O αισθητικός υλισµός του Αγγελόπουλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O αισθητικός υλισµός του Αγγελόπουλου"

Transcript

1 O αισθητικός υλισµός του Αγγελόπουλου του Lino Miccichè Η Αναπαράσταση, η πρώτη ταινία µεγάλου µήκους του Αγγελόπουλου, γυρίστηκε το Τον ίδιο χρόνο παρουσιάστηκε στην Ιέρ, όπου κέρδισε το βραβείο της καλύτερης ξένης ταινίας, και τον επόµενο χρόνο στο Βερολίνο, όπου η επιτροπή της Fipresci (Fédération Internationale de la Presse du Cinéma) του απένειµε έναν έπαινο στα πλαίσια του ιεθνούς Βραβείου της Κριτικής. Ωστόσο, στο χώρο της κριτικής, η αναγνώρισή του γενικά δεν ξεπερνά τον ορισµό «σίγουρο ταλέντο»: πολύ µικρή για ένα έργο που δεν αποκαλύπτει µόνο το ανάστηµα µιας προσωπικότητας ιδιαίτερα αξιόλογης και οπωσδήποτε εξαιρετικής στο χώρο του ελληνικού κινηµατογράφου, αλλά και αποτελεί καµπή γι αυτόν το χώρο. Μ αυτή τη λογική, η παραποµπή στο Ossessione του Visconti έχει βάσιµη υπόσταση, έστω κι αν ο ίδιος ο Αγγελόπουλος, γι αυτόν ακριβώς το λόγο, υπογραµµίζει τις πολιτιστικές διαφορές (µια διαφορετική προσέγγιση του «µύθου»), την έµπνευση (το µυθιστόρηµα του Cain από τη µια κι ένα πραγµατικό γεγονός από την άλλη), το στιλ (την πληθώρα των πλάνων που θυµίζουν Visconti, την προσοχή του Αγγελόπουλου στο «χώρο εκτός κάδρου», που έλκει την καταγωγή της από τον Antonioni και, ακόµα περισσότερο, από τον Μιζογκούτσι). Όµως η βασική διαφορά ανάµεσα στο Ossessione και την Αναπαράσταση διαφορά, που καθιστά νόµιµη τη σύγκριση των δύο έργων και σηµαντική από πολλές απόψεις (έστω και για ν αποκαλύψει τη διαφορά αντιµετώπισης του ίδιου µύθου και µιας από πολλές απόψεις ανάλογης πολιτικής κατάστασης), αλλά σε τελική ανάλυση διαφορά εξωτερική είναι πάνω απ όλα ιδεολογική, µε τη διπλή έννοια: της µεταδοτικής ιδεολογίας της ταινίας του Αγγελόπουλου και την «ιδεολογία» της µετάδοσης (δηλαδή την αντίληψη περί κινηµατογράφου που φανερώνει ο έλληνας σκηνοθέτης). Όπως είναι γνωστό, η αφορµή της Αναπαράστασης είναι ένα πραγµατικό γεγονός που συνέβη στα βουνά της Ηπείρου, εκεί όπου, σε 27 µόνο µέρες και µε πολύ µικρό συνεργείο, γυρίστηκε η ταινία: «Μια γυναίκα θυµάται ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε σκοτώσει τον άντρα της, τον είχε θάψει κι είχε φυτέψει πάνω στον τάφο του κρεµµύδια, φτιάχνοντας έτσι έναν µικρό κήπο, ώστε να µην µπορεί να βρεθεί το πτώµα. Oι ρίζες των κρεµµυδιών είχαν βλαστήσει µ έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ένα γεγονός πολύ σκληρό και πολύ γνωστό µέσα από την ειδησεογραφία των εφηµερίδων». 1 Το σκηνοθέτη, όµως, δεν τον ενδιαφέρει καθόλου η αναβίωση του γεγονότος ως thrilling true story 2 αντίθετα, το γεγονός απογυµνώνεται αµέσως από το µυστήριο και το σασπένς, µε µια σειρά από σκηνές που δείχνουν κάποιες φάσεις του εγκλήµατος (το θάψιµο του πτώµατος, η εκδροµή-άλλοθι στα Γιάννενα κ.λπ.), τις επαναλαµβανόµενες ανακρίσεις του εισαγγελέα και τις αστυνοµίας, οι οποίες έχουν σκοπό να αναπαραστήσουν το γεγονός για να ξεκαθαρίσουν ποιος απ τους δυο η Ελένη (η σύζυγος) ή ο Χρήστος (ο αγροφύλακας και εραστής της) έσφιξε τη θηλιά στο λαιµό του θύµατος, του Κώστα Γούση, µετανάστη από τη Γερµανία που είχε έρθει να επισκεφθεί το χωριό του. Αυτό που ενδιαφέρει τον Αγγελόπουλο, είναι η «πορεία της ανθρωποκτονίας και για ποιους λόγους συνέβη» δηλαδή, ποια είναι η κοινωνική βία πίσω απ την ατοµική βία που εκδηλώθηκε στην πράξη. Γι αυτό και ο σκηνοθέτης έδωσε στην ταινία µια µορφή που, κατά κάποιον τρόπο, θυµίζει την ταινία του Rosi Τζουλιάνο ο αρχιληστής, την οποία ο Αγγελόπουλος εκείνης της εποχής αναφέρει ξεκάθαρα σε µια συνέντευξή του στο «Positif». Όπως ο Rosi, για ν «αναπαραστήσει» το φόνο του Salvatore Giuliano, χρησιµοποιεί δύο στοιχεία (τα γεγονότα και τη διαδοχική δικαστική-αστυνοµική εκδοχή των γεγονότων), αλλά και την άποψη του αφηγητή (ένα είδος κριτικής συνείδησης που τονίζει και αξιολογεί το χάσµα ανάµεσα στις δύο αλήθειες), έτσι κι ο Αγγελόπουλος δηµιουργεί έναν τριπλό διάλογο ανάµεσα στην έρευνα του ανακριτή που ήρθε από την πόλη, στην έρευνα µιας οµάδας δηµοσιογράφων που φτάνουν εκεί γι αυτόν το σκοπό (έναν απ αυτούς τον ερµηνεύει ο ίδιος ο σκηνοθέτης), και την άποψη του αφηγητή που, απ τη µια προσθέτει κι άλλα στοιχεία στην «αναπαράσταση» των άλλων δύο, κι από την άλλη αποτελεί στιγµή σύνθεσης και κρίσης. Αυτή η «πορεία» δεν ξεκινά από το «πάθος» που σπρώχνει την Ελένη να γίνει συζυγοκτόνος µε τη συνενοχή του εραστή της, αλλά από την πραγµατικότητα της Τυµφαίας, όπου, όπως λέει στους δηµοσιογράφους ένας κάτοικος του χωριού, «οι γέροι πεθαίνουν, και µαζί τους πεθαίνουν τα χωράφια και τα χωριά», γιατί η κύρια παραγωγή εκείνου του χωριού κι ολόκληρης της περιοχής είναι οι εργάτες, και η περιοχή κατοικείται σχεδόν αποκλειστικά από γυναίκες, µικρά παιδιά και γέρους, γιατί οι σύζυγοι, οι πατεράδες και οι συγγενείς έχουν φύγει µετανάστες στο εξωτερικό για να βρουν µια δουλειά που δε βρίσκουν στην πατρίδα τους, όπως ακριβώς και ο σύζυγος της χωριάτισσας φόνισσας. Στην Τυµφαία εκατό πέτρινα σπίτια κουρνιασµένα στους βράχους, περιτριγυρισµένα από µια ξερή κι άγονη γη, και βυθισµένα σε µια σιωπή που τη διακόπτουν µόνο οι φωνές των παιδιών πριν από είκοσι χρόνια υπήρχαν κάτοικοι: σήµερα, λένε τα στοιχεία, µόνο 85, που είναι γυναίκες, γέροι και παιδιά. Oι γυναίκες της Τυµφαίας είναι χήρες, έστω κι αν έχουν κάπου κάποιον ζωντανό σύζυγο, όπως και τα παιδιά της Τυµφαίας είναι ορφανά, έστω κι αν, δύο χιλιάδες χιλιόµετρα µακριά, έχουν έναν πατέρα που δουλεύει για να τα ζήσει. Η κατάσταση όλων των κατοίκων είναι η µοναξιά, η

2 αδράνεια, η αναµονή, η σιωπή. Στην Αναπαράσταση, ο διάλογος περιορίζεται στα απαραίτητα: λίγα λόγια απ τις µανάδες στα παιδιά, λίγα λόγια απ την αδελφή στον αδελφό, λίγα λόγια ανάµεσα στους εραστές. Ακόµα κι όταν κάνουν έρωτα, όπως οι δύο εραστές στο ξενοδοχείο «στην πόλη», όπου καταφεύγουν για να φτιάξουν ένα άλλοθι (ο Χρήστος δηλώνει το όνοµα Κώστας Γούσης και η Ελένη το όνοµα Σοφία, έτσι ώστε να επιβεβαιώνεται η εκδοχή της «εξαφάνισης» του συζύγου της γυναίκας που στην πραγµατικότητα έχει ήδη δολοφονηθεί και θαφτεί στο µποστάνι µετά από µια τελευταία και µάλλον ασαφή ερωτική συνάντηση στα Γιάννενα), περιορίζονται σε µια σειρά σιωπηλές κινήσεις, όπου η επικοινωνία περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα: µερικές χειρονοµίες, κάποια βογκητά, λίγες µατιές, µια κουβέντα. Κι εµείς καταλαβαίνουµε πως, σ εκείνο το πέτρινο χωριουδάκι της Τυµφαίας, σ εκείνο τον γκρίζο ορίζοντα όπου το άσπρο και το µαύρο της ταινίας δηµιουργούν µια έντονη αντίθεση και υπογραµµίζουν τη φτώχεια, ανάµεσα στα σοκάκια όπου πέφτει ακατάπαυστα ένα πυκνό ψιλόβροχο, κάθε επικοινωνία ανάµεσα στους ανθρώπους πρέπει να έχει την ίδια άγρια ερηµία όπως εκείνη των δύο εραστών ίσως και ο σύζυγος της φόνισσας, όποτε ερχόταν απ τη Γερµανία, να κανε ανάλογες κινήσεις, µε την ανάλογη σιωπή και µια ανάλογη στοιχειώδη επαφή ίσως, εκεί µακριά, στον αγώνα για να επιβιώσουν, να παντρευτούν για να κάνουν παιδιά, να πιουν ένα ποτήρι µπίρα (όταν έχουν λεφτά) ή να χουν έναν γρήγορο οργασµό (όταν βρίσκουν κάποιο ταίρι), οι άντρες και οι γυναίκες της Τυµφαίας να µη γνωρίζουν στοιχειώδη πράγµατα της ζωής, όπως η ανάπαυση, η συζήτηση, η τρυφερότητα να γνωρίζουν µόνο τη βία της κοινωνικής τάξης, που δηµιουργεί παιδιά ορφανά από πατέρα και πατέρες «ορφανούς» από παιδιά, και που δεν µπορούν να την αντιµετωπίσουν παρά µόνο µε παθητική αποδοχή του πεπρωµένου τους (ή πηγαίνοντας κάπου αλλού για να πουλήσουν την δουλειά τους, ή περιµένοντας να γυρίσουν, αργά ή γρήγορα, εκείνοι που είχαν φύγει) ή µε µια απροσδόκητη έκρηξη τυφλής, καταστροφικής βίας: όπως οι δύο εραστές που σχεδιάζουν το έγκληµα, το πραγµατοποιούν µε σκληρή ψυχρότητα, το κρύβουν µε ορµέµφυτη πονηριά και, µετά, αλληλοκατηγορούνται ή όπως η Ελένη, όταν ορµά ξαφνικά στον εισαγγελέα και παραλίγο να τον στραγγαλίσει ή όπως οι γυναίκες του χωριού που, για µια στιγµή, βγαίνουν απ την απάθειά τους, ορµούν λυσσασµένες στη φόνισσα για να τη λιντσάρουν, µε τα µάτια γεµάτα τροµερή µανία και ουρλιάζοντας, παρακινηµένες, θαρρείς, από κάποια φωτιά που τις καταβρόχθιζε πάντα, κάτω απ τα µαύρα ρούχα της υποταγής, και θα τη σκότωναν αν η αστυνοµία δεν κατάφερνε να τις αποµακρύνει βιαστικά. Είναι φανερό: τα χουν µε τη γυναίκα κι όχι µε τον άντρα που, ωστόσο, είναι το ίδιο ένοχος µ εκείνην κι έχει επίσης συλληφθεί γιατί κι εκείνες οι γυναίκες έχουν τους άντρες τους πατέρες, συζύγους, γιους που σπάνια έρχονται ή δεν έρχονται καθόλου: η εγκληµατική πράξη της γυναίκας ξεκινά από µια κατάσταση ίδια µε τη δική τους είναι µια πράξη που το καταπιεσµένο πάθος τους τις εµποδίζει να την ολοκληρώσουν είναι η βία που χαλάει την οδυνηρή ισορροπία µιας ανοχής, η οποία, ακριβώς επειδή την έχουν συνηθίσει όλες, είναι πιο υποφερτή. Βασικά, δε θέλουν να τιµωρήσουν το «έγκληµα» της γυναίκας (γι αυτό θα φροντίσει ο «νόµος» που ήρθε από µακριά από κει, δηλαδή, όπου βρισκόταν πάντα) θέλουν να τιµωρήσουν την άρνηση που κρύβεται πίσω απ αυτό το έγκληµα. εν µπορούν να δεχτούν πως έγινε «ανυπόφορο» αυτό που εκείνες είχαν µάθει πάντα να υποφέρουν και που σκοπεύουν να υποφέρουν για πάντα αλλιώς, θα πρεπε κι εκείνες να πάψουν να υποφέρουν, και, για να µη διαπράξουν κάποια εγκληµατική πράξη, για να µην κάνουν κάποια απελπισµένη κι ανώφελη προσωπική επανάσταση, θα πρέπει να κάνουν κάτι άλλο: να επαναστατήσουν και ν απαντήσουν στην ταξική βία µε ταξική βία. «Oι γυναίκες που ορµούν πάνω στη φόνισσα είπε ο σκηνοθέτης, αναφερόµενος στα γυρίσµατα της ταινίας που έγιναν «ζωντανά», µε ερασιτέχνες ηθοποιούς ταυτίζονταν απόλυτα µε το ρόλο τους. Για εκείνες ήταν κάτι σηµαντικό αυτό που είχε τολµήσει να κάνει µια γυναίκα και που, κατά βάθος, θα θελαν κι αυτές να το χουν κάνει: να µοιχεύσουν, να χουν έναν εραστή, έστω κι αν χρειαστεί να δολοφονήσουν το σύζυγο, που ίσως δούλευε στη Γερµανία, όπως ο σύζυγος της κεντρικής ηρωίδας. Συµπεριφέρονταν, λοιπόν, σαν να αποτελούσαν µέρος ενός ψυχοδράµατος: ήταν τροµερό... δεν µπορούσαµε να τις συγκρατήσουµε (στη σκηνή όπου ορµάνε στο τζιπ της αστυνοµίας που παίρνει τη φόνισσα) ήταν κάτι παραπάνω από αληθινό». 1 «Αναπαράσταση», λοιπόν, αλλά όχι ενός απλού επεισοδίου που αναφέρεται στα χρονικά, ούτε «η ιστορία ενός εγκλήµατος πάθους σε κάποιο χωριό», ούτε καν µια «σύγχρονη διασκευή στο µύθο των Ατρειδών», πράγµατα που έχουν ειπωθεί και ξαναειπωθεί η σχέση τού Αγγελόπουλου µε το µύθο, όπως παρουσιάζεται στην ταινία του (κι όπως θα φανεί µε το Θίασο), είναι µια µεθοδική καταστροφή της αρχετυπικής διάστασης, που αποτελεί το ίδιο το θεµέλιο του µύθου: εντάσσοντας σ αυτόν τα στοιχεία της υπόθεσης και της πραγµατικότητας, ο Αγγελόπουλος δεν τον παρουσιάζει σαν αιώνιο πεπρωµένο και αναλλοίωτο κατηγόρηµα, αλλά σαν συµπαγή διάσταση µιας σύγκρουσης ιστορικής και, άρα, εφικτής. Μέσα στη συνολική δοµή της ταινίας (που κλείνει όπως άνοιξε, µε την είσοδο του Κώστα Γούση στο σπίτι όπου θα δολοφονηθεί), τα διάφορα κοµµάτια της αλήθειας που ο Αγγελόπουλος έχει ενώσει µεταξύ τους, µέσα απ τον τριπλό µηχανισµό που χρησιµοποίησε από την αρχή, δηµιουργούν µια βαθιά διαλεκτική, στα κενά της οποίας το «ανείπωτο» (αυτή η ιδιαίτερη αισθητική τού να «µιλάµε σιγά», που επιβάλλει η δικτατορία) αποκτά µιαν απροσδόκητη σπουδαιότητα, µιαν απρόσµενα ιδεολογική οντότητα. Ίσως γι αυτό (επειδή, δηλαδή, η ιδεολογία αυτής της µορφής είναι και η µορφή αυτής της ιδεολογίας) ο Αγγελόπουλος, παρ όλο που έχει να κάνει µ έναν ανάλογο

3 µύθο, δεν έχει ανάγκη όπως ο Cain ενός διαβολικού Σάκετ 3 που στέλνει τους ενόχους στην αγχόνη, ούτε όπως ο Visconti ενός Σπανιόλου που υποδεικνύει την πιθανή λύτρωση, και µιας Μοίρας που, την τελευταία στιγµή, τιµωρεί τους αλύτρωτους ενόχους. Μ άλλα λόγια, είναι σαφές ότι, καθώς λειτουργεί µέσα σε µια κουλτούρα όπου ο Μύθος έχει παράδοση και ρίζες βαθιές, ο Αγγελόπουλος τονίζει από την πρώτη του ταινία µεγάλου µήκους τα αποτελέσµατα µιας διαλεκτικής προσέγγισης της πραγµατικότητας, που δεν αποτελεί µόνο καµπή για τον ελληνικό κινηµατογράφο («...µια ταινία που ταράζει, µια πραγµατική τραγωδία, το µεγαλείο της οποίας γελοιοποιεί την τεχνική πολλών ταινιών που έχουν παραχθεί πρόσφατα στην Ελλάδα» 4 ), αλλά και µια σηµαντική κατάθεση στα πλαίσια της διεθνούς ανανέωσης του κινηµατογράφου που διαδέχθηκε το 68. Oι Μέρες του 36, η δεύτερη ταινία µεγάλου µήκους του Θόδωρου Αγγελόπουλου, γυρίστηκε το Το 73 παρουσιάζεται στις Κάννες, στο πρόγραµµα «La Quinzaine des Réalisateurs» («εκαπενθήµερο των Σκηνοθετών»), και µετά από µια βδοµάδα στο Βερολίνο, στα πλαίσια του Filmforum, όπου κερδίζει πάλι το Βραβείο της Fipresci. Ωστόσο, παρά τις συµµετοχές σε φεστιβάλ και τις διακρίσεις, παρά «την ευρύτητα και την πολιτική σηµασία του λόγου του 5 παρά το γεγονός ότι πρόκειται για την καλύτερη ελληνική ταινία της περιόδου 67-73, το ενδιαφέρον των κριτικών είναι ακόµα συγκρατηµένο: λίγες γραµµές (µε µοναδική εξαίρεση το περιοδικό «Cinema 73» 6 ) σε κάποια εξειδικευµένα γαλλικά περιοδικά που τη χαρακτηρίζουν «très beau film», 7 υπάρχει η επιβεβαίωση του «très solide talent» 8 που ο Αγγελόπουλος το έχει ήδη φανερώσει από την Αναπαράσταση λίγες γραµµές σε κάποια ιταλικά περιοδικά µε σηµειώσεις πολύ ουσιαστικές για «µια πραγµατικότητα γυµνή και στεγνή ώς το κόκαλο» και για στιλ «που θυµίζει Jancs½», ενώ, ανάµεσα στους πολλούς «προσκεκληµένους» του ιταλικού ηµερήσιου Τύπου στις Κάννες, µόνο ένας συνιστά την ταινία στους αναγνώστες ούτε µία γραµµή στα γερµανικά, τα σουηδικά, τα αµερικανικά και τα αγγλικά περιοδικά, παρ όλο που το βρετανικό «International Film Guide 74» δηµοσιεύει µια σύντοµη κριτική για την ταινία. 9 To παράξενο φαινόµενο, να παρουσιάζεται µια ταινία σε κάποιο φεστιβάλ, να αναγνωρίζουν όλοι την ποιότητά της, αλλά σχεδόν κανείς να µην έχει «χρόνο» (ή «χώρο») για να γράψει κάτι, είναι χαρακτηριστικό του πώς ακόµα και τα καλύτερα και τα πιο ειλικρινή φεστιβάλ (όπως σίγουρα είναι το «εκαπενθήµερο» των Καννών και το Filmforum του Βερολίνου), πέρα απ την πραγµατική πληροφόρηση που παρέχουν, συχνά καταλήγουν να είναι «µηχανές» που µάλλον εξυπηρετούνται απ τις ταινίες, παρά τις εξυπηρετούν. Είναι γεγονός πως σ ένα φεστιβάλ δεν αρκεί µια «ωραία ταινία» για ν αλλάξει την επιµορφωτική- παραµορφωτική δράση της κριτικής, αυτής που ονοµάζεται «µαχόµενη» χρειάζεται µια ταινία εντυπωσιακή (που να έχει γίνει γνωστή πριν αναφερθεί σε κριτικές και σε δηµοσιογραφικές ανταποκρίσεις) ή ένα αριστούργηµα: η κριτική θ αρχίσει ν ασχολείται ουσιαστικά µε τον Αγγελόπουλο µόνο το 75, µε την ταινία O θίασος. Κι όµως, οι Μέρες του 36, παρ όλο που δεν είναι ένα «αριστούργηµα», είναι σίγουρα µια εξαιρετική ταινία, όχι µόνο για το αισθητικό της αποτέλεσµα, αλλά και για τις αντικειµενικές συνθήκες κάτω απ τις οποίες πραγµατοποιήθηκε η παραγωγή της: µια ταινία ενάντια στη δικτατορία, που γυρίστηκε στην ακµή της δικτατορίας. Εδώ, περισσότερο από ποτέ, γίνεται συγκεκριµένη αυτή «η ιδιαίτερη αισθητική» εδώ, όπως έχει ήδη αποκαλυφθεί, η δικτατορία των συνταγµαταρχών (που δεν διαφέρει από άλλες δικτατορίες) γίνεται ασφυκτική. O ίδιος ο Αγγελόπουλος τα υπογραµµίζει αυτά σε µια συνέντευξή του: «Καθετί σηµαντικό σ αυτή την ταινία, προσπάθησα να το βάλω πίσω από κλειστές πόρτες, ή να λέγεται πίσω από κλειστές πόρτες, ή στο τηλέφωνο, ή να µη λέγεται καθόλου, ή να ψιθυρίζεται. Η δικτατορία είναι καταγραµµένη στη δοµή της ίδιας της ταινίας. Ήταν οι συνθήκες κάτω απ τις οποίες εργαζόµουν: δεν µπορούσα να µιλήσω. Είναι µια δουλειά βασισµένη πάνω σ αυτά που δεν λέγονται, πάνω σ αυτά που δεν µπορούν να ειπωθούν. Αυτή είναι η βάση της ταινίας». 10 Και αλλού: «Φυσικά, δεν µπορούσα να εκφράσω ξεκάθαρα τη σκέψη µου. Γι αυτό και άφησα να περάσει µέσα στην αισθητική της ταινίας η λογοκρισία: συχνά ακούγονται άτοµα να µιλάνε ψιθυριστά, αλλά κανείς δεν µπορεί να καταλάβει τι λένε. Αν είχα εκφραστεί ελεύθερα, θα µου είχαν σίγουρα επιβάλει λογοκρισία τη γύρισα λοιπόν µε τέτοιο τρόπο, ώστε ο θεατής να καταλάβει πως ήταν θέµα λογοκρισίας». 1 O πρώτος τρόπος µε τον οποίο η δικτατορία και η λογοκρισία µπαίνουν στην ταινία και καθορίζουν κατά κάποιον τρόπο την αισθητική της, είναι η ίδια η επιλογή του θέµατος: αυτές οι «µέρες του 36» (στην πραγµατικότητα, η ταινία αρχίζει στα τέλη του 35) προηγούνται των πολιτικών εκλογών και της ανάθεσης της διακυβέρνησης της χώρας στον στρατηγό Μεταξά, ο οποίος, δύο µήνες αργότερα, στις 4 Αυγούστου, διαλύει τη Βουλή, βάζει στη φυλακή αντίπαλους και εγκαθιδρύει δικτατορία, ζητώντας τη στήριξη του Hitler και του Μussolini «διότι, από της 4ης Αυγούστου 1936, η Ελλάς σύµφωνα µε τα δικά του λόγια κατέστη κράτος αντικοµµουνιστικόν, αντικοινοβουλευτικόν και απολυταρχικόν». Η ταινία, τοποθετηµένη στο κλίµα που προηγείται και προετοιµάζει το πραξικόπηµα του Αυγούστου, αρχίζει µε το φόνο ενός συνδικαλιστή µέσα στο πλήθος, σε µια ηλιόλουστη πλατεία. Η αστυνοµία συλλαµβάνει µερικούς από τους παρευρισκoµένους, ανάµεσα στους οποίους είναι κι ένας πρώην έµπιστος της αστυνοµίας, ο Σοφιανός, που τον κλείνουν στη φυλακή. O Σοφιανός βρίσκει ένα πιστόλι και κλείνεται στο κελί του, κρατώντας όµηρο ένα βουλευτή της εξιάς που έχει πάει να τον επισκεφθεί, και απειλεί να τον σκοτώσει κι αµέσως µετά να

4 αυτοκτονήσει αν δεν τον ελευθερώσουν. Η διεύθυνση της φυλακής, η κυβέρνηση, τα πολιτικά κόµµατα που τη στηρίζουν, εµπλέκονται στο γεγονός, που παίρνει µεγάλες διαστάσεις. Περισσότερο απ όλους, ανησυχεί η κυβέρνηση που βασίζεται σ ένα συνασπισµό της Κεντροδεξιάς και δεν µπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του βουλευτή, γιατί δεν θέλει να χάσει τη στήριξη της εξιάς, ενώ, συγχρόνως, δεν µπορεί να διακινδυνέψει ν αφήσει ελεύθερο τον ύποπτο Σοφιανό, γιατί δεν θέλει να χάσει τη στήριξη του κόµµατος του Κέντρου. Ανάµεσα στη φυλακή και τον έξω κόσµο, πηγαινοέρχονται µηνύµατα και αγγελιαφόροι, ανακατεύονται όργανα του κόµµατος και αστυνοµικοί, πλέκονται σκοτεινές µηχανορραφίες και αόρατες συνωµοσίες. Oι Αρχές και οι πολιτικοί προσπαθούν να πείσουν τον Σοφιανό να εγκαταλείψει το σχέδιό του, χωρίς να τα καταφέρνουν. Μετά από µια σειρά προσπαθειών και συµφωνιών, θα επιλέξουν έναν ελεύθερο σκοπευτή για να τους λύσει το πρόβληµα σκοτώνοντας το ενοχλητικό άτοµο, αφού πρώτα έχουν δοκιµάσει να τον δηλητηριάσουν. Αφού αποκαταστάθηκε «η τάξη», τώρα µπορούν να θέσουν ανενόχλητοι σ εφαρµογή την καταπίεση. Η ταινία, που αρχίζει µε µια δολοφονία µάλλον µυστηριώδη, κλείνει µε µια εκτέλεση αγωνιστών από ένα απόσπασµα νόµιµων δολοφόνων. Η επιλογή της ανάλυσης όχι απλώς της δικτατορίας (τόσο του Μεταξά όσο και του Παπαδόπουλου), αλλά και του ηθικού και πολιτικού κλίµατος που της έστρωσε το δρόµο, πιθανόν να καθορίζεται κατά τα λεγόµενα από την έλλειψη δυνατότητας να τεθεί απευθείας το θέµα του ελληνικού φασισµού και, ταυτόχρονα, ανταποκρίνεται στην επιθυµία για την πραγµατοποίηση µιας αναλυτικής ταινίας κι όχι απλώς για µια πράξη αντιφασιστικής µαρτυρίας. «Σκοπός µας θυµάται ο σκηνοθέτης ήταν να αναλύσουµε τους λόγους που µας οδήγησαν στη δικτατορία. Ψάχνοντας στην ελληνική Ιστορία, το µόνο παρόµοιο που µπορέσαµε να βρούµε, ήταν η δικτατορία του Μεταξά. Ζούσαµε κάτω από µια δικτατορία και δεν µπορούσαµε να µιλήσουµε για το φασιστικό καθεστώς του Παπαδόπουλου µπορούσαµε, όµως, να µιλήσουµε για µιαν άλλη, ανάλογη δικτατορία». 1 Ωστόσο, η µεγαλύτερη «πολιτική διάσταση» του επιλεγµένου θέµατος οδηγεί τον Αγγελόπουλο να τροποποιήσει σηµαντικά την «αισθητική» της Αναπαράστασης. Από τα ίδια τα λόγια του σκηνοθέτη, έχει ήδη αποκαλυφθεί πως, εδώ, το ανείπωτο (το οποίο, στην πρώτη εκείνη ταινία, είναι, κατά κάποιον τρόπο, το υπονοούµενο στα διαλεκτικά κενά της συζήτησης) έχει µεταµορφωθεί σε άµεσο αφηγηµατικό υλικό: οι σιωπές, τα βλέµµατα, οι υπαινιγµοί, οι ψίθυροι, οι βιαστικές κουβέντες, οι µατιές συνεννόησης, παρουσιάζονται µε αµεσότητα και δεν είναι πια µόνο υπαινικτικές. Εδώ, ο «ρεαλισµός» που χαρακτηρίζει ακόµα και φωτογραφικά την προσέγγιση του Αγγελόπουλου στο χωριό Τυµφαία και στην ανθρώπινη εξορία της Ηπείρου, αντιστρέφεται σε µιαν αρχική άρνηση της «ρεαλιστικής εντύπωσης», πράγµα που, αργότερα, θα ωριµάσει ακόµα περισσότερο στο Θίασο, µιας και, σ αυτή την ταινία, µόνο εν µέρει χρησιµοποιείται ακόµα το Verfemdungseffect 11 που χαρακτηρίζει ιδιαίτερα το τρίτο έργο του σκηνοθέτη. Αυτή η αποφασιστική εγκατάλειψη των «νατουραλιστικών» καταλοίπων τα οποία, στην Αναπαράσταση, λειτουργούσαν µε µεγάλη αποτελεσµατικότητα καθορίστηκε από µια σειρά πολύ σηµαντικών επιλογών δοµικών και υφολογικών κυρίως, της χρησιµοποίησης (απλώς περιπτωσιακής στην Αναπαράσταση) του πλάνου-σεκάνς ως αντικειµενικής καταγραφής ενός «βιώµατος» της κάµερας που δεν προσπαθεί να περάσει σαν πραγµατικό, αλλά σαν µια ξεκάθαρη mise en scène 12 µιας πλοκής, σαν ιδεολογική στιγµή µιας «αναπαράστασης». Πράγµατι, αυτό είναι το αποτέλεσµα µιας σωστής χρησιµοποίησης του πλάνου-σεκάνς: προκειµένου να καθορίσει «πλασµατικά» µια συνεχή Zeitraum 13 της αφήγησης, τη συγκροτεί ως µια οργανωµένη ιδεολογική-αφηγηµατική προσέγγιση συγκεκριµένων στοιχείων. Στο Θίασο, όπως θα δούµε, τέτοια προσέγγιση λειτουργεί αντίθετα, για να υπογραµµίσει τον ιδεολογικό συγχρονισµό ιστορικά διαχρονικών γεγονότων. Στις Μέρες του 36, λειτουργεί ακόµα στο εσωτερικό ενός διαλόγου, ιδεολογικά και αφηγηµατικά (και ιστορικά) συγχρονισµένου, αλλά µε πολύ έντονο ιδεολογικό φορτίο. Μ αυτή τη λογική, η αναφορά στον κινηµατογράφο του Jancs½ και στα βασικά υφολογικά τεχνάσµατά του (αυτό ακριβώς το πλάνο-σεκάνς) είναι σωστή, αλλά πρέπει να ξεκαθαρίσουµε ότι, ενώ στον Jancs½ (τουλάχιστον στον τελευταίο Jancs½, αυτόν του Κόκκινου ψαλµού και της Ηλέκτρας, κι όχι τον πρώιµο, των Νικηµένων) το πλάνο-σεκάνς είναι, κατά κάποιον τρόπο, η συναφής κι αρµονική σκηνοθεσία µιας σκηνοθεσίας που έχει προηγηθεί ad hoc σε προφιλµικό στάδιο, στον Αγγελόπουλο (τουλάχιστον στις Μέρες του 36) βασίζεται σε µια διαλεκτική αντίθεση ανάµεσα στο «ρεαλισµό» του προφιλµικού και στο «πλασµατικό» ύφος του έργου που επιτελεί πάνω του η κάµερα, ως µέσο αναπαράστασής του. Μ άλλα λόγια, τα πλάνα-σεκάνς του Αγγελόπουλου δηµιουργούν, κατά κάποιον τρόπο (καίτοι, σ αυτή την ταινία, όχι τόσο συχνά όσο στο Θίασο), την αίσθηση της «αποξένωσης» και, υπ αυτή την έννοια, πλησιάζει περισσότερο το στιλ του Antonioni (ας σκεφτούµε κυρίως το τέλος της ταινίας Επάγγελµα: ρεπόρτερ) παρά του Jancs½. Ένα άλλο στοιχείο, το οποίο στη µεν Αναπαράσταση εµφανίζεται απλώς περιπτωσιακά, αλλά στις Μέρες του 36 τονίζεται ιδιαίτερα, είναι η χρήση του χώρου οff δηλαδή, σύµφωνα µε τα λόγια του σκηνοθέτη, «αυτού που συµβαίνει εκτός κάδρου», 1 κάτι που εξηγεί ακόµα και την αρχική αγάπη του Αγγελόπουλου για τον Antonioni και τον Μιζογκούτσι. To «άδειo» κάδρο, που συχνά ολοκληρώνει τις αφηγηµατικές σεκάνς στις Μέρες του 36, όταν η δράση έχει πια τελειώσει και οι «ήρωες» βγαίνουν απ το κάδρο, είναι, πρώτα απ όλα, ένα άλλο από τα µέσα µε τα οποία ο Αγγελόπουλος προσπαθεί να καταστρέψει την

5 «εντύπωση του πραγµατικού», παρουσιάζοντας τη δράση σαν σε µια θεατρική σκηνή (κάτι που θα τονιστεί ακόµα περισσότερο στο Θίασο, όπου υιοθετεί συστηµατικά το «cadrage frontal qui situe le spectateur en face de l action et non plus au milieu des personnages» 14 ), και, δεύτερον, η µέθοδος µε την οποία ο σκηνοθέτης εξαφανίζει, για να µεταχειριστούµε την ορολογία του Brecht, την «ένταση που αφορά στην έκβαση» και δηµιουργεί την «ένταση που αφορά στην πλοκή», καταργεί τη συνέχεια όπου «κάθε σκηνή εξυπηρετεί µιαν άλλη», υπογραµµίζει πως «κάθε σκηνή είναι αυτόνοµη» και προτείνει την αφήγηση σαν «επιχείρηµα» πάνω στο οποίο ο θεατής θα πρέπει να στοχαστεί, κι όχι σαν «πρόταση» όπου ο θεατής θα πρέπει να εµπλακεί. 15 Τώρα είναι ευκαιρία να υπογραµµίσουµε πως, ενώ στον Antonioni και τον Mιζογκούτσι η χρήση του νεκρού χρόνου και τoυ «κενού κάδρου» παίζει λειτουργικό ρόλο ως προς την αφήγηση και αποτελεί µέρος της αφηγηµατικής δοµής, στον Αγγελόπουλο, αντίθετα, έχει µια λειτουργία «αποδόµησης» απέναντι στην αναπαράσταση, η οποία καταλήγει ν αποµακρύνεται απ το θεατή διά µιας ανάλογης διαλεκτικής απόστασης. Μπορούµε να πούµε, µε κίνδυνο να θεωρηθεί σχηµατικό, πως στην πρώτη περίπτωση βρισκόµαστε µπροστά σε µια τυπική «ιδεαλιστική» χρήση ενός εκφραστικού µέσου, ενώ στη δεύτερη, σε µια «υλιστική». Μια άλλη ένδειξη της αντι-νατουραλιστικής στάσης του Αγγελόπουλου µας δίνεται από τη χρήση του χρώµατος, που γίνεται για πρώτη φορά στις Μέρες του 36. Αντίθετα µε το Θίασο, όπου κυριαρχούν οι σκούροι τόνοι για να υπογραµµίσουν τη δραµατική ένταση της αναπαράστασης, στις Μέρες του 36 κυριαρχούν οι ανοιχτοί, µε κυρίαρχο το κίτρινο, οι οποίοι σχεδόν υπογραµµίζουν την ειρωνική ένταση που αποτελεί βασικό συστατικό της ταινίας. Όµως, όπως θυµάται ο ίδιος ο σκηνοθέτης, «τα χρώµατα δεν είναι τα φυσικά χρώµατα του χώρου. Η φυλακή, στις Μέρες του 36, είναι όλη βαµµένη, και στον περίβολό της υπήρχαν δέντρα που τα κοψα όλα, όπως και κάθε πρασινάδα. Χρησιµοποίησα µηχανές για να κόψω τα πάντα και για να µεταφέρω στον περίβολο άµµο, µεταµορφώνοντας έτσι το περιβάλλον». 1 Μ άλλα λόγια, στις Μέρες του 36 (και µ έναν τρόπο τελείως αντίθετο απ ό,τι στην Αναπαράσταση), η επιλογή του φυσικού χώρου, η άρνηση της υποκριτικής, οι «αληθινές» λήψεις, επ ουδενί λογω αντιστοιχούν σε µια «νεορεαλιστική» µυθολογία, σε µια συνταύτιση του «πραγµατικού» µε το «αληθινό» που βιώνεται ή ιδεολογικοποιείται µέσα από την κάµερα. Αυτό, κατά κάποιον τρόπο φανερώνει πως πρόκειται για µια «ιστορική» ταινία αποτελεί, όµως, και µια ακόµα ένδειξη για το πώς η «αισθητική» του Αγγελόπουλου εξελίσσεται προς εκείνη την «επική µορφή» που θα βρει την ύψιστη έκφρασή της, δύο χρόνια αργότερα, στο Θίασο. Ταινία πάνω στο «προµήνυµα µιας δικτατορίας» (όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος ο σκηνοθέτης), οι Μέρες του 36, παρά την ηθεληµένη αοριστία στις πολιτικές αναφορές της, κρύβει µια σαφή κρίση για τη φύση της φασιστικής τάξης και για την ιδεολογική-πολιτική ταυτότητα που αποκτά η αστική δηµοκρατία στη µετριοπαθή-αντιδραστική εξέλιξή της: πρόκειται, µ άλλα λόγια, για µια τεκµηριωµένη έκθεση των γεγονότων που οδήγησαν στο πραξικόπηµα του 67 και στο φασισµό των συνταγµαταρχών του Παπαδόπουλου. Υπ αυτή την έννοια, η ταινία σκιαγραφεί µε ξεκάθαρο τρόπο την πάλη των τάξεων: και στον δολοφονηµένο συνδικαλιστή, στους φοιτητές που πετούν αντιφασιστικές προκηρύξεις, στους εργάτες που έχουν βγει στην παρανοµία, στους φυλακισµένους που βασανίζονται, στους αντιπάλους του συστήµατος που εκτελούνται, στους «πολιτικούς» που είναι κλεισµένοι στις φυλακές, αντιπαρατίθενται ξεκάθαρα οι ηγέτες των συντηρητικών κοµµάτων, οι αστυνοµικοί, οι υπουργοί, οι δικαστές, οι εκπρόσωποι µιας εξουσίας που, προκειµένου να επιβιώσει, δε διστάζει να κολακέψει (όπως κάνει ο άγγλος πρέσβης στη σκηνή της παραλίας) τη δικτατορία. Αυτή η αντίθεση που δίνει την πιο έντονη στιγµή της στην ωραιότατη σκηνή του γραµµοφώνου (και µας προϊδεάζει για την υπέροχη ιδεολογικο-µουσική σκηνή στο Θίασο, ανάµεσα στους χίτες και τους «αριστερούς»), όταν, µετά το πρώτο ξάφνιασµα στο άκουσµα της µαγευτικής κι απατηλής «αστικής» µουσικής, οι φυλακισµένοι εκδηλώνουν τη διαµαρτυρία τους χτυπώντας τις καραβάνες τους στα κάγκελα των κελιών τονίζεται και από την ειρωνεία µε την οποία ο Αγγελόπουλος περιγράφει τους εκπροσώπους της συντηρητικής, αντιδραστικής αστικής τάξης και ακολουθεί τα πηγαινέλα τους γύρω απ τη φυλακή. Αξίζει τον κόπο, γι άλλη µια φορά, να υπογραµµίσουµε την «µπρεχτική» προέλευση της χρήσης αυτής της ειρωνείας, σαν κάτι που, κατά τον Αγγελόπουλο, «φτάνει πιο άµεσα στο θεατή κι έχει µια δύναµη πιο διεισδυτική από το συναίσθηµα, το οποίο καταλαµβάνει αµέσως το θεατή», αλλά, συγχρόνως, είναι και «µια κριτική τοποθέτηση απέναντι στην κατάσταση που περιγράφεται». 1 O θίασος, η τρίτη ταινία µεγάλου µήκους του Αγγελόπουλου, ξεχωρίζει στις Κάννες το 1975, κι αφού προβάλλεται στα πλαίσια του «εκαπενθηµέρου Σκηνοθετών», κερδίζει το ιεθνές Βραβείο των Κριτικών που του απονέµει η επιτροπή της Fipresci, ενώ χαρακτηρίζεται από πολλούς ως η καλύτερη ταινία που προβλήθηκε στο Φεστιβάλ. Αυτή τη φορά, η επιτυχία είναι απόλυτη: «εξαιρετική ταινία» γράφει ο Morandini στην «Giorno», συγκρίνοντάς την µε το Ρώµη, ανοχύρωτη πόλη «η ταινία-γεγονός του Φεστιβάλ Καννών 75», γράφει ο Casiraghi στην «Unità», χαρακτηρίζοντάς την «µια µεγάλη ταινία, που αξίζει ένα µεγάλο κοινό» «υψηλής κλάσεως», γράφει ο Grazzini στην «Corriere della sera», «και έργο µεγάλης λυρικής πνοής» «ένα µεγάλο µάθηµα ιστορικής ανάλυσης και κινηµατογραφικής αφήγησης», γράφει ο Robert Chazal στην «France-Soir» «θα ήταν σίγουρα µια σοβαρή υποψηφιότητα για το βραβείο του Φεστιβάλ», αναφέρει ο Louis Marcorelles στη «Μonde» «µια ταινία ιδιαίτερα σηµαντική», δηλώνει ο Albert Cervoni

6 στη «France Νouvelle» «µια αναµφισβήτητη απόδειξη για το πώς µια ταινία µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να διερευνήσει την ανάµιξη του προσωπικού δράµατος µε το πολιτικό», τονίζει η Rosalind Delmar στο «Μonthly Film Bulletin» «το ανάστηµα του Αγγελόπουλου µοιάζει να αυξάνεται σε κάθε ταινία του», σηµειώνει, αναφερόµενος στo Θίασο, ο John Gillet, στο «International Film Guide» «ένα αριστούργηµα του σύγχρονου κινηµατογράφου, µια ταινία εκθαµβωτικού µεταφορικού επιπέδου και νοήµατος» την ορίζει ο David Wilson του «Sight and Sound». Παρά το µποϊκοτάζ της κυβέρνησης Καραµανλή, που τον κατηγορεί ότι τρέφει ιδιαίτερες συµπάθειες στην Αριστερά, η ταινία προβάλλεται κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαµήνου του 1975 σε πολλές ευρωπαϊκές κινηµατογραφικές εκδηλώσεις, από το Βερολίνο ώς την Ταορµίνα, από το Μιλάνο ώς το Λονδίνο, από τη Βενετία ώς τη Θεσσαλονίκη, αναγκάζοντας ακόµα και τους κριτικούς να ξαναδούν τις δύο προηγούµενες ταινίες µεγάλου µήκους του σκηνοθέτη ως έργα που προαναγγέλλουν το Θίασο, όχι µόνο µε το ασυνήθιστο αισθητικό τους επίπεδο, αλλά και µε τη θεµατολογία τους. Πράγµατι, όπως στην υπόθεση του Forminx Story υπάρχει το θέµα του ταξιδιού µιας οµάδας, και στην Εκποµπή, η mise en question 16 του «θεάµατος» ως «σκηνοθεσίας» του ψεύδους, έτσι και στη µεν Αναπαράσταση εµφανίζεται in nuce 17 η βασική πλοκή του µύθου των Ατρειδών (µια Κλυταιµνήστρα που, µε συνεργό έναν Αίγισθο, δολοφονεί τον Αγαµέµνoνά της), στις δε Μέρες του 36, γίνεται για πρώτη φορά ανάλυση της Ιστορίας ως έµµεσης πολιτικής αξιολόγησης του παρόντος. Με τον ίδιο τρόπο, η τριπλή δοµή της πρώτης ταινίας προαναγγέλλει τα τρία επίπεδα αφήγησης του Θιάσου, και το στιλ της ταινίας Μέρες του 36 θεµελιώνει ήδη αυτή την «επική µορφή» που παίρνει την πιο γοητευτική και πρωτότυπη όψη της στο αριστούργηµα του 75. Στην πραγµατικότητα, O θίασος, παρ όλο που γυρίστηκε σχεδόν ολόκληρος κατά τη διάρκεια της δικτατορίας [τα γυρίσµατα άρχισαν στις 2 Φεβρουαρίου του 1974, σταµάτησαν για το καλοκαίρι (στο µεταξύ, στις 23 Ιουλίου, έπεσε η χούντα) και ολοκληρώθηκαν το Νοέµβριο], δεν αποτελεί πια έκφραση εκείνης της «ιδιαίτερης αισθητικής» που, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο σκηνοθέτης, είχε εν µέρει επιβάλει η ίδια η καταπίεση στα δύο προηγούµενα έργα αντίθετα, αποτελεί το τέρµα µιας διαδικασίας ωρίµανσης που είχε διαρκέσει πολλά χρόνια και που καθιστά τον Αγγελόπουλο έναν από τους πραγµατικούς δηµιουργούς ενός κινηµατογράφου θεµελιωµένου σε µια υλιστική αισθητική. Και δεν υπάρχει αµφιβολία όπως έλεγαν ο ίδιος ο σκηνοθέτης κι ο παραγωγός του πως, αν η χούντα δεν είχε πέσει, ίσως να µην τελείωνε η επεξεργασία της ταινίας, κι είναι σίγουρο πως η ταινία δε θα προβαλλόταν ποτέ στην Ελλάδα. Το θέµα του Θιάσου είναι η ιστορία της Ελλάδας από το 1939 µέχρι το Σ αυτό το διάστηµα [δηλαδή, από το τελευταίο φθινόπωρο της κυβέρνησης Μεταξά (η δικτατορία που γεννήθηκε στις «µέρες του 36») ώς το πρώτο φθινόπωρο της κυβέρνησης Παπάγου (που αναλαµβάνει την εξουσία το 52 µ έναν «εκλογικό νόµο-απάτη»)] συµβαίνουν τα εξής: η ιταλική επίθεση (28 Oκτωβρίου 1940), η γερµανική εισβολή (6 Απριλίου 1941), η κατοχή από τους ναζί και τους φασίστες (27 Απριλίου 1941), η ίδρυση του ΕΛΑΣ (Φεβρουάριος 1942), η επέµβαση των πρώτων βρετανών αλεξιπτωτιστών (Oκτώβριος 1942), οι πρώτες απόπειρες, µετά το τέλος του πολέµου, να επιτευχθεί µια συµφωνία ανάµεσα στο ΕΑΜ και τον Ε ΕΣ (την αντιστασιακή οµάδα την οποία είχε οργανώσει η εξιά), απόπειρες που παρατείνουν το πρόβληµα της κυβέρνησης (Αύγουστος 1943), η συνθήκη του Λιβάνου και ο σχηµατισµός µιας προσωρινής κυβέρνησης λαϊκής ενότητας µε έδρα τη Νάπολη (Μάιος 1944), η Απελευθέρωση (12 Oκτωβρίου 1944), η είσοδος των βρετανικών στρατευµάτων στην Αθήνα µε επικεφαλής τον στρατηγό Scobie (14 Oκτωβρίου 1944), η διαταγή του Scobie να παραδώσουν οι αντάρτες τα όπλα µέχρι τις 10 εκεµβρίου, οι διαδηλώσεις στις 3 εκεµβρίου όπου ο αγγλικός στρατός πυροβολεί το πλήθος, µε αποτέλεσµα τη Μάχη της Αθήνας που διαρκεί 33 µέρες, η Συµφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945), όπου το ΕΑΜ συµφωνεί να διαλύσει και να αφοπλίσει τον ΕΛΑΣ, µε αντάλλαγµα την υπόσχεση για τη διεξαγωγή δηµοψηφίσµατος µέσα στον ίδιο χρόνο, οι βιαστικές εκλογές του 1946 (31 Μαρτίου) όπου αρνούνται να πάρουν µέρος όλα τα δηµοκρατικά κόµµατα και που, βέβαια, τις κερδίζει η εξιά, το δηµοψήφισµα (Σεπτέµβριος 1946) που ανοίγει το δρόµο για την επιστροφή του βασιλιά, η επιστροφή του ΕΑΜ στο βουνό όπου ενώνεται µε τις οµάδες του Άρη Βελουχιώτη, οι οποίες είχαν ήδη αρνηθεί τη Συµφωνία της Βάρκιζας (28 Oκτωβρίου 1946) και, στη συνέχεια, η δηµιουργία µιας προσωρινής κυβέρνησης της ελεύθερης Ελλάδας (23 εκεµβρίου 1947). Στο µεταξύ, ο αγγλικός στρατός αποσύρεται (Φεβρουάριος 1947) και, σε εφαρµογή του «όγµατος Τruman», τον διαδέχεται ο αµερικανικός στρατός που ελέγχει τη χώρα και υποστηρίζει τη εξιά (12 Μαρτίου 1947). Το τέλος του εµφυλίου πολέµου και η ήττα της Αριστεράς µετά από τρία σκληρά χρόνια ( ), στη διάρκεια των οποίων υπήρξαν: νεκροί, εξορίες, βασανιστήρια, «δεξιά» τροµοκρατία, έκτακτα στρατοδικεία, διωγµοί οι εκλογές του 1950, µε τις οποίες εδραιώνονται οι δυνάµεις του «φιλελεύθερου» Κέντρου, χάρη στη µείωση της αµερικανικής πίεσης η εξάπλωση του Ψυχρού Πολέµου και µια γρήγορη επιστροφή στη «σκληρή πολιτική» από την πλευρά των ΗΠΑ, επιβάλλουν νέες εκλογές κι ένα πλειοψηφικό εκλογικό σύστηµα, χάρη στο οποίο, το 1952, το κόµµα του στρατάρχη Παπάγου παίρνει το 49% των ψήφων και το 82% των εδρών της Βουλής. Τα δεκατρία χρόνια της ελληνικής Ιστορίας που «παρουσιάζονται» στην ταινία, κρύβουν, στην πραγµατικότητα, ευρύτερες αναφορές: απ τη Μικρασιατική Καταστροφή που αναθυµάται ο πατέρας σ έναν απ τους τρεις «µονολόγους» (σεκάνς 18), µέχρι τη

7 δικτατορία των συνταγµαταρχών ( ) που υπονοείται σε όλο το διάλογο για την καταπίεση των τάξεων, από το 1939 ώς το Για τον Αγγελόπουλο, όπως και στις Μέρες του 36, η Ιστορία είναι πάντα Ιστορία του παρόντος. Αυτή η δραµατική ιστορική περιήγηση συνθέτει µόνο ένα από τα τρία επίπεδα της αφήγησης στο Θίασο. Τα άλλα δύο είναι: αφ ενός τα θεατρικά δρώµενα των περιπλανώµενων θεατρίνων της ταινίας, που είναι η περιοδεία και οι παραστάσεις της Γκόλφως, και, αφ ετέρου, η οικογενειακή ιστορία των θεατρίνων που επαναλαµβάνει το µύθο των Ατρειδών: υπάρχει µια γυναίκα (η µητέρα) που, όπως η Κλυταιµνήστρα, απατά τον άντρα της, ο οποίος, όπως ο Αγαµέµνονας, δολοφονείται από τον εραστή της γυναίκας, τον Αίγισθο (σύµφωνα µε το µύθο, αντίθετα, δολοφόνος ήταν η Κλυταιµνήστρα, κι ο Αίγισθος, απλώς ηθικός αυτουργός) και υπάρχει η µεγαλύτερη κόρη που, όπως η Ηλέκτρα, λαχταρά να πάρει εκδίκηση για τον πατέρα και περιµένει το γυρισµό του αδελφού που, όπως ο Oρέστης, θα σκοτώσει τη µοιχαλίδα και το συνεργό της. Αυτή η τριπλή δοµή, πέρα από το ότι έχει αµοιβαίες «αφηγηµατικές» διεισδύσεις, δηµιουργεί ένα είδος «συνεχούς διακεκοµµένου κύκλου» 18 όπου το µυθιστορηµατικό (το βουκολικό δράµα Γκόλφω), η ζωή (η αναβίωση του µύθου των Ατρειδών) και η Ιστορία (τα ελληνικά γεγονότα της περιόδου 39-52) µπαίνουν το ένα µέσα στο άλλο µε ξαφνικές εναλλαγές του ρόλου του αφηγητή, έτσι ώστε, συχνά, µέσα στην ίδια σεκάνς, τα τρία επίπεδα διαδέχονται το ένα το άλλο, ενώ συχνά αλληλοκαλύπτονται: όπως στη σεκάνς-κλειδί (την 52) 19 όπου ο Oρέστης ορµάει οπλισµένος στη σκηνή, κι ενώ ο θίασος 20 παίζει για πολλοστή φορά την Γκόλφω, απαγγέλλει τα λόγια του pièce 21 σηµαδεύοντας µε το πιστόλι και σκοτώνοντας τη µητέρα του και τον εραστή της, εκδικούµενος έτσι τον πατέρα, αλλά και, συγχρόνως, τιµωρώντας τον προδότη φασίστα, µπροστά στο κοινό που χειροκροτεί, πιστεύοντας ότι κι αυτό αποτελεί µέρος της παράστασης. Με τον ίδιο τρόπο, σε κάποια επόµενη στιγµή (σεκάνς 81/83), προς το τέλος της ταινίας, η Ηλέκτρα αποχαιρετά το πτώµα του αδελφού της, Oρέστη, που έχει εκτελεστεί ως αντάρτης µετά από απόφαση του δικαστηρίου, µε τα λόγια της «Γκόλφως της βοσκοπούλας»: «Καλή σου µέρα, Τάσο» και λίγο αργότερα, τη στιγµή της ταφής, χειροκροτεί τον νεκρό µαζί µε τα άλλα, εναποµείναντα µέλη του θιάσου. Ανάλογη αλληλουχία (ζωή / µυθοπλασία / Ιστορία) υπάρχει στη σεκάνς της παραλίας (47), όταν ο θίασος, αποκλεισµένος σε µια παραλία από µια βρετανική διµοιρία που κυνηγούσε κοµµουνιστές, παρουσιάζει την Γκόλφω, κι οι στρατιώτες αυτοσχεδιάζουν ένα χορωδιακό («It s a long way to Tipperary») προς τιµήν του θιάσου, ώς τη στιγµή που η σκηνή διακόπτεται από τη ριπή ενός αντάρτικου οπλοπολυβόλου που σκοτώνει έναν από τους στρατιώτες. Στην πραγµατικότητα, τα τρία αφηγηµατικά επίπεδα της ταινίας O θίασος συνυπάρχουν διαλεκτικά, ακριβώς για να απορριφθούν (δηλαδή να ολοκληρωθούν) αµοιβαία: η παράσταση της Γκόλφως δεν τελειώνει ποτέ, αφού διακόπτεται πάντα από την παρέµβαση της Ιστορίας (το βλέπουµε στις προαναφερθείσες σεκάνς 52 και 47) η δυναµική της Ιστορίας, όσον αφορά στο θίασο, αναµιγνύεται µε τη δυναµική της ζωής (θα µπορούσαµε να πούµε, αντιστρέφοντας µια σηµείωση του Αγγελόπουλου, πως ο Αίγισθος δεν είναι µόνο ένας προδότης φασίστας, αλλά και εραστής της µητέρας του Oρέστη) η ζωή υπόκειται σε συνεχείς αναµίξεις µε τη µυθοπλασία (αρκεί να σκεφθεί κανείς τις εναλλαγές των ηθοποιών που ερµηνεύουν τους ρόλους του έργου του Περεσιάδη και τη διαφορετική υπαινικτική αξία που αποκτούν κάθε φορά οι σκηνές τις οποίες ερµηνεύουν). Αυτή η διαφορετική σχέση ανάµεσα στα τρία επίπεδα της ταινίας τονίζεται απ τη χρονολογική της διάρθρωση. Η ταινία, όχι µόνο αρχίζει το 1952 και τελειώνει το 1939, µε την επανάληψη ενός ανάλογου πλάνου και µιας ανάλογης φράσης («Φθινόπωρο του 52 ξανάρθαµε στο Αίγιο. Λίγοι απ τους παλιούς. Oι πιο παλιοί, καινούργιοι. Ήµαστε κουρασµένοι. Είχαµε δυο µέρες να κοιµηθούµε» στη σεκάνς 2, και: «Φθινόπωρο του 39 φτάσαµε στο Αίγιο. Ήµαστε κουρασµένοι. Είχαµε δυο µέρες να κοιµηθούµε...» στη σεκάνς 86), αλλά έχει και µια µη γραµµική χρονική εξέλιξη, που χαρακτηρίζεται από συνεχή περάσµατα απ τη µια εποχή στην άλλη, απ τη µια σεκάνς στην άλλη και µάλιστα, µερικές φορές, µέσα στο ίδιο το πλάνο-σεκάνς [το πέρασµα 1952/1942 (σεκάνς 22/30) ή το πέρασµα 1946/1952 (σεκάνς 68), που γίνονται, στη µεν πρώτη περίπτωση, µέσω ενός αντίστροφου πανοραµίκ, στη δε δεύτερη, µ ένα τράβελινγκ], σύµφωνα µε µια σειρά 22 που θα µπορούσε να αποδοθεί χονδρικά ως Μ-Γ-Β-Μ- -Ε-Ζ-Γ-Μ-Ζ-Λ-Α, ήδη πολύ απλοποιηµένη σε σχέση µε την πολυπλοκότητα των ιστορικών αναφορών και χωρίς να παίρνει υπόψη της τις έµµεσες αναπολήσεις: η Μικρασιατική Καταστροφή (πατέρας, σεκάνς 18), οι εκτοπίσεις στη Μακρόνησο το (Πυλάδης, σεκάνς 73), η µάχη στο Χάνι της Γραβιάς (ανιψιός της Ηλέκτρας, σεκάνς 61). Θα πρέπει να έχει σηµειωθεί το ότι, για να αποσαφηνιστεί η τριπλή διάσταση της ταινίας O θίασος, καθορίσαµε τα τρία στοιχεία που τη συνθέτουν: τη µυθοπλασία, τη ζωή, την Ιστορία. Αποµένει, ωστόσο, να ξεκαθαρίσουµε τη λειτουργία που ασκεί, µέσα στον αφηγηµατικό ιστό του έργου, ο µύθος των Ατρειδών, που εδώ γίνεται πολύ πιο φανερός απ ό,τι στην Αναπαράσταση, γιατί δεν είναι µόνο η Grundform 23 της εγκληµατικής ενέργειας (η δολοφονία τού Αγαµέµνονα) και της τιµωρίας (η εκδίκηση του Oρέστη), αλλά και γιατί τουλάχιστον ένας από τους κεντρικούς χαρακτήρες, ο Oρέστης, είναι αυτός που έστω, κατ όνοµα έχει επωµιστεί το µύθο. Μια απαραίτητη πρώτη επεξήγηση αφορά, βέβαια, στα ονόµατα. Θα πρέπει, δηλαδή, να υπογραµµιστεί ότι, παρ όλα όσα έχουν γραφτεί απ όλους σχεδόν τους

8 κριτικούς (για λόγους ευκολίας όπως εξ άλλου γίνεται και σ αυτό το κείµενο) κι όσα µας υποδεικνύουν τα κείµενα (σενάρια κ.λπ.) που έχουν εκδοθεί µέχρι σήµερα, στην ταινία δεν υπάρχουν η Ηλέκτρα, ο Αγαµέµνονας, η Κλυταιµνήστρα, ο Αίγισθος, η Χρυσόθεµη, ο Πυλάδης, παρά µόνο ο Oρέστης, ο οποίος, µεταξύ άλλων, είναι κι ο µοναδικός από τους κεντρικούς χαρακτήρες που έχει όνοµα. Στην πραγµατικότητα, λοιπόν, χωρίς να θέλουµε να παραβιάσουµε το κείµενο (µη θέλοντας να προβάλουµε µια έµµεση υποδήλωση ως συγκεκριµένη και σαφή ένδειξη), η σχέση ανάµεσα στους ρόλους και τους βασικούς ηθοποιούς έχει ως εξής: Ηθοποιοί Ρόλοι Μυθικές αναφορές Πέτρος Ζαρκάδης Oρέστης Oρέστης Εύα Κοταµανίδου η αδελφή του (Ηλέκτρα) Μαρία Βασιλείου η άλλη αδελφή (Χρυσόθεµη) Αλίκη Γεωργούλη η µητέρα του (Κλυταιµνήστρα) Στράτος Παχής ο πατέρας του (Αγαµέµνονας) Βαγγέλης Καζάν ο προδότης κι εραστής τής µητέρας του (Αίγισθος) Κυριάκος Κατριβάνος ένας νεαρός ηθοποιός, φίλος του (Πυλάδης) Θέλουµε να πούµε µ αυτό υπογραµµίζοντας έτσι την απόλυτη αυθαιρεσία του µηχανισµού που χρησιµοποιεί η κριτική (ακόµα και η ελληνική) ότι, όπως είχε την ευκαιρία να τονίσει ο ίδιος ο Αγγελόπουλος, «ο µύθος στην ταινία δεν είναι τόσο υπογραµµισµένος. εν υπάρχουν ονόµατα δεν υπάρχει ο Αγαµέµνων ή η Ηλέκτρα, δεν υπάρχει ο Πυλάδης, ούτε κάποιος Νίκος ή κάποιος Παύλος υπάρχει µόνο Oρέστης». 24 Το πώς, όµως, µπορέσαµε να αναγνωρίσουµε σαφώς τους ρόλους, σε σηµείο ώστε να πάρουµε από τη σοφόκλεια εκδοχή του έργου το όνοµα της Χρυσόθεµης για την αδελφή (που πρώτα γίνεται πόρνη και µετά παντρεύεται έναν αµερικανό στρατιωτικό) της υποτιθέµενης Ηλέκτρας, είναι ένα µυστήριο το οποίο, δυστυχώς, έχει επιτείνει κι ο ίδιος ο Αγγελόπουλος, µε το να δεχτεί αλλά και να χρησιµοποιήσει τέτοιες ταυτίσεις σε πολλές συνεντεύξεις του. Αυτή η (πρώτη) αποσαφήνιση ως προς το θέµα της παρουσίας του µύθου των Ατρειδών στην ταινία O θίασος έχει δευτερεύουσα σηµασία. Στην πραγµατικότητα, µια τέτοια παρουσία (πολύ λιγότερο τονισµένη, όπως φάνηκε, απ όσο την ήθελαν οι τρέχουσες εκτεταµένες ερµηνείες), πέρα από το να εντάσσει στο πλαίσιο της ταινίας ένα αρχετυπικό στοιχείο, φορτωµένο µε συνυποδηλώσεις αρχέγονων συγκρούσεων και υπαρξιακών µαταιοτήτων, συνθέτει τη βάση της αναµφίβολα υλιστικής σχέσης που διατηρεί ο Αγγελόπουλος µε την παράδοση. Και το κλειδί αυτής της σχέσης δεν είναι η µηχανική αναπαραγωγή του µύθου και η έξωθεν ενσωµάτωσή του σ έναν σύγχρονο ιστορικό ιστό, µε σκοπό να επιβεβαιωθεί η αιωνιότητα και το αµετάβλητό του είναι, αντίθετα, η κριτική κατάλυσή του, µέσα απ τον περιορισµό του σε αµιγές µύθευµα, χωρίς τη θεµελιώδη συνυποδήλωση της ανάγκης. 25 «Ζούµε σ έναν πολιτισµό που έχει κληροδοτήσει αυτούς τους µύθους» λέει ο Αγγελόπουλος, «και πρέπει οπωσδήποτε να τους καταστρέψουµε, να τους δώσουµε ανθρώπινη διάσταση. [...] Είναι ένας λογαριασµός µε την πολιτιστική µου κληρονοµιά που πρέπει να τον τακτοποιήσω. [...] ε δέχοµαι τη µοίρα, ούτε την ιδέα του πεπρωµένου. Μπαίνοντας ο µύθος στην ιστορική πραγµατικότητα, γίνεται πραγµατική ιστορία µε µια διαφορετική διάσταση. εν είναι ερµηνεία: του δίνω ανθρώπινη διάσταση, γιατί ο άνθρωπος φτιάχνει την Ιστορία κι όχι ο µύθος». 26 εν είναι τυχαίο, βέβαια, ότι ανάµεσα στα τόσα ονόµατα του µύθου των Ατρειδών η µοναδική νέα πρόταση είναι αυτή που αφορά στον Oρέστη (ακριβώς γιατί ο Oρέστης, αντίθετα απ όλους τους άλλους, «δεν αντιπροσωπεύει τόσο ένα χαρακτήρα όσο µια ιδέα: ενσαρκώνει, δηλαδή, την έννοια της επανάστασης»), και στην ταινία «πολλοί από τους χαρακτήρες έχουν µαζί του µια σχέση ερωτική σχέση που, τελικά, εκφράζει τον έρωτα για την ιδέα τής επανάστασης». Μ άλλα λόγια, ακόµα και για το «ηρωικό» του ανάστηµα («είναι ο µοναδικός που πιστεύει στον εαυτό του, που επιδιώκει µε σαφήνεια το στόχο του και θυσιάζει γι αυτόν τη ζωή του», θυµίζει ο Αγγελόπουλος στην προαναφερθείσα συνέντευξή του), ο Oρέστης είναι ο µόνος ήρωας που διατηρεί στην ταινία µια µυθική αύρα, ο µοναδικός που αντιπροσωπεύει µια σύγχρονη «ερµηνεία» του µύθου των Ατρειδών. Όµως, αυτή η «ερµηνεία» είναι που ανατρέπει και τη λειτουργική θέση την οποία έχει µέσα στην τραγική/µυθική ελληνική παράδοση, ακόµα και στις διαφορετικές εκδοχές του Αισχύλου (Αγαµέµνων, Χοηφόροι, Ευµενίδες), του Σοφοκλή (Ηλέκτρα) και του Ευριπίδη (Ηλέκτρα, Oρέστης): εδώ, πράγµατι, µακριά από τη ζωή, ο εκδικητής του γένους ή ο τελευταίος παράγων της οικογενειακής ύβρεως ή ο έσχατος κρίκος της θεϊκής τύψης, 27 είναι ο φορέας της Ιστορίας, και η «ιστορική» άφεσή του δεν απαιτεί κανέναν Άρειο Πάγο. Ας µην ξεχνάµε, επίσης, για να επαναλάβουµε µια δήλωση του Αγγελόπουλου,

9 πως ο Αίγισθος δεν είναι µόνο εραστής της µητέρας, αλλά και, πάνω απ όλα, ένας δοσίλογος, και η µητέρα, συνένοχός του. Το πιο εντυπωσιακό και το πιο µεγαλειώδες του Θιάσου είναι η πολυµορφία και, συγχρόνως, η οµοιοµορφία στο στιλ του. Όπως είναι γνωστό, το στιλ που κυριαρχεί στο έργο, είναι το πλάνο-σεκάνς. Η διήγηση µοιράζεται σε κάτι περισσότερο από εξήντα αφηγηµατικές σεκάνς, 28 σε λίγο περισσότερες από 80 κινηµατογραφικές σεκάνς, µε τη στενή έννοια, 29 και σε περίπου 120 πλάνα. Αυτό σηµαίνει πως, αν εξαιρέσουµε δεκαπέντε περίπου περιπτώσεις στις οποίες µία ή περισσότερες κινηµατογραφικές σεκάνς µπορούν να συνενωθούν (ανά δύο κάθε φορά στις περισσότερες περιπτώσεις µέχρι το πολύ έξι, όπως στην περίπτωση της οµάδας των σεκάνς 78/83, που αναφέρονται στην ανεύρεση του σώµατος του Oρέστη και εν συνεχεία στην ταφή του) για να σχηµατίσουν µια σφιχτή αφηγηµατική ενότητα, το µεγαλύτερο µέρος των αφηγηµατικών σεκάνς αντιστοιχεί µε τις κινηµατογραφικές. Αυτό σηµαίνει, επίσης, µε εξαίρεση είκοσι περίπου περιπτώσεων στις οποίες η σεκάνς αποτελείται από περισσότερα πλάνα (από δύο κάθε φορά στις περισσότερες περιπτώσεις από τρία σε µερικές άλλες, όπως οι σεκάνς 52, 56 και 71 µέχρι τέσσερα στις σεκάνς 7, 43 και 50 και, κατ εξαίρεση, έξι στη σεκάνς 41), πως το µεγαλύτερο µέρος των κινηµατογραφικών σεκάνς ανταποκρίνεται σε ένα µόνο κάδρο µ άλλα λόγια, σ ένα «πλάνο-σεκάνς». Χρήσιµο θα ήταν, επίσης, να τονίσουµε πως ακόµα και οι πιο σύνθετες σεκάνς (όπως η προαναφερθείσα 41, που αποτελείται από έξι πλάνα: διαφορετικές στιγµές του ταξιδιού του θιάσου στις εξοχές, στα βουνά, στις πόλεις και στα χωριά) προκύπτουν σχεδόν όλες από τη συνένωση πλάνων µεγάλης διάρκειας ή/και από πλάνα-σεκάνς µεσαίας και µικρής διάρκειας, µε µια συχνή άρνηση της δοµής champ-contrechamp, την οποία, κατ ουσίαν, βρίσκουµε µόνο δύο φορές (σεκάνς 22 και 59), έτσι όπως δεν βρίσκουµε ποτέ ένα πρώτο πλάνο, µε την πραγµατική του έννοια, αλλά µόνο σαν φάση της κίνησης της κάµερας. Και αν η µέση διάρκεια των 112 κάδρων είναι, σε σχέση µε τα 230 της ταινίας, λίγο µεγαλύτερη από 2, δε λείπουν τα πολυσύνθετα πλάνα-σεκάνς που αγγίζουν τα 10 : η σεκάνς του πρωτοχρονιάτικου χορού µε τους «αριστερούς» και τους χίτες (66), που διαρκεί πάνω από 9 οι τρεις µονόλογοι: του πατέρα (σεκάνς 18), της Ηλέκτρας (58) και του Πυλάδη (73) που κυµαίνονται από 9 ώς 7 το περίπλοκο τράβελινγκ της σεκάνς 68, στην οποία συµβαίνει το χρονολογικό άλµα 46/ 52 (το ακολουθεί, στο αµέσως επόµενο πλάνο, ένα ακόµα άλµα, αυτή τη φορά προς τα πίσω, στο 49), που διαρκεί πάνω από 7 και πολλές άλλες. Τα περισσότερα πλάνα και, κατά συνέπεια, όλα τα πλάνα-σεκάνς µεγαλύτερης διάρκειας, µε εξαίρεση τους δύο πρώτους µονολόγους βασίζονται σε περίπλοκες κινήσεις της κάµερας, πανοραµίκ ή τράβελινγκ (συχνά µε ταλαντώσεις εκκρεµούς), ή στο συνδυασµό των δύο, παρ όλο που δεν λείπουν και τα σταθερά κάδρα. Η γωνία λήψης που επαναλαµβάνεται συχνά (και που έχει υιοθετηθεί για όλες σχεδόν τις παραστάσεις της Γκόλφως) είναι αυτή που καδράρει (και στις κινήσεις τής κάµερας αρχίζει ή καταλήγει καδράροντας) µετωπικά τους ήρωες, καθορίζοντας υπαινικτικά µια διαλεκτική σχέση µεταξύ τους, σαν να βρίσκονταν σε θεατρική σκηνή, και την «άποψη» στόχος της κάµερας/µατιά του θεατή. Σε δεύτερη µοίρα, όσον αφορά στη γωνία λήψης, λειτουργούν η εστιακή απόσταση (οπότε, προφανώς, η επιλογή των φακών) και η φυσική απόσταση των καδραρισµένων υποκειµένων: στον συστηµατικό αποκλεισµό του πρώτου πλάνου (αν όχι, όπως ειπώθηκε, ως στοιχείο στο εσωτερικό µιας κίνησης της κάµερας) αντιστοιχούν πράγµατι: µια συγκρατηµένη χρήση των κοντινών πλάνων (σχεδόν απόλυτος αποκλεισµό των µεσαίων πρώτων πλάνων, ιδιαίτερα περιορισµένη χρήση των µεσαίων πλάνων και υπερίσχυση, ως προς τους κινηµατογραφούµενους ανθρώπους, του πλαν-αµερικέν και του ολόσωµου) και, αντίθετα, µια µάλλον συχνή χρήση των πλάνων µεγάλης και πολύ µεγάλης διάρκειας. Αυτό είναι φανερό πως ισοδυναµεί µε µια αντικειµενική οπτική, και, συνεπώς, θα µπορούσε να πει κανείς πως η κάµερα µάλλον «βλέπει» παρά «αφηγείται» και όπως έχει ήδη αποκαλυφθεί δεν παρουσιάζει το θέµα ως πραγµατικό «βίωµα», αλλά ως δικό της «βίωµα», υπογραµµίζοντας µιαν αντικειµενικά διαλεκτική σχέση ανάµεσα στο προφιλµικό υλικό και στην ίδια ως µέσον κριτικής καταγραφής. Αυτό διευκολύνει το θεατή ν αποκρυπτογραφήσει, µιας και οι ήρωες, απογυµνωµένοι από τα ψυχολογικά τους χαρακτηριστικά (ή, αλλιώς, ως µη ολοκληρωµένες οντότητες), εµφανίζονται σαν «σηµεία», όπως ακριβώς και οι κινήσεις/πράξεις/χειρονοµίες τους καταλήγουν να είναι ένας συνδυασµός «σηµείων», µε µια άρρητη υπογράµµιση του κοινωνικοϊστορικού πλαισίου µέσα στο οποίο λειτουργούν ως στοιχεία της πλοκής. Είναι σίγουρο πως µπορούν να γίνουν κι άλλες αναλυτικές παρατηρήσεις πάνω στο Θίασο. Μακάρι δε να γίνουν βασισµένες σε µια ενδελεχέστερη εξέταση (στη µουβιόλα, π.χ.) της ταινίας (ο γράφων µπόρεσε να τη δει µόνο τρεις φορές και µάλιστα, πριν από αρκετό καιρό) και, κυρίως, σ ένα σενάριο ακριβέστερο από το µοναδικό που, προς το παρόν, διατίθεται και εκδίδεται από το «Avant-Scène/Cinéma», απ το οποίο, εκτός των άλλων, λείπουν όλες οι ενδείξεις για τους χρόνους των πλάνων. 30 Όµως, απ όσα έχουν αναφερθεί ώς τώρα για την ταινία, έστω και συνοπτικά, δικαιολογείται εν πολλοίς η κρίση που είχαµε κάνει όταν την πρωτοείδαµε, και που την επαναλαµβάνουµε τώρα, µε ακόµα µεγαλύτερη πεποίθηση: πρόκειται για ένα αριστούργηµα του σύγχρονου κινηµατογράφου και, ασφαλώς, µια απ τις ωραιότερες ταινίες της δεκαετίας του 70. Όλα αυτά δεν θα σήµαιναν τίποτα αν στις παρατηρήσεις που έχουν γίνει µέχρι τώρα (και στις τελευταίες που θα µπορούσαν να γίνουν), δεν προσθέταµε αµέσως

10 πως O θίασος αποτελεί ένα σαφέστατο ορόσηµο, µια πραγµατική κατάκτηση στο χώρο ενός κινηµατογράφου αισθητικής υλιστικής έµπνευσης. εν υπονοούµε, βέβαια, µια πολιτική ιδεολογία (το µαρξισµό) που είναι διάχυτη µέσα στο έργο, ως µέτρο κρίσης των πολιτικών γεγονότων που υποδηλώνονται ρητά ή άρρητα. Στον σύγχρονο κινηµατογράφο δεν λείπουν οι «µαρξιστές» κινηµατογραφιστές. Γεγονός, όµως, είναι ότι η πολιτική ιδεολογία απορρίπτεται (και σε ορισµένες περιπτώσεις αποκηρύσσεται) από την κινηµατογραφική, µ ένα διαχωρισµό ανάµεσα στην «πολιτική σκέψη» και στην «αισθητική πράξη» που είναι κατ ουσίαν µια ιδεαλιστική κίνηση και, κατά συνέπεια, µη υλιστική. O ιταλικός κινηµατογράφος ξέρει από «πολιτική στράτευση», όπου είθισται να θεωρείται πως η «κουλτούρα» (δηλαδή η υπευθυνότητα) της «στράτευσης» έγκειται µόνο σ αυτό που µεταδίδεται και όχι στον τρόπο µε τον οποίο µεταδίδεται λες και υπάρχει ένας αόριστα προοδευτικός τρόπος επικοινωνίας που δεν εντάσσεται στον «υλισµό» των µορφών επικοινωνίας, ή, ακόµα χειρότερα, λες και η αλλαγή του κόσµου δεν συνεπάγεται και την αλλαγή των ιδιωµάτων του κόσµου, ή, ακόµα χειρότερα, λες και η αµφισβήτηση των ειδώλων (δηλαδή της ιδεολογίας) της καθεστηκυίας τάξης δεν συνεπάγεται αυτόµατα και απόλυτα την αµφισβήτηση των γλωσσικών και αφηγηµατικών στερεοτύπων (δηλαδή, και σ αυτή την περίπτωση, της ιδεολογίας) που παρήγαγε και αναπαράγει. Πρόκειται για ένα επιχείρηµα που δεν αφορά µόνο στον κινηµατογράφο των καπιταλιστικών χωρών, αλλά και των χωρών που δεν είναι πια καπιταλιστικές, όπου η ισχύουσα «κινηµατογραφική ιδεολογία» παραµένει έτσι όπως είχε θεσπιστεί όταν το Κεφάλαιο ξεκίνησε τον κινηµατογράφο σαν µια βιοµηχανία της συλλογικής φαντασίας. Όταν λέµε πως O θίασος είναι µια πολύ µεγάλη κατάκτηση στο πλαίσιο ενός κινηµατογράφου αισθητικής υλιστικής έµπνευσης, εννοούµε κυρίως πως υπάρχει µια απόλυτη ταύτιση ανάµεσα στην πολιτική ιδεολογία και στην αισθητική ιδεολογία. Εδώ θα πρέπει να υπογραµµίσουµε (κάτι που θα έπρεπε να είναι φανερό) πως αυτή η ταύτιση δεν οδήγησε σ ένα ιδεολογικά βεβαρηµένο αποτέλεσµα: αντίθετα, αν υπάρχει ένα θεµελιώδες χαρακτηριστικό στο Θίασο, αυτό είναι η διαλεκτική έντασή του, και όχι µόνο όπως έχει ήδη έµµεσα, αλλά επανειληµµένα, τονιστεί σε αφηγηµατικό επίπεδο (αρκεί να θυµηθούµε τη σχέση της συµπληρωµατικής αλληλεπίδρασης που δένει µεταξύ τους τα τρία «επίπεδα» της αφήγησης), αλλά και σε επίπεδο ιστορικών αναφορών (µε τη συνεχή διασταύρωση των εποχών και των καταστάσεων, των αναφορών στο παρελθόν και των νύξεων για το παρόν) και, το πιο σηµαντικό ίσως, στο επίπεδο των πολιτικών κρίσεων (και συνεπαγωγών). Ως προς αυτό, θα αρκούσε να υπογραµµίσουµε πόσο συγκροτηµένη είναι η άποψη για τη λεγόµενη «γενιά της Αντίστασης» που, στο Θίασο, εκπροσωπείται από τρία πρόσωπα: τον Oρέστη και τους δύο νεότερους φίλους του τρεις ανθρώπους στρατευµένους στο αντιφασιστικό κίνηµα της Αριστεράς που έδρασε στην Ελλάδα µεταξύ της ναζιστικής κατοχής και της µεταπολεµικής αγγλοαµερικανικής «κατοχής». Όταν αρχίζει η καταστολή, η αντιµετώπιση των τριών αγωνιστών είναι διαφορετική: ο Oρέστης εκτελείται το 51 γιατί δεν υποτάχθηκε ο Πυλάδης ελευθερώνεται το 50 γιατί δέχτηκε να «υπογράψει» κι ο Ποιητής ελευθερώνεται «λόγω µονίµου αναπηρίας», έχοντας λυγίσει από τα γεγονότα (έχουν πειραχτεί τα νεύρα του από το «τραύµα της επανάστασης» «Έχει σταµατήσει στο 44 λέει ο Αγγελόπουλος και σέρνεται πίσω απ τα τότε γεγονότα»). Παρ όλο που είναι σαφές πως, απ τους τρεις, ο Oρέστης είναι ο εκπρόσωπος του επαναστατικού ηρωισµού, και οι τρεις, ο καθένας µε διαφορετικό τρόπο, είναι «άτοµα θετικά», ακόµα κι ο Πυλάδης που δεν αντέχει τα βασανιστήρια: «Αυτά τα άτοµα λέει ο σκηνοθέτης εκείνη την εποχή αποτέλεσαν την Ε Α δηλαδή το κίνηµα της Αριστεράς που ανανέωσε τον κοµµουνισµό. Για µένα, [ο Πυλάδης] δεν είναι άτοµο άξιο περιφρόνησης... κάθε άλλο». 26 Τίποτα, λοιπόν, στον «επαναστατικό» κινηµατογράφο του Αγγελόπουλου δεν είναι πιο µακρινό από τον σχηµατικά λεγόµενο «επαναστατικό ροµαντισµό», από την ηθική (και από την αισθητική ή, µάλλον, την ηθική της αισθητικής) ενός «µηχανικού ψυχών», µε το βλέµµα υποχρεωτικά καρφωµένο στο «µεγαλόπρεπο και προοδευτικό πεπρωµένο». ε λείπουν, βέβαια, κι αυτοί που ρωτάνε αν O θίασος είναι, σε τελική ανάλυση, µια ταινία «απαισιόδοξη» ερώτηση, στην οποία, πολύ σωστά, ο σκηνοθέτης απαντά: «Όχι είναι µια µπαλάντα για πρόσωπα που άλλα σκοτώθηκαν κι άλλα όχι. εν είναι ένα απαισιόδοξο ποίηµα, και το να υµνείς την επανάσταση, δε σηµαίνει πως υµνείς πάντα τη νίκη. Η τελευταία εικόνα της ταινίας δείχνει το θίασο να κινείται προς την κάµερα. Ξέρουµε πως έχουν υπάρξει νεκροί, φυλακισµένοι, εκτελεσµένοι... και πως είναι µια στιγµή συνειδητοποίησης. Κατά τη γνώµη µου, δεν ήταν απαραίτητο να υπάρχει ενθουσιασµός κι αισιοδοξία. [...] Άλλωστε, ούτε και στον Brecht η επανάσταση αποτελεί αντικείµενο ενθουσιασµού». 26 Κατά τα άλλα, η ίδια η σύνθεση του θιάσου αποτελεί έναν µικρόκοσµο πολιτικά διαλεκτικό, όπου εµφανίζονται η Αριστερά (που «κάνει» την Ιστορία), η εξιά (που της αντιτίθεται) και µια «σιωπηρή πλειοψηφία» που ταλαντεύεται από δω κι από κει (και, παρ όλο που είναι «θεατής» της Ιστορίας, υφίσταται, όπως όλοι, τις συνέπειες). Η αναφορά του Αγγελόπουλου στον Brecht, την οποία υπενθυµίσαµε πιο πάνω, µας οδηγεί σε µια τελευταία σκέψη, την οποία, άλλωστε, υπαινιχθήκαµε και αλλού: ο αισθητικός υλισµός του Αγγελόπουλου αποτελεί για τον σύγχρονο κινηµατογράφο ένα από τα λίγα παραδείγµατα της σταθερής, οργανικής και αποτελεσµατικής εφαρµογής µιας γραµµής που πλησιάζει τον µπρεχτικό στοχασµό πάνω στο «επικό θέατρο» ως εναλλακτικό του «δραµατικού θεάτρου», όπως άλλωστε έχει αναγνωρίσει ο ίδιος ο σκηνοθέτης, δηλώνοντας πολλές φορές πως «ήθελε να κάνει συνειδητά κάτι αντίστοιχο του επικού θεάτρου του Brecht». Γι αυτόν το λόγο, λοιπόν, αξίζει να αναφερθεί κανείς στις διορατικές

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Μια τεράστια οικογενειακή φωτογραφία»

«Μια τεράστια οικογενειακή φωτογραφία» «Μια τεράστια οικογενειακή φωτογραφία» Συνέντευξη στον Μιχάλη ηµόπουλο και τη Φρίντα Λιάππα Πότε αποφασίσατε να γυρίσετε το Θίασο, και πώς επέδρασαν σ αυτή σας την απόφαση οι διάφορες πολιτικές εξελίξεις;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή

Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή 1. Ποιες ταινίες της κατηγορίας western έχετε δει µέχρι τώρα; 2. Καταγράψτε τα χαρακτηριστικά τους ως προς τους

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και Ο πουπουλένιος Κοινωνικό του Μάρτιν ΜακΝτόνα Διαρκεια : 125 ' Σκηνοθ.-μετάφρ.: Κ. Μαρκουλάκης Ερμηνεύουν: Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος. Σκην.-κοστ.: Αθ. Σμαραγδή, Φ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοακουστικά Μέσα και Αρχιτεκτονική υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

Οπτικοακουστικά Μέσα και Αρχιτεκτονική υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Μάθημα 2 ο Η Γραμματική του Σινεμά Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή

Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή Το ΒΗΜΑ, 24/06/2007, Σελ.: A42 Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή Η νεοεκλεγείσα βουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Γαλλίας Μαριέττα Καραμανλή μιλάει για το όνομά της, την ελληνική κυβέρνηση, το ΠαΣοΚ,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω info [at] esto.gr www.esto.gr/contact i n f o [at] e s t o. g r η Χούντα δεν ανατράπηκε ποτέ και από κανέναν, η Χούντα απλά παρέδωσε την εξουσία ορκίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή Δεν θέλω Θ(ου) Ένας είναι ο εχθρός, ο αντικατοπτρισμός. Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Την Τσίτα την είδαμε, ο Ταρζάν μας λείπει. Ριζοσπαστικός συνωστισμός Παρίση(ς) - Μόσχα. Τώρα και στο Αργοστόλι. Μετανοείτε!

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, !! Ἡ μήτηρμουἐκρέμασετὴνκεφαλήν,ὡςκατάδικος,ὅστιςἴσταται πληκτικῆςσιωπῆς. ἐνώπιοντοῦκριτοῦτουμὲτὴνσυναίσθησιντρομεροῦτινὸςἐγκλήματος. -Μάλιστα,μητέρα!Πῶςδὲντὸ'θυμοῦμαι!ἦτανἡμόνημαςἀδελφὴ, -Τὸ'θυμᾶσαιτὸἈννιώ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤ0ΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ.ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΈΝΑ FILM ΤΩΝ: STAN NEUMANN KAI RICHARD COPANS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα