Σχολείο για το παιδί που νοσηλεύεται

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχολείο για το παιδί που νοσηλεύεται"

Transcript

1 Σχολείο για το παιδί που νοσηλεύεται ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Βασίλης Χαρίτος (Επιμέλεια)

2

3 Βασίλης Χαρίτος (Επιμέλεια) Σχολείο για το παιδί που νοσηλεύεται ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Αθήνα 2013

4 Copyright: Σύλλογος διδασκόντων Νοσοκομειακού Σχολείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». ISBN Επιμέλεια παραγωγής: Αλφάβητο, Βριλλησού 80, Πολύγωνο, 11476, ΑΘΗΝΑ, τηλ , Απαγορεύεται η με οποιονδήποτε τρόπο αναπαραγωγή του συνόλου ή μέρους του παρόντος, με οποιοδήποτε μέσο, μηχανικό, ηλεκτρικό, φωτοτυπικό ή άλλο, χωρίς την γραπτή άδεια του συγγραφέα, σύμφωνα με το Νόμο 2121/1993 και τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

5 Οφείλουμε να προσανατολιζόμαστε όχι προς αυτό που είναι ευχάριστο και αρεστό στη ζωή, αλλά στην αποφυγή, όσο είναι δυνατόν, των αμέτρητων κακών της Ευτυχέστερος όλων είναι ο άνθρωπος που έχει περάσει τη ζωή του δίχως κάποιον πολύ μεγάλο πόνο, σωματικό ή πνευματικό. Friedrich Nietzsche

6 ΚΡΙΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΔΗΜΑΣΗ ΜΑΡΙΑ Επίκουρη Καθηγήτρια στη Διδακτική της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας, Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΠΑΝΤΑΖΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Επίκουρος Καθηγητής στην Εκπαίδευση για την Ειρήνη και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΧΑΡΙΤΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Δρ Επιστημών της Αγωγής, Διευθυντής στο Νοσοκομειακό Σχολείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού»

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΕΤΑΙ Συνήθεις διαταραχές της παιδικής και εφηβικής ηλικίας (ΔΕΠ-Υ/Αναπτυξιακές διαταραχές)...11 Σταυρούλα Καραγιάννη 2. Κοινωνική λειτουργός στο παιδιατρικό νοσοκομείο...19 Ελένη Πλευρίτη 3. Νοσοκομείο: ένα διαφορετικό σχολείο για το παιδί με καρκίνο 25 Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη 4. Η αγκαλιά του σχολείου στα νοσοκομεία...29 Μαρία Τρυφωνίδη 5. Προβλήματα υγείας και παιδική θνησιμότητα μέσα στο έργο των ρομαντικών συγγραφέων του 19ου αιώνα...33 Σμαρώ Μανούδη ΕΝΟΤΗΤΑ Β ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΕΤΑΙ Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και ο EACH Χάρτης...45 Βασίλης Πανταζής 2. Πρωτοβάθμια εκπαίδευση για το παιδί που νοσηλεύεται...57 Βασίλης Χαρίτος και Τριανταφυλλιά Κονταδάκη 3. Νοσοκομειακή εκπαίδευση και η ανάγκη για μια κατάλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, που την υπηρετούν...65 Χρίστος Πατσάλης και Ιωάννα Νταρλαδήμα 4. Ηλεκτρονική μάθηση και νοσηλευόμενο παιδί: μια σύγχρονη πρόταση για τα νοσοκομειακά Σχολεία Παίδων...73 Χρυσάνθη Μιχαλοπούλου 5. Επαγγελματική εξουθένωση: μελέτη περίπτωσης επαγγελματία, σε νοσοκομειακό σχολείο στη Γαλλία...89 Ευφροσύνη Πιέρρου 6. O άριστος ιατρός είναι και φιλόσοφος. Απόπειρα φιλοσοφικής προσέγγισης των έργων του Γαληνού: «Ότι ο άριστος ιατρός και φιλόσοφος» και «Περί αιρέσεων τοις εισαγομένοις»...95 Παναγιώτης Καλαντζής

8

9 ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΒΑΣΙΛΑΤΟΥ-ΚΟΣΜΙΔΗ ΕΛΕΝΗ, Συντονίστρια-Διευθύντρια του Ογκολογικού τμήματος του Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, MSc., Μαθηματικός, Δάσκαλος στο Δ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ, Διευθύντρια του Παιδοψυχιατρικού Τμήματος του Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ΚΟΝΤΑΔΑΚΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ, MA, Δασκάλα Ειδικής Αγωγής στο Δ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ΜΑΝΟΥΔΗ ΣΜΑΡΩ, Δρ. Επιστημών της Αγωγής, Νομικός, Συγγραφέας Λογοτεχνίας, ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΗ, MA, Δασκάλα στο Δ. Σχ. Παίδων «Αγία Σοφία», ΝΤΑΡΛΑΔΗΜΑ ΙΩΑΝΝΑ, Δασκάλα, ΠΑΝΤΑΖΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ΠΑΤΣΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΣ, Δρ. Σχολικός σύμβουλος 9 ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας Αττικής, ΠΙΕΡΡΟΥ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ, Υπ. Δρ. Επιστημών της Αγωγής, MA, Διευθύντρια του 7 ου Δ. Σχ. Αμαρουσίου, ΠΛΕΥΡΙΤΗ ΕΛΕΝΗ, Κοινωνική Λειτουργός, Προϊσταμένη του Τμήματος Κοινωνικής Υπηρεσίας του Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», ΤΡΥΦΩΝΙΔΗ ΜΑΡΙΑ, Πρόεδρος Φλόγας, Συλλόγου Γονιών Παιδιών με νεοπλασματική ασθένεια, ΧΑΡΙΤΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, Δρ. Επιστημών της Αγωγής, Διευθυντής του Δ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού»,

10

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκπαίδευση και διδασκαλία των παιδιών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα υγείας και νοσηλεύονται στο νοσοκομείο είναι τελείως διαφορετική από εκείνη των παιδιών που είναι καλά και βρίσκονται στο σχολείο, το φυσικό τους χώρο. Τόσο το περιβάλλον των κλινικών, όσο και η ψυχολογική διάθεση, αλλά και η προσέγγιση του νοσηλευόμενου παιδιού από το δάσκαλο, ζητούν μία εναλλακτική ματιά και έναν τρόπο συνεργασίας για την οποία ο κάθε εκπαιδευτικός οφείλει να είναι ιδιαίτερα προετοιμασμένος. Ακόμη και η αυστηρή δηλαδή διδακτική πράξη θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλες τις παράπλευρες συνέπειες που απορρέουν από τις θεραπείες στις οποίες υποβάλλονται οι μαθητές. Με άλλα λόγια χρειάζεται να συνυπολογίζει κανείς και να εξετάζει προσεκτικά κάθε ωφέλιμη και χρήσιμη παράμετρο στην εφαρμογή μιας σύγχρονης, εξειδικευμένης και αποτελεσματικής διδασκαλίας. Συγχρόνως όμως οι εκπαιδευτικοί είναι και μέρος ενός πολυσυλλεκτικού κύκλου γιατρών, θεραπευτών, κοινωνικών λειτουργών και άλλων φροντιστών, καθώς και γονέων και οι οποίοι ως ομάδα, μοιράζονται τον ίδιο σκοπό βοηθώντας το παιδί πρωτίστως να βελτιώνει την υγεία του, ώστε να εγκαταλείπει το νοσοκομείο και δευτερευόντως να προσφέρουν, στο πλαίσιο του εφικτού, την ελάχιστη καλλιέργεια κοινωνικών και ψυχοπνευματικών δεξιοτήτων. Στόχος των δασκάλων, μέσα από μία ιδιότυπη εκπαιδευτική διαδρομή, αλλά και σε αρμονία με το νοσηλευτικό προσωπικό, είναι να ομαλοποιούν μία ανώμαλη κατάσταση εξαντλώντας κάθε προσπάθεια προς τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού και την προετοιμασία του για την επιστροφή στο σχολείο από το οποίο προέρχεται. Υποστηρίζεται η άποψη ότι οι δάσκαλοι στα σχολεία των νοσοκομείων δεν έχουν μόνο καλές επικοινωνιακές δεξιότητες, προθυμία, αλλά και διάθεση να έρχονται σε επαφή με το άρρωστο παιδί και την οικογένειά του, αλλά συγχρόνως χρειάζονται προσανατολισμένη επαγγελματική κατάρτιση και ικανότητες διαχείρισης ειδικών καταστάσεων, προκειμένου να αντιμετωπίζουν θέματα που δεν εντάσσονται σε συνήθη πλαίσια και δεν προκύπτουν στα υπόλοιπα σχολεία. Αυτά, ενδεικτικά περιλαμβάνουν ακανόνιστες ώρες εργασίας, έντονες ψυχοσυναισθηματικές φορτίσεις, παγερές, αφιλόξενες νοσοκομειακές αίθουσες, διαφορετικά προγράμματα σε καθημερινή βάση κ.ά.. Η παρούσα συλλογή κειμένων αποτελεί μία απόπειρα επικοινωνίας, επιστημονικού διαλόγου και αλληλοκατανόησης μεταξύ αντιλήψεων, εμπειριών, ερευνητικών μελετών και προτάσεων από διαφορετικά γνωστικά πεδία, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και επηρεάζουν, τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά, τη σύγχρονη εκπαίδευση του παιδιού που νοσηλεύεται στα παιδιατρικά νοσοκομεία. Πιστεύουμε ότι η αδιάκοπη διεύρυνση των επιστημονικών και ερευνητικών πεδίων οδηγεί σε επικοινωνία ανάμεσά τους και σε κοινές αναζητήσεις, προσδιορίζοντας ταυτόχρονα και συγκλίνουσες μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Στόχος του παρόντος τόμου δεν είναι να εξαντλήσει το διεπιστημονικό διάλογο που συντελεί στην ανάπτυξη και την πρόοδο της νοσοκομειακής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, αλλά να αποτελέσει, σε συνδυασμό με άλλες συναφείς πρωτοβουλίες, την καταγραφή της θεσμικής πραγματικότητας και της διαδικασίας της μάθησης των παιδιών που αντιμετωπίζουν χρόνια ή μη προβλήματα υγείας. Επιθυμούμε δηλαδή να χαράξουμε ένα ίχνος και να αφήσουμε ένα ανοιχτό πεδίο για την ανάδειξη νέων προβληματισμών, τη διατύπωση ερωτημάτων, αλλά και τον καθορισμό διασυνδέσεων με την εξέλιξη της ευρύτερης εκπαιδευτικής πολιτικής. Η συλλογή προέκυψε από τις εργασίες της ημερίδας Σχολείο για το παιδί που νοσηλεύεται, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14 Ιουνίου 2012 στην Αθήνα και οργανώθηκε από το σύλλογο διδασκόντων του Δημοτικού Σχολείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», στο αμφιθέατρο του νοσοκομείου. Περιλαμβάνονται όλες οι εισηγήσεις των ομιλητών, αλλά και κάποιες οι οποίες κρίθηκαν απαραίτητες ως συμπληρωματικό υλικό. Είναι σημαντικό ότι κάθε άρθρο υπάγεται σε ένα ξεχωριστό πεδίο, υποβάλλει ερωτήματα χωρίς να εξαντλείται σε 1

12 βάθος η σημασία και οι επιπτώσεις τους, παρέχει ενδιαφέρουσες γνώσεις και μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα, ώστε να συμβάλλει στη βελτίωση της εφαρμογής της διδασκαλίας και της εκπαίδευσης στα παιδιατρικά νοσοκομεία της χώρας. Τα κείμενα του συλλογικού τόμου κατανέμονται σε δύο ενότητες. Παρά το γεγονός ότι η κάθε ενότητα αναφέρεται σε μία ευρεία θεματική, με προκαθορισμένα όρια, είναι αναμφισβήτητο ότι μεταξύ των κειμένων υπάρχουν σχέσεις που αναφέρονται τόσο σε κοινούς προβληματισμούς των επιστημόνων, όσο και σε διαμορφωμένες αντιλήψεις για την πορεία και την προσφορά των σχολείων των νοσοκομείων. 1. Ενότητα πρώτη Ιατρική και ψυχοκοινωνική φροντίδα για το παιδί που νοσηλεύεται Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει πέντε κείμενα, τα οποία αποτελούν, το καθένα με δικό του ξεχωριστό τρόπο, εισαγωγή στην κατανόηση και τη διαχείριση της καθημερινής αντιμετώπισης χρόνιων προβλημάτων υγείας παιδιών σχολικής ηλικίας. Βασικός σκοπός των συγγραφέων είναι να περιγράψουν τις κύριες παραμέτρους της επιστημονικής και επαγγελματικής ενασχόλησής τους στο χώρο του παιδιατρικού νοσοκομείου, να προβάλλουν τις πιο σημαντικές πτυχές του έργου τους και να εξηγήσουν ότι η αγωνία και οι πρακτικές αντιξοότητες που βιώνουν στα πεδία που αναλώνονται πολλές φορές καθορίζουν και την έκβαση των προσπαθειών τους. Εύκολα θα διαπιστώσει κανείς ότι μέσα από τα κείμενα αναδεικνύεται ένα πλήθος πολύπλοκων και επιτακτικών προβλημάτων τα οποία τους απασχολούν, είναι πιεστικά και χρονίζουν, ενώ καθυστερεί η εύρεση λύσης και η λήψη απόφασης. Οι επιστήμονες ωστόσο επικεντρώνονται στο καθήκον τους, ερμηνεύουν και αιτιολογούν, στο βαθμό που επιτρέπεται στα όρια της συγκεκριμένης εισήγησής τους, αναλύουν τις πιο βασικές διαστάσεις του πεδίου τους και προτείνουν ιδέες για λύση με επιχειρήματα για μία αποτελεσματικότερη ιατρική και ψυχοπνευματική φροντίδα του παιδιού που νοσηλεύεται. Το κείμενο της Σταυρούλας Καραγιάννη, Συνήθεις διαταραχές της παιδικής και εφηβικής ηλικίας (ΔΕΠ-Υ/Αναπτυξιακές διαταραχές), εξηγεί ότι η φυσιολογική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, που διακρίνονται σε ενδογενείς και περιβαλλοντικούς, λαμβάνοντας πάντα υπόψη την αναπτυξιακή προοπτική του παιδιού. Με ιδιαίτερη προσοχή αποσαφηνίζει ότι από τους μεταβλητούς παράγοντες ελέγχονται η νοητική ικανότητα του παιδιού και η απουσία οργανικών προβλημάτων, ενώ από τους περιβαλλοντικούς σημαντικό ρόλο που απαιτούν παρέμβαση, αναφέρεται ο αποχωρισμός και η απώλεια, οι οικογενειακές σχέσεις και το γονεϊκό μοντέλο, οι αλλαγές των γονεϊκών ρόλων, το διαζύγιο, το πένθος, οι επιρροές συνομηλίκων, η φτώχεια και η κοινωνική μειονεξία, καθώς και το σχολικό πλαίσιο και οι εμπειρίες του σε αυτό. Οι δύο συνήθεις διαταραχές της πρώτης σχολικής ηλικίας, που επηρεάζουν την ομαλή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού είναι η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ), καθώς και οι συναισθηματικές διαταραχές όπως η δυσθυμία, η ιδεοψυχαναγκαστική και η μετατραυματική διαταραχή. Η Ελένη Πλευρίτη, θέτει το ζήτημα του Κοινωνικού λειτουργού του παιδιατρικού νοσοκομείου, ο οποίος καλείται να προσφέρει υποστηρικτικές υπηρεσίες με σκοπό την πρόληψη ή και την αντιμετώπιση των ψυχοσυναισθηματικών αναγκών του νοσηλευόμενου παιδιού και των γονιών του, αλλά και των κοινωνικών προβλημάτων τους. Υποστηρίζει ότι τα θέματα-προβλήματα που φέρνουν οι άνθρωποι στην κοινωνική υπηρεσία σπάνια είναι απλά και μονοδιάστατα. Συνήθως είναι πολύπλοκα, πολυσύνθετα και απαιτούν πολύ χρόνο και την συμμετοχή πολλών επιστημόνων για την επίλυσή τους. Ο κοινωνικός λειτουργός επικεντρώνεται στον κοινωνικό χώρο, παρέχει επείγουσα ψυχοκοινωνική φροντίδα και αναζητά άμεσες λύσεις σε πρακτικά προβλήματα. Η συγγραφέας επιμένει ότι η άσκηση της κοινωνικής εργασίας στηρίζεται και αναπτύσσεται στο πλαίσιο της διαπροσωπικής 2

13 επικοινωνίας και για αυτό ο κοινωνικός λειτουργός πρέπει να διαθέτει δεξιότητες επικοινωνίας, συναλλαγής και συνεργασίας, τηρώντας τους κανόνες δεοντολογίας του επαγγέλματός του. Βέβαια, η αγάπη για τα παιδιά και η ανάγκη προστασίας τους στις περιπτώσεις και στο βαθμό που απειλούνται από σωματική, ψυχική ή κοινωνική βλάβη, το υψηλό αίσθημα ευθύνης και προσφοράς, οι αρχές και οι κανόνες που απορρέουν από τα ανθρωπιστικά και δημοκρατικά ιδεώδη και από τα ανθρώπινα δικαιώματα, συνάδουν κατά το πλείστον στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των περιστατικών που λαμβάνουν χώρα στο νοσοκομείο. Η Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη, στο άρθρο της Νοσοκομείο: ένα διαφορετικό σχολείο για το παιδί με καρκίνο, εξηγεί ότι ο καρκίνος στα παιδιά είναι ιδιαίτερα σπάνια νόσος που προσβάλλει φυσιολογικά παιδιά και που δυνητικά παρεμβαίνει στην ομαλή ψυχοκοινωνική εξέλιξή τους. Επειδή η νόσος δεν είναι κληρονομική και δεν υπάρχει προσυμπτωματικός έλεγχος που να αποβλέπει στην πρόληψη, απαιτείται ευαισθητοποίηση και γνώση του γενικού γιατρού και του παιδιάτρου, ώστε να επιτυγχάνεται έγκαιρη διάγνωση. Σήμερα ο σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης θέλει τα 3 από τα 4 παιδιά που νοσούν να ιώνται. Παράλληλα, η σύγχρονη αντιμετώπιση, όπως καταγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία, απαιτεί την ύπαρξη «ομάδας φροντίδας» στην οποία συμμετέχει γιατρός, νοσηλευτής, ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός, εκπαιδευτικός, πνευματικός, εργοθεραπευτής και σε όλες τις φάσεις της νόσου: διάγνωση, θεραπεία, αποθεραπεία-επανένταξη, υποτροπή, τελικό στάδιο της νόσου, θάνατος. Στόχος της θεραπευτικής ομάδας είναι η ολιστική φροντίδα, η θεραπεία δηλαδή σώματος, πνεύματος, ψυχής, με στόχο την διασφάλιση της κατά το δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής. Η συγγραφέας υποστηρίζει την αναγκαιότητα της εκπαίδευσης στους χώρους του νοσοκομείου (ογκολογική κλινική, κλινική ημέρας, εξωτερικό ιατρείο), σύμφωνα πάντοτε με την κλινική κατάσταση του παιδιού, με τις επιθυμίες και τις αντοχές του. Θεωρεί ότι ο δάσκαλος που θα πλησιάσει το παιδί, θα συμβάλλει ουσιαστικά στη «φυσιολογικότητά» του, σε περίοδο μέγιστων ψυχολογικών αναταράξεων και θα μετατρέψει τον νοσοκομειακό χώρο σε κυψέλη γνώσης, με χρώμα, ήχο και δημιουργία γιατί ως ισότιμο μέλος της ομάδας γνωρίζει καλά ότι το παιδί με καρκίνο είναι πρωτίστως παιδί και δευτερευόντως ασθενής. Για τη Μαρία Τρυφωνίδη οι δάσκαλοι στα σχολεία των νοσοκομείων έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ περισσότερες δυσκολίες και προκλήσεις από αυτές που αντιμετωπίζουν οι συνάδελφοι τους στα κανονικά ή τα ειδικά σχολεία. Στο κείμενό της, Η αγκαλιά του σχολείου στα νοσοκομεία, υποστηρίζει πως τα παιδιά στα νοσοκομεία συνήθως είναι πανέξυπνα, έχουν αναπτύξει ιδιαίτερες γνώσεις και εμπειρίες σε ότι αφορά γενικά τον κόσμο και τους ανθρώπους, την υγεία τους, τη φαρμακευτική αγωγή, τις προοπτικές. Είναι σε θέση να κρίνουν και έχουν περισσότερες ανάγκες και απαιτήσεις. Ένα παιδί με χρόνιο και σοβαρό νόσημα που μένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα μέσα στο νοσοκομείο, έχει ανάγκη από μάθηση, αλλά κυρίως έχει ανάγκη από αγάπη, αποδοχή, φροντίδα, εποικοδομητική απασχόληση και πάνω από όλα φιλία. Έχει εξοικειωθεί με τους ενηλίκους, λόγω των συνεχών επαφών του με ένα πλήθος ανθρώπων που φροντίζουν την υγεία του μέσα στο νοσοκομείο και αποζητά «φιλίες» μαζί τους. Εξάλλου, σε αυτούς εναποθέτει τις ελπίδες του να γίνει καλά και να φύγει από το νοσοκομείο. Από την πολύχρονη διαδρομή και προσφορά της στον ξενώνα ΦΛΟΓΑ, η συγγραφέας εξαίρει το έργο των δασκάλων οι οποίοι καλούνται να αναλάβουν το ρόλο του «έμπιστου φίλου», που ανάμεσα στα μαθήματα, θα ακούσουν με προσοχή και πραγματικό ενδιαφέρον τις αγωνίες και τους φόβους του μαθητή τους. Έχει επισημάνει ότι οι γονείς δεν λένε πάντα την αλήθεια στα παιδιά τους και εκεί έρχεται ο «δάσκαλος φίλος». Ένα άτομο, που η άποψη του μετράει, γιατί στέκει ψηλά στην εκτίμηση και την αποδοχή των παιδιών. Ο μαθητής εστιάζοντας την προσοχή του στη συνολική συμπεριφορά του δασκάλου του, στη συχνότητα των επισκέψεων, στην αυστηρότητα, την 3

14 πίεση και τη διάθεση, οδηγείται σε συμπεράσματα που αφορούν αυτή την ίδια την πορεία της υγείας του και το μέλλον του. Μία άλλη χρονική διάσταση του άρρωστου και ταλαιπωρημένου παιδιού παρατηρούμε στο τελευταίο άρθρο αυτής της ενότητας. Η Σμαρώ Μανούδη, υπό τον τίτλο Προβλήματα υγείας και παιδική θνησιμότητα μέσα στο έργο των ρομαντικών συγγραφέων του 19ου αιώνα, με τη μέθοδο της συγκριτικής γραμματολογίας, μελετάει τα προβλήματα υγείας αλλά και τα προβλήματα θνησιμότητας των παιδιών, ύστερα από τη στροφή του ενδιαφέροντος προς την παιδική ηλικία, που προκάλεσε στην Ευρώπη, ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα, η δημοσίευση του έργου του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ. Τόσο στην έντονα βιομηχανοποιημένη Αγγλία της βικτωριανής εποχής, όσο και στη λιγότερο βιομηχανοποιημένη Γαλλία και Γερμανία, χώρες που επηρεάστηκαν έντονα από το ρομαντικό κίνημα στη λογοτεχνία, αλλά και στην Ελλάδα με τις εμφανείς επιρροές από την ευρωπαϊκή δημιουργία, στα τέλη του 19ου αιώνα, εμφανίζονται συγγραφείς οι οποίοι προβάλλουν μέσα από το έργο τους το άρρωστο παιδί, αλλά και το παιδί που πεθαίνει, στρέφοντας για πρώτη φορά το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης στις αιτίες που προκαλούν τις ασθένειες και το θάνατο των παιδιών και προκαλώντας πολύ συχνά με τις παρεμβάσεις τους ως κοινωνικοί ακτιβιστές, σημαντικές μεταρρυθμίσεις στη νομοθεσία που αφορά τη δημόσια υγεία. Συγγραφείς όπως ο Κάρολος Ντίκενς, η Σαρλότ Μπροντέ στην Αγγλία, ο Βίκτωρ Ουγκώ στη Γαλλία αλλά και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στην Ελλάδα, παρουσιάζουν με εξαιρετική ευαισθησία μέσα από διηγήματα, μυθιστορήματα και ποιήματα το θέμα του άρρωστου παιδιού, αλλά και του παιδιού-μάρτυρα που πεθαίνει από διάφορες αιτίες, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διαμόρφωση καινοτόμων πολιτικών και πρακτικών που αφορούν τη βελτίωση των αντίστοιχων παροχών σε θέματα υγείας. Η συγγραφέας επισημαίνει εύστοχα πως το άρρωστο παιδί ως ρομαντικός ήρωας στη λογοτεχνική δημιουργία του 19ου αιώνα, αποτελεί σημείο αναφοράς, γίνεται πόλος έλξης του ενδιαφέροντος σε όλη την Ευρώπη, σε μία εποχή που είναι άγνωστη η έννοια των δικαιωμάτων του παιδιού. Από τους μεγάλους συγγραφείς της εποχής προκαλείται η θεμελίωση, για πρώτη φορά στη συλλογική συνείδηση, του αιτήματος της κατοχύρωσης των δικαιωμάτων και ιδιαιτέρως αυτών που αφορούν την υγεία, την ασφάλεια και την ανθρώπινη ζωή, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση της φιλοσοφίας που διέπει την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του παιδιού μέσα από αντίστοιχες διεθνείς νομικές συμβάσεις. 2. Ενότητα δεύτερη Το σχολείο απέναντι στο παιδί που νοσηλεύεται Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει κείμενα που άπτονται του στενού εκπαιδευτικού και διδακτικού χώρου. Οι συνέπειες και οι παρενέργειες των ασθενειών των παιδιών, τόσο σε ατομικό όσο και σε οικογενειακό, αλλά και σχολικό επίπεδο είναι εκείνες που δημιουργούν τα μεγαλύτερα προβλήματα και χρειάζονται την απαραίτητη, εξειδικευμένη βοήθεια. Η εικόνα του παιδιού στο νοσοκομείο προκαλεί στο ίδιο και την οικογένειά του πόνο και άγχος και το σχολείο του νοσοκομείου δεν αναλαμβάνει μόνο να καλύπτει το μαθησιακό κενό της απομάκρυνσης από το φυσικό χώρο και τις κοινωνικές δραστηριότητες, αλλά να ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες τα προβλήματα να διογκωθούν και να πάρουν έναν αμετάκλητα δραματικό χαρακτήρα. Για το Βασίλη Πανταζή, Ο EACH - Χάρτης και η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι το πλαίσιο στο οποίο η αξία των παιδιών, σε μια κοινωνία, μπορεί να αναγνωρισθεί. Σύμφωνα με το συγγραφέα, τα δικαιώματα των παιδιών πρέπει να προστατεύονται, ιδιαίτερα όταν είναι άρρωστα και η νοσηλεία τους σε ένα νοσοκομείο θεωρείται απαραίτητη. Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι για τα παιδιά όλων των ηλικιών μια βαθιά εμπειρία και προκαλεί άγχος και αναταραχή στην οικογένεια. Τα παιδιά χρειάζονται σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, εκτός από μια βέλτιστη ιατρική περίθαλψη, 4

15 ιδιαίτερα μεγάλη προσοχή, κατανόηση και υποστήριξη. Η επιθυμητή συμπερίληψη των γονέων και η αναγνώριση των ατομικών αναγκών του παιδιού προϋποθέτει, από το προσωπικό του νοσοκομείου, μία ποιοτική εκπαίδευση, εμπειρία και ενσυναίσθηση. Ο συγγραφέας στέκεται στον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τα Δικαιώματα του Νοσηλευόμενου Παιδιού, ο οποίος εγκρίθηκε το 1988 από την πρώτη Ευρωπαϊκή Διάσκεψη πρωτοβουλίας για το παιδί στο νοσοκομείο, αναλύοντας τα δέκα σημεία που περιλαμβάνουν τα δικαιώματα του παιδιού, πριν, κατά και μετά την παραμονή του στο νοσοκομείο. Συγχρόνως αναδεικνύεται ότι η Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού (1989) και ο EACH-Χάρτης δεν δίνουν οδηγίες σε σαφώς καθορισμένα γεγονότα ή καταστάσεις, αλλά πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται στο πλαίσιο μιας ολιστικής συνάφειας για όλες τις πτυχές της ζωής των παιδιών. Οι συγγραφείς του κειμένου, Πρωτοβάθμια εκπαίδευση για το παιδί που νοσηλεύεται, Βασίλης Χαρίτος και Τριανταφυλλιά Κονταδάκη, προσεγγίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία που πραγματοποιείται στα νοσοκομειακά σχολεία στην Ελλάδα μέσα από ένα τραχύ και ρεαλιστικό πρίσμα, επισημαίνοντας κυρίως τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Το σχολείο του νοσοκομείου Παίδων «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» απευθύνεται σε μαθητές με χρόνια ή μη προβλήματα υγείας και παρεμβαίνει με ειδικά προγράμματα εξατομικευμένης διδασκαλίας. Βασική του αρχή είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα να συνεχίσουν την εκπαίδευση, ακόμα και κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους. Στοχεύει στην ένταξη των παιδιών στο ρυθμό της καθημερινότητας που διατηρούσαν πριν την εισαγωγή τους στο νοσοκομείο. Οι συγγραφείς, μελετώντας τα δεδομένα από την πολύχρονη εμπειρία πολλών συναδέλφων τους εκπαιδευτικών και επιβεβαιώνοντας τη διεθνή βιβλιογραφία, καταλήγουν στο ότι η επιτυχής επανένταξη των μαθητών εξαρτάται, εκτός από το διδακτικό προσωπικό και από τους επαγγελματίες της υγείας, τους νοσοκόμους, τους θεραπευτές και οι οποίοι φέρουν σημαντικό μερίδιο ευθύνης. Μέριμνα όλων των εμπλεκόμενων είναι να φροντίζουν εκτός από τη μαθησιακή υποστήριξη των νοσηλευόμενων παιδιών, τόσο την ψυχοπαιδαγωγική, όσο και τη διατήρηση μιας στοιχειώδους ποιότητας ζωής. Οι μαθητές αναπτύσσουν την αίσθηση ότι ανήκουν κάπου, έχουν ενδιαφέροντα και υποχρεώσεις, διατηρείται η καλλιέργεια των αλληλεπιδράσεων και των κοινωνικών τους ικανοτήτων, διασκεδάζουν και ψυχαγωγούνται. Στο κείμενο και σε ένα βαθμό, εξετάζεται και ο ρόλος των γονέων, οι οποίοι συνήθως αιφνιδιάζονται ευχάριστα και εκδηλώνουν μία στάση ευγνωμοσύνης απέναντι στο δάσκαλο του παιδιού τους, αφενός διότι τυχαίνει να μην γνωρίζουν την ύπαρξη του σχολείου, αφετέρου διότι αισθάνονται υποχρεωμένοι που κάποιος στέκεται προσηλωμένος δίπλα στο παιδί και στο πρόβλημα που τους απασχολεί. Στο τέλος προτείνεται, τόσο η εκπαίδευση των μελλοντικών δασκάλων στις Παιδαγωγικές σχολές, όσο και οι τακτικές επιμορφώσεις, αλλά και η έρευνα, να είναι αναγκαίες συνιστώσες για τη θεμελίωση και την ανάπτυξη της αποτελεσματικής νοσοκομειακής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κείμενο του Χρίστου Πατσάλη και της Ιωάννας Νταρλαδήμα, Νοσοκομειακή εκπαίδευση και η ανάγκη για μια κατάλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, που την υπηρετούν, το οποίο ασχολείται με ζητήματα θεσμικής λειτουργίας της εκπαίδευσης των νοσηλευόμενων παιδιών στην Ελλάδα και των εξουσιοδοτημένων φορέων της. Το άρθρο εξετάζει θέματα εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης κι επιμόρφωσης του εκπαιδευτικού προσωπικού και ιδιαίτερα των εκπαιδευτικών ΠΕ70. Η μελέτη των συγγραφέων αναγνωρίζει τη σημασία της επιμορφωτικής πρακτικής στο να προετοιμάσει κατάλληλα και με επάρκεια το νοσοκομειακό δάσκαλο και στοχεύει στην ανάπτυξη μιας πλειάδας δεξιοτήτων, μέσα από ένα πλέγμα θεματολογίας, όπου θα ενσαρκώνεται η διασταύρωση του παιδαγωγικού με τον ιατρικό λόγο. Για τη Χρυσάνθη Μιχαλοπούλου η χρήση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας (ΤΠΕ) διευκολύνει τη μάθηση του παιδιού συνδέοντας το νοσοκομειακό 5

16 σχολείο με την αίθουσα διδασκαλίας. Στο κείμενό της, Ηλεκτρονική μάθηση και νοσηλευόμενο παιδί: μια σύγχρονη πρόταση για τα νοσοκομειακά Σχολεία Παίδων, σε μία αναλυτική προσέγγιση που επιλέγει, διαπιστώνει ότι ένας σημαντικός αριθμός μαθητών απουσιάζουν από το σχολείο για μικρότερα ή μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα με αποτέλεσμα να ανακόπτεται η εκπαιδευτική τους εξέλιξη και να προκαλείται συχνά αποστέρηση, όχι μόνο στο γνωστικό, αλλά και στον ψυχοκοινωνικό τομέα. Παραδέχεται ότι η συνήθης αντιμετώπισή τους συνίσταται κυρίως στην εξατομικευμένη διδασκαλία δίπλα στο κρεβάτι τους ή στην καλύτερη περίπτωση, σε μικρές εκπαιδευτικές ομάδες μαθητών που διδάσκονται στις ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες των νοσοκομειακών σχολείων. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία ο αποτελεσματικότερος τρόπος, όχι μόνο της εκπαιδευτικής, αλλά και της ολόπλευρης αντιμετώπισης των μικρών ασθενών, είναι η διασύνδεσή τους με το σχολείο προέλευσής τους, προτείνοντας τη χρήση των ΤΠΕ. Τα νοσηλευόμενα παιδιά ωφελούνται ποικιλοτρόπως, καθώς διατηρείται ζωντανή η καθημερινή τους σχολική «ρουτίνα», ενθαρρύνεται η αίσθηση της φυσιολογικής ζωής, ακόμα και μέσα στο νοσοκομείο και μειώνονται σημαντικά οι επιπτώσεις αποκοπής τους από τη σχολική κοινότητα. Πιλοτική προσπάθεια που έγινε στο σχολείο του Νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία», καθώς και πρόταση για δημιουργία κατάλληλου ιστοχώρου προς αυτήν την κατεύθυνση, συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον του συγκεκριμένου κειμένου. Η Ευφροσύνη Πιέρρου στο άρθρο της, Επαγγελματική εξουθένωση: μελέτη περίπτωσης επαγγελματία, σε νοσοκομειακό σχολείο στη Γαλλία, θέλει να θίξει τον κίνδυνο βίωσης του συγκεκριμένου συνδρόμου σε κατηγορίες εργαζομένων στον τομέα των επαγγελμάτων βοήθειας και υγείας. Εκφράζει την καταπόνηση του εργαζόμενου και την εξάντληση των προσωπικών ψυχικών αποθεμάτων του κατά την προσπάθεια προσαρμογής του στις καθημερινές δυσκολίες που σχετίζονται με την επαγγελματική του δραστηριότητα. Η επαγγελματική εξουθένωση δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά είναι αποτέλεσμα χρόνιου συσσωρευμένου στρες, που κάνει τον επαγγελματία να αισθάνεται ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην πίεση του εργασιακού του χώρου. Αρχικά είναι δυνατόν να εκδηλώσει οργανικές διαταραχές και σε επόμενη φάση γίνεται ευερέθιστος, επιθετικός, κυνικός. Τα αίτια της επαγγελματικής εξουθένωσης εντοπίζονται στις συνθήκες εργασίας καθώς και σε ατομικούς παράγοντες. Οι εκπαιδευτικοί ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου βίωσης του συνδρόμου της επαγγελματικής εξουθένωσης. Μελετώντας ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύει ότι οι δάσκαλοι νιώθουν επαγγελματική εξουθένωση σε κάποια στιγμή της καριέρας τους. Σύγχρονες δε μελέτες συνδέουν την εμφάνιση της συναισθηματικής εξουθένωσης με την πίεση του χρόνου και την εκδήλωση της αποπροσωποποίησης και μειωμένης προσωπικής επίτευξης, με το είδος των σχέσεων με τους γονείς. Ωστόσο, μελέτη περίπτωσης εκπαιδευτικού πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχολείο νοσοκομείου της Γαλλίας επαληθεύει ότι το φαινόμενο της επαγγελματικής εξουθένωσης δεν αποτελεί σημαντικό γεγονός για τη συγκεκριμένη κατηγορία επαγγελματιών. Τέλος, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, προτείνονται ορισμένες στρατηγικές που αφορούν την πρόληψη της εκδήλωσης του συνδρόμου της επαγγελματικής εξουθένωσης και που είναι ιδιαίτερα απαραίτητες στο χώρο του σχολείου, για μια ουσιαστική παροχή εκπαίδευσης από δασκάλους, οι οποίοι καλούνται να διαχειριστούν ένα απαιτητικό μαθητικό δυναμικό. Για τον Παναγιώτη Καλαντζή ο Γαληνός, ο διασημότερος γιατρός της Ελληνορωμαϊκής περιόδου, συνόψισε με ένα παράδοξο και μεγαλοφυή τρόπο, σε ένα πλήρες και ενδιαφέρον σύστημα, ολόκληρη την προγενέστερη ιατρική και φιλοσοφική παράδοση, από τον Ιπποκράτη και τον Πλάτωνα ως τον Αριστοτέλη και τους Στωικούς και αποτέλεσε τη βάση της αραβικής, μεσαιωνικής, αλλά και της νεότερης ιατρικής. Είναι εκλεκτικός και ευγενής στις απόψεις του, αφομοιώνει με εκπληκτικό τρόπο τη φιλοσοφία του καιρού του - άλλωστε σπουδάζει φιλοσοφία από τα δεκατέσσερα χρόνια του - και αντιμετωπίζει το ανθρώπινο σώμα ως ενιαίο σύνολο με ομορφιά και μέτρο. Στα εκατοντάδες φιλοσοφικά και 6

17 γραμματικά του έργα θεωρεί πρότυπο υγείας έναν άνθρωπο με ισορροπία και μέτρο και πρότυπο ιατρού αυτόν που στέκεται υπεράνω υλικών αγαθών και συμφερόντων. Η ανώτερη φιλοσοφική του σκέψη, επηρεασμένη από τον Ιπποκράτη, εφαρμόστηκε στην επιστήμη του ακολουθώντας την αρχή ότι ένα πείραμα δεν αξίζει τίποτα, εφόσον η εκτέλεσή του δε στηρίζεται σε κάποια θεμελιωμένη συλλογιστική. Υπηρετώντας με πάθος τον άνθρωπο ως αρμονικό σύνολο μελετά εμπεριστατωμένα την ανατομία, τη φυσιολογία, τη χειρουργική, την οφθαλμολογία, τη μαιευτική, την παθολογία, τη θεραπευτική, την υγιεινή και τη φαρμακολογία. Αναδεικνύει και καταξιώνει ένα σύνθετο πρότυπο ιατρού επιστήμονα, ερευνητή, μαχητή και κυρίως ανθρωπιστή. Θέλω να ευχαριστήσω όλες και όλους όσους αποδέχτηκαν την πρόσκληση να γράψουν για το συγκεκριμένο τόμο και μας εμπιστεύτηκαν τα κείμενά τους. Η παρούσα έκδοση αποτελεί για μας σημαντική αφορμή να καταθέσουμε τις απόψεις και τους προβληματισμούς μας, να εκφράσουμε τις ανησυχίες μας, να ενημερωθούμε και να προσεγγίσουμε από διαφορετικές επιστημονικές αφετηρίες το χώρο της νοσοκομειακής εκπαίδευσης. Βέβαια έχει ειπωθεί ότι η μάθηση και η γνώση δεν είναι υπόθεση μόνον όσων διατυπώνουν θεωρίες, προτείνουν ή ασκούν εκπαιδευτική πολιτική, αλλά κυρίως όσων την επιδιώκουν. Ιδιαιτέρως θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους συναδέλφους μου, το σύλλογο διδασκόντων του νοσοκομειακού σχολείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» και συγκεκριμένα στους Αθανασίου Κωνσταντίνα, Αποστολίδη Ευγενία, Αποστολοπούλου Ειρήνη, Γραβάλου Ιωάννα, Ζαννίκου Σταματίνα, Καραγιαννόπουλο Ανδρέα, Κλάδη Πορφυρία, Larsen Rikke, Λεβέντη Κατερίνα, Πανταζή Ελένη, Πετροπούλου Αλεξάνδρα, Τόλη Παρασκευή και Τσιαντή Κώστα για την εξαιρετική συνεργασία μας τόσο στην πραγματοποίηση της ημερίδας, όσο και στην έκδοση του παρόντος τόμου. Θερμά ευχαριστώ και τους κριτές για τις ιδέες και τις συμβουλές τους στη δημιουργία αυτού του πονήματος. Επίσης, θέλω να ευχαριστήσω τους συναδέλφους - εισηγητές και τους συγγραφείς των άρθρων του τόμου, οι οποίοι δέχτηκαν να μας εκμυστηρευτούν τις σκέψεις και τις αγωνίες τους από τη δουλειά τους και με τους οποίους βρισκόμαστε καθημερινά στον ίδιο χώρο επιδιώκοντας να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της καθημερινότητάς μας. Ευχαριστώ τη Διευθύντρια του Δ. Σχ. Παίδων «Αγ. Σοφία», κα. Εύη Παπασπυρίδου, για τις εύστοχες επισημάνσεις της, καθώς και το Σχολικό μας Σύμβουλο, κ. Παναγιώτη Πίλουρη, για τις παραινέσεις και τις προσπάθειές του στη διαμόρφωση του προγράμματος των σχολείων των νοσοκομείων. Τέλος, ευχαριστώ τη φίλη, συνάδελφο και καλλιτέχνη Δήμητρα Λαμπρέτσα για το έργο, η επιρροή, που μας παραχώρησε για την έκδοση της αφίσας και των εντύπων μας. Φυσικά, η διεπιστημονικότητα των προσεγγίσεων, σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, δεν καλύπτει όλες τις πτυχές και τις ανάγκες της καθημερινής επαφής του δασκάλου και του νοσηλευτή με τον άρρωστο μαθητή, καθώς και τη διδακτική πρακτική στο νοσοκομείο. Επίσης δεν απαντάει σε όλα τα ζητήματα που αφορούν μία ολοκληρωμένη και αποτελεσματική παροχή γνώσης και ψυχολογικής υποστήριξης κάτω από συνθήκες ιδιαίτερα αντίξοες. Επιδιώξαμε να αναζητήσουμε περισσότερα εφόδια και εργαλεία και να βελτιώσουμε την απόδοσή μας κάνοντάς τη βιώσιμη και αποτελεσματική. Η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να δώσει το στίγμα των νοσοκομειακών δασκάλων στο χώρο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενδιαφέρεται για την ενίσχυση της θέσης και τη διασφάλιση της συνέχειας των νοσοκομειακών σχολείων, προσβλέπει στο να ακούσουν οι συνάδελφοί μας τις εμπειρίες και τις προτάσεις μας και θέλει να προετοιμάσει ένα γόνιμο έδαφος, το οποίο θα στηρίξει παρόμοιες μελλοντικές προσπάθειες και μελέτες. Πιστεύουμε ότι κάθε ενέργεια που αποσκοπεί σε πλουραλισμό προσεγγίσεων, διασυνδέσεων συμπερασμάτων, ερευνητικών δεδομένων και επιστημονικών επιχειρημάτων συμβάλλει στο να αναδείξει και κατά συνέπεια να εξαλείψει τόσο τα καθημερινά πρακτικά προβλήματα, όσο και τις εμπειρικές αντιξοότητες 7

18 που εμφανίζονται συχνά και θαμπώνουν τον ορίζοντα της ωφέλιμης παίδευσης. Γιατί όπως έλεγε ο J. Derrida, μαθαίνεις να ζεις σημαίνει ωριμάζεις, επίσης εκπαιδεύεις: μαθαίνεις στον άλλον και προπάντων στον ίδιο τον εαυτό σου το να απευθύνεσαι σε κάποιον για να του πεις «θα σου μάθω να ζεις», σημαίνει ενίοτε σε απειλητικό τόνο, θα σε διαπλάσω και δη θα σε στρώσω. Ο επιμελητής της έκδοσης Βασίλης Χαρίτος Αθήνα, Ιανουάριος

19 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΕΤΑΙ 9

20 10

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Σαββίδου Αβρόρα Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) - διεθνώς Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα Διάγνωση Υπερκινητικότητας Τα εξωτερικά, εμφανή συμπτώματα, του συνδρόμου της υπερκινητικότητας, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια πρώτη αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50 «Πρόγραμμα εξειδικευμένης εκπαιδευτικής υποστήριξης για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό Τροκάνα Αρίστη

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Βασική Αρχή!!! Ο ενήλικας καθοδηγεί το παιδί κατά τη φοίτηση του στην Α τάξη του Δημοτικού Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια

Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #6: ΕΤΟΙΜΑ ΠΑΙΔΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος)

ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος) ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ "Ι.Κ. ΒΕΛΛΙΔΗΣ" ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1995 Η πρώτη Ελληνική Εφημερίδα στο Internet Ρεπορτάζ ΕΡΕΥΝΑ: Παιδιά με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ (4ο μέρος) Η αδυναμία τόσο του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος Ανομοιογενής ομάδα διαταραχών που σχετίζονται με την απόκτηση και χρήση ικανοτήτων ακρόασης-ομιλίας-ανάγνωσης-γραφήςσυλλογισμού-μαθηματικών δεξιοτήτων. Δυσλεξία-Δυσγραφία-Δυσαναγνωσία-Δυσορθογραφία-Δυσαριθμησία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ορίζουν μια κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5η Μαθησιακές Δυσκολίες Σύνδρομο Μειωμένης Προσοχής Και Υπερκινητικότητας

Διάλεξη 5η Μαθησιακές Δυσκολίες Σύνδρομο Μειωμένης Προσοχής Και Υπερκινητικότητας ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 5η Μαθησιακές Δυσκολίες Σύνδρομο Μειωμένης Προσοχής Και Υπερκινητικότητας Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Πρόλογος Η μάθηση είναι μια διαδικασία ζωής που πραγματοποιείται μέσα από αλληλεπιδράσεις του ατόμου κατά τη διάρκεια των καθημερινών συμβάντων.στο σημερινό Γενικό Σχολείο φοιτούν και μαθητές που δυσκολεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Κωνσταντίνος Τούφας, Νοσηλευτής, Msc Προϊστάμενος ΜΗΝ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Εργαστηριακός Συνεργάτης ΑΤΕΙΘ Νοσηλευτικής Συντονιστής Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς 0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΕΠΥ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ H Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι από τις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED.

Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED. Παιδαγωγική προσέγγιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Χρήστος Σκαλούμπακας Ειδικός Παιδαγωγός M.ED. ΓΝΠ «Π. & Α. Κυριακού» Β Παιδοψυχιατρικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε

Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε Υπέροχα παιδιά Μέσα σε μια εύθραυστη φυσαλλίδα Πάνω από το ουράνιο τόξο Haiku Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε 1 / 5 γνωστικό, επικοινωνιακό και κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού Ν. Καστοριάς Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2015 [1] Επίσκεψη στο γιατρό. Η επίσκεψη στο γραφείο ενός γιατρού ή άλλου ειδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KAI ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KAI ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KAI ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 1. Πρόγραμμα Κατάρτισης Κοινωνικών Επιστημόνων στην Παροχή Συμβουλευτικής Παρακίνησης για τη Διακοπή Καπνίσματος Προληπτικής Ιατρικής (Ι.Κ.Π.Ι.) σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική Ημερίδα. Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ

Επιμορφωτική Ημερίδα. Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ Επιμορφωτική Ημερίδα Η σχολική ένταξη μαθητών με Διάσπαση Προσοχής- Υπερκινητικότητα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΓΙΩΤΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΕ70 ΜΑ Ειδικής Αγωγής ΕΚΠΑ, ΜΑ Επιστήμες της Αγωγής ΑΠΚΥ ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής:

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής: Tι είναι ο αυτισμός Ο Αυτισμός είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν ακούν και γενικά αισθάνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα