ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Β έκδοση. "Ακου λοιπόν: Είτε φταις είτε δχι: Σαν δέ μπορείς άλλο νά παλέψεις θά πεθάνεις..,,, Μπερτολτ Μπρεχτ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Β έκδοση. "Ακου λοιπόν: Είτε φταις είτε δχι: Σαν δέ μπορείς άλλο νά παλέψεις θά πεθάνεις..,,, Μπερτολτ Μπρεχτ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ"

Transcript

1 Β έκδοση ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ "Ακου λοιπόν: Είτε φταις είτε δχι: Σαν δέ μπορείς άλλο νά παλέψεις θά πεθάνεις..,,, Μπερτολτ Μπρεχτ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ

2 Τ4 κείμενα πού δημοσιεύουμε γράφτηκαν στή δεκαετία τοϋ 30-40, δταν ή χιτλερική σκιά Απλώνονταν απειλητική στήν Εύρώπη. Ή έκλογή έγινε άπδ τούς τελευταίους τόμους τδν δπώντων τοΰ ΜπρΙχτ. "Ολα, Ικτδς άπδ τδ «Πέντε δυσκολίες γιλ νά γράψει κανείς τήν άλήθεια», ποϋ δημοσιεύτηκε παλιότερα μέ δρισμένες περικοπές, μεταφράζονται γιά πρώτη φορα ατ& Ελληνικά. Ή μετάφραση ϊγινε άπδ τδ πρωτότυπο. Τ4 κείμενα είναι δλόκληρα καΐ χωρίς συντομεύσεις.

3 ΣΑΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ή τέχνη δεν ίχει καμιά υποχρέωση νάναι πολυτέλεια ιών άκαμάτηδων. Κάδε τέχνη οφείλει ναχει κοινωνική αποοτολη και χρησιμότητα. ΝΤΕΝΙ ΝΤΙΝΤΕΡΟ Είναι γεγονός, δτι τςι τελευταία χρόνια, έγινε μιά προσπάθεια, σχεδόν συστηματική, παρουσίασης τοϋ έργου τοϋ Μπέρτολτ Μπρέχτ. Κάτι τέτοιο δέν τιμά ασφαλώς μόνο τό μεγάλο γερμανό διανοούμενο κα'ι ουγγραφέα. "Ομως ό Μπρέχτ δέν ήτανε άπλά και μόνο μεγάλος ποιητής καΐ θεατρικός συγγραφέας. "Ητανε ταυτόχρονα κι ένας μεγάλος στοχαστής, ένας στρατευμένος καλλιτέχνης, πού γιαυτόν ή τέχνη και ή πολιτική ήτανε ένωμένες σάν τά δάχτυλα τοϋ ένός χεριού. "Ητανε πρώτα άπό δλα ένας άνθρωπος της καθημερινής πραχτικής καΐ δράσης. Τά κείμενα αύτά δέν φιλοδοξούν νάγκαλιάσουν ολόπλευρα τήν άεεχώριστη τούτη πλευρά του. Ανοίγουν όμως τις προοπτικές για νά γνωρίσουμε και τόν άλλο Μπρέχτ, και δέν αφήνουν τήν παραμικρή άμφιβολία ότι ό Μπρέχτ ήτανε ένας ολοκληρωμένος διανοούμενος, άγωνιστής και άνθρωπος. ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ 5 -

4

5 Κι ή τέχνη πρέπει, σ' αύτούς τούς καιρούς των Αποφάσεων ν' αποφασίσει. Μπορεί νά κάνει τόν εαυτό της δργανο μιας μικρής μερίδας δρισμένων πού παίζουν τις θεότητες της μοίρας γιά τούς πολλούς και πού άπαιτοΰν μια πίστη πού πρέπει πρώτ' άπ' δλα νά είναι τυφλή, και μπορεί. νά σταθεί στο πλευρό των πολλών και νά βάλει τη μοίρα τους ατά δικά τους χέρια. Μπορεί νά παραδώσει τον άνθρωπο στις συγχύσεις, τις αυταπάτες και τά θαύματα, καΐ μπορεί νά παραδώσει τον κόσμο στον άνθρωπο. Μπορεί νά μεγαλώσει τήν αμάθεια και μπορεί νά μεγαλώσει τή γνώση. Μπορεί νά κάνει έκκληση στίς δυνάμεις πού άποδείχνουν τή δύναμη τους καταστρέφοντας, και στίς δυνάμεις πού ά- ποδείχνουν τή δύναμη τους βοηθώντας. 7

6 ΠΕΝΤΕ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ "Οποιος σήμερα θέλει νά πολεμήσει τήν ψευτιά και τήν αμάθεια και να γράψει τήν άλήθεια έχει να ξεπεράσει τό λιγότερο πέντε δυακολίες. Πρέπει νά Ιχει τό θ ά ρ ρ ο ς νϋ γράψει τήν άλήθεια παρόλο πού παντού τήν καταπνίγουν" τήν έςυπνάδα νά τήν Αναγνωρίσει παρόλο πού τή σκεπάζουν παντού" τήν τ έ χ ν η νά τήν κάνει εύκολομεταχείριστη σαν δπλο" τήν κρίση νά διαλέξει έκείνους πού στα χέρια τους ή αλήθεια θ' αποχτήσει δύναμη" τήν π ο ν η ρ ι ά νά τή διαδώσει άνάμεσά τους. Αυτές οί δυσκολίες είναι μεγάλες για κείνους πού γράφουν κάτω άπ' τό φασισμό, υπάρχουν όμως καϊ γι' αύτούς πού τούς κυνήγησαν ή πού έφυγαν ακόμα και γιά δσουξ γράφουν στις χώρες της άστι-κής Ιλευθερίας. Α: Τό θάρρος νά γράψει κανείς τήν αλήθεια Φαίνεται αυτονόητο πώς αυτός πού γράφει πρέπει νά γράφει τήν άλήθεια, με τήν Ιννοια δηλαδή πώς δέν πρέπει νά τήν καταπνίγει ή νά τήν άποσιωπά και πώς δέν πρέπει νά γράφει τίποτα πού δέν είναι αληθινό. Δέν πρέπει νά σκύβει στούς ισχυρούς, δέν πρέπει νά έξαπατά τούς ά- δύναμους. Είναι φυσικά πολύ δύσκολο νά μή σκύβεις στούς ι- σχυρούς, καϊ είναι πολύ κερδοφόρο νά έξαπατάς τούς ά- δύναμους. Τό νά μήν αρέσεις στούς πλούσιους σημαίνει νά παραιτείσαι άπ" τόν πλούτο. Τό νά παραιτείσαι από τήν πληρωμή γιά καμωμένη δουλειά πάει νά πει, σέ ορισμένες συνθήκες, νά θυσιάζεις τή δουλειά, και τό ν' Αποδιώχνεις τή φήμη ανάμεσα στούς ισχυρούς σημαίνει συχνά ν' Αποδιώχνεις κάθε φήμη- "Ολα αύτά απαιτούν θάρρος. 01 καιροί τής πιό σκληρής καταπίεσης είναι τις πιό πολλές φο- 8

7 -ρές καιροί δπου γίνεται πολύς λόγος για μεγάλα και ύψηλά πράγματα. Χρειάζεται θάρρος για νά μιλάς σέ τέτοιους καιρούς γιά πράγματα τόσο χαμηλά και τόσο φτηνά, δπως τό φαγητό και τό σπίτι τοΰ έργαζόμενου, μέσα σέ μιά βοή άπό ξεφωνητά δτι τό βασικό είναι τό πνεύμα της θυσίας. "Οταν φορτώνουν τούς άγρότες μέ τιμές, χρειάζεται θάρρος νά μιλάς γιά μηχανήματα και φτηνές ζωοτροφές πού θά εύκόλυναν τήν τιμημένη δουλειά. "Οταν άπ' δλους τούς ραδιοσταθμούς ουρλιάζουν πώς ό άνθρωπος χωρίς. γνώση και μάθηση είναι καλύτερος άπό τό μορφωμένο, θέλει τότε θάρρος νά ρωτήσεις: καλύτερος γιά ποιόν; "Οταν γίνεται λόγος γιά τέλειες καΐ άτελεΐς φυλές, χρειάζεται θάρρος νά ρωτήσεις άν ή πείνα κι ή άμάθεια κι δ πόλεμος δέν φέρνουν βαρειές παραμορφώσεις. Καΐ ξανά, θέλει θάρρος νά πει κανείς τήν άλήθεια γιά τον έαυτό του, τό νικημένο. Πολλοί καταδιωγμένοι χάνουν τήν Ικανότητα νά βλέπουν τά λάθη τους. Ή καταδίωξη τούς φαίνεται ή πιό μεγάλη άδικία. Άφοΰ οε διώχτες πού τούς καταδιώκουν είναι ο' κακοί" Ικεΐνοι, οι καλοί, διώκονται γιά τήν άρετή τους. Αυτή δμο>ς ή άρετή χτυπήθηκε, νικήθηκε κι έμποδΐστηκε. Είταν άρα μιά άδύναμη άρετή, μιά κακή, ανεπίτρεπτη, άπαράδεχτη άρετή. Γιατί δέ μπορεί ποτέ νά παραδεχτούμε <ττήν άρετή τήν άδυναμία της, δπιος στή βροχή τήν ύ- γράδα της. Τό νά π ε ι ς πώς οί κ α λ ο ί δέν ν ι κ ή θ η κ α ν γιατί εΐταν καλοί παρά γιατί εΐταν άνήμποροι, αύ - τό χρειάζεται θάρρος. Φυσικά ή άλήθεια πρέπει νά γράφεται μέσα στόν άγώνα μέ ψευτιά, και δέν πρέπει νά'ναι κάτι τό γενικό, τό άπρόσιτο και πολυσήμαντο. Γιατί άπ' αύτήν άκριβώς τή γενική, άπρόσιτη στόφα, είναι καμωμένη ή ψευτιά. "Οταν λένε γιά κάποιον πώς είπε τήν άλήθεια, πάει νά πει πώς μερικοί ή πολλοί ή κάποιος είπαν κάτι άλλο, κάποιο ψέμα ή κάποια γενικότητα. Α ύ τ ό ς δμως είπε τήν άλήθεια, κάτι τό πρακτικό, τό πραγματικό, τό άναντίρητο, αυτό άκριβώς πού Ιπρεπε νά πεΐ. Δέ χρειάζεται πολύ θάρρος γιά νά παραπονεθεί κα- 9

8 νείς γιά τήν κακία τοΰ κόσμου γενικά και γιά τό θρίαμβο τής ώμότητας και γιά ν' απειλεί με τό θρίαμβο τοΰ πνεύματος άπό Ινα μέρος τοΰ κόσμου δπου τοΰ έπιτρέπουν άκόμα νά τό κάνει αύτό. Όρθώνονται τότε πολλοί σά νά'ταν κανόνια στ ρ αμέ ν α ένάντιά τους, ένώ τούς κοιτάζουν μονάχα μονόκλ. Ξεφωνίζουν τίς γενεές τους άπαιτήίσεις σ' Ινα κόσμο πού άγαπά τούς -άκίνδυνους άνθρώπους. Άπαιτοΰν μιά καθολική δικαιοσύνη γιά τήν όποια δέ δούλεψαν ούτε στό ελάχιστο καί μιά γενική ελευθερία. Άπαιτοΰν Ινα. κομάτι άπ' τή λεία πού Ιχει τάχα κιόλας μοιραστεί άπό καιρό μαζί τους. Αλήθεια νομίζουν πώς είναι μονάχα αύτό πού ακούγεται δμορφα. Κι δταν ή άλήθεια είναι κάτι. μέ άριθμούς, κάτι τό ξερό καί χειροπιαστό, *άτι πού γιά νά τό'βρεις θέλει κόπο καί μελέτη, αύτά γιά κείνους δεν είναι αλήθεια, δεν τούς έκστασιάζει. Αυτοί έχουν τό έξωτερικό παρουσιαστικό μονάχα των άνθρώπων πού λένε τήν αλήθεια. Τό τραγικό μ' αύτούς είναι: Δεν ξέρουν ποια είναι ή αλήθεια. Β: Ή έευπνάδα νά αναγνωρίσει κανείς τήν αλήθεια Μιά κι είναι δύσκολο νά γράψει κανείς τήν άλήθεια: άφοϋ τήν καταπνίγουν παντοΰ, στούς πιό πολλούς φαίνεται ζήτημα πεποιθήσεων μονάχα τό άν θά γραφτεί ή οχ:. Πιστεύουν πώς τό μόνο πού χρειάζεται είναι τό κουράγιο. Ξεχνούν τή δεύτερη δυσκολία τό ν ά β ρ ε θ ε ί ή άλήθεια. Γιατί μέ κανένα τρόπο δεν είν' εύκολο νά τή βρει κανείς. Πρώτα - πρώτα είναι κιόλας δύσκολο νά βρει κανείς π ο ι ά αλήθεια αξίζει νά ειπωθεί. Γιά παράδειγμα τώρα, μπρος σ' δλα τά μάτια, τά μεγάλα πολιτισμένα κράτη βουλιάζουν τό Ινα μετά τό άλλο στήν πιό τρομερή βαρβαρότητα. Κι άκόμα, είναι γνωστό πώς δ έσιοτερικός πόλεμος, πού γίνεται μέ τά πιό τρομαχτικά μέσα, μπορεί άπό ώρα σέ ώρα νά μετατραπεί σέ εξωτερικό, πού μπορεί θαυμάσια νά κάνει τόν πλανήτη μας Ινα γιγάντιο σωρό συντρίμμια. Αύτό είναι χωρίς άμφιβολία μιά αλήθεια, υπάρχουν δμως φυσικά κι άλλες αλήθειες. Γιά πα~ - 10

9 ράδειγμα, δέν είναι ψέμα τδ δτι οί καρέκλες Ιχουν πάτο και τδ δτι ή βροχή πέφτει άπδ πάνω πρδς τά κάτω. Πολλοί γράφουν τέτοιου είδους άλήθειες. Μοιάζουν μέ ζωγράφους πού φιλοτεχνούν μέ νεκρές φύσεις τους τοίχους καραβιών πού βουλιάζουν. Ή πρώτη μας δυσκολία δέν ύπάρχει γι* αυτούς, κι Ιχουν παρόλ' αύτά τή συνείδηση τους ήσυχη. Ανεπηρέαστοι άπδ τους ισχυρούς, χωρίς δμως και νά τους έπηρεάζουν κι οΐ φωνές τών κατατρεγμένων, ζωγραφίζουν τά τοπία τους. Τδ παράλογο στδν τρόπο πού ένεργοΰν τούς δημιουργεί ένα «βαθύ» πεσσιμισμό, πού τδν πουλάνε σέ καλή τιμή και πού θά 'πρεπε στήν πραγματικότητα νά τδν Ιχουν οί υπόλοιποι, πού βλέπουν τέτοιους καλλιτέχνες και τέτοια ξεπουλήματα. Και δέν είν' εύκολο ούτε καν νά διακρίνεις πώς οί Αλήθειες τους μοιάζουν μ' αυτές γιά τις καρέκλες ή τή βροχή" τις πιδ πολλές φορές δείχνουν δλότελα διαφορετικές, δείχνουν γι' άλήθειες πάνω σέ σημαντικά θέματα. Γιατί ή ουσία της καλλιτεχνικής διαμόρφωσης βρίσκεται άκριβώς στδ δτι δίνει σημασία ζ αυτό πού διαμορφώνει. Χρειάζεται προσεχτική παρατήρηση γιά νά διακρίνει κανείς πώς τδ μόνο πού λένε είναι: «Μιά καρέκλα είναι μιά καρέκλα», καί: «Κανείς δέ μπορεί νά.έμποδίσει τή βροχή νά πέφτει πρδς τά κάτω». Αυτοί οί άνθρωποι δέν καταφέρνουν νά βρουν την α- λήθεια πού άξίζει νά γραφτεί. "Αλλοι πάλι πραγματικά καταπιάνονται μέ τά πιδ ζωντανά προβλήματα, δέν τρέμουν ούτε τούς καταπιεστές ούτε τή φτώχεια καί παρόλ' αυτά δέ μπορούν νά βροϋν τήν αλήθεια. Σ' αύτούς λείπουν οί γνώσεις. Είναι γεμάτοι άπδ παλιές προλήψεις, άπδ φημισμένες συχνά καλοδιατυπωμένες αρχαίες προκαταλήψεις. Ό κόσμος είναι πολύ περίπλοκος γι' αυτούς" δέν ξέρουν τά γεγονότα καί δέ διακρίνουν τούς συσχετισμούς. Εκτός άπ' τις πεποιθήσεις χρειάζονται καί γνώσεις, πού βρίσκονται, καί μέθοδες, πού μαθαίνονται. Γιά δλους δσους γράφουν σ' αύτούς τούς καιρούς τών περιπλοκών καί τών μεγάλων άλλαγών χρειάζεται γνώση της ματεριαλιστικής διαλεχτικής, τής οικονομίας καί της ιστορίας. Μπορεί νά τήν άποχτήσει 11

10 κανείς άπ' τά βιβλία ή μέ ζωντανή διδασκαλία, φτάνε, νά μή λείπει ή άπαραίτητη έπιμέλεια. Μπορεί κανείς ν' άνακαλύψει πολλές άλήθειες μέ πιό άπλό τρόπο, άποσπάσματα δηλ. της άλήθειας ή δεδομένα πού δδηγούν στήν εύρεση της. "Αν θέλει κανείς νά έρευνήσει, θά πρέπει νά χρησιμοποιεί μιά μέθοδο μπορεί δμως κανείς νά βρει κάτι και χωρίς μέθοδο, και χωρίς άκόμα νά ψάξει. "Ομως μέ τέτοιο τυχαίο τρόπο δέν πετυχαίνει κανείς σχεδόν ποτέ μιά τέτοια παρουσίαση της άλήθειας πού νά λέει στους άνθρώπους τί πρέπει νά κάνουν. Αύτοί πού μονάχα καταγράφουν μικρογεγονότα δέν είναι σέ θέση νά κάνουν τούτο τόν κόσμο κατανοητό στούς άλλους. Κι' δμως αυτός, και κανένας άλλος είναι δ σκοπός της άλήθειας. Αύτοί οί άνθρωποι δέν έκπληρώνουν τό καθήκον νά γράφουν τήν άλήθεια. "Οταν είναι κανείς πρόθυμος νά γράψει τήν άλήθεια και ταυτόχρονα ικανός νά τήν άναγνωρίσει, μένουν άκόμα τρεις δυσκολίες. Γ: Ή τέχνη νά κάνει κανείς τήν άλήθεια εύκολομεταχείριστη σάν όπλο Ή άλήθεια πρέπει νά λέγεται γιά χάρη των πραχτικών της συνεπειών. Σάν παράδειγμα άλήθειας μέ καμιά, ή μέ καμιά σωστή πραχτική συνέπεια μπορεί νά μας χρησιμέψει ή πλατιά διαδεδομένη άποψη πώς σέ δρισμένες χώρες έπικρατούν άσχημες συνθήκες πού αιτία τους Ι^ουν τή βαρβαρότητα. Σύμφωνα μ' αυτή τήν άποψη ό φασισμός είναι ένα κύμα βαρβαρότητας πού ξέσπασε σέ μερικές χώρες μ έ τ ή δύναμη στοιχείου της Φύσης. Σύμφωνα μ' αύτή τήν άποψη δ φασισμός είναι μιά καινούργια, τρίτη δύναμη πού στέκεται δίπλα στόν καπιταλισμό και τό σοσιαλισμό (και πάνω άπ' αυτούς)' δχι μονάχα τό σοσιαλιστικό κίνημα, άλλά κι δ καπιταλισμός θά μπορούσε, και μετά τή γένεση τοΰ κινήματος αύτοΰ νά συνεχίσει νά υπάρχει και χωρίς τό φασισμό. Ή παραπάνω άποψη είναι βέβαια φασιστική, αποτελεί υποχώρηση μπροστά στο φασισμό. Ό φασισμός είναι 12

11 πα ιστορική φάση δπου μπήκε τώρα ό καπιταλισμός, κι I- :σι είναι κάτι τό καινούργιο καί παλιό μαζί. Ό καπιταλισμός στίς φασιστικές χώρες ύπάρχει πιά μονάχα σαν φασιίμός κι 6 φασισμός ο έ μπορεί νά π ο - ε μ η θ ε ΐ π α ρ ά σάν κ α π ι τ α λ ι σ μ ό ς ; τ ή ν πιό ώ μ ή καί κ α τ α π ι ε σ τ ι κ ή :ου μορφή, σάν ό πιό θρασύς κι δ τ ι ό δόλιος καπιταλισμός. Πώς λοιπόν τώρα νά πει κάποιος άντίπαλος τοΰ φασιϊμοΰ τήν άλήθεια γιά τό φασιμό δταν 5έ Θέλει νά πεΐ τί τοτα γιά τόν καπιταλισμό, πού τόν προκαλεί; Πώς νά 'χει ^ άλήθεια αύτή πραχτική σημασία; Αύτοί πού είναι άντίπαλοι τοΰ φασισμού χωρίς νά 'ναι Αντίπαλοι τοΰ καπιταλισμού, αύτοί πού παραπονιόνται γιά [ή βαρβαρότητα πού αιτία τάχα Ιχει τή βαρβαρότητα τήν ί- δια, μοιάζουν μ' άνθρώπους πού θέλουν τό μερτικό τους άπ" άρνί χωρίς δμως νά σφαχτεί τό άρνί. θέλουν νά φάνε τό ίρέας. νά μή δοΰν δμως τά αίματα. Αύτοί θά ικανοποιηθούν &ν δ χασάπης πλύνει τά χέρια του προτοΰ φέρει τό κρέας πό τραπέζι. Δέν είναι κατά των σχέσεων ίδιοχτησίας, πού τροκαλοΰν τή βαρβαρότητα, παρά μονάχα κατά τής βαρβαίότητας, υψώνουν τή φωνή έναντίον της, κι αύτό τό κάνουν ϋπό χώρες δπου κυριαρχοϋν οί ίδιες σχέσεις ίδιοχτησίας, δ- του δμως οί χασάπηδες πλένουν άκόμα τά χέρια τους προτοΰ φέρουν τό κρέας ατό τραπέζι. Οί φωνακλάδικες διαμαρτυρίες κατά των βαρβαρικών ιέτρων μπορεί νά 'ναι Αποτελεσματικές γιά λίγον καιρό, δ- ιο δηλαδή οί άκροατές τους πιστεύουν πώς στή δικιά τους (ώρα δέ θά 'ταν ποτέ δυνατό νά παρθούν τέτοια μέτρα. Ό- 3ΐσμένες χώρες είναι σέ θέση νά κρατήσουν τις σχέσεις ί- διοχτησίας τους μέ λιγότερο βίαια γιά τήν ώρα μέσα άπ" ϊτι άλλες. Έκεΐ ή δημοκρατία προσφέρει άκόμα τις ύπηίεσίες' γιά τίς όποιες άλλες χώρες Αναγκάζονται νά καταρύγουν στή βία, δηλαδή τήν Ιξασφάλιση τής ίδιοχτησίας ττά μέσα παραγωγής. Τό μονοπώλιο στά έργοστάσια, στά δ- ίυχεϊα, στά τσιφλίκια δημιουργεί πάντα βάρβαρες καταστάιεις' σ' αύτές τις χώρες είναι δμως λιγότερο δρατές. Ή βαρ- 13

12 βαρότητα γίνεται όρατή Απ' τή στιγμή πού τό μονοπώλιο 8έ μπορεί πια νά προστατευτεί παρά μονάχα μέ τήν άνοι χτή βία. Μερικές χώρες, πού δέν τό 'χουν Ακόμα άναγκαϊο νά παρατήσουν γιά χάρη τών βάρβαρων μονοπωλίων άκόμα και τις τυπικές έγγυήσεις τοϋ κράτους δικαίου δπως και Απολαύσεις σάν τήν τέχνη, τή φιλοσοφία, τή λογοτεχνία, Ακούνε μέ Ιδιαίτερη εύχαρίστηση τούς φιλοξενούμενους τους νά κατηγορούν τήν πατρίδα τους γιά τήν έγκατάλειψη τέτοιων Αγαθών, μιά κι έλπίζουν Ιτσι νά βρουν πλεονεκτήματα γιά τούς πολέμους πού περιμένουν. Νά πει κανείς πώς τήν άλήθεια τάχα τή βρήκαν δσοι φωνάζουν λογουχάρη: λυσσασμένο Αγώνα κατά της Γερμανίας, «γιατί αύτή είναι τώρα ή άληθινή πατρίδα τού κακοΰ, τό παράρτημα της κόλασης, τό κατάλυμα τοΰ Αντίχριστου»; Μάλλον θά πρέπει νά πούμε πώς πρόκειται γιά Ανόητους, άνήξερους και βλαβερούς Ανθρώπους. Γιατί άπ' αυτές τις φλυαρίες συμπέρασμα βγαίνει πώς αύτή ή χώρα πρέπει νά σβύσει άπ' τό χάρτη. "Ολόκληρη, μ' δλους της τούς Ανθρώπους τά Αέρια δέν ξεδιαλέγουν τούς ύπαίτιους δταν σκοτώνουν. Ό έπιπόλαιος άνθρωπος πού δέν ξέρει τήν Αλήθεια έκφράζεται μέ γενικότητες, παχιά λόγια κι Αοριστίες. Φλυαρεί γιά «τούς» Γερμανούς, κλαψουρίζει γιά «τό» κακό, κι έ- κεΐνος πού τόν Ακούει, στήν καλύτερη περίπτωση, δέν ξέρει τί πρέπει νά κάνει. Ν' Αποφασίσει νά πάψει νά είναι Γερμανός; θά έξαφανιστεΐ ή κόλαση αν έκεΐνος είναι καλός; Κι οί κουβέντες γιά τή βαρβαρότητα πού αιτία Ιχει τάχα τή βαρβαρότητα, τέτοιας λογής είναι. Λένε πώς αιτία της βαρβαρότητας είναι ή βαρβαρότητα, κι ή βαρβαρότητα πολεμιέται μέ τήν έξημέρωση τών ηθών, πού τή φέρνει ή μόρφωση. "Ολ* αύτά είναι γενικολογίες πέρα γιά πέρα, διατυπώσεις καμωμένες δχι γιά χάρη τών πραχτικών συνεπειών, δπο>ς θά 'πρεπε' καταβάθος είναι λόγια πού δέν Απευθύνονται σέ κανέναν. Τέτοιες Αναλύσεις δείχνουν μόνο λίγους κρίκους Απ' δλη τήν Αλυσίδα τών αίτιων καϊ παρασταίνουν τις κινητήριες δυνάμεις σάν τάχα άκατανίκητες. Τέτοιες Αναλύσεις - 14

13 ΐίναι δλο σκοτάδι, σκοτάδι πού κρύβει τϊς δυνάμεις εκείνες πού έτοιμάζουν τήν καταστροφή. Λιγάκι φως, καί νά πού προβάλουν άνθρωποι σάν αίτιοι τών καταστροφών! Γιατί ζούμε σέ μιά έποχή δπου τδ μέλλον τοΰ άνθρωπου είναι δ άνθρωπος. Ό φασισμός δέν είναι καμιά φυσική καταστροφή πού έξήγησή της νά Ιχει τή «φύση» τοΰ άνθρωπου. 'Αλλά καί στις φυσικές άκόμα καταστροφές υπάρχουν τρόποι παρουσίασης άντάξιοι τοΰ άνθρώπου' είναι αύτοί πού κάνουν έκκληση στήν άγωνιστική του δύναμη. Μετά άπό Ινα μεγάλο σεισμό πού κατάστρεφε τή Γιοκοχάμα, Ιβλεπε κανείς σέ πολλά άμερικάνικα περιοδικά φωτογραφίες έκτάσεων μέ ερείπια. Άποκάτω Ιγραφε: «δίββΐ «Ιοοά» (τδ άτσάλι κράτησε). Καί πραγματικά, αυτός πού στήν πρώτη ματιά είχε δει μονάχα συντρίμμια, Ιβλεπε τώρα, μέ δξυμένη τήν προσοχή άπ' αύτά τά λόγια, πώς μερικά μεγάλα κτίρια είχαν σταθεί. Άπ' δλες τις περιγραφές ενός σεισμοΰ, άσύγκριτα οί πιδ σημαντικές είναι τών μηχανικών, πού υπολογίζουν τοΰς κραδασμούς τοΰ έδάφους, τις ωθήσεις, τή θερμότητα πού άναπτύσσεται καί τά παρόμοια, καί πού όδηγοΰν μ' αύτδ τδν τρόπο σέ κατασκευές πού άντιστέκονται στδ σεισμό. "Οποιος θέλει νά περιγράψει τδ φασισμό καί τδν πόλεμο, τις μεγάλες καταστροφές πού δέν είναι φυσικές καταστροφές πρέπει νά πεΐ μιά πραχτική άλήθεια. ΙΙρέπει νά δείξει πώς πρόκειται γιά καταστροφές, πού τις έ- τοιμάζουν ένάντια στις τεράστιες άνθρώπινες μάζες τών έργαζομένων χωρίς δικά τους μέσα παραγωγής, οί ίδιοχτήτες άκριβώς αύτών τών μέσων παραγωγής. "Αν θέλει κανείς νά γράψει μ' έπιτυχία τήν άλήιθεια γιά τις κακές συνθήκες πρέπει νά τή γράψει Ιτσι πού νά διακρίνονται οί, δχι άναπόφευκτες, αιτίες τους. Μιάς καί φανοΰν τά δχι άναπόφευχτα αίτια, μπόροΰν πιά νά πολεμηθούν οί κακές συνθήκες. Δ: Ή κρίση νά διαλέγει κανείς έκείνους πού στώ χέρια τους ή όλήθεια θ' αποχτήσει δύναμη. Οί συνήθειες τοΰ έμπορίου τοΰ -γραφτοΰ λόγου, τής ά- 15

14 γοράς των περιγραφών και τών άπόψεων, συνήθειες μέ ήλικία αιώνων, άφαιροϋσαν άπό τό συγγραφέα κάθε Ιγνια γιά τό γραφτό του. "Εδιναν δηλαδή στό συγγραφέα τήν έντύπωση πώς ό έκδότης πού τ* άγοράζει, δ μεσάζοντας,, διάδινε τάχα τά γραφτά του σ' δλο τόν κόσμο. Σκεφτόταν: έγώ μιλάω, κι δσοι θέλουν νά μ" άκούσουν μέ άκοΰνε. Στήν πραγματικότητα, μιλούσε κι δσοι είχαν νά πληρώσουν,, τόν άκουγαν. Τά λόγια του δέν τ* άκουγαν δλοι, κι αύτοί πού άκουγαν δέν ήθελαν νά τ' άκούσουν δλα. Πάνω σ' αύτό Ιχουν ειπωθεί πολλά και πάλι δχι άρκετά. 'Εδώ θέλω μονάχα νά τονίσω πώς τό «γράφω σέ κάποιον» Ιγινε «γράφω». Τήν άλήθεια δμως δέ μπορεί κανείς νά τή «γράψει»" πρέπει νά τή γράψει σέ κ ά π ο ι ο ν, πού νά 'χει κάτι νά τήν κάνει. Ή γνώση τής άλήθειας είναι μιά διαδικασία κοινή σ' αύτούς πού γράφουν κι αυτούς πού διαβάζουν. Γιά νά γράψει κανείς σωστά πράγματα πρέπει νά ξέρει ν' άκούει και πρέπει ν' άκούει σωστά πράγματα. Ή άλήθεια πρέπει νά λέγεται μέ περίσκεψη και ν' άκούγεται μέ περίσκεψη. Και γιά μας πού γράφουμε Ιχει σημασία σέ ποιόν τή λέμε και ποιός μάς τή λέει. Τήν άλήθεια γιά τις κακές συνθήκες πρέπει νά τή λέμε σ' έκείνους πού τις άντιμετωπίζουν στή χειρότερή τους δψη κι άπ' αύτούς πρέπει νά τις πληροφορούμαστε. Δέν πρέπει νά μιλάει κανείς μονάχα σ' άνθρώπους δρισμένων πεποιθήσεων, παρά σ' έκείνους πού θά τούς ταίριαζαν αύτές οί πεποιθήσεις έξαιτίας τής κατάστασής τους. Κι οί άκροατές σας άλλάζουν άδιάκοπα! Ακόμα κι οί δήυ,ιοι μπορεί ν' άκούσουν, δταν κοπούν οί πληρωμές γιά τό κρέμασμα ή δταν δ κίνδυνος μεγαλώσει πολύ. Οί άγρότες τής Βαυαρίας εϊταν άντίπαλοι κάθε άνατροπής' δταν τέλειωσε δμως δ πόλεμος κι δταν οί γιοι τους γύριζαν σπίτι και δέν έβρισκαν πιά τόπο στά χωράφια, τότε μπορούσε κανείς νά τούς κερδίσει γιά τήν έπανάσταση. Γι αύτούς πού γράφουν Ιχει σημασία νά πετύχουν τό σωστό τόνο τής άλήθειας. Τις πιό πολλές φορές άκούει κανείς ένα πολύ μαλακό, πονεμένο τόνο, φωνή άνθρώπων πού δέ μπορούν νά βλάψουν οδτε μύγα. Όποιος άκούει αύτόν τόν - 16

15 τόνο και ζει μέσα στήν εξαθλίωση βουλιάζει άκόμα βαθύτερα μέσα σ' -αυτήν. "Ετσι μιλάνε οί άνθρωποι πού δέν είναι ίσως έχθροί, ποτέ δμιος καϊ συναγωνιστές. Ή άλήθεια είναι κάτι τό μαχητικό, πολεμάει δχι άπλά και μόνο τήν ψευτιά, άλλά καϊ όρισμένους άνθρώπους, πού τή διαδίνουν. Ε: Ή πονηριά νά διαδίδει κανείς σέ πολλούς τήν άλήθεια Πολλοί, δντας περήφανοι πού έχουν τό θάρρος νά λέν τήν αλήθεια, εύτυχισμένοι πού τή βρήκαν, κουρασμένοι ίσως άπ' τή δουλειά πού χρειάζεται γιά νά γίνει εύκολομεταχείριστη, μες στήν άνυπόμονη άναμονή τής παρέμβασης ε- κείνων πού τά δικά τους συμφέροντα υπερασπίζονται, δέν νομίζουν άπαραίτητο νά χρησιμοποιήσουν τώρα πονηριά γιά τή διάδοση τής άλήθειας. "Ετσι, πολλές φορές, ή δουλειά τους χάνει κάθε αποτέλεσμα. Σ' δλες τις έποχές, δταν ή άλήθεια καταπνίγονταν και κρύβονταν, χρησιμοποιούσαν πονηριά γιά τή διάδοση της. Ό Κομφούκιος παραχάραξε ένα παλιό, πατριωτικό ιστορικό χρονικό. Αλλαξε μονάχα όρισμένες λέξεις. Έκεΐ πού έλεγε: «Ό κυρίαρχος τής Κούν εβαλε νά θανατώσουν τό φιλόσοφο Βάν γιατί είχε πει αυτό κι έκεΐνο >, ό Κομφούκιος έβαλε αντί «θανατώσουν» «δολοφονήσουν». 'Εκεΐ πού έλεγε, ό τύραννος τάδε σκοτώθηκε σέ μια απόπειρα έναντίον του, δ Κομφούκιος έβαζε «έκτελέστηκε». "Ετσι άνοιξε ό Κομφούκιος τό δρόμο γιά μια καινούργια έκτίμηση τής ιστορίας. "Οποιος στις μέρες μας λέει «πληθυσμό ς» άντί γιά «λ α ό ς» και «γ α ι ο ϊ δ ι ο χ τ η σ ί α» άντί γιά «γ ή», σταμάτησε κιόλας νά υποστηρίζει πολλά άπ' τά ψέματα. Βγάζει άπ' τις λέξεις τό σάπιο τους μυστικισμό. Ή λέξη «λαός» υπονοεί μιά κάποια ένότητα και κοινά συμφέροντα, και θά 'πρεπε έπομένως νά λέγεται μονάχα δπου πρόκειται γιά πολλούς λαούς, μιά και μονάχα έκεΐ, τό πολύ - πολύ, μπορεί κανείς νά φανταστεί κοινά συμφέροντα. Ό πληθυσμός μιας χώρας Ιχει ποικίλα και μάλιστα Αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα, κι αύτό είναι μιά άλήθεια πού τήν καταπνίγουν. "Ομοια, δποιος λέει «γή», και δίνει χαρά στήν 17

16 όσφρηση καί στά μάτια μιλώντας γιά τή μυρωδιά της καί γιά τδ χρώμα, αύτός ύποστηρίζει τά ψέματα τών έξουσιαστών' γιατί τό πρόβλημα δεν είναι ή καρπεράδα τής γης, ούτε ή άγάπη τοΰ ανθρώπου γιά τή γή, ούτε ή εργατικότητα του, παρά βασικά ή τιμή τοΰ σταριού κι ή άξια τής δουλείας. Εκείνοι πού βγάζουν τά κέρδη άπό τή γή δεν είναι αύτοί πού βγάζουν τό στάρι, κι ή μυρωδιά πού 'χει τό χώμα είναι άγνωστη στά χρηματιστήρια. Αυτά Ιχουν άλλες μυρωδιές. Αντίθετα, ή λέξη γαιοϊδιοχτησία είναι ή σωστή" μ' αυτή δέ μπορεί κανείς νά κοροϊδέψει τούς άλλους τόσο εύκολα. Γιά τή λέξη «πειθαρχία» θά 'πρεπε κανείς, δπου κυριαρχεί ή καταπίεση, νά διαλέξει τή λέξη «ύ π α- κοή», γιατί ή πειθαρχία μπορεί νά υπάρχει καί χωρίς τύραννο, κι Ιτσι έχει πάνω της κάτι τό πιό εύγενικό άπ' δ,τι ή ύπακοή. Καί πιό καλό άπό τή λέξη «τιμή» είναι τό: «άνθρώπινη άξιοπρέπεια». Μ' αΰτή τή λέξη τό άτομο δέν έξαφανίζεται τόσο εύκολα. Ξέρουμε δά τί σκυλολόι αγωνίζεται γιά νά καταφέρει νά «ύπερασπίσει τήν τιμή» ένός λαοϋ! Καί πόσο σπάταλα μοιράζουν οί χορτάτοι τιμές σ' αύτούς πού τούς χορταίνουν, πεινώντας οί ίδιοι. Ή πονηριά τοΰ Κομφούκιου μπορεί καί σήμερα νά χρησιμοποιηθεί. Ό Κομφούκιος εβαζε στή θέση τών αδικαιολόγητων κρίσεων πάνω σέ εθνικά περιστατικά τις σωστές κρίσεις. Ό άγγλος Τόμας Μούρ περιέγραψε στήν «Ουτοπία» του μιά χώρα δπου επικρατούσαν δίκαιες συνθήκες είταν μιά χώρα πολύ διαφορετική άπ' τή χώρα που ζοΰσε, τής εμοιαζε δμως πολύ, εκτός άπ' τό καθεστώς! Ό Αένιν, κάτω άπ' τήν άπειλή τής τσαρικής άστυνομίας, ήθελε νά περιγράψει τήν εκμετάλλευση καί τήν καταπίεση τοΰ νησιοϋ Σαχαλίνη άπό τή ρωσική μπουρζουαζία. "Εβαλε Ιαπωνία άντί Γο>σία καί Κορέα άντί γιά Σαχαλίνη. Οί μέθοδες τής γιαπωνέζικης μπουρζουαζίας θύμιζαν σ' δ- λους τούς άναγνώστες τις μέθοδες τής ρώσικης στή Σαχαλίνη, άλλα ή μπροσούρα δέν απαγορεύτηκε, μιά κι ή Ιαπωνία είταν εχθρός τής Ρωσίας. Πολλά πού δέ μποροΰν νά ειπωθούν στή Γερμανία γιά τή Γερμανία μποροΰν νά ειπωθούν γιά τήν Αυστρία. - 18

17 Υπάρχουν πολλές πονηριές γιά νά ξεγελάσει κανείς το καχύποπτο κράτος. Ό Βολταΐρος πολέμησε τήν πίστη στά θαύματα πού καλλιεργούσε ή Εκκλησία μ' Ινα λαμπρό ποίημα γιά τήν παρθένα τής Όρλεάνης. Περιέγραφε τά θαύματα πού θά 'πρεπε σίγουρα νά 'χαν συμβεί γιά νά μείνει ή Ιωάννα παρθένα σ' Ινα στρατό, σέ μιάν Αυλή καί ανάμεσα σέ καλογέρους. Μέ τήν κομψότητα τοΰ δφους του καί μέ τό νά περιγράφει ερωτικές περιπέτειες άπ' τή γεμάτη πολυτέλεια ζωή τών κυρίαρχων τάεεων τις παράσυρε νά απομονώσουν μιά θρησκεία πού τούς εδινε τά μέσα γι' αυτή τή χαλαρή ζωή. Καί μάλιστα, δημιούργησε ετσι τή δυνατότητα νά φτάσουν τά εργα του, άπό παράνομους δρόμους, σ' εκείνους πού άπευθύνονταν. Ο! ισχυροί άπό τούς αναγνώστες του προωθούσαν ή άνέχονταν τή διάδοση. Απομόνωναν Ιτσι τήν αστυνομία, πού τούς υπεράσπιζε τις απολαύσεις. Κι ό.μεγάλος Αουκρήτιος τονίζε ρητά πώς γιά τή διάδοση τοΰ επικούρειου άθεϊσμοΰ πολλά περιμένει άπό τήν όμορφά τών στίχων του. Πραγματικά, τό ύφηλό λογοτεχνικό έπίπεδο μπορεί νά χρησ; μέψει σάν ασπίδα γιά ενα κείμενο. Συχνά δμως ξυπνάει καί τις υποψίες. Τότε μπορεί κανείς νά τό χαμηλώσει έπίτηδες. Αυτό γίνεται, γιά παράδειγμα, δταν κανείς μέ τήν περιφρονημένη μορφή τοΰ αστυνομικού μυθιστορήματος μπάζει λαθραία, σέ ανύποπτα μέρη, περιγραφές κοινωνικών συνθηκών. Τέτοιες περιγραφές θά οικαίιοναν, τό δίχως άλλο, ενα άστυνεμικό μυθιστόρημα. Ό μεγάλος Σαίξπηρ χαμήλωσε τό λογοτεχνικό έπίπεδο γιά πολύ λιγότερο σοβαρούς λόγους, δ- ταν έγραψε επίτηδες αδύνατο τό λόγο τής μάνας τοΰ Κοριολανοΰ, μέ τόν όποΐο άντιμετωπίζει τό γιό της πού εκστρατεύει ενάντια στήν πατρίδα. Ό Σαίξπηρ ήθελε νά δείξη πώς ό Κοριολανός δέν εγκαταλείπει τά σχέδια του γιά πραγματικούς, λόγους ή άπό μιά βαθιά συγκίνηση, άλλα άπό μιά κάποια αδράνεια πού τόν έσπρωχνε στις παλιές του συνήθειες. Στό Σαίξπηρ βλέπουμε κι ενα παράδειγμα αλήθειας πού διαδίνεται μέ πονηριά στό λόγο τοΰ Αντώνιου γιά τό νεκρό τοΰ Καίσαρα. Ασταμάτητα τονίζει πώς δ δολοφόνος 19

18 τοΰ Καίσαρα, δ Βρούτος, είναι έντιμος άνθρωπος, περίγραφε, δμως και τήν πράξη του, κι ή περιγραφή τής πράξης είναι πιό δυνατή άπ' τοΰ δράστη" ό ρήτορας αφήνεται Ιτσι μοναχός του νά τον νικήσουν τά γεγονότα τούς δίνει πιό πολλή «εύφράδεια» άπ' δση στόν εαυτό του. "Ενας Αιγύπτιος ποιητής πού Ιζησε πριν τέσσερεις χιλιάδες χρόνια χρησιμοποίησε μιά παρόμοια μέθοδο. Ή μέχρι τότε κυρίαρχη τάξη υπεράσπισε μέ κόπο τή θέση της άπό τό μεγάλο της άντίπαλο, τό τμήμα τοΰ πληθυσμού πού μέχρι τότε τήν υπηρετούσε. Στο ποίηιχα πού αναφέρουμε, έρχεται στήν αυλή τοΰ άρχοντα Ινας σοφός και καλεί δλους σέ άγώνα κατά τοΰ έσωτερικοΰ έχθροΰ. Περιγράφει πολλήν ώρα και διεξοδικά τήν αναταραχή πού γενή'θηκε μέ τήν εξέγερση των κατώτερων στρωμάτων. Νά ποιά είταν ή περιγραφή: - 20 Κι είναι έτσι: Οί μεγάλοι όλο παράπονα κι οί ταπεινοί όλο χαρά. Κάθε πόλη λέει: "Ας διώξουμε άπό δώ τούς δυνατούς. Κι είναι έτσι: τά συρτάρια ανοίγουν, παίρνουν τους καταλόγους, οί κολλήγοι γίνονται αφέντες. Κι είναι έτσι: Ό γιός του φημισμένου πιά δέν ξεχωρίζει" τά παιδί τής κυράς γίνεται τής σκλάβας της γιός. Κι είναι έτσι: Τούς άφέντες Ζέψαν ατό μαγγανοπήγαδο. Αύτοί πού τή μέρα δέν είχαν άντικρύσει, βγήκανε στό φως. Κι είναι έτσι: Τις έβένινες κάσες τής θυσίας τις σύντριψαν" τό ύπέροχο Εύλο σεστέμ τό πελεκάνε γιά κρεβάτια. Κοιτάχτε, έπεσε ή πρωτεύουσα μέσα οέ μιάν ώρα. Κοιτάχτε, τής χώρας οί φτωχοί γένηκαν πλούσιοι. Κοιτάχτε, ψωμί όποιος δέν είχε έχει τώρα αποθήκη" κι αύτό πού είναι μέσα είταν τό βιός ένός άλλου. Κοιτάχτε, είναι καλό στόν άνθρωπο τό φαγητό του. Κοιτάχτε, καλαμπόκι" όποιος δέν είχε έχει τώρα άποθηκες' καλαμποκόσπορο όποιος Ζητιάνευε μοιράζει τώρα μοναχός του. Κοιτάχτε, όποιος δυό βόδια δέν είχε κοπάδια έχει τώ-

19 ρσ' αυτός πού τοΰ 'λειπαν Ζώα γιά τ' άλέτρι έχει τώρα κοπάδια άπό Ζώα. Κοιτάχτε, εκείνος πού κάμαρη δέν είχε νά χτίσει έ- χει τώρα τέσσερις τοίχους. Κοιτάχτε, οί Σύμβουλοι στις αποθήκες γυρεύουν καταφύγιο' αύτός πού στον τοίχο νά γείρει δέ μποροϋοε κρεβάτι έχει τώρα. Κοιτάχτε, αύτός πού βάρκα δέν έφτιαχνε δικιά του καράβια έχει τώρα, και σάν ό ίδιοχτήτης τά κοιτάζει, δικά του δέν είναι τώρα πιά. Κοιτάχτε, ρούχα όσοι είχαν τώρα είναι κουρελήδες κι δποιος πριν ύφαινε γι' άλλον, τώρα φοράει λεπτό λινό- Ό πλούσιος νηστικός κοιμάταγ αύτός πού πριν γιά Ζητιανιά τόν παρακάλαγε έχει και πίνει καλό κρπσί. Κοιτάχτε, αύτός πού τίποτα δέν ήξερε άπό άρπα έχει μιά τώρα' αύτός πού μπρός του δέν τραγουδούσαν παινεύει τώρα τή μουσική. Κοιτάχτε, αύτός πού άπό φτώχεια μονάχος κοιμόταν βρίσκει τώρα γυναίκα' αυτή πού στό νερό κοιτούσε τό πρόσωπο, τώρα έχει καθρέφτη. Κοιτάχτε, οί μεγάλοι τής χώρας γύρω τρέχουν χωρίς νά 'χαυν δουλειά. Στούς μεγάλους τίποτα δέ λένε πιά. Ό παλιός άγγελιαφόρος στέλνει τώρα άλλον. Κοιτάχτε, πέντε σταλμένοι άπό τόν κύριό τους. Λένε; "Ας πάρει τώρα ό καθένας τό δρόμο του, φτάσαμε. Καταλαβαίνε κανείς πώς μιά τέτοια περιγραφή τής Α- ναταραχής θά πρέπει νά τήν παρουσιάζει στούς καταπιεζόμενους σάν πολύ έπιθυμητή κατάσταση. Κι δμως, τον ποιητή δύσκολα μπορούν νά τόν πιάσουν. Καταδικάζει αύτές τις συνθήκες ρητά, δμως Αδέξια... Ό Τζόναθαν Σουΐφτ πρότεινε σέ μιά μπροσούρα, γιά νά οδηγηθεί ή χώρα στήν ευημερία νά παστώσουν τά παιδιά τών φτωχών και νά τά πουλήσουν γιά κρέας. Παρουσίασε Ακριβείς υπολογισμούς πού Απόδειχναν πώς κανείς μπορεί νά έξοικονομήσει πολλά αν δέ διστάζει μπροστά σέ τίποτα. 2!

20 Ό Σουίφτ παρίστανε τόν κουτό. Υπεράσπισε Ινα δρισμένο, μισητό του τρόπο σκέψης μέ πολλή φλόγα κι ευσυνειδησία, σ' Ινα. θέμά δπου δλόκληρη ή προστυχιά του έοχόταν στό φως, δρατή στόν καθένα. Ό καθένας θά μπορούσε νά 'ναι πιό έξυπνος άπ' τόν Σουίφτ, ή τουλάχιστο πιό ανθρωπινός, ιδιαίτερα έκεΐνος πού μέχρι τότε δέν είχε έρευνήσει όρισμένες άπόψεις τί συνέπειες Ιχουν. Ή προπαγάνδ» γιά τή σκέψη, σ' οποίον τομέα καί νά γίνεται, είναι χρήσιμη γιά τήν ύπόθεση τών καταπιεσμένων. Μιά τέτοια προπαγάνδα είναι απόλυτα Απαραίτητη. Κάτω άπό κυβερνήσεις πού ύπηρετοΰν τήν Ικμετάλλευση, ή σκέψη περνάει γιά ταπεινή Ασχολία. Ταπεινή άσχολία περνιέται αύτή πού είναι χρήσιμη σ' αυτούς πού τούς κρατάνε ταπεινούς. Ταπεινή λογίζεται ή ά- διάκοπη έγνοια γιά τό φαγητό" ή περιφρόνηση τών διακρίσεων πού κρεμάνε στούς υπερασπιστές μιας χώρας δπου οί ίδιοι πεινούν" ή Αμφιβολία γιά τούς ηγέτες πού οδηγούν στήν καταστροφή" ή άπέχθεια στή δουλειά πού δέ δίνει ψωμί" ή έναντίωση στόν εξαναγκασμό σέ παράλογες πράξεις" ή άδιαφορία Απέναντι στήν οικογένεια πού τό ένδιαφέρον δέν τής εκανε τίποτα πιά. Τούς πεινασμένους τούς βρίζουν έκλυτους πού δέν έχουν τίποτα νά ύπερασπίσουν, δειλούς πού Αμφιβάλλουν γιά τούς καταπιεστές τους, τούς βρίζουν πώς δέν Ιχουν εμπιστοσύνη στίς δυνάμεις τους, πώς θέλουν πληρωμή γιά τή δουλειά τους, τούς λένε Αρχιτεμπέληδες καί τά παρόμοια. Κάτω άπό τέτοιας κυβερνήσεις ή σκέψη γενικά λογίζεται ταπεινό πράγμα καί πέφτει σέ κατατρεγμό. Πουθενά πιά δέ διδάσκουν, κι δπου βλέπουν κάτι τέτοιο τό καταδιώκουν. Παρόλ' αύτά πάντα υπάρχουν πεδία δπου μπορεί κανείς νά μιλήσει άτιμώρητα γιά τά Ιπιτεύγματα τής σκέψης" είναι τά πεδία δπου οί δικτατορίες χρειάζονται τή σκέψη. "Ετσι, μπορεί κανείς γιά παράδειγμα ν' Αποδείξει τά Ιπιτεύγματα τής σκέψης στόν τομέα τής πολεμικής έ- πιστήμης καί τής τεχνικής. Καί ή παράταση τών άποθεμάτων μαλλιού μέ μιά καλύτερη δργάνωση ή μέ τήν εφεύρεση συνθετικών, κι' αύτό χρειάζεται σκέψη. Τό σκάρτεμα τών 22

21 μέσων διατροφής, ή εκπαίδευση τών νέων γιά τόν πόλεμο, δλα αυτά χρειάζονται σκέψη: ή σκέψη αυτή μπορεί νά περιγραφεί. Μπορεί κανείς μέ πονηριά νά Αποφύγει τόν έπαινο τοΰ πολέμου, τοΰ άσκεφτου σκοποΰ αυτής τής σκέψης. Έτσι, ή σκέψη πού ξεκινάει άπό τό πρόβλημα πώς νά κάνει κανείς Ινα πόλεμο κατά τόν καλύτερο δυνατό τρόπο μπορεί νά οδηγήσει στό ερώτημα άν αύτός ό πόλεμος εχει νόημα, καί μπορεί νά χρησιμοποιηθεί γιά νά λύσει τό πρόβλημα τοΰ πώς αποφεύγεται μέ τόν καλύτερο τρόπο Ινας πόλεμος χωρίς νόημα. Φυσικά, αυτό τό έρώτημα δύσκολα μπορεί ν' Αξιοποιηθεί, δηλαδή νά διαμορφωθεί σέ σκέψη πού νά έΐπεμβαίνει στήν πραγματικότητα; Μπορεί. Γιά νά συνεχίσει σέ μιά Ιποχή σάν τή δική μας νά είναι δυνατή ή καταπίεση, πού όπηρετεί τήν έκμετάλλευση τής μιας (τής μεγαλύτερης) μερίδας τοΰ πληθυσμοϋ άπό τήν (μικρότερη) άλλη μερίδα, χρειάζεται μιά πέρα γιά πέρα συγκεκριμένη βασική στάση τοΰ πληθυσμοϋ, π&ύ πρέπει νά απλώνεται σ' δλα τά πεδία. Μιά ανακάλυψη στον τομέα τής ζωολογίας, δπως τοΰ Αγγλου Δαρβίνου, θά μπορούσε ν' άποβεί ξαφνικά έπικίνδυνη γιά τήν εκμετάλλευση" παρόλ' αύτά, γιά Ινα διάστημα μονάχα ή Εκκλησία άσχολιόταν μ' αυτή, ένώ ή άστυνομία δέν καταλάβαινε τίποτα. Οί έρευνες τών φυσικών οδήγησαν τά τελευταία χρόνια σέ συμπεράσματα στόν τομέα τής λογικής πού θά μπορούσαν νά βάλουν σέ κίνδυνο μιά σειρά άρθρων πίστης χρήσιμων στήν καταπίεση. Ό φιλόσοφος τοΰ πρωσικοΰ κράτους Χέγκελ, στή διάρκεια δύσκολων Αναζητήσεων στόν τομέα τής λογικής, εδωσε στούς Μαρς καί Λένιν, τούς κλασικούς τής προλεταριακής έπανάστασης, μέθοδες άνυπολόγιστης άξιας. Ή άνάπτυξη τών έπιστημών γίνεται σέ Αλληλεξάρτηση, άνισόμερα δμως, καί τό κράτος δέν είναι σέ θέση νά τά έπιβλέπει δλα. Οί μαχητές τής αλήθειας μπορούν νά διαλέγουν πεδία μάχης σχετικά Αφύλαχτα. "Ολα κρέμονται από τό αν -διδάσκεται ό σωστός τρόπος σκέψης, Ινας τρόπος σκέψης πού νά ρωτάει δλα τά πράγματα κι δλες τις διαδικασίες γιά τήν προσωρινή τους καί τή μεταλ- 23

22 λάξιμη πλευρά, Οί έςουσιαστές έχουν Ισχυρή] άποστροφή στις μεγάλες αλλαγές, Θά 'θελαν δλα νά μείνουν δπως είναι, τουλάχιστο γιά χίλια χρόνια. Τδ καλύτερο θά 'ταν τδ φεγγάρι νά 'μενε ακίνητο, κ; δ ήλιος νά μήν προχωρούσε πιά! Τότε κανένα δέ θά τόν έπιανε πείνα και δέ θά γύρευε νά φάει γιά βράδυ. "Οταν πυροβολήσουν θέλουν δ άντίπαλος νά μή μπορεί πιά νά ρίξει, θέλουν δ δικό τους πυροβολισμός νά 'ναι δ τελευταίος. "Ενας τρόπος παρατήρησης; πού τονίζει ιδιαίτερα τδ παροδικό, είναι καλδ μέσο γιά νά. δώσει κανείς κουράγιο στούς καταπιεσμένους. Ακόμα, τό οτι σέ κάθε πράγμα κχί σέ κάθε κατάσταση παρουσιάζεται, κι άναπτύσσεται μιά Αντίφαση, κι αύτδ είναι κάτι πού πρέπει ν' άντιπαραχτεϊ ττούς νικητές. "Ενας τέτοιος τρόπος: παρατήρησης (δπως ή διαλεχτική, ή διαδικασία γιά τή ροή των πραγμάτων) μπορεί νά χρησιμοποιηθεί στήν ερευνά αντικειμένων πού γιά Ινα διάστημα ξεφεύγουν άπ' τήν προ* σοχή των εξουσιαστών, Μπορεί νά τδν έφαρμόσει κανείς στή βιολογία ή στή χημεία. Μπορεί δμως κανείς νά τδν έξασκή; σει και περιγράφοντας τήν τύχη μιας οικογένειας, χωρίς νά προκαλέσει πολύ τήν προσοχή. Ή έξάρτηση κάθε πράγματος άπδ πολλά άλλα, πού άδιάκοπα αλλάζουν, είναι μιά σκέψη έπικίνδυνη γιά διχτατορίες, και μπορεί νά Ιμφανιστεΐ μέ διάφορους τρίπους χωρίς νά δώσει λαβή στήν α- στυνομία. Μιά δλοκληρωμένη περιγραφή δλων των καταστάσεων και διαδικασιών πού συναντά ένας άνθρωπος πού άνοίγει ένα καπνοπωλεΐο μπορεί ν' άποτελέσει σκληρό χτύπημα στήν διχτατορία. Ό καθένας πού σκέφτεται λίγο θά βρει τό γιατί. Οί κυβερνήσεις πού δδηγούν τις μάζες τών ανθρώπων στήν έξαθλίωση πρέπει ν' άποφύγουν τό νά σκέφτονται οί έξαθλιωμένοι τήν κυβέρνηση. Μιλάνε πολύ γιά μοίρα.- Αυτή, κι δχι οί ίδιοι, φταίει τάχα γιά τήν άνέχειχ. "Οποιος έρευνάει τήν αίτια τής άνέχειας τόν συλλααβάνουν, προτού φτάσει στήν κυβέρνηση. Είναι δμως δυνατό ν' άντιμετωπίσει κανείς γενικά τις φλυαρίες γιά τή μοίρα" μπορεί κανείς νά δείξει πώς τή μοίρα τοΰ ανθρώπου τή φτιάχνουν άνθρωποι. 24 Αυτό πάλι μπορεί νά γίνει μέ πολλούς τρόπους. Μπο-

23 ρεΐ, γιά παράδειγμα, νά διηγηθεί κανείς τήν ιστορία ένος ύποστατικοϋ στήν Ισλανδία" δλόκληρο τό χωριό μιλάει γιά μιά κατάρα έκεΐ. Μιά άγρότισα ρίχτηκε στό πηγάδι, Ινας αγρότης κρεμάστηκε. Μιά μέρα γίνετ' Ινας γάμος, δ γιός τοΰ άγρότη παντρεύεται μέ μιά κοπέλα πού φέρνει μερικά χωράφια προίκα. Ή κατάρα έξαφανίζεται. Τό χωριό δέν έχει δμόφωνη γνώμη γιά τήν αίτια αύτής τής άλλαγής πρός τό καλύτερο. "Αλλοι τήν άποδίνουν στή χαρούμενη φύση τοϋ νεαρού άγρότη, άλλοι στά χωράφια πού έφερε μαζί της ή νεαρή άγρότισα και πού κάνουν τό ύποστατικό γιά πρώτη φορά βιώσιμο. Άλλά και σ' Ινα ποίημα άκόμα πού περιγράφει Ινα τοπίο μπορεί κανείς κάτι νά πετύχει, αν δηλαδή στή φύση ενσωματωθούν τά πράγματα τά καμωμένα απέ τόν άνθρωπο. Χρειάζεται πονηριά γιά νά διαδοθεί ή αλήθεια. Ανακεφαλαίωση Ή μεγάλη άλήθεια τής έποχής μας (πού δέν ύπηρετεΐ κανείς μέ τό νά τή βρει μονάχα, πού δμως χωρίς αύτή καμιά άλλη σημαντική άλήθεια δέ μπορεί νά βρεθεί) είναι δτι ή ήπειρός μας βουλιάζει στή βαρβαρότητα έπειδή προσπαθούν νά διατηρήσουν μέ τή βία τις σχέσεις ιδιοχτησίας στά μέσα παραγωγής. Τί ώφελεΐ νά γράψει κανείς κάτι θαρραλέο άπ' δπου νά βγαίνει πώς ή κατάσταση πού βρισκόμαστε είναι βάρβαρη (πού είναι αλήθεια) άν δέ φαίνεται ξεκάθαρα γιά ποιό λόγο φτάσαμε σ' αύτή τήν κατάσταση; Πρέπει νά πούμε δτι τά βασανιστήρια γίνονται γιατί πρέπει νά διατηρηθούν οί σχέσεις ίδιοχτησίας. Φυσικά, λέγοντάς το αότό χάνουμε πολλούς φίλους πού είναι άντίθετοι στά βασανιστήρια γιατί πιστεύουν πώς οί σχέσεις Ιδιοχτησιας θά μπορούσαν νά διατηρηθούν και χωρίς αύτά (πού δέν είναι άλήθεια). Πρέπει νά πούμε τήν άλήθεια γιά τις βάρβαρες συνθήκες στή χώρα μας γιά νά μπορέσει νά γίνει αύτό πού θά τις εξαφανίσει, δηλαδή αύτό πού θ' άλλάξει τις σχέσεις ίδιοχτησίας. 25

24 Πρέπει Ακόμα νά τό πούμε σ' έκείνους πού υποφέρουν πιό πολύ άπ' δλους κάτω άπ' τις σημερινές σχέσεις ίδιοχτησίας, πού Ιχουν τό πιδ δυνατό' συμφέρον γιά τήν Αλλαγή τους, στούς εργάτες, καί σ' έκείνους πού μπορούμε νά όδηγήσουμε στούς έργάτες σάν σύμμαχους, γιατί στήν πραγματικότητα δέν Ιχουν ουτε κι εκείνοι ίδιοχτησία στά μέσα παραγωγές, όσο κι άν παίρνουν μερίδιο άπ' τά κέρδη. Καί πρέπει, πέμπτο, νά βαδίσουμε μέ πονηριά. Κι δλες αύτές τις πέντε δυσκολίες πρέπει νά τις ξεπερνάμε ταυτόχρονα, γιατί.δέν μπορούμε νά έρευνάμε τήν αλήθεια γιά τις βάρβαρες συνθήκες χωρίς νά σκεφτόμαστε έκείνους πού ύποφέρουν κάτω άπ' αύτές, καί καθώς, διώχνοντας κάθε πειρασμό δειλίας, γυρεύουμε τις αληθινές αίτιες μέ τή σκέψη μας στραμένη σ' έκείνους πού είναι πρόθυμοι νά χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις τους, πρέπει ταυτόχρονα νά σκεφτόμαστε καί τό πώς θά τούς δώσουμε τήν ά- λήθεια μέ τρόπο πού νά 'ναι στά χέρια τους δπλο, καί μέ τόση πονηριά πού ή μετάδοση αότή νά μή μπορεί ν' άνακαλυφτεϊ καί νά εμποδιστεί άπό τόν εχθρό. Τέτοιες είναι λοιπόν οί άπαιτήσες μας, δταν ζητάμε άπό τούς συγγραφείς νά γράφουν τήν άλήθεια. 1935, Παρίσι, «Συνέδριο γιά τήν ΰπ^ράσπιοη τής Κουλτούρας». 26

25 ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ 2ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΙΙάνε πια τέσσερα χρόνια πού στη χώρα μου διαδραματίστηκαν μιά σειρά φοβερά γεγονότα, πού έδειξαν πώς ή κουλτούρα σ' δλες της τις εκδηλώσεις είχε μπει κάτω άπό ένα θανάσιμο κλοιό. Τό φασιστικό πραξικόπημα ξεσήκωσε αμέσως σ' ενα μεγάλο μέρος τοΰ κόσμου τις πιό φλογερές διαμαρτυρίες, οί βιαιότητες του προκάλεσαν τήν άποστροφή. Παρόλ' αύτά πολλοί άπ' τούς άγαναχτισμένους συνέχισαν νά μήν καταλαβαίνουν τις μεγάλες νομοτέλειες. Όρισμένα άπ' αύτά τά γεγονότα, παρόλο πού σημειώθηκαν, δέν κατανοήθηκαν άπ' όλους σέ σχέση μέ τή θεμελιακή τους σημασία γιά τήν ύπαρξη ή τήν ανυπαρξία τής κουλτούρας. Τά φρικιαστικά περιστατικά, τής Τσπανίας, οί βομβαρδισμοί ανοχύρωτων πόλεων καί χωριών, οί σφαγές Ολόκληρων πληθυσμών άνοίγουν τώρα πιά σ' ολο καί πιό πολλούς τά μάτια γιά τή σημασία τών δχι λιγότερο φρικιαστικών, παρά μονάχα ίσως οχι τόσο έντυπωσιακών γεγονότων πού διαδραματίστηκαν τότε σέ χώρες σάν τή δικιά μου, δ- που δ φασισμός κατέλαβε τήν έξουσία. Ανακαλύπτουν τώρα πιά στήν καταστροφή τής Γκουέρνικα καί τήν κατάληψη τών γραφείων τών γερμανικών συνδικάτων τοΰ Μάη 1933 τήν ίδια άποτρόπαια αιτία. Ή κραυγή αυτών πού θανατώνονται σέ δημόσιους χώρους δυναμώνει τήν αδύναμη άνώνυμη κραυγή έκείνων πού τούς βασανίζουν πίσω άπ' τούς τοίχους τών κελλιών τής Γκεστάπο: Οί φασιστικές διχτατορίες, άρχισαν τις μεθόδους πού χρησιμοποίησαν στά δικά τους προλεταριάτα, νά τις χρησιμοποιούν τώρα πιά καί στά ξένα" μεταχειρίζονται τόν ισπανικό λαό σά νά 'ταν δ γερμανικός ή ό ιταλικός λαός. "Οταν οί φασιστικές διχτατορίες κατασκευάζουν τά άεροπλάνα τους, & λαός έκεϊ στε- 27

26 ρεΐται το βούτυρο κι δ ξένος λαός δέχεται βόμβες. Γιά τό βούτυρο κι -ένάντια στις βόμβες εΐταν τά συνδικάτα: τά έ- κλεισαν. Ποιός μπορεί σήμερα άκόμα ν' Αμφιβάλλει πώς δ τρόπος πού οί διχτατορίες δανείζουν τις μεραρχίες τους ή μιά στήν άλλη κι ό τρόπος πού δίνουν τεράστια ώθηση στό έμπόριο τού Εμπορεύματος έργατική δύναμη, Ιξασφαλίζοντας στό κεφάλαιο τις ύπηρεσίες τών ταγμάτων έργασίας, είναι πέρα γιά πέρα δ ίδιος. Μέ τή γενική έπίθεση ένάντια στίς οικονομικές καϊ πολιτικές θέσεις τής γερμανικής καϊ ιταλικής έργατικής τάξης, δταν στραγγαλίστηκε ή έλευθερία συνάθροισης τών έργατών, ή έλευθερία τοΰ τύπου, ή δημοκρατία, έγινε καϊ ή καθολική έπίθεση ένάντια στήν κουλτούρα γενικά. Δέν είδαμε άμεσα κι άπό τήν πρώτη στιγμή πώς ή διάλυση τών συνδικάτων είναι άξεχώριστη άπ' τήν καταστροφή τών καθεδρικών ναών καϊ άλλων μνημείων τού πολιτισμού. Κι δμως, Ιδώ γινόταν ή έπίθεση ένάντια στήν καρδιά τής κουλτούρας. Ό γερμανικός καϊ δ Ιταλικός λαός έχασαν, δτα>> τούς λήστεψαν τις πολιτικές καϊ οικονομικές τους καταχτήσεις κάθε δυνατότητα πολιτιστικής παραγωγικότητας άκόμα κι δ κύριος Γκαΐμπελς βαριέται στά θέατρά του, δ ισπανικός λαός, ύπερασπίζοντας τό έδαφός του και τή δημοκρατία του μέ τά δπλα, καταχτά καϊ ύπερασπίζει τήν πολιτι στική του παραγωγικότητα: κάθε πλέθρο γης κι ένα τετραγωνικό έκατοστό μουσαμά. "Αν είναι ετσι, Αν ή κουλτούρα είναι κάτι τό άςεχφριστο άπό τή γενική παραγωγικότητα τών λαών, άν ή ίδια βίαιη έπίθεση μπορεί ν' Αφαιρέσει άπό τούς λαούς τό βούτυρο κ α ΐ τό σονέττο, Αν λοιπόν ή κουλτούρα είναι κάτι τό τόσο ύλικό, τί πρέπει τότε νά γίνει γιά τήν ύπεράσπισή της; Τί μπορεί νά κάνει ή ίδια; Μπορεί νά παλαίψει; Παλεύει, πού θά πει: μπορεί. Ό άγώνας Ιχει τις διάφορες φάσεις του. Στήν Αρχή οί έργάτες τής κουλτούρας διαχωρίζουν τή θέση τους αυθόρμητα άπό τά φρικιαστικά περιστατικά στή χώρα τους" δμως μέ τό νά χαρακτηρίζεις τή βαρβαρότητα 28

27 σάν βαρβαρότητα αύτό σημαίνει: πάλη. Στή συνέχεια ένώνονται ένάντια στή βαρβαρότητα, γιατί αύτό είναι άναγκαϊο γιά τόν αγώνα. Προχωρούν άπ' τή διαμαρτυρία στήν έκκληση, άπ' τήν κατηγορία στήν κραυγή τής μάχης. Δέ δείχνουν μονάχα τό έγκλημα μέ τό δάχτυλο, δνοματίζουν κιόλας τούς έγκληματίες και άπαιτούν τήν τιμωρία τους. Βλέπουν πώς ή καταδίκη τής καταπίεσης πρέπει νά βρει τέλος στήν έκμηδένιση των καταπιεστών, πώς ή συμπόνια μέ τά θύματα τής βίας πρέπει νά γίνει σκληρότητα άπέναντι στούς δήμιους,, πώς ή λύπηση πρέπει νά γίνει δργή κι ή άποστροφή μπροστά στή βία πρέπει νά γίνει ή ίδια βία. Στή βία των άτόμων τής προνομιούχας τάξης, πρέπει ν' Αντιπαραταχτεί δλόκληρη ή άκαταμάχητη.βία τοΰ λαού. Γιατί οί πόλεμοι τους δέν έχουν πιά τελειωμό. Οί ιταλικές μοίρες Αεροπλάνων πού έπεσαν πάνω στήν άτυχη Ά- βησυνία ύψώθηκαν ξανά μέ ζεστή ακόμα τή μηχανή στόν άέρα κι ένώθηκαν μέ τά γερμανικά αεροπλάνα γιά νά χτυπήσουν μαζί τόν ισπανικό λαό. Ή μάχη αύτή δέν τέλειωσε άκόμα, και υψώνονται κιόλας πάνω άπ' τήν Κίνα τά άεροπλάνα τής ιμπεριαλιστικής Ιαπωνίας. Σ' αύτούς τούς πολέμους, καθώς και στούς άλλους πού αναφέραμε, πρέπει νά κηρύξουμε τόν πόλεμο, κι αύτό τόν πόλεμο πρέπει, νά τόν διεξάγουμε σάν ένα πόλεμο κανονικό. Ή κουλτούρα, πού γιά πολύ, γιά πάρα πολύ καιρό άμυνόταν μονάχα μέ πνευματικά δπλα, ένώ ή έπίθεση ένάντιά της γινόταν μέ υλικά, μή οντάς ή ίδια κάτι τό πνευματικό παρά και ύλικό, και κυρίως μάλιστα κάτι τό υλικό, πρέπει νά ύπερασπίσει τόν έαυτό της μέ ύλικά δπλα. "Ιούλης

28 ΣΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΔΥΝΑΜΙΛΣ Στούζ καιρούς τής αδυναμίας συχνά δέ λείπει ή σωστή γραμμή, Αλλά ή μία γραμμή. Στή θεωρία μας ή μιά φράση δένεται μέ: τήν άλλη, ποιά δμως ταιριάζει στήν περίσταση; "Ολα είν' έδώ, δλα δμως είναι πάρα πολύ. Δέ λείπουν οί προτάσεις, γίνονται δεχτές δμως πάρα πολλές. Δέ λείπουν οί σωστές διαπιστώσεις, τις ξεχνάμε δμως πολύ γρήγορα. Στούς καιρούς τ ης Αδυναμίας είναι κανείς στρατευμένος καί δέ στρατεύεται. Στούς; καιρούς τής Αδυναμίας πολλά είναι σωστά, δμως ταυτόχρονα είναι Αναγκαία πολλά καί λίγα μποροΰν νά γίνουν" ό εκτοπισμένος άπ' τόν άγώνα βρίσκεται σέ ήσυχία καί δέ βρίσκει ήσυχία. - 30

29 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΗΤΤΑ Α Γιατί πρόκειται γιά ήττα; Ποίά βοηθητικά μέσα, ποιές θέσεις κλπ. χάθηκαν; Υπάρχουν άκόμα αυταπάτες μέσα στό προλεταριάτο; Είναι πολύ μεγάλη ή άποθάρυνση; Είναι πολύ άόριστη; Σ' αύτό τό σημείο, υπάρχουν διαφορές άνάμεσα στό κόμμα καί στό προλεταριάτο; Μέσα στό κόμμα; Βγήκαν λάθη στό φως; Μπορούν νά διορθωθούν, τόσο τεχνικά δσο καί στις συνειδήσεις; Μήπως ή κατάσταση άποθάρυνσης δημιουργεί στοιχεία έκμεταλλεύσιμα γιά τό δυνάμωμα τοΰ κόμματος; Υπάρχουν μετατοπίσεις στό συσχετισμό τών δυνάμεων μέσα στό κόμμα; Θά εΐταν Ιπιθυμητό κάτι τέτοιο; Β Ή πολιτική άδυναμία τοΰ προλεταριάτου οφείλεται στήν κρίση; Θά διαρκέσει ή κρίση; "Αν ναί, μπορεί έδώ νά υ- πάρξει μεταστροφή; Σέ περίπωτση πολέμου, έχει τό προλεταριάτο τήν παραγωγή στά χέρια του; Είναι τό προλεταριάτο μονάχο του σέ θέση, κάτω 'άπό ορισμένες συνθήκες νά κάνει τήν επανάσταση; "Αν ναί, πώς μπορεί νά προκαλέσει ή νά βοηθήσει στήν πρόκληση τέτοιων συνθηκών; 'Αρκεΐ ή άπογοήτευση τών μικροαστικών καί άγροτικών τάξεων; Γ Σέ ποιά περίπτωση θά έχουμε άπογοήτευση αύτών τών στρωμάτων ι Τί θέλει ό Αγρότης; Κάτω άπό ποιές συνθήκες μπορεί νά τό πετύχει; Κάτω άπό ποιές συνθήκες βλέπει πώς 31

30 δέ μπορεί νά τό πετύχει; ("Ετσι, πού δέ θά έπαναστατήσει, γιατί ή έπανάσταση δέ θ' άλλαζε τίποτα κατά τή γνώμη του). Δ Μπορεί τό προλεταριάτο νά λύσει τό πρόβλημα τής γής; Μέ τή ρωσική μορφή ή μέ άλλη; Σάν κόμμα πού έπιτάσσει; Ε Ποιά σοσιαλιστικά μέτρα μπορεί νά έφαρμόσει ά φασισμός; ΣΤ Πόσον καιρό και μέ ποιά μέσα μπορεί δ φασισμός νά κερδίσει ενα πόλεμο; - 32

31 ΠΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ Σέ καιρούς πού ή ές απάτη ση απαιτείται καί. πού τά λάθη εύνοοϋνται, αύτός πού σκέφτεται προσπαθεί νά διορθώνει δλα αυτά πού διαβάζει κι άκούει. Τά ψιθυρίζει στδν έαυτό του, και ψιθυρίζοντας τά διορθώνει. Φράση μέ φράση βάζει τις σωστές λέξεις στή θέση των ψεύτικων. Αύτό τό έξασκεΐ ώσπου νά μή μπορεί πιά νά διαβάσει καΐ ν 5 ακούσει διαφορετικά. Προχωράει άπό φράση σέ φράση, έτσι πού αργά άλλά ολοκληρωμένα νά διορθώνει αύτό πού διαβάζει ή άκούει, νά τό διορθώνει σάν σύνολο. Μ' αύτό τόν τρόπο δέν παραλείπει τίποτα. Ταυτόχρονα δμως αντιπαραθέτει τις σωστές φράσεις στις ψεύτικες, χωρίς νά νιάζεται γιά τό σύνολο. "Έτσι καταστρέφει τή συνοχή των ψεύτικων φράσεων, ξέροντας πώς ή συνοχή αυτή δίνει πολλές φορές στό λόγο τήν έπίφαση τής αλήθειας, έπίφαση πού οφείλεται στό δτι μπορεί κανείς, μέ θεμέλιο μιά ψεύτικη φράση, νά βγάλει πολλά συμπεράσματα τυπικά σωστά. Ή λογική διαδικασία είναι τότε σωστή, τά συμπεράσματα δμως λαθεμένα. Αύτός πού σκέφτεται Ινεργεΐ ετσι δχι μονάχα γιά νά διαπιστώσει πού γίνονται απάτες ή λάθη. Θέλει νά δει τδν τρόπο πού γίνονται λάθη. "Οταν διαβάζει: «"Ενας ισχυρός λαός δέχεται έπιθέσεις λιγότερο εύκολα άπό έναν άδύναμο», τότε δέ χρειάζεται νά τό διορθώσει αύτό καθώς προσθέτει «άλλά επιτίθεται δ ίδιος πιό εύκολα». "Οταν άκούει πώς ο! πόλεμοι είναι άναγκαΐοι, προσθέτει, κάτω άπό ποιές συνθήκες είναι άναγκαΐοι, κι ακόμα: γιά ποιόν. 33

32 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΦΥΡΕΡ (ΧΕΣΣ), 1934 ( Από τήν εφημερίδα «ΒΑ8Κ ΕΙ\ ΝΑΤΙΟΝ ΑΙ,ΖΕΙΤυΝΟ. τηα 26η Δεκέμβρη 1934) Κατά λέξη παράθεση τοΰ λόγου Αποκατάσταση τής άλήθε'.ας Μέ δικαιολογημένη υπερηφάνεια γιά τό πνεύμα θυσίας καί τήν ετοιμότητα γιά βοήθεια τών γερμανών λαϊκών συντρόφων θά μπορούσε κανείς σήμερα νά πει: Αυτά τά Χριστούγεννα κι αύτό τό χειμώνα ή Γερμανία δέ θ' άφήσει κανένα άπ' τά παιδιά της πεινάσει, τά ίδια εκείνα παιδιά πού τρία μόλις χρόνια πριν - 34 νά Μέ περηφάνεια γιά τά φρονήματα έκείνων τών ίδιοχτητών πού θυσίασαν κάτι άπ' αύτά πού είχαν θυσιάσει γιά χάρη τους οί εργαζόμενοι, καί τήν έτοιμότητά τους νά παρουσιαστούν σάν βοηθοί μπροστά σέ κείνους πού κρατούν μέσα στήν εξαθλίωση, θά μπορούσε κανείς σήμερα νά πει: Αύτά τά Χριστούγεννα κι αύτό τό χειμώνα οί ίδιοχτήτες τής Γερμανίας δέ θ' άφήσουν κανέναν έργαζόμενο νά ψοφήσει δλότελα άπ' τήν πείνα. "Ετσι συμπεριφέρονται οί ί- διοχτήτες τής Γερμανίας Απέναντι στούς ίδιους έκείνους άνθρώπους, πού τρία μόλις χρόνια πριν, σπρωγμένοι άπ' τήν τους άνάγκη

33 δδηγήθηκαν σέ δχλοκρχτικές διαδηλώσεις κατά τοϋ λαοϋ τοϋ έθνους, και τής πίστης γιά ένα μπολσεβικικδ χάος. Παίρνουν σήμερα τδ χριστουγενιάτικό τους δώρο μ' εύγνωμοσύνη άπδ τδ χέρι εκείνων πού κάποτε τούς έδειχναν σάν έχθρούς. Δεκάδες, χιλιάδες, εκατομμύρια μάλιστα γερμανών έργατών και έργατριών τή δωρίζουν σήμερα αναγκάστηκαν νά κατέβουν σέ διαδηλώσεις ένάντια σ' έκείνη τή μερίδα τοϋ πληθυσμού πού Εκμεταλλεύεται τούς ύπόλοιπους, τις φλυαρίες, πώς οί άνθρωποι κάνουν τάχα καλά νά ύπεραπίζονται κάτι πού δέν τούς ά- νήκει, και τή θρησκεία πού ευλογεί τή χρησιμοποίηση τής Ιδιοχτησίας μέ σκοπδ τήν Ικμετάλλευση γιά ένα μπολσεβικικδ κοινωνικό καθεστώς δπου ή έκμετάλλευση ανθρώπου άπδ άνθρωπο είναι άδύνατη. Παίρνουν σήμερα μ' εύγνωμοσύνη τδ χριστουγενιάτικο τους δώρο, πού χωρίς αύτδ θά ψοφούσαν τής πείνας, άπδ τδ χέρι έκείνων πού κάποτε τους έδειχναν σάν έχθρούς, γιατί είναι εχθροί. Στήν πραγματικότητα πάντως τή θυσία τήν έκαναν βασικά οί φτωχοί. Δεκάδες χιλιάδες, Ε- κατομμύρια μάλιστα γερμανών έργατών και εργατριών, πού παλιά προσέφεραν τή δυ -πού παλιά πρόσφερναν τή δυ- σκολοκερδιαμένη τους δεκάρα γιά τήν ιδέα μιας διεθνούς ταξικής κοινότητος, σκολοκερδισμένη τους δεκάρα γιά τήν ιδέα μιάς παγκόσμιας κοινότητας δλων τών άνθρώπων χωρίς περιουσιακές και ταξικές διαφορές, τή δωρίζουν σήμερα, χωρίς νά τήν κερδίζουν πιδ εύκολα, 35

34 γιά ένα δραστήριο, πάντα ε- γιά μιά κατάσταση δπου πρότοιμο γιά συμπαράσταση σο- κείται αιώνια νά υπάρχουν δ- σιαλισμό, λόκληρες μάζες πού θά χρειάζονται βοήθεια καί πού γι' αύτές δέν θά ύπάρχουν παρά πενταροδεκάρες, δυσκολοκερδισμένες άπδ θύματα έκμετάλλευαης, πού περικλείει Ιν έθνος. πού περικλείνουν τδν πληθυσμό μιας χώρας μονάχα, πού άπειλεϊ δμως δλες τις ύπόλοιπες χώρες. Ξέρω δτι εσείς οί Γερμανοί, Ξέρω δτι έσεΐς οί Γερμανοί, δ- οτό έξωτερικδ καί τδ έσωτε- σοι έχετε κάποια ίδιοχτησία Ρ' κ^ στδ έξωτερικδ ή στδ έσωτερικό, δέν περιμένετε άπδ μένα πολι- δέν περιμένετε άπό μένα τήν τικδ λόγο τήν παραμονή τών παραμονή τών Χριστουγένων Χριστουγέννων, καί μάλιστα λόγο γιά τδ πώς σκοπεύουμε ούτε θά τόν θέλατε, νά σάς προφυλάξουμε τήν ίδιοχτησία, καί μάλιστα ούτε θά τδ θέλατε, καί ή χριστουγεννιάτικη χαρά κγ έγώ έχω φάει πάρα πολύ μου είναι πάρα πολύ μεγάλη καλά γιά νά άσχοληθώ σήμεγιά ν' άσχοληθώ σήμερα μέ ρα μέ στατιστικές καί μέ τήν στατιστικές καί μέ τήν καθη- καθημερινή πολιτική, μερινή πολιτική. Ξέρω δμως έπίσης, πώς άκρι- Ξέρω δμως έπίσης δτι άκριβώς στόν Γερμανό τοΰ έξωτε- βώς σ' έκεΐνον πού εχει τήν ρικοϋ ίδιοχτησία του στό έξωτερικό, ή πιό μεγάλη χαρά πού μπο- ή πιό μεγάλη χαρά πού μπορεί νά τοΰ γίνει είναι νά δει ρεΐ νά τοΰ γίνει είναι νά δεί πώς δέ χρειάζεται πιά νά πώς δέ χρειάζεται πιά νά ντρέντρέπεται γιά τή γερμανική πεται γιά τή γερμανική του του πατρίδα, καί πώς μπορεί πατρίδα, καί πώς μπορεί μάμάλιστα νά είναι υπερήφανος λίστα νά είναι περήφανος γι' γς' αύτή. αύτή. - %

35 Κι δταν έρχονται φίλοι στή Κι δταν έρχονται στή Γερμα- Γερμανία σάν φιλοξενούμενοι, νία ξένοι έκμεταλλευτές, είναι γεμάτοι θαυμασμό γι' είναι γεμάτοι θαυμασμό γι' αύτό πού σέ τόσο σύντομο αύτό πού σέ τόσο σύντομρ χρονικό διάστημα έγινε έδώ, χρονικό διάστημα Ιγινε εδώ δχι μονάχα σάν εσωτερική καί δχι μονάχα σάν έσωτερική έξωτερική άλλαγή τοΰ Γέρμα- κι έξωτερική έξαθλίωση τοΰ, νοΰ, γερμανού άλλά καί σάν χειροπιαστά κιό- άλλά καί σάν χειροπιαστά κιλας καί δλοφάνερα έργα όλας καί άπό τις οικονομικέ; σελίδες τών έφημερίδων δλοφάνερα κέρδη πού δημιουργήθηκαν άπό τή πού δημιουργήθηκαν άπό τή συσπειρωμένη συντονισμένα κλεμμένη καί αναδιοργανωμένη έργατι- καί ληστεμένη άπό τις όργακή δύναμη νώσεις της έργατική δύναμη τοΰ λαοΰ. τής μεγαλύτερης μερίδας τοΰ πληθυσμού. ΣΧΟΛΙΟ "Οταν περάσει κανείς τό λόγο καί τήν αποκατάσταση της αλήθειας μιά ανάγνωση, άπό τ' αριστερά πρός τά δεξιά, δς θυμηθεί πώς δ ναζί σκοπό είχε νά Ιπαινέσει τή χειμερινή βοήθεια, καί μάλιστα μπροστά ατίς τεράστιες δυσκολίες που βρίσκουν τήν έκψρασή τους στή δεξιά πλευρά (στήν αποκατάσταση). Τώρα μπορεί κανείς, διαβάζοντας άπό τή δεξιά μεριά πρός τήν αριστερή, νά μελετήσει πως ό ναζί ϊκανε τή δουλειά του. Τότε βλέπει κανείς τί είδους άνθρωπος είναι, σέ ποιά τάξη ανήκει, τί δουλειά άνέλαδε νά κάνει καί πως τήν?κανε

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ. Πέμπτη 19 Νοεμβρίου Αγαπητή Κίττυ,

ΚΕΙΜΕΝΟ. Πέμπτη 19 Νοεμβρίου Αγαπητή Κίττυ, ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αγαπητή Κίττυ, ΚΕΙΜΕΝΟ Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 1942

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα»

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα» Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1 «Εμείς, τα παιδιά της Ε1 τάξης, κάναμε μερικά έργα με θέμα τους πρόσφυγες, για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας σ αυτούς τους κυνηγημένους ανθρώπους. Τους κυνηγάει ο πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κεντρικό Γραφείο Εδονόπουλων

Εισαγωγή. Κεντρικό Γραφείο Εδονόπουλων 1 Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝοπούλων ξεκινά για ακόμα μια χρονιά τις εβδομαδιαίες συναντήσεις στα Τοπικά μας Κινήματα σε όλη την Κύπρο. Στα κινήματα ΕΔΟΝοπούλων συμμετέχουν παιδιά, αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3 Εισαγωγή Η δράση του Παγκύπριου Κινήματος Εδονόπουλων επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, καθώς επίσης με την προώθηση της συμμετοχής των παιδιών στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου Ημερομηνία 28/3/2106 Μέσο Συντάκτης Link http://www.islandofman.me/ Άντρυ Κούννου http://www.islandofman.me/interviews/i-epitychia-kryvotan-sto-komodino-mou/ Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι, αν το αγόρι σου κάνει τα παρακάτω, αυτό σημαίνει ότι είναι αρκετά ανασφαλής. #1 Αμφιβάλλει για τα κίνητρα σου

Έτσι, αν το αγόρι σου κάνει τα παρακάτω, αυτό σημαίνει ότι είναι αρκετά ανασφαλής. #1 Αμφιβάλλει για τα κίνητρα σου Οι τσακωμοί θα μπορούσε να πει κανείς, ότι είναι κάτι πολύ συνηθισμένο σε μια σχέση. Θεωρείται το αλάτι και το πιπέρι σε αυτή. Ωστόσο, αν είναι συνεχόμενοι τότε αυτό σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΠΗ ΤΟΥ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΠΗ ΤΟΥ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΠΗ ΤΟΥ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΧΟΡΩΔΙΑ! ΤΟ ΚΑΜΑΡΙ ΤΩΝ ΚΑΠΗ ΜΑΣ!!!!!! Αφιέρωμα στην ελληνική παράδοση έκανε η χορωδία, που έχει μέλη από τα τρία ΚΑΠΗ της πόλης μας. Οι χορωδοί τραγούδησαν παραδοσιακά τραγούδια

Διαβάστε περισσότερα

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού.

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού. Το βιβλίο του Βαγγέλη Ηλιόπουλου "Η Μεσόγειος είμαι εγώ και δεν είμαι πια εδώ" επιλέχθηκε για να αποτελέσει τη βάση για το θεατρικό δρώμενο, που θα αποτελέσει την παρουσίαση της Ερευνητικής Εργασίας :

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Λ Ε Ξ Ι Κ Ο. Π α ρ ά δ ο ξ ω ν. Κώστα Βουλαζέρη. του

Λ Ε Ξ Ι Κ Ο. Π α ρ ά δ ο ξ ω ν. Κώστα Βουλαζέρη. του Λ Ε Ξ Ι Κ Ο Π α ρ ά δ ο ξ ω ν του Κώστα Βουλαζέρη Όλες οι λέξεις είναι στο μυαλό σου Προλεγόμενα Το Λεξικό Παράδοξων Λέξεων δεν είναι και πολύ μεγάλο. Σίγουρα, δεν είναι «κανονικό» λεξικό. Είναι μια λίστα

Διαβάστε περισσότερα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Απόψεις &Σχόλια Γράφει η Κώστια Κοντολέων 08/05/2017 11:06 Ελλάδα, μια χώρα που διεκδικεί την πρώτη θέση στο Πάνθεον των ηρώων

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις;

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Μια χαρά είμαι. Εσύ; ΑΡΗΣ Κι εγώ πολύ καλά. Πάρα πολύ καλά! ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Σε βλέπω

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

- Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι...

- Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι... - Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι... - Γιατρέ, βλέπω μπλε και πράσινους κόκκους.. - Οφθαλμίατρο έχετε δει; - Οχι! Μόνο μπλε και πράσινους κόκκους...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Μπέρτολτ Μπρέχτ Πέντε δυσκολίες στο γράψιµο της αλήθειας

Μπέρτολτ Μπρέχτ Πέντε δυσκολίες στο γράψιµο της αλήθειας Μπέρτολτ Μπρέχτ Πέντε δυσκολίες στο γράψιµο της αλήθειας (Συνέδριο για την υπεράσπιση της κουλτούρας, Παρίσι, 1935) Μπέρτολ Μπρεχτ: Πέντε δυσκολίες στο γράψιμο της αλήθειας Όποιος θέλει σήμερα να πολεμήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Α ομάδα 1. Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο πραγματικός κόσμος της Ρόζας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ον Κιχώτης και οι ανεµόµυλοι Μιγκέλ ντε Θερβάντες

Ο ον Κιχώτης και οι ανεµόµυλοι Μιγκέλ ντε Θερβάντες Ο ον Κιχώτης και οι ανεµόµυλοι Μιγκέλ ντε Θερβάντες (Ο ον Κιχώτης ήταν ένας άρχοντας πολύ φτωχός σε λεφτά αλλά πλούσιος σε φαντασία. Ζούσε στην Ισπανία, στην ξακουσµένη επαρχία της Μάντσας. Όταν έφτασε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση «Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση». Αυτή είναι η συμβουλή του βετεράνου τερματοφύλακα της Tottenham, Brand Friedel. Ποιά είναι η ρουτίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη διαβάζω ιστορίες Αποστολή Κρυμμένος Θησαυρός Λίνα Σωτηροπούλου Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το δώρο της γιαγιάς Μόλις χτύπησε το ξυπνητήρι, με έπιασε πανικός. Δεν μπορούσα να καταλάβω για ποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα