Η αναπηρία στο λογοτεχνικό έργο της Αλκυόνης Παπαδάκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η αναπηρία στο λογοτεχνικό έργο της Αλκυόνης Παπαδάκη"

Transcript

1 Η αναπηρία στο λογοτεχνικό έργο της Αλκυόνης Παπαδάκη Ψάλιου Πόπη Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φτιάκα Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η λογοτεχνία ανέκαθεν αποτελούσε ένα μέσο σχολιασμού και, κυρίως, επίκρισης της κοινωνίας. Οι συγγραφείς συνιστώντας μια ομάδα πολιτών με έντονες κοινωνικές ανησυχίες, στα κείμενά τους καταπιάνονται με ποικίλα κοινωνικά προβλήματα. Σκοπός τους είναι, αφενός, να θίξουν τα προβλήματα αυτά προσδοκώντας σε εγρήγορση και ευαισθητοποίηση του αναγνωστικού κοινού και, αφετέρου, να πείσουν για υπέρβασή τους. Ως εκ τούτου, οι ποικίλες μορφές αναπηρίας έχουν απασχολήσει τους λογοτέχνες, οι οποίοι ενσκήβουν στο θέμα αντλώντας υλικό για τα κείμενά τους. Θέμα της συγκεκριμένης εργασίας είναι να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η Αλκυόνη Παπαδάκη χειρίζεται το θέμα της αναπηρίας ενσωματώνοντας στα έργα της ανάπηρους χαρακτήρες. Γίνεται αντικείμενο σχολιασμού τόσο η στάση που υιοθετούν οι ίδιο οι ανάπηροι απέναντι στην αναπηρία τους, όσο και ο τρόπος που οι αρτιμελείς τούς αντιμετωπίζουν ως μέλη του κοινωνικού συνόλου. Στόχος της εργασίας είναι να εντοπίσει κοινές συνισταμένες στον τρόπο με τον οποίο η συγγραφέας προσεγγίζει το θέμα της αναπηρίας και να δώσει μια συνολική εικόνα της προσέγγισης αυτής. Παράλληλα, για την όσο το δυνατόν πιο άρτια πραγμάτευση του θέματος, έχει μελετηθεί και συναφής βιβλιογραφία, της οποίας τα ευρήματα λειτουργούν ενισχυτικά και υποστηρικτικά των θέσεων της συγγραφέως. Ως απόρροια της σχετικής μελέτης προέκυψαν ορισμένα συγκεντρωτικά αποτελέσματα και κοινές συνισταμένες που γίνονται αντικείμενο ιδιαίτερου σχολιασμού και παρουσιάζονται ξεχωριστά καταλαμβάνοντας η καθεμία και από ένα κεφάλαιο της εργασίας, η οποία ολοκληρώνεται με την εξαγωγή συμπερασμάτων που αφήνουν να διαφανεί η δυσμενέστατη αντιμετώπιση των αναπήρων, γεγονός που ασκεί πιέσεις και επιβάλλει την όσο το δυνατόν πιο άμεση αλλαγή νοοτροπίας. Εισαγωγή Η Αλκυόνη Παπαδάκη, όντας κοινωνικά ευαισθητοποιημένη και με όραμα «ν αλλάξει» τον κόσμο, είναι αναμενόμενο στα κείμενά της να προβάλλει έναν έντονο κοινωνικό προβληματισμό. Μια φιλοσοφική στάση απέναντι στα πράγματα είναι το διακριτό χαρακτηριστικό του έργου της. Θέτοντας στο επίκεντρο της προσοχής της το σύγχρονο Άνθρωπο διεισδύει στην ψυχή του προσπαθώντας, με το συχνά ποιητικό της λόγο, να δώσει τη δική της ερμηνεία του κόσμου. Οι ήρωες της βρίσκονται ενώπιον προβλημάτων του βίου, τα οποία καλούνται να αντιμετωπίσουν ή/και να υπερβούν. Η αναπηρία είναι μια από τις δυσκολίες με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι είτε σε προσωπικό, είτε σε οικογενειακό ή κοινωνικό επίπεδο. Ανάπηρα άτομα, που αναλαμβάνουν κεντρικούς ή δευτερεύοντες ρόλους στα έργα της, διαμορφώνουν μια κοινωνική πραγματικότητα εντός της οποίας η αναπηρία υπάρχει και απασχολεί. Σκιαγραφείται, έτσι, ένας λογοτεχνικός κόσμος - αντικατοπτρισμός του πραγματικού - ο οποίος δεν είναι αδιάφορος απέναντι στην αναπηρία. Η σκιαγράφηση αυτή αφορά τόσο τον τρόπο αντίδρασης των ίδιων των ανάπηρων απέναντι στην αναπηρία τους και τον τρόπο που μαθαίνουν ή δε μαθαίνουν να βιώνουν αυτή την κατάσταση, όσο και τον 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 235

2 τρόπο με τον οποίο ο οικογενειακός και ευρύτερος περίγυρος ανταποκρίνεται στην αναπηρία. Οι αντιδράσεις αναπήρων και αρτιμελών ποικίλουν εκτεινόμενοι από την αποδοχή έως και την απόρριψη της αναπηρικής κατάστασης. Αρχικός στόχος ήταν να μελετηθεί η συνολική λογοτεχνική παραγωγή της Παπαδάκη. Όμως, επειδή δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός τριών έργων της - ονομαστικά Το τετράδιο της Αλκυόνης, Στον ίσκιο των πουλιών και Το ακρογιάλι της ουτοπίας - η μελέτη περιορίστηκε στα υπόλοιπα δέκα - Η μπόρα, Το κόκκινο σπίτι, Το χρώμα του φεγγαριού, Σκισμένο ψαθάκι, Αμάν Αμάν!, Οι κάργιες, Σαν χειμωνιάτικη λιακάδα, Βαρκάρισσα της Χίμαιρας, Ξεφυλλίζοντας τη σιωπή, Το ταξίδι που λέγαμε. Σε όλα αυτά τα έργα, εξαιρουμένων δύο - Αμάν Αμάν! και Ξεφυλλίζοντας τη σιωπή - υπάρχουν χαρακτήρες με αναπηρία. Κεφάλαιο 1: Ιδρυματοποίηση Κεντρικός άξονας της αναπηρίας στο έργο της Αλκυόνης Παπαδάκη είναι η ιδρυματοποίηση. Η συγγραφέας προβαίνει σε εκτενή περιγραφή της ιδρυματικής ζωής παρουσιάζοντας με τα ζοφερότερα των χρωμάτων τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Ο εγκλεισμός των ανάπηρων σε ίδρυμα (οίκο ευγηρίας, πτωχοκομείο, ψυχιατρείο ή ορφανοτροφείο) επιφέρει θλιβερές συνέπειες στη συναισθηματική, κυρίως, αλλά και στη σωματική τους κατάσταση. Τέτοια ιδρύματα συνιστούν «προθάλαμο της Κόλασης», όπου οι τρόφιμοι «πεθαίνουν με δόσεις» για αυτό «χίλιες φορές να πεθαίνει κανείς» (Σκισμένο ψαθάκι, 219). Πρόκειται για χώρους βρόμικους και φρικτούς που μυρίζουν θανατίλα και προκαλούν αποτροπιασμό. Ακόμη και οι κτηριακές τους εγκαταστάσεις βρίσκονται σε άθλια κατάσταση, ενώ σε αυτές φιλοξενούνται άτομα με ποικίλες μορφές αναπηρίας, τα οποία, υπό κανονικές συνθήκες, χρήζουν διαφορετικής αντιμετώπισης. Εντούτοις, νεαροί τοποθετούνται σε οίκο ευγηρίας, παραπληγικός τοποθετείται στον ίδιο θάλαμο με «άνθρωπο φυτό» ή «γερόντιο με μαλάκυνση»(σκισμένο ψαθάκι, 221,226). Ο εγκλεισμός των ανάπηρων σε ίδρυμα είναι πάντοτε επιβεβλημένος. Ο οικογενειακός και φιλικός περίγυρος ή οι επαγγελματίες, που λαμβάνουν την απόφαση ιδρυματοποίησης, οδηγούνται σε αυτήν ωθούμενοι από διαφορετικά, αντιθετικά σε ορισμένες περιπτώσεις, κίνητρα. Στον εγκλεισμό σε ίδρυμα οδηγεί άλλοτε η αντίληψη ότι αυτός θα λειτουργήσει προς όφελος του ανάπηρου, στο βαθμό που θα του παρέχεται βοήθεια και φροντίδα, άλλοτε, η οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας που δεν επιτρέπει την παραμονή του στην οικογενειακή εστία (Το χρώμα του φεγγαριού, 14-16), άλλοτε, η φυσική απώλεια των γονιών που φρόντιζαν τον ανάπηρο σε συνδυασμό με την αδιαφορία των εν ζωή συγγενών να αναλάβουν το ρόλο αυτό, άλλοτε, η επαγγελματική κρίση πως η άθλια κατάσταση του αναπήρου μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο στα πλαίσια της ιδρυματικής φροντίδας. Κοινή συνισταμένη των ιδρυμάτων είναι η ανάλγητη και απάνθρωπη συμπεριφορά της διεύθυνσης και του προσωπικού με την κτηνώδη αντιμετώπιση των τροφίμων. Στα ιδρύματα «τα παιδάκια ούτε τα ταΐζουνε όπως πρέπει, ούτε τ αγαπάει κανείς. Τα περισσότερα πεθαίνουν» (Σαν χειμωνιάτικη λιακάδα, 28). Αυτοί, οι οποίοι «έχουν το προνόμιο να εξουσιάζουν» (Οι κάργιες, 79) δεν ικανοποιούν τις φυσικές ανάγκες των αναπήρων, ενώ, πολύ χειρότερα, συχνά καταφεύγουν στη χρήση βίαιης συμπεριφοράς 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 236

3 βρίζοντας ή ξυλοκοπώντας τους τροφίμους. Η άθλια αντιμετώπιση εκ μέρους των υπευθύνων έχει ως αναμενόμενο επακόλουθο τη δημιουργία αισθημάτων φόβου στους εγκλείστους. Έτσι, πάντοτε εκλιπαρούν για τον απεγκλωβισμό τους. Εναγώνια προσπαθούν να πείσουν τα συγγενικά πρόσωπα που τους επισκέπτονται να τα πάρουν μαζί τους. Ωστόσο, περιστασιακά παρατηρείται και το φαινόμενο της εγκατάλειψης του ανάπηρου στο ίδρυμα. Παρ όλα αυτά, για τους τροφίμους η επίσκεψη των συγγενών, με τη συνακόλουθη ένδειξη αγάπης και τρυφερότητας, είναι ζωτικής σημασίας συνιστώντας πηγή δύναμης και παρέχοντας πνοή ζωής. Ένα μεγάλο μέρος της σχετικής με την αναπηρία βιβλιογραφίας αναφέρεται στην ιδρυματοποίηση. Το πρώτο ίδρυμα - το Άσυλο - ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 330 με σκοπό να περιμαζέψει όλους τους ανάπηρους, ώστε να μην εμφανίζονται με τους υγιείς. Η πρακτική αυτή, που βρήκε πρόσφορο έδαφος σε μια εποχή πρόνοιας, όπως η Βυζαντινή, καθιερώθηκε και για πολλούς αιώνες - έως και το 19ο αι. - η επικρατούσα άποψη ήταν ότι όλοι όσοι ήταν διαφορετικοί έπρεπε να απομονωθούν (Ζώνιου Σιδέρη, 1996). Η ένταξη σε απρόσωπες ιδρυματικές δομές, που άρχισε να εφαρμόζεται στη βάση του συναισθήματος του οίκτου, ενεθάρρυνε και πριμοδότησε την κοινωνική απομόνωση προωθώντας μια κατάσταση γκέτο για τους αναπήρους (Ζώνιου - Σιδέρη, 1996; Στασίνος, 1991; Φτιάκα, 2007). Ο προκύπτων διαχωρισμός και η περιθωριοποίηση συνιστούν μια μορφή κοινωνικού θανάτου για τους ξεγραμμένους τροφίμους που περιμένουν μοιρολατρικά το τέλος της ζωής τους (Oliver, 1996; Barnes and Mercer, 2003). Καθίστανται παθητικοί πολίτες, ανίκανοι να φροντίσουν τους εαυτούς τους (Barnes, 1994; Byone, Oliver and Barnes, 1990). Δημιουργείται, έτσι, μια κουλτούρα εξάρτησης σύμφωνα με την οποία οι ανάπηροι χρειάζονται βοήθεια για να επιβιώσουν (Barnes, 1994). Η προηγούμενη μοναδική ταυτότητά τους αφαιρείται για να αντικατασταθεί από μια απρόσωπη ιδρυματική (Barnes et al., 2003). Η αυστηρή πειθαρχία και οι ποικίλοι περιορισμοί αποτελούν τους βασικούς κανόνες λειτουργίας του ιδρύματος με το προσωπικό να χαράσσει διακριτά διαχωριστική γραμμή μεταξύ αυτού και των τροφίμων (Barnes et al., 2003). Κεφάλαιο 2: Αντικειμενικοποίηση - Υποτίμηση Στο σύνολο των υπό εξέτασιν λογοτεχνικών κειμένων είναι κοινός τόπος η αντικειμενικοποίηση των αναπήρων και η χρήση υποτιμητικών επιθέτων για την αναφορά σε αυτούς. Οι ανάπηροι ουδετεροποιούνται, καθώς η αναφορά σε αυτούς δε γίνεται με τη χρήση αρσενικού ή θηλυκού γένους ανάλογα, αλλά με ουδετέρου. Υποβαθμίζεται η ανθρώπινη υπόστασή τους και υπονοείται ότι συνιστούν κατώτερης αξίας άτομα. Ως εκ τούτου, αφενός, η άποψή τους δε λαμβάνεται υπόψιν. Κανείς δε δίνει, για παράδειγμα, σημασία σ ένα μουγγό Μαρικάκι (Βαρκάρισσα της Χίμαιρας, 98). Αφετέρου, καθίστανται άξια λύπησης και οίκτου. Πέρα από και παράλληλα με την ουδετεροποίησή τους τα ανάπηρα άτομα φαίνεται να στερούνται ανθρώπινης ταυτότητας, αφού το σημαντικότερο όλων στοιχείο ταυτότητας, αυτό του ονόματος, συχνά παραλείπεται για να αντικατασταθεί είτε με την ιδιότητά τους ως ανάπηροι, είτε με υποτιμητικά επίθετα. Στην Μπόρα οι μουγγοί αδελφοί της πρωταγωνίστριας δεν έχουν όνομα. Στις συχνά επανερχόμενες εμφανίσεις τους είναι πάντοτε οι μουγγοί. Ακόμη, όμως, και όταν οι ανάπηροι ήρωες έχουν όνομα, πολλές φορές αυτό αντικαθίσταται με αιχμηρά επίθετα, ενδεικτικά της υποτίμησης που υφίστανται από το περιβάλλον τους. Έτσι, το ανάπηρο άτομο γίνεται ο σαλεμένος, ο 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 237

4 τρελός, το ερπετό, το κακόμοιρο, το ψοφίμι, το ζώον, η μούμια, ό μισός, το κούτσουρο, οι ζαβές, οι βλαμμένες. Οι βαριοί αυτοί χαρακτηρισμοί, από τη μια, υποδηλώνουν έλλειψη σεβασμού προς τους αναπήρους. Από την άλλη, φανερώνουν την έλλειψη τρόπων κοινωνικής συμπεριφοράς των αρτιμελών, γεγονός που, πιθανότατα, ανάγεται στη μη ύπαρξη Παιδείας και ενημέρωσης του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου ώστε να εξασφαλιστεί ο σεβασμός του Ανθρώπου και της διαφορετικότητας. Ένας άλλος τρόπος που βιβλιογραφικά εξηγείται αυτή η συμπεριφορά των μη αναπήρων είναι ο πολιτισμικός ιμπεριαλισμός με τη συνακόλουθη κανονικοποίηση. Η ηγεμονία της αρτιμελούς κανονικότητας έγινε το μέτρο σύγκρισης βάσει του οποίου οι ανάπηροι κρίνονται ως δευτέρας κατηγορίας πολίτες, των οποίων η αποκλίνουσα συμπεριφορά οδηγεί στην ετικετοποίησή τους ως παρείσακτοι (Abberley, 1987; Barnes et al., 2003). Ο πολιτισμικός ιμπεριαλισμός συνιστά μια μορφή καταπίεσης και απομόνωσης των αναπήρων, οι οποίοι συνδέονται με μια σειρά αρνητικών στερεοτύπων (Barnes et al., 2003; Βορριά, 1988). Ωστόσο, «η κανονικότητα είναι μια κατασκευή επιβεβλημένη σε μια πραγματικότητα όπου υπάρχει μόνο η διαφορά» (Oliver, 1996, 88). Οι επικρατούσες αντιλήψεις για την αναπηρία «χρωματίζονται από το βαθιά ριζωμένο ψυχολογικό φόβο για το άγνωστο, το ανώμαλο και το μη κανονικό» (Ζώνιου - Σιδέρη, 1996). Η κοινωνία των υγιών θεωρεί τους ανάπηρους ανθρώπους μειωμένης αξίας (Ζώνιου Σιδέρη, 1996). Αυτό έχει καταστροφικές συνέπειες για τους ανάπηρους σε επίπεδο, πρωτίστως, ψυχολογικό. «Η αντίληψη του ανάπηρου ατόμου για τον εαυτό του επηρεάζεται από τη συμπεριφορά του επιπέδου των ανθρώπων που τον περιβάλλουν», εξαιτίας των οποίων πολλοί ανάπηροι τείνουν να έχουν έντονα αισθήματα κατωτερότητας και χαμηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης (Ζώνιου Σιδέρη, 1996, 22, 30). Επιβάλλεται, επομένως, η κοινωνία στο σύνολό της, αλλά και ειδικότερα τα άτομα του στενού περιβάλλοντος των αναπήρων να συνειδητοποιήσουν πως «τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, όπως όλα τα παιδιά, δεν έχουν μόνο ανάγκες, αλλά και δικαιώματα και απόψεις. Χρειάζονται, λοιπόν, στήριξη και βοήθεια, αλλά πιο πολύ χρειάζονται σεβασμό και αξιοπρέπεια και πίστη ότι μπορούν να καταφέρουν πολύ περισσότερα πράγματα από όσα πιθανόν να φανταζόμαστε» (Φτιάκα, 2007, 46). Κεφάλαιο 3:Αναζήτηση αιτίας Η αναπηρία των χαρακτήρων στα έργα της Αλκυόνης Παπαδάκη, σε ορισμένες περιπτώσεις, γίνεται προσπάθεια να αιτιολογηθεί. Ο κοινωνικός περίγυρος προβαίνει σε αναζήτηση της αιτίας και εικάζει τους λόγους γέννησής του ως ανάπηρου. Ως εκ τούτου, άλλοτε, η γέννηση σακάτικου παιδιού εκτιμάται ως θεόσταλτη τιμωρία για τα κρίματα της μάνας και των εκ μέρους της προσπαθειών να ρίξει το παιδί. Άλλοτε, η αιτία αποδίδεται στην ψουνισμένη αρρώστια του πατέρα από τα μπορτέλα, άλλοτε, στην επέμβαση του ξορκισμένου, ενώ, μια τέταρτη εκδοχή θέλει τη μαμή να το έχει σακατέψει στη γέννα. Ιστορικά έχουν γίνει προσπάθειες αιτιολόγησης της αναπηρίας. Στην εβραϊκή παράδοση αντιμετωπίζεται ως ποινή και ως αποτέλεσμα θεϊκής δικαιοσύνης για την τιμωρία πολιτικών αμαρτημάτων (Ζώνιου - Σιδέρη, 1996). Ο Χριστιανισμός την κρίνει ως θεάρεστη στο βαθμό που θα οδηγήσει στον εξαγνισμό του ατόμου και θεωρεί ότι οι ανάπηροι «πληρώνουν για κάποιες αμαρτίες των προγόνων» (Ζώνιου -Σιδέρη, 1996, 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 238

5 19). Η μεσαιωνική Ευρώπη αιτιολογεί την αναπηρία στη βάση της επέμβασης του Διαβόλου και των μαγισσών και ως αποτέλεσμα εμπλοκής των γονιών στην μαύρη μαγεία ή ως προϊόν συνουσίας της μητέρας με το Σατανά (Ζώνιου Σιδέρη, 1996). Στην Κύπρο του 1885, η γέννηση ανάπηρου παιδιού εξηγείται «εκ του ότι η γυναίκα όταν είναι έγκυος βλέπει κανέν ζώον και αφαρπάζεται, η δε ταραχή εκείνη της ψυχής της μεταδίδεται εις το έμβριον» (Φτιάκα, 2007, 53). Κεφάλαιο 4: Αντιμετώπιση περίγυρου Η αντιμετώπιση του ανάπηρου από τον οικογενειακό, πρωτίστως, περίγυρο και, δευτερευόντως, από τον κοινωνικό, είναι ένα επανερχόμενο θέμα στα υπό εξέτασιν κείμενα. Μια συνήθης πρακτική είναι ο υποβιβασμός του ανάπηρου στο ζωώδες επίπεδο. Μια τέτοια αντίληψη προκρίνει, ως αναμένεται, το δέσιμο του ατόμου, ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα κίνησής του και να εξαλείφονται οι πιθανότητες απομάκρυνσής του (Οι κάργιες, 78, Η Μπόρα, 19, Το ταξίδι που λέγαμε, 355). Η ύπαρξη ανάπηρου μέλους στους κόλπους της οικογένειας προκαλεί ντροπή. Στο Σκισμένο ψαθάκι ο παραπληγικός Κρίνος αποτελούσε στίγμα για την οικογένεια (13). Ως εκ τούτου, ήταν αδήριτη η ανάγκη του περιορισμού του στο σπίτι, καθώς η εμφάνισή του έξω στην κοινωνία προκαλούσε την ντροπή των συνοδευόντων συγγενών του. Έτσι «το άμοιρο» έζησε μια ζωή «κλεισμένο στα τέσσερα ντουβάρια σαν τον ισοβίτη» (61). Στις μεμονωμένες κοινωνικές του εμφανίσεις η παρουσία του προκαλούσε δυσανασχέτηση στον αδελφό του που το συνόδευε, καθώς «όλοι γύριζαν και μας κοιτούσαν που τον κουβαλάγαμε. Πού να πας τώρα με δαύτονε από κοντά;» (74). Στην Μπόρα οι μουγγοί αδελφοί εμφανίζονται πάντοτε μαζί, αφού οικογένεια και κοινωνία δεν τους έχουν ενσωματώσει. «Κοίτα, μωρέ, γεννήματα που αφήνει ο Θεός να ζούνε και να λερώνουνε την πλάση!» παρουσιάζεται να αναρωτιέται εμφατικά η αδελφή τους Σοφία (196). Παράλληλα, η κοινωνία αντιμετωπίζει τους ανάπηρους ως στερούμενους νοητικών ικανοτήτων. Η ύπαρξη σωματικής αναπηρίας εκλαμβάνεται αυτόματα και ως ένδειξη χαμηλού νοητικού επιπέδου. Ο παραπληγικός Κρίνος «στο μυαλό δεν έπαθε βλάβη. Άλλα τόσα χρόνια κλεισμένος μέσα σαν το κατοικίδιο, νερούλιασε κι αυτό» (Σκισμένο ψαθάκι, 36). Πέραν από τον κατ οίκον περιορισμό, η υποτιμητική συμπεριφορά των υπολοίπων τον οδήγησαν και στη θεωρούμενη νοητική υστέρηση, ενδείξεις της οποίας είναι οι απαντήσεις του. Πάντοτε συμφωνεί με τα λεγόμενα των άλλων, ενώ, πουθενά δε φαίνεται να αναπτύσσει κάποιο συλλογισμό. Επιπρόσθετα, η αδυναμία λόγου εκλαμβάνεται και ως ύπαρξη νοητικής αδυναμίας. «Το Μαρικάκι ήταν μουγγό, αλλά πανέξυπνο και προκομμένο. [ ] Μα ποιος έδινε σημασία σ ένα μουγγό Μαρικάκι!» (Βαρκάρισσα της Χίμαιρας, 98). Αλλά και η Λευτερία «δε μιλούσε καθαρά. Έτρωγε τα σύμφωνα ή τα άλλαζε όπως της άρεσε. Πολλές φορές γελούσε και η ίδια με τα χάλια της. Τετελία την κοροϊδεύανε» (Το χρώμα του φεγγαριού, 80). Φαίνεται πως η αδυναμία λόγου, αν και δε συνοδεύεται από νοητική στέρηση, εντούτοις ο περίγυρος, αλλά ακόμη και ο ίδιος ο ανάπηρος, υποτιμούν τις νοητικές ικανότητες του αναπήρου. Υπό αμφισβήτηση, επίσης, τίθεται και η σεξουαλικότητα των ανάπηρων με την εκ μέρους τους ικανότητα ανάπτυξης ερωτικών σχέσεων να υποτιμάται. Η οικογένεια της Γλύκας, προτού συγκατατεθεί στο γάμο της με τον ανάπηρο στα πόδια Μόσχο, παρουσιάζεται να προβληματίζεται για την ικανότητά του στην ερωτική πράξη. «Εγώ 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 239

6 το βρίσκω μεγάλο πρόβλημα αυτό για την πράξη», δηλώνει ο πατέρας για να τον επιβεβαιώσει η μητέρα πως «η πράξις γίνεται στην εντέλεια και χωρίς πόδια» (64). Παρ όλο που με την πάροδο του χρόνου αποδεικνύεται πως ο Μόσχος είναι εξίσου καλός ή και καλύτερος εραστής από έναν αρτιμελή, εντούτοις η μη απόκτηση παιδιών από το ζευγάρι ωθεί τον πατέρα να αποδίδει την αιτία της βλάβης στο γαμπρό. «Μήπως έχει να κάνει με τα άκρα του;», φαίνεται να διερωτάται (Σαν χειμωνιάτικη λιακάδα, 133). Αλλά και ο παραπληγικός Κρίνος είναι ένας χαρακτήρας με υπαρκτές ερωτικές επιθυμίες. Η έλλειψη, ωστόσο, ερωτικού συντρόφου τον οδηγεί στον αυνανισμό. Μόνο μετά το θάνατο των γονιών του, η γυναίκα που προσλαμβάνεται για να τον περιποιείται, φροντίζει και για την ικανοποίηση των σεξουαλικών του ορμών. Η περίοδος αυτή είναι η ευτυχέστερη της ζωής του. Η δυσμενής αντιμετώπιση των αναπήρων από τον κοινωνικό περίγυρο είναι ένα θέμα που έχει απασχολήσει τους ερευνητές. Αποφαίνονται πως «για τους ανάπηρους - ιδιαίτερα γι αυτούς με εμφανή αναπηρία - συχνά είναι πολύ δύσκολο να γίνουν αποδεκτοί από τους μη ανάπηρους ως συμμετέχοντες στην αλληλεπίδραση» εξαιτίας του γεγονότος πως «θεμελιώδης παράγοντας για την έλξη είναι το φυσικό πλησίασμα, η θέα ενός θετικού γεγονότος και η ομοιότητα» (Ζώνιου Σιδέρη, 1996, 29). Η επίδραση του κοινωνικά επιβεβλημένου στίγματος έχει ως αποτέλεσμα την αποφυγή ανάπτυξης σχέσεων μεταξύ αναπήρων και αρτιμελών (Ζώνιου Σιδέρη, 1996). Επιπρόσθετα, το εχθρικό κοινωνικό κατεστημένο και τα αρνητικά στερεότυπα δημιουργούν δυσαρέσκεια στους αρτιμελείς όταν κυκλοφορούν δημοσίως με αναπήρους. Αφενός, δε συμβιβάζονται με τη δημόσια εικόνα της αναπηρίας (Barnes, 1994). Αφετέρου, «η ντροπή για μια κατάσταση που θεωρείται ότι απέχει πολύ από το κανονικό είναι επίσης σημαντικό στοιχείο που ωθεί στην απόκρυψη» των ανάπηρων (Φτιάκα, 2007, 57). Ωστόσο, οι ανάπηροι αναγνωρίζουν ως το μεγαλύτερο πρόβλημα της κοινωνικοποίησής τους, τον αποκλεισμό τους από τη σφαίρα της ερωτικής ζωής. Θεωρούνται σεξουαλικώς ανίκανοι και αυτή η ζωτικής σημασίας περιοχή της ζωής περιβάλλεται γι αυτούς από ποικίλους περιορισμούς (Barnes, 1994; Barnes et al., 2003). Οι πολιτισμικοί παράγοντες έχουν επισημανθεί ως οι κύριοι λόγοι για την ύπαρξη, συντήρηση και διαιώνιση αυτών των αντιλήψεων. Οι ανάπηροι θεωρούνται ότι στερούνται ελκυστικότητας που είναι απαραίτητη για την προσέγγιση ενός δυνητικού ερωτικού συντρόφου κι έτσι καθίστανται σεξουαλικά νεκροί (Barnes, 1994; Barnes et al., 2003). Κεφάλαιο 5: Εργασιακή απασχόληση Ένα άλλο μοτίβο που εντοπίζεται στην παρουσίαση των ανάπηρων χαρακτήρων από την Παπαδάκη είναι η εργοδότησή τους σε χαμηλού κύρους και χαμηλών απολαβών επαγγέλματα. Το μουγγό Μαρικάκι, αλλά και η Τετελία εργοδοτούνται ως υπηρέτριες. Η μεταπήδηση της πρώτης σε εργαστήριων έτοιμων ενδυμάτων την καθιστά αντικείμενο εμπαιγμού από την πρώην εργοδότριά της, η οποία σχολιάζοντας την αποχώρησή της δηλώνει ειρωνικά «Α! Θ αξιοποιήσει τα προσόντα της. Στο διπλωματικό σώμα ίσως» (Βαρκάρισσα της χίμαιρας, 177). Πρόκειται για ένα άκρως καυστικό σχόλιο που αφορμάται από την αναπηρία της. Είναι αποδεδειγμένο ερευνητικά πως οι ανάπηροι αποκλείονται σε μεγαλύτερο βαθμό 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 240

7 από την αγορά εργασίας απ ό,τι οι αρτιμελείς, γεγονός που έχει ως φυσικό επακόλουθο την έκθεσή τους σε συνθήκες δυσπραγίας. Οι ανάπηροι δεν ενσωματώνονται επιτυχώς στην κανονική αγορά εργασίας όχι λόγω της ανικανότητάς τους, αλλά εξαιτίας των μη ευέλικτων εργασιακών συνθηκών, των μη προσβάσιμων εργασιακών κτηριακών εγκαταστάσεων, της ολοένα και αυξανόμενης έμφασης σε τυπικά προσόντα και της απαίτησης εκ μέρους των εργοδοτών για κοινωνικά αποδεκτή εμφάνιση (Barnes et al., 2003). Η ύπαρξη των απαιτήσεων αυτών, που οι ανάπηροι συχνά δεν πληρούν, τελεολογικά επιφέρει ως αποτέλεσμα να βιώνουν μεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας, στερούμενοι, έτσι, του δικαιώματος να κερδίσουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα που θα τους εξασφαλίσει τα προς το ζην (Oliver, 1996). Γενικώς, οι ανάπηροι υποαντιπροσωπεύονται σε επαγγέλματα υψηλού κύρους, ενώ, υπεραντιπροσωπεύονται σε επαγγέλματα μειωμένων ικανοτήτων, χαμηλής αμοιβής, πολλών ωρών εργασίας και άσχημων εργασιακών συνθηκών (Abberley, 1987; Barnes et al., 2003; Oliver, 1996). Η κατάσταση αυτή τους καθιστά άμεσα εξαρτημένους από το Κράτος πρόνοιας και την παροχή βοήθειας (Oliver, 1996). Κεφάλαιο 6: Αντιμετώπιση αναπηρίας από αναπήρους Η Παπαδάκη καταπιάνεται και με το θέμα της επίκτητης αναπηρίας δίνοντας έμφαση στον τρόπο με τον οποίο αυτή γίνεται αποδεκτή από το άτομο που καλείται να την αντιμετωπίσει. Στο σύνολο των υπό εξέτασιν κειμένων παρουσιάζονται δύο περιπτώσεις επίκτητης αναπηρίας, οι οποίες είναι αντιπροσωπευτικές των δύο ακραίων αντιδράσεων. Ο Μόσχος που «είχε χάσει τα πόδια του από το ύψος των μηρών ένα καταραμένο σαββατόβραδο που έτρεχε με διακόσια και σφηνώθηκε σε μια νταλίκα [ ] ακόμα και χωρίς τα δικά του πόδια, κατάφερε να σταθεί μια χαρά στην πιάτσα. Δεν έχασε την μαγκιά του. Δεν παρίστανε το λειψό, τον ανάπηρο» (Βαρκάρισσα της Χίμαιρας, 64-68). Πέραν της αναπηρίας ο Μόσχος βρέθηκε αντιμέτωπος και με την απόρριψη. «Το σόι του έκοψε τους δεσμούς από τότε που έπαθε το ατύχημα»(118). Ωστόσο, με την αρωγή της επιστήμης απέκτησε ξύλινα πόδια που τον βοήθησαν στη μετακίνηση παρέχοντάς του ταυτόχρονα τη δυνατότητα μιας απολύτως φυσιολογικής ζωής. Ο Μόσχος αποτελεί εξέχον παράδειγμα ολοκληρωτικής αποδοχής της αναπηρίας. Παρ όλο που αυτή προέκυψε απρόσμενα και τραγικά στη ζωή του, δεν αφέθηκε μοιρολατρικά στην τύχη του. «Κι είναι γεγονός πως, όταν το αποδεχτείς και δεν καπελωθείς από το κουσούρι σου, όταν δεν τ αφήσεις να σε καθορίσει σιγά, σιγά δε γίνεται πια και τόσο ορατό από τους άλλους» (Βαρκάρισσα της Χίμαιρας, 68). Στον αντίποδα της προαναφερθείσας αντίδρασης, βρίσκεται αυτή του Πέτρου στο Χρώμα του φεγγαριού, ο οποίος έχασε το μάτι του όταν δέκτηκε κτύπημα με πέτρα στο πρόσωπο. Παρά την οικονομική δυσπραγία, η οικογένεια βρίσκει τα χρήματα και ο Πέτρος βάζει γυάλινο μάτι. Ωστόσο, ούτε και τότε αποδέχεται την αναπηρία. Γίνεται «ένα μαύρο σύννεφο, φορτωμένο καταιγίδα» (50). Όμως και ο κοινωνικός του περίγυρος ενίσχυε αυτή την αντίδραση, καθώς «ήταν κι εκείνα τα παλιόπαιδα στην τάξη του, που τον φωνάζανε Κύκλωπα» (49), μετατρέποντάς τον σε «ένα άγριο καφετί σκυλί» (52). Ο Πέτρος, επομένως, συνιστά μια περίπτωση ακραίως αρνητικής αντίδρασης μπροστά στην αναπηρία. Νοιώθει θυμό για την κατάστασή του, τον οποίο εκδηλώνει στα οικογενειακά του πρόσωπα. 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 241

8 Υπάρχει επιστημονικό ενδιαφέρον για την επίκτητη αναπηρία, το οποίο συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι ο τρόπος με τον οποίο η ξαφνική μεταβολή του ατόμου σε κατάσταση αναπηρίας θα επηρεάσει την υπάρχουσα διαμορφωμένη ταυτότητά του θα εξαρτηθεί τόσο από τη φύση της αναπηρίας, όσο και από την κοινωνική του κατάσταση, αλλά και το στάδιο στον κύκλο της ζωής που αυτή θα προκύψει (Barnes et al., 2003). Παράλληλα, επισημαίνεται πως μεγάλη επιρροή ασκεί και «η δομή της προσωπικότητας του και η στάση του περίγυρου, ιδιαίτερα της οικογένειας, καθώς επίσης και η σημασία που έχει η αναπηρία για τον ίδιο τον ανάπηρο» (Ζώνιου - Σιδέρη, 1996, 33). Ο τρόπος αντίδρασής τους ποικίλει. Μπορούν να προβούν σε έναν απολογισμό της παρούσας κατάστασης και του τρόπου μέσω του οποίου οδηγήθηκαν σε αυτή, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει και στη διόρθωσή της. Μπορούν να εκλάβουν την αναπηρία ως φυσιολογική συνέπεια του μεταβαλλόμενου χαρακτήρα της ανθρώπινης ζωής (Barnes et al., 2003). Μπορούν, τέλος, να μην την αποδεχτούν και να αναπτύξουν επιθετικούς τρόπους συμπεριφοράς ενδεικτικούς ενός συμπλέγματος κατωτερότητας (Ζώνιου - Σιδέρη, 1996). Όπως έχει ήδη ειπωθεί, η στάση του περίγυρου διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στον τρόπο αντιμετώπισης της αναπηρίας εκ μέρους των ίδιων των αναπήρων. Ως εκ τούτου, είναι λυπηρό και ανησυχητικό ταυτόχρονα το γεγονός πως υπάρχει τεκμηριωμένη απροθυμία της κοινωνίας να παρασταθεί στην εμπειρία του προσφάτως μετατρεπόμενου σε ανάπηρο ατόμου(barnes et al., 2003). Συμπεράσματα Η προηγηθείσα ανάλυση καθιστά φανερό πως η Αλκυόνη Παπαδάκη μέσα από το έργο της διαμορφώνει μια εικόνα αντιμετώπισης της αναπηρίας συμβατή και με την ελληνική, τουλάχιστον, πραγματικότητα και σύμφωνη με τα βιβλιογραφικά ευρήματα. Οι ανάπηροι χαρακτήρες, κατά πλειοψηφική υπεροχή, συνιστούν κατώτερα όντα. Ο εγκλεισμός τους σε ίδρυμα παρουσιάζεται ως ο χειρότερός τους εφιάλτης, ως ένας εν ζωή θάνατος. Παράλληλα, η ουδετεροποίηση και η αντικειμενικοποίηση συνιστά μια ζοφερή πραγματικότητα για τον ανάπηρο πληθυσμό, ενώ, η απορριπτική αντιμετώπιση του ανάπηρου από τους αρτιμελείς αποτελεί μια σκληρή πραγματικότητα - ίσως και χειρότερη από την ίδια την αναπηρία. Ο υποβιβασμός σε επίπεδο ζώου, ο στιγματισμός, οι αμφίβολες νοητικές ικανότητες, αλλά και η θεωρούμενη σεξουαλική ανικανότητα αποτελούν στοιχεία που απαρτίζουν το συνολικό τρόπο αντιμετώπισης του ανάπηρου από τους αρτιμελείς. Τέλος, η αντίδραση των ίδιων των ανάπηρων απέναντι στην επίκτητη αναπηρία παρουσιάζεται να εκτείνεται από την άκρα αποδοχή έως την ολοκληρωτική απόρριψη. Τέτοια είναι, επομένως, η εικόνα που διαμορφώνει η Παπαδάκη για τον κόσμο της αναπηρίας και τον πληθυσμό που τον απαρτίζει. Πρόκειται για μια εικόνα μάλλον δυσοίωνη και ζοφερή. Τα απαισιόδοξα μηνύματα της παραδειγματικής αυτής συμπεριφοράς καλούν όλους μας προς μια αλλαγή στάσης προς το επιθυμητότερο. Επιβάλλουν αλλαγή νοοτροπίας που θα αποκαταστήσει τους ανάπηρους στη θέση που τους αρμόζει στην κοινωνία και θα τους βγάλει από την απομόνωση, την υποτίμηση και τον υποβιβασμό. Αναφορές Στα Ελληνικά 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 242

9 Βορριά, Γ. (1988) «Οι συνέπειες στην κοινωνική συμπεριφορά των παιδιών από τη μακρόχρονη παραμονή τους σε ιδρύματα κλειστής περίθαλψης» στο: Καλλινικάκη, Θ. (επιμ.) (1988) Μεγαλώνοντας σε ίδρυμα. Αθήνα: Ελληνική Εταιρεία Ψυχικής Υγείας και Νευροψυχιατρικής του παιδιού. Ζώνιου Σιδέρη, Α. (1996) Οι ανάπηροι και η εκπαίδευσή τους: Μια ψυχολογική προσέγγιση της ένταξης. Αθήνα: Εκδόσεις Βιβλιογονία. Παπαδάκη, Α. (1988) Το κόκκινο σπίτι. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (1989) Η Μπόρα. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (1991) Το χρώμα του φεγγαριού. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (1993) Σκισμένο ψαθάκι. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (1997) Οι κάργιες. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (1999) Σαν χειμωνιάτικη λιακάδα. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (2001) Βαρκάρισσα της Χίμαιρας. Αθήνα: Καλέντης. Παπαδάκη, Α. (2007) Το ταξίδι που λέγαμε. Αθήνα: Καλέντης. Στασίνος, Δ., Π. (1991) Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα: Αντιλήψεις, θεσμοί και πρακτικές. Κράτος και ιδιωτική πρωτοβουλία ( ). Αθήνα: Gutenberg. Φτιάκα, Ε. (επιμ.) (2007) Ειδική και Ενιαία εκπαίδευση στην Κύπρο. Αθήνα: Εκδόσεις Ταξιδευτής. Στα Αγγλικά Abberley, P. (1987) The concept of oppression and the development of social theory of disability, Disability, Handicap and Society, 2(1), Barnes, C. (1994) Disabled people in Britain and discrimination: A case for Anti Discrimination Legislation. London: Hurst and Company. Barnes, C. and Mercer, G. (2003) Disability. UK: Polity Press. Byone, I., Oliver, M. and Barnes C. (1990) Equal Rights for Disabled People: The case for a new law. London: Institute for Public Policy Research. Oliver, M. (1996) Understanding disability: From theory to practice. New York: Palgrave. 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 243

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: ποιοι είναι Αναπηρία: οποιαδήποτε μορφή ανεπάρκειας ή μειονεξίας η οποία προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική ...Σου Διαφορετικά! Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ για ΝΑ ΣΠΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ Η Καταπολέμηση του Στίγματος και του Κοινωνικού Αποκλεισμού των Νέων με Αναπηρίες μέσω της Ευαισθητοποίησης και Κοινωνικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Οι μαθητές της ΣΤ Τάξης, στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής έγραψαν για το ρόλο της οικογένειας σε ό,τι αφορά τις συναισθηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ 1438 / Διάγραμμα 1 ΟΡΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Κάποιες φορές ακούμε να γίνεται συζήτηση για τα άτομα με αναπηρία. Το τελευταίο διάστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Σελ. 1 / 5 Υψηλή ποιότητα, Μεγάλη ποικιλία, και Φιλική εξυπηρέτηση

Σελ. 1 / 5 Υψηλή ποιότητα, Μεγάλη ποικιλία, και Φιλική εξυπηρέτηση Σελ. 1 / 5 Ομιλία του κου Περικλή Θανόπουλου, ιευθύνων Σύμβουλος της. Θανόπουλος Α.Ε. για την ημερίδα της Ελ.Ετ.Υπ.Ε. «Υποστηριζόμενη Εργασία για Όλους» που πραγματοποιήθηκε στις 4/11/2009 Καταρχάς θα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1996-1998 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομική κρίση & η σεξουαλική υγεία των νέων

Η οικονομική κρίση & η σεξουαλική υγεία των νέων Public Opinion Strategies Communication Η οικονομική κρίση & η σεξουαλική υγεία των νέων Member of Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Σ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ 1. Στόχοι της έρευνας Η ad-hoc έρευνα για τη µετάβαση από την αγορά εργασίας στη σύνταξη έχει τέσσερις βασικούς στόχους: Να διερευνήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία 1 4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει στα βουνά, θα περάσεις μια ζωή πιστεύοντας πως το ψάρι είναι ηλίθιο» έλεγε Αϊνστάιν και μ έκανε να σκεφτώ, πόσοι

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά πρέπει να σημειωθεί ότι τα κοινωνικά δίκτυα, μπορούν να είναι "όπλα" αν χρησιμοποιηθούν έξυπνα και με τον κατάλληλο τροπο.

Αρχικά πρέπει να σημειωθεί ότι τα κοινωνικά δίκτυα, μπορούν να είναι όπλα αν χρησιμοποιηθούν έξυπνα και με τον κατάλληλο τροπο. ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΑΚΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΖΑΡΓΚΛΗ, ΚΥΡΙΑΚΗ ΞΟΥΡΟΥ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΒΕΝΙΕΡΗΣ, ΙΟΥΛΙΑ ΓΚΙΩΚΑ 1ο ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ Αρχικά πρέπει να σημειωθεί ότι τα κοινωνικά δίκτυα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Η τηλεόραση, στις

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18232 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14-12-2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Άννα Αδάμ Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου Α. Nα αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο (80-100 λέξεις). Οι κοινωνικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 15-07-2012 Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) Κατά τα τελευταία χρόνια, το θέμα της κακοποίησης και αμέλειας κατά της ευάλωτης ομάδας των ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 3 η Ομάδα Συγγραφική Ομάδα Λάμπος Δημήτρης, Μπαμπάτσικος Άρης, Νικολουτσόπουλος Διονύσης, Παναγιωτοπούλου Ιόλη, Παπαδημητρίου Αλέξανδρος, Παπαδημήτρης Δημήτρης 1. γωγή 2. Ορισμός του Ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ : ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ I I ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Α. Μ. Ε. Α) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κα. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία.

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Παρουσίαση: Σόνια Κοντογιάννη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Λίζα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

www.emfasisfoundation.org

www.emfasisfoundation.org www.emfasisfoundation.org Emfasis Foundation 2 Περιεχόμενα Emfasis σελ. 4 Ο σκοπός μας σελ. 4 Κοινωνική Εργασία Δρόμου (Social Street Work) σελ. 5-6 Τι είναι αυτό που μας ορίζει σελ. 6-7 Οι ομάδες μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Ίλιον, Iανουάριος 2013 ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ «Η ΜΗΤΕΡΑ» ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Για τις Υπηρεσίες του Κέντρου

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα