ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΥΣΛΕΞΙΑ. Κύρια Χαρακτηριστικά της υσλεξίας. υσκολίες στην ανάγνωση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΥΣΛΕΞΙΑ. Κύρια Χαρακτηριστικά της υσλεξίας. υσκολίες στην ανάγνωση"

Transcript

1 ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία εδώ και πολλά χρόνια αποτελεί αντικείµενο εντατικής παρατήρησης, ερευνητικής προσπάθειας και θεραπευτικών πειραµατισµών. Το ενδιαφέρον για τη φύση και θεραπευτική αντιµετώπιση της δυσλεξίας είναι ευνόητο λόγω της, όπως πιστεύεται, σχετικώς υψηλής συχνότητας της διαταραχής αυτής (επίπτωση 3-9%) σε µαθητικούς πληθυσµούς, µε µικρή υπεροχή των αρένων έναντι των θηλέων (1,3-1), και των δυσκολιών που αυτή δηµιουργεί στην επιδίωξη υψηλού βαθµού ακαδηµαϊκής προπαρασκευής των νέων που απαιτείται από τη σύγχρονη κοινωνία. Η δυσλεξία εξακολουθεί να ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή και οι ευκαιρίες για εκπαίδευση είναι επαρκείς Η διαδικασία της ανάγνωσης και γραφής προσαρµοσµένη στις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής γλώσσας περιγράφονται εξαιρετικά καλά από την κυρία Λεβαντή Ειρήνη στα πρακτικά του 11 ου Συνεδρίου του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών (2007). Βλέπε διαγράµµατα της διαδικασίας ανάγνωσης και γραφής στο τέλος της ενότητας Κύρια Χαρακτηριστικά της υσλεξίας Το παιδί µε δυσλεξία παρουσιάζει συνήθως τις εξής δυσκολίες: υσκολίες στην ανάγνωση υσκολίες στη διάκριση διαφορετικών λέξεων που περιλαµβάνουν τα ίδια γράµµατα π.χ. της / στη, φόρα / φορά. Παράληψη µονοσύλλαβων λέξεων π.χ. άρθρων, προθέσεων. Καθρεπτική ανάγνωση λέξεων π.χ. από / όπα, όλα / άλο. Λαθεµένη προφορά γραµµάτων π.χ. θ αντί για φ, θέλω / φέλω. Παράληψη ή προσθήκη γραµµάτων π.χ. αόριστος / άριστος, στρώµα / στόµα

2 Αντικατάσταση µιας λέξης µε άλλη ισοδύναµη σηµασιολογικά π.χ. κοιτάς / κοιτάζεις, βγήκε / έφυγε, γυναίκα / κυρία. Αντικατάσταση µιας λέξης µε άλλη σηµασιολογικά αντίθετη π.χ. Ψηλός / κοντός, φωτεινός / σκοτεινός. υσκολίες στη ροή της ανάγνωσης. υσκολίες στη γραφή και ορθογραφία: Ακατάστατο γραπτό κείµενο. Οι λέξεις δεν χωρίζονται µεταξύ τους, είναι δυσανάγνωστες, δεν είναι ευθυγραµµισµένες στο χαρτί. Χρήση κεφαλαίων γραµµάτων ανάµεσα σε µικρά π.χ. σήμερα, ιούνιος. Καθρεπτική γραφή ή σύγχυση γραµµάτων π.χ. ε/3, π/υ, µ/ω. Παράληψη φωνηέντων π.χ. πολεµικός / πολεµκός, πονηρός / πονρός. Ανικανότητα για ορθογραφηµένη γραφή και σωστή χρήση των σηµείων στίξης. υσκολίες στο γραπτό λόγο Απλές σχεδόν λακωνικές προτάσεις Φτωχή επίδοση στο σκέφτοµαι και γράφω Λιγόλογες εκθέσεις υσκολίες στη φωνολογική ενηµερότητα Σε µικρότερες ηλικίες νηπιαγωγείο, πρώτη, δευτέρα τάξη το παιδί µπορεί να έχει δυσκολίες: Στον διαχωρισµό της πρότασης σε λέξεις. Στην κατάτµηση της λέξης σε συλλαβές και της συλλαβής σε φωνήµατα. υσκολίες στην αντίληψη σχέσεων µεταξύ φωνηµάτων: π.χ. το σύµπλεγµα σπ αποτελείται από δυο φωνήµατα /σ/ και /π/. υσκολία στο συνειδητό χειρισµό φωνηµάτων µέσα στη λέξη για τη δηµιουργία νέων λέξεων όπως : αλλαγή της θέσης των φωνηµάτων (π.χ. πόρτα / πρώτα), αντικατάσταση µε άλλα φωνήµατα (π.χ. πάνω / χάνω). Πρόσθεση ή αφαίρεση φωνηµάτων (π.χ. παίρνω / σπέρνω, σκάλα / σάλα)

3 υσκολίες στη µεταµορφολογική ικανότητα Μετά τη ευτέρα τάξη οι δυσκολίες των παιδιών µε δυσλεξία εντοπίζονται κυρίως στη γραµµατική και στη σύνταξη: εν ξεχωρίζουν τα µέρη του λόγου όπως ρήµατα, επίθετα, ουσιαστικά συχνά έχουν δυσκολία ακόµη και στην ανάκληση των λέξεων αυτών. Έχουν δυσκολία µε τις κλήσεις των ουσιαστικών και των ρηµάτων και γενικά µε καταλήξεις και πτώσεις. Έγκαιρη ιάγνωση και Θεραπευτική Παρέµβαση στη υσλεξία Η ενότητα αυτή αποτελεί µέρος του άρθρου «Έγκαιρη ιάγνωση και Θεραπευτική Παρέµβαση στη υσλεξία», Α. Κωτσοπούλου, Σ, Κωτσόπουλος που δηµοσιεύτηκε στο περιοδικό παιδί και Έφηβος 2006,8(2), Η δυσλεξία είναι διαταραχή του γραπτού λόγου (ανάγνωσης, γραφής, ορθογραφίας) που γίνεται έκδηλη στα πρώτα χρόνια της φοίτησης στο σχολείο. Η µη έγκαιρη διάγνωση, δηλαδή στην αρχή της φοίτησης του παιδιού στο σχολείο, συνεπάγεται σηµαντικά προβλήµατα. Τα προβλήµατα αυτά αφορούν πρώτον την εκπαίδευση καθεαυτή και δεύτερον τις ψυχολογικές συνέπειες από την ακαδηµαϊκή αποτυχία που είναι αποτέλεσµα της δυσλεξίας και τη συνακόλουθη περιθωριοποίηση του παιδιού. Η έγκαιρη διάγνωση είναι κατά συνέπεια απολύτως απαραίτητη από άποψη πρόληψης ακαδηµαϊκής αποτυχίας και επισώρευσης ψυχολογικών προβληµάτων που αυτή συνεπάγεται. ιάκριση είναι απαραίτητο να γίνεται µεταξύ δυσλεξίας και µαθησιακών διαταραχών γενικότερα που καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσµα προβληµάτων. Τα προβλήµατα αυτά δεν καλύπτονται στην παρούσα ανασκόπηση. Η έγκαιρη διάγνωση της δυσλεξίας προϋποθέτει πρώτον, την ενηµέρωση των εκπαιδευτικών για τη φύση των δυσκολιών του παιδιού που αδυνατεί να κατακτήσει τις δεξιότητες της ανάγνωσης και γραφής µέσα στα φυσιολογικά χρονικά πλαίσια και δεύτερον, την διαθεσιµότητα ειδικευµένου προσωπικού για την έγκυρη αξιολόγηση της φύσης των δυσκολιών του παιδιού που θα αποτελέσει οδηγό στην ειδική αγωγή που θα πρέπει να ακολουθηθεί στο συγκεκριµένο παιδί

4 Αν και η αιτιολογία και η παθογένεια της δυσλεξίας δεν είναι ακόµη γνωστές, η έρευνα µε τη χρήση σύγχρονων µεθόδων διερεύνησης του εγκεφάλου έχει δείξει ότι η δυσλεξία σχετίζεται µε δυσλειτουργία του πλέγµατος του λόγου στον εγκέφαλο. Πρέπει να σηµειωθεί ότι µέθοδοι παρέµβασης που εστιάζονται στα βασικά γνωσιακά ελλείµµατα του παιδιού µπορεί να έχουν κατ εξοχήν θετικά αποτελέσµατα;. Στην Ελλάδα τα τελευταία λίγα χρόνια έχει σηµαντικά βελτιωθεί η έγκυρη ενηµέρωση των εκπαιδευτικών, ψυχολόγων, λογοπεδικών, παιδοψυχιάτρων και του κοινού για τη φύση και τις δυνατότητες παρέµβασης στην δυσλεξία και γενικότερα τις µαθησιακές διαταραχές π.χ. Πορπόδας (2003, 200?) Η Μάθηση και οι υσκολίες της, Μαυροµµάτη (2004), υσλεξία: Φύση του Προβλήµατος και Αντιµετώπιση, Αναγνωστόπουλος & Σίνη (2004), ιαταραχές Σχολικής Μάθησης & Ψυχοπαθολογία, Φλωράτου (2005), Μαθησιακές υσκολίες και όχι Τεµπελιά, Λιβανίου (2004) Μαθησιακές υσκολίες και Προβλήµατα Συµπεριφοράς στην Κανονική Τάξη, Κωτσόπουλος (2005), υσλεξία, ανασκόπηση, άρθρο στο περιοδικό Εγκέφαλος. Στην παρούσα ανασκόπηση δεν θα γίνει εκτεταµένη αναφορά σε πληροφορίες που εκτίθενται µε λεπτοµέρειες στις ανωτέρω αξιόλογες εργασίες και τις οποίες ο αναγνώστης µπορεί εύκολα να αναζητήσει. Φαινοµενολογία της δυσλεξίας Ορισµός: Ως δυσλεξικό ορίζεται το παιδί µε φυσιολογική νοηµοσύνη, χωρίς αισθητηριακά προβλήµατα και σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή το οποίο κάτω από κανονικές συνθήκες εκπαίδευσης, αδυνατεί να κατακτήσει το γραπτό λόγο στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου. Η δυσλεξία δεν µπορεί να διαγνωσθεί πριν την έναρξη εκµάθησης του αλφαβηταρίου και της αναγνώρισης της αντιστοιχίας φωνήµατος - γραφήµατος η οποία στα περισσότερα παιδιά επιτυγχάνεται λίγο πριν την έναρξη φοίτησης ή κατά την φοίτηση στην πρώτη τάξη του δηµοτικού σχολείου. Εντούτοις είναι δυνατόν να γίνει η πρόβλεψη ότι κάποια παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι σε κίνδυνο να παρουσιάσουν δυσλεξία όταν έρθει η ώρα να φοιτήσουν στο δηµοτικό σχολείο

5 Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας σε κίνδυνο για δυσλεξία µπορεί να παρουσιάζουν φωνολογική διαταραχή µε σταθερά ή ασταθή λάθη στο λόγο (δυσπραξία) (Dodd et all, 1995) ή έλλειµµα στη φωνολογική ενηµερότητα ή και τα δυο (Gillon, 2004). Η εµφάνιση όµως δυσλεξίας στα παιδιά αυτά της προσχολικής ηλικίας δεν είναι απαραίτητο ότι θα συµβεί µε τη έναρξη φοίτησης στο σχολείο, χωρίς να είναι ακόµη σαφές ποιοι παράγοντες συµβάλουν σ αυτή την ευνοϊκή εξέλιξη. Όλα τα παιδιά που παρουσιάζουν σοβαρή δυσχέρεια στην κατάκτηση του γραπτού λόγου, δηλαδή ανάγνωση και γραφή, µε την έναρξη φοίτησης στο δηµοτικό σχολείο δεν είναι δυσλεξικά όπως έδειξε µελέτη των Vellutino και συνεργατών. Η µελέτη αυτή έδειξε ότι δυο περίπου στα τρία παιδιά µε σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου στο τέλος της πρώτης τάξης του δηµοτικού σχολείου, στα οποία πιθανόν να δίνονταν η διάγνωση της δυσλεξίας, µε τρίµηνη εντατική αγωγή στα πλαίσια του σχολείου φθάνουν τους συµµαθητές τους και µόνον το ένα στα τρία εµφανίζει τελικώς τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας. Συνέπεια της µελέτης αυτής υπήρξε η πρόταση ότι η επίπτωση (συχνότητα) της δυσλεξίας δεν υπερβαίνει το 3% αντί για το υποτιθέµενο σύµφωνα µε άλλες µελέτες 9% του µαθητικού πληθυσµού. Η αρχική σηµαντική υστέρηση σε τόσο µεγάλο ποσοστό παιδιών (6%) οφείλονταν κατά τις ενδείξεις σε περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου, όπως άστοχοι τρόποι διδαχής µε τις οποίες το παιδί ασκείται στην εκµάθηση του γραπτού λόγου, δηλαδή την αποκωδικοποίηση της σχέσης ήχου-γράµµατος. 5 Στα παιδιά µε δυσλεξία (3 %,) η έρευνα των τελευταίων χρόνων έχει δείξει ότι ο κύριος µηχανισµός που δυσλειτουργεί έχει σχέση µε το φωνολογικό σύστηµα της γλώσσας και κυρίως µε τη φωνολογική ενηµερότητα. Η φωνολογική ενηµερότητα είναι άµεσα συνδεδεµένη µε την ανάπτυξη της ανάγνωσης και γραφής και η δυσλειτουργία της σχετίζεται άµεσα µε τη δυσλεξία (Habib, 2000, Krose et all 2000, Frost 2001, Torgessen et all 2001). Μια πληθώρα µελετών στην αγγλική και στην ελληνική γλώσσα έχουν δείξει ότι παιδιά µε δυσκολίες στην ανάγνωση και γραφή µε ή χωρίς διάγνωση δυσλεξίας έχουν σηµαντικά φτωχότερη επίδοση σε δεξιότητες φωνολογικής ενηµερότητας (Swan & Goswami,1997; Joanisse et all,2000, Catts et all,2002, Fawcette & Nicholson, 1995; Pratt & Brady,1988; Bruck,1992) και (Πόρποδας 1989, 2002,2004). Όµως το έλλειµµα στη φωνολογική ενηµερότητα όπως έδειξε µελέτη της Snowling at al. (2003) ενώ αποτελεί αναγκαίο δεν είναι επαρκές στοιχείο για την κλινική εκδήλωση δυσλεξίας. Κατά τις ενδείξεις έλλειµµα στη µνήµη εργασίας και µειωµένη ταχύτητα της επεξεργασίας ακουστικών και οπτικών

6 πληροφοριών πιθανόν αποτελούν παράγοντες που συµβάλλουν στην εκδήλωση της δυσλεξίας. Φωνολογική ενηµερότητα Φωνολογική ενηµερότητα είναι η συνειδητή διάκριση και ανάλυση της οµιλίας στα επιµέρους στοιχεία της, δηλαδή, των λέξεων που αποτελούν την πρόταση, των συλλαβών που αποτελούν τη λέξη και των φωνηµάτων (των ελαχίστων µονάδων που έχουν διαφοροποιητική αξία στο λόγο) που αποτελούν τη συλλαβή. Φωνολογική ενηµερότητα δεν είναι µόνο η διάκριση των φωνηµάτων µέσα στη λέξη αλλά και η αντίληψη των σχέσεων µεταξύ τους (π.χ. το σύµπλεγµα /σπ/ αποτελείται από δυο φωνήµατα σ και π.), η αντίληψη οµοιοκαταληξίας (λεµόνι/ τιµόνι) καθώς επίσης και ο συνειδητός χειρισµός τους µέσα στη λέξη για τη δηµιουργία νέων λέξεων π.χ. αλλαγή της θέσης των φωνηµάτων (Πάργα/Πράγα), αντικατάσταση ενός φωνήµατος µε άλλα (λάδι/χάδι), πρόσθεση η αφαίρεση φωνηµάτων (Πάρος/σπάρος) (σκάλα/σάλα) κ.λ.π. Η φωνολογική ενηµερότητα προϋποθέτει την επαρκή αντιπροσώπευση της λέξης στην φωνολογική µνήµη (Elbro et al, 1998, Snowling and Hulme, 1989, Swan and Goswami, 1997, Gillon (2004) καθώς και την οµαλή επεξεργασία των φωνολογικών πληροφοριών. Έλλειµµα στις λειτουργίες αυτές, όπως συµβαίνει σε παιδιά µε φωνολογικές διαταραχές, αυξάνει τον κίνδυνο για δυσκολίες στην φωνολογική ενηµερότητα και κατ επέκταση στην ανάγνωση, γραφή και ορθογραφία (Dodd and Cockerill 1985, Stackhouse and Snowling 1992, Lewis, Ekelman and Aram 1989). Μελέτη σε 26 παιδιά µε φωνολογική διαταραχή (10 µε επιβράδυνση στην εξέλιξη της οµιλίας, 11 µε σταθερά λάθη και σταθερές απλοποιήσεις, και 5 µε ασταθή λάθη (δυσπραξία), όπως και 10 φυσιολογικά (οµάδα ελέγχου), έδειξε ότι τα παιδιά µε φωνολογική διαταραχή (σταθερά και ασταθή λάθη) στην προσχολική ηλικία, ακόµη και αν έχουν αποθεραπευθεί, θα έχουν φτωχότερη επίδοση στην ανάγνωση και γραφή από αυτά µε φυσιολογική ανάπτυξη, ή µε απλή επιβράδυνση στην ανάπτυξη των φωνολογικών ικανοτήτων (Dodd et all 1995)

7 Μνήµη Η φωνολογική ενηµερότητα εξαρτάται από την οµαλή λειτουργία της µνήµης εργασίας Kατά τον Βaddeley (1986) η µνήµη εργασίας είναι το σύστηµα το οποίο επεξεργάζεται και αποθηκεύει προσωρινά ακουστικά και οπτικά ερεθίσµατα. Η µνήµη εργασίας συνίσταται από το κεντρικό εκτελεστικό σύστηµα (central executive) και δύο άλλα υποσυστήµατα που ελέγχονται από αυτό: το φωνολογικό κύκλωµα (phonological loop) για την συγκράτηση ακουστικών ερεθισµάτων, και τον οπτικοχωρικό συνδυασµό ή σηµειωµατάριο (visuospatial scrach pad) για τη συγκράτηση οπτικοχωρικών ερεθισµάτων. Το φωνολογικό κύκλωµα αποτελεί έννοια σχεδόν ταυτόσηµη µε τη βραχυπρόθεσµη µνήµη. Η χωρητικότητα και η διάρκεια συγκράτησης των φωνολογικών στοιχείων στο φωνολογικό κύκλωµα είναι περιορισµένες (χωρητικότητα 7 τεµάχια συν ή πλην 2 για 1.5 µε 2 δευτερόλεπτα). Ανάλογη είναι η συγκράτηση οπτικοχωρικών ερεθισµάτων στον οπτικοχωρικό συνδυασµό. Οι γνώσεις µας για τη λειτουργία του κεντρικού εκτελεστικού συστήµατος είναι περιορισµένες. Είναι όµως γενικά παραδεκτό ότι αυτό συντονίζει τα διάφορα επίπεδα επεξεργασίας των ερεθισµάτων και επιλέγει στρατηγικές που πρέπει να ακολουθηθούν στην επεξεργασία και αφοµοίωση των πληροφοριών. Το κεντρικό εκτελεστικό σύστηµα έχει επίγνωση, ενηµερότητα, συνειδητότητα δεν έχει όµως αποθήκευση (συγκράτηση). Σε πρόσφατη αναθεώρηση της έννοιας της µνήµης εργασίας ο Baddeley προσέθεσε ένα ακόµη υποσύστηµα, την επεισοδιακή συγκράτηση (episodic buffer) που τελεί υπό τον έλεγχο του κεντρικού εκτελεστικού συστήµατος. Έργο της επεισοδιακής συγκράτησης είναι η προσωρινή συγκράτηση πληροφοριών από τα δύο. Η µνήµη εργασίας και κυρίως ο Αρθρωτικός Βρόγχος παίζει σηµαντικό ρόλο στη συγκράτηση των φωνηµάτων για τις διάφορες λειτουργίες της φωνολογικής ενηµερότητας (π.χ. διαχωρισµό λέξεων σε συλλαβές και φωνήµατα, αναγνώριση και παραγωγή οµοιοκαταληξίας, σύνθεση φωνηµάτων κλπ.). Για πιο πολύπλοκες λειτουργίες, όπως αντίληψη γραπτού κειµένου, συµβάλει επίσης ενεργά το Κεντρικό Εκτελεστικό Σύστηµα. Η φωνολογική ενηµερότητα σχετίζεται επίσης και µε την ταχύτητα συνειδητής επεξεργασίας των φωνολογικών ερεθισµάτων. Μειωµένη ταχύτητα επεξεργασίας φωνολογικών ερεθισµάτων επιβραδύνει την αυτοµατοποίηση της λειτουργίας της φωνολογικής ενηµερότητας. Ακόµη και µετά εντατική αγωγή στην φωνολογική

8 ενηµερότητα η επίδοση στην ταχύτητα των επιµέρους ασκήσεων εξακολουθεί να υπολείπεται γεγονός που γίνεται εµφανές στη ροή της ανάγνωσης. Η φωνολογική ενηµερότητα είναι επίκτητη δεξιότητα η οποία αρχίζει να αναπτύσσεται από την ηλικία των τρεισήµισι χρόνων (π.χ. αντίληψη οµοιοκαταληξίας) µε διδαχή. Αγράµµατοι ενήλικες ή ενήλικες που έχουν διδαχθεί µόνο µε ιδεογράµµατα δυσκολεύονται να τεµαχίσουν τη λέξη σε συλλαβές και φωνήµατα και να εκτελέσουν µεταφωνολογικές ασκήσεις (Scholles and Willis 1990, Scholles 1991, 1998). υσλειτουργία του πλέγµατος του λόγου Η πρόοδος που έχει επιτελεσθεί τα τελευταία λίγα χρόνια στην διερεύνηση της δυσλειτουργίας του εγκεφάλου που χαρακτηρίζει τη δυσλεξία είναι σηµαντική. Ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας µπορεί να αναζητηθεί αλλού (Κωτσόπουλος, 2005). Ο ειδικός που αναλαµβάνει την αξιολόγηση και την θεραπευτική εκπαιδευτική εργασία είναι απαραίτητο να κατανοεί τουλάχιστον σε γενικές γραµµές τη δυσλειτουργία του πλέγµατος του λόγου η οποία σύµφωνα µε τις ενδείξεις αποτελεί το οργανικό υπόστρωµα της δυσλεξίας. Συνοπτικά, η πρόσφατη έρευνα έχει δείξει ότι στο δυσλεξικό παιδί κατά την προσπάθεια ανάγνωσης δεν ενεργοποιείται το πλέγµα του λόγου στο αριστερό ηµισφαίριο όπως συµβαίνει στο µη δυσλεξικό παιδί. Στο παιδί αυτό αντί του αριστερού ενεργοποιείται η αντίστοιχη περιοχή του δεξιού ηµισφαιρίου. Προφανώς η ανωµαλία αυτή είναι αποτέλεσµα εκτροπής στην αναπτυξιακή πορεία του εγκεφάλου. Ας σηµειωθεί ότι σε δυσλεξικά άτοµα έχουν εντοπισθεί και κυτταρικές ανωµαλίες στον κροταφικό λοβό κυρίως του αριστερού ηµισφαιρίου. Η εντατική αγωγή του δυσλεξικού παιδιού, όπως έχει δείξει πρόσφατα η έρευνα, µπορεί να οδηγήσει σε σηµαντική βελτίωση στην ικανότητα ανάγνωσης και γραφής ενώ ταυτόχρονα µπορεί να παρατηρηθεί οµαλοποίηση στη λειτουργία του πλέγµατος του λόγου στο αριστερό ηµισφαίριο. Η εντατική αγωγή πιθανόν κινητοποιεί µηχανισµούς πλαστικότητας του εγκεφάλου οι οποίοι οδηγούν στην µερική ή ολική οµαλοποίηση της λειτουργίας του πλέγµατος του λόγου

9 Εξέλιξη, συνοσηρότητα και επιπλοκές Η βαρύτητα των συµπτωµάτων της δυσλεξίας ποικίλει από παιδί σε παιδί και εξαρτάται από την σοβαρότητα του ελλείµµατος, την ηλικία κατά την αξιολόγηση και την θεραπευτική αγωγή που έχει προηγηθεί. Η ακαδηµαϊκή εξέλιξη του ατόµου που διαγνώσθηκε µε δυσλεξία δεν έχει µελετηθεί επαρκώς. Πολλά παιδιά µε εντατική ειδική αγωγή και προσωπική προσπάθεια κατακτούν βασικές δεξιότητες στην ανάγνωση και γραφή αλλά ποτέ δεν φθάνουν το επίπεδο ευχέρειας του παιδιού χωρίς δυσλεξία. Επιπλέον το παιδί µε δυσλεξία παρουσιάζει και σοβαρές δυσκολίες στην ορθογραφία. Η κοινωνική ένταξη κατά την ενηλικίωση του ατόµου µε δυσλεξία δεν είναι επαρκώς γνωστή. ιαχρονικές µελέτες δείγµατος παιδιών από την έναρξη φοίτησης στο σχολείο µέχρι την ενηλικίωση θα διευκρίνιζαν τα σχετικά ερωτήµατα. Αναµνηστική µελέτη του βίου 12 ενηλίκων στους οποίους είχε διαγνωσθεί δυσλεξία στην παιδική ηλικία κατέγραψε σηµαντικά προβλήµατα αυτοεκτίµησης που αναδύθηκαν κατά την περίοδο των δυσκολιών της σχολικής προσπάθειας. Οι εµπειρίες από τις δυσκολίες µάθησης αναφέρθηκαν ως τραυµατικές. Εντούτοις υπήρξε βελτίωση στην αυτοεικόνα των ατόµων όταν έγινε ψυχογλωσσική εκτίµηση και τέθηκε η διάγνωση δυσλεξίας κατά τα χρόνια φοίτησης στο σχολείο. Προφανώς η βελτίωση στην αυτοεικόνα επήλθε επειδή τα άτοµα αυτά δεν θεωρούνταν υπεύθυνα πλέον για το πρόβληµα τους. Αργότερα η κοινωνική ένταξη επιτεύχθηκε µε την ανάπτυξη δεξιοτήτων σε τοµείς στους οποίους το άτοµο διέθετε άλλες ικανότητες ( McNulty MA, 2003). Η εκτίµηση της συνοσηρότητας και των ψυχοκοινωνικών επιπλοκών της δυσλεξίας αποτελούν ουσιαστικό µέρος της αξιολόγησης και της θεραπευτικής παρέµβασης. Η διάκριση µεταξύ συνοσηρότητας και επιπλοκών δεν είναι πάντα ευχερής προπάντων όταν οι δυο συνδυάζονται. ιαταραχές συνοσηρότητας µπορεί να αποτελούν µέρος µιας διαταραχής που µοιράζεται λειτουργικά στοιχεία και µε τη διαταραχή µάθησης π.χ. µνήµη εργασίας. Άλλοτε η εκδήλωση ψυχοκοινωνικών προβληµάτων δεν είναι παρά συνέπεια της τραυµατικής αποτυχίας του παιδιού στο ξεκίνηµα του κοινωνικού του βίου. Η έρευνα παλιότερη αλλά και πλέον πρόσφατη έχει επισηµάνει σε κλινικά δείγµατα και σε επιδηµιολογικές µελέτες παιδιών τη συσχέτιση της δυσλεξίας, και γενικότερα των µαθησιακών διαταραχών, πρώτον µε αρνητική αυτοεικόνα και χαµηλή αυτοεκτίµηση του παιδιού, και δεύτερον µε διαταραχές της συµπεριφοράς και του συναισθήµατος. (Αναγνωστόπουλος 2004)

10 Παλιότερα τo δυσλεξικό παιδί θεωρείτο τεµπέλης και υπεύθυνο για τη αποτυχία του στην εκµάθηση της ανάγνωσης και της γραφής. Στην τάξη γίνονταν αντικείµενο περίγελου και σκώµµατος ενώ στην οικογένεια, προπάντων σ αυτή µε υψηλές ακαδηµαϊκές απαιτήσεις, αποτελούσε αντικείµενο απογοήτευσης και µαταίωσης ελπίδων για ακαδηµαϊκή και επαγγελµατική επιτυχία. Σ αυτό το ψυχοκοινωνικό περιβάλλον, µέσα και έξω από τη σχολική τάξη, το δυσλεξικό παιδί αντιδρούσε το καθένα µε το δικό του τρόπο. Η συνοσηρότητα και οι επιπλοκές αποτελούν οπωσδήποτε στόχο της θεραπευτικής παρέµβασης. Η συσχέτιση της σοβαρής δυσχέρειας στην κατάκτηση του γραπτού λόγου µε διαταραχές της συµπεριφοράς είναι ήδη γνωστή από παλιότερες µελέτες ενώ δεν είναι ακριβώς γνωστός ο µηχανισµός συσχέτισης των δυο διαταραχών. Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνοσηρότητα δυσλεξίας και διαταραχής ελλειµµατικής προσοχής υπερκινητικότητας ( ΕΠΥ) και ειδικότερα την ελλειµµατική προσοχή. Η ελλειµµατική προσοχή παρουσιάζει σηµαντική επικάλυψη µε την µνήµη εργασίας που δυσλειτουργεί στη δυσλεξία. Η συνύπαρξη δυσλεξίας και ΕΠΥ καθιστά την θεραπεία της πρώτης σχεδόν ανέφικτή όσον η δεύτερη παραµένει εκτός ελέγχου. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται αποτελεσµατική φαρµακευτική αγωγή της ΕΠΥ µε µεθυλφαινιδάτη ώστε το παιδί να µπορέσει να επικεντρώσει την προσοχή του στο επίπονο έργο της ειδικής αγωγής. Αξιολόγηση Η πλήρης αξιολόγηση του παιδιού µε δυσλεξία γίνεται στα πλαίσια διεπιστηµονικής οµάδας και περιλαµβάνει εκτίµηση της νοηµοσύνης, του επιπέδου των ικανοτήτων του λόγου και της οµιλίας, των οπτικοκινητικών δεξιοτήτων, της ανάγνωσης και γραφής, της συµπεριφοράς και του συναισθήµατος. Η αξιολόγηση των ικανοτήτων του λόγου και της οµιλίας αποσκοπεί στην ανίχνευση διαταραχών του λόγου (λεξιλόγιο, γραµµατική και σύνταξη, κατανόηση, αφήγηση, πραγµατολογία), της οµιλίας (άρθρωση, φωνολογία) και εκτίµηση της φωνολογικής ενηµερότητας. Η αξιολόγηση αποβλέπει επίσης στον καθορισµό των ειδικών δυσκολιών της δυσλεξίας στο συγκεκριµένο παιδί τις οποίες θα στοχεύσει η ειδική αγωγή και στον αποκλεισµό µαθησιακών διαταραχών µη δυσλεξικού τύπου. Η διάκριση της δυσλεξίας από τις µαθησιακές διαταραχές δεν είναι πάντα σαφής. Το φάσµα των δυσκολιών στις µαθησιακές διαταραχές είναι ευρύτερο (δυσκολίες στη

11 σηµασιολογία, µορφολογία, πραγµατολογία) ενώ οι δυσκολίες στη δυσλεξία περιορίζονται κυρίως στην φωνολογία. Αξιολόγηση παιδιών προσχολικής ηλικίας Στην προσχολική ηλικία τα τεστ που θα δώσουν χρήσιµες πληροφορίες είναι αυτά που αξιολογούν το λόγο την οµιλία και τη φωνολογική ενηµερότητα. Επί του παρόντος στην Ελληνική γλώσσα δεν υπάρχουν σταθµισµένα τεστ του λόγου της οµιλίας και της φωνολογικής ενηµερότητας. Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως σε σύντοµες εκτιµήσεις και γλωσσολογική ανάλυση δείγµατος λόγου. Στην προσπάθεια για µια αντικειµενική εκτίµηση µπορεί να χρησιµοποιηθούν µεταφρασµένα τεστ από την Αγγλική γλώσσα όπως: Preschool Language Scale -3 (PLS-3). Η δοκιµασία αυτή χρησιµοποιείται ευρέως στις αγγλόφωνες χώρες για την αξιολόγηση της αντίληψης και έκφρασης του λόγου για παιδιά ηλικίας από ενός περίπου έτους µέχρι 6 έτη και 11 µήνες. Είναι ένα τεστ ευαίσθητο στο παιδί χωρίς λόγο. Η πεντάχρονη εµπειρία µας σε ένα µεγάλο αριθµό παιδιών µε µητρική γλώσσα την ελληνική µας επιτρέπει να θεωρούµε το τεστ αυτό αρκετά έγκυρο για τις ηλικίες από 2 µέχρι 5 ετών. Clinical Evaluation of Language Fundamentals Preschool (CELF- Preschool) Peabody Picture Vocabulary Τest III (PPVT-ΙII). Το γνωστό διεθνώς τεστ λεξιλογίου αντίληψης µεταφρασµένο και µη σταθµισµένο στην ελληνική γλώσσα. Έγκυρο τεστ, δύσκολο όµως για παιδιά από περιβάλλον στερηµένο σε ερεθίσµατα. Expressive One Word Picture Vocabulary test Revised (EOWPVT-R).Τεστ λεξιλογίου έκφρασης. Αρκετά απλό. Προτιµούµε να το δίνουµε πάντα µε την κλίµακα Λεξιλόγιο του ΑΘΗΝΑ τεστ. Action Picture Test. Κατάλληλο για την εκτίµηση της έκφρασης και της γραµµατικής δοµής του λόγου. οκιµασία Φωνολογικής και Φωνητικής Εξέλιξης του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών. Σύντοµη εκτίµηση της φωνολογικής ενηµερότητας που περιλαµβάνει χωρισµό της πρότασης σε λέξεις, την αντίληψη οµοιοκαταληξίας, χειρισµό σύνθετων λέξεων, κατάτµηση λέξεων σε συλλαβές και διάκριση και αποµόνωση φωνηµάτων. ΑΘΗΝΑ Τεστ, σταθµισµένο στην Ελλάδα

12 Αξιολόγηση παιδιών σχολικής ηλικίας Clinical Evaluation of Language Fundamentals (CELF-R). Αν και υπάρχουν πρόσφατες επανεκδόσεις του CELF (CELF-3 και CELF-4), η εµπειρία µας στην Ελλάδα βασίζεται στο CELF-R το οποίο είναι ένα πλήρες τεστ των ικανοτήτων του λόγου. Το τεστ αυτό περιλαµβάνει 11 κλίµακες (έξι αντίληψης και πέντε έκφρασης του λόγου). Η κλίµακα Επανάληψη Προτάσεων προσφέρεται για εκτίµηση της µνήµης εργασίας. ΑΘΗΝΑ Τεστ. Η κλίµακα Μνήµη Αριθµών προσφέρεται επίσης για εκτίµηση της µνήµης εργασίας. Peabody Picture Vocabulary Test III. Αξιολόγηση Φωνολογικής Ενηµερότητας περιλαµβάνει αξιολόγηση των εξής επιµέρους δεξιοτήτων: αντίληψη και παραγωγή οµοιοκαταληξίας, κατάτµηση προτάσεων σε λέξεις, κατάτµηση σύνθετων λέξεων, κατάτµηση λέξεων σε συλλαβές, κατάτµηση συλλαβών σε φθόγγους, αποµόνωση φθόγγων ή ήχων, χειρισµός λέξεων, συλλαβών και φθόγγων, σύνθεση, συσχέτιση γραµµάτων και φθόγγων, ανάγνωση ψευδολέξεων. Αξιολόγηση ανάγνωσης και ορθογραφίας Μαθησιακές Αξιολογήσεις A,Β, Γ της Φλωράτου. Μία από τις σύγχρονες µεθόδους αξιολόγησης και διάγνωσης δυσλεξίας είναι µε συστήµατα τεχνιτής νοηµοσύνης (Malandraki, Georgopoulos, 2006). Οι συγγραφείς ανέπτυξαν µια ειδική τεχνική τεχνητής νοηµοσύνης την fuzzy cognitive maps (FCMs) στην οποία ο θεραπευτής λαµβάνει υπ` όψην του τα συµπτώµατα, το βαθµό σοβαρότητας, το ιστορικό του περιστατικού, και επεξεργάζεται τις πληροφορίες αυτές ώστε να καταλήξει σε ένα συµπέρασµα. Η επεξεργασία γίνεται στον κοµπιούτερ µε ειδική µαθηµατική φόρµουλα που επεγεργάζεται όλους αυτούς τους παράγοντες και πληροφορίες µε τρόπο εύκολο και γρήγορο. Η τεχνική fuzzy cognitive maps ενδείκνυται ακόµη και για διαφορική διάγνωση διαταραχών όπως Ειδική γλωσσική ιαταραχή, αυτισµό κλπ. Επιπλέον δοκιµασίες Πέραν των ανωτέρω δοκιµασιών και ανάλογα µε τις κλινικές ενδείξεις επιπλέον ειδικές αξιολογήσεις είναι απαραίτητες, όπως: ψυχιατρική και εκτίµηση των οπτικοκινητικών δεξιοτήτων

13 Συµπεράσµατα αξιολόγησης Η πλήρης αξιολόγηση προσφέρει τη δυνατότητα για διαφορική διάγνωση της δυσλεξίας από την ειδική γλωσσική διαταραχή, τις διαταραχές οµιλίας και των µαθησιακών δυσκολιών. Η αξιολόγηση άνω των πενήντα παιδιών µε δυσκολίες στην ακαδηµαϊκή επίδοση (Κωτσοπούλου και συνεργάτες, µελέτη σε εξέλιξη) µας επιτρέπει να προτείνουµε τα ακόλουθα: το παιδί µε δυσλεξία παρουσιάζει συνήθως κατανόηση του προφορικού λόγου, και λεξιλόγιο και έκφραση στα φυσιολογικά πλαίσια. Οι δυσκολίες του παιδιού αυτού εντοπίζονται κυρίως, πρώτον, στη ελλειµµατική λειτουργία της φωνολογικής ενηµερότητας συνέπεια της οποίας αποτελεί η εξαιρετική δυσχέρεια του παιδιού στην ανάγνωση ψευδολέξεων ακόµη και όταν αυτό έχει κατακτήσει τις βασικές ικανότητες στην ανάγνωση, και δεύτερον, στο έλλειµµα στη µνήµη εργασίας η οποία ακόµη και όταν βρίσκεται σε φυσιολογικά πλαίσια υπολείπεται της γενικής επίδοσης του παιδιού σε άλλες λεκτικές λειτουργίες. Μειωµένη ικανότητα στη µνήµη εργασίας συνεπάγεται δυσκολία στην εκµάθηση χρονικών εννοιών, ονοµάτων, ηµεροµηνιών µε περαιτέρω συνέπεια τη δυσχέρεια γενικά στην εκµάθηση δευτερευόντων µαθηµάτων όπως ιστορία, γεωγραφία κλπ. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας σε κίνδυνο για δυσλεξία παρουσιάζουν συνήθως µεγάλη δυσκολία στην φωνολογική ενηµερότητα, ενώ τα µεγαλύτερα παιδιά, άνω των 9 ετών, τα οποία έχουν κατακτήσει το βασικό µηχανισµό ανάγνωσης εξακολουθούν να δυσκολεύονται στην γραφή και ιδιαίτερα στην ορθογραφία. Η δυσκολία στην ορθογραφία σχετίζεται κατά τις ενδείξεις περισσότερο µε µια δεξιότητα η οποία έχει ελάχιστα µελετηθεί, τη µορφολογική ενηµερότητα (συνειδητή γνώση των µορφολογικών στοιχείων της γλώσσας π.χ. επίθετα, παράγωγα, κλιτά γραµµατικά µορφήµατα κλπ). Η διάγνωση δυσλεξίας στο συγκεκριµένο παιδί πρέπει να ακολουθηθεί από τον καθορισµό της θεραπευτικής αγωγής σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της αξιολόγησης. Στην θεραπευτική αντιµετώπιση των παιδιών µε δυσλεξία πρέπει να λάβει κανείς υπ`όψην του τον τρόπο µάθησης του παιδιού και τους παράγοντες που το επηρεάζουν (βλ. σχήµα). Είναι σηµαντικό οι γονείς των παιδιών να καταλάβουν ότι νοηµοσύνη δεν είναι µόνο η λεκτική κατά υπάρχουν οι εξής νοηµοσύνες: Βλέποντας σε τι έχουν κλήση τα παιδιά να τα ενθαρρύνουν να αναπτύξουν το ταλέντο τους

14 Εικόνα 1: ιάγραµµα διαδικασιών ανάγνωσης, Λεβαντή Ειρήνη,

15 Εικόνα 2: ιάγραµµα διαδικασιών γραφής, Λεβαντή Ειρήνη,

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΥΣΛΕΞΙΑ & ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΥΣΛΕΞΙΑ & ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΥΣΛΕΞΙΑ & ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007 ΕΝΟΤΗΤΑ 1

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 9 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 9 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 9 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ Ένα από τα πιο έγκυρα ευρήµατα των τελευταίων χρόνων που προκύπτει από ποικίλες έρευνες (νευρολογικές, ψυχολογικές, γλωσσολογικές κλπ.) είναι ότι ο κύριος µηχανισµός

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 η ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Ιστορική Ανασκόπηση

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 η ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Ιστορική Ανασκόπηση ΕΝΟΤΗΤΑ 3 η ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ενότητα αυτή έχει αντλήσει σηµαντικό µέρος πληροφοριών από το εγκεκριµένο από το Τµήµα Λογοθεραπείας του ΤΕΙ Πατρών βιβλίο των Αναγνωστόπουλου και Σίνη (2004) ιαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ειδική Γλωσσική ιαταραχή. Κλινικές Μορφές υσφασιών

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ειδική Γλωσσική ιαταραχή. Κλινικές Μορφές υσφασιών ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η Ειδική Γλωσσική ιαταραχή Όπως αναφέρθηκε στην προηγούµενη ενότητα ένας µεγάλος αριθµός παιδιών µε µαθησιακή διαταραχή παρουσιάζουν διαταραχές του λόγου. Είναι επίσης γνωστό ότι παιδιά µε σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Επώνυµο / Όνοµα: Ηλικία: Ηµερ. Γεν: Ηµεροµηνία πρώτης συνάντησης: ιεύθυνση: Τηλ: Παραποµπή από: Προηγούµενη αξιολόγηση Πού; Πότε; Ποιος; Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση

Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση 1 ΥΣΛΕΞΙΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ & &.ΟΦΘΑΛΜΟ..ΚΙΝΗΣΗ Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕ ΩΡΓ ΙΙΟΣ Θ.. ΠΑΥΛ ΙΙ ΗΣ Καθηγητής Μαθησιακών υσκολιών, Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Ισόβιο Μέλος της ιεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Μια εκπαιδευτική εφαρμογή για παιδιά με δυσλεξία Απόστολος Πηγιάκης Ειδικός Παιδαγωγός ΕΠΙΛΕΞΕΙ Μαρία Καραβελάκη, Αναλύτρια εκπαιδευτικών συστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN Τεχνολογίες Αιχμής

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. ΕΙΣΗΓΗΣΗ: κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ»

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΕΠΌΠΤΗς ΚΑΘΗΓΗΤΉς: ΠΑΎΛΟς ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΊΔΗς ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΕς: ΝΤΊΝΑ ΑΘΑΝΑΣΊΑ ΣΑΒΒΊΔΟΥ ΆΝΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς Ορισμοί Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Πρόγραμμα : η Εξειδίκευση Εκπαιδευτικών και Στελεχών mc Γενική Εκπαίδευση νια Μαθητέα υε Ποοβλήυατα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας ΕΤΑΙΡΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ - ΕΨΥΠΕΑ Κ. Τζαβέλα 12 και Επ. εληγιώργη Τ.Κ. 30 200, Μεσολόγγι Τηλ. 26310 55661, fax: 26310 55615, e-mail: epsypea1@otenet.gr ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΕΠΕΑΕΚ, τίτλος έργου «Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στα Προβλήματα λόγου και Ομιλίας» Υπεύθυνος Προγράμματος: ράκος Γεώργιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Μέχρι τη ηλικία των 6 χρόνων τα περισσότερα παιδιά έχουν αποκτήσει ένα λεξιλόγιο µε 14.000 περίπου λέξεις (8000

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

«Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι

«Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι «Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι αντιμετώπισης της δυσλεξίας, από τη σκοπιά του Λογοπαθολόγου» 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις

Διαβάστε περισσότερα

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές FOUNDERS CLUB Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές Το Πρόγραμμα Founders Club είναι το πληρέστερο πρόγραμμα ιδιωτικής εκπαίδευσης Λογοθεραπείας που υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά)

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά) Πανεπιστήµιο Πατρών Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Εργαστήριο Γνωστικής Ανάλυσης της Μάθησης, Γλώσσας και υσλεξίας Ερευνητική και ιαγνωστική Μονάδα υσλεξίας, Ανάγνωσης και Γραφής ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΗΛΙΑΔΟΥ ΝΙΝΩ ΚΙΑΚΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΣΙΑΟΥΣΗ ΕΙΡΗΝΗ-ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά)

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά) Πανεπιστήµιο Πατρών Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Εργαστήριο Γνωστικής Ανάλυσης της Μάθησης, Γλώσσας και υσλεξίας Ερευνητική και ιαγνωστική Μονάδα υσλεξίας, Ανάγνωσης και Γραφής ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικό σεμινάριο

εκπαιδευτικό σεμινάριο εκπαιδευτικό σεμινάριο Με θέμα: Η θεραπευτική αντιμετώπιση των παιδιών με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Κυριακή, 30 Μαΐου 2010 Αθήνα Ξενοδοχείο ΤΙΤΑΝΙΑ Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα που επιμελήθηκε το power point του τμήματος Α5 με θέμα τον αυτισμό:

Η ομάδα που επιμελήθηκε το power point του τμήματος Α5 με θέμα τον αυτισμό: Η ομάδα που επιμελήθηκε το power point του τμήματος Α5 με θέμα τον αυτισμό: Αλέξης Φωτεινός Μαρία Τσίπη Βέρα Φλόκαλη Ειρήνη Τριανταφυλλίδη ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Άννα Πιθαρούλη ΑΥΤΙΣΜΟΣ Ο ΚΌΣΜΟΣ ΕΝΌΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΎ

Διαβάστε περισσότερα

Προς: Τον κ. Δήμαρχο για τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου

Προς: Τον κ. Δήμαρχο για τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Τμήμα Προγραμματισμού, Οργάνωσης, Πληροφορικής & Διαφάνειας Δ/νση: Λ. Λίμνης Μαραθώνος 29 & Αθ. Διάκου 1, τ.κ. 14565, Αγ. Στέφανος Πληροφορίες: Όλγα Καψούρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ Ο λόγος είναι µια γενετική ικανότητα του ανθρώπου που τον κάνει να διαφέρει από τα υπόλοιπα πλάσµατα πάνω στη γη. Είναι µια ικανότητα εγγενής που σηµαίνει πως όλα τα ανθρώπινα πλάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Κύκλος σεµιναρίων στην Ανάλυσης της Συµπεριφοράς όπως αυτή εφαρµόζεται στις ιαταραχές Αυτιστικού Φάσµατος Το

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΝΩΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. υσλεξία. Υπερκινητικότητα. ιαταραχές προσοχής. ιαταραχές διαγωγής. Προβλήµατα συµπεριφοράς. Προβλήµατα οµιλίας

ΙΑΓΝΩΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. υσλεξία. Υπερκινητικότητα. ιαταραχές προσοχής. ιαταραχές διαγωγής. Προβλήµατα συµπεριφοράς. Προβλήµατα οµιλίας ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ υσλεξία Υπερκινητικότητα ιαταραχές προσοχής ιαταραχές διαγωγής Προβλήµατα συµπεριφοράς To Παιδί µε υσλεξία Προβλήµατα οµιλίας και οι υσκολίες του Τραυλισµός Προβλήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβη Δεξιού Ημισφαιρίου Σημειώσεις για Φοιτητές. 2015, SpeechVoice-Σωτήρης Πανάγος

Βλάβη Δεξιού Ημισφαιρίου Σημειώσεις για Φοιτητές. 2015, SpeechVoice-Σωτήρης Πανάγος Βλάβη Δεξιού Ημισφαιρίου Σημειώσεις για Φοιτητές 2015, SpeechVoice-Σωτήρης Πανάγος 1 ΒΔΗ (RHD) : Χαρακτηριστικά 1. Δεν έχει ενσυναίσθηση της καταστασης του 2. Δυσκολία ελέγχου αριστερής πλευράς 3. Δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Η γνώση προκύπτει μέσα από την επανάληψη της μαθημένης συμπεριφοράς. Για τη μάθηση απαιτούνται γνωστικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π 1 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 2 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 3 Τεστ δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Η δυσλεξία (dyslexia) είναι ένας σχετικά νέος όρος ο οποίος απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ

«Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ «Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ Δρ Ιωάννα Γιαννοπούλου, Δ/ντρια ΕΣΥ Παιδοψυχίατρος, Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου & Β Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ του ΠΓΝ «Αττικόν» ΔΕΠΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης

Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης 1. Σεβασμός της προσωπικότητας του μαθητή 2. Η όλη διαδικασία πρέπει να διακρίνεται από ψυχολογική υποστήριξη του μαθητή 3. Καθημερινή μέριμνα του δασκάλου (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία

Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία Επιμέλεια Πτυχιακής Μελέτης Γραμματίκα Ευτέρπη (11926) Δεσποινίδου Μαρία (12047) Επόπτης Καθηγητής Πέσχος Δ. Επιτηρητές Κaθηγητές Ζακοπούλου Β. Χριστοδουλίδης Π. Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία Αντιμετώπιση,

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο

Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο Χρυσούλα Θώδη Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Μάριος Βογαζιανός Κέντρο Προληπτικής Παιδιατρικής Πάρης Βογαζιανός Environmental Shield Ltd Σάββατο, 7 Οκτωβρίου 205 Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Κριτήρια Ποιοτική απόκλιση στην κοινωνική αλληλεπίδραση Ποιοτική απόκλιση στην επικοινωνία υσκολίες στη σκέψη, στη φαντασία, περίεργα

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 9 Η δομή της μνήμης Πέτρος Ρούσσος Μνήμη Σημασία της μνήμης Η περίπτωση του Η.Μ. (ή Henry Molaison) Μνήμη είναι το μέσο με το οποίο συγκρατούμε τις εμπειρίες του παρελθόντος

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα