Αλεξάνδρα Γκουλιάμα (Φιλόλογος, ΜΑ του Τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, ΔΠΘ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αλεξάνδρα Γκουλιάμα (Φιλόλογος, ΜΑ του Τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, ΔΠΘ)"

Transcript

1 Η πολιτισμική ταυτότητα του Βυζαντινού Ακρίτα στα Παρευξείνια σύνορα της αυτοκρατορίας όπως αυτή προκύπτει μέσα από δέκα ποντιακά δημώδη άσματα του 9ου έως 13ου αιώνα Αλεξάνδρα Γκουλιάμα (Φιλόλογος, ΜΑ του Τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών, ΔΠΘ) Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η σκιαγράφηση των χαρακτηριστικών του Βυζαντινού Ακρίτα που διαβιούσε στα παρευξείνια σύνορα για ένα διάστημα που καλύπτεται χρονικά από το υλικό που μας κληροδότησαν τα δημοτικά τραγούδια της εποχής και της περιοχής του. Η μέθοδος λοιπόν, το «εργαλείο» της έρευνας είναι η κάθε πολιτισμική αναφορά που ανιχνεύεται, όχι στη λόγια παράδοση των δημωδών βυζαντινών ασμάτων, αλλά στο δημοτικό τραγούδι, αυτό που γεννιέται διαχρονικά στα χείλη του λαού και μαρτυρεί το πολιτισμό του χωρίς διαμεσολάβηση. Κατά τον Βρεττανό ανθρωπολόγο Τάυλορ «κουλτούρα» ή «πολιτισμός» είναι η ολότητα που περιλαμβάνει τη γνώση, τις πεποιθήσεις, την τέχνη, την ηθική, το δίκαιο, τα έθιμα και τις άλλες μεταγνωστικές ικανότητες ή συνήθειες που αποκτήθηκαν από τον άνθρωπο ως μέλος της κοινωνίας του 1. Γι αυτό ενδέχεται να αποκτά άλλο περιεχόμενο 2 ανάλογα με την εποχή και τη γλώσσα. Η αφομοίωση όλων των παραπάνω χαρακτηριστικών συνθέτει την «πολιτισμική ταυτότητα» του λαού, τον «τρόπος του ζην» (modus vivendi). Για την οριοθέτηση της ταυτότητας αυτής αξιοποιούνται κάποια καθορισμένα αντικειμενικά κριτήρια όπως είναι η κοινή καταγωγή, κοινή γλώσσα, γενεαλογία, θρησκεία, ιστορικοί δεσμοί ή μ άλλα λόγια στη μελέτη των κεντρικών αντιλήψεων, στην οριοθέτηση της «εθνικής ταυτότητας». Τα υποκειμενικά κριτήρια που υπεισέρχονται έχουν να κάνουν με το πώς κοινωνικοποιείται το άτομο, με τις συμπεριφορές που του διδάσκονται ή τη νοοτροπία που ασυνείδητα αφομοιώνει 3. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο η πολιτισμική ταυτότητα του ατόμου εδράζεται αφενός στα στοιχεία εκείνα που περικλείει η ιδιότητά του ως μέλος μιας ομάδας και, αφετέρου, στις ατομικές του ιδιαιτερότητες 4. Η κατασκευή αυτής της ταυτότητας τελικά δεν είναι παρά μία συνειδητή επιλογή που οφείλεται στην προσπάθεια νομιμοποίησης και διαφοροποίησης έναντι των άλλων 5, βάσει μιας κοινής και μακρόχρονης παράδοσης. Η πολιτισμική ταυτότητα του Βυζαντίου Είναι γνωστό ότι η Βυζαντινή αυτοκρατορία δεν ξεκίνησε την ιστορική της πορεία ως ελληνική. Ήταν η Civitas Romanorum (Ρωμαίων Πολιτεία). Οι πολίτες της ονομάζονταν «Ρωμαίοι πολίτες» 6, ενώ και ο επικεφαλής της αυτοκρατορίας έφερε τον τίτλο του Ρωμαίου αυτοκράτορα (imperator Romanorum). Ακόμη και ο όρος Βυζαντινή Αυτοκρατορία επινοήθηκε από νεώτερους ιστορικούς 7. 1 Cuche D. (2001), σ Νόβα - Καλτσούνη Χ., (1998), σ ό.π., σ Πρυνεντύ Ζ., σ Με άλλα λόγια, «το νόημα της πολιτιστικής ταυτότητας μιας κοινότητας έγκειται όχι στο τι επιβεβαιώνει αλλά στο πώς απαρνιέται και μετασχηματίζει την πολιτιστική ταυτότητα μιας άλλης, γειτονικής κοινότητας» βλ. Πασχαλίδης Γ.,(1999), στο: Κωνσταντοπούλου κ.ά., ό.π., σ Ostrogorsky G, ( ). 7 Α.Α. Βασίλιεφ, τόμος Α, σ

2 Μετά την εγκατάσταση της πρωτεύουσας σε μία περιοχή στην οποία οι ελληνόφωνοι αποτελούσαν την πλειονότητα, καθώς και με την επίδραση αυτού που ορίζεται ως ελληνοχριστιανική παράδοση, αλλοιώθηκε ο αρχικά ρωμαϊκός χαρακτήρας, και απέκτησε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, χαρακτήρα τυπικά ελληνικό (6ος -7ος αιώνας) 8. «Μπορούμε, λοιπόν, να ορίσουμε το Βυζάντιο ως πολυεθνική αυτοκρατορία που εμφανίστηκε ως Ρωμαϊκή, σύντομα αποτέλεσε την εξελληνισμένη χριστιανική αυτοκρατορία της Ανατολής, και τελείωσε την χιλιετή ιστορία της το 1453 σαν ελληνικό ορθόδοξο κράτος» 9. Παράγοντες πολιτισμικής ταυτότητας: η θρησκεία, η γλώσσα, η εθνική κυριαρχία. Για εθνική κυριαρχία δεν μπορούμε να μιλάμε γιατί κανένα «έθνος» (με τη γαλλική σημασία του όρου κατά τα νεώτερα χρόνια) δεν υπερτερεί κυριαρχικά. Θα πρέπει πάντως να τονιστεί ότι όλα αυτά τα στοιχεία (δηλ. η ορθόδοξη πίστη, η ελληνική γλώσσα, η συλλογική αίσθηση του ομόφυλου, η αίσθηση του «ανήκειν» στην αυτοκρατορία) ενυπάρχουν στους Βυζαντινούς προφανώς σε πολύ έντονο βαθμό. Μάλιστα, για τους Βυζαντινούς πολίτες εκείνης της εποχής οι δύο συνεκτικοί δεσμοί δηλ. την ιδέα της ορθοδοξίας από τη μία και η αυτοκρατορική ιδέα από την άλλη 10 δεν μπορούν ακόμη να ξεχωριστούν. Ο αείμνηστος Ν. Σβορώνος είχε πει.: «Δεν έχουμε κανένα στοιχείο συγκεκριμένο για να παρακολουθήσουμε το πραγματικό περιεχόμενο της εθνικής συνείδησης του λαού, των λαϊκών μαζών. Μπορούμε όμως [ ] να πούμε ότι η βυζαντινή ιδέα, παρά την απομάκρυνση, διά μέσου της ορθοδοξίας συγκίνησε τη λαϊκή ψυχή» 11. Στην ουσία, δηλαδή, η ιδέα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας περιλαμβάνει και το στοιχείο της θρησκείας και, μέσω της θρησκείας, το στοιχείο της γλώσσας. Με ενοποιητικό στοιχείο τη θρησκεία (Ιουστινιανός) και τη γλώσσα (Ηράκλειος) αποκτά διαφορετικό χαρακτήρα. Τα 10 υπό μελέτη ακριτικά άσματα του Πόντου Μελετώντας τα 10 ακριτικά μεσαιωνικά άσματα στην ποντιακή διάλεκτο, χρονικά θα επιχειρηθεί η μεταφορά στην ιστορική περίσταση του κούρσους των ακριτικών βυζαντινών επαρχιών από εξωτερικούς εχθρούς που ήταν και η κύρια αιτία της τοποθέτησης εποικιστών - Ακριτών στα όρια της Αυτοκρατορίας από τη ρωμαϊκή εποχή ακόμα. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε και μέχρι την αντεπίθεση του Βυζαντίου στους Άραβες (859 και εξής), οπότε και γεννήθηκε μέσα από τη βυζαντινή εποποιία το ακριτικό λόγιο και δημώδες άσμα. Η συγκεκριμένη εισήγηση -όπως προαναφέρθηκεαφορά το δημώδες ακριτικό άσμα. Δηλαδή, θα διερευνθεί το πώς αποτυπώνεται το κοινωνικό συγκείμενο του 9 ου έως και 13 ου αιώνα στο έμμετρο αφηγηματικό είδος των ακριτικών επών. Τα ακριτικά τραγούδια του Πόντου, ακόμη πιο συγκεκριμένα, επελέγησαν διότι παρουσιάζουν ομολογουμένως περισσότερη συγγένεια με το λόγιο έπος «Βασίλειος Διγενής Ακρίτας» από ό,τι τα άσματα άλλων περιοχών. Χαρακτηρίζονται δε από ειδική έξαρση του εθνικού συναισθήματος και είναι εύκολα 8 «Τότε οι διάδοχοί του [Ηρακλείου], που δεν ήξεραν πού και πώς να ασκήσουν την εξουσία τους, κατέτμησαν σε μικρά τμήματα τη διοίκησή τους και τα μεγάλα στρατιωτικά σώματα και εγκατέλειψαν την προγονική τος λατινική, υιοθετώντας την ελληνική γλώσσα[ ], Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, «Περί θεμάτων», εκδ. Α. Pertusi, Πόλη του Βατικανού 1952, 60 (από την «Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία», σχ. βιβ. Β Γυμν.). 9 Γλύκατζη - Αρβελέρ Ε., Maurice Aymard, (2003). 10 Σβορώνος Ν., (1989), σ ό.π, 13. 2

3 ανιχνεύσιμη,όπως θα δούμε παρακάτω, η εθνική συνείδηση των ανθρώπων που το δημιούργησαν. Ο Ν. Πολίτης γράφει: «Από των εσχατιών της Καππαδοκίας μέχρι των Ιονίων νήσων, και από της Μακεδονίας και των χωρών των δυτικών ακτών Ευξείνου και Κρήτης και της Κύπρου, άδονται μέχρι του νυν άσματα αφηγούμενα τους άθλους και τας περιπετείας του Διγενή και τους αγώνας αυτού προς τους Απελάτας και τους Σαρακηνούς, και φέρονται δια στόματος παραδόσεις αναφερόμεναι εις τόπους και αντικείμενα, μεθ ων συνδέεται το όνομα αυτού. Εις ταύτα η φαντασία του λαού εγκατέπλεξε μύθους, ων τους πλείστους παρέλαβεν ανακαινίσασα εκ της πλουσίας μυθικής κληρονομίας της αρχαιότητος, και απήρτισε τον ιδεώδη τύπον ήρωος νεαρού ως ο Αχιλλεύς, κραταιού ως ο Ηρακλής και ενδόξου ως ο Αλέξανδρος. Εν κεφαλαίω δ ειπείν εις τον Διγενή Ακρίταν αποκορυφούνται οι πόθοι και τα ιδεώδη του ελληνικού έθνους, διότι εν αυτώ συμβολίζεται η μακραίων και άληκτος πάλη του ελληνικού προς τον μουσουλμανικόν κόσμον» 12. Τα ποιήματα/άσματα που μελετήθηκαν είναι τα εξής και στα περισσότερα από τον τίτλο τους «δηλώνεται» ο πρωταγωνιστής: 1.α.«Ακρίτας όντες έλαμνεν» β.«ακρίτας κάστρον έχτιζεν» 2.«Ο αιχμάλωτον» 3.«Ο Μονόγιαννες» 4.«Ο Μάραντον» 5.«Τη Γιάννε τ όνερον» 6.«Ο Γιάννες κι ο Δράκον» 7.«Ο Ξάντινον» 8.«Πορφύρ ς» 9.«Ο θάνατος συνοδοιπόρου» 10.«Αητένς επαραπέτανεν» Οι πρωταγωνιστές είναι οι ήρωες και οι αντίπαλοί τους: Ήρωες: Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας Ο αιχμάλωτος (γιος του Ανδρόνικου Δούκα) Ο Αμάραντος Ο Γιάννες ο Μονόγιαννες Ο Πορφύρης Ο Ξάντινος (Κωνσταντίνος) Αντίπαλοι: Ο Εμίρ Αλή Οι Σαρακηνοί κ Τούρκοι Οι στρατηγοί (Φωκάδες) Ο Χάρος Ο στρατός των Βαράγγων Ο δράκος 12 Ν. Πολίτου (1920), τ. Α, σ

4 Αν μεταφερθούμε στις χωροχρονικές συντεταγμένες των έργων αυτών θα γίνουν αντιληπτές οι συνθήκες διαμόρφωσής τους. Ως στοιχείο τοπιογραφίας και εξωτερικών σχέσεων αναφέρονται τα Ανατολικά σύνορα της Μ. Ασίας, τα «στρατιωτόπια», μέχρι το όριο του ποταμού Ευφράτη. Οι χρονικές αναφορές εγκεντρίζονται στον 9 ο - 11 ο αιώνα κατά τη βασιλεία, δηλαδή, της Μακεδονικής Δυναστείας. Η ταυτότητα του Ακρίτα Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας είναι ο σημαντικότερος ήρωας του ακριτικού κύκλου. Το «Βασίλειος» υποδηλώνει την καταγωγή του από βασιλική γενιά, το «Διγενής» την καταγωγή του από δύο γένη (από μητέρα χριστιανή και πατέρα Σαρακηνό που εκχριστιανίστηκε) και το «Ακρίτας» την ακριτική του ιδιότητα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το ιστορικό πρότυπο του Διγενή ήταν ο Διογένης, ο Τουρμάρχης του Θέματος των Ανατολικών (στη Μικρά Ασία), που έπεσε το 788, αγωνιζόμενος εναντίον των Αράβων. Πολλά στοιχεία του ακριτικού έπους αναφέρονται σε γεγονότα του 10ου αιώνα οπότε τα στρατεύματα του Βυζαντίου εδραιώθηκαν στην περιοχή του Ευφράτη. Ο δε τάφος του Διγενή, κοντά στην πόλη Σαμόσατα, χρονολογείται από το 940 περίπου 13. Η λαϊκή φαντασία του απέδωσε διαστάσεις υπερφυσικές. Δύο είναι τα χαρακτηριστικά τραγούδια που μιλούν για τον Ακρίτα. Το πρώτο αναφέρεται στην παλικαριά του και τη δράση που επιδεικνύει όταν του κλέβουν τη γυναίκα που αγαπά. Το κείμενο με τίτλο «Ακρίτες κάστρον έχτιζεν» ξεκινά με την περιγραφή του τυπικού ενδιαιτήματος των φεουδαρχών του μεσαίωνα: κάστρο με πόρτες ψηλές («- Ανοίξετέ με, ναι πορτάρ, ανοίξτε κι ας εμπαίνω») και οχυρώσεις, που μαρτυρά στοιχεία για την οικονομική ζωή και στρατιωτική οργάνωση της Αυτοκρατορίας. Μαρτυρείται ακόμη ότι εκτός από εποικιστής ήταν και καλλιεργητής της γης. Την τοποθεσία τη μεταβάλλει με την παρουσία και την εργατικότητά του σε πραγματικό παράδεισο: «Όσα του κόσμου τα φυτά, κεί φέρνει και φυτεύει, κι οσά του κόσμου τ αμπελιά, κεί φέρνει κι αμπελώνει, κι οσά του κόσμου τα νερά, κεί φέρνει κι αυλακώνει, κι οσά του κόσμου τα πουλιά, κεί πάνε και φωλεύουν.» και μάλιστα κατορθώνει με υπερφυσικό τρόπο να οργώνει και να σπέρνει απίστευτα μεγάλες εκτάσεις, μόνος «επέγνεν κι έρτον κι έλαμνεν την ώραν πέντ αυλάκια,/ επέγνεν κι έρτον κι έσπερνεν εννέα κότια σπόρον». Ως ιδεότυπος αντικατοπτρίζει τον άνδρα της κοινωνίας της γεωργικής επανάστασης: καλλιεργητή, αυτόνομο και αυτάρκη. Δεν ήταν όμως η γεωργική απασχόληση, η μοναδική του ασχολία. Προφταίνει σε αποστολές με εξαιρετικά επείγοντα χαρακτήρα «αφήν και πάει Ακρίτας απάν σ ατό ελάγγεψεν, εχπάστεν εχ και πάει βουτσοκοπά τον μαύρον ατ». Σύνηθες φαινόμενο που τον κρατά απασχολημένο σε αποστολές είναι το καθεστώς λεηλασίας στην παραμεθόριο. Ως αιτία του κούρσους δεν ήταν μονάχα η πρόκληση και η ταπείνωση των θρησκευτικών συμβόλων των χριστιανών από τους μουσουλμάνους, ήταν όμως συχνή εκδήλωση των διαρκών ρήξεων στις σχέσεις τους. 13 Βασίλιεφ Α.Α., τ. Α, σ

5 Η συνηθέστερη αιτία της επιδρομής ήταν η ληστεία πολύτιμων αντικειμένων (χρυσά και αργυρά εκκλησιαστικά αντικείμενα) και η αρπαγή γυναικών «το ένοικο σ εχάλασαν και την καλή σ επαίραν». Η δραματική ζωή του Άμεση μαρτυρία για τη δραματική ζωή που ζούσαν οι Ακρίτες, για τον επείγοντα χαρακτήρα των αποστολών τους και την αυστηρή υποταγή στο καθήκον τους είναι το γεγονός ότι ακόμη και ως νιόπαντρο παλικάρι ο μοναχογιός (Μονόγιαννες) ο Ακρίτας αφήνει την ήρεμη οικογενειακή ζωή πολύ πρόωρα «Πέντ ημερών γαμπρός έτον, σον πόλεμον εχπάστεν» για να ακολουθήσει το χρέος του 14. Η απουσία του είναι ενίοτε μακρόχρονη («εποίκεν δέκα χρόνια») και κηρύσσεται σε αφάνεια με αποτέλεσμα να ξαναπαντρεύουν οι συγγενείς με άλλο άντρα τη γυναίκα του «σο σημερνόν και σ αυρισνόν την κάλην ατ αντρίζνε». Οι περιοχές που διέρχονται οι μεθοριακοί φύλακες όταν πασχίζουν να ανακτήσουν ό,τι τους άρπαξαν, κατοικούνται από εχθρικούς προς το Βυζάντιο λαούς. Γι αυτό στο ποίημα «ο Ξάντινον» ο πατέρας που ψάχνει το γιο (Βασίλη) συναντά Σαρακηνούς πράγμα διόλου σπάνιο για τις ακριτικές περιοχές της Ανατολής. Κατά τους πρώτους αιώνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας οι Σαρακηνοί ήταν νομαδική αραβική φυλή από τη Χερσόνησο του Σινά. (ο όρος Σαρακηνοί είναι ελληνικός και προέρχεται από την αραβική λέξη sharqiyyin («ανατολίτες»), όνομα που χρησιμοποιήθηκε από τους ελληνόφωνους υπηκόους της αυτοκρατορίας για την Αραβική Αυτοκρατορία (μουσουλμανικό χαλιφάτο) υπό την κυριαρχία των δυναστειών Ουμαγιάντ και Αμπασίντ. (Μετά την εξάπλωση του Ισλάμ, και ιδιαίτερα τον καιρό των Σταυροφοριών, ο όρος επεκτάθηκε για όλους τους μουσουλμάνους, κυρίως για εκείνους που ήταν στη Σικελία και τη νότια Ιταλία. 15 ). Οι σχέσεις με τους λαούς αυτούς είναι κατά κανόνα προβληματικές. Οι απαγωγές και τα βασανιστήρια ήταν συνήθεις πρακτικές. Ενίοτε ο ήρωας περιέρχεται σε καθεστώς βάναυσης ομηρίας από αυτούς τους εχθρούς «κουβαλεί λιθάρια»,«κρούγ ν ατον μαχαιρέας». Ο πατέρας χρησιμοποιώντας την ευφυία του «με την λαλίαν ατ έλεγεν, έλα ας πολεμούμε/ και με τα ισμάρ ν ατ έλεγεν, Βασίλη μ χάιτε, ας πάμε» κατορθώνει να παραπλανήσει τον εχθρό και να δραπετεύσει μαζί με τον γιο του. Υπάρχει παραλληλισμός με τον «πολυμήτιν» Οδυσσέα, όταν αντί για τη σωματική τους δύναμη οι ήρωες χρησιμοποιούν το μυαλό τους. Στις δύσκολες αυτές στιγμές ο Ακρίτας φέρει πάντοτε επάνω του σπαθί, ρόπαλο («τοπούζι» στο: «Ο θάνατος του Διγενή») και δόρυ και βασίζεται στον πολύτιμο σύμμαχό του σε κάθε δοκιμασία, τον «μαύρο του», το άλογό του Το άλογο («ο μαύρος του») Δεν υπάρχει κείμενο αφιερωμένο στο άλογο αλλά δεν υπάρχει και κείμενο όπου να μην αναφέρεται το άλογο του μαχητή. Είναι το άλλο του μισό στην ώρα της μάχης. Έχει ανθρωπομορφικά χαρακτηριστικά. Υποστηρίζει, μιλά, παρηγορεί και βοηθά τον καβαλάρη του. Η σχέση των Ακριτών με τα άλογά τους είναι διαλεκτική και τρυφερή. Το ζώο είναι ο βοηθός και σύντροφος σε κάθε περιπετειώδες εγχείρημά 14 Στο: «Τ όνειρον του Γιάννε». 15 Where's Where: A Descriptive Gazetteer, (1974). 5

6 τους. Το άλογο στα ποντιακά ακριτικά έπη ονομάζεται πάντοτε «Μαύρος». Είναι η εικόνα του πολεμικού αραβικού αλόγου (φαρί), με το σκουρόχρωμο τρίχωμα και τη θρυλική ταχύτητα. «Βουτσοκοπά τον μαύρον ατ, να φτάν και κοντοφτάνει» 16. Το ζώο δεν αντιμετωπίζεται ως κατοικίδιο αλλά ως νοήμων ύπαρξη με αισθήματα και αυταπάρνηση για τον αφέντη του «κρυφοταϊσματα» στο : «Ακρίτας κάστρον έχτιζεν». Συμβολικά είναι μέρος της τιμής και της δόξας του στρατηλάτη. Γι αυτό θεωρείται μεγάλη ταπείνωση για τον ήρωα η αρπαγή του μετά το θάνατό του. Έτσι, στην επιθανάτια απόγνωσή του σκοτώνει ο ίδιος τον μαύρο του «και τ άλογον σκοτώνει» για να μην τον αποκτήσει άλλος 17. Τα όπλα Τα όπλα (ξίφος, δόρυ, ρόπαλο) δεν είναι δυνατόν να τα κατέχει οποιοσδήποτε κοινός θνητός γιατί είναι όπλα υπερφυσικά σε μέγεθος και αποτελεσματικότητα, σχεδόν μυθικά. «χίλιους μπροστά τ εσκότωσεν και μύριους από πίσω/ άλλα τρακόσιους Βάραγγους ση Δέβας το γεφύρι», «Φέρε με τη σαίτα μου, ντό σύρ εξήντα πέντε και τα άλλον το μικρότερον ντο συρ πενήντα πέντε» 18. Το δόρυ χαρακτηρίζεται «ελλενικόν» 19 για να δηλωθεί το μέγεθος, το βάρος η σημασία του γιατί κάθετι ελληνικό είναι ταυτόσημο με το γιγάντιο, το σπουδαίο. Τέλος, το ρόπαλο («τοπούζ»)είναι το κύριο όπλο του, πολιτισμικό στοιχείο του εξοπλισμού της εποχής και ενδεικτικό της στρατιωτικής του ειδικότητας. Κάποιοι περιμένουν το θάνατό του για να απαλλοτριώσουν την αρματωσιά του, «Ενάς παιρνεί το μαύρο σου και την αρματωσιά σου κι ο γέρος ο σαπόγερος θα παίρνει την καλή σου» 20 να την «σκυλεύσουν», πράγμα που συνιστά περιύβριση για τον ηθικό κώδικα του Ακρίτα (μας θυμίζει τους ομηρικούς κώδικες ηθικής του πολέμου). Η δύναμή του είναι υπεράνθρωπη Αν ξεχώριζε για ένα πράγμα ο ακρίτας από τους άλλους πολίτες της Αυτοκρατορίας αυτό θα ήταν εξ ορισμού η υπερφυσική του διάπλαση και ρώμη. Η δύναμή του είναι υπεράνθρωπη και η εξεζητημένη ανδρεία του φαίνεται από τη γέννησή του: «Μονόημερος εγέντονε κι έφαγεν παξιμάτιν, διήμερος εγέντονε, εφαγ έναν φουντάριν, πεντεήμερος εγέντονε, έφαγεν την φουρνέαν» 21 και πολλαπλασιάζεται με γεωμετρική πρόοδο μέχρι αυτός να ενηλικιωθεί. Ενήλικας πια, είναι σε μέγεθος τεράστιος όσο και ο μύθος γύρω από το όνομά του. 16 Στο : «Ακρίτες όντες έλαμνεν». 17 ό.π : «Ένας παίρνει τον μαύρον σου και την αρματωσιά σου». 18 Στο «Ακρίτας κάστρον έχτιζεν» - ο θάνατος του Ακρίτα. 19 Στο ποίημα «Ο αιχμάλωτον»: «επαίρεν τ ελαφρόν σπαθίν κι ελλενικόν κοντάριν». 20 Στο «Ακρίτας κάστρον έχτιζεν». 21 Στο : «Ο Πόρφυρας». 6

7 Έτσι περιγράφεται ο μυθικός Πόρφυρας (Πορφύρ ς). Και αλλού είναι ο πατέρας (Ξάντινος) με την τιτάνια δύναμη, τις γιγαντιαίες διαστάσεις «ς το έναν το ρωθώνιν ατ άλογα σταμνισμένα και ς τ άλλο το ρωθώνιν ατ χερομυλίτσα κλώσκουν και απάν εις την κορφίτσαν ατ ζευγάρ βούδια αλωνίζ νε» Είναι Τραντέλληνας Ως Πορφύρης, που τον γέννησε χήρα, συγκριτικά με όλους τους άλλους ήρωες υπερέχει σε διάπλαση και σε σωματική δύναμη από όλους της γενιάς του. Δεν είναι ένας συνηθισμένος ήρωας. Είναι Τραντέλληνας, δηλαδή 30 φορές Έλληνας, από αυτούς που μία φορά γεννιούνται ανά τριάντα χρόνια. Έχει την ικανότητα, επίσης, να τα βάζει με ολόκληρο τον αυτοκρατορικό στρατό και περιώνυμους στρατηγούς «Ουδέ τον Βάρδαν φοβούμαι ουδέ τον Νικεφόρον», και να τους νικά άοπλος, εξοντώνοντας με τα σπαράγματα των δεσμών του μυριάδες εχθρούς και να τους ακρωτηριάζει παραδειγματικά. «Έσειξεν τα ποδάρ ατού, εσείγαν τα λωρία, έσειξεν τα ωμί ατού, εσείγαν τα ραχία, ελάιξεν τα χέρ ατού, εκόφταν τ αλυσίδα. Ας τ αλυσιδοκόμματα έναν σο χερ επαίρεν, χίλιους απ έμπρα σκότωσεν και μύριους απ οπίσω εννά κοφίνα φόρτωσεν ωτία και μυτία, κι άλλα εννέα φόρτωσεν και χέρα και κιφάλα και στείλ ατά τον βασιλάν, μεγάλον αρμαγάδιν». Η μαχητική του ικανότητα είναι αυτή που του εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα, όποια και αν είναι η πρόκληση (στο: Ακρίτας και Χάρος). Ταυτόχρονα ήταν μαχητής στα βουνά του Πόντου, ήταν δεινός θαλασσομάχος στη (Μαύρη) θάλασσα, ήταν παλαιστής γερός στα υψίπεδα (παρχάρια) της πατρίδας του. «ς σήν θάλασσαν κολυμπετής, ς σ ομάλεα πεχλιβάνος,» ς σο πόλεμον Τραντέλλενας, Ρωμαίικον παλληκάριν» 22. Η συλλογική συνείδηση προσδιορίζει έτσι την εθνική ταυτότητά του. Κάθε ανώτερη, υπερκόσμια και εξαίρετη αρετή που έχει ο ακρίτας, ο κάθε άγνωστος ακρίτας στρατιώτης, υφίσταται μόνο γιατί αυτός είναι «Τραντέλλενας, Ρωμαίικον παλληκάριν» Αν θελήσουμε να δώσουμε στις περιγραφές και μία πιο ρεαλιστική εξήγηση, θα λέγαμε ότι όποιος ζει μέσα σε συνθήκες πολεμικού συναγερμού, μόνος, αποκομμένος από τους ανθρώπους, να παλεύει με τα στοιχεία της φύσης και τους επιδρομείς των συνόρων αναγκάζεται να γίνει «ή θηρίο ή θεός». Ήταν το προϊόν της φυσικής επιλογής του περιβάλλοντός του και αυτό τον έκανε ανώτερο από τους συμβατικούς ανθρώπους. Θρησκεύει ως ορθόδοξος Επιπλέον, θρησκεύει («Η γυναίκα του Γιάννη», «ο θάνατος συνοδοιπόρου») και μάλιστα ως ορθόδοξος. Η θρησκευτική πίστη υπογραμμίζει με τον πιο εμφατικό τρόπο την εθνική του ταυτότητα. «Οι Τούρκ όνταν εκούρσευαν την Πόλ, τη Ρωμανίαν, Επάτνανε τα εγκλησιάς κι επαίρναν τα εικόνας» Στο: «Αητένς επαραπέτανεν». 7

8 Για το τραγούδι αυτό ο H. Gregoire υποστηρίζει ότι απηχεί ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στο Βυζάντιο κατά τα έτη Οι Ρωμιοί είναι χριστιανοί, άρα και ο Ακρίτας -όταν πιστεύει στους Αγίους και όταν ζητά να του κάνουν ορθόδοξη ταφή είναι ένας απ αυτούς. «κι αν αμπερνά ο κύρις μου, ας βάλη το καντήλιν,κι αν αμπερνά κ η μάννα μου, ας βάλη το ελάδιν, κι αν αμπερνά κι ο άδελφο μ, ας βάλη το φαλάριν» 25. Θρησκευτικές αναφορές με θέμα την ορθοδοξία υπάρχουν ακόμη και στο ποίημα «Ο Μάραντον», όταν ο νέος δηλώνει στη γυναίκα του ότι την αφήνει σε «καλά χέρια» τώρα που φεύγει: «Αφήνω σε σον κύρη μου, τον Άεν-Κωνσταντίνον, αφήνω σε σην μάνα μου, την Άϊαν Ελένην, αφήνω σε σ αδέλφια μου, τους Δώδεκ Αποστόλους». Οι κώδικες τιμής του Ακρίτα Ο Ακρίτας διακρίνεται για το ανεπτυγμένο κτητικό αίσθημα απέναντι στα άψυχα (όπλα, περιουσία) και τα έμψυχα (άλογο, γυναίκα) που τον περιβάλλουν. Την ιδεολογία του αυτή την κωδικοποιεί με ένα πολύ αυστηρό τρόπο και όταν συνειδητοποιεί ότι στο μέλλον τα αποκτήματά του θ αλλάξουν κάτοχο, προτιμά να τα αφανίσει 26. Σε άλλο κείμενο πολιτιστικό στοιχείο που μαρτυρείται είναι ότι ο χαιρετισμός που δεν ανταποδίδεται, συνιστά πρόκληση για μονομαχία «Διαβαίν καλημερίζει ατόν καλήμεραν κι επαίρεν. Έσυραν τα σπαθία τουν, κι κρούγνε τ έναν τ άλλο» 2 7 Ο Ακρίτας διατηρεί, ακόμη, τη χαρακτηριστική συνήθεια των ομηρικών ηρώων, που, μόλις έβλεπαν αντίκρυ τους άξιο αντίπαλο, σταματούσαν τη σύγκρουση και ρωτούσαν ποιος είναι (τιμητική αναγνώριση του αξιόμαχου) 28. «Υιέ μ, κανείς κι εντώκε σε, εσέν κανείς κι κρούγει, κατά π ελέπν τ ομμάτια μου, ατός έει σε και πάγει. Για στα κι ας ορωτούμ ατόν τα γονικά τ απόθεν» 29. Επιπλέον, αποδεικνύει έμπρακτα την ευγνωμοσύνη του, όπως συμβαίνει στο ίδιο έργο, όπου ο γιος του Ανδρόνικου αποφασίζει να μη σκοτώσει τον Εμίρ Αλή επειδή τον μεγάλωσε στο σπίτι του. Τον σώζει κι ας κινδυνεύσει να θεωρηθεί δειλός. «Καλλίον κι σκοτώσω σε, κι ας λέγνε εφοβέθεν». 23 Στο: «Ο αιχμάλωτον». 24 Συγκεκριμένα δέχεται ότι ο «Ανδρόνικος του τραγουδιού ταυτίζεται με τον στρατηγό Ανδρόνικο Δούκα, που έδρασε την εποχή του Λέοντα Ζ του Σοφού ( ) και κατήγε ονομαστή νίκη κατά των Αράβων στην Κιλικία, λίγο πριν το 906. Αργότερα ο Ανδρόνικος συκοφαντήθηκε στον αυτοκράτορα και κατέφυγε στους Άραβες μαζί με το γιο του Κωνσταντίνο, ο οποίος, επιστρέφοντας στη «Ρωμανία» οργάνωσε λίγο μετά το 912, έτος θανάτου του Λέοντα - επανάσταση που τελικά απέτυχε. 25 Στο: «Ο θάνατος συνοδοιπόρου». 26 Στο:«Ακρίτες κάστρον έχτιζεν» -ο θάνατος του Διγενή. 27 Στο: «Ο αιχμάλωτον». 28 Ζ Ιλιάδας, στιχοι Το επεισόδιο αναγνώρισης του Διομήδη με τον Λύκιο Γλαύκο: «Ποιος να 'σαι τάχα, αρχοντογέννητε; σαν ποιου θνητού λογιέσαι; Δε σ έχουν δει ποτέ τα μάτια μου στη δοξανθούσα μάχη ως τώρα κι όμως τους ξεπέρασες στην αντριγιά τους άλλους, που δε φοβήθης το μακρόισκιωτο κοντάρι μου θωρώντας. 29 ό.π. 8

9 Χαρακτηριστικό του είναι και το ότι πληγώνεται το αίσθημα τιμής του μπροστά στην κοπέλα που αγαπά, όταν αυτή τον βλέπει σιδηροδέσμιο «Σ ούλα τα κάστρα φέρον με δεμένον και φλιμένον και σην Κωνσταντινούπολην λυτόν και χαρεμένον, εκεί κόρασον αγαπώ, ελέπ και περγελά με» 30. Τέλος, για λόγους τιμής, οφείλει να αναζητήσει και να σώσει την κόρη που του κλέψανε. Αλλιώς παραμένει ατιμασμένος 31. Περιφρόνηση της εξουσίας Ο Διγενής, στο άσμα «Ακρίτες όντες έλαμνεν», αψηφά τα «φουσάτα» των Δουκάδων και όταν πληροφορείται ότι του κλέψαν την αγαπημένη του στρέφεται εναντίον της αριστοκρατικής της οικογένειας που την πήραν πίσω. Το έπος από το χειρόγραφο της Τραπεζούντας αποκαλύπτει την πληροφορία (που στο άσμα παραλείπεται) για την ταυτότητα της κόρης που αγαπά ο Διγενής. Είναι η κόρη του Δούκα, του στρατηγού της Ρωμανίας. Αυτήν ερωτεύτηκε και την έκλεψε χωρίς τη συγκατάθεση των δικών της και γι αυτό τώρα ο Δούκας τον καταδιώκει. Ο στρατός που εξοντώνει στην προσπάθειά του να επανακτήσει την κόρη, είναι Βάραγγοι «άλλα τρακόσιους Βάραγγους ση Δέβας το γεφύρι». Οι Βάραγγοι ή Ρως γνωρίζουμε ότι χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά από τους Βυζαντινούς Αυτοκράτορες ως μισθοφόροι και σωματοφύλακες της Βασιλικής Αυλής. Προήχθησαν σε επίπεδο φρουράς-σωματοφυλακής από το Βασίλειο Β. Σύμφωνα με τους χρονικογράφους «ήταν ψηλοί όπως τα φοινικόδεντρα με ξανθά μαλλιά και ροδοκόκκινα πρόσωπα. Μάχονταν με τους μεγάλους πέλεκυς σε έναν σχηματισμό που έμοιαζε με τοίχο». Η Άννα Koμνηνή αναφέρει για αυτούς ότι «θεωρούν την προστασία του προσώπου του αυτοκράτορα ως ιερό καθήκον». Ήταν πιστοί ακόμη και σε εξαιρετικά αντιδημοφιλείς αυτοκράτορες. Βοηθούσε άλλωστε το γεγονός ότι ήταν αλλοδαποί που δεν καταλάβαιναν ενδεχομένως τα ελληνικά και δεν είχαν άλλες διασυνδέσεις εκτός από τον αυτοκράτορα για να μην αναφέρει κανείς τους παχυλούς μισθούς τους 32. Ο ατίθασος Ακρίτας τα βάζει στο ίδιο κείμενο και με «Έλληνες», τους οποίους μάλιστα κατονομάζει χωριστά με το εθνικό τους όνομα ως ράτσα ανθρώπων ξεχωριστή μέσα στο συνονθύλευμα της Αυτοκρατορίας, με τη διαφορά ότι αυτούς αποφασίζει να μην τους σκοτώσει «Αν κρούω και σκοτώνω σας, θα λέγνε με φονέαν κι αν κι σκοτώνω σας εγώ, θα λέγνε, εφοβέθεν, καλλίον κι σκοτώνω σας κι ας λέγνε εφοβέθεν». Η περιφρόνηση της εξουσίας καταδεικνύεται και στον Πορφύρη όταν αυτός κραυγάζει χλευαστικά την αδιαφορία του για τους στρατηγούς Βάρδα και Νικηφόρο Φωκά, που πάνε να τον συλλάβουν: «ουδέ τον Βάρδαν φοβούμαι, μηδέ τον Νικεφόρον». Τι είναι τελικά ο Ακρίτας; Ένας κοινωνικός επαναστάτης ή ένας ατρόμητος ερωτευμένος άντρας που θα τα έβαζε με ολόκληρο στρατό για να κλέψει την αγαπημένη του; Είναι και τα δύο. Είναι μεσαιωνικός ανδρικός ιδεότυπος. 30 Στο: «ο Πορφύρης». 31 Στο: «Ακρίτας κάστρον έχτιζεν». 32 Ι. Κωτούλας, (2002), Περ. «Στρατιωτική Ιστορία», τ

10 Ο θάνατος - ο Χάρος Ο Χάρος στο ακριτικό άσμα περιγράφεται ως μία φιγούρα ανάμεσα στο Χάροντα των αρχαίων Ελλήνων και τον Αρχάγγελο Μιχαήλ των χριστιανών. Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο ο θάνατος προσωποποιείται και ονομάζεται «Χάρων» ή «Χάρος», όπως αποκαλείται από τους νεότερους Έλληνες με λυρικότερο τρόπο. Στην Άλκηστη του Ευριπίδη ο θάνατος παίρνει τη μορφή μαυροντυμένου άντρα με φτερούγες, και φέρει σπαθί στο χέρι. Αυτός παραλαβαίνει το νεκρό και τον μεταφέρει στο βασίλειο του Κάτω Κόσμου. Στο δημοτικό τραγούδι του ελλαδικού χώρου ο Χάρος παρουσιάζεται κάποτε σα μαύρος ή μαυροντυμένος καβαλλάρης που φέρει δίκοπα μαχαίρια και σπαθιά 33. Στη χριστιανική παράδοση ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι ο απεσταλμένος του Θεού στη γη για να παίρνει και να μεταφέρει τις ψυχές των ανθρώπων στον Παράδεισο ή στην Κόλαση ανάλογα, και κρατά πύρινη ρομφαία 34. Παρατηρείται κοινή, λοιπόν, η δοξασία του μεταφορέα των ψυχών στις τρεις ελληνικές παραδόσεις: την αρχαία ελληνική, του ελληνικού δημοτικού τραγουδιού και της ελληνοχριστιανικής παράδοσης. Ο Ακρίτας τον αντιμετωπίζει με αδιαφορία, του αρνείται την υποταγή και του προτείνει να παλέψουν «στο χάλκινο τ' αλώνι». «Έλα, Χάρε, ας παλέψουμε ς το χάλκενον τ αλώνιν. Χάρε, και αν νικάς με σύ, να παίρνεις την ψυχή μου, Χάρε, και να νικώ σ' εγώ, να χαίρομαι τον κόσμο». Αν τον νικήσει θα του πάρει το άλογο κι αν νικηθεί θα χάσει την ψυχή του. Ο Χάρος, αφού δέχτηκε να παλέψουν, τελικά τον νίκησε. «Επάλεψεν επάλεψεν κι ο Χάρος δε νικήθη». Ο Ακρίτας δε συμβιβάζεται με το πάθημά του. Αναζητεί τα όπλα του και με το κυνήγι, διασκεδάζοντας την τύχη του, προσπαθεί να κρατηθεί στη ζωή. Στη μέση του δρόμου όμως καταλαμβάνεται από πονοκέφαλο, ταράζεται η καρδιά του, τρέμουν τα γόνατά του και δεν μπορεί να προχωρήσει. «επόνεσεν η κεφαλιά τ, ταράζει-ν-η καρδία τ και συντρομάζ ν τα γόνατα τ και κι επορεί να πάγει». Αναστενάζοντας επιστρέφει στο σπίτι του. Συνειδητοποιεί τον θάνατό του, οδύρεται για τη μοίρα του και αναπολεί στη μνήμη όλα τα κατορθώματά του. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι όταν θρηνεί τη μοίρα του αυτοαποκλείται «άκληρος» «Ν αϊλί εμέν τον άκλερον», δηλαδή χωρίς απογόνους. Όλα όσα έχει να παραθέσει και να αναθυμηθεί είναι αγώνες και κατορθώματα, πολεμική αρετή και τόλμη μέχρις σημείου παραλογισμού. Δεν έχει όμως τη συμβατική ζωή με οικογένεια και απογόνους. Δεν προσομοιάζει άραγε σ αυτό με κάθε άλλο θρυλικό ήρωα της ελληνικής μυθολογίας και ιστορίας όπως τον Αχιλλέα ή τον Μ. Αλέξανδρο; Δε φοβάται που πεθαίνει, φοβάται για τη προσβολή της μνήμης του όμως. Ό,τι έχει και δεν έχει σ αυτή τη ζωή (το ρόπαλο, το άτι του και την καλή του) προτιμά να τα αφανίσει ο ίδιος γλιτώνοντας την τιμή του, παρά να πέσουν στα χέρια άλλων. «το τοπούζ ν ατ έκαψεν και τ άλογον σκοτώνει». 33 «Μα να τον και κατέβαινε 'ς τους κάμπους καβελλάρης. Μαύρος ήταν, μαύρα φορεί, μαύρο και τάλογό του, σέρνει στελέττα δίκοπα, σπαθιά ξεγυμνωμένα, στελέττα τα χει για καρδιαίς, σπαθιά για τα κεφάλια.» 34 Από την Παλαιά Διαθήκη: Ιούδας 9, Δανιήλ 10: 13,

11 Επισημαίνεται ότι στο κείμενο μπορεί να ανιχνευτεί και το ρομαντικό στοιχείο των ιπποτικών μυθιστορήματων του Μεσαίωνα. Είναι ο ταυτόχρονος θάνατος του ζευγαριού που τους λυτρώνει από τον κίνδυνο ατίμωσης στην επίγεια ζωή και τους εξασφαλίζει αιώνια συντροφικότητα στη μεταθάνατον ζωή. Άλλα πολιτισμικά στοιχεία Τα κείμενα αυτά δίνουν, επίσης, μία εικόνα για τον τρόπο που ξενιτεύονταν οι νέοι στην εποχή που ανιχνεύουμε. Η ξενιτιά δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο ποτέ. Η αναζήτηση καλύτερης ζωής, με υλικούς όρους πάντοτε, ήταν ένα θέμα που έσπρωχνε και σπρώχνει ανέκαθεν τους νέους στα μακρινά μέρη. Ξενιτεύονται παλικάρια αξιόλογα και μάλιστα όταν φεύγουν, αποχωρούν σε μεγάλες ομάδες για να εξασφαλίσουν καλύτερη αντιμετώπιση των κινδύνων. «Σεράντα δράκ, σεράντα δράκ, σεράντα παλληκάρα» 35. Οι συνθήκες όμως είναι δύσκολες και για να τις αντιμετωπίσουν με βεβαιότητα δένονται με όρκο αλληλεγγύης. «Όρκον βαρύν επέρανε να μη άφ σουν τ έναν τ άλλο». Έτσι εξασφαλίζεται ότι ο ένας μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των πολλών και οι πολλοί στη στήριξη του καθένα, γιατί με τις αντιξοότητες ήταν πολύ πιθανό να μπουν στον πειρασμό και να λειτουργήσουν εγωιστικά στην κρίσιμη περίσταση. Στην περιπέτειά τους άλλωστε υπήρχε μεγάλη πιθανότητα απωλειών. Αποκωδικοποιώντας τα κείμενα προκύπτει ακόμη ότι: Οι Ακρίτες διατηρούντην αρχέγονη πίστη στην προφητική δύναμη των ονείρων 36. Θεωρούσαν, επίσης, σπουδαίο απόκτημα την απόκτηση εκπαιδευμένων γερακιών. Ο πατέρας στο άσμα «Ο αιχμάλωτον», από τη χαρά του που βρήκε το δεύτερο γιο του, αναφωνεί ότι απέκτησε «ζευγάρι γερακιών». Το κυνήγι με γεράκια ήταν δημοφιλέστατο στο Βυζάντιο. Τα γεράκια («ιέραξ ο κυνηγετικός») τα ημέρωναν και τα έστελναν οι κυνηγοί να τους φέρουν κυνήγι 37. Ο γερακάρης λεγόταν στο Βυζάντιο «γερακάριος ή ιερακοτρόφος». Γνωρίζουμε σχετικά ότι, αργότερα κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι γερακάρηδες ήταν στρατιωτικοί που εκτός από τα στρατιωτικά τους καθήκοντα, προμήθευαν με κυνηγετικά γεράκια την Αυλή του Σουλτάνου. Θεωρούνταν λοιπόν σπουδαίο απόκτημα 38. Γι αυτό ο Ανδρόνικος καμαρώνει για τη μεταφορική χρησιμοποίηση. «Παιδίν έμνε κι εγέρασα, ζευγάρ γεράκια κι είχα κι ατώρα ας τ εγέρασα, ζευγάρ γεράκια χτέθα». Θεωρούσαν, ακόμη, ευεργετική και λυτρωτική για την ψυχή, τη δύναμη της μουσικής. Όμως εδώ η μουσική παίρνει και μια άλλη αξιοπερίεργη πολιτισμική διάσταση: οι άντρες που τραγουδούν σπαρακτικά ή ωραία ανήκουν σε παρεξηγημένες κοινωνικές ομάδες κλεφτών ή εκμαυλισμένων ηθικά ανθρώπων. «-Ποίος εν π ετραγώδεσεν ώρια το μεσονύχτι; Για κλέφτες εν, για πόρνες εν, για τη φιλιάς καμένος» Στο: «Ο θάνατος συνοδοιπόρου». 36 Στο: «τη Γιάννε τ όνειρον» Στο: «τη Γιάννε τ όνειρον». 11

12 Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΑΚΡΙΤΑ Μέσα στα τα πλαίσια της ελληνικής κοινωνίας του Πόντου, με τους αυστηρούς κανόνες και αρχές του ανδροκρατικού πατριαρχικού συστήματος, πρόβαλε πάντα η ευγενική μορφή της γυναίκας-συζύγου, που εξουδετέρωνε την ανδρική αντίληψη για τη θέση της. Τα εμβλήματά της είναι η εστία του σπιτιού («Σου πεθερού μου το τζακόν») και του παιδιού της η κούνια («Και ση μωρί μ και το κουνίν»). Οι αρετές της Με τη μαχητικότητα και την αυταπάρνησή της προκαλεί δέος και σεβασμό («η γυναίκα του Μονόγιαννε») και τιμωρεί τον αλαζονικό άνθρωπο της εξουσίας που την αγνοεί. Διαψεύδει τον παλιό μύθο που υποβιβάζει τη γυναίκα στο ανίσχυρο φύλο, επειδή η γυναίκα με καταπληκτικές πράξεις και διεκδικώντας τα δικαιώματα της μπορεί να αλλοιώσει τις βάρβαρες δυνάμεις 40. Και εκεί που η βία των ανδρών παραδίδεται και δεν τελεσφορεί, αυτή κατορθώνει να επιβληθεί με τον πολιτισμό των αξιών της. Αυτή εξάλλου είναι και η πολιτιστική της αποστολή. Όταν λαφυραγωγείται και γεννά το παιδί της στην αιχμαλωσία το γαλουχεί κρυφά να καταφύγει στη χώρα των Ρωμιών. Μαρτυρείται η εθνική συνείδησή της όταν αποκαλύπτει στο παιδί της γιατί νοσταλγεί αλλά και καμαρώνει για τη Ρωμανία 41. Η γυναίκα του Ακρίτα είναι ξεχωριστή όπως αυτός. Αποδεικνύει σε κάθε δύσκολη περίσταση την αρετή της. Άξιο παρατήρησης είναι το στοιχείο του στενού συζυγικού δεσμού που χαρακτηρίζει το ζευγάρι των Ακριτών. Την έγκυο (διπλοθάλαμος) γυναίκα δεν την εξυπηρετεί άλλος παρά ο Ακρίτας της, παρά τις συντηρητικές αντιλήψεις της κοινωνίας τους 42. Το στοιχείο του στενού συζυγικού δεσμού Όταν ο Ακρίτας σχίζει τα βουνά για να βρει την καλή του, αυτή του το ανταποδίδει με συστολή και αφοσίωση «εντρέπεται να λέει ατον, φουσάτον κατηβαίνει». Όταν ο Ακρίτας γίνεται «άνεμος» για να προλάβει έναν επικείμενο γάμο της αγαπημένης του, αυτή «τινάζει στον αέρα» κάθε προσχεδιασμένη κοινωνική επιταγή για να ξαναγυρίσει σ αυτόν «Εγώ Γιάννεν εγάπεσα κι εκείνον παλ θα παίρω» 43. Όταν αυτόν το βρίσκει ο θάνατος, αυτή του φωνάζει πάνω στον τάφο: «Πάρε και εμένα μαζί σου, σύντροφέ μου» «Για σούκ, για σούκ, νε έταιρέ μ, κ έπαρ κ εμέν εντάμαν» 44. Η έγγαμη γυναίκα 40 Στο: «Η γυναίκα του Μονόγιαννε» (ή «Ο Γιάννες κι ο Δράκον»). 41 Στο: «Ο Αιχμάλωτον». 42 Στο: «Η γυναίκα του Μονόγιαννε» (ή «Ο Γιάννες κι ο Δράκον»). 43 Στο: «Τη Γιάννε τ όνειρον». 44 Στο: «Ο θάνατος συνοδοιπόρου». 12

13 Η γυναίκα είναι,ακόμη, ο καταλύτης που σώζει τη ζωή του άντρα της. Όταν ο Γιάννες (Γιάννης) ο Μονόγιαννες (ο μονογενής, όπως ο ευριπίδειος Άδμητος 45 ) ετοιμάζεται να κάνει τον γάμο του με την εκλεκτή της καρδιάς του, ο Χάρος, απεσταλμένος του Θεού, τον περιμένει έξω απ' το σπίτι του για να του πάρει την ψυχή. Ανταλλάσσει όμως το Γιάννη για έναν συγγενή του που θα δεχτεί να θυσιάσει λίγα από τα χρόνια του. Οι γονείς του Γιάννη αρνούνται και η καλή του κάνει ό,τι δεν τόλμησαν οι γονείς του γι αυτόν 46. Δείχνει γενναιότητα και αυταπάρνηση μπροστά στο ενδεχόμενο να χάσει χρόνια απ τη ζωή της, αρκεί να σώσει το ταίρι της και να αξιωθεί την τιμημένη ζωή του έγγαμου βίου. Δείχνει γενναιότητα και αυταπάρνηση μπροστά στο ενδεχόμενο του πρόωρου θανάτου, αρκεί να σώσει το ταίρι της. Αν έχανε το Γιάννη η ζωή γι αυτήν δε θα είχε νόημα. Αν του έδινε τα μισά της χρόνια η ζωή της θα νοηματοδοτούνταν, θα απολάμβανε την κοινωνική αποκατάσταση της έγγαμης και γι αυτό το λόγο θα άξιζε και να θυσιαστεί ακόμη. Η σημασία του γάμου για τη γυναίκα είναι μία ερμηνεία του έργου. Από μία άλλη οπτική μπορούμε να ανιχνεύσουμε μέσα στους στίχους αυτούς και άλλους επικοινωνιακούς κώδικες λ.χ τη στενή σχέση του ιδανικού αντρόγυνου 47, τις αρχαίες δοξασίες που θέλουν τον Χάροντα ως απεσταλμένο του Θεού (Δία), ή την αγάπη που είναι ικανή να αποτρέψει και το μοιραίο ακόμη και αναπόφευκτο του θανάτου 48. Η γυναίκα του Ακρίτα μένει με τον άντρα της στο σπίτι των πεθερικών της 49. Η φαμίλια είναι, συνήθως, πολυμελής καθώς περιλαμβάνει αδέλφια, νύφες και γαμπρούς. Με την οικογένεια αυτή -που δεν τη συνδέει τίποτα- όταν φεύγει ο άντρας της αναγκάζεται να συμβιώσει. Η μοίρα της γυναίκας,εξαρτημένη καθώς είναι από τον άντρα της, θα είναι σκληρή. Ξέρει ότι θα αντιμετωπίσει δυσκολίες και κοινωνική καταφρόνεση τώρα που αυτός θα λείπει. «την κόρ καθίζνε σο σκαμνίν κι ατέν διπλοκουράζνε.[ ] Και δίγν ατεν φελίν ψωμίν και πέντε κουφοκάρυα.[ ] -Άμε σκύλ κόρη, χάθ εσύ κι ωρία οπίσ γυρίζεις». Προανάκρουσμα της σκληρής μεταχείρισης από τα πεθερικά είναι η αφαίρεση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της «-Αφήνω χίλια πρόβατα και πεντακόσια αρνόπα, αφήνω σε χρυσόν σταυρόν κι άργυρον δαχτυλίδι, [ ]Δίγν ατεν πέντε πρόατα και δεκα-πέντε αρνία». Η υποταγή στον άγραφο ηθικό νόμο Άλλη αρετή της γυναίκας είναι η τιμή και η αιδημοσύνη που υπερασπίζεται με επιθετικό τρόπο όταν τη συναντά άντρας ξένος. Αν ο άντρας της απουσιάζει επί μακρόν, κηρύσσεται σε αφάνεια. Η επιλογή της τότε είναι το μοναστήρι για να διαφυλάξει την τιμή της. «Εφτά χρόνια ενέμν ατον κι άλλ εφτά θ αναμένω, αν έρται, έρται ο Μάραντον κι αν κ εν, καλογερεύω» Αρχείον Πόντου, τόμος 17, (1952). 46 Στο: «Ο Μονόγιαννες»- Ο Γιάννης κι η καλή του. 47 Στο: «Ο Μονόγιαννες». 48 ό.π. 49 Στο: «Ο Μάραντον». 50 ό.π. 13

14 Αν αυτός επιστρέψει και εφόσον η γυναίκα έχει επιδείξει τις αρετές της καρτερίας και της αντοχής, της πίστης και της αφοσίωσης στο στεφάνι της, δικαιώνεται η υπομονή της και η ζωή του ζευγαριού συνεχίζεται ευτυχισμένη. Υπάρχει όμως και το εξής ενδεχόμενο, εάν αυτός δεν επικοινωνεί για πολλά χρόνια με τους δικούς του 51. Τότε το στερεότυπο της εποχής υπαγορεύει το γάμο της κόρης με άλλο άντρα γιατί ο προορισμός της είναι να κάνει οικογένεια. «κι ουδέ λίγον κι ουδέ πολύ, εποίκεν δέκα χρόνια. Κι ατός όνερον έλεπεν σ αποψισνόν το βράδον: Σο σημερνόν και σ αυρισνόν την κάλην ατ αντρίζνε». Η υποταγή στον άγραφο ηθικό νόμο είναι ισχυρότερη από κάθε αντίσταση της καρδιάς της και ο γάμος, η πιο αξιόλογη αποστολή της νέας. Με τις αρετές που προβάλλουν στα τέσσερα παραπάνω έργα («Η γυναίκα του Γιάννη», «ο Μάραντον», «του Γιάννε τ όνειρον», «Ο Μονόγιαννες - ο Γιάννης και η καλή του») συμπληρώνεται το πορτρέτο της συντρόφου των ατρόμητων Ακριτών. Είναι γυναίκες υποτακτικές και φρόνιμες, δυνατές και μαχητικές όταν χρειαστεί, προκομμένες και αφοσιωμένες πάντα στο ταίρι τους. Είναι η ευγενική μορφή που κερδίζει με τη δύναμη του πολιτισμού το κράτος της βίας. Είναι η μάνα που κρατάει και μεταλαμπαδεύει τα εθνικά της ιδανικά στο γιο που ανασταίνει. Είναι η ήρεμη δύναμη δίπλα στον ήρωα Ακρίτα. 51 Στο: («του Γιάννε τ όνειρον). 14

15 Βιβλιογραφία Δέκα ποντιακά δημώδη ακριτικά άσματα του 9ου έως 13ου αιώνα «Ακρίτας όντες έλαμνεν» «Ακρίτας κάστρον έχτιζεν» «Ο αιχμάλωτον» «Ο Μονόγιαννες» «Ο Μάραντον» «Τη Γιάννε τ όνερον» «Ο Γιάννες κι ο Δράκον» «Ο Ξάντινον» «Πορφύρ ς» «Ο θάνατος συνοδοιπόρου» «Αητένς επαραπέτανεν» Αρχείον Πόντου, (1952), τόμος 17ος. Βασίλιεφ, Α.Α. (1971). Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, , τόμος Α. Αθήνα: ΠΑΠΥΡΟΣ. Γλύκατζη -Αρβελέρ, Ε., Maurice Aymard,(2003). Οι Ευρωπαίοι. Αθήνα: Σαββάλας. Cuche D. (2001). La notion de culture dans les sciences socials. Repères, La Découverte. Δημητρούκος, Ι., Ιωάννου, Θ. (2006). Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία, Β Γυμν. Αθήνα: ΟΕΔΒ. Κωτούλας, Ι. (2002). Βάραγγοι, Η αινιγματική αυτοκρατορική φρουρά του Βυζαντίου. Στρατιωτική Ιστορία, τ. 69. Νόβα-Καλτσούνη, Χ. (1998). Κοινωνικοποίηση: Η Γένεση του Κοινωνικού Υποκειμένου. Αθήνα: Gutenberg. Ostrogorsky, G. ( ). Ιστορία του Βυζαντινού κράτους. Αθήνα: Ιστορικές εκδόσεις Στ. Βασιλόπουλος. Παλαιά Διαθήκη. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Ιούδας 9 και Δανιήλ 10:13, 21. Πασχαλίδης, Γ. (2000). Η πολιτισμική ταυτότητα ως δικαίωμα και ως απειλή. Η διαλεκτική της ταυτότητας και η αμφιθυμία της κριτικής. στο: Κωνσταντοπούλου, Λ. Μαράτου-Αλιπράντη, Θ. Οικονόµου,. Γερµανός,., επιμέλεια, «Εμείς» και οι «άλλοι»: αναφορά στις τάσεις και τα σύμβολα. Αθήνα: Τυπωθήτω. Πολίτου, Ν. Γ. (1920). Περί του εθνικού έπους των νεωτέρων Ελλήνων. Λαογραφικά Σύμμεικτα, τ. Α', Αθήνα. Πρυνεντύ, Ζ. (2000). «Πολιτισµική ταυτότητα: µεταξύ µύθου και πραγµατικότητας», στο: Κωνσταντοπούλου, Λ. Μαράτου-Αλιπράντη, Θ. Οικονόµου,. Γερµανός,. επιμέλεια, «Εµείς» και οι «Άλλοι»: αναφορά σε τάσεις και σύµβολα, Αθήνα: Τυπωθήτω. Σβορώνος, Ν. (1989). Το νόημα και η τυπολογία των κρητικών επαναστάσεων του 13ου αι.. Σύμμεικτα 8. Where's Where: A Descriptive Gazetteer. London: Eyre Methuen Ltd Διαδικτυακές πηγές ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΟΙΗΣΗ ΑΚΡΙΤΙΚΑ -http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=news&file=article&sid=2360 Φαίδων Αλκίνοος -http://www.imma.edu.gr/macher/hm/hm_main.php?el/d2.7.html 15

16 -http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=466.0;wap2 16

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

«Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612)

«Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612) ΠΕΡΙΛΗΨΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΛΙΑΔΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ «Συμπόσιο θεών Σύγκρουση Δία & Ήρας» (Ραψωδία Α, στ. 494-612) Οι μέρες περνούν, η Χρυσηίδα έχει επιστρέψει στην πατρίδα της, ο πόλεμος συνεχίζεται, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 1 of 5 14/10/2014 12:12 µµ Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 Γονική Κατηγορία: Ιστορική Βιβλιοθήκη Κατηγορία: Έπος 1940-2ος Παγκόσµιος Πόλεµος ηµοσιευµένο στις Τρίτη, 13 εκέµβριος 2011 05:25 Από τον/την http://users.sch.gr/pchaloul/kalavrita.htm

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Τη μέρα που έχω πεθάνει. Μέσα από την Αγάπη

Τη μέρα που έχω πεθάνει. Μέσα από την Αγάπη Τη μέρα που έχω πεθάνει Τη μέρα που έχω πεθάνει, η αύρα μου προχωράει - Αλλά δεν νομίζω ότι η καρδιά μου είναι ακόμα στη γη! Μην κλαις και μη λυπάσαι: "Αχ αλίμονο, πόσο τρομερό!" Θα πέσεις στου διαβόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα

PROJECT. Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα PROJECT Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα Θέματα με τα οποία ασχοληθήκαμε Σημερινή κουλτούρα συνήθειες της Πόλης Αγιογραφίες, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, Μνημεία Βυζαντινή Μουσική ως προέκταση της δημοτικής Αγιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58) http://glotta.ntua.gr/opal/announcements ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58) Tα βάσανά μου θα σας ιστορήσω. Oι τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Δημοτικό Σχολείο Λουτρού Σχολ.Έτος 2003-2004 Ίτσκου Αναστασία Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΚΟΙΜΑΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΓΙΝΑ Μια φορά κι έναν καιρό, 2300 χρόνια πριν και λίγα ακόμη, αρχίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που νοιάζεται για όλους Ο Αγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Ο Άγιος Ιωάννης γεννήθηκε στην πόλη της Άμαθούντας*. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς χριστιανοί. Ο πατέρας του ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα