Πότε και ποια είναι η ιδανική θεραπεία πρώτης γραμμής για τα χαμηλής κακοήθειας B non-hodgkin λεμφώματα;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πότε και ποια είναι η ιδανική θεραπεία πρώτης γραμμής για τα χαμηλής κακοήθειας B non-hodgkin λεμφώματα;"

Transcript

1 REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2013, 30(3): Πότε και ποια είναι η ιδανική θεραπεία πρώτης γραμμής για τα χαμηλής κακοήθειας B non-hodgkin λεμφώματα; Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2013, 30(3): Σ. Καρακατσάνης, Θ. Καρμίρης Αιματολογική Κλινική και Κλινική Λεμφωμάτων, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός», Αθήνα Τα χαμηλής κακοήθειας Β non-hodgkin λεμφώματα (B-NHL) αποτελούν κακοήθη νοσήματα του λεμφικού ιστού, των οποίων η διάγνωση και η θεραπεία μπορεί να απασχολήσουν όχι μόνο τον εξειδικευμένο αιματολόγο αλλά και ιατρούς πολλών ειδικοτήτων. Συνιστούν το 35% των λεμφωμάτων και σε κάθε κλινική οντότητα αυτής της κατηγορίας μπορεί να παρατηρηθεί, σε άλλοτε άλλο χρόνο, μεγάλο εύρος κλινικής συμπεριφοράς και ιστολογική ή και κλινική εξέλιξη. Γι αυτόν το λόγο, οι νεοπλασίες του λεμφικού ιστού δεν ταξινομούνται πλέον με όρους ήπιας ή επιθετικής βιολογικής συμπεριφοράς, ενώ τα θεραπευτικά κριτήρια ποικίλλουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του νοσήματος, καθώς και του ασθενούς. Γενικά, οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με χαμηλής κακοήθειας B-NHL και χωρίς συγκεκριμένα παθολογικά ευρήματα από τον εργαστηριακό έλεγχο τίθενται αρχικά σε παρακολούθηση σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς η θεραπεία κατά τη διάγνωση δεν έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την πρόγνωση του νοσήματος. Οι θεραπείες πρώτης γραμμής, όταν αυτές ενδείκνυνται (σύμφωνα με κλινικά ή εργαστηριακά κριτήρια ή επί εξέλιξης του νοσήματος), περιλαμβάνουν ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπευτικούς παράγοντες και μονοκλωνικά αντισώματα, είτε ως μονοθεραπεία είτε συνηθέστερα ως συνδυαστική θεραπεία. Προς το παρόν, ο κλινικός ιατρός μπορεί και πρέπει να επιλέξει από μια μεγάλη ποικιλία θεραπευτικών επιλογών, αφού δεν φαίνεται να υπάρχει μια ενιαία θεραπεία που να υπερτερεί σε όλα τα σημεία έναντι των υπολοίπων ή στο σύνολο των ασθενών. Με ένα ολοένα διευρυνόμενο φάσμα θεραπευτικών μεθόδων, ο ειδικός ιατρός οφείλει να παραμένει εξοικειωμένος με τις εκδηλώσεις και την κλινική πορεία των εν λόγω νοσημάτων ώστε οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να είναι αναγκαίες, έγκαιρες και επιτυχείς. When and what is the ideal firstline therapy for low-grade B-cell non-hodgkin lymphomas? Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Ακτινοθεραπεία Μονοκλωνικά αντισώματα Χαμηλής κακοήθειας Β non-hodgkin λεμφώματα Χημειοθεραπεία Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα λεμφώματα αποτελούν κακοήθη νοσήματα του λεμφικού ιστού, των οποίων η διάγνωση και η θεραπεία, ανάλογα με την εντόπιση και τις κλινικές εκδηλώσεις, μπορεί να απασχολήσει όχι μόνο τον εξειδικευμένο αιματολόγο αλλά και ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, όπως παθολόγους, γαστρεντερολόγους, πνευμονολόγους, δερματολόγους, νευρολόγους, χειρουργούς και ακτινοθεραπευτές. Ο διαχωρισμός των λεμφωμάτων σε χαμηλής και υψηλής κακοήθειας προτάθηκε αρχικά στην ταξινόμηση του Κίελο (Kiel classification, 1974). Οι νεοπλασίες του λεμφικού ιστού ταξινομήθηκαν ανάλογα με τα ιστολογικά ευρήματα των βιοπτικών υλικών και με βάση το μέγεθος των παρατηρούμενων κυττάρων [μικρά (-cytes) σε χαμηλής κακοήθειας νεοπλάσματα έναντι μεγάλων (-blasts) σε υψηλής]. Το 1982 προτάθηκε η ταξινόμηση κατά Working Formulation (WF), σύμφωνα με την οποία τα λεμφώματα ταξινομούνταν ανάλογα με το αναμενόμενο κλινικό αποτέλεσμα με βάση την επιβίωση ασθενών που συμμετείχαν σε κλινικές μελέτες της προηγούμενης δεκαετίας. Η ταξινόμηση αυτή συνδύαζε κοινά παθολογοανατομικά ευρήματα και κλινικά χαρακτηριστικά μεταξύ των ασθενών, με σκοπό την ανάπτυξη θεραπευτικών αλγορίθμων. Τα χαμηλής κακοήθειας Β non-hodgkin λεμφώματα (B- NHL) συνιστούν το 35% των λεμφωμάτων. Στην τελευταία ταξινόμηση του World Health Organization (WHO) 1 τονίζεται πάντως ότι σε κάθε κλινική οντότητα της συγκεκριμένης κατηγορίας μπορεί να παρατηρηθεί μεγάλο εύρος κλινικής συμπεριφοράς και ιστολογική ή κλινική εξέλιξη. Έτσι, οι νεοπλασίες του λεμφικού ιστού δεν ταξινομούνται πλέον

2 290 Σ. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ και Θ. ΚΑΡΜΙΡΗΣ με όρους επιθετικής ή ήπιας βιολογικής συμπεριφοράς και τα θεωρούμενα στο παρελθόν ως Β-NHL χαμηλού βαθμού κακοήθειας είναι (με σειρά συχνότητας) το οζώδες λέμφωμα, η χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία/λέμφωμα από μικρά λεμφοκύτταρα, το λέμφωμα οριακής ζώνης, η λευχαιμία εκ τριχωτών κυττάρων και το λεμφοπλασματοκυτταρικό λέμφωμα με ταυτόχρονη παραγωγή μονοκλωνικής πρωτεΐνης IgM (μακροσφαιριναιμία του Waldenström). Στην παρούσα ανασκόπηση εξετάζεται η πλέον κατάλληλη θεραπεία πρώτης γραμμής των παραπάνω νεοπλασματικών νοσημάτων του λεμφικού ιστού, τόσο όσον αφορά στο είδος της όσο και στο χρόνο χορήγησής της. Η χρονικά κατάλληλη θεραπεία είναι εξαιρετικά σημαντική, γιατί η χρονικά ακατάλληλη θεραπεία δεν έχει το βέλτιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα και οδηγεί σε δυνητικά επικίνδυνες ανεπιθύμητες ενέργειες (πρώιμες και όψιμες) που ελαττώνουν την ποιότητα ζωής και ενδεχομένως την επιβίωση, ενώ το θεραπευτικό αποτέλεσμα που επιτυγχάνεται την πλέον κατάλληλη χρονική στιγμή διατηρείται και επί μακρότερον. Επίσης, δεν αναπτύσσεται αντοχή στα χημειοθεραπευτικά (ΧΜΘ) φάρμακα. H ιδανική(;) θεραπεία θα καταστρέφει όλα τα κύτταρα του νεοπλασματικού όγκου (ανεξάρτητα από τη λειτουργία τους), θα έχει ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες (είδος, ένταση), ενώ τα οφέλη της θα είναι σαφώς περισσότερα, θα αποτελείται από συστατικά με συνεργική δράση χωρίς αυτή να συνοδεύεται από επί πλέον ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν θα αναπτύσσεται αντοχή σε αυτή. Η ανασκόπηση αυτή γράφηκε με βάση δημοσιευμένες εργασίες, κατευθυντήριες οδηγίες ομάδων μελέτης (guidelines) και οδηγίες από ειδικούς (expert opinion) που έχουν εκδοθεί κατά καιρούς. Η αναζήτηση αυτών επιτεύχθηκε με τη βοήθεια μηχανών αναζήτησης ιατρικής πληροφορίας (PubMed, MEDLINE) και σε κάθε ένα από τα άρθρα τα οποία αναφέρονται έγινε κριτική ανάγνωση και σταχυολόγηση των πλέον ενδιαφερόντων συμπερασμάτων τους. 2. ΟΖΩΔΕΣ ΛΕΜΦΩΜΑ Το οζώδες λέμφωμα είναι το δεύτερο συχνότερο NHL και το πιο συχνό από τα χαμηλής κακοήθειας NHL. Η θεραπεία του εξαρτάται από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση σύμφωνα με την ταξινόμηση κατά Ann Arbor. Ασθενείς με εντοπισμένη (σταδίου I) νόσο είναι υποψήφιοι για θεραπεία με ακτινοβολία (ακτινοθεραπεία, Α/Θ), η οποία θεωρείται ότι μπορεί να οδηγήσει σε ίαση ένα ποσοστό αυτών. Η θεραπεία των προχωρημένων σταδίων (III ή IV) της νόσου δεν φαίνεται να μπορεί να οδηγήσει σε ίαση και επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στον έλεγχο των συμπτωμάτων με ανοσοχημειοθεραπεία (ΑΧΜΘ) με ή χωρίς Α/Θ. Ωστόσο, έχουν αναφερθεί σπάνιες περιπτώσεις αυτόματης ύφεσης. 2 Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών που υποβάλλονται σε θεραπεία για οζώδες λέμφωμα έχουν μια αρχική ανταπόκριση στη θεραπεία και ποσοστό 40 80% επιτυγχάνουν πλήρη ύφεση, ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο αρχικό σχήμα. Επί πλέον, ποσοστό <10% των ασθενών που έλαβαν θεραπεία με ΑΧΜΘ δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία (ανθεκτική νόσος). Δυστυχώς, η συμβατική θεραπεία για το οζώδες λέμφωμα δεν οδηγεί σε ίαση των ασθενών, ενώ σχεδόν όλοι θα αναπτύξουν τελικά προοδευτική νόσο Οζώδες λέμφωμα περιορισμένου σταδίου Ποσοστό περίπου 15 30% των ασθενών με οζώδες λέμφωμα θα διαγνωστούν με νόσο σταδίου Ι/ΙΙ και <10% έχει παθολογοανατομικά επιβεβαιωμένη νόσο σταδίου Ι/ ΙΙ. Υπάρχουν λίγες προοπτικές μελέτες για τη θεραπεία της περιορισμένου σταδίου νόσου και τα περισσότερα από τα στοιχεία σχετικά με αυτή την υποομάδα των ασθενών προέρχονται από αναδρομικές αναλύσεις, κυρίως λόγω του μικρού αριθμού ασθενών και της ήπιας κλινικής πορείας τους, η οποία και συνεπάγεται την ανάγκη μακροχρόνιας παρακολούθησής τους. Παρά την ύπαρξη δεδομένων που αποδεικνύουν τη δυνατότητα ίασης με Α/Θ, μόνο η μειοψηφία (27%) των ασθενών με νόσο σταδίου Ι λαμβάνει Α/Θ ως μονοθεραπεία στις Ηνωμένες Πολιτείες. 3 Σύμφωνα με τους Pugh et al, θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί θάνατοι τα τελευταία 30 έτη αν οι ασθενείς είχαν από την αρχή αντιμετωπιστεί με Α/Θ. 4 Στο ίδιο άρθρο αναφέρεται ότι το ωφέλιμο αποτέλεσμα στη σχετιζόμενη με τη νόσο επιβίωση (disease specific survival, DSS) διατηρείται για >30 έτη, άρα η Α/Θ πρέπει να χρησιμοποιείται εξ αρχής. Εξ άλλου, η συνολική επιβίωση (overall survival, OS) ήταν διαρκώς μεγαλύτερη κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης στους ασθενείς που έλαβαν Α/Θ, οπότε η Α/Θ είναι και ασφαλής. Τέλος, 50% των ασθενών θα υποτροπιάσουν αλλά εκτός του πεδίου ακτινοβόλησης. Η δεκαετής OS ανέρχεται σε 60 80% και η διάμεση επιβίωση είναι περίπου 19 έτη. 5 Σύμφωνα με τα παραπάνω, δεν αποτελεί έκπληξη ότι η Α/Θ έχει σύσταση κατηγορίας 2A από το National Comprehensive Cancer Network (NCCN), 6 όπως και οι υπόλοιπες κατευθυντήριες οδηγίες του NCCN που θα αναφερθούν στη συνέχεια. Στην προσβεβλημένη λεμφαδενική περιοχή χορηγούνται Gy με επί πλέον 6 Gy σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως σε ογκώδη ή αργά ανταποκρινόμενη νόσο. Άλλες μέθοδοι που μπορεί να επιλεγούν για την αντιμετώπιση ασθενών με οζώδες λέμφωμα σταδίου Ι και ΙΙ είναι οι ακόλουθες:

3 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑΣ Β NON-HODGKIN ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ 291 Παρακολούθηση. Με την παρακολούθηση αποφεύγεται μεν αρχικά η τοξικότητα από τη θεραπεία αλλά περιορίζονται οι μελλοντικές θεραπευτικές επιλογές (π.χ. αυξημένο μέγεθος όγκου όταν απαιτηθεί θεραπεία, οπότε η Α/Θ δεν αναμένεται να έχει τη βέλτιστη δυνατή δράση). Ωστόσο, μπορεί να επιλεγεί σε ασθενείς στους οποίους η Α/Θ δυνητικά θα προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές, όπως οι ασθενείς με νόσο Sjögren στους οποίους το πεδίο ακτινοβόλησης αναμένεται να συμπεριλάβει και τους σιελογόνους αδένες. Στη μελέτη των Advani et al, 7 στο Πανεπιστήμιο του Stanford, σε 43 ασθενείς με οζώδες λέμφωμα σταδίου Ι και ΙΙ δεν χορηγήθηκε Α/Θ ή άλλη θεραπεία κατά τη διάγνωση είτε λόγω άρνησης του θεράποντος ιατρού είτε λόγω ανησυχίας των ασθενών για πιθανές επιπλοκές. Η παρακολούθηση φάνηκε να έχει καλύτερα αποτελέσματα από την Α/Θ στο ίδιο, γνωστό για τις εξελιγμένες ακτινοθεραπευτικές τεχνικές του, νοσηλευτικό ίδρυμα (!). Ωστόσο, κάποιοι ασθενείς παρουσίασαν πολύ ταχεία εξέλιξη της νόσου (μέχρι και 14 μήνες από τη διάγνωση) και 14% κατέληξαν, με διάμεση επιβίωση τα 19,1 έτη, ενώ η επιβίωση στα 5, 10 και 20 έτη ήταν 97%, 85% και 22%, αντίστοιχα. Άλλες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χορήγηση ανοσοθεραπείας ή και ΑΧΜΘ, όπως είναι οι συνδυασμοί βενδαμουστίνης με ριτουξιμάμπη (BR), κυκλοφωσφαμίδη, βινκριστίνη και πρεδνιζόνη με ριτουξιμάμπη (R-CVP), κυκλοφωσφαμίδη, δοξορουβικίνη, βινκριστίνη και πρεδνιζόνη με ριτουξιμάμπη (R-CHOP) ή μονοθεραπεία με ριτουξιμάμπη, με την προσθήκη Α/Θ σε ογκώδη, συμπτωματική ή αργά ανταποκρινόμενη νόσο. 6 Έχει φανεί ότι ο συνδυασμός BR έχει λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από το R-CHOP. 8 Από τις παραπάνω προτεινόμενες θεραπείες, μόνο οι συνδυασμοί R-COP και R-CHOP έχουν ανώτερη σύσταση (κατηγορίας 1), ενώ η χορήγηση ριτουξιμάμπης προτείνεται σε ηλικιωμένα άτομα ή σε άτομα με συννοσηρότητα, είτε ως μονοθεραπεία είτε με συγχορήγηση κυκλοφωσφαμίδης ή χλωραμβουκίλης. Όσον αφορά στη σύγκριση μεταξύ R-COP και R-CHOP δεν φαίνεται να υπάρχει κλινικά σημαντική διαφορά, τουλάχιστον όσον αφορά στην OS. 9 Φαίνεται ότι το R-CHOP υπερτερεί αναφορικά με το συνολικό ποσοστό ανταπόκρισης (overall response rate, ORR), ενώ το R-COP υπερτερεί όσον αφορά στο ποσοστό πλήρους ύφεσης (complete response, CR). Σε ηλικιωμένους ασθενείς πάντως η χορήγηση ανθρακυκλίνης (R-CHOP) μπορεί να επιδεινώσει προϋπάρχουσα καρδιακή νόσο, ενώ σε νέους ασθενείς [με την προοπτική επόμενων γραμμών ΧΜΘ και πιθανής αυτόλογης μεταμόσχευσης αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων (ΑΜΑΑΚ) με επακόλουθη αθροιζόμενη καρδιοτοξικότητα] πιθανόν να αποτελούσε επίσης συνδυασμό δεύτερης γραμμής. Από την άλλη πλευρά, έχει βρεθεί ότι η χορήγηση R-CHOP μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη συχνότητα εκτροπής του νοσήματος σε υψηλού βαθμού κακοήθειας λέμφωμα, ενώ επίσης οι καλύτερες ανταποκρίσεις που επιτυγχάνονται με το R-CHOP ενδέχεται να οδηγούν σε καλύτερη OS. 10 Εξ άλλου, μετα-ανάλυση μελετών ασθενών με οζώδες λέμφωμα υψηλότερου σταδίου δείχνει ότι το R-CHOP οδηγεί σε μεγαλύτερο αριθμό ετών προσαρμοσμένων για την ποιότητα ζωής (quality-adjusted life years, QALYs) απ ό,τι το R-COP Εξαιρέσεις Εξαιρέσεις στα παραπάνω αποτελούν οι ασθενείς με οζώδες λέμφωμα σταδίου ΙΙΙ, που αντιμετωπίζονται όπως οι ασθενείς με διάχυτο από μεγάλα Β κύτταρα λέμφωμα (diffuse large B cell lymphoma, DLBCL), οι ασθενείς με σταδίου ΙΙ ογκώδη νόσο, που αντιμετωπίζονται με ΑΧΜΘ±Α/Θ, ενώ οι ασθενείς με εκτροπή του νοσήματος σε υψηλού βαθμού B-NHL λαμβάνουν ΧΜΘ±ΑΜΑΑΚ. 6 Το πρωτοπαθές οζώδες λέμφωμα του δωδεκαδακτύλου αποτελεί σπάνιο νόσημα. Δεν υπάρχει μεγάλος αριθμός ασθενών για την εξαγωγή συμπερασμάτων, αλλά φαίνεται ότι η θεραπεία κατά τη διάγνωση δεν οδηγεί σε αυξημένη επιβίωση των ασθενών. Εξ άλλου, η Α/Θ του λεπτού εντέρου σχετίζεται με χρόνια ακτινική εντερίτιδα, η οποία και εκδηλώνεται με δυσαπορρόφηση και διάρροια. Αυτή η τοξικότητα μπορεί να ελαχιστοποιηθεί χρησιμοποιώντας μια τεχνική που αποφεύγει την ολοκοιλιακή ακτινοβόληση. Για την τεχνική αυτή, ένα clip από ακτινοσκιερό υλικό τοποθετείται ενδοσκοπικά στην περιοχή του όγκου και αυτό στη συνέχεια χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και την ακτινοβόληση του προσβεβλημένου τμήματος (μαζί με ένα περιθώριο φυσιολογικού ιστού) με Gy. Ωστόσο, δεδομένης της πιθανής τοξικότητας της θεραπείας και της μη επιθετικής φύσης του νοσήματος, εναλλακτική επιλογή μπορεί να αποτελέσει και μια στρατηγική παρακολούθησης. 12 Το πρωτοπαθές οζώδες λέμφωμα του δέρματος αποτελεί επίσης σπάνια νοσολογική οντότητα. Τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί κατευθυντήριες οδηγίες τόσο από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Έρευνα και τη Θεραπεία του Καρκίνου (European Organization for Research and Treatment of Cancer, EORTC) όσο και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Παθολογικής Ογκολογίας (European Society of Medical Oncology, ESMO) για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων λεμφωμάτων. 13,14 Σε μονήρη εστία, θεραπεία πρώτης γραμμής αποτελεί η Α/Θ ή η χειρουργική εξαίρεση, ενώ σε πολυεστιακό νόσημα κοινές πρακτικές αντιμετώπισης

4 292 Σ. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ και Θ. ΚΑΡΜΙΡΗΣ είναι η παρακολούθηση, η Α/Θ ή η ενδοφλέβια χορήγηση ριτουξιμάμπης. Ανοσοχημειοθεραπεία με R-COP ή R-CHOP προτείνεται μόνο σε εξωδερματικές εντοπίσεις της νόσου ή σε ανθεκτική νόσο Οζώδες λέμφωμα εκτεταμένου σταδίου Το οζώδες λέμφωμα σταδίου III ή IV (προχωρημένη νόσος) συναντάται στο 70 85% των ασθενών με οζώδες λέμφωμα. Σε αυτά τα στάδια, θεωρείται ότι δεν μπορεί να οδηγήσει κάποια θεραπεία σε ίαση και προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η άμεση θεραπεία προσφέρει κλινικό όφελος. Η παρατεταμένη, χωρίς θεραπεία, περίοδος δυνητικά μπορεί να μειώσει επίσης την πιθανότητα αντίστασης στα ΧΜΘ φάρμακα με την αποφυγή της έκθεσης των λεμφωματικών κυττάρων στη ΧΜΘ. 15 Έτσι, έχουν προταθεί συγκεκριμένα κριτήρια για την έναρξη χορήγησης θεραπείας σε αυτούς τους ασθενείς, τόσο από τη γαλλική (Groupe d Etude des Lymphomes Folliculaires, GELF) όσο και από τη βρετανική (British National Lymphoma Investigation, BNLI) Ομάδα Μελέτης των Λεμφωμάτων Οι θεραπείες που προτείνονται είναι οι ίδιες με αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω, δηλαδή βενδαμουστίνη με ριτουξιμάμπη, κυκλοφωσφαμίδη, βινκριστίνη και πρεδνιζόνη με ριτουξιμάμπη, κυκλοφωσφαμίδη, δοξορουβικίνη, βινκριστίνη και πρεδνιζόνη με ριτουξιμάμπη ή μονοθεραπεία με ριτουξιμάμπη, με την προσθήκη Α/Θ σε ογκώδη, συμπτωματική ή αργά ανταποκρινόμενη νόσο. 6 Είναι πάντως ενδιαφέρον ότι μόνο η χορήγηση ριτουξιμάμπης οδηγεί σε μη ανίχνευση του bcl-2, κάτι το οποίο δεν επιτυγχάνεται με το συνδυασμό CHOP 20,21 και επομένως είναι εύλογο το ερώτημα που θέτουν οι Martinelli et al, δηλαδή ότι, αν και είναι γνωστό ότι η προσθήκη ριτουξιμάμπης στη ΧΜΘ βελτιώνει την επιβίωση σε σύγκριση με ΧΜΘ και μόνο, δεν είναι ωστόσο γνωστό αν η προσθήκη ΧΜΘ στη ριτουξιμάμπη έχει πραγματική επίδραση στην επιβίωση Θεραπεία συντήρησης Αναφορικά με τη μελέτη PRIMA (Primary Rituximab and Maintenance), αυτή αφορούσε σε μια φάσης III μελέτη από συνεργαζόμενες ομάδες και μελετούσε τη χορήγηση ριτουξιμάμπης ως θεραπεία συντήρησης σε ασθενείς που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία για οζώδες λέμφωμα και οι οποίοι είχαν δείξει να ανταποκρίνονται αρχικά στη χορήγηση ΑΧΜΘ. 23 Η εν λόγω μελέτη έδειξε ότι η χορήγηση ριτουξιμάμπης βελτίωσε το διάστημα χωρίς πρόοδο της νόσου (progression free survival, PFS) και το διάστημα μέχρι την επόμενη αντιλεμφωματική θεραπεία και ΧΜΘ, αλλά δεν βελτίωσε την OS. Έτσι, η χορήγηση θεραπείας συντήρησης με ριτουξιμάμπη έχει σύσταση κατηγορίας 1, 6 αλλά δεν είναι σαφές κατά πόσο η θεραπεία συντήρησης με ριτουξιμάμπη θα μεταβάλλει την αποτελεσματικότητα της δεύτερης γραμμής θεραπείας και συνεπώς θα εξαλείψει ένα όφελος επιβίωσης. Άλλα ερωτήματα που προκύπτουν αφορούν στο προφίλ ασφάλειας του φαρμάκου, αν η παρακολούθηση και η θεραπεία των ασθενών με ριτουξιμάμπη κατά τη στιγμή της εξέλιξης της νόσου είναι ισοδύναμη ή ανώτερη της θεραπείας συντήρησης, αν τα ευρήματα της μελέτης PRIMA επεκτείνονται στη μεγάλη ομάδα ασθενών με οζώδες λέμφωμα και ασυμπτωματική νόσο και, τέλος, σε μια εποχή αυξημένου κόστους της υγειονομικής περίθαλψης, ποιο όφελος είναι απαραίτητο για να δικαιολογήσει το κόστος της θεραπείας συντήρησης. Η μελέτη RESORT 24 έδειξε ότι, στα τρία χρόνια παρακολούθησης των ασθενών, το 95% αυτών που έλαβαν ριτουξιμάμπη ως θεραπεία συντήρησης και το 86% των ασθενών που τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν ριτουξιμάμπη επί προόδου της νόσου παρέμειναν χωρίς κυτταροτοξική ΧΜΘ. Είναι ενδιαφέρον ότι παρά τη χορήγηση τετραπλάσιων σχεδόν δόσεων ριτουξιμάμπης (15,8 έναντι 4,5) κατά μέσον όρο και τριπλάσιο κόστος, οι ασθενείς που τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν θεραπεία συντήρησης δεν παρουσίασαν μεγαλύτερο χρόνο μέχρι την αποτυχία της θεραπείας ή καλύτερη ποιότητα ζωής από εκείνους που τυχαιοποιήθηκαν στο άλλο σκέλος. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η θεραπεία συντήρησης δεν θα πρέπει να θεωρείται απαραίτητη σε ασθενείς με χαμηλού φορτίου οζώδες λέμφωμα που αντιμετωπίζονται με χορήγηση ριτουξιμάμπης κατά το χρονικό διάστημα της διάγνωσης Σύνοψη θεραπείας Σε όλους τους ασθενείς σταδίου Ι ή ΙΙ ως αρχική θεραπεία προτείνεται η Α/Θ. Στους ασθενείς προχωρημένων σταδίων που παραμένουν ασυμπτωματικοί, σύμφωνα με τα κριτήρια κατά GELF και BNLI, προτείνεται παρακολούθηση μέχρι την εμφάνιση συμπτωμάτων, ενώ σε συμπτωματικούς ασθενείς προτείνεται η χορήγηση ΑΧΜΘ με πιθανή προσθήκη Α/Θ και στη συνέχεια χορήγηση θεραπείας συντήρησης. 3. ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ Η χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία είναι μια εξαιρετικά ετερογενής νόσος, με ορισμένες ομάδες ασθενών να έχουν ποσοστά επιβίωσης χωρίς θεραπεία παρόμοια με αυτά του φυσιολογικού πληθυσμού. Προοπτικές, τυχαιοποιημένες μελέτες που συνέκριναν την άμεση χορήγηση θεραπείας σε σχέση με την όψιμη χορήγηση δεν έχουν εντοπίσει κάποια βελτίωση στη μακροπρόθεσμη επιβίωση με τη χορήγηση έγκαιρης θεραπείας. Έτσι, με την εξαίρεση του

5 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑΣ Β NON-HODGKIN ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ 293 λεμφοκυτταρικού λεμφώματος από μικρά λεμφοκύτταρα σταδίου Ι, το οποίο και αντιμετωπίζεται με Α/Θ, οι ασθενείς τίθενται αρχικά σε παρακολούθηση. Αντίθετα, ασθενείς με νόσο σταδίου C κατά Binet ή III, IV κατά Rai ή ασθενείς με ενεργό ή προοδευτική νόσο πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία. 25 Η προοδευτική νόσος περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα συμπτώματα ή σημεία: Β συμπτώματα, ογκώδης ή προοδευτικά επιδεινούμενη λεμφαδενική ή σπληνική νόσος, προοδευτική λεμφοκυττάρωση (αύξηση απόλυτου αριθμού λεμφοκυττάρων >50% σε 2 μήνες) ή χρόνος διπλασιασμού λεμφοκυττάρων <6 μήνες και αυτοάνοσες κυτταροπενίες μη ανταποκρινόμενες στη θεραπεία με κορτικοειδή ή ριτουξιμάμπη. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν την παρακολούθηση ή συνδυασμούς χημειοθεραπευτικών παραγόντων με μονοκλωνικά αντισώματα, π.χ. αλκυλιούντες παράγοντες (χλωραμβουκίλη ή βενδαμουστίνη) με ριτουξιμάμπη και (ή χωρίς) κορτικοστεροειδή, ανάλογα πουρινών (φλουδαραβίνη, 2-χλωροδεοξυαδενοσίνη ή 2CdA, πεντοστατίνη) με ριτουξιμάμπη, άλλα μονοκλωνικά αντισώματα (αλεμτουζουμάμπη) ή ακόμη και συνδυασμούς των παραπάνω, όπως τα σχήματα FCR (φλουδαραβίνη, κυκλοφωσφαμίδη, ριτουξιμάμπη) και PCR (πεντοστατίνη, κυκλοφωσφαμίδη, ριτουξιμάμπη). Μελέτες έχουν δείξει ότι το σχήμα FCR έχει καλύτερα αποτελέσματα από το FC, 26 ασθενείς με έλλειψη/μετάλλαξη del(17p)/tp53 είναι ανθεκτικοί στη φλουδαραβίνη και πρέπει να οδηγούνται σε αλλογενή μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, 27 όποτε αυτό είναι δυνατόν, και ότι η φλουδαραβίνη δεν φαίνεται να αποτελεί καλύτερη θεραπευτική επιλογή από τη χλωραμβουκίλη. 28 Συνοψίζοντας τα παραπάνω, ασυμπτωματικοί ασθενείς σταδίου Α ή Β κατά Binet ή 0 ΙΙ κατά Rai δεν χρειάζονται κάποια θεραπεία, ενώ συμπτωματικοί ασθενείς ή ασθενείς σταδίου C κατά Binet ή III ΙV κατά Rai θα χρειαστούν θεραπεία. Η θεραπεία εκλογής είναι ανάλογη με την κατάσταση ικανότητας (performance status, PS) των ασθενών. Προτείνεται η χορήγηση FCR σε ασθενείς χωρίς συννοσηρότητα και χωρίς την παρουσία del(17p)/tp53, ενώ επί ανεύρεσής της προτείνεται η χορήγηση αλεμτουζουμάμπης με ή χωρίς κορτικοστεροειδή και στη συνέχεια αλλογενής μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων. Σε ασθενείς με μειωμένο PS προτείνεται η χορήγηση χλωραμβουκίλης και επί παρουσίας del(17p)/tp53 ενδεχομένως η χορήγηση αλεμτουζουμάμπης. 29,30 Για ηλικιωμένους ασθενείς έχει προταθεί επίσης το σχήμα FCR-Lite ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ Τα λεμφώματα οριακής ζώνης διακρίνονται σε σπληνικό λέμφωμα οριακής ζώνης, εξωλεμφαδενικό λέμφωμα οριακής ζώνης εντοπισμένο στο βλεννογόνιο λεμφαδενικό ιστό (MALT lymphoma) και το οποίο με τη σειρά του διακρίνεται σε γαστρικό και μη γαστρικό και, τέλος, σε λεμφαδενικό λέμφωμα οριακής ζώνης. Η παραπάνω διάκριση των MALT λεμφωμάτων βασίζεται κυρίως στο ρόλο του Helicobacter pylori (H. pylori) στην παθογένεση των γαστρικών MALT και στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας εκρίζωσης του Η. pylori στη θεραπεία του γαστρικού MALT Γαστρικό MALT Η θεραπεία πρώτης γραμμής για το γαστρικό MALT είναι η εκρίζωση του H. pylori. Επί αποτυχίας, ύπαρξης της διαμετάθεσης t(11;18) ή ογκώδους νόσου, οι ασθενείς αντιμετωπίζονται με Α/Θ προσβεβλημένου πεδίου (involved field radiotherapy, IFRT), ενώ σε περαιτέρω μη ανταπόκριση προτείνεται η χορήγηση ριτουξιμάμπης ενδοφλεβίως ή ΑΧΜΘ με τα σχήματα BR, R-CVP, R-CHOP ή μόνο ριτουξιμάμπη, ενώ η χειρουργική εκτομή έχει θέση μόνο σε επιπλοκές, π.χ. διάτρηση ή αιμορραγία. 6, MALT λεμφώματα του λεπτού εντέρου Στα MALT λεμφώματα του λεπτού εντέρου προτείνεται η αρχική χορήγηση θεραπείας εκρίζωσης του H. pylori ή αντιβιοτικής αγωγής έναντι του Campylobacter jejuni, το οποίο και έχει απομονωθεί από καλλιέργειες κοπράνων των συγκεκριμένων ασθενών. 35, Mη γαστρικά MALT Στα μη γαστρικά MALT υπάρχει εξ αρχής ανάγκη συστηματικής αντιμετώπισης, αφού περισσότεροι από το 1/3 των ασθενών παρουσιάζονται με προχωρημένη νόσο, ενώ υποτροπές παρατηρούνται σε περιοχές εκτός των ακτινοβοληθέντων πεδίων. 37,38 Παρ όλα αυτά, σε εντοπισμένη νόσο προτείνεται η Α/Θ προσβεβλημένου πεδίου. Χειρουργική εξαίρεση επιχειρείται σε μεμονωμένη εντόπιση της νόσου σε μαστό, πνεύμονα, θυρεοειδή, λεπτό ή παχύ έντερο, ενώ παρακολούθηση συνιστάται σε όσους ήταν πλήρης η χειρουργική αφαίρεση ή σε αυτούς όπου η Α/Θ θα είχε έντονες επιπλοκές. Υπάρχει και η δυνατότητα χορήγησης δοξυκυκλίνης (100 mg 2 από του στόματος, για 3 εβδομάδες) σε εντόπιση της νόσου στον οφθαλμό ή στο δέρμα. 6,32,39 Σε γενικευμένη νόσο προτείνεται επίσης η χορήγηση συστηματικής θεραπείας με τα σχήματα BR, R-CVP, R-CHOP ή μονοθεραπεία με ριτουξιμάμπη, με την προσθήκη Α/Θ σε ογκώδη, συμπτωματική ή βραδέως ανταποκρινόμενη νόσο. 6

6 294 Σ. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ και Θ. ΚΑΡΜΙΡΗΣ 4.4. Πρωτοπαθές λέμφωμα οριακής ζώνης του δέρματος Στο πρωτοπαθές λέμφωμα οριακής ζώνης του δέρματος ισχύει ό,τι και στο πρωτοπαθές οζώδες λέμφωμα του δέρματος, με την προσθήκη της δυνατότητας χορήγησης αντιβιοτικών στην περίπτωση της εντοπισμένης νόσου και χλωραμβουκίλης ή αντιβιοτικών σε πολλαπλές εντοπίσεις. 13, Σπληνικό λέμφωμα οριακής ζώνης To σπληνικό λέμφωμα οριακής ζώνης αφορά σε μια κλινική οντότητα που συχνά περιλαμβάνει το σπλήνα, τους λεμφαδένες της πύλης του σπληνός, το μυελό των οστών (ΜΟ) και το περιφερικό αίμα. Οι περιφερικοί λεμφαδένες δεν προσβάλλονται συνήθως. Η πλειονότητα των ασθενών έχουν μια ήπια κλινική πορεία, με μια διάμεση συνολική επιβίωση >10 ετών. Αρχικά, προτείνεται παρακολούθηση και χορήγηση θεραπείας μόνο σε ύπαρξη σπληνομεγαλίας και ενός από τα εξής: 6,40 42 Τοπικά συμπτώματα (π.χ. αίσθημα πληρότητας ή άλγους στο αριστερό υποχόνδριο, άλγος στον αριστερό ώμο ή εύκολος κορεσμός), κυτταροπενίες που οφείλονται σε εκτεταμένη διήθηση του ΜΟ, αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία ή θρομβοπενία ή υπερσπληνισμός ή, τέλος, ηπατίτιδα C (HepC). Η θεραπεία του σπληνικού λεμφώματος οριακής ζώνης ταυτίζεται με τη χορήγηση ριμπαβιρίνης και πεγκυλιωμένης ιντερφερόνης α για τη θεραπεία της HepC, ενώ σε μη μόλυνση με HepC προτείνεται η σπληνεκτομή ή η χορήγηση ριτουξιμάμπης ενδοφλεβίως. 6 Η σπληνεκτομή προτείνεται ως θεραπεία πρώτης γραμμής στους ασθενείς με εντοπισμένη νόσο και σε σπληνομεγαλία με τοπικά συμπτώματα, όπως κοιλιακό άλγος, πρώιμο κορεσμό ή απώλεια σωματικού βάρους. Οι ασθενείς που πληρούν τα παραπάνω κριτήρια αλλά εμφανίζουν και περιορισμένη συμμετοχή του ΜΟ, μερικές φορές θεωρούνται επίσης κατάλληλοι για σπληνεκτομή. Ωστόσο, η σπληνεκτομή δεν οδηγεί σε κάθαρση του ΜΟ από τα λεμφωματικά κύτταρα Λεμφαδενικό λέμφωμα οριακής ζώνης Τα λεμφαδενικά λεμφώματα οριακής ζώνης αποτελούν περίπου το 10% των ασθενών με λέμφωμα οριακής ζώνης. Παρά τη συνδυαστική ΑΧΜΘ, ο διάμεσος χρόνος έως την εξέλιξη της νόσου είναι περίπου ένα έτος. Κατά τα άλλα, η προτεινόμενη θεραπεία είναι παρόμοια με αυτή του οζώδους λεμφώματος. 5. ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΕΚ ΤΡΙΧΩΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Πολλοί ασθενείς με λευχαιμία εκ τριχωτών κυττάρων είναι ασυμπτωματικοί και μπορεί να παρέλθουν μήνες ή και χρόνια πριν να απαιτηθεί θεραπεία. Θεραπεία ενδείκνυται μόνον όταν ο ασθενής εμφανίσει ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: Σημαντική κυτταροπενία, συμπτωματική σπληνομεγαλία (συχνή) ή συμπτωματική λεμφαδενοπάθεια (όχι συχνά) ή συστηματικά συμπτώματα. Συνήθως, χορηγείται θεραπεία σε αριθμό ουδετεροφίλων <1.000/μL με υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, συμπτωματική αναιμία με συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης <11 g/dl ή αιμορραγία που οφείλεται σε αριθμό αιμοπεταλίων < / μl. 43 Είναι ενδιαφέρον ότι σε μια μακροχρόνια μελέτη παρακολούθησης 233 ασθενών με HCL, οι ασθενείς με συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης (Hb) <10 g/dl ή και αριθμό αιμοπεταλίων (PLTs) < /μL κατά την έναρξη της θεραπείας είχαν σημαντικά μικρότερο διάμεσο χρόνο επιβίωσης χωρίς υποτροπή μετά από θεραπεία έναντι εκείνων χωρίς τέτοια ευρήματα (9 έναντι >20 έτη, αντίστοιχα). 44 Τα ανάλογα πουρινών (κλαδριβίνη, 2-χλωροδεοξυαδενοσίνη ή 2-CdA και πεντοστατίνη, 2-δεοξυκοφορμυσίνη ή 2 -DCF) αποτελούν τη θεραπεία πρώτης γραμμής, με εξ ίσου εντυπωσιακά αποτελέσματα τόσο σε πρωτοθεραπευόμενους ασθενείς όσο και σε ασθενείς που έχουν λάβει θεραπεία στο παρελθόν, καθώς επίσης και σε υψηλό και σε χαμηλό φορτίο νόσου Λόγω των εξαιρετικών αποτελεσμάτων των αναλόγων πουρινών, η σπληνεκτομή πλέον έχει θέση μόνο σε συμπτωματική σπληνομεγαλία (έντονη τοπική συμπτωματολογία, ρήξη και μαζική αιμορραγία, έμφρακτο) ή ως πρόσκαιρο μέτρο σε συμπτωματικές έγκυες γυναίκες. Ο ρόλος της ριτουξιμάμπης δεν είναι καλά τεκμηριωμένος, αφού φαίνεται ότι η χορήγησή της μετά από θεραπεία με ανάλογο πουρινών μπορεί να εξαφανίσει την ελάχιστη υπολειπόμενη νόσο (minimal residual disease, MRD), αλλά αυτό δεν έχει βρεθεί ότι έχει στατιστικά σημαντική επίδραση στην OS των ασθενών ΜΑΚΡΟΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ ΤΟΥ WALDENSTRÖM Για τη μακροσφαιριναιμία του Waldenström δεν υπάρχει καθιερωμένη θεραπεία, δεν έχουν εγκριθεί συγκεκριμένοι παράγοντες από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) και η νόσος αυτή θεωρείται ανίατη με τις υπάρχουσες θεραπείες, ενώ δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι η θεραπεία των ασυμπτωματικών ασθενών παρέχει ένα όφελος επιβίωσης σε σύγκριση με τη θεραπεία κατά το χρόνο εμφάνισης των συμπτωμάτων Θεραπεία χορηγείται μόνο σε ασθενείς με συστηματικά συμπτώματα, οργανομεγαλία ή ογκώδη λεμφαδενοπάθεια, αναιμία (Hb <10 g/

7 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑΣ Β NON-HODGKIN ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ 295 dl), θρομβοπενία (PLTs < /μL) ή ουδετεροπενία, σύνδρομο υπεργλοιότητας, νευροπάθεια, αμυλοείδωση, κρυοσφαιριναιμία ή εκτροπή του νοσήματος. 50 Στο τελευταίο διεθνές συνέδριο για τη μακροσφαιριναιμία του Waldenström 51 προτάθηκαν ΧΜΘ φάρμακα ως μονοθεραπεία αλλά και συνδυαστικά σχήματα. Το σχήμα DRC (δεξαμεθαζόνη, ριτουξιμάμπη, κυκλοφωσφαμίδη) είναι σύμφωνα με τους συγγραφείς προτιμότερο από τα άλλα σχήματα που περιέχουν ανάλογα πουρινών, κυρίως λόγω του χαμηλού ποσοστού τοξικότητας και τις ανησυχίες σχετικά με το υψηλότερο ποσοστό νευροπάθειας με σχήματα που περιέχουν είτε βορτεζομίμπη είτε θαλιδομίδη. Τα νουκλεοσιδικά ανάλογα και οι αλκυλιωτικοί παράγοντες έχουν χορηγηθεί για τη θεραπεία των ασθενών με μακροσφαιριναιμία του Waldenström αλλά μπορεί και να σχετίζονται με τοξικότητα στα βλαστικά κύτταρα ή και με κίνδυνο εκτροπής του νοσήματος σε υψηλότερου βαθμού λέμφωμα. Οι κύριες τοξικότητες των προτεινόμενων σχημάτων είναι η μυελοκαταστολή και η ανοσοκαταστολή, που οδηγεί σε λοιμώξεις και αναφέρεται ποσοστό θνητότητας σχετιζόμενης με τη θεραπεία μέχρι 5%. Τα νουκλεοσιδικά ανάλογα και η χλωραμβουκίλη πρέπει να αποφεύγονται σε ασθενείς που είναι πιθανοί υποψήφιοι για ΑΜΑΑΚ. Η χλωραμβουκίλη είναι τοξική για τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα και επομένως δεν αποτελεί κατάλληλη θεραπεία για ασθενείς που είναι υποψήφιοι για ΑΜΑΑΚ. Μπορεί ωστόσο να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση ηλικιωμένων ασθενών (π.χ. ηλικίας 70 ετών και άνω) με μεγάλο φορτίο νόσου, οι οποίοι δεν είναι σε θέση να λάβουν ριτουξιμάμπη ή στους οποίους έχει αποτύχει η θεραπεία ριτουξιμάμπης. Από το παραπάνω συνέδριο προτάθηκε τελικά η χορήγηση DRC ως θεραπεία πρώτης γραμμής σε όλους τους ασθενείς εκτός από εκείνους που δεν είναι κατάλληλοι για ΑΜΑΑΚ και έχουν υψηλά επίπεδα IgM ανοσοσφαιρίνης, για τους οποίους προτείνεται η χορήγηση συνδυασμού ριτουξιμάμπης και ανάλογου πουρινών με ή χωρίς κυκλοφωσφαμίδη. Κατευθυντήριες οδηγίες έχουν εκδοθεί και από τη Mayo Clinic. 47,52 Σύμφωνα με αυτές, οι ασυμπτωματικοί ασθενείς τίθενται υπό παρακολούθηση, οι ασθενείς με ήπιες κυτταροπενίες (Hb <11 g/dl, PLTs < /μL), νευροπάθεια, αιμολυτική αναιμία ή σπειραματονεφρίτιδα λαμβάνουν έναν κύκλο ριτουξιμάμπης και μόνο, ενώ ασθενείς με ογκώδη νόσο, σοβαρότερες κυτταροπενίες και συστηματικά συμπτώματα λαμβάνουν 6 κύκλους DRC, εκτός κι αν εμφανίζουν σύνδρομο υπεργλοιότητας, οπότε και υποβάλλονται πρώτα σε πλασμαφαίρεση. Ο Treon προτείνει έναν παρόμοιο θεραπευτικό αλγόριθμο. 53 Ασυμπτωματικοί ασθενείς τίθενται υπό παρακολούθηση, ενώ συμπτωματικοί ασθενείς κατάλληλοι για μεταμόσχευση υποβάλλονται σε πλασμαφαίρεση (επί συμπτωματικού συνδρόμου υπεργλοιότητας) και στη συνέχεια λαμβάνουν BDR (βορτεζομίμπη, δεξαμεθαζόνη, ριτουξιμάμπη) ή λαμβάνουν DRC ή CPR (κυκλοφωσφαμίδη, πρεδνιζόνη, ριτουξιμάμπη) σε μη συμπτωματικό σύνδρομο υπεργλοιότητας ή χωρίς την παρουσία συνδρόμου. Οι ασθενείς που δεν είναι κατάλληλοι για μεταμόσχευση υποβάλλονται επίσης σε πλασμαφαίρεση (σε συμπτωματικό σύνδρομο υπεργλοιότητας) και κατόπιν λαμβάνουν BDR ή λαμβάνουν DRC ή CPR σε μη συμπτωματικό σύνδρομο υπεργλοιότητας ή χωρίς την παρουσία συνδρόμου. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα χαμηλής κακοήθειας B-NHL είναι νοσήματα του λεμφικού ιστού με έντονη ετερογένεια στην κλινική τους εικόνα, στην πρόγνωση και στις θεραπευτικές επιλογές. Με ένα ολοένα διευρυνόμενο πεδίο θεραπευτικών εφαρμογών, ο ειδικός ιατρός οφείλει να παραμένει εξοικειωμένος με τις εκδηλώσεις και την κλινική πορεία αυτών των νοσημάτων ώστε οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να είναι τόσο έγκαιρες όσο και αναγκαίες και επιτυχείς. ABSTRACT When and what is the ideal first-line therapy for low-grade B-cell non-hodgkin lymphomas? S. KARAKATSANIS, T. KARMIRIS Unit of Hematology and Lymphomas, Evangelismos General Hospital of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2013, 30(3): Low-grade B-cell non-hodgkin lymphomas (B-NHL) are malignant diseases of the lymphatic tissue, the diagnosis and treatment of which may involve not only the lymphoma specialist but also physicians of many other specialties. They constitute 35% of lymphomas and in each clinical entity of this group a wide range of clinical behavior and histological and or clinical progression can be observed at various times. For this reason, tumors of the lymphatic tissue are not currently classified in terms of low or high aggressiveness of biological behavior, and therapeutic crite-

8 296 Σ. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ και Θ. ΚΑΡΜΙΡΗΣ ria vary, depending on the characteristics of the disease and of the patient. In general, asymptomatic patients with low-grade B-NHL and with no specific abnormalities on laboratory tests are initially monitored at regular intervals, as treatment at diagnosis has not been shown to improve the prognosis of the disease. First-line forms of treatment, when indicated according to the clinical and laboratory criteria or progression of the disease, include radiotherapy, chemotherapy and treatment with monoclonal antibodies, either as monotherapy or, more commonly, as combination therapy. At present, the clinician can and must choose from a wide variety of therapeutic options, since there does not appear to be one single treatment that is uniformly superior, either regarding the disease or the effects on the patients. With an ever-expanding range of therapeutic modalities, the specialized physician needs to remain familiar with the clinical expressions and course of these diseases in order to provide therapeutic interventions that are necessary, timely and successful. Key words: Chemotherapy, Low-grade B non-hodgkin lymphomas, Monoclonal antibodies, Radiotherapy Βιβλιογραφία 1. JAFFE ES, HARRIS NL, STEIN H, CAMPO E, PILERI SA, SWERDLOW SH. Introduction and overview of the classification of the lymphoid neoplasms. In: Swerdlow SH, Campo E, Harris NL, Jaffe ES, Pileri SA, Stein H et al (eds) WHO classification of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues. 4th ed. International Agency for Research on Cancer, Lyon, France, 2008: KRIKORIAN JG, PORTLOCK CS, COONEY P, ROSENBERG SA. Spontaneous regression of non-hodgkin s lymphoma: A report of nine cases. Cancer 1980, 46: FRIEDBERG JW, TAYLOR MD, CERHAN JR, FLOWERS CR, DILLON H, FARBER CM ET AL. Follicular lymphoma in the United States: First report of the national LymphoCare study. J Clin Oncol 2009, 27: PUGH TJ, BALLONOFF A, NEWMAN F, RABINOVITCH R. Improved survival in patients with early stage low-grade follicular lymphoma treated with radiation: A Surveillance, Epidemiology, and End Results database analysis. Cancer 2010, 116: GUADAGNOLO BA, LI S, NEUBERG D, NG A, HUA L, SILVER B ET AL. Long-term outcome and mortality trends in early-stage, Grade 1 2 follicular lymphoma treated with radiation therapy. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2006, 64: NATIONAL COMPREHENSIVE CANCER NETWORK. Non-Hodgkin s lymphomas. NCCN guidelines, version ADVANI R, ROSENBERG SA, HORNING SJ. Stage I and II follicular non-hodgkin s lymphoma: Long-term follow-up of no initial therapy. J Clin Oncol 2004, 22: RUMMEL MJ, NIEDERLE N, MASCHMEYER G, BANAT GA, VON GRÜN- HAGEN U, LOSEM C ET AL. Bendamustine plus rituximab versus CHOP plus rituximab as first-line treatment for patients with indolent and mantle-cell lymphomas: An open-label, multicentre, randomised, phase 3 non-inferiority trial. Lancet 2013, 381: SIDDHARTHA G, VIJAY P. R-CHOP versus R-CVP in the treatment of follicular lymphoma: A meta-analysis and critical appraisal of current literature. J Hematol Oncol 2009, 2: VAN OERS MH, KERSTEN MJ. Treatment strategies in advanced stage follicular lymphoma. Best Pract Res Clin Haematol 2011, 4: OLIN RL, KANETSKY PA, TEN HAVE TR, NASTA SD, SCHUSTER SJ, AN- DREADIS C. Determinants of the optimal first-line therapy for follicular lymphoma: A decision analysis. Am J Hematol 2010, 85: SCHMATZ AI, STREUBEL B, KRETSCHMER-CHOTT E, PÜSPÖK A, JÄ- GER U, MANNHALTER C ET AL. Primary follicular lymphoma of the duodenum is a distinct mucosal/submucosal variant of follicular lymphoma: A retrospective study of 63 cases. J Clin Oncol 2011, 29: SENFF NJ, NOORDIJK EM, KIM YH, BAGOT M, BERTI E, CERRONI L ET AL. European Organization for Research and Treatment of Cancer and International Society for Cutaneous Lymphoma consensus recommendations for the management of cutaneous B-cell lymphomas. Blood 2008, 112: WILLEMZE R, DREYLING M; ESMO GUIDELINES WORKING GROUP. Primary cutaneous lymphomas: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2010, 21(Suppl 5):v177 v ARDESHNA KM, SMITH P, NORTON A, HANCOCK BW, HOSKIN PJ, MA- CLENNAN KA ET AL. Long-term effect of a watch and wait policy versus immediate systemic treatment for asymptomatic advanced-stage non-hodgkin lymphoma: A randomised controlled trial. Lancet 2003, 362: SOLAL-CELIGNY P, LEPAGE E, BROUSSE N, REYES F, HAIOUN C, LE- PORRIER M ET AL. Recombinant interferon alfa-2b combined with a regimen containing doxorubicin in patients with advanced follicular lymphoma. Groupe d Etude des Lymphomes de l Adulte. N Engl J Med 1993, 329: SOLAL-CÉLIGNY P, LEPAGE E, BROUSSE N, TENDLER CL, BRICE P, HAÏOUN C ET AL. Doxorubicin-containing regimen with or without interferon alfa-2b for advanced follicular lymphomas: final analysis of survival and toxicity in the Groupe d Etude des Lymphomes Folliculaires 86 trial. J Clin Oncol 1998, 16: COIFFIER B, NEIDHARDT-BÉRARD EM, TILLY H, BELANGER C, BOUAB- DALLAH R, HAIOUN C ET AL. Fludarabine alone compared to CHVP plus interferon in elderly patients with follicular lymphoma and adverse prognostic parameters: A GELA study. Groupe d Etudes des Lymphomes de l Adulte. Ann Oncol 1999, 10: YUNG L, CUNNINGHAM D, HANCOCK B, SMITH P, MACLENNAN K,

9 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑΣ Β NON-HODGKIN ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ 297 LINCH D ET AL. Fludarabine, adriamycin and dexamethasone (FAD) in newly diagnosed advanced follicular lymphoma: A phase II study by the British National Lymphoma Investigation (BNLI). Br J Cancer 2004, 91: GRIBBEN JG, FREEDMAN AS, WOO SD, BLAKE K, SHU RS, FREEMAN G ET AL. All advanced stage non-hodgkin s lymphomas with a polymerase chain reaction amplifiable breakpoint of bcl- 2 have residual cells containing the bcl-2 rearrangement at evaluation and after treatment. Blood 1991, 78: CZUCZMAN MS, WEAVER R, ALKUZWENY B, BERLFEIN J, GRILLO- LÓPEZ AJ. Prolonged clinical and molecular remission in patients with low-grade or follicular non-hodgkin s lymphoma treated with rituximab plus CHOP chemotherapy: 9-year follow-up. J Clin Oncol 2004, 22: MARTINELLI G, SCHMITZ SF, UTIGER U, CERNY T, HESS U, BASSI S ET AL. Long-term follow-up of patients with follicular lymphoma receiving single-agent rituximab at two different schedules in trial SAKK 35/98. J Clin Oncol 2010, 28: SALLES G, SEYMOUR JF, OFFNER F, LÓPEZ-GUILLERMO A, BELADA D, XERRI L ET AL. Rituximab maintenance for 2 years in patients with high tumour burden follicular lymphoma responding to rituximab plus chemotherapy (PRIMA): A phase 3, randomised controlled trial. Lancet 2011, 377: KAHL BS, HONG F, WILLIAMS ME. Results of Eastern Cooperative Oncology Group protocol E4402 (RESORT): A randomized Phase III study comparing two different rituximab dosing strategies for low tumor burden follicular lymphoma. 53rd ASH Annual Meeting Abstracts 2011, 118:LBA HALLEK M, CHESON BD, CATOVSKY D, CALIGARIS-CAPPIO F, DIGHIE- RO G, DÖHNER H ET AL. Guidelines for the diagnosis and treatment of chronic lymphocytic leukemia: A report from the International Workshop on Chronic Lymphocytic Leukemia updating the National Cancer Institute Working Group 1996 guidelines. Blood 2008, 111: HALLEK M, FISCHER K, FINGERLE-ROWSON G, FINK AM, BUSCH R, MAYER J ET AL. Addition of rituximab to fludarabine and cyclophosphamide in patients with chronic lymphocytic leukaemia: A randomised, open-label, phase 3 trial. Lancet 2010, 376: HILLMEN P. Using the biology of chronic lymphocytic leukemia to choose treatment. Hematology Am Soc Hematol Educ Program 2011, 2011: EICHHORST BF, BUSCH R, STILGENBAUER S, STAUCH M, BERGMANN MA, RITGEN M ET AL. First-line therapy with fludarabine compared with chlorambucil does not result in a major benefit for elderly patients with advanced chronic lymphocytic leukemia. Blood 2009, 114: HALLEK M. State-of-the-art treatment of chronic lymphocytic leukemia. Hematology Am Soc Hematol Educ Program 2009: GRIBBEN JG. How I treat CLL up front. Blood 2010, 115: FOON KA, BOYIADZIS M, LAND SR, MARKS S, RAPTIS A, PIETRAGAL- LO L ET AL. Chemoimmunotherapy with low-dose fludarabine and cyclophosphamide and high dose rituximab in previously untreated patients with chronic lymphocytic leukemia. J Clin Oncol 2009, 27: TSANG RW, GOSPODAROWICZ MK, PINTILIE M, WELLS W, HODG- SON DC, SUN A ET AL. Localized mucosa-associated lymphoid tissue lymphoma treated with radiation therapy has excellent clinical outcome. J Clin Oncol 2003, 21: MARTINELLI G, LASZLO D, FERRERI AJ, PRUNERI G, PONZONI M, CONCONI A ET AL. Clinical activity of rituximab in gastric marginal zone non-hodgkin s lymphoma resistant to or not eligible for anti-helicobacter pylori therapy. J Clin Oncol 2005, 23: RUSKONÉ-FOURMESTRAUX A, FISCHBACH W, ALEMAN BM, BOOT H, DU MQ, MEGRAUD F ET AL. GILS consensus report. Gastric extranodal marginal zone B-cell lymphoma of MALT. Gut 2011, 60: NAGASHIMA R, TAKEDA H, MAEDA K, OHNO S, TAKAHASHI T. Regression of duodenal mucosa-associated lymphoid tissue lymphoma after eradication of Helicobacter pylori. Gastroenterology 1996, 111: LECUIT M, ABACHIN E, MARTIN A, POYART C, POCHART P, SUAREZ F ET AL. Immunoproliferative small intestinal disease associated with Campylobacter jejuni. N Engl J Med 2004, 350: SRETENOVIC M, COLOVIC M, JANKOVIC G, SUVAJDZIC N, MIHALJEVIC B, COLOVIC N ET AL. More than a third of non-gastric MALT lymphomas are disseminated at diagnosis: A single center survey. Eur J Haematol 2009, 82: RADERER M, WÖHRER S, STREUBEL B, TROCH M, TURETSCHEK K, JÄGER U ET AL. Assessment of disease dissemination in gastric compared with extragastric mucosa-associated lymphoid tissue lymphoma using extensive staging: A single-center experience. J Clin Oncol 2006, 24: ISOBE K, KAGAMI Y, HIGUCHI K, KODAIRA T, HASEGAWA M, SHIKA- MA N ET AL. A multicenter phase II study of local radiation therapy for stage IEA mucosa-associated lymphoid tissue lymphomas: A preliminary report from the Japan Radiation Oncology Group (JAROG). Int J Radiat Oncol Biol Phys 2007, 69: OLSZEWSKI AJ. Survival outcomes with and without splenectomy in splenic marginal zone lymphoma. Am J Hematol 2012, 87:E119 E TSIMBERIDOU AM, CATOVSKY D, SCHLETTE E, O BRIEN S, WIERDA WG, KANTARJIAN H ET AL. Outcomes in patients with splenic marginal zone lymphoma and marginal zone lymphoma treated with rituximab with or without chemotherapy or chemotherapy alone. Cancer 2006, 107: GISBERT JP, GARCÍA-BUEY L, PAJARES JM, MORENO-OTERO R. Systematic review: Regression of lymphoproliferative disorders after treatment for hepatitis C infection. Aliment Pharmacol Ther 2005, 21: GREVER MR. How I treat hairy cell leukemia. Blood 2010, 115: ELSE M, DEARDEN CE, MATUTES E, GARCIA-TALAVERA J, ROHATI- NER AZ, JOHNSON SA ET AL. Long-term follow-up of 233 patients with hairy cell leukaemia, treated initially with pentostatin or cladribine, at a median of 16 years from diagnosis. Br J Haematol 2009, 145: JONES G, PARRY-JONES N, WILKINS B, ELSE M, CATOVSKY D; BRITISH COMMITTEE FOR STANDARDS IN HAEMATOLOGY. Revised guide-

10 298 Σ. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ και Θ. ΚΑΡΜΙΡΗΣ lines for the diagnosis and management of hairy cell leukaemia and hairy cell leukaemia variant. Br J Haematol 2012, 156: RAVANDI F, JORGENSEN JL, O BRIEN SM, VERSTOVSEK S, KOLLER CA, FADERL S ET AL. Eradication of minimal residual disease in hairy cell leukemia. Blood 2006, 107: ANSELL SM, KYLE RA, REEDER CB, FONSECA R, MIKHAEL JR, MORICE WG ET AL. Diagnosis and management of Waldenström macroglobulinemia: Mayo stratification of macroglobulinemia and risk-adapted therapy (msmart) guidelines. Mayo Clin Proc 2010, 85: DHODAPKAR MV, HOERING A, GERTZ MA, RIVKIN S, SZYMONIF- KA J, CROWLEY J ET AL. Long-term survival in Waldenström macroglobulinemia: 10-year follow-up of Southwest Oncology Group-directed intergroup trial S9003. Blood 2009, 113: BALDINI L, GOLDANIGA M, GUFFANTI A, BROGLIA C, CORTELAZZO S, ROSSI A ET AL. Immunoglobulin M monoclonal gammopathies of undetermined significance and indolent Waldenström s macroglobulinemia recognize the same determinants of evolution into symptomatic lymphoid disorders: Proposal for a common prognostic scoring system. J Clin Oncol 2005, 23: KYLE RA, TREON SP, ALEXANIAN R, BARLOGIE B, BJÖRKHOLM M, DHODAPKAR M ET AL. Prognostic markers and criteria to initiate therapy in Waldenström s macroglobulinemia: Consensus panel recommendations from the Second International Workshop on Waldenström s Macroglobulinemia. Semin Oncol 2003, 30: DIMOPOULOS MA, GERTZ MA, KASTRITIS E, GARCIA-SANZ R, KIMBY EK, LEBLOND V ET AL. Update on treatment recommendations from the Fourth International Workshop on Waldenström s Macroglobulinemia. J Clin Oncol 2009, 27: GERTZ MA. Waldenström macroglobulinemia: 2012 update on diagnosis, risk stratification, and management. Am J Hematol 2012, 87: TREON SP. How I treat Waldenström macroglobulinemia. Blood 2009, 114: Corresponding author: S. Karakatsanis, 100 Plapouta street, GR Ν. Herakleion Attica, Greece

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ»

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Σταυρούλα Β. Αλεξιά Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Τα λεμφώματα είναι νεοπλάσματα του λεμφικού ιστού. Έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι ταξινομήσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

MALT λέμφωμα στομάχου

MALT λέμφωμα στομάχου ÐÑÁÊÔÉÊÁ 14ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2009 MALT λέμφωμα στομάχου Σταύρος Σουγιουλτζής Εισαγωγή Τα πρωτοπαθή γαστρικά λεμφώματα είναι σπάνια (0,8-1,2 περιπτώσεις/100.000/

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας»

ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας» ΣΚΟΥΡΑ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Επιμελήτρια Α «Κωνσταντοπούλειο ΓΝΝΙωνίας» ΧΡΟΝΙΕΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Βραδεία κλινική εξέλιξη Ωριμότερα κύτταρα ΜΥΕΛΟΓΕΝΕΙΣ ΛΕΜΦΟΓΕΝΕΙΣ WHO 2008 Μυελοϋπερπλαστικές κακοήθειες ΧMΛ Αληθής πολυκυτταραιμία

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτο αθές σ ληνικό λέµφωµα ως σ άνια αιτία υ εζωκοτικής συλλογής

Πρωτο αθές σ ληνικό λέµφωµα ως σ άνια αιτία υ εζωκοτικής συλλογής Πρωτο αθές σ ληνικό λέµφωµα ως σ άνια αιτία υ εζωκοτικής συλλογής Μιχαηλίδης Β., Αντωνιάδου Μ., Σιώπη., Σέρασλη Ε., Μυλωνάκη Ε., Γκέγκας Θ., Σχιζοδήµος Θ., Τσάρα Β. Β Πνευµονολογική Κλινική ΓΝ Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Προεκτάσεις της Ιστολογικής Διάγνωσης στα Λεμφώματα. Μαρία Αγγελοπούλου Επ. Καθηγήτρια Αιματολογίας

Κλινικές Προεκτάσεις της Ιστολογικής Διάγνωσης στα Λεμφώματα. Μαρία Αγγελοπούλου Επ. Καθηγήτρια Αιματολογίας Κλινικές Προεκτάσεις της Ιστολογικής Διάγνωσης στα Λεμφώματα Μαρία Αγγελοπούλου Επ. Καθηγήτρια Αιματολογίας Γιατί μας χρειάζεται η ακριβής ιστολογική διάγνωση? Ο θεμελιώδης παράγων που θέτει την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Καρκίνος στην τρίτη ηλικία Η επίπτωση του καρκίνου στους ηλικιωμένους αυξάνει, σαν αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Αναστάσιος Μόρτογλου, Ενδοκρινολόγος Διευθυντής τομέα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Ιατρικού Αθηνών 41ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Οόρος«μεταφραστική επιστήμη» νωρίς δεκαετία 1990 αφορούσε προσπάθειες για την ανεύρεση νέων αντικαρκινικών γονιδίων Karp

Διαβάστε περισσότερα

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός 1979, 1982 καρκίνος του ορθού σταθμοί εισαγωγή της ολικής εκτομής του μεσοορθού (OEM) αρχές 2000 προεγχειρητική θεραπεία (ακτινο-

Διαβάστε περισσότερα

13-14. Αναδυόμενες. Επιλογές. στην ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2 0 1 5 ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ LARISSA IMPΕRIAL. Κεντρικής Ελλάδας.

13-14. Αναδυόμενες. Επιλογές. στην ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2 0 1 5 ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ LARISSA IMPΕRIAL. Κεντρικής Ελλάδας. ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ Κεντρικής Ελλάδας 1 η Νοσηλευτική Αιματολογική Ημερίδα Κεντρικής Ελλάδας Υπό την αιγίδα Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Τμήμα Νοσηλευτικής Ε.Κ.Π.Α. ΤΕΙ Νοσηλευτικής Λάρισας 13-14

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ Βιογραφικό Σημείωμα Ονοματεπώνυμο Ελένη Γαλάνη Πατρώνυμο Παναγιώτης Υπηκοότητα Ελληνική Διεύθυνση εργασίας Β Ογκολογική κλινική Νοσοκομείο METROPOLITAN Tel: 210 4809661-2 Mob: 6944172478

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Π. Βασιλακόπουλος Λέκτορας Αιματολογίας. Α Παθολογική Κλινική Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Θεόδωρος Π. Βασιλακόπουλος Λέκτορας Αιματολογίας. Α Παθολογική Κλινική Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΚΑΚΟΗΘΗ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Θεόδωρος Π. Βασιλακόπουλος Λέκτορας Αιματολογίας Α Παθολογική Κλινική Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΑΔΡΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΛΕΜΦΩΜΑΤΩΝ ΚΑΤA WHO Λέμφωμα Hodgkin 85% Νεοπλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS

INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS INNOVATIVE WEB-BASED DECISION SUPPORT SYSTEM FOR COMBINING MAMMOGRAPHIC, HISTOLOGICAL AND CYTOLOGICAL IMAGE DATA IN BREAST CANCER DIAGNOSIS Spiros Kostopoulos 1, George Xenogiannopoulos 1, Dimitris Glotsos

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA I. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνος Ρωμανίδης Όνομα πατρός: Νικόλαος Όνομα μητρός: Σουλτάνα Έτος γεννήσεως: 1963 Τόπος γεννήσεως: Ορεστιάδα Έβρος Οικογενειακή κατάσταση:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Ιωάννης Κωστόπουλος Καθηγητής Εργαστήριο Γεν. Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ.

ΚΑΚΟΗΘΗ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Ιωάννης Κωστόπουλος Καθηγητής Εργαστήριο Γεν. Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ. ΚΑΚΟΗΘΗ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Ιωάννης Κωστόπουλος Καθηγητής Εργαστήριο Γεν. Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ. ΚΑΚΟΗΘΗ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Λεμφαδενικά Εξωλεμφαδενικά Λέμφωμα Hodgkin Μη Hodgkin λεμφώματα Β-κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα