουν σιλικόνες, παρασκευάζονται με διαβίβαση εξαεριωμένων οργανικών αλογονιδίων πάνω από θερμαινόμενο στους 300 C κράμα Cu Si : 2CH3Cl + Si ö (CH 3) 2SiCl2 (2.3) Το κράμα πρέπει να παρασκευάζεται κατά σαφώς καθορισμένο τρόπο και οι συνθήκες της αντίδρασης πρέπει να ελέγχονται προσεκτικά. Παρά τον προσεκτικό έλεγχο των συνθηκών, η αντίδραση μπορεί να δώσει μέχρι 41 προϊόντα, αλλά το (CH 3) 2SiCl 2 λαμβάνεται σε αποδόσεις που μπορούν να φθάσουν μέχρι και το 80%. Αυτή η αντίδραση χρησιμοποιείται κυρίως στη βιομηχανία, μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί και για ερευνητικούς σκοπούς με τις παρακάτω τροποποιήσεις:

19 20 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων 320 C 2 2 Cu n n 4n+ 2 2CH Cl + Si ææææ Si C H (n = 4-9) (2.4) Παρόλες τις τροποποιήσεις, η αντίδραση συνεχίζει να δίνει ποικιλία προϊόντων. Μια άλλη αντίδραση που έτυχε βιομηχανικής εφαρμογής είναι αυτή της παρασκευής του τετρααιθυλομολύβδου, ουσίας που χρησιμοποιείται ως προσθετικό της βενζίνης των παλιάς τεχνολογίας αυτοκινήτων: 60 C C H Cl + Pb + 4Na ææææ (C H ) Pb + 4NaCl (2.5) Στην άμεση σύνθεση ο μόλυβδος, όπως και άλλα βαριά μέταλλα, δεν αντιδρά κάτω από κανονικές συνθήκες. Αυτό φαίνεται ότι οφείλεται, κατά πρώτο λόγο, σε κινητικούς παράγοντες, διότι λεπτώς διαμερισμένος μόλυβδος αντιδρά αρκετά εύκολα με αλκυλαλογονίδια. Εάν όμως, χρησιμοποιηθεί κράμα Pb Na κατά κάποιο τρόπο ενεργοποιείται ο μόλυβδος, διότι η ενέργεια που εκλύεται κατά τη σύνθεση του αλογονιδίου του νατρίου δίνει την ώθηση για να συμπληρωθεί η αντίδραση. Ο σχηματισμός των ενεργοποιημένων μετάλλων και η χρήση τους στην άμεση σύνθεση έχει καταστεί ένα πολύ σπουδαίο πεδίο έρευνας Αντιδράσεις μετάλλων με υδρογονάνθρακες Οι υδρογονάνθρακες μπορούν να δράσουν σαν οξέα κατά Brönsted - Lowry, λόγω της μικρότερης ηλεκτραρνητικότητας του υδρογόνου σε σχέση με εκείνης του άνθρακα. Στην πράξη όμως, οι περισσότεροι υδρογονάνθρακες είναι πολύ α- σθενή οξέα και γι αυτό αντιδρούν μόνο με πολύ δραστικά μέταλλα: 2(C H ) CH + 2Na ö 2(C H ) CNa + H (2.6) Αυτή η μέθοδος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή αλκυλο- και α- ρυλοπαραγωγών των δραστικών μετάλλων των ομάδων ΙΑ και ΙΙΑ. Η διάσπαση του δεσμού C Η ή καλύτερα ο όξινος χαρακτήρας των υδρογόνων ενός υδρογονάνθρακα, εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη λόγω συντονισμού σταθερότητα του σχηματιζόμενου ανιόντος. Το ανιόν π.χ. που σχηματίζεται κατά την αντίδραση του κυκλοπενταδιενίου με μεταλλικό Κ: CH K ö K + + H2 (2.7) 2

20 Κεφάλαιο 2: Μέθοδοι Παρασκευής Ενώσεων με Δεσμό Μετάλλου - Άνθρακα 21 παρουσιάζει σταθερότητα διότι εμφανίζει συντονισμό: (2.8) Οι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες αντιδρούν με μέταλλα και σχηματίζουν ενώσεις χωρίς απώλεια υδρογόνου. Αυτές οι αντιδράσεις, παρέχουν την δυνατότητα απομόνωσης ή τουλάχιστον σταθεροποίησης πολύ ασταθών ενδιάμεσων προϊόντων της αντιδράσης, όπως π.χ., η απομόνωση του κυκλοβουταδιενίου με τη μορφή του πρώτου παραγώγου του C 4H 4Fe(CO) 3. Μια ίσως πιο ειδική περίπτωση από την προηγούμενη είναι ο σχηματισμός ανιοντικών ριζών σε χαμηλή θερμοκρασία: -65 C THF C H + Na ææææ Na C H - (2.9) Η αντίδραση 2.9, επιτυγχάνεται με τη μεταφορά ενός ηλεκτρονίου του νατρίου σε κενό π αντιδεσμικό τροχιακό του αρωματικού υδρογονάνθρακα (ναφθαλίνιο). Έτσι, το προϊόν που προκύπτει είναι ρίζα, διότι περιέχει ένα ασύζευκτο ηλεκτρόνιο και ονομάζεται ανιοντική ρίζα επειδή φέρει και αρνητικό φορτίο. Τέτοιου είδους αντιδράσεις χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ενώσεων στις οποίες εφαρμόζονται εξειδικευμένες τεχνικές Αντιδράσεις μετάλλων με μονοξείδιο του άνθρακα Η μέθοδος αυτή έχει περιορισμένη παρασκευαστική σημασία, γιατί πολύ λίγα μεταλλοκαρβονύλια παρασκευάζονται με απευθείας επίδραση CO πάνω σε μέταλλο. Το πιο απλό αλλά και το πιο σπουδαίο απ αυτά είναι το τετρακαρβονυλονικέλιο: Δ (Σ) (A) 4(A) Ni + 4CO æææ Ni(CO) (2.10) Η παραπάνω αντίδραση, είναι γνωστή ως μέθοδος Mond, από το όνομα αυτού που την επινόησε και χρησιμοποιείται στο διαχωρισμό του νικελίου από το καβάλτιο, το οποίο δεν αντιδρά με το CO κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Το Ni(CO) 4 μπορεί κατόπιν να διασπασθεί με θέρμανση σε υψηλότερη θερμοκρασία απ αυτή της παρασκευής του, αποδίδοντας καθαρό μέταλλο. Κατά τον ίδιο τρόπο αντιδρούν και άλλες ενώσεις του δισθενούς άνθρακα CS, RNC κλπ.

21 22 Χημεία Οργανομεταλλικών Ενώσεων Αντιδράσεις εξαεριωμένων μετάλλων Η αύξηση της χημικής δραστικότητας ενός μετάλλου μπορεί να επιτευχθεί αυξάνοντας την επιφάνειά του. Όταν λοιπόν, αυξάνει ο διαμερισμός ενός μετάλλου, προκαλείται αύξηση της επιφάνειάς του με επακόλουθο τη μεγαλύτερη δραστικότητα. Εάν ο διαμερισμός προχωρήσει μέχρι το έσχατο όριο του το άτομο αυτό σημαίνει ότι έχει προηγουμένως προκληθεί διάσπαση όλων των δεσμών μετάλλου μετάλλου με τελική κατάληξη τη δημιουργία ατόμων σε αέρια φάση. Η χρησιμοποιούμενη περιοχή θερμοκρασιών κυμαίνεται από 200 C (υδράργυρος) μέχρι 3000 C (βολφράμιο). Στην αέρια κατάσταση τα περισσότερα μεταβατικά μέταλλα Προς μετασχηματιστή Άζωτο Mανόμετρο πίεσης Αντίσταση Μο και Cr Υγρό άζωτο Δοχείο πολυστυρενίου Παγίδα αντλίας Περιστροφική αντλία κενού αντλία διάχυσης Βενζόλιο ΣΥΣΚΕΥΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΔΙΒΕΝΖΟΛΟ ΧΡΩΜΙΟΥ Τεμάχιο Cr ( mg) Yαλοβάμβακας Kάλυμμα Mo Το κάλυμμα δεν εφάπτεται Λεπτομέρεια από τον εξαερωτή Σχήμα 2.2.1: Συσκευή αντιδράσεων με εξαεριωμένα μέταλλα.

22 Κεφάλαιο 2: Μέθοδοι Παρασκευής Ενώσεων με Δεσμό Μετάλλου - Άνθρακα 23 βρίσκονται σε ατομική μορφή. Ορισμένα όμως, μέταλλα των κύριων ομάδων όταν εξαεριωθούν, εκτός από άτομα, δίνουν σε μικρή αναλογία διμερείς και πολυμερείς μορφές ατόμων. Η μεγάλη δραστικότητα των μετάλλων που βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση οφείλεται τόσο στο γεγονός ότι τα άτομα του μετάλλου είναι κατά κάποιο τρόπο διεγερμένα, λόγω της μεγάλης θερμικής ενέργειας που καταναλώθηκε για να εξαεριωθούν, όσο και σε κινητικούς παράγοντες. Κατά συνέπεια όταν ένα μέταλλο βρίσκεται σε τέτοια μορφή, μπορεί να αντιδράσει κατά τρόπους αρκετά διαφορετικούς από αυτούς με τους οποίους σχηματίζει ενώσεις, όταν χρησιμοποιείται με τη γνωστή του φυσική κατάσταση. Η μέθοδος αυτή έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και μέσω αυτής έχουν παρασκευαστεί τόσο ασυνήθιστες όσο και ασταθείς ενώσεις, οι οποίες όμως δεν ήταν δυνατό να παρασκευαστούν με κάποια συμβατική μέθοδο. Κατ αυτή τη μέθοδο το μέταλλο θερμαινόμενο εξαερώνεται με ελεγχόμενη ταχύτητα περίπου 0,2-3 g ανά ώρα κάτω από υψηλό κενό (< 10 3 torr). Τα δημιουργούμενα άτομα του μετάλλου περνούν στο ψυχρό τμήμα του θαλάμου κενού, όπου αποτίθενται στα ψυχρά τοιχώματά του μαζί με περίσσεια του ligand. Τα τοιχώματα του θαλάμου πρέπει να είναι αρκετά ψυχρά, συνήθως κάτω των 100 C, γι αυτό ως μέσο ψύξεως χρησιμοποιείται στις περισσότερες περιπτώσεις το υγρό άζωτο. Η επιθυμητή αντίδραση επιτυγχάνεται πληρέστερα, όταν η αναλογία ατόμων μετάλλου - ένωσης (ligand) κυμαίνεται από 1:10 μέχρι 1:50. Μερικές φορές είναι απαραίτητη η αραίωση του ligand με κάποιο διαλύτη. Κατάλληλες ουσίες για διαλύτες είναι ορισμένοι κορεσμένοι υδρογονάνθρακες οι οποίοι δεν αντιδρούν με μέταλλα. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται για μικρής κλίμακας παρασκευές. Τα προϊόντα που λαμβάνονται απομονώνονται με τους γνωστούς τρόπους της Χημείας των Οργανομεταλλικών ενώσεων. Στις περισσότερες όμως, περιπτώσεις αυτή η απομόνωση παρουσιάζει μεγάλες δυσκολίες λόγω της εξαιρετικής ευαισθησίας των προϊόντων. Οι αντιδράσεις 2.11, 2.12 και 2.13 αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της μεθόδου: Fe (A) + C3H 6 + 3PF3 ö CHFe(PF) (2.11) Ni (A) 4CS Pt (A) C6F5 Br ö Ni(CS) (2.12) ö C F PtBr (2.13)

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Η μικρότερη σταθερότητα της βινυλικής ρίζας (για παράδειγμα σε σχέση με τη μεθυλική) θα μπορούσε να εξηγηθεί στη βάση του πόσο ισχυρά έλκονται τα ηλεκτρόνια από το κάθε άτομο άνθρακα.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ: ΟΡΙΣΜΟΊ ΟΞΕΊΔΩΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΊ ΑΝΑΓΩΓΉΣ Οξείδωση είναι η ένωση ενός στοιχείου με οξυ Αναγωγή είναι η ένωση ενός στοιχείου με υδρο γόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από μία χημική γόνο ή η αφαίρεση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός 1.1 Άτομα, Ηλεκτρόνια, και Τροχιακά Τα άτομα αποτελούνται από + Πρωτόνια φορτισμένα θετικά μάζα = 1.6726 X 10-27 kg Νετρόνια ουδέτερα μάζα = 1.6750 X 10-27 kg Ηλεκτρόνια φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Κυρατζής Νικόλαος Ευριπίδης, Eκδόσεις Zήτη, Μάρτιος 2005, Θεσσαλονίκη

Copyright: Κυρατζής Νικόλαος Ευριπίδης, Eκδόσεις Zήτη, Μάρτιος 2005, Θεσσαλονίκη 2 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 960-431-953-1 Copyright: Κυρατζής Νικόλαος Ευριπίδης, Eκδόσεις Zήτη, Μάρτιος 2005, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον 1. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Η ανάγκη της ταξινόμησης των στοιχείων Ενώ στην αρχαιότητα ήταν γνωστά γύρω στα 13 περίπου στοιχεία, τον 18o αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των

Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των 124 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των καταλυτών των μετάλλων μεταπτώσεως στην οργανική σύνθεση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΟΡΓΑΝΟΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ»

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΟΡΓΑΝΟΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ» ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΟΡΓΑΝΟΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ» Θ Ε Μ Α Τ Α 1. (α) Ποιες από τις παρακάτω ενώσεις είναι οργανομεταλλικές και ποιες όχι: C 2 H 5 MgBr, Η 2 Fe(CO) 4, (CO) 5 W:C(OH)CH 3, MnC 2 O 4, (CH 3

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων 1. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Γενικά, εξετάζουμε το είδος της αντίδρασης και τον τρόπο που αυτές συντελούνται Γενικοί τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΘΕΜΑ 1 ο (7+8+10=25 μονάδες) 1) 2 mol HNO 3 (νιτρικού οξέος) περιέχουν: α) 6 άτομα οξυγόνου, β) 28g αζώτου, γ) 96g οξυγόνου, δ) 6 mol

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΙΙΙ. Prof. Dr. Maria Louloudi. Laboratory of Biomimetic Catalysis & Biomimetic Materials. Chemistry Department. University of Ioannina

ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΙΙΙ. Prof. Dr. Maria Louloudi. Laboratory of Biomimetic Catalysis & Biomimetic Materials. Chemistry Department. University of Ioannina Prof. Dr. Maria Louloudi Laboratory of Biomimetic Catalysis & Biomimetic Materials Chemistry Department University of Ioannina ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΙΙΙ Μηχανισµοί Ανόργανων Αντιδράσεων (στοιχειοµετρικές αντιδράσεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων.

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. 1) Αντιδράσεις σύνθεσης: Στις αντιδράσεις αυτές δύο ή περισσότερα στοιχεία ενώνονται προς σχηματισμό μιας χημικής ένωσης. π.χ. C + O 2 CO 2 2) Αντιδράσεις αποσύνθεσης:

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-456-191-9

ISBN 978-960-456-191-9 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-191-9 Copyright, Ιανουάριος 2010, Σέμος Αναστάσιος, Eκδόσεις Zήτη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Δίνεται ότι: 40 20 Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 2. Tι είδους δεσμός αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ 7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ Σχηματισμός ιζήματος χρωμικού μολύβδου(ιι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Θέμα 1. Να αναφέρετε δυο διαφορές μεταξύ ομοιοπολικών και ιοντικών ενώσεων. Στις ιοντικές ενώσεις οι δομικές μονάδες είναι τα ιόντα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη

Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη Newlands (1864): ταξινόμηση στοιχείων κατά αύξουσα ατομική μάζα και σε οκτάβες H Li Be B C N O F Na Mg Al Si P S Cl K Ca Cr Ti Mn Fe Meyer (1865): σχέση ιδιοτήτων και

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14)

4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14) 4.4 Οργανομεταλλικές ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 4Α (14) Si, Ge, Sn, Pb Χημεία οργανοπυριτίου: ένα από τα εκτενέστερα κεφάλαια της ΟΧ Ιστορικό Πρώτες ενώσεις Si C: Friedel Crafts 1863 Μέχρι 1930:

Διαβάστε περισσότερα

10. Σύμπλοκα με υποκαταστάτες φωσφίνες

10. Σύμπλοκα με υποκαταστάτες φωσφίνες 10. Σύμπλοκα με υποκαταστάτες φωσφίνες Φωσφίνες ΡR 3 Back-bonding : Μ e πυκνότητα σε σ* ΜΟ της ΡR 3 Έκταση του back bonding φύση του R R = αλκύλια ισχυροί σ δότες, ασθενείς π δέκτες ( +Ι ) PF 3, P 3 ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΛΚΑΝΙΑ ΑΛΚΕΝΙΑ ΑΛΚΙΝΙΑ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ eclass.sch.gr users.sch.gr/dtouloupas/moodle Γενικός Τύπος: C ν H ν+, ν 1 Χημικές Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα στην Οργανική.

Διαγώνισμα στην Οργανική. Χημεία Γ Λυκείου. Διαγώνισμα στην Οργανική. Θέμα 1 ο.... 1.1. Δεν είναι αλκαλικό το υδατικό διάλυμα της ουσίας: α) CH 3 CH 2 COONa, β)c 6 H 5 OH, γ) CH 3C CNa, δ) CH 3CH 2ONa. Μονάδες 2 1.2. Κατά την αναγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΚΟΤΟΣ Email: ckokotos@chem.uoa.gr ΠΥΡΗΝΟΦΙΛΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΕ ΚΑΡΒΟΝΥΛΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1

ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1 ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1 1. Για να εκφράσουν την ικανότητα ενός στοιχείου να ενώνεται με άλλα στοιχεία και να σχηματίζει χημικές ενώσεις, οι χημικοί δημιούργησαν αρχικά την έννοια του σθένους

Διαβάστε περισσότερα

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ 13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση του ph στη διαλυτότητα Σχηματισμός συμπλόκων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΆΣΕΙΣ ΠΡΟΣΘΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C <): i. Προσθήκη υδρογόνου (Η 2 ): C v. H 2v H 2. H 2v 2.

ΑΝΤΙΔΡΆΣΕΙΣ ΠΡΟΣΘΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C <): i. Προσθήκη υδρογόνου (Η 2 ): C v. H 2v H 2. H 2v 2. Νίκος Γαλάνης Καθηγητής Χημείας 2 ο Λύκειο Ηρακλείου ΠΡΣΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός.

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 11.1. Ποια είδη χημικών δεσμών γνωρίζετε; Υπάρχουν δύο βασικά είδη χημικών δεσμών: ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός και ο ομοιοπολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν. 2. Ο µέγιστος αριθµός των ηλεκτρονίων που είναι δυνατόν να υπάρχουν

ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν. 2. Ο µέγιστος αριθµός των ηλεκτρονίων που είναι δυνατόν να υπάρχουν ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Απαντήσεις των ερωτήσεων από πανελλήνιες 2001 2014 ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν µαγνητικό κβαντικό αριθµό m l = 1 ; α. 6. β. 8. γ. 4. δ. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος.

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ατόµου σε µια οµοιοπολική ένωση είναι το φαινοµενικό ηλεκτρικό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 14ο. Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων

Μάθημα 14ο. Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων Μάθημα 14ο Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων Ηλεκτρονιακή συγγένεια Το αντίθετο της ενέργειας ιοντισμού. Μεταβολή της ενέργειας όταν τα άτομα στην αέρια φάση κερδίζουν ηλεκτρόνια και

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2. Χημικές ιδιότητες

ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2. Χημικές ιδιότητες ΑΛΚΕΝΙΑ CνΗ2ν ν 2 ΓΕΝΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ α. Αφυδάτωση αλκοολών Η απόσπαση νερού από τις αλκοόλες γίνεται κατά τη θέρμανση τους συνήθως στους 170 0 C παρουσία ως καταλύτη με αποτέλεσμα το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Αλκυλαλογονίδια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς

Αλκυλαλογονίδια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς Αλκυλαλογονίδια Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς 1 Αλκυλαλογονίδια Αλκυλαλογονίδια ονομάζονται οι οργανικές ενώσεις οι οποίες, ως λειτουργική ομάδα, διαθέτουν την ομάδα C-X: -X= -F, -Cl, -Br, -I. Η ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Αριθμός οξείδωσης (Α.Ο.: στις ιοντικές (ετεροπολικές ενώσεις, ονομάζεται το πραγματικό φορτίο που έχει ένα ιόν. στις ομοιοπολικές (μοριακές ενώσεις, ονομάζεται το φαινομενικό φορτίο που θα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Κεφαλαίου 5

Περίληψη Κεφαλαίου 5 Περίληψη Κεφαλαίου 5 Είδη αντιδράσεων: προσθήκης, απόσπασης, υποκατάστασης & αναδιάταξης Μηχανισµός αντίδρασης: πλήρης περιγραφή τρόπου πραγµατοποίησης Μηχανισµοί µέσω ριζών ή πολικοί Πολική αντίδράση

Διαβάστε περισσότερα

4.15 Αλογόνωση των αλκανίων RH + X 2 RX + HX

4.15 Αλογόνωση των αλκανίων RH + X 2 RX + HX 4.15 Αλογόνωση των αλκανίων R + X 2 RX + X Ενεργειακό περιεχόμενο R + X 2 RX + X εκρηκτική για το F 2 εξώθερμη για το Cl 2 και το Br 2 ενδόθερμη για το I 2 4.16 Χλωρίωση του Μεθανίου Χλωρίωση του Μεθανίου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.3. «Δομικά σωματίδια της ύλης Δομή του ατόμου Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Ισότοπα» Παρατήρηση: Από τον πίνακα 1.4: Μάζα και φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς

Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς 1 Ηλεκτρονιόφιλα - πυρηνόφιλα αντιδραστήρια Ηλεκτρονιόφιλα λέγονται τα αντιδραστήρια τα οποία δέχονται ένα ή δύο ηλεκτρόνια σε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη ΕΣΤΕΡΕΣ Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη Πολυµερή «σταδιακής ανάπτυξης» Σύγκρινε µε τα «αλυσιδωτής αντίδρασης» (Ενότητα 7.11) PET (Dacron, Mylar):

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Ποια από τις ακόλουθες προτάσεις ισχύει για τους μεταλλικούς δεσμούς; α) Οι μεταλλικοί δεσμοί σχηματίζονται αποκλειστικά μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους μετάλλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ

7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ 7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ Ομάδα 4 (Ti, Zr, Hf) Κανόνας 18 e Ti() 7 δεν υπάρχει. Γιατί; Ti : δεν έχει αρκετά d e για back bonding υποκατεστημένα τιτανοκαρβονύλια (η 5 -C 5 H 5 ) 2 Ti() 2 (18 e)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ένωση Χ 3 το κεντρικό άτομο Χ φέρει δύο μονήρη ζεύγη ηλεκτρονίων σθένους, ενώ στην ένωση Υ 2 το κεντρικό άτομο Υ φέρει τρία μονήρη ζεύγη ηλεκτρονίων σθένους.

Διαβάστε περισσότερα

R X + NaOH R- OH + NaX

R X + NaOH R- OH + NaX 3. Αντιδράσεις υποκατάστασης (αντικατάστασης) Στις αντιδράσεις αντικατάστασης μετέχουν πάντα δύο αντιδρώντα που ανταλλάσουν κάποιο τμήμα τους για να σχηματιστούν δύο νέα προϊόντα, σύμφωνα με το σχήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΧΗΜΕΙΑ ΙΙ» Β ΕΞΑΜΗΝΟ (ΕΑΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π.

Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π. Κατανομή μετάλλων και αμετάλλων στον Π.Π. Ιδιότητες Μετάλλων και Αμετάλλων ΜΕΤΑΛΛΑ ΑΜΕΤΑΛΛΑ Ιόντα αντιπροσωπευτικών στοιχείων Ιόντα αντιπροσωπευτικών μετάλλων Ιόντα μετάλλων με δομή ευγενούς αερίου (1Α,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

Βενζόλιο και παράγωγα ιάφορα µέλη

Βενζόλιο και παράγωγα ιάφορα µέλη Βενζόλιο και παράγωγα ιάφορα µέλη Στυρόλιο 2 C C 2 3 P 4 Cr 2 3 / Al 2 3 2 /Ni 250 0 C 2 /Ni 175 0 C, 100 atm Βιοµηχανική πρώτη ύλη παρασκευής πολυµερών Κατιοντικός Πολυµερισµός Στυρολίου ραστικότητα αιθυλενικού

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία δεσµού σθένους - Υβριδισµός. Αντιδράσεις προσθήκης Αντιδράσεις απόσπασης. Αντιδράσεις υποκατάστασης Πολυµερισµός

Θεωρία δεσµού σθένους - Υβριδισµός. Αντιδράσεις προσθήκης Αντιδράσεις απόσπασης. Αντιδράσεις υποκατάστασης Πολυµερισµός 11 ο Μάθηµα: Θεωρία δεσµού σθένους - Υβριδισµός 12 ο Μάθηµα: Αντιδράσεις προσθήκης Αντιδράσεις απόσπασης 13 ο Μάθηµα: Αντιδράσεις υποκατάστασης Πολυµερισµός 14 ο Μάθηµα: Αντιδράσεις οξείδωσης - αναγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 1ο-ΟΞΕΙΔΩΑΝΑΓΩΓΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ Ορισμοί : -Αριθμός οξείδωσης: I)Σε μία ιοντική ένωση ο αριθμός οξείδωσης κάθε στοιχείου είναι ίσος με το ηλεκτρικό φορτίο που έχει το

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χηµεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν οµάδες υδροξυλίου συνδεδεµένες µε κορεσµένα άτοµα άνθρακα υβριδισµού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισµού,

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Χημικών αντιδράσεων

Τύποι Χημικών αντιδράσεων Τύποι Χημικών αντιδράσεων 1. Αντιδράσεις καταβύθισης: Ανάμιξη διαλυμάτων δύο ιοντικών ουσιών και σχηματισμός στερεάς ιοντικής ουσίας (ίζημα) 2. Αντιδράσεις οξέων βάσεων: Βάση και οξύ αντιδρούν με μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr.

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Να κατανέμει σε στιβάδες τα ηλεκτρόνια ατόμων και ιόντων.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΧΗΜΕΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Κανάρη 36, Δάφνη Τηλ. 210 9713934 & 210 9769376 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑ Α. Σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Α.1. Στη χημική αντίδραση:

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών

Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών Ανέστης Θεοδώρου ΧΗΜΕΙΑ Γ Λυκείου Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΝΕΑ Ι ΑΚΤΕΑ- ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 2015-16 : : : 3 : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o: ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Γνωρίζουμε ότι σε κάθε ανόργανη ένωση διακρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α)

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α) ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ είναι οι μεταβολές κατά τις οποίες από κάποια αρχικά σώματα (αντιδρώντα παράγονται νέα σώματα (προϊόντα. CO 2 O γλυκόζη (Φωτοσύνθεση Σάκχαρα αλκοόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Το κατιόν Α 2+ ενός ατόμου Α στη θεμελιώδη κατάσταση έχει δύο ηλεκτρόνια με n = 1, οκτώ ηλεκτρόνια με n = 2, δεκαοκτώ ηλεκτρόνια με n = 3 και οκτώ ηλεκτρόνια με n

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Περιεχόμενα Μαθήματος 5. Χημικοί δεσμοί, Μόρια και ενώσεις Χημικοί Τύποι Ονοματολογία Χημικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ος ΠΜΔΧ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 30 03 203. Στοιχείο Μ το οποίο ανήκει στην πρώτη σειρά στοιχείων μετάπτωσης, σχηματίζει ιόν Μ 3+, που έχει 3 ηλεκτρόνια στην υποστιβάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Σύνοψη Παρουσιάζονται οι χημικοί δεσμοί, ιοντικός, μοριακός, ατομικός, μεταλλικός. Οι ιδιότητες των υλικών τόσο οι φυσικές όσο και οι χημικές εξαρτώνται από το είδος ή τα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο: Πολλαπλής Επιλογής

ΘΕΜΑ 1ο: Πολλαπλής Επιλογής ΘΕΜΑ 1ο: Πολλαπλής Επιλογής (i) Ποιός απλός δεσμός C-C από αυτούς που δείχνονται με βέλος έχει το μικρότερο μήκος? (α) 3C (β) 3C C C (γ) 3C C C 2 (δ) C C C C(ε) 2 C C C C Το (δ) καθώς οι C είναι σε sp-sp

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/05/2013 ΤΑΞΗ: Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 10:45 12:45

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ο άργυρος εμφανίζεται στη φύση υπό τη μορφή δύο ισοτόπων τα οποία έχουν ατομικές μάζες 106,905 amu και 108,905 amu. (α) Γράψτε το σύμβολο για καθένα ισότοπο του αργύρου

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

4.8 Παρασκευή αλκυλαλογονιδίων από αλκοόλες και υδραλογόνα

4.8 Παρασκευή αλκυλαλογονιδίων από αλκοόλες και υδραλογόνα 4.8 Παρασκευή αλκυλαλογονιδίων από αλκοόλες και υδραλογόνα RO X RX 2 O ρ. Χάρης Ε. Σεμιδαλάς Επίκουρος Καθηγητής ΑΤΕΙ Αθήνας Αντίδραση αλκοολών με υδραλογόνα RO X RX O δραστικότητα υδραλογόνων I Br Cl

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Α ΕΞΑΜΗΝΟ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α A1. Ο αριθμός οξείδωσης του άνθρακα στην φορμαλδεΰδη, ΗCHO, είναι: α. 0 β. - 2 γ. +2 δ. - 5

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α A1. Ο αριθμός οξείδωσης του άνθρακα στην φορμαλδεΰδη, ΗCHO, είναι: α. 0 β. - 2 γ. +2 δ. - 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 13 09 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Μαρία Ρήγα, Σταυρούλα Γκιτάκου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α A1. Ο αριθμός οξείδωσης του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 23 ο. Μεταλλικός Δεσμός Θεωρία Ζωνών- Ημιαγωγοί Διαμοριακές Δυνάμεις

Μάθημα 23 ο. Μεταλλικός Δεσμός Θεωρία Ζωνών- Ημιαγωγοί Διαμοριακές Δυνάμεις Μάθημα 23 ο Μεταλλικός Δεσμός Θεωρία Ζωνών- Ημιαγωγοί Διαμοριακές Δυνάμεις Μεταλλικός Δεσμός Μοντέλο θάλασσας ηλεκτρονίων Πυρήνες σε θάλασσα e -. Μεταλλική λάμψη. Ολκιμότητα. Εφαρμογή δύναμης Γενική και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Φαινόμενα

Ηλεκτρονικά Φαινόμενα Ηλεκτρονικά Φαινόμενα Το επαγωγικό όμως φαινόμενο οδηγεί στη διάχυση της πόλωσης και στο υπόλοιπο μόριο. Έτσι πολώνονται, με φθίνουσα όμως ένταση, και οι επόμενοι άνθρακες που είναι συνδεδεμένοι μέσω σ

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG

Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG Georg Wittig Νόµπελ Χηµείας 1979 Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG Υλίδιο: Ουδέτερη ένωση µε αρνητικά φορτισµένο άτοµο (C-) ενωµένο µε θετικά φορτισµένο ετεροάτοµο (P+) Υβρίδιο Δοµών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14 12-2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σωματίδια της ύλης

Βασικά σωματίδια της ύλης 1 Βασικά σωματίδια της ύλης Τα βασικά σωματίδια της ύλης είναι τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. «Άτομο ονομάζουμε το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να πάρει μέρος στο σχηματισμό χημικών ενώσεων».

Διαβάστε περισσότερα

σύμφωνα με τη θεωρία της μεταβατικής κατάστασης. Ισχύει ότι: Α. E 1 ΔH = E 3 Σελίδα 1 από 7 g g g Δ g

σύμφωνα με τη θεωρία της μεταβατικής κατάστασης. Ισχύει ότι: Α. E 1 ΔH = E 3 Σελίδα 1 από 7 g g g Δ g ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 4 ΜΑΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.4. να γράψετε στο τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικός Πίνακας: Γενικά: ΧΗΜΕΙΑ: Οξέα - Βάσεις - Άλατα - Περιοδικός πίνακας - Αλκάλια- Χημικά στοιχεία - Άνθρακας - Πυρίτιο - Αλογόνα 67

Περιοδικός Πίνακας: Γενικά: ΧΗΜΕΙΑ: Οξέα - Βάσεις - Άλατα - Περιοδικός πίνακας - Αλκάλια- Χημικά στοιχεία - Άνθρακας - Πυρίτιο - Αλογόνα 67 ΧΗΜΕΙΑ: Οξέα - Βάσεις - Άλατα - Περιοδικός πίνακας - Αλκάλια- Χημικά στοιχεία - Άνθρακας - Πυρίτιο - Αλογόνα 67 Περιοδικός Πίνακας: Γενικά: Τι είναι περιοδικός πίνακας; Ο περιοδικός πίνακας είναι μια ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση 1. Αντιδράσεις αρωματικών ενώσεων Σημαντικότερη αντίδραση αρωματικών ενώσεων: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα