Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος"

Transcript

1 Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος

2 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

3 Stein and Leventhal in 1935: αραιο/αμηνορροια στειρότης δασυτριχισμός παχυσαρκία ιστολογική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών

4 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών 1990-ΝΙΗ Aραιομηνόρροια /ανωοθυλακιορρηξία Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή Rotterdam 2004 Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Aραιομηνόρροια /ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

5 Υπερηχογραφικά κριτήρια-pco >12 ωοθυλάκια σε κάθε ωοθήκη διαμέτρου 2-9 mm ή/και αυξημένος όγκος ωοθηκών (>10 ml)

6

7

8 Φυσιολογική ωοθήκη Πολυκυστικές ωοθήκες

9

10 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligoand/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

11 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήρια Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή βιοχημική- αφου αποκλειστούν άλλα νοσηματα The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

12

13 The Ferriman &Gallwey scoring system for hirsutism

14

15

16 Μελανίζoυσα ακάνθωση- Acanthosis nigricans έχει σχέση με την αντίσταση στην ινσoυλίνη και την υπερινσoυλιναιμία Μπορεί να εμφανιστεί στο πίσω μέρος του λαιμού, μασχάλες, κάτω από το στήθος και αλλού

17 Βιοχημική Υπερανδρογοναιμία Μέτρηση Ελευθ. Τεστοστερονης, DHEAS-S (Δ4-Ανδροστενδ. ) Να αποκλειστούν άλλα νοσήματα Προβλήματα Μερικές γυναίκες με PCOS δεν εχουν υπερανδρογοναιμία Οι φυσιολογικές τιμές δεν λαμβάνουν υπόψιν ΒΜΙ και ηλικία-free androgen index (FAI-100 T/SHBG) Wide variability Τα ανδρογόνα επηρεάζονται από την ορμονική θεραπεία The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

18 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Oταν πληρούνται 2 από τα εξής 3 κριτήριαδιαγνωση εξ αποκλεισμού- FSH, LH, Prl, TSH, συγγ. Υπερπλασ. Επινεφρ, σ. Cushing ) Μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα Αραιομηνόρροια / ανωοθυλακιορρηξία (oligo-and/or anovulation) Υπερανδρογοναιμία κλινική ή εργαστηριακή The Rotterdam PCOS consensus workshop group. Hum Repro 2004, 19:

19 Φαινότυποι 1. Ανωοθυλακιορρηξία με Υπερανδρογοναιμία και μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 2. Ανωοθυλακιορρηξία με Υπερανδρογοναιμία χωρίς πολυκυστικών ωοθηκών 3. Ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 4. Υπερανδρογοναιμία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών

20 Εξαιρείται ο φαινότυπος: ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών

21 Oρισμός συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Περαιτέρω τροποποίηση Androgen Excess society (AES) Nα εξαιρεθούν από τον ορισμό του συνδρόμου: -Ανωοθυλακιορρηξία με μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών χωρίς υπερανδρογοναιμία (κλινική ή βιοχημική) Επιφυλάξεις: LH, SHBG, συμπτώματα ποικίλλουν και επιδεινώνονται με την παχυσαρκία

22

23 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

24 Συχνότης 21-23% του φυσιολογικού γυναικείου πληθυσμού έχει πολυκυστικές ωοθήκες με βάση υπερηχογραφικά κριτήρια (Lancet, 1988) Συνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών δεν έχουν όλες οι γυναίκες με υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών. 5-7% έχουν το σύνδρομο ΝΙΗ κριτήρια

25 Farquhar, PCO syndrome, % των Ινδών γυναικών εμφανίζουν PCO (Rodin, 1998) 8% των Αφρο-Αμερικών εχουν PCOS vs 4.8% των λευκών (Αziz 2004)

26 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

27 Κλασική συμπτωματολογία του συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών Συμπτώματα που σχετίζονται με ανωοθυλακιορρηξία (αμηνόρροια, αραιομηνόρροια, διαταραχές εμμήνου ρύσεως) και υπερανδρογοναιμία (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Στην κλινική εικόνα του συνδρόμου περιλαμβάνονται και γυναίκες με διαταραχές του κύκλου χωρίς δασυτριχισμό καθώς και γυναίκες με δασυτριχισμό και κανονικό κύκλο.

28 A classic reference indicating the prevalence of various presenting clinical symptoms and complaints among a large cohort of women with PCOS ( N = 1089) culled from 187 previously published papers (1963). The frequency is still relevant to today s population of women with PCOS.

29 Κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Όταν η διάγνωση βασίζεται σε υπερηχογραφικά κριτήρια n=556 Δασυτριχισμός 61% Ακμή 24% Παχυσαρκία 35% Υπογονιμότης 29% Αμηνόρροια 26% Αραιομηνόρροια 45%

30 Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στην κλινική και βιοχημική εικόνα του συνδρόμου- Concept of spectrum PCO: γυναίκες με μορφολογία χωρίς συμπτώματα PCOS: γυναίκες που έχουν τα συμπτώματα Η υπερέκκριση των ανδρογόνων είναι το πιο συχνό βιοχημικό εύρημα.

31 Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια και ποικιλομορφία στην κλινική εικόνα του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών Ενδοκρινικές διαταραχές Υπερανδρογοναιμία (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας (αραιομηνόρροια αμηνόρροια, στειρότης) Υπερέκκριση LH Αυξημένος κίνδυνος αποβολών Franks 2002, Journ Endocr

32 Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια και ποικιλομορφία στην κλινική εικόνα του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών Μεταβολικές διαταραχές Υπερινσουλιναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη Διαταραχές του β-κυττάρου του παγκρέατοςδιαβήτης τύπου 2 Παχυσαρκία (κεντρική) (30%) Υπερλιπιδαιμία Γενικές διαταραχές Αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα Υπερπλασία-καρκίνος του ενδομητρίου Franks 2002, Journ Endocr

33 Οι πολυκυστικές ωοθήκες είναι η πιό συχνή ενδοκρινική διαταραχή στις γυναίκες Πολυκυστικές ωοθήκες έχουν: 87% των γυναικών με δασυτριχισμό και κανονικό κύκλο 87% των γυναικών με αραιομηνόρροια 30% των γυναικών με δευτεροπαθή αμηνόρροια 83% των γυναικών με υπογονιμότητα λόγω διαταραχών ωοθυλακιορρηξίας (20% της συνολ. υπογονιμότητας) 50% των γυναικών με επανειλλημένες αποβολές 44% των γυναικών με ανεξήγητη στειρότητα 50% των γυναικών με διαβήτη κύησης Franks 1995, NEJM

34 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

35 Βιοχημικά ευρήματα στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Aυξημενα επίπεδα ανδρογόνων (50% των γυναικών με PCO) Αυξημένη LH- φυσιολογική ή oριακά χαμηλή FSH Μειωμένα επίπεδα SHBG Αυξημένη PRL (15-20% των γυναικών με PCO)

36 Τα επίπεδα της LH είναι ψηλότερα στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες 15 * LH (median) 10 * 5 0 control PCO - reg PCO -irreg Control ovpco anovpco

37 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

38 Διαφορική διάγνωση Άλλα νοσήματα που προκαλούν διαταραχές εμμήνου ρύσεως Νοσήματα που προκαλούν υπερανδρογοναιμία Ογκοι υπόφυσης- Υπερπρολακτιναιμία, ακρομεγαλία Υπερ-υποθυρεοειδισμός Ογκοι ωοθηκων- επινεφριδίων Συγγ. υπερπλασία επινεφριδίων (late onset) Σ. Cushing Υποθαλαμική αμηνόρροια Ωοθηκική ανεπάρκεια

39 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

40 Οι γυναίκες με σ. ΠΚΩ εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία και αντίσταση στην ινσουλίνη Insulin area during OGTT and insulin sensitivity in anovulatory women with PCOS median insulin area mu/l ( ) insulin sensitivity mol/l/min ( ) p< 0.01 p< control PCOS 0 control PCOS

41 Correlation of fasting insulin and insulin sensitivity with BMI in women with PCOS BMI vs fasting insulin BMI vs insulin sensitivity Insulin (pmol/l) Insulin sensitivity (%) BMI (kg/m 2 ) BMI (kg/m 2 )

42 Οι γυναίκες με PCO και ανωοθυλακιορρηξία μπορεί να έχουν υπερινσουλιναιμία ακόμα και όταν έχουν φυσιολογικό BMI. Glucose responses during the OGTT were elevated only among obese women with PCOS Dunaif, Endocrine Reviews 1997

43

44 glucose (mmol/l) time (min) 800 AIRg (pmol/l h) insulin (pmol/l) S I 10-4 /min/pmol/l time (min)

45 Διαταραχές του β-κυττάρου του παγκρέατος σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ β-cell defects among lean and obese women with PCOS during the IVGTT-low 1 st phase insulin secretion (AIRg) Dunaif et al 1996 JCEM

46 Ηαντίσταση στην ινσουλίνη αφορά κυρίως τις γυναίκες με σ. ΣΠΩ και ανωοθυλακιορρηξία Σ. ΠΚΩ και φυσιολογικός κύκλος και δασυτριχισμόs: αυξημένη LH, αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων Σ. ΠΚΩ και ανωοθυλακιορρηξία : αυξημένη LH (περισσότερο), αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων, αντίσταση στην ινσουλίνη και υπερινσουλιναιμία Η παχυσαρκία επιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη

47 Οι διαταραχές του μεταβολισμού της γλυκόζης είναι συχνές σε γυναίκες με σ. ΣΠΩ Μελέτες που έγιναν στην Ευρώπη: 10-15% των παχύσαρκων νέων γυναικών με PCOS έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης ή διαβήτη τύπου 2 Μελέτες που έγιναν στην Αμερική: 30-40% έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης ή διαβήτη τύπου 2 Συνολικά περίπου 31-35% των γυναικών με σ. ΠΚΩ έχουν παθολογική καμπύλη γλυκόζης % διαβήτη τύπου 2 (Legro 1999, Ehrmann 1999) O κίνδυνος για την εμφάνιση διαβήτη είναι 3-7 φορές μεγαλύτερος από τον υπόλοιπο πληθυσμό

48 Υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο σ. ΠΚΩ και στον διαβήτη κύησης Οι γυναίκες με σ. πολυκυστικών ωοθηκών εμφανίζουν σε αυξημένη συχνότητα διαβήτη κυήσεως (Radon 1999, Mikola 2001, Bjercke 2002): 20% vs 8.9% (99 κυήσεις απο γυναίκες με PCOS, 737 controls) (Mikola 2001) 7.7% vs 0.6% (52 κυήσεις απο γυναίκες με PCOS, 355 controls) (Bjercke 2002) Σε ορισμένες μελέτες δεν παρατηρήθηκε διαφορά: Wortsman 1991, Haakova 2003

49 Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη στη κύηση εμφανίζουν σε αυξημένη συχνότητα (39-52%) μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών 14 (44%) από τις 31 γυναίκες με ιστορικό διαβήτη στη κύηση είχαν PCO (Anttila 1998) 14 (41%) από τις 33 γυναίκες (Holte 1998) 47 (52%) από τις 91 γυναίκες (Kousta 2000) 13 (39%) από τις 33 γυναίκες (Koivunen 2001)

50 Circulating lipid and lipoprotein values in PCOS women from selected studies (70%) Study PCO S (n) Total cholesterol (mg/dl) LDL-C (mg/dl) HDL-C (mg/dl) TTG Wild et al., ± ± ± ± 11 3 Norman et al., ± ± ± 8 89 ± 27 Talbott et al., ± ± ± ± 89 3 Robinson et al., ± ± (32 44) 4 97 (68 169) 4 Mather et al., ± ± ± ± Legro et al., ± ± ± ± decreased and P < 0.05 compared to controls; 3 increased and P < 0.05 compared to controls; 4 interquartile ranges;

51 Στις γυναίκες με σ. Πολυκυστικών Ωοθηκών παρατηρήθηκαν: Διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου και χρόνια φλεγμονή Diamanti 2001, Paradisi 2001, Κelly 2002, Orio 2004, Tarkun 2004 Πάχυνση εσω-μέσου χιτώνα καρωτίδος Talbott 2000 Orio 2004, Vryonidou 2005

52 Increased intimal medial thickness of the carotid artery among women with PCOS (125 vs 142 controls) Arterioscler Thromb Vasc Biol, 2000

53 Νέες γυναίκες με σ. ΠΚΩ, οι οποίες δεν εμφανίζουν παχυσαρκία, υπέρταση ή διαταραχές των λιπιδίων, εμφανίζουν διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου Women with PCOS (n = 30) Controls (n = 30) HR (bpm) 78.3 ± ± 4.2 SBP (mm Hg) ± ± 6.7 DBP (mm Hg) 74.2 ± ± 4.3 Baseline artery diameter (mm) 3.24 ± ± 0.4 Diameter after reactive 3.7 ± ± 0.2 hyperemia (mm) FMD (%) 14.3 ± ± 2.0 IMT (mm) 0.53 ± ± 0.08 ET-1 (pmol/liter) 1.1 ± ± P < 0.05 vs. controls Orio 2004 JCEM

54 Endothelial function is significantly impaired in PCOS Endothelium-dependent arterial function FMD mean (SD) 18% 15% menstruation midcycle 12% 9% 6% 3% 0% -3% -6% PCOS controls PCOS vs controls (menstruation), p=0.0002; (midcycle), p= Midcycle vs menses, (controls), p=0.0002; (PCOS) p=0.046

55 Kαρδιαγγειακός κίνδυνος και σ. Πολυκυστικών ωοθηκών 800 γυναίκες με σ. ΠΚΩ μελετήθηκαν για 30 χρόνια, δεν παρατηρήθηκε αυξημένη θνητότητα από καρδιαγειακά νοσήματα. Αυξημένος αριθμός θανάτων από επιπλοκές του διαβήτη. Pierpoint- J Clin Epidemiol γυναίκες με σ. ΠΚΩ και 1060 μάρτυρες: δεν παρατηρήθηκε αυξημένη θνητότητα από στεφαν. νόσο, αλλά αυξημένη θνητότητα από εγκεφαλικά συμβάματα ακόμα και όταν έγινε στατιστ. προσαρμογή για BMI. Στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ παρατηρήθηκαν συχνότερα διαβήτης, υπέρταση, υπερχοληστεριναιμία, υπερτριγλυκεριδαιμία και αυξημένος λόγος μέσης:γοφούς Wild- Clin Endo 2000 Από 143 γυναίκες με στεφανιαία νόσο 42% ειχαν PCO, και η μορφολογία PCO συσχετίστηκε με σοβαρότερη στεφ. νόσο J Clin Epidemiol 1998

56 Polycystic ovaries and cardiovascular risk factors A model was constructed based on risk factors in the Scandinavian case/control study to calculate the risk for myocardial infarction, and women with PCOS were noted to have a 7-fold increased risk. Dahlgren et al Acta Obstet Gynecol Scand 1992

57

58 Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Υπερινσουλιναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη Διαταραχές του β-κυττάρου του παγκρέατοςδιαβήτης τύπου 2 Παχυσαρκία (κεντρική) (30%) Υπερλιπιδαιμία Διαταραχές της λειτουργίας του ενδοθηλίου και χρόνια φλεγμονή - Πάχυνση εσω-μέσου χιτώνα καρωτίδος-αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα

59

60

61

62 H μεταγευματική θερμογένεση είναι ελαττωμένη σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών σε σύγκριση με υγιείς γυναίκες (St Mary s, UK) 1200 PPT (J/MIN)) Controls PCO time

63 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

64 Ενδείξεις ότι το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών έχει γενετική βάση Υπάρχει ισχυρή οικογενής κατανομή της μορφολογίας των πολυκυστικών ωοθηκών, της υπερανδρογοναιμίας και της αντίστασης στην ινσουλίνη Ο τρόπος που κληρονομείται είναι άγνωστος. Είναι πιθανόν να ευθύνονται πάνω από ένα γονίδια Αλληλεπίδραση γονιδίων-περιβάλλοντος Δυσκολίες Δεν υπήρχαν εως προσφατα κοινώς αποδεκτά κριτήρια για τον ορισμό του συνδρόμου Ετερογένεια στις κλιν. εκδηλώσεις Φαινότυπος στους άνδρες?

65 Familial Polycystic Ovary Syndrome PCO uncertain ovarian morphology Franks, Hum Repro 1997

66 Ποια γονίδια θα μπορούσαν να ευθύνονται για το σ.πκω Γονίδια που έχουν σχέση Σταδια στεροειδογένεσης-παραγωγή των ανδρογόνων Δραση και την έκκριση της ινσουλίνης Αναπτυξη ωοθυλακίου-ωοκυττάρου LH και τον υποδοχέα της

67 Ποια γονίδια θα μπορούσαν να ευθύνονται για το σ.πκω Γονίδια που έχουν σχέση με την στεροειδογένεση (CYP11a, P450C17) Γονίδια που έχουν σχέση με την δράση της ινσουλίνης (insulin receptor gene, insulin gene -INS VNTR Class I alleles) Aλλα-FBN3 (fibrillin 3)-ΑΜΗ και ΑΜΗ-receptor gene

68 Παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών Που βρίσκεται η πρωτοπαθής βλάβη: αυξημένη έκκριση της LH ωοθήκες: διαταραχές στη στεροειδογένεση-υπερανδρογοναιμία Αντίσταση στην ινσουλίνη

69 Αυξημένη έκκριση της LH δεν είναι η πρωτοπαθής διαταραχή στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών, αλλά μάλλον είναι δευτεροπαθής Οι διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας και η υπερανδρογοναιμία δεν μπορούν να αποδοθούν στην υπερέκκριση της LH η υπερέκκριση ανδρογόνων από τις ωοθήκες συνεχίζεται μετά την χορήγηση GnRH ανάλογου Παθολογικές καταστάσεις, κατά τις οποίες η LH είναι αυξημένη χρονίως, δεν οδηγούν σε υπερανδρογοναιμία και αμηνόρροια H χορήγηση E2 και προγεστερόνης ελαττώνει τα επίπεδα της LH σε γυναίκες με PCOS Abbot, Dumesic & Franks 2002 J Endocr Strauss & Dunaif 1999 Molec Endocr Eagleson et al 2000, JCEM

70 Normalisation of LH during a spontaneous ovulatory cycle in a woman with PCOS LH/FSH fdbk Pol Data 40 LH iu/l Prog 44 nmol/l menses LH FSH weeks Column 1 Polson, Franks et al. 1988

71 Kλινικές ενδείξεις ότι η πρωτοπαθής διαταραχή βρίσκεται στις ωοθήκες- 24h μετά τη χορήγηση GnRH agonist (nafarelin) σε γυναίκες με PCO και υπερανδρογοναιμία, στις οποίες έγινε καταστολή των επινεφριδίων με δεξαμεθαζόνη, παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα 17-ΟΗ-Ρ και Δ4 ανδροστενδιόνης. Rosenfield et al, Fertil Steril 1990 Σε ομάδα γυναικών με PCO και κανονικό κύκλο και σε ομάδα με PCO με ανωοθυλακιορηξία, μετά τη χορήγηση GnRH agonist παρατηρήθηκαν αυξημένα επίπεδα Δ4 ανδροστενδιόνης και 17-ΟΗ-Ρ (στην ομαδα με την ανωοθυλακιορηξία). White et al, Clin Endo, 1995

72 H αυξημένη LH συμβάλλει στην υπερανδρογοναιμία, αλλά δεν τη προκαλεί Eπίπεδα της 17-ΟΗ-Ρ μετά τη χορήγηση GnRH ανάλογου (leuprolide) και hcg σε φυσιολογικές και πολυκυστικές ωοθήκες Ibanez, 1996 JCEM

73 Παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. πολυκυστικών ωοθηκών Που βρίσκεται η πρωτοπαθής βλάβη: αυξημένη έκκριση της LH ωοθήκες: διαταραχές στη στεροειδογένεση-υπερανδρογοναιμία Αντίσταση στην ινσουλίνη

74 Παρατηρήσεις σε πειραματόζωα Ηέκθεση σε μεγάλες δόσεις ανδρογόνων κατά την ενδομήτριο ζωή οδηγεί σε: Aυξηση του όγκου των ωοθηκών και του αριθμού των ωοθυλακίων Αυξηση της LH Υπερανδρογοναιμία και ανωοθυλακιορηξία Διαταραχές στην δράση και την έκκριση της ινσουλίνης Abbot et al, 1998, Eisner et al 2000

75 Το ανδρογονικό περιβάλλον στις ωοθήκες, στην ενδομήτριο ζωή (ή/και στην μετέπειτα ζωή), συμβάλλει στην κλινική εικόνα των πολυκυστικών ωοθηκών Γυναίκες με συγγενή υπερπλασία επινεφριδίων παρουσίαζουν μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών, και υπερέκκριση ανδρογόνων από τις ωοθήκες. Βαrnes et al 1994 H μακροχρόνια χορήγηση ανδρογόνων σε female-tomale transsexuals οδηγεί σε μορφολογία ΠΚΩ

76 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages) Πως λειτουργεί και αναπτύσσεται το ωοθυλάκιο

77 Τα γεννητικά κύτταρα αναπτύσσονται στό ενδόδερμα του λεκιθικού σάκου και μεταναστεύουν στην ουρογεννητική ακρολοφίας από την 4η εως 6η εβδομαδα Εμβρυο 4 εβδομάδων Εμβρυο 5 εβδομάδων

78

79 Τα περισσότερα ωοθυλάκια σε βρίσκονται στο primordial stage. H επιλογή των αρχέγονων ωοθυλακίων για ανάπτυξη είναι μια συνεχής και αμετάκλητη διαδικασία στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης ωοθυλακίων, οι γοναδοτροφίνες εχουν μικρό ή καθόλου ρόλο

80

81

82 Ovary section stained with H&E, showing examples of follicles at primordial (p), transitional (t) and primaryplus stage. In the primary-plus follicle the majority of GCs are columnar and form a single layer (GCs), although there are some areas that start to show signs of multilayering (e.g. boxed area). Note basement membrane (white arrowheads), theca cells (black arrowheads) and GCs undergoing mitosis (black arrow). Da Silva-Buttkus 2008

83 Follicles were significantly less likely to have started growing if they had 1 or more primordial follicles close by (within 10 μm), predicting that primordial follicles inhibit each other. Α stimulatory relationship exists between growing and neighbouring follicles Primordial (arrowheads) and growing (arrows) follicles near ovarian surface (os).

84 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages)

85 Από κυτταρικές καλλιέργειες βρέθηκε ότι τα κύτταρα της θήκης στις πολυκυστικές ωοθήκες παράγουν 20- πλάσια Δ4-ανδροστενδιόνη σε σύγκριση με τις φυσιολογικές ωοθήκες 100 Androstendione pmol/ 1000 cells/48h 10 basal +LH (median values) 1 normal PCO Gilling-Smith, Franks 1997 JCEM

86 Τα κύτταρα της θήκης στις πολυκυστικές ωοθήκες παράγουν στεροειδικές ορμόνες σε μεγαλύτερη ποσότητα σε σύγκριση με τις φυσιολογικές ωοθήκες 1000 pmol/1000 cells/48h normal PCO 1 P 17OHP DHEA A Gilling-Smith, Franks 1997 JCEM

87

88 Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ και ανωοθυλακιορρηξία Franks 2008

89 Tα κοκκιώδη κύτταρα στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες και ανωοθυλακιορρηξία παρουσίαζουν αυξημένη ευαισθησία στη LH Τα κοκκιώδη κύτταρα, που προέρχονται από φυσιολογικές ωοθήκες, απαντούν στην LH (με παραγωγή E 2 και προγεστερόνης) μόνο όταν η διάμετρος του ωοθυλακίου είναι περίπου >10mm Τα κοκκιώδη κύτταρα, που προέρχονται από πολυκυστικές ωοθήκες με ανωοθυλακιορρηξία, απαντούν στην LH όταν η διάμετρός του ωοθυλακκίου είναι >2-4mm. Επιπλέον η συνολική ορμονική παραγωγή είναι αυξημένη. Willis et al, 1998 JCEM

90 Impaired insulin-dependent glucose metabolism in granulosa-lutein cells from anovulatory women with polycystic ovaries, but no difference in insulin-stimulated steroidogenesis (progesterone production) between polycystic and normal ovaries (Rice et al 2005) Επιπλέον Κοκκιώδη κύτταρα καλλιεργήθηκαν με ινσουλίνη και στη συνέχεια με FSH και LH. H ινσουλίνη αυξάνει την ικανότητα των κοκκιωδών κυττάρων να απαντούν στην LH-στις φυσιολογικές και πολυκυστικές ωοθήκες.willis et al, 1996 JCEM

91 Tα ωοκύτταρα εξαρτώνται από τα κοκκιώδη κύτταρα ως προς τον μεταβολισμό της γλυκόζης

92 Τα ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) στο σ. ΠΚΩ (κυρίως σε ανωοθυλακιορρηξία) εχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σύγκριση με τα ωοθυλάκια που προέρχονται από φυσιολογικές ωοθήκες Τα κύτταρα της θήκης (οvulatory + anovulatory PCO) παράγουν περισσότερα ανδρογόνα Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH. Τα κοκκιώδη κύτταρα, απαντούν πρώιμα στην LH (όταν η διάμετρός τους είναι >2-4mm). (anovulatory PCO) Επιπλέον η συνολική ορμονική παραγωγή είναι αυξημένηαλληλεπίδραση με την ινσουλίνη.

93

94 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Αρχικά στάδια (pre-antral stages)

95 Αυξημένος αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ Hughesdon 1982, Franks 2008

96 Γιατί είναι αυξημένος α αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ; 1. Περισσότερα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα; Περισσότερες κυτταρικές διαιρέσεις- περισσότερα ωοθυλάκια; 2. Χάνονται λιγότερα με την διαδικασία της ατρησίας; Franks 2008

97

98 Αυξημένο ποσοστό αναπτυσσομένων ωοθυλακίων στις γυναίκες με σ. ΠΚΩ Franks 2008

99 Περισσότερα κοκκιώδη κύτταρα ανά ωοθυλάκιο, μεγαλύτερα ωοθυλάκια. Ποσοστό των ωοθυλακίων με έντονο κυτταρικό πολλαπλασιασμό στα κοκκιώδη κύτταρα (ΜCΜ-2 positive) Σχέση ανάμεσα στην διάμετρο του ωοκυττάρου και στον αριθμό κοκκιωδών κυττάρων

100

101 Διαταραχές στην λειτουργία και ανάπτυξη του ωοθυλακίου στο σ. ΠΚΩ Ωριμα ωοθυλάκια (antral stages) Τα κύτταρα της θήκης παράγουν περισσότερα ανδρογόνα Αυξημένη ευαισθησία των κοκκιωδών κύτταρων στην FSH. Τα κοκκιώδη κύτταρα, απαντούν πρώιμα στην LH (όταν η διάμετρός τους είναι >2-4mm). Επιπλέον η συνολική ορμονική παραγωγή είναι αυξημένη- αλληλεπίδραση με την ινσουλίνη. Αρχικά στάδια (pre-antral stages) Αυξημένος αριθμός αρχέγονων και πρωτογενών ωοθυλακίων. Αυξημένη επιβίωση- Χάνονται λιγότερα με την διαδικασία της ατρησίας. Αυξημένο ποσοστό αναπτυσσομένων ωοθυλακίων. Μεγαλύτερα ωοθυλάκια, περισσότερα κοκκιώδη κύτταρα ανά ωοθυλάκιο.

102 To ωοκύτταρο συμβάλλει στην ανάπτυξη και διαφοροποίηση των κοκκιωδών κυττάρων Eppig 2001, Reproduction

103 Eppig et al (2002) transferred mid-sized oocytes from secondary follicles to primordial follicles, in mice. This transfer doubled the rate of follicular development and the differentiation of follicular somatic cells, proving the hypothesis that the oocyte controls the rate of follicle development in mice.

104 Eλαττωμένη έκφραση αυξητικών παραγόντων προερχομένων από τα ωοκύτταρα (GDF-9) σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες Filho et al, JCEM 2002

105

106 Λειτουργία ωοκυττάρου και σ. ΠΚΩ Διαταραχές στην έκφραση του ωοκυττάρου? Ποιότητα του ωοκυττάρου (οσον αφορά την γονιμοποίηση) ίδια σε ΠΚΩ με φυσιολογικές ωοθήκες If a developmental program intrinsic to the oocyte does exist, this program may be different in PCOS and may be the root of excess ovarian androgen and PCOS phenotype.

107 Πιθανοί παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. Πολυκυστικών ωοθηκών 1. Abnormal early folliculogenesis may be the root of the disease. Oocyte-specific factors and genes regulating intraovarian growth factors, folliculogenesis and steroidogenesis contribute to the formation of an abnormal ovarian environment, leading to excess ovarian androgen production 2. Genes regulating insulin action and secretion and adipocyte differentiation

108 Anti-Müllerian hormone Εκφράζεται στην ωοθήκη, στα κοκκιώδη κύτταρα στα αναπτυσσόμενα ωοθυλάκια Αυξημένα επίπεδα ΑΜΗ στον ορό σε γυναίκες με σ. ΠΚΩ.

109 Ελλατωμένη έκφραση της ΑΜΗ στα αρχικά στάδια ανάπτυξης ωοθυλακίου στo σ. ΠΚΩ

110 Το ΣΠΩ ίσως να αρχίζει πριν την έναρξη της εφηβείας Παιδική ηλικία: 358 κορίτσια παιδική και εφηβική ηλικία- ογκος ωοθηκών- 6% ειχαν πολυκυστικές ωοθήκες σε ηλικία 6 ετών, 26% σε ηλικία 15 ετών (Bridges 2003) Ενδομήτριο ζωή?

111 Αδρεναρχή: η αρχή της «εφηβείας» των επινεφριδίων Πρώιμη αδρεναρχή: τρίχωση εφηβαίου (και μασχάλης) <8 χρόνια στα κορίτσια <9 χρόνια στα αγόρια χωρίς όμως έναρξη εφηβείας

112 Ηπρώιμη αδρεναρχή συσχετίστηκε με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, διαταραχές στη ωοθυλακιορρηξία και δασυτριχισμό 35 κορίτσια με ιστορικό πρώιμης αδρεναρχής: 46% αραιομηνόρροια και δασυτριχισμός Ibanez et al, JCEM, 1992

113 Τα κορίτσια με ιστορικό πρώιμης αδρεναρχής εμφανίζουν συχνά διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας 21PP vrs 34 controls 15PP vrs 15 controls 12.9 ± 0.2 vrs 14.2 ± 0.2 yrs 16.3 ± 1.4 vrs 16.4 ± 1.2 yrs 61% vrs 62% 91% vrs 20% 25% vrs 22% 47% vrs 12% Ibanez et al, JCEM, 1999

114 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερτριγλυκεριδαιμία πριν, κατά και μετά την εφηβεία n=21 vrs n=14 n=19 vrs n=10 n=21 vrs n=13 n=20vrs n=16 Ibanez et al, Diabetologia, 1998

115 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία πριν, κατά και μετά την εφηβεία Ibanez et al JCEM, 1997 n=32 vrs n=21 n=27 vrs n=15 n=23 vrs n=20 n=16 vrs n=27

116 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή εμφανίζουν υπερινσουλιναιμία μετά την εφηβεία, ιδίως αν συνυπάρχει αραιομηνόρροια και υπερανδογοναιμία. n=13 n=11 n=21 Ibanez et al, JCEM, 1996

117 Τα κορίτσια με πρώιμη αδρεναρχή έχουν μικρότερο βάρος γέννησης από το φυσιολογικό Ibanez et al JCEM 1998

118 Πρώιμη αδρεναρχή, υπερινσουλιναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία: συσχέτιση με χαμηλό βάρος γέννησης Ibanez et al JCEM 1998

119 H πρώιμη αδρεναρχή στα κορίτσια έχει συσχετιστεί με: δασυτριχισμό, αραιομηνόρροια, υπερανδρογοναιμία και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Υπερινσουλιναιμία και υπερτριγλυκεριδαιμία μικρότερο βάρος γέννησης Ισως. η πρώιμη αδρεναρχή να οδηγεί σε σ. ΠΚΩ και να είναι μέρος του μεταβολικού συνδρόμου η αθηρωμάτωση αρχίζει στην παιδική ηλικία οι ασθενείς με ιστορικό αδρεναρχής (και σ. ΠΚΩ) να έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και Σ.Δ.

120 Στην εφηβεία φυσιολογικά: Αυξάνεται η ινσουλίνη και η αντίσταση στην ινσουλίνη, Αυξάνεται η LH, ελαττώνεται η SHBG, αυξάνονται τα ανδρογόνα Το ΣΠΩ αρχίζει με την έναρξη της εφηβείας

121 Πιθανοί παθογενετικοί μηχανισμοί στο σ. Πολυκυστικών ωοθηκών 1. Abnormal early folliculogenesis may be the root of the disease. Oocyte-specific factors and genes regulating intraovarian growth factors, folliculogenesis and steroidogenesis contribute to the formation of an abnormal ovarian environment, leading to excess ovarian androgen production 2. Genes regulating insulin action and secretion and adipocyte differentiation

122 Ορισμός Συχνότης Συμπτώματα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Βιοχημικά ευρήματα Διαφορική διάγνωση Μεταβολικές διαταραχές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις Αιτιολογία Αντιμετώπιση

123 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

124 Παρατηρήθηκε βελτίωση των ενδοκρινικών διαταραχών μετά την απώλεια βάρους σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες Μελετήθηκαν 24 παχύσαρκες γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες. Απο αυτές 13 κατάφεραν να χάσουν >5% του ΒΣ σε 6 μήνες. Στο 80% των γυναικών που έχασαν βάρος βελτιώθηκαν οι διαταραχές του κύκλου και στο 40% βελτιώθηκε o δασυτριχισμός. Kiddy et al, Clin Endo 1992

125 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

126 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με κλομιφένη σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Θεραπεία πρώτης επιλογής σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες 75-80% απάντηση στη θεραπεία (ωοθυλακιορρηξία) Πιθανότητα σύλληψης (cumulative conception rate) παρόμοια με τον φυσιολογικό πληθυσμό. Πιθανότητα πολλαπλής κύησης 10% Εχει μεγάλη σημασία η υπερηχογραφική παρακολούθηση στο 1ο κύκλο Kousta, White & Franks, Hum Reprod Update 1997, 3:

127 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με κλομιφένη n=113 Kousta, et al Hum Reprod Update 1997

128 Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με αντιοιστρογόνα Η κλομιφένη είναι η θεραπεία πρώτης επιλογής σε γυναίκες με ανωοθυλακιορρηξία-who group II (πολυκυστικές ωοθήκες). Συνήθης δόση 50mg, για 5 μέρες, max 150mg Yπερηχογραφική παρακολούθηση τουλάχιστον στον 1ο κύκλο θεραπείας Διάρκεια θεραπείας εως 6 μήνες, όχι περισσότερο από 12 μήνες Θα απαντήσει στην θεραπεία το 60-85% των γυναικών, 22% πιθανότητα σύλληψης /κύκλο Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την εκβαση της θεραπείας είναι το σωματικό βάρος, η ηλικία και άλλοι παράγοντες υπογονιμότητας

129 Μετφορμίνη Βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και την υπερινσουλιναιμία, μειώνει τα επίπεδα των ανδρογόνων, βελτιώνει την ωοθυλακιορρηξία Μπορεί να χρειστούν αρκετοί μήνες για βελτιώσει την ωοθυλακιορρηξία Γαστρεντερικές διαταραχές Δεν πλεονεκτεί σε σύγκριση με την κλομιφένη ως προς την ωοθυλακιορρηξία. Μονο πλεονέκτημα- δεν κάνει πολλαπλή κύηση Μπορει να χορηγηθεί σε συνδυασμο με κλομιφένη Επίπτωση στην εγκυμοσύνη-επιπλοκές- έμβρυο;; Guidelines: να χορηγείται μόνο σε γυναίκες με διαταραχή στον μεταβολισμό υδατανθράκων

130 Αποτελέσματα από low-dose hmg σε 269 γυναίκες με PCOS (Unit of Reproductive Medicine, St Mary s) Cycles 1117 Ovulatory cycles 810 (73%) Uniovulatory cycles 585 (72%) Pregnancies 129 (48%) Multiples (twin) 7 (5%)

131 Eπίδραση της παχυσαρκίας στην πρόκληση της ωοθυλακιορρηξίας: 135 γυναίκες άρχισαν 50iu hmg 20 γυναίκες με BMI >27 (15%) 5 συνέλαβαν (25%) 3 αποβολές 2 γεννήσεις (10%)

132 Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Αντιμετώπιση των διαταραχών του κύκλουυπογονιμότητας Ρύθμιση κύκλου: προγεστερόνη, αντισυλληπτικά Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (αντι-οιστρογόνα, hmg- μετφορμίνη) Αντιμετώπιση των σωμπτωμάτων της υπερανδρογοναιμίας (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία) Αντιανδρογόνα

133 Συμπεράσματα 20% των γυναικών έχουν μορφολογία πολυκυστικών ωοθηκών, 5-7% εχουν σ. ΠΚΩ. Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου. Οι διαταραχές του μεταβολισμού αποτελούν μέρος του συνδρόμου- οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις είναι σημαντικές. Η αιτιολογία παραμένει άγνωστη

134 Συμπεράσματα Η έγκαιρη διάγνωση του συνδρόμου είναι απαραίτητη για την πρόληψη και αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών. Ο έλεγχος του βάρους σώματος αποτελεί σημαντικό μέρος της πρόληψης και της θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Βασίλης Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική ESHRE/ASRM PCOS Consensus

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) 1. Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών? Είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Έχουν ενοχοποιηθεί περιβαντολλογικοί διατροφικοί

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ 2. ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome PCOS) είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερανδρογοναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1

ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1 ΤΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Καρολίνα Κολιοπούλου 3/8/2007 Καρολίνα Κολιοπούλου 1 ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ Σ Π Ω ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΚ ΗΛΩΘΟΥΝ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΗΛΙΚΙΕΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΥΠΟΛΕΙΠ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΥΛΛΕΡΙΑΝΗΣ ΟΡΜΟΝΗΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ.ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2011-12 ΑΡΙΘΜ.: 3238 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί?

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή πότε και γιατί? Φλωρεντίνα Δελλή Επιμελήτρια Β Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Ακμή Από την αιτιοπαθογένεια στα κλινικά ευρήματα Η επίδραση ορμονών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία

Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία 24 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2010, Τόμος 6, Συμπληρωματικό τεύχος Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών: Διάγνωση και θεραπεία Μαρίνα Α. Δημητράκη, Δημήτριος Γ. Γουλής Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 2009-10 ΑΡΙΘΜ. 2768 ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΣΦΑΤΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΧΥΣΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1

Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Το σύνδροµο των πολυκυστικών ωοθηκών: επιδηµιολογικά δεδοµένα και πιθανά αιτιοπαθογενετικά µοντέλα 1 Δ.Κ. ΠΑΝΙΔΗΣ, 2 Ε.Α. ΚΑΝΔΑΡΑΚΗ, 3 Ε.Η. ΤΙΜΑΜΟΠΟΥΛΟΥ, 4 Η.Κ. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 16 1 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία οφείλονται σε πολλά αίτια.

Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία οφείλονται σε πολλά αίτια. 09 Λειτουργικές διαταραχές κύκλου στην εφηβεία Β.Ε. ΓΚΡΕΚΑ-ΣΠΗΛΙΩΤΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Οι λειτουργικές διαταραχές του κύκλου στην εφηβεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Σχέση μεταβολικού συνδρόμου με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Ευανθία Διαμάντη-Κανδαράκη Ενδοκρινολόγος-Αναπλ. Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών α αναφερθώ σε ένα πρόβλημα υγείας που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες που υποβλήθηκαν σε αγωγή µε αντισυλληπτικά δισκία

Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες που υποβλήθηκαν σε αγωγή µε αντισυλληπτικά δισκία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εκτίµηση της φαινοτυπικής έκφρασης του συνδρόµου των πολυκυστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση

Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση 346 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, 2007 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Αύξηση Ανάπτυξη Παιδιού και Εφήβου Άλλη προσέγγιση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ-ΜΠΑΚΟΥΛΑ Ευρώ και εκατοστόμετρα Χ. ΚΑΝΑΚΑ Το σύνδρομο πολυκυστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Το σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών σε συσχέτιση µε τη διατροφή Λένη Βασιλένα - Σουλτανιά Βασιλική Επιβλέπων καθηγητής: Τσιριγωτάκης Ιωάννης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύνδροµο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής AMHNOΡΡΟΙΑ Οδ. Γρηγορίου Αναπλ. Καθηγητής 2009 Αμηνόρροια: πλήρης απουσία εμμηνορρυσίας -Φυσιολογική: παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση -Παθολογική: (α) πρωτοπαθής απουσία περιόδου στα 17 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1

ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1 ιαταραχές του αναπαραγωγικού συστήµατος, στον άνδρα και στη γυναίκα, οφειλόµενες στο σακχαρώδη διαβήτη 1 Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ, 2 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΟΪΟΥ, 3 Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 36 1 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ., 2 Ιατρός, 3

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ύψος, βάρος, δείκτης σωματικής μάζας Σοβαρές φλεγμονές. Γυναικείος φαινότυπος Χειρουργικές επεμβάσεις. Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου Νοσηλείες

Ύψος, βάρος, δείκτης σωματικής μάζας Σοβαρές φλεγμονές. Γυναικείος φαινότυπος Χειρουργικές επεμβάσεις. Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου Νοσηλείες Αμηνόρροια και ανωοθυλακιορρηκτικές καταστάσεις Ατομικό αναμνηστικό Οικογενειακό ιστορικό Ρυθμός ανάπτυξης ύψους Ιδιαίτερη έμφαση σε κληρονομήσιμα νοσήμα Ηλικία θηλαρχής (ανάπτυξης μαστών) Ενζυμικές ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Γονάδες

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Γονάδες Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Γονάδες 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης Ανδρική υπογονιµότητα Ι. Παπαδήµας Ενδοκρινολόγος Α Μαιευτική & Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Ενδομήτρια θρέψη IUGR. Ενδομήτρια υποθρεψία. Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία

Ενδομήτρια θρέψη IUGR. Ενδομήτρια υποθρεψία. Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία Η αρχή το ήμισυ του παντός Πώς η ενδομήτρια ζωή καθορίζει την εξωμήτρια πορεία Επίδραση της ενδομήτριας ζωής στην μετέπειτα εμφάνιση του Μεταβολικού συνδρόμου Δρ. Χρ. Κανακά Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Ι. Ρούτσιας ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Μ. Σκουρολιάκου Φ. Σκοπούλη Ι. Ρούτσιας ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ 21(3):231-236, 2009 Ανασκόπηση Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας, οφειλόμενες στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Η. Κατσίκης Α. Κόιου Ε. Τιμαμοπούλου Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Το Βασικό Ορµονικό Προφίλ των γυναικών (FHP), είναι µια δυναµική «χαρτογράφηση» των βιοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών: ιαγνωστικά κριτήρια, κλινική έκφραση, απώτερες επιπτώσεις, θεραπευτικοί

Σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών: ιαγνωστικά κριτήρια, κλινική έκφραση, απώτερες επιπτώσεις, θεραπευτικοί Σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών: ιαγνωστικά κριτήρια, κλινική έκφραση, απώτερες επιπτώσεις, θεραπευτικοί 17 χειρισµοί 1 Ι. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ, 2 Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΗ-ΚΑΝΔΑΡΑΚΗ 1 Ενδοκρινολόγος, 2 Καθηγήτρια Παθολογίας-Ενδοκρινολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΚΜΗΣ Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΑΚΜΗ:ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόκειται για μία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ: Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Λουτράδης ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΑΠΠΑ MD, PhD ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΑΜΑΣ Λ, ΡΩΜΗΟΥ Φ, ΝΙΚΗΤΟΣ Ε, ΜΑΜΑ Ε. ΚΕΝΤΡΟ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS. ενήλικες»

WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS. ενήλικες» WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS Γιατί τα παιδιά δεν είναι απλά «μικροί ενήλικες» ρ. Χρ. Κανακά Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΩΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

ΟΙ ΩΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΟΙ ΩΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΜΗΝΙΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΩΟΘΗΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συντονιστής: Γεώργιος Δημητριάδης Μέλη: Ηλίας Μυγδάλης Νικόλαος Τεντολούρης ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ Ορισμός Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Φυσιολογία - Παθολογία Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Γέφυρα μεταξύ της παιδικής ζωής και της ενηλικίωσης Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη διάρκειά της

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη αιμάτωσης ωοθηκών σε γυναίκες με φυσιολογική ωορρηξία, ανωορρηξία, πολυκυστικές ωοθήκες και σε διέγερση

Συγκριτική μελέτη αιμάτωσης ωοθηκών σε γυναίκες με φυσιολογική ωορρηξία, ανωορρηξία, πολυκυστικές ωοθήκες και σε διέγερση ανασκοπηση Συγκριτική μελέτη αιμάτωσης ωοθηκών σε γυναίκες με φυσιολογική ωορρηξία, ανωορρηξία, πολυκυστικές ωοθήκες και σε διέγερση ωοθηκών: Ανασκόπηση Γ. Φιλιππίδης 1, Ι. Ατζέμογλου 2, Α. Ζαρκαδούλιας

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Για το ενδομήτριο, είναι σημαντικότερη η σειρά εμφάνισης και επίδρασης των ορμονών επί του ενδομητρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη*

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Γεώργιος Μαοτοράκος Ενδοκρινολόγος, Επίκ. Καθηγητής, Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Αρεταιειο Νοσοκομείο,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα