Η χορεία του Huntington Γενετική και επιδημιολογική μελέτη στον ελληνικό πληθυσμό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η χορεία του Huntington Γενετική και επιδημιολογική μελέτη στον ελληνικό πληθυσμό"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(6): Η χορεία του Huntington Γενετική και επιδημιολογική μελέτη στον ελληνικό πληθυσμό Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2011, 28(6): A. Κλάδη, Γ. Καραδήμα, Ε. Βάσσος, Ν. Καλφάκης, Δ. Βασιλόπουλος, Μ. Πάνας ΣΚΟΠΟΣ Η χορεία του Huntington (Huntington s disease, HD) είναι ένα κληρονομικό νόσημα του κεντρικού νευρικού συστήματος, που μεταβιβάζεται με τον αυτοσωματικό επικρατή τρόπο και χαρακτηρίζεται από χορειοαθετωσικές κινήσεις, άνοια και ψυχικές διαταραχές. Η υπεύθυνη για τη νόσο μεταλλαγή είναι μια ασταθής επέκταση επαναλήψεων του τρινουκλεοτιδίου CAG στο πρώτο εξόνιο του γονιδίου HHT στη θέση 4q16.3. Από τον Ιανουάριο του 1995 έως το Δεκέμβριο του 2008 διεξήχθη ευρείας κλίμακας γενετική και επιδημιολογική μελέτη της HD στην Ελλάδα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν (α) ο καθορισμός των δημογραφικών, κλινικών και επιδημιολογικών χαρακτηριστικών της χορείας του Huntington (HD) στον ελληνικό πληθυσμό και (β) η αξιολόγηση των χαρακτηριστικών, της έκβασης και της προσελευσιμότητας των μοριακών ελέγχων για HD που πραγματοποιήθηκαν. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Μελετήθηκαν συνολικά 717 άτομα, από τα οποία 461 για διαγνωστικούς λόγους και 256 για προσυμπτωματικό έλεγχο. Η μεθοδολογία περιελάμβανε κλινικό έλεγχο όλων των συμμετεχόντων, μοριακή γενετική ανάλυση (ανάλυση DNA) για τον εντοπισμό των επαναλήψεων CAG στα γονίδια ΗΤΤ και ΑΤΝ1, καθώς και στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η διάγνωση της HD με αριθμό επαναλήψεων CAG 36 επιβεβαιώθηκε σε 278 συμπτωματικούς ασθενείς. Ο επιπολασμός της HD στην Ελλάδα υπολογίστηκε στο 5,4 ανά πληθυσμού, ενώ η ελάχιστη μέση επίπτωση της νόσου στην Ελλάδα εκτιμήθηκε από 2,2 4,4 ανά εκατομμύριο πληθυσμού ετήσια. Η μοριακή διάγνωση της HD επιβεβαιώθηκε στην πλειονότητα των ασθενών (84,4%) που παραπέμφθηκαν για επιβεβαίωση. Οι ψευδώς θετικές περιπτώσεις (15,6%) χαρακτηρίζονταν από αρνητικό οικογενειακό ιστορικό και άτυπη κλινική εικόνα. Η προσελευσιμότητα για προσυμπτωματικό έλεγχο ήταν πολύ μικρή (8,6%). Προγεννητικός έλεγχος πραγματοποιήθηκε σε 6 περιπτώσεις. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δεν διέφεραν σημαντικά από εκείνα παρόμοιων μελετών από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρά τη σχετική γενετική απομόνωση που χαρακτηρίζει τον ελληνικό πληθυσμό. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το φαινόμενο της εμφάνισης γεωγραφικών περιοχών αυξημένου επιπολασμού της HD στην Ελλάδα. Μονάδα Κλινικής και Μοριακής Γενετικής του Νευρικού Συστήματος, Νευρολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Αιγινήτειο» Νοσοκομείο, Αθήνα Huntington s disease. A genetic and epidemiological study in the Greek population Λέξεις ευρετηρίου Ελλάδα Επιδημιολογία Νευρογενετική Πληθυσμός Χορεία του Huntington Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Η χορεία του Huntington (Huntington s disease, HD) είναι ένα κληρονομικό νόσημα του κεντρικού νευρικού συστήματος, που μεταβιβάζεται με τον αυτοσωματικό επικρατή τρόπο. Κλινικά, χαρακτηρίζεται από την κλασική τριάδα συμπτωμάτων: χορειοαθετωσικές κινήσεις, άνοια και ψυχικές διαταραχές. Η συχνότητά της στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς κυμαίνεται από 5 19 ανά Το γονίδιο της HD (HHT) ευρίσκεται στο άκρο του βραχέος σκέλους του χρωμοσώματος 4. Η υπεύθυνη μεταλλαγή είναι μια ασταθής επέκταση επαναλήψεων του τρινουκλεοτιδίου CAG στο πρώτο εξόνιο του γονιδίου HHT στη θέση 4q H εντόπιση και ο χαρακτηρισμός της μεταλλαγής με τεχνικές μοριακής γενετικής (ανάλυση DNA) διασφαλίζει τη βέβαιη διάγνωση της νόσου τόσο στο συμπτωματικό ασθενή, όσο και στους κλινικά υγιείς συγγενείς του που έχουν μεγάλες πιθανότητες να κληρονόμησαν το παθογόνο γονίδιο (προσυμπτωματική διάγνωση) και επιτρέπει την προγεννητική διάγνωση. Η γνώση των γενετικών και των επιδημιολογικών χαρα-

2 786 A. ΚΛΑΔΗ και συν κτηριστικών της HD στους διάφορους πληθυσμούς είναι απαραίτητη, όχι μόνο διότι επιτρέπει την ακριβέστερη διάγνωση και την ασφαλέστερη παροχή γενετικής συμβουλής, αλλά και επειδή παρέχει το αναγκαίο υπόστρωμα για το σχεδιασμό εκ μέρους των φορέων υγείας ενός αποτελεσματικότερου προγράμματος για την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματικότερη πρόληψη της νόσου. Στην Ελλάδα, τέτοιου είδους ευρείας κλίμακας μελέτες που να αφορούν στην HD ελλείπουν. Παρόμοιες μελέτες έχουν ιδιαίτερη αξία, καθώς ο ελληνικός πληθυσμός διατελεί σε σχετική γενετική απομόνωση. 2 Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν ο καθορισμός των δημογραφικών, κλινικών και επιδημιολογικών χαρακτηριστικών της HD στον ελληνικό πληθυσμό. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Συλλογή υλικού Η Μονάδα Νευρογενετικής της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών «Αιγινήτειο» Νοσοκομείο είναι το μοναδικό εθνικό κέντρο που παρέχει σε ευρεία κλίμακα μοριακό γενετικό έλεγχο για την HD στην Ελλάδα. Το υλικό της μελέτης αποτέλεσαν ασθενείς που παρακολουθούνταν ή νοσηλεύονταν στο «Αιγινήτειο» Νοσοκομείο ή παραπέμφθηκαν στη Μονάδα Νευρογενετικής του «Αιγινήτειου» Νοσοκομείου ως εξωτερικοί ασθενείς, από το νευρολόγο τους ή από ιατρό άλλης ειδικότητας. Όλοι εξετάστηκαν κλινικά από τον ίδιο νευρολόγο της Μονάδας εκτός από λίγες περιπτώσεις, κατά τις οποίες δεν μπορούσε να μετακινηθεί ο ασθενής. Σε αυτή την περίπτωση συμπληρώθηκε ένα ερωτηματολόγιο από το θεράποντα ιατρό. Καταγράφηκαν τα δημογραφικά και τα κλινικά στοιχεία και ελήφθη δείγμα αίματος, καθώς και ενυπόγραφη συγκατάθεση για την ανάλυση DNA, από κάθε συμμετέχοντα. Πρόκειται για μια προοπτική μελέτη, στην οποία καταγράφηκαν διαδοχικά όλοι οι συμμετέχοντες. Όπως είναι αναμενόμενο, ένας αριθμός ατόμων διέφυγε της καταγραφής λόγω άλλης διάγνωσης ή επειδή απευθύνθηκε σε κέντρα της αλλοδαπής. Οι εξετάσεις που αφορούσαν σε περιπτώσεις προσυμπτωματικής ή προγεννητικής διάγνωσης πραγματοποιούνταν μετά από δύο συνεδρίες συμβουλευτικής γενετικής και ψυχολογικής εκτίμησης των ενδιαφερομένων. Στο πλαίσιο της ηλικιακής κατανομής των ασθενών, χαρακτηρίστηκαν ως παιδικές μορφές οι περιπτώσεις ασθενών που εμφάνισαν τη νόσο σε ηλικία <10 ετών και ως νεανικές μορφές αυτές που εμφάνισαν τη νόσο από ετών. Όσον αφορά στους προγεννητικούς ελέγχους, επειδή η Μονάδα δεν διαθέτει την κατάλληλη μεθοδολογία για την ασφαλή και αξιόπιστη διενέργειά τους, πραγματοποιήθηκαν σε όμοιο εργαστήριο άλλης ευρωπαϊκής χώρας. Υλικό Όλα τα άτομα που περιελήφθησαν στη μελέτη ήταν ελληνικής καταγωγής και προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Συνολικά, μελετήθηκαν 717 άτομα κατά το διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου 1995 και Ιανουαρίου Από τα άτομα αυτά, 461 ήταν ασθενείς και διερευνήθηκαν για διαγνωστικούς λόγους (επιβεβαίωση ή αποκλεισμός της HD), ενώ 256 ήταν κλινικά υγιείς και εξετάστηκαν στο πλαίσιο προσυμπτωματικής διάγνωσης. Επίσης, διενεργήθηκαν 6 προγεννητικοί έλεγχοι. Μεθοδολογία Ως ηλικία έναρξης ορίστηκε η ηλικία κατά την οποία εντοπίστηκαν τα πρώτα συμπτώματα (υπερκινησίες, άνοια, ψυχικές διαταραχές) είτε από τον ίδιο τον ασθενή είτε από τους συγγενείς του ή τον παθολόγο. Το οικογενειακό ιστορικό θεωρήθηκε θετικό στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες τουλάχιστον άλλο ένα μέλος της οικογένειας είχε βέβαιη διάγνωση HD. Στις περιπτώσεις όπου δεν υπήρχαν συγγενείς με σημεία και συμπτώματα HD ή άλλου νευρολογικού ή ψυχιατρικού νοσήματος, το οικογενειακό ιστορικό θεωρήθηκε αρνητικό, ενώ, εάν δεν υπήρχαν επαρκείς πληροφορίες, το οικογενειακό ιστορικό θεωρήθηκε άγνωστο. Ο αριθμός επαναλήψεων CAG (CAGn) στο γονίδιο ΗΗΤ και ο αριθμός των επαναλήψεων CAG στο γονίδιο ATN1, υπεύθυνο για την οδοντοερυθρο-ωχρολουϊσιανή ατροφία (DRPLA), ανιχνεύτηκαν με βάση τη μεθοδολογία προηγούμενων μελετών. 3,4 Αριθμός επαναλήψεων CAG 6 26 θεωρείται φυσιολογικός (1ος βαθμός). Αριθμός CAG θεωρείται ότι ευρίσκεται στα ανώτερα φυσιολογικά όρια αλλά ικανός να επεκταθεί περαιτέρω στις επόμενες γενεές και να περάσει στα παθολογικά όρια (2ος βαθμός). Μεγέθη CAGn 36 επαναλήψεων θεωρούνται επεκτεταμένα και συνεπώς παθογνωμονικά της HD, αλλά μειωμένης διεισδυτικότητας (3ος βαθμός), ενώ, τέλος, αριθμός επαναλήψεων CAG >40 θεωρείται παθογνωμονικός της HD και πλήρως διεισδυτικός. 5 Περιπτώσεις που εξετάστηκαν πριν από το 1995 και μετά το 2008 δεν περιελήφθησαν στη μελέτη. Στατιστική ανάλυση Η στατιστική σημαντικότητα ελέγχθηκε με τις δοκιμασίες x 2, Student s t-test, καθώς και με τη γραμμική συσχέτιση και την παλινδρόμηση. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με χρήση του προγράμματος SSCP 16. Ως όριο στατιστικής σημαντικότητας τέθηκε η τιμή p <0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πραγματοποιήθηκε ανάλυση DNA σε 717 άτομα. Από αυτούς, οι 461 ήταν ασθενείς και οι 256 συγγενείς τους με υψηλό κίνδυνο να έχουν κληρονομήσει το παθογόνο γονίδιο. Επέκταση του γονιδίου παρατηρήθηκε σε 401 άτομα. Το συχνότερο αλληλόμορφο ήταν αυτό με 42

3 Η ΧΟΡΕΙΑ ΤΟΥ HUNTINGTON ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 787 επαναλήψεις. Η κατανομή των φυσιολογικών και των παθολογικών αλληλομόρφων στον πληθυσμό της μελέτης φαίνεται στην εικόνα 1. Ο συνολικός αριθμός των αιτήσεων για γενετικό έλεγχο HD στην εν λόγω Μονάδα εμφανίζει ένα αρχικό έπαρμα το 1995, ακολουθούμενο από προοδευτική αύξηση μέχρι το 2004 και στη συνέχεια μειώνεται σταδιακά έως το 2008 (εικ. 2). Διαγνωστικός έλεγχος Συνολικά, εξετάστηκαν για διαγνωστικούς λόγους 461 άτομα με συμπτωματολογία HD (πίν. 1). Η διάγνωση HD επιβεβαιώθηκε σε 278 ασθενείς, ενώ σε 183 αποκλείστηκε η διάγνωση της HD. Συγκρίνοντας τα άτομα στα οποία επιβεβαιώθηκε η διάγνωση της HD προς αυτά στα οποία αποκλείστηκε η διάγνωση, διαπιστώνεται ότι οι ασθενείς που τελικά δεν είχαν HD ήταν κυρίως γυναίκες (p=0,045), Εικόνα 1. Η κατανομή των φυσιολογικών και των παθολογικών αλληλομόρφων γονιδίων του συνόλου των εξετασθέντων. Εικόνα 2. Η κατανομή, ανά έτος, των αιτήσεων για μοριακό έλεγχο κατά το χρονικό διάστημα Πίνακας 1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά και αποτελέσματα γενετικών ελέγχων στη χορεία του Huntington. Σύνολο Φύλο Ηλικίας αίτησης Ηλικία έναρξης CAGn 717 Α=339 43,5±16,7 (1 83) Γ=378 43,1±17,1 (7 83) Διαγνωστικοί έλεγχοι 461 Α=223 48,3±15,6 (3 83) 40,5±15,4 (2 75) 36,6±13,8 (12 94) Γ=238 48,7±16,4 (7 83) 41,0±16,2 (2 73) 34,0±13,2 (15 92) CAG ,8±14,3 (7 83) 44,0±12,9 (3 73) 45,3±6,7 (36 94) Α=145 49,7±13,7 (10 78) 43,5±12,8 (3 73) 45,7±7,3 (36 94) Γ=133 51,9±14,4 (7 83) 44,5±12,9 (6 71) 44,8±6,0 (36 92) CAG < ,1±18,1 (3 83) 37,7±18,3 (2 75) Α=78 45,7±18,3 (3 83) 34,9±17,8 (2 75) Γ=105 44,6±17,9 (7 79) 36,4±18,6 (2 73) Προσυμπτωματικοί έλεγχοι ,8±14,0 (91 81) Α=116 34,1±14,8 (1 81) Γ=140 33,5±13,4 (7 73) CAG ,5±13,0 (1 72) Α=54 30,9±12,8 (1 62) 44,2±4,1 (36 56) Γ=69 32,3±12,8 (7 72) 44,2±4,2 (39 59) CAG < ,7±14,8 (13 81) Α=62 36,9±15,9 (13 81) 20,6±4,3 (15 35) Γ=71 37,7±13,9 (13 73) 20,7±4,6 (14 35) Α: Άνδρες, Γ: Γυναίκες

4 788 A. ΚΛΑΔΗ και συν με μικρότερη ηλικία (p=0,000) και πρωιμότερη (p=0,000) έναρξη της νόσου. Η συσχέτιση μεταξύ ηλικίας έναρξης της νόσου και αριθμού CAGs ήταν r 2 =0,57, δείχνοντας ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός CAG τόσο μικρότερη είναι η ηλικία έναρξης της νόσου (εικ. 3). Το κύριο σύμπτωμα με το οποίο εισέβαλε η νόσος στους ασθενείς στους οποίους επιβεβαιώθηκε η διάγνωση της HD ήταν χορεία (67%), ακολουθούμενη από ψυχιατρική συμπτωματολογία (20%) και άνοια (11%), ενώ 2% των ασθενών παρουσίαζαν κατά την έναρξη της νόσου δυστονία, δυσκαμψία, tics ή δυσκινησία. Οι ειδικότητες των ιατρών που ζήτησαν τις εξετάσεις ήταν κυρίως νευρολόγοι (87,2%), ακολουθούμενοι από ψυχιάτρους (10,6%), παιδονευρολόγους (1,3%) και νευροχειρουργούς (0,9%). Εικόνα 3. Συσχέτιση μεταξύ ηλικίας έναρξης της νόσου και αριθμού CAGs. Επιπολασμός Ο αριθμός των διαγνώσεων που πραγματοποιήθηκαν είχε αυξητική πορεία κατά τα πρώτα έτη της μελέτης, σταθεροποιήθηκε το 2005 και ακολούθησε πτωτική πορεία έως το έτος 2008 (εικ. 4). Το σχετικό στοιχείο υπαινίσσεται ότι έχουν καταγραφεί σχεδόν όλες οι οικογένειες και ότι ο επιπολασμός της νόσου στην Ελλάδα (πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2001) ανέρχεται περίπου στο 2,5 ανά άτομα. Στην προσπάθεια προσέγγισης, όσο το δυνατόν περισσότερο, του πραγματικού αριθμού των ασθενών, στην ανάλυση, εκτός των 278 γενετικά επιβεβαιωμένων ασθενών, συμπεριελήφθησαν και όλοι οι ασθενείς συγγενείς τους που παρουσίαζαν κλινική εικόνα συμβατή με HD, αλλά οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν υποβλήθηκαν σε γενετικό έλεγχο. Με αυτόν τον τρόπο εντοπίστηκαν άλλοι 316 πάσχοντες με διάγνωση HD επιβεβαιωμένη κλινικά από τους συγγραφείς ή από τους φακέλους νοσηλείας τους. Με τα νέα αυτά δεδομένα, ο επιπολασμός ανέρχεται σε ποσοστό 5,4 ανά Το μέσο ποσοστό θετικών (CAG 36) απαντήσεων (ο αριθμός των εξετάσεων που πραγματοποιήθηκαν ανά εκατομμύριο του υπό εξέταση πληθυσμού ετήσια) υπολογίζεται στην Ελλάδα στο 1,6 περίπου. Επίπτωση Ο συνολικός αριθμός των νεοεμφανιζόμενων ασθενών με HD σε ένα δεδομένο πληθυσμό εντός μιας δεδομένης χρονικής περιόδου μπορεί να υπολογιστεί κατ ευθείαν από τον αριθμό των ατόμων που εμφάνισαν συμπτώματα Εικόνα 4. Αριθμός διαγνώσεων κατά τα έτη ή έλαβαν διάγνωση HD εντός ενός έτους, στον εν λόγω πληθυσμό. Στον αριθμό αυτόν προστέθηκαν και όσοι είχαν υποβληθεί σε προσυμπτωματικό έλεγχο και ακολούθως εμφάνισαν συμπτώματα (32 άτομα). Λαμβάνοντας υπ όψη ότι το εργαστήριό μας είναι το μόνο Εθνικό Κέντρο Αναφοράς για την HD, αλλά και το γεγονός ότι η καταγραφή των περιστατικών είναι ελλιπής, θα μπορούσε να υπολογιστεί ότι η ελάχιστη μέση επίπτωση της HD στην Ελλάδα είναι 2,2 ανά εκατομμύριο πληθυσμού, ανά έτος. Ο αριθμός αυτός ανέρχεται σε 4,4 ανά εκατομμύριο πληθυσμού ετήσια, εάν προστεθούν και οι επί πλέον 316 κλινικά επιβεβαιωμένοι ασθενείς. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά της επίπτωσης ως προς το φύλο.

5 Η ΧΟΡΕΙΑ ΤΟΥ HUNTINGTON ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 789 Οικογενειακό ιστορικό Παρατηρήθηκε ότι 16,9% των ασθενών με κλινική εικόνα HD και θετικό οικογενειακό ιστορικό, τελικά, δεν είχαν HD. Μοριακή επιβεβαίωση της νόσου επιτεύχθηκε σε 248 (84,4%) ασθενείς επί συνόλου 294 ασθενών που προσήλθαν προς επιβεβαίωση της νόσου. Στους εναπομείναντες 46 ασθενείς (15,6%) αυτής της ομάδας αποκλείστηκε μοριακά η διάγνωση HD (ψευδώς θετικοί). Μεταξύ αυτών των ψευδώς θετικών περιπτώσεων, 16 είχαν θετικό οικογενειακό ιστορικό νόσου παρόμοιας με την HD, ενώ 30 δεν είχαν οικογενειακό ιστορικό (πίν. 2). Στην ομάδα που ελέγχθηκε για αποκλεισμό της νόσου (167 ασθενείς), η διάγνωση όντως αποκλείστηκε σε 137 ασθενείς (82%), ενώ, παραδόξως, επιβεβαιώθηκε σε 30 (18%) ασθενείς (ψευδώς αρνητικοί). Στην ομάδα των ψευδώς αρνητικών ασθενών, 7 είχαν οικογενειακό ιστορικό HD και πρότερο κίνδυνο νόσησης (prior risk) 50%. Τόσο οι ψευδώς θετικοί ασθενείς (46 ασθενείς) όσο και αυτοί που αποκλείστηκαν μοριακά για HD (137 ασθενείς) διερευνήθηκαν για μεταλλαγές του τύπου της επέκτασης τριάδων CAG στο γονίδιο ΑΤΝ1, χαρακτηριστικών της οδοντοερυθρο-ωχρολουϊζιανής ατροφίας (DRPLA). Κανένας ασθενής δεν έφερε αυτή τη μεταλλαγή. Προσελευσιμότητα Η προσελευσιμότητα για προσυμπτωματική διάγνωση HD ο αριθμός των ενηλίκων ατόμων που όντως εξετάστηκαν προς τον αριθμό εκείνων που θα μπορούσαν να εξεταστούν υπολογίστηκε, αφού προηγουμένως ενημερώθηκαν σχεδόν όλα τα μη νοσούντα ενήλικα συγγενικά μέλη των ασθενών της παρούσας μελέτης. Από το σύνολο των 256 ατόμων σε κίνδυνο νόσησης που υποβλήθηκαν σε μοριακή ανάλυση, 235 άτομα (91,8%) ήταν ενήλικα. Δεδομένου ότι ο επιπολασμός της HD στην Ελλάδα υπολογίστηκε περίπου σε 5,4/ , ο αναμενόμενος αριθμός των ενηλίκων ατόμων σε κίνδυνο νόσησης, με μια εκτίμηση 5 άτομα σε κίνδυνο για κάθε ασθενή με HD (Connelly s ratio 1:5), είναι Έτσι, η συνολική προσελευσιμότητα του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο νόσησης για προσυμπτωματικό έλεγχο στη συγκεκριμένη μελέτη ανέρχεται στο 8,6% περίπου (235/2.726). Προγεννητική διάγνωση Προγεννητικός έλεγχος ζητήθηκε μόνο από 6 ενήλικα άτομα. Οι γονείς ήταν ενήμεροι φορείς, που είχαν υποβληθεί πρόσφατα σε προσυμπτωματικό έλεγχο, οπότε τα έμβρυα είχαν κίνδυνο νόσησης 50%. Όλοι οι προγεννητικοί έλεγχοι ήταν φυσιολογικοί. Προσυμπτωματικός έλεγχος Στο πλαίσιο της προσυμπτωματικής διάγνωσης, 256 άτομα υποβλήθηκαν σε μοριακή γενετική ανάλυση (πίν. 1). Πρότερος κίνδυνος νόσησης 50% (ένας γονέας προσβεβλημένος ή φορέας) υπήρχε σε 229 άτομα (89,5%), ενώ σε 19 περιπτώσεις (7,4%) ο πρότερος κίνδυνος νόσησης ήταν 25% (ένας προσβεβλημένος πρόγονος ή άλλος συγγενής δευτέρου βαθμού). Η ηλικία αίτησης για γενετικό έλεγχο στην ομάδα κινδύνου νόσησης 25% ήταν σημαντικά μικρότερη (p=0,001). Γεωγραφική κατανομή Το σύνολο των 278 ασθενών με HD που επιβεβαιώθηκαν μοριακά, περιελάμβανε 218 ανεξάρτητες, μη συγγενικές οικογένειες, για τις οποίες ήταν γνωστός ο τόπος καταγωγής του αρχικού πάσχοντα. Ο μέσος αριθμός μη συγγενικών οικογενειών με HD στην Ελλάδα ανά νομό ήταν τέσσερις. Ωστόσο, εντοπίστηκαν εστίες αυξημένου επιπολασμού HD στη χερσόνησο της Μάνης (p=0,000), στο νομό Μεσσηνίας (p=0,000), στις Κυκλάδες και στο νομό Λασιθίου (Κρήτη) (p=0,000) (εικ. 5). Οι εστίες αυξημένου Πίνακας 2. Δημογραφικά χαρακτηριστικά των αιτήσεων για έλεγχο για χορεία του Huntington (HD) και οικογενειακό ιστορικό σύμφωνα με τα αποτελέσματα των γενετικών ελέγχων. Αιτήσεις για επιβεβαίωση HD HD επιβεβαιωμένοι ( 36 CAGs) HD αποκλεισμένοι (<36 CAGs) Αιτήσεις για αποκλεισμό HD HD επιβεβαιωμένοι ( 36 CAGs) HD αποκλεισμένοι (<36 CAGs) Σύνολο Οικογενειακό ιστορικό n (%) n (%) n (%) n (%) n (%) Σύνολο 248 (84,4) 46 (15,6) 30 (18,0) 137 (82,9) 461 (100,0) Θετικό 217 (93,1) 16 (6,9) 7 (31,8) 15 (68,2) 255 (55,3) Αρνητικό 11 (26,8) 30 (73,2) 5 (4,1) 117 (95,9) 163 (35,4) Άγνωστο 20 (100,0) 0 18 (78,3) 5 (21,7) 43 (9,3)

6 790 A. ΚΛΑΔΗ και συν έλεγχο (50,8 έτη), το μέσο όρο ηλικίας έναρξης της νόσου (44 έτη) και το μέσο όρο αριθμού CAGs (42 CAGs) Επιπολασμός Ο επιπολασμός της HD στην Ελλάδα δεν έχει μελετηθεί. Ο εκτιμώμενος επιπολασμός του 5,4/ , αν και εμφανίζεται υποτιμημένος, δεν έχει βασικές διαφορές σε σχέση με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, εύρημα το οποίο δεν υποστηρίζει την υπόθεση για μικρότερη συχνότητα της νόσου HD στη νότια Ευρώπη. 11 Το ποσοστό των θετικών ελέγχων είναι ίσως υποτιμημένο, επειδή είναι σχεδόν βέβαιο ότι υπάρχουν άτομα που εμφάνισαν τα συμπτώματα της νόσου κατά τη διάρκεια της μελέτης, αλλά για διάφορους λόγους δεν ζήτησαν μοριακό έλεγχο ή τον αρνήθηκαν. Εικόνα 5. Γεωγραφική κατανομή της χορείας του Huntington (HD) στην Ελλάδα. Χερσόνησος Μάνης: 1, Νομός Μεσσηνίας: 2, Κρήτη: 3, Κυκλάδες: 4. επιπολασμού καθορίζονται, συγκρίνοντας τη συχνότητα των εμφανισθέντων κρουσμάτων HD προς τον αριθμό των αναμενόμενων κρουσμάτων HD σε κάθε γεωγραφική περιοχή, λαμβάνοντας υπ όψη τον πληθυσμό της και τη συχνότητα της νόσου στην Ελλάδα. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η παρούσα μελέτη είναι η πρώτη προσπάθεια να μελετηθεί η HD σε μεγάλη κλίμακα στην Ελλάδα. Διαγνωστικός έλεγχος Η διάγνωση για HD επιβεβαιώθηκε στο 60,3% των περιπτώσεων. Παρόμοια ποσοστά αναφέρθηκαν και σε άλλες μελέτες. 6 8 Οι συμπτωματικοί ασθενείς στους οποίους αποκλείστηκε με μοριακή ανάλυση η HD (39,7%) χαρακτηρίζονταν από απουσία οικογενειακού ιστορικού και παρουσία μη τυπικών κλινικών συμπτωμάτων. Η εν λόγω ομάδα περιελάμβανε κυρίως γυναίκες, με μικρότερη ηλικία αίτησης για έλεγχο και μικρότερη ηλικία έναρξης της νόσου. Το σχετικό εύρημα επιβεβαιώνει προηγούμενη παρατήρηση, 7 στην οποία αναφέρεται απλή τάση (p=0,08) για μεγαλύτερο αριθμό γυναικών. Στο παρόν δείγμα δεν ανιχνεύτηκαν διαφορές σε σύγκριση με πληθυσμούς άλλων μελετών, ως προς τον αριθμό των εκτεταμένων επαναλήψεων, τη σχέση μεταξύ ηλικίας έναρξης της νόσου και αριθμού CAGs (r 2 =0,57), το μέσο όρο ηλικίας αίτησης για Επίπτωση Η επίπτωση στην Ελλάδα φαίνεται να κυμαίνεται μέσα στα όρια που έχουν αναφερθεί και σε μελέτες για άλλους Καυκάσιους πληθυσμούς. 7,12,13 Οικογενειακό ιστορικό Από το σύνολο των 278 ασθενών που επιβεβαιώθηκαν μοριακά για HD, οι 16 (5,8%) είχαν αρνητικό οικογενειακό ιστορικό. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εξηγηθεί με διάφορους τρόπους, όπως νέες μεταλλαγές, εσφαλμένη διάγνωση στα μέλη της οικογένειας, μη διεισδυτικότητα ή μη πατρότητα. Το εν λόγω ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με το αντίστοιχο που αναφέρεται από ορισμένους ερευνητές, 7,13 αλλά παρόμοιο με εκείνο άλλων. 14 Οι αποκλίσεις αυτές οφείλονται πιθανότατα σε διαφορές που αφορούν στη λήψη του οικογενειακού ιστορικού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι 16,9% των ασθενών μας με CAGn <36 είχαν θετικό οικογενειακό ιστορικό, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που αναφέρεται σε άλλες μελέτες. 7,14 Εάν έλειπε η μοριακή ανάλυση, η διάγνωση στους ασθενείς αυτούς θα ήταν προφανώς HD, δεδομένου ότι η θετική διάγνωση για τη νόσο βασίζεται στο συνδυασμό χαρακτηριστικού φαινότυπου με θετικό οικογενειακό ιστορικό. Οι διαγνωστικοί έλεγχοι που ζητήθηκαν, στην πλειονότητά τους, προέρχονταν από νευρολόγους, ενώ μόνο ένα μικρό ποσοστό ζητήθηκε από ψυχιάτρους, παιδονευρολόγους και νευροχειρουργούς, ευρήματα παρόμοια με αυτά άλλων μελετών, 8,14 ενώ σε άλλες μελέτες οι παραπομπές έγιναν κυρίως από τους παθολόγους, 7 γεγονός που οφείλεται πιθανότατα στις διαφορές που εμφανίζει το σύστημα

7 Η ΧΟΡΕΙΑ ΤΟΥ HUNTINGTON ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 791 υγείας μεταξύ των διαφόρων χωρών. Το ποσοστό των μοριακά διαγνωσμένων ασθενών για HD ήταν 60,3%, το οποίο είναι παρόμοιο με εκείνο που αναφέρεται από ορισμένους ερευνητές, 7 αλλά σημαντικά διαφορετικό έναντι αυτού που καταγράφεται από άλλους. 15 Ενδεχομένως, η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο η παραπομπή για μοριακό έλεγχο απαιτεί τεκμηρίωση με νευρολογικά σημεία και συμπτώματα από νευρολόγο. Η ψευδώς θετική ομάδα χαρακτηρίζεται από την απουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού για HD και την παρουσία μη τυπικής κλινικής εικόνας, με εξαίρεση 3 ασθενείς, οι οποίοι είχαν θετικό οικογενειακό ιστορικό και τυπική κλινική εικόνα HD (HD-like). Οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες για τους κλινικούς ιατρούς και τις οικογένειες με HD, καθώς στις περιπτώσεις ασθενών με οικογενειακό ιστορικό και κλινική εικόνα HD η συνήθης διάγνωση είναι HD, και παράλληλα υπογραμμίζουν τη σημασία της μοριακής ανάλυσης για την επιβεβαίωση της διάγνωσης στις οικογένειες με HD. Προσυμπτωματικός έλεγχος Στην ομάδα των προσυμπτωματικών ατόμων υπήρχαν περισσότερες γυναίκες απ ό,τι άνδρες, γεγονός που θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει το αυξημένο ενδιαφέρον των γυναικών για οικογενειακό προγραμματισμό. Η πλειονότητα των ατόμων που παραπέμφθηκαν για προσυμπτωματικό έλεγχο είχαν πρότερο κίνδυνο νόσησης 50%, όπως παρατηρείται και σε άλλες μελέτες. 8,15 Αυτό οφείλεται πιθανότατα στο γεγονός ότι στην περίπτωση των συγγενών δευτέρου βαθμού προτιμάται ο έλεγχος ενός εγγύς συγγενούς. Σημαντικά μικρότερη ηλικία αίτησης για έλεγχο παρατηρήθηκε στην ομάδα κινδύνου νόσησης 25% σε σχέση με την ομάδα του 50%, ίσως λόγω της απουσίας ενός πρώτου βαθμού συγγενούς. Η ομάδα με άγνωστο κίνδυνο νόσησης εμφάνιζε σημαντικά μεγαλύτερη ηλικία αίτησης για έλεγχο σε σύγκριση με τις δύο προηγούμενες ομάδες, πιθανόν λόγω της έλλειψης πληροφοριών που αφορούν στον προσβεβλημένο ασθενή, καθώς και λόγω της τάσης να αποφευχθεί η ιδέα της μεταβίβασης της νόσου στον απόγονό τους. Προσελευσιμότητα Η προσελευσιμότητα για προσυμπτωματικό έλεγχο για HD ήταν 8,6%, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από εκείνο που αναφέρεται σε ορισμένες μελέτες, αλλά υψηλότερο από το αντίστοιχο άλλων μελετών. 18 Η σχετικά χαμηλή προσελευσιμότητα που εμφανίζεται στην παρούσα μελέτη θα μπορούσε να ερμηνευτεί κατά ένα μέρος από τα ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της Ελλάδας, που δημιουργούν περιστασιακά δυσκολίες στη μετακίνηση από τις απομονωμένες περιοχές στην Αθήνα. Η μέθοδος υπολογισμού των ποσοστών επίπτωσης για την εκτίμηση του αναμενόμενου αριθμού των ατόμων σε κίνδυνο νόσησης, καθώς και το επίπεδο της έρευνας για την HD, θα μπορούσαν να αποτελούν άλλες ερμηνείες για το εν λόγω φαινόμενο. Η χαμηλή προσελευσιμότητα, ωστόσο, δεν μπορεί να ερμηνευτεί από το κόστος του ελέγχου, αφού αυτό καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία, ούτε και από την απώλεια των περιστατικών που απευθύνονται για έλεγχο στα ιδιωτικά εργαστήρια ή σε διαγνωστικά κέντρα της αλλοδαπής. Συμπερασματικά, οι λόγοι για τους οποίους εμφανίζονται διαφορές μεταξύ των διαφόρων χωρών παραμένουν άγνωστοι. Προγεννητική διάγνωση Η παρούσα μελέτη προστίθεται στα στοιχεία που προκύπτουν από την ευρωπαϊκή μελέτη συνεργασίας για τους προγεννητικούς ελέγχους, 19 αυξάνοντας τον αριθμό των συγκεκριμένων ελέγχων στην Ελλάδα σε 6. Ο μικρός αυτός αριθμός είναι παρόμοιος με εκείνους που παρατηρούνται σε άλλες χώρες. 16,19 Λόγοι που σχετίζονται πιθανόν με το συγκεκριμένο φαινόμενο ενδέχεται να είναι η ελπίδα για μελλοντική θεραπεία της HD (δεδομένου ότι η HD είναι μια νόσος που αφορά σε ενήλικες), ο φόβος του κοινωνικού στιγματισμού που αποτρέπει την κοινοποίηση της διάγνωσης για HD και επομένως η αδυναμία των απογόνων του ασθενούς να επιδιώξουν γενετική συμβουλή, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις ενάντια στις αμβλώσεις, καθώς και η πλήρης άρνηση απόκτησης παιδιών. Παρά το γεγονός ότι το παρόν δείγμα είναι μικρό, δεν υπάρχει κάποια ένδειξη συσχετισμού μεταξύ της απόφασης για προγεννητικό έλεγχο και του εκπαιδευτικού, κοινωνικού ή οικονομικού επιπέδου των μελλοντικών γονέων. Γεωγραφική κατανομή Η παρατήρηση της εμφάνισης γεωγραφικών εστιών HD στην Ελλάδα δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένης της σχετικής γενετικής απομόνωσης του πληθυσμού. Η Μάνη γειτνιάζει με τη Μεσσηνία και είναι μια μικρή, αραιοκατοικημένη και ορεινή περιοχή, με τα χαρακτηριστικά μιας απομονωμένης κοινωνίας. Από τα αρχαία χρόνια ακόμη, η Μάνη διατηρεί στενούς δεσμούς τόσο με τη Μεσσηνία όσο και με την Κρήτη. Η Κρήτη, από την άλλη πλευρά, επικοινωνούσε στο παρελθόν με την υπόλοιπη Ελλάδα, κυρίως μέσω των νησιών των Κυκλάδων. Η πολιτιστική και εμπορική αυτή συναλλαγή θα μπορούσε να ερμηνεύσει την παρουσία των εν λόγω εστιών.

8 792 A. ΚΛΑΔΗ και συν Συμπερασματικά, τα βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της HD στην Ελλάδα δεν διαφέρουν σημαντικά από εκείνα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο, τα ευρήματα της παρούσας μελέτης, που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, είναι η μεγάλη συμβολή του οικογενειακού ιστορικού στη διάγνωση της HD, η χαμηλή προσελευσιμότητα για προσυμπτωματική διάγνωση, ο μικρός αριθμός προγεννητικών ελέγχων και η παρουσία των γεωγραφικών εστιών με HD. Τα στοιχεία αυτά θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στο σχεδιασμό ενός αποτελεσματικού προγράμματος αντιμετώπισης και πρόληψης της χορείας του Huntington και στην καλύτερη οργάνωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας στην Ελλάδα. ABSTRACT Huntington s disease. A genetic and epidemiological study in the Greek population Α. KLADI, G. KARADIMA, E. VASSOS, N. KALFAKIS, D. VASSILOPOULOS, M. PANAS Neurogenetics Unit, Department of Neurology, Eginition Hospital, University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2011, 28(6): OBJECTIVE Huntington s disease (HD) is a progressive autosomal dominant neurodegenerative disorder, characterized by choreic movements, cognitive decline and psychiatric disturbances. The mutation responsible for the disease is an unstable expansion of a trinucleotide CAG repeat in the first exon of the HHT gene, located on chromosome 4q16.3. A large scale prospective genetic and epidemiological study of HD was carried out in Greece between January 1995 and December 2008, the aims of which were to (a) determine the demographic, clinical and epidemiological features of HD in Greece, and (b) evaluate the characteristics, outcome and uptake of the molecular analysis testing for HD performed in Greece from 1995 to METHOD Diagnostic testing was carried out in 717 individuals, including 461 symptomatic patients and 256 who were subjected to pre-symptomatic testing. The methodology included clinical evaluation of all the participants, molecular genetic analysis (DNA analysis) for the detection of CAG repeats in the HTT and ATN1 genes and statistical analysis of the results. RESULTS The diagnosis of HD with a CAG expansion 36 was confirmed in 278 symptomatic individuals. The prevalence of HD in Greece was estimated at approximately 5.4:100,000 and the mean minimum incidence was estimated at 2.2 to 4.4 per million per year. The molecular diagnosis of HD was confirmed in the majority of patients (84.4%) from whom samples were sent for confirmation. The false-positive cases (15.6%) were characterized by the absence of a family history of HD and the presence of an atypical clinical picture. The uptake of predictive testing for HD was very low (8.6%). Prenatal testing was requested in the case of six pregnancies. CONCLUSIONS The findings of this study do not differ significantly from those of similar studies in other European countries, despite the relative genetic isolation of the Greek population. Of interest is the identification of high prevalence clusters of HD in Greece. Key words: Epidemiology, Greece, Huntington s disease, Neurogenetics, Population Βιβλιογραφία 1. ANONYMOUS. A novel gene containing a trinucleotide repeat that is expanded and unstable on Huntington s disease chromosomes. The Huntington s Disease Collaborative Research Group. Cell 1993, 72: VASSILOPOULOS D, SCARPALEZOS S. Caractères génétiques de la population hellenique. Arch Union Med Balcanique 1980, 18: WARNER JP, BARRON LH, BROCK DJ. A new polymerase chain reaction (PCR) assay for the trinucleotide repeat that is unstable and expanded on Huntington s disease chromosomes. Mol Cell Probes 1993, 7: VUILLAUME I, SCHRAEN S, ROUSSEAUX J, SABLONNIÈRE B. Simple nonisotopic assays for detection of (CAG)n repeats expansions associated with seven neurodegenerative disorders. Diagn Mol Pathol 1998, 7: ANONYMOUS. ACMG/ASHG statement. Laboratory guidelines for Huntington disease genetic testing. The American College of Medical Genetics/American Society of Human Genetics Huntington Disease Genetic Testing Working Group. Am J Hum Genet 1998, 62: LACCONE F, ENGEL U, HOLINSKI-FEDER E, WEIGELL-WEBER M, MARCZINEK K, NOLTE D ET AL. DNA analysis of Huntington s disease: Five years of experience in Germany, Austria, and Switzerland. Neurology 1999, 53: ALMQVIST EW, ELTERMAN DS, MACLEOD PM, HAYDEN MR. High incidence rate and absent family histories in one quarter of

9 Η ΧΟΡΕΙΑ ΤΟΥ HUNTINGTON ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 793 patients newly diagnosed with Huntington disease in British Columbia. Clin Genet 2001, 60: COSTA MC, MAGALHÃES P, FERREIRINHA F, GUIMARÃES L, JANUÁRIO C, GASPAR I ET AL. Molecular diagnosis of Huntington disease in Portugal: Implications for genetic counselling and clinical practice. Eur J Hum Genet 2003, 11: DUYAO M, AMBROSE C, MYERS R, NOVELLETTO A, PERSICHETTI F, FRONTALI M ET AL. Trinucleotide repeat length instability and age of onset in Huntington s disease. Nat Genet 1993, 4: SNELL RG, MACMILLAN JC, CHEADLE JP, FENTON I, LAZAROU LP, DAVIES P ET AL. Relationship between trinucleotide repeat expansion and phenotypic variation in Huntington s disease. Nat Genet 1993, 4: HARPER PS. The epidemiology of Huntington s disease. Hum Genet 1992, 89: KOKMEN E, OZEKMEKÇI FS, BEARD CM, O BRIEN PC, KURLAND LT. Incidence and prevalence of Huntington s disease in Olmsted County, Minnesota (1950 through 1989). Arch Neurol 1994, 51: RAMOS-ARROYO MA, MORENO S, VALIENTE A. Incidence and mutation rates of Huntington s disease in Spain: Experience of 9 years of direct genetic testing. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2005, 76: SIESLING S, VEGTER-VAN DE VLIS M, LOSEKOOT M, BELFROID RD, MAAT-KIEVIT JA, KREMER HP ET AL. Family history and DNA analysis in patients with suspected Huntington s disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000, 69: HARPER PS, LIM C, CRAUFURD D. Ten years of presymptomatic testing for Huntington s disease: The experience of the UK Huntington s Disease Prediction Consortium. J Med Genet 2000, 37: CREIGHTON S, ALMQVIST EW, MACGREGOR D, FERNANDEZ B, HOGG H, BEIS J ET AL. Predictive, prenatal and diagnostic genetic testing for Huntington s disease: The experience in Canada from 1987 to Clin Genet 2003, 63: MAAT-KIEVIT A, VEGTER-VAN DER VLIS M, ZOETEWEIJ M, LOSEKO- OT M, VAN HAERINGEN A, ROOS R. Paradox of a better test for Huntington s disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000, 69: GOIZET C, LESCA G, DÜRR A; FRENCH GROUP FOR PRESYMPTO- MATIC TESTING IN NEUROGENETIC DISORDERS. Presymptomatic testing in Huntington s disease and autosomal dominant cerebellar ataxias. Neurology 2002, 59: SIMPSON SA, ZOETEWEIJ MW, NYS K, HARPER P, DÜRR A, JACOPINI G ET AL. Prenatal testing for Huntington s disease: A European collaborative study. Eur J Hum Genet 2002, 10: Corresponding author: M. Panas, Neurogenetics Unit, Department of Neurology, Eginition Hospital, University of Athens, 74 Vassilisis Sophias Ave., GR Athens, Greece xxxxxxxxxxxxx

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης Σημαντικά Σημεία ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΟΝΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Η δηλούμενη επίπτωση της ελονοσίας στην Ελλάδα παρουσιάζει αυξητική τάση. Για την πενταετία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Θωμάς Γκόσιος Εργαστήριο Μυοκαρδιοπαθειών Α Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Οικογενειακό δένδρο I 1 2 II III IV Proband (ΙΙΙ-3)

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 2 Φεβρουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 2 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 2 Φεβρουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου

Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου Ιατρική Γενετική (Medical Genetics) Γενετική Ανθρώπου Εφαρμογή των αρχών της γενετικής στην ιατρική πρακτική Γενετικά νοσήματα (ΑΥ/ΑΕ/Φ-σ) Μελέτη του τρόπου κληρονόμισης νοσήματος σε οικογένεια Χαρτογράφηση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 45 η /2011 (22 Νοεμβρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 05 Ιανουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 05 Ιανουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 05 Ιανουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδες 40 η /2011-44 η /2011 21 Νοεμβρίου 2011 Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2011-2012 σε Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ)

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΙΑΤΡΕΙΟ-ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ; ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση

Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση Λαζάρου Ιουλιέττα 1, Τσολάκη Μάγδα 2,3 1Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ 2 3η Πανεπιστημιακή νευρολογική Κλινική «Γ.Ν. Παπανικολάου, Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ» 3 Ελληνική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 48/2011. (9 Δεκεμβρίου 2011)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 48/2011. (9 Δεκεμβρίου 2011) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 48/2011 (9 Δεκεμβρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Απριλίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Απριλίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Απριλίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010 Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 21 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας για τη γρίπη. Κατά την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Λαϊκό, Ιατρική Σχολή Αθηνών, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 2 Διεύθυνση Φαρμάκου, Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας, Αθήνα ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Priori S et al, Eur Heart J 2015 Priori S et al, Circulation

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΟΝΙΔΙΑΚΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ACAA2 ΣΤΟ ΕΞΩΝΙΟ 10 ΣΤΑ ΠΡΟΒΑΤΑ ΧΙΟΥ Μύρια Χατζηκώστα Λεμεσός, 2013

Διαβάστε περισσότερα

Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό )

Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό ) Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό ) Ζαγανάς Ιωάννης Νευρολόγος Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση του DNA στον έλεγχο της πατρότητας και στην εξιχνίαση του εγκλήματος

Η ανάλυση του DNA στον έλεγχο της πατρότητας και στην εξιχνίαση του εγκλήματος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ανάλυση του DNA στον έλεγχο της πατρότητας και στην εξιχνίαση του εγκλήματος Δρ. Λ. Κοβάτση Ιατρός-Ειδική Ιατροδικαστής Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟ/ΠΑΡΑΤΥΦΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2011 (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση του τυφοειδούς πυρετού και του παράτυφου παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 13 Ιανουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 13 Ιανουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 13 Ιανουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΈΣ ΔΟΚΙΜΑΣΊΕΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΈΣ ΔΟΚΙΜΑΣΊΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΈΣ ΔΟΚΙΜΑΣΊΕΣ Εμμανουήλ Σμυρνάκης Λέκτορας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ smyrnak@auth.gr Θέματα Διαγνωστικές Δοκιμασίες Μέτρα Εγκυρότητας Ευαισθησία Ειδικότητα Θετική και

Διαβάστε περισσότερα

Aιτιότητα. Ιωάννα Τζουλάκη

Aιτιότητα. Ιωάννα Τζουλάκη Aιτιότητα Ιωάννα Τζουλάκη Αιτιότητα Αναλυτική επιδημιολογία: έλεγχο υποθέσεων Συσχέτιση έκθεσης σε κάποιο παράγοντα και εμφάνιση της νόσου Συσχέτιση (στατιστική) δεν συνεπάγεται την σχέση αίτιου αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ. Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ Σύνδρομο μακρού QT Το συγγενές σύνδρομο μακρού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους.

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος, M.Sc., PhDs Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών 10th Panhellenic

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική»

Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική» Μαριάννα Μπενρουμπή, ιαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α. «Πολυκλινική» ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ 24 ΜΗΝΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών ΣΚΟΠΟΣ Η πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ 6 ο. Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ 6 ο. Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Ιανουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Ιανουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 19 Ιανουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2004 2013 (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια Σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της λιστερίωσης στην Ελλάδα είναι χαμηλή. Το διάστημα 2004-2013:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ CHALLENGE Γ. Γιαννακούλας, Κ. Βασιλειάδης, Α. Φρογουδάκη, Α. Τζίφα, Σ. Μπρίλη, Γ. Κρασοπούλος, Δ. Παρχαρίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου 2016 01 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Η πληροφοριακή συμπεριφορά και οι πληροφοριακές ανάγκες των ιατρών σε ελληνικό στρατιωτικό νοσοκομείο

Η πληροφοριακή συμπεριφορά και οι πληροφοριακές ανάγκες των ιατρών σε ελληνικό στρατιωτικό νοσοκομείο ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(1):66-76 Η πληροφοριακή συμπεριφορά και οι πληροφοριακές ανάγκες των ιατρών σε ελληνικό στρατιωτικό νοσοκομείο ΣΚΟΠΟΣ Διερεύνηση της πληροφοριακής συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» Γενετικά νοσήματα του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης Κύρια σημεία Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2004-2011 (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) - Η δηλούμενη επίπτωση της σιγκέλλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Γενική Ιατρική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Γενική Ιατρική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γενική Ιατρική Διαγνωστική προσέγγιση στη γενική ιατρική Υπεύθυνη μαθήματος: Επίκ. Καθηγήτρια Α. Τατσιώνη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ.

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ. Πρόληψη Να ζείτε συνετά, σε χίλιους ανθρώπους µόνο ένας θα πεθάνει φυσικά, οι υπόλοιποι θα υποκύψουν λόγω του παράλογου τρόπου ζωής τους Μαµµωνίδης 1135-1204 µ.χ. Τι θα διαπραγµατευτεί το µάθηµα Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 12 Απριλίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία

Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία 27o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Προγνωστικοί βιοδείκτες στην παιδική λευχαιμία Παπαμικρούλης Γ.Α., Θωμόπουλος Θ., Πετρίδου Ε. Εργαστήριο Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):106-115 Διαχρονική μελέτη του θεσμικού πλαισίου της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα (1980 2008) και η εμπειρία του βρετανικού και του σουηδικού

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2015-2016 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Την περίοδο γρίπης 2015-2016 το επιδημικό κύμα της γρίπης ξεκίνησε την εβδομάδα 1/2016 (4-10 Ιανουαρίου 2016), κορυφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΪΣΜΑΝΙΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της λεϊσμανίασης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Γιώργος Γιαννακόπουλος, Ειδ. Παιδοψυχίατρος Στρογγυλό Τραπέζι: «Οι διάφορες διαστάσεις της Διασυνδετικής-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑ05: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ: ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ

ΕΑ05: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ: ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Διοίκηση, τα Οικονομικά και τις Πολιτικές της Υγείας ΕΑ05: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ: ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Αθήνα, 10/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία Λοιμώξεων Βασικά στοιχεία. Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Επιδημιολογία Λοιμώξεων Βασικά στοιχεία. Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Επιδημιολογία Λοιμώξεων Βασικά στοιχεία Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Επιδημία είναι κάθε κατάσταση στην οποία παρατηρείται αυξημένη συχνότητα (επίπτωση) ενός νοσήματος

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού

Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Επιδημιολογία 2 Ενότητα 2η: Δείκτες Μέτρησης συχνότητας νοσημάτων Επιπολασμός (Ρ), Επίπτωση (Ι) Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Δεδομένα που περιγράφουν την κατάσταση υγείας του πληθυσμού Δημογραφικά δεδομένα (demographic

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΟΥ RS2200733 ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ Ν. ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ(1), Κ. ΚΑΛΛΙΝΔΕΡΗ(2), Κ. ΚΟΣΚΙΝΑΣ(1), Κ. ΡΩΣΣΙΟΣ(1), Ε. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑΣ1), Π. ΚΥΡΙΑΚΟΥ(1), Μ. ΜΑΥΡΟΥΔΗ(1),

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 01/2011 (03-09 Ιανουαρίου 2011)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 01/2011 (03-09 Ιανουαρίου 2011) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 01/2011 (03-09 Ιανουαρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς Δρ Παύλος Νεοφύτου Δρ Ανδρέας Πατσαλίδης, Δρ Άντρη Ευριπίδου, Δρ Σπυρος Γεωργίου,, Prof.

Διαβάστε περισσότερα