Πριν το ταξίδι µε το ατµόπλοιο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πριν το ταξίδι µε το ατµόπλοιο"

Transcript

1 Πριν το ταξίδι µε το ατµόπλοιο Αν, όµως, διαβάσετε έστω κι αυτήν ακόµα τη γραµµή, αν στ αλήθεια σας ενδιαφέρουν οι απαρχές της Pωσικής Πρωτοπορίας, έτσι όπως εµφανίστηκε στο τέλος του 1912, να ξέρετε ότι ισχύει και για µένα αυτό που είπε ο καθηγητής Νικιφόροφ του πανεπιστηµίου της Πετρούπολης, στην εναρκτήρια διάλεξή του στα µαθηµατικά, το έτος 1912: «Το θέµα είναι δύσκολο κι εγώ δεν ξέρω πολλά, αλλά κυκλοφορεί κόσµος που ξέρει πολύ λιγότερα από µένα». Πάολο Nόρι: Tο Aτµόπλοιο του Mοντερνισµού Aρνούµαστε τον Πούσκιν, όπως εκείνος ο ίδιος στις δικές µας µέρες θ' απαρνιόταν την ποίησή του αν ήταν στη ζωή. Mήτσος Aλεξανδρόπουλος: Mαγιακόφσκι, τα εύκολα και τα δύσκολα (φράση που αποδίδεται στον Bελιµίρ Xλέµπνικοφ) Στο Aτµόπλοιο του Mοντερνισµού (πρωτότυπος τίτλος: Λαρδί) τα όρια ανάµεσα στην ιστορική πραγµατικότητα της εποχής που περιγράφεται και στη µυθοπλασία του βιβλίου εκ των πραγµάτων συγχέονται. Eπειδή στο βιβλίο πολλά πρόσωπα και πράγµατα που σχετίζονται µε τη λεγόµενη Pωσική Πρωτοπορία εµπλέκονται µαζί µε άλλα, πλαστά, επινοηµένα από τον συγγραφέα, θεωρήσαµε αναγκαίο το παρόν επεξηγηµατικό σηµείωµα που θα επιτρέψει στον αναγνώστη να απολαύσει απρόσκοπτα και πιο ευχάριστα αυτό το σηµαντικό µυθιστόρηµα αναφοράς. Aπό τον Mαγιακόφσκι (του Mήτσου Aλεξανδρόπουλου) στον Xλέµπνικοφ (του Πάολο Nόρι) Kεντρικό θέµα του παρόντος βιβλίου είναι η ζωή και το έργο του Bελιµίρ Xλέµπνικοφ, του ποιητή που ενσαρκώνει ως την ακρότητά της την περίφηµη ρωσική πρωτοπορία όπως αυτή αναπτύχθηκε µέχρι και τα πρώτα χρόνια της επανάστασης. O Nόρι, απέναντι στον έντονα µυθοποιηµένο ποιητή Mαγιακόφσκι και στον εξίσου έντονα αποσιωπηµένο ποιητή Xλέµπνικοφ, επιλέγει να «διαβάζει» εκείνη την ταραγµένη εποχή µε τα µάτια του δεύτερου. Kατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που ο δικός µας συγγραφέας, ο Mήτσος Aλεξανδρόπουλος, «διαβάζει» στο δικό του βιβλίο αναφοράς (O Mαγιακόφσκι, τα εύκολα και τα δύσκολα, Eλλ. Γράµµατα 2000) την ίδια περίοδο µε τα µάτια του επαναστάτη ποιητή. Eίναι παράξενη και πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η λογοτεχνική συνάντηση των δύο συγγραφέων. Tου πρεσβύτερου M. Aλεξανδρόπουλου και του νεότερου Π. Nόρι. O πρεσβύτερος στέκεται περισσότερο στον ενθουσιασµό της εποχής, στον εξεγερσιακό χαρακτήρα των διανοουµένων που εκφράστηκαν µε τη στεντόρεια φωνή του Mαγιακόφσκι. Kαθώς βιογραφεί τον ηρωικό ποιητή έµµεσο µέληµά του είναι να αναδείξει τη δηµιουργική δύναµη της επανάστασης που στη φλόγα της αφιέρωσε την ποίησή της µια ολόκληρη γενιά Ρώσων διανοουµένων και συγγραφέων. O νεότερος συγγραφέας, ο Nόρι, καθώς βιογραφεί τον Xλέµπνικοφ, έχει εκ παραλλήλου στραµµένη τη µατιά του στο σήµερα, στους σηµερινούς διανοούµενους και καλλιτέχνες. Aπό εδώ απορρέει και η αισθητή ειρωνεία του έργου ειρωνεία που καλύπτει την πικρία για τη µοίρα «της

2 γενιάς εκείνης που σπατάλησε τους ποιητές της» 1. Πράγµατι στον Nόρι η αφετηρία της σύγχρονης αφήγησής του ανιχνεύεται στην αποτυχία της Eπανάστασης να οικοδοµήσει έναν «γενναίο, νέο κόσµο» αλλά και στη συνακόλουθη αποτυχία των πιο τολµηρών από τους πρωτοπόρους διανοούµενους της εποχής να υπερβούν τη συγκυρία τους και να διασώσουν τον εαυτό τους και το έργο τους. Γι' αυτό, ο Ιταλός συγγραφέας, αντίθετα µε τον Έλληνα οµόλογό του, που αποδίδει τις δέουσες τιµές στους «συνοδοιπόρους» τού Mαγιακόφσκι (και συγκεκριµένα στον Xλέµπνικοφ), τηρεί επιθετική στάση απέναντι στον Mαγιακόφσκι θεωρώντας αυτόν και άλλους ποιητές ως ηθικά υπεύθυνους για την αποσιώπηση του Xλέµπνικοφ και τον πρόωρο θάνατό του. Oπωσδήποτε τα δύο βιβλία συγκροτούν ένα σπάνιο είδος εκλεκτικής συγγένειας. Συνιστούµε ανεπιφύλακτα στον αναγνώστη του παρόντος βιβλίου να διαβάσει εκ παραλλήλου και τον Mαγιακόφσκι. O αναγνώστης που θα προχωρήσει στην ανάγνωση και των δύο βιβλίων θα έχει µια ολοκληρωµένη εµπειρία: θα γνωρίσει από κοντά την προεπαναστατική Pωσία και θα εξοικειωθεί µε τη ζωή και το έργο των δύο µυθικών φυσιογνωµιών: του Xλέµπνικοφ και του Mαγιακόφσκι. Eπιπλέον, ο νεότερος σε ηλικία αναγνώστης θα αποκτήσει µια σαφή ιδέα για το γίγνεσθαι της τέχνης στις εποχές των ανατροπών, τον συγκρουσιακό χαρακτήρα που κάποτε αποκτά η τέχνη και ο στοχασµός µέσα στον πυρετό της ενθουσιώδους ανα-θεώρησης των πραγµάτων. Aς επιστρέψουµε στο ανά χείρας βιβλίο και ας το επαναλάβουµε: O Nόρι δεν ενδιαφέρεται απλώς να αποκαταστήσει τη µνήµη του Xλέµπνικοφ και να καταδικάσει τον Mαγιακόφσκι για την όποια στάση τήρησε απέναντί του από την επανάσταση και µετά στην πραγµατικότητα αυτό που απασχολεί τον συγγραφέα είναι ο ρόλος των µοντερνιστών διανοουµένων στη Pωσία κατά τη µεταιχµιακή εποχή που διαµορφώνονται τα ριζοσπαστικά κοινωνικά οράµατα. Πράγµατι, αυτή η περίοδος δεν είναι ενδιαφέρουσα µόνον από ιστορική άποψη. Mας ενδιαφέρει (και υπό αυτή την οπτική µυθοποίησε και το πραγµατολογικό του υλικό ο Nόρι) επειδή επιτρέπει να επαναστοχαστούµε τη λειτουργία του µοντερνιστικού κινήµατος σήµερα, που οι τολµηρές αισθητικές προτάσεις των αρχών του 20ού αιώνα έχουν ενσωµατωθεί οµαλά στο αλφαβητάριο και στις τεχνικές της σύγχρονης (και δεν εννοούµε µόνο της µεταµοντέρνας) λογοτεχνίας και τέχνης. O Pωσικός 19ος αιώνας: µεταφυσική και ιντελιγκέντσια O ρόλος των διανοουµένων στη Pωσία υπήρξε ανέκαθεν πολύ διαφορετικός από εκείνον στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σ' αυτή τη χώρα οι διανοούµενοι και ειδικά οι συγγραφείς της λογοτεχνίας λειτουργούσαν πάντοτε ως πνευµατικοί ταγοί, µε πλήρη συνείδηση του παιδαγωγικού και εθνικού τους ρόλου. 1 Eπιτυχηµένη διατύπωση του περίφηµου γλωσσολόγου Pοµάν Γιάκοµπσον βλ. εδώ κεφ. XVII, 18. και Mαγιακόφσκι ό.π., σ. 356.

3 Ήδη από το 1860, ο όρος «ιντελιγκέντσια» στη Pωσία έχει αποκτήσει µια σηµασία φορτισµένη πολιτικά µε τρόπο που ουδέποτε συνέβη στη Δύση. Eκείνη την εποχή ο όρος αυτός προσδιόριζε µια ελίτ Pώσων διανοουµένων που ορκίζονταν στην Eπανάσταση, ήταν άθεοι, υλιστές, και είχαν ως ευαγγέλιό τους το περίφηµο βιβλίο Tι να κάνουµε; (1863) του «Pώσου Mαρξ πριν από τον Mαρξ» Nικολάι Tσερνισέφσκι ( ). Δεν είναι τυχαίο ότι από τους κόλπους αυτής της διανόησης, που άλλα της επιφανή µέλη ήταν ο παλαιότερος Bησσαρίων Mπιελίνσκι (κριτικός της λογοτεχνίας, ) και ο νεότερος Nικολάι Nτοµπρολιούµποφ (επίσης κριτικός, ), προήλθαν αργότερα επιφανείς µπολσεβίκοι ηγέτες, όπως ο Λένιν και ο Στάλιν. H κεντρική θέση αυτών των θεωρητικών, «ηθικό είναι ό,τι ωφελεί την επανάσταση», θα διαστρεβλωθεί, πολλά χρόνια µετά, επί Στάλιν, στο γνωστό αισθητικό δόγµα του «σοσιαλιστικού ρεαλισµού». Kατά παράδοξο τρόπο, αυτό το ακραίο ωφελιµιστικό δόγµα, συναντούσε, µέσα από διαφορετικές διαδροµές, τις µεταφυσικές αντιλήψεις µεγάλων συγγραφέων του 19ου αιώνα, όπως οι Nτοστογέφσκι και Tολστόι (οι οποίοι υπήρξαν, αµφότεροι, σφοδροί πολέµιοι της «ιντελιγκέντσια»). Ωστόσο, ο βαθιά υπαρξιακός µυστικισµός αυτών των συγγραφέων, που καταγράφεται στη λογοτεχνία του πρώτου µε τη νευρωτική ροπή στο Kακό και σ' εκείνη του δεύτερου µε «αναρχικά» κοινωνικά συµπτώµατα, καταλήγει σε µια ακραία ηθική, εξίσου απάνθρωπη ή έστω αδιάφορη για τις υπαρκτές ανάγκες του Πολίτη όσο και η ωφελιµιστική ηθική της «ιντελιγκέντσια» Oι «Δαιµονισµένοι» Pώσοι Mέσα σ' αυτές τις συνθήκες η προεπαναστατική ρωσική διανόηση στα τέλη του 19ου αιώνα υπήρξε ένα αλλόκοτο (για τον δυτικοευρωπαίο) µείγµα υπερβατικής ηθικής, πολιτικής ουτοπίας, διανοητικού ελιτισµού και ψυχολογίας αυτοτιµωρούµενου ανθρώπου. Aνάµεσα στον Λέοντα Tολστόι παθιασµένο κήρυκα της µη βίας, και στον Bλαδίµηρο Λένιν, θερµό υποστηρικτή της µαρξιστικής αρχής για τη βία ως «µαµµή της Iστορίας», στην ουσία δεν υπάρχει διαφορά: πρόκειται για το ίδιο ρεύµα ψυχαναγκαστικών ιδεολογικών ακροτήτων που καθόρισαν δραστικά τη ψυχολογία, τη σκέψη και τη δράση του ρωσικού λαού σε όλον τον 20ό αιώνα. Tο ρεύµα αυτό έχει τις ρίζες του όχι γενικά και αόριστα στη «ρωσική ψυχή» αλλά στην βαθµιαία διαµόρφωση σ' αυτή τη χώρα µιας συλλογικής συνείδησης που έµαθε να αντιδρά στις αντιξοότητες της ζωής µε όπλο τη µαζική, πειθαρχηµένη, εθελοντική θυσία. Tη θυσία που δεν αποβλέπει σε άµεσα υλικά ωφέλη: είτε εµπνέεται από την ιδεαλιστική ηθική (τύπου Nτοστογιέφσκι, Tολστόι κ.λπ.) οπότε συµβαίνει στο όνοµα ενός αόριστα προσδιορισµένου επέκεινα παραδείσου, είτε εµπνέεται από την επαναστατική ηθική (τύπου «ιντελιγκέντσια») οπότε επίσης συµβαίνει στο όνοµα ενός αόριστου επίγειου παραδείσου που θα απολαύσουν οπωσδήποτε όχι οι θυσιαζόµενοι αλλά οι επερχόµενες γενεές. Aυτή η συλλογική συνείδηση διαµορφώθηκε µέσα από αιώνες συστηµατικής καταπίεσης από τον φεουδαλικό τσαρισµό και την αυταρχική, σκοταδιστική, ρωσική Eκκλησία και δεν µπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστα ούτε τα πιο φωτισµένα µυαλά της εποχής.

4 Δεν είναι τυχαίο ότι, ακόµα και τα χρόνια λίγο πριν την Eπανάσταση, που στην περιρρέουσα ατµόσφαιρα κυριαρχεί η κατάρρευση όλων των παλαιών µορφών και αξιών, το Nέο αποκτά µεσσιανική µορφή: ρεύµατα τόσο αντιφατικά µεταξύ τους όπως ο αισθητισµός, ο νεοκαντιανισµός, ο µαρξισµός, ο µυστικισµός, η ορθοδοξία, ο νιτσεϊσµός συγκρούονται µεταξύ τους µέσα από ακραίες µορφές σκέψης και δράσης που σταθερά καθοδηγεί ο φαντασιακός µεσσιανισµός της κάθε πλευράς. Σε αυτό το µεταφυσικό - ουτοπικό πλαίσιο θα πρέπει να κατανοήσουµε και την ύπαρξη στη Pωσία µιας διάχυτης αντίληψης για την ιστορική της αποστολή ως ηγέτιδας δύναµης των σλαβόφωνων χωρών. Eιδικά στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα αυτή η αντίληψη επιχειρεί να ισορροπήσει τη θέση της χώρας ανάµεσα στην Aνατολή και στη Δύση, επιχειρεί µε άλλα λόγια να ισχυροποιήσει την κλονισµένη της εθνική ταυτότητα. Έτσι, στις αρχές του 20ού αιώνα, στην πλειονότητά τους, οι Pώσοι διανοούµενοι αποτελούν ένα εκρηκτικό µείγµα που στρέφει υπεροπτικά την πλάτη στην προηγούµενη παράδοση: είναι αφενός ένα είδος «δαίµονες» που επιχειρούν να αποδράσουν από τη ντοστογιεβσκική κόλαση του παρελθόντος και αφετέρου ένα είδος «σταυροφόροι» που εµπνέονται το µέλλον τους µέσα από τον κοινωνιστικό ουτοπισµό της «ιντελιγκέντσια». Tο γεγονός παραµένει: αυτοί οι διανοούµενοι και καλλιτέχνες που έχουµε συνηθίσει να αποκαλούµε avant garde, ρωσική πρωτοπορία, φουτουριστές, κ.λπ. όλοι τους ανδρώθηκαν µέσα στο ίδιο καζάνι της µυστικιστικής / εθνικιστικής / ψυχαναγκαστικής ρωσικής παράδοσης που συνέτριψε µε βιαιότητα ο Πρώτος Παγκόσµιος και η Eπανάσταση του Oκτώβρη. H γενιά της Eπανάστασης Στο παρόν µυθιστόρηµα ο αναγνώστης θα συναντήσει εκπροσώπους από τις πιο δραστήριες οµάδες των διανοουµένων της εποχής οι οποίες, µέσα στον ενθουσιασµό των ιστορικών ανατροπών και των ανακατατάξεων συνασπίζονταν σε διαφορετικές οµάδες και οµαδούλες διεκδικώντας όλες, όπως συνήθως συµβαίνει σε παρόµοιες περιόδους, ένα µερίδιο στην εκκολαπτόµενη αλλαγή. O Mήτσος Aλεξανδρόπουλος αναφέρει ενδεικτικά στο βιβλίο του: «Σήµερα δυσκολεύεται κανείς, ακόµα κι οι Pώσοι φιλόλογοι, να ερµηνεύσουν τίτλους κι ονοµασίες. Πρέπει να ανατρέξουν στα λεξικά, στις εγκυκλοπαίδειες. Kι αν τα βρουν κι εκεί µέσα. Tο 1918 οι ποιητές της Mόσχας αποφάσισαν να ενωθούν σε µια οργάνωση, την Πανρωσική Ένωση των Ποιητών. Όλο κι όλο ογδόντα άτοµα, άλλες τόσες οι σχολές κι οι οµάδες: νεοκλασικοί, ρεαλιστές και νεορεαλιστές, νεοροµαντικοί, συµβολιστές, ακµεϊστές, νεοακµεϊστές, φουτουριστές και νεοφουτουριστές, φυγοκεντριστές, ιµαζινιστές, εξπρεσιονιστές, ενεστωτικοί, περιστασιακοί, κτηµατικοί, αφηρηµένοι, τιποτιστές, ανοµαδικοί, ιλλουζιονιστές, ινστρουµενταλιστές...». Σήµερα και µόνο η ανάγνωση αυτών των ονοµάτων προκαλεί τη θυµηδία. Ωστόσο εκείνη, την όχι και τόσο µακρινή, εποχή οι διανοούµενοι έπαιρναν πολύ σοβαρά τον ρόλο τους. Kατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που τα τελευταία είκοσι τριάντα χρόνια παίρνουν σοβαρά τον ρόλο τους οι

5 µοντερνιστές καλλιτέχνες που πληµµύρισαν τα ανά τον κόσµο µουσεία σύγχρονης τέχνης µε τόνους από ετερόκλητα ready-made υλικά, «εγκαταστάσεις», «εικαστικές παρεµβάσεις» και «εννοιολογικές κατασκευές», που προκαλούν τη θυµηδία στους αµύητους και την περίσκεψη σε αρκετούς «µυηµένους» καθώς οι τελευταίοι διαπιστώνουν τη βαθµιαία απαξίωση της υπαρκτής πραγµατικότητας από τους καλλιτέχνες. O Nόρι καταδεικνύει ωστόσο ότι συχνά οι διανοούµενοι απλώς υποδύονται κάποιο ριζοσπαστικό ρόλο αδιαφορώντας τελικά για την πραγµατικότητα (και πολύ περισσότερο για την αλλαγή της...). Γι' αυτό κιόλας σε όλο το βιβλίο οι αναφορές στα σύγχρονα γεγονότα, τον πόλεµο και την επανάσταση, είναι περιθωριακές. Aυτές οι αναφορές είναι σαν να µην υπάρχουν στην κυριολεξία για αρκετούς Pώσους διανοούµενους της εποχής οι οποίοι σκοτώνονται σε αντίπαλες µικρο-οµάδες για το ποιος θα είναι «ηγεµόνας» επί των άλλων και ποιος όχι. 2 Aυτό όµως δεν συνιστά κριτική κατά του µοντερνισµού. O µοντερνισµός και στις άλλες χώρες όπου αναπτύχθηκε ουδέποτε στρατεύθηκε σε κάποια συγκεκριµένη πολιτική. H άποψη του µοντερνισµού για τον ριζοσπαστικό ρόλο του εποικοδοµήµατος στη διαµόρφωση της υλικής βάσης της κοινωνίας έχει συζητηθεί και είναι γνωστή. 3 Ωστόσο είναι ακριβώς στην προεπαναστατική Pωσία εκείνων των χρόνων που ξεκίνησε αυτή η συζήτηση, ιδιαιτέρως στους κόλπους των διανοουµένων που στρατεύθηκαν ψυχή τε και σώµατι (όπως ο Xλέµπνικοφ και ο Mαγιακόφσκι) στην υπόθεση του µοντερνισµού. Eίναι εξάλλου γνωστό ότι η ίδια η ζωή υποχρέωσε τους περισσότερους να πάρουν µια σαφή πολιτική θέση απέναντι στα πράγµατα. Στους συνοπτικούς «βίους» των διανοουµένων της εποχής που παραθέτουµε στη συνέχεια, γίνεται αντιληπτό ότι για κάποιους που «δεν πέθαναν νωρίς» (όπως π.χ. ο Aλεξάντερ Mπλοκ) οι όποιες αρχές τους σήµαιναν στ' αλήθεια κάτι: τις πλήρωσαν µε τη φυσική και καλλιτεχνική τους εξόντωση (Xλέµπνικοφ, Γκουµίλοφ, Tσβετάγεβα, Mάντελσταµ, Mαγιακόφσκι κ.ά.). Άλλοι, λιγότεροι δυνατοί, υποχώρησαν, «συµβιβάστηκαν» λιγότερο ή περισσότερο (Aχµάτοβα, Πάστερνακ, Mπουρλιούκ, Kρουτσόνιχ, κ.ά.). Kάποιοι τέλος, συρρικνώθηκαν στο απολύτως τίποτε του βολέµατος όπως ο ήρωας Kόκα Mπριάνσκ στο παρόν µυθιστόρηµα: πολύ εύστοχα ο Nόρι εικονογραφεί την απόλυτη κατάντια αυτού του είδους των διανοουµένων µε το ρώσικο προσωνύµιο που συνοδεύει τον Mπριάνσκ: «λαρδί» «µάσα» θα το αποδίδαµε στην τρέχουσα γλώσσα. Oι Συµβολιστές 2 Bλ. εδώ τη σχετική ειρωνία για τον εγωφουτουριστή Σεβεριάνιν στο κεφ. III αλλά και στο Mαγιακόφσκι, ό.π. σ , τα πραγµατικά περιστατικά. 3 «Στον Mοντερνισµό το έργο τέχνης παρουσιάζεται στο επίπεδο των νέων µορφών του συγκρουσιακό µε τον Kανόνα της κοινωνικής και ηθικής νοµιµοφροσύνης. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, αυτή η µορφική ανατροπή λειτουργεί µεταφορικά ως απελευθέρωση της γλωσσικής, σωµατικής, θεατρικής, µουσικής κ.λπ. Eπιθυµίας κι αυτή µε τη σειρά της µπορεί να λειτουργήσει ως ολιστική πολιτισµική απελευθέρωση ο «αριστερός» µοντερνισµός θεωρεί το εποικοδόµηµα αποφασιστικής σηµασίας για τις ριζοσπαστικές ανατροπές στη βάση της κοινωνίας. Aν δεν αλλάξει ριζικά η νοοτροπία που δεσµεύει την Eπιθυµία δεν αλλάζει η οικονοµία, αυτό είναι το ουτοπικό του credo»... Bλ. περισσότερα στο Ά. Mαραγκόπουλος: Διαφθορείς, Eραστές, Παραβάτες, Για την ανα-θεώρηση της νεοελληνικής πεζογραφίας, Eλληνικά Γράµµατα 2005, σ

6 ( ), καθώς και ανεπτυγµένο το µουσικό αισθητήριο στον στίχο του. 8 Oι Aκµεϊστές Στην πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα κυριαρχούν οι συµβολιστές ποιητές κι από αυτούς πάλι τρεις-τέσσερις σηµαντικές φυσιογνωµίες: ο πρεσβύτερος Kονσταντίν Nτιµίτριεβιτς Mπαλµόντ ( ) και ο Bαλέρι Mπριούσοφ ( ), ο νεότερος Aλεξάντερ Mπλοκ ( ) και ο συνοµήλικός του Aντρέι Mπέλι (κατά κόσµον Mπόρις Nικολάγεβιτς Mπουγκάγεφ , ο αναγνώστης θα τους συναντήσει όλους εδώ πλην του Mπριούσοφ). O Aλεξάντερ Mπλοκ σήµερα θεωρείται ο µεγαλύτερος µετά τον Πούσκιν λυρικός ποιητής της προεπαναστατικής Pωσίας και ο χυµώδης παλλόµενος στίχος του τον προσεγγίζει στο ύφος του Iρλανδού Oυίλιαµ Mπάτλερ Γέιτς. To περίφηµο ποίηµά του Oι Δώδεκα 4, αντλεί το θέµα του από την επανάσταση (γράφτηκε µόλις δυο µήνες µετά) και τον φέρνει στο επίκεντρο των επαναστατών µοντερνιστών της εποχής. H Άννα Aχµάτοβα, η Mαρίνα Tσβετάγεβα, ο Mπόρις Πάστερνακ και ο Bλαντίµιρ Nαµπόκοφ όλοι του αφιέρωσαν ποιήµατά τους τιµώντας τον ως τον κατεξοχήν δάσκαλό τους, ενώ ο Mαγιακόφσκι του αφιέρωσε µια νεκρολογία... 5 Eίχε παντρευτεί την κόρη του διάσηµου φυσικού Mεντελέγεφ. 6 O Aντρέι Mπέλι ήταν γιος του κορυφαίου µαθηµατικού Nικολάι Mπουγκάγεφ (που ίδρυσε τη Σχολή Mαθηµατικών στη Mόσχα) 7 και σήµερα είναι περισσότερο γνωστός για το ογκώδες και προκλητικό του µυθιστόρηµα Πετρούπολη (1913) το οποίο ο Bλαντίµιρ Nαµπόκοφ το κατέταξε στα τέσσερα σπουδαιότερα µυθιστορήµατα του εικοστού αιώνα. Στα προεπαναστατικά χρόνια αποδείχτηκε υπερδραστήριος τόσο στη λογοτεχνία όσο και στη φιλοσοφία: ενώ συγκαταλέγεται στους ιδρυτές του κινήµατος του ρώσικου συµβολισµού υπήρξε επίσης από τους ιδρυτές της Pωσικής σχολής του νεοκαντιανισµού και η επιστηµονική έρευνα των πιθανοτήτων και της εντροπίας συγκαταλεγόταν στις προσφιλείς του ενασχολήσεις. Tα διαφορετικά ενδιαφέροντά του τον καθιστούν χαρακτηριστικό δείγµα πολυπράγµονα διανοούµενου της εποχής. O Kονσταντίν Mπαλµόντ θεωρείται ο ρώσος Πόου. Ποιητής, µεταφραστής (του Πόου µεταξύ των άλλων) και δοκιµιογράφος, ανέπτυξε ένα ποιητικό έργο µε έντονο το στοιχείο του ταξιδιού, εµπειρία που άντλησε από τις περιοδείες του ανά τον κόσµο στο διάστηµα της αυτοεξορίας του Mέσα από τον συµβολισµό ξεπήδησαν ως φυσιολογική του συνέχεια οι νεότεροι µετασυµβολιστές, οι επονοµαζόµενοι ακµεϊστές (από την ελληνική λέξη «ακµή»). Ήταν ένας µικρός κύκλος ποιητών στην Πετρούπολη (που συνωστίζονταν γύρω από το περιοδικό Aπόλλων) 4 H περίφηµη κατακλείδα του επικού / ρεαλιστικού αυτού ποιήµατος δοσµένη από τον Γιάννη Pίτσο (εκδ. Kέδρος 1974): Πίσω ο πεινασµένος σκύλος, / Mπρος µ' αιµάτινη παντιέρα / Άφαντος πίσω απ' το χιόνι / Kι ούτε σφαίρα τον λαβώνει, / Πάνω από την καταιγίδα, µ' ένα βήµα πουπουλένιο, / Σ' ένα σπίθισµα νιφάδων µαργαριταρένιο, / Mε στεφάνι από άσπρα ρόδα, σιωπηλός, / Πάει µπροστά ο Iησούς Xριστός. Tο ποίηµα αποτελεί απτή απόδειξη των όσων υποστηρίζονται εδώ για το µίγµα µεταφυσικής και κοινωνισµού που διαπνέει το έργο των «δαιµονισµένων» ρώσων διανοουµένων της εποχής. 5 O Mπλοκ πέθανε στον λιµό του Για τη νεκρολογία βλ. Mαγιακόφσκι, ό.π., σ Στο παρόν µυθιστόρηµα καταγράφονται σε µορφή υποσηµειώσεων επαναλαµβανόµενες ειρωνικές παραποµπές στο έργο του επιστήµονα. Aυτές επιζητούν να σχολιάσουν το πολυπράγµον πνεύµα της εποχής που διέτρεχε µε άνεση όλη την διαδροµή από τη φιλοσοφία και την ποίηση έως τα µαθηµατικά και τη φυσική. 7 Bλ. στο µυθιστόρηµα τις σχετικές σελίδες στο κεφ. I.

7 οι οποίοι ενδιαφέρονταν να δώσουν στη ρωσική ποίηση ζωντάνια, ένταση, καθαρότητα, µε σχεδόν νεοκλασικά χαρακτηριστικά. Oι πιο σηµαντικοί από αυτούς ήταν η Άννα Aχµάτοβα ( ) και ο Όσιπ Mάντελσταµ ( ). H Aχµάτοβα µαζί µε τον άντρα της, τον ποιητή Nικολάι Γκουµιλιόφ (χώρισαν το 1918), είχε πρωτοστατήσει στην ιστορία του ακµεϊσµού, διαµορφώνοντας όµως ένα προσωπικό ύφος µε ιµπρεσσιονιστικά χαρακτηριστικά και κεντρικό της θέµα τον απελπισµένο τραγικό έρωτα. Oι συλλογές ποιηµάτων που εξέδωσε λίγο πριν την Eπανάσταση (Tο Bράδυ, 1912 και οι Xάντρες, 1914) την έκαναν από τότε διάσηµη και σεβαστή στη Pωσία. Tη χρονιά που πεθαίνει ο Xλέµπνικοφ (1922) εκείνη εκδίδει τη συλλογή Anno domini MCMXXI µε πατριωτικό περιεχόµενο εφόσον ένα χρόνο πριν οι αρχές έχουν εκτελέσει τον πρώην άντρα της Γκουµιλιόφ µε την κατηγορία της αντεπαναστατικής συνοµωσίας Έκτοτε και µέχρι τον θάνατο του Στάλιν (1953) αντιµετωπίζει διαρκείς πιέσεις από το σοβιετικό κράτος να συµµορφωθεί µε τις αισθητικές επιταγές του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Προτίµησε τη δηµιουργική σιωπή. O Όσιπ Eµίλιεβιτς Mάντελσταµ είχε γεννηθεί στη Bαρσοβία. Φίλος και συνεργάτης της Aχµάτοβα στην κίνηση των ακµεϊστών εξέδωσε τη σηµαντική του συλλογή Πέτρα στα O Mάντελσταµ εξαφανίστηκε µυστηριωδώς την 1η Mαΐου 1938, και στη συνέχεια δηλώθηκε επισήµως, από τις κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας, νεκρός στις 27 Δεκεµβρίου της ίδιας χρονιάς. Πέθανε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε στρατόπεδο γκουλάγκ. Tο αυτοβιογραφικό του πεζογράφηµα O Θόρυβος του Xρόνου, που εκδόθηκε στα 1923, παραµένει ένα από τα αριστουργήµατα εκείνης της ταραγµένης εποχής. Mια τάση των ακµεϊστών, ο αδαµισµός, η επιστροφή δηλαδή στις αρχέτυπες µορφές (µε την έννοια της απόρριψης της παλαιάς παράδοσης κατεξοχήν κήρυκάς της ήταν ο Γκουµιλιόφ) τους προσέγγιζε στις ιδέες των κυβοφουτουριστών που θα αναφέρουµε παρακάτω. Tο τονίζουµε αυτό για να υπογραµµίσουµε ότι καµµία οµάδα δεν έµενε ανεπηρέαστη από την άλλη εφόσον όλες δούλευαν παράλληλα µέσα στο γενικό κλίµα πυρετώδους δηµιουργίας. Kάνουµε λόγο για µια εποχή που η ποίηση γραφόταν στους δρόµους και διαβαζόταν σε µαζικές συγκεντρώσεις, σε θέατρα, πανεπιστήµια και καφενεία. Πάστερνακ και Tσβετάγεβα Στην περιφέρεια του κύκλου των ακµεϊστών κινούνται δύο άλλες πολύ ιδιαίτερες φωνές: ο Mπόρις Λεονίντοβιτς Πάστερνακ ( ) και η Mαρίνα Tσφετάγεβα ( ). O πρώτος είναι σήµερα περισσότερο γνωστός από το πολυδιαβασµένο µυθιστόρηµά του Δόκτωρ Zιβάγκο (1957). Ωστόσο κι αυτό δεν υπήρξε παρά το αποσπασµατικό «µυθιστόρηµα ενός ποιητή». Eνός λυρικού ποιητή και µεταφραστή που γεννήθηκε στη Mόσχα και, στο ανθρωπιστικό πνεύµα εκείνης της εποχής, σπούδασε νοµικά, µουσική σύνθεση και φιλοσοφία. Eπί Στάλιν περιορίστηκε 8 Για τους συµβολιστές βλ. περισσότερα στο Mαγιακόφσκι, ό.π., σ Για τον Mπαλµόντ επιπλέον τις σ και 85.

8 στον ρόλο του επίσηµου µεταφραστή του Σέξπιρ, του Bερλέν και του Γκέτε στα ρωσικά. Δυο χρόνια πριν πεθάνει του απονεµήθηκε το βραβείο Nόµπελ Λογοτεχνίας αλλά (συµ)πιεσµένος από το καθεστώς υποχρεώθηκε να το αρνηθεί. H Mαρίνα Tσβετάγεβα είναι από τις πλέον τραγικές µορφές που ανέδειξε η εποχή. O πατέρας της είχε ιδρύσει το Mουσείο Kαλών Tεχνών στη Mόσχα και η µητέρα της ήταν επιφανής πιανίστρια. H προεπαναστατική ποίησή της είχε θέµα τη γυναικεία σεξουαλικότητα, τους ρόλους των γυναικών κ.λπ. (την αναφέρει και η Σιµόν ντε Mποβουάρ στο Δεύτερο Φύλο). Στα ποιήµατά της χρησιµοποίησε ηρωίδες από τη Bίβλο και την κλασική µυθολογία, καθώς και από τη ρωσική παράδοση και την ιστορία. Όµως ο εµφύλιος του την έφερε σε πολύ δεινή θέση εφόσον ο άντρας της είχε ταχθεί ως αξιωµατικός µε το µέρος των Λευκών. Σηµαντικά ποιήµατά της αυτής της περιόδου έχουν τη µορφή ηµερολογίου: ξεκινάνε την ηµέρα της απαγωγής του Tσάρου Nικολάου B' (Mάρτιος 1917) και καταλήγουν στα τέλη του 1920 µε την ήττα των Λευκών. Στον λιµό του εµφυλίου βρέθηκε σε απελπιστική κατάσταση και έχασε τη µια της κόρη. H συλλογή Aποχωρισµός, που έβγαλε στα 1922, εντυπωσίασε τόσο τον Aντρέι Mπέλι που έγραψε κι αυτός µια συλλογή στο δικό της ύφος. Tην ίδια εκείνη χρονιά αυτοεξορίζεται µε την οικογένειά της πρώτα στο Bερολίνο κι ύστερα στην Πράγα. Tο 1925 εγκαθίσταται στο Παρίσι των Ρώσων εµιγκρέ. Aλλά η εκεί ρωσική κοινότητα (από την οποία εξαρτιόταν για την επιβίωσή της επειδή έγραφε στην τοπική ρωσική εφηµερίδα) την περιθωριοποιεί όταν γίνεται γνωστό ότι ο άντρας της ασκεί φιλοσοβιετική κατασκοπεία. Eπιστρέφει το 1938 στη Pωσία. Aλλά την επόµενη χρονιά ο άντρας της εκτελείται και η κόρη της στέλνεται σε στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων. Λίγο µετά την εισβολή των Γερµανών στην EΣΣΔ, το 1941, η Tσβετάγεβα, σε πλήρη απόγνωση και αποµονωµένη από τη σοβιετική διανόηση, αυτοκτονεί. H µοντερνιστική κραυγή: I. Πριν το Xαστούκι H δεύτερη δεκαετία του ρωσικού εικοστού αιώνα, η δεκαετία που οδήγησε στον Kόκκινο Oκτώβρη, ανατρέπει ριζικά τις παραδοσιακές µορφές σε όλες τις τέχνες. H ανατροπή αυτή αρδεύεται από δύο µεγάλες πηγές φαινοµενικά αντικρουόµενες: τη µοντερνιστική Δύση (ανάπτυξη της βιοµηχανίας στα προεόρτια του πολέµου, αποθέωση της µηχανής, άνθιση στις εφαρµοσµένες τέχνες: διακόσµηση, φωτογραφία, αφίσα κ.λπ., µεταϊµπρεσιονισµός, γαλλικός κυβισµός, ιταλικός φουτουρισµός κλπ.) και την παγανιστική, λαϊκή, αγροτική ρωσική παράδοση που συµπυκνώνεται αφενός στη λαϊκή µουσική, τα τραγούδια και τους µύθους και αφετέρου στην ισχυρή παράδοση του lubok (λαϊκή ζωγραφική εικόνων, ξυλογραφία, λιθογραφηµένα λαϊκά έντυπα) 9. 9 Για την ισχυρή επίδραση του lubok στη ρωσική πρωτοπορία βλ. την εξαιρετική έκδοση / κατάλογο που συνόδευσε την έκθεση «Όταν ο Σαγκάλ έµαθε να πετάει, Aπό την εικόνα στην πρωτοπορία», στο Kρατικό Mουσείο Σύγχρονης Tέχνης (Θεσσαλονίκη) σε συνεργασία µε το Kρατικό Mουσείο Eικόνων στη Φραγκφούρτη, Φραγκφούρτη 2003.

9 Oι ρώσοι µοντερνιστές µέχρι το 1912 δεν έχουν ούτε οι ίδιοι σαφή εικόνα του τι αντιπροσωπεύουν και προς τα που κατευθύνονται. Ένα σοβαρό κοµµάτι τους έχει άλλωστε θητεύσει στον συµβολισµό: ο Xλέµπνικοφ ξεκίνησε ως νεοσυµβολιστής γύρω στα 1909 µαζί µε τον ζωγράφο Mάλεβιτς. Eίναι η εποχή που θα αλλάξει το όνοµά του από Bίκτορ σε Bελιµίρ (Kοσµοκράτορας) και θα αυτοαποκληθεί: «Πρόεδρος της Yδρογείου». Aλλά και ο Mαγιακόφσκι κάτι κρατάει από τη συµβολιστική παράδοση: την «ποιητική σκάλα» 10 του Aντρέι Mπέλι, την καθαρότητα από τον στίχο του Σεβεριάνιν (που είναι η φυσική συνέχεια του Mπαλµόντ) 11 κι οπωσδήποτε ζωγραφίζει κι αυτός, όπως όλοι οι πρωτοπόροι εικαστικοί της εποχής του, εµπνεόµενος από τα «λιούµποκ» 12. Aυτοί οι δύο µαζί µε τους εικαστικούς ποιητές Δαβίδ Mπουρλιούκ ( και τα νεότερα αδέλφια του Bλαδίµηρο, , και Nικολάι, ), Bασίλι Kαµένσκι ( ), 13 Aλεξέι Kρουτσόνιχ ( ) και τον ποιητή Bενέδικτο Λίφσιτς ( ) µεταξύ των ετών διαµορφώνουν την οµάδα καλλιτεχνών «Yλαία» (από την αρχαία ελληνική λέξη «Ύλη»: ξυλεία, δάσος). O Mπουρλιούκ είναι ο ιδρυτής, ο πατριάρχης, ο Mαρινέττι της οµάδας. O Xλέµπνικοφ είναι ο οραµατιστής, το µεσσιανικό πνεύµα. O Mαγιακόφσκι, έφηβος εκείνη την εποχή, θα γίνει η επαναστατική εµπροσθοφυλακή αυτού του δυναµικού κύκλου. H µοντερνιστική κραυγή: II. Aπό τους «Eγω» στους «Kυβοφουτουριστές» Tην ίδια εποχή µε την «Yλαία» δραστηριοποιείται µια άλλη ριζοσπαστική οµάδα, οι λεγόµενοι «Eγωφουτουριστές» (sic) µε επικεφαλής τους Ίγκορ Σεβεριάνιν (ψευδώνυµο του Ίγκορ Λοτάρεφ ) και Iβάν Bασίλιεβιτς Iγκνάτιεφ ( ). Aυτοί οι δύο πρώτοι, ήδη από το 1911, οικειοποιούνται τον ιταλικό όρο φουτουρισµό στη ρωσική τέχνη αλλά δίχως τη σοβαρότητα µε την οποία ενσωµάτωσαν τον όρο στη δική τους θεώρηση οι µεταγένεστεροι φουτουριστές, αυτοί, όπως θα δούµε, που προήλθαν από την «Yλαία». Tον επιφανειακό ριζοσπαστισµό των εγωφουτουριστών καυτηριάζει µε εξαιρετικό χιούµορ ο Nόρι. 14 O Σεβεριάνιν ήταν ωστόσο ενδιαφέρων ποιητής 15 που τον αντιµετώπιζε ανταγωνιστικά ο κατά έξι χρόνια νεότερός του Mαγιακόφσκι. Tα πιο σηµαντικά όµως για τη δηµιουργική του στάση ο αναγνώστης θα τα διαβάσει στο παρόν µυθιστόρηµα. O Iγκνάτιεφ (ψευδώνυµο του Kαζάνσκι) ήταν όπως όλοι τότε, λίγο απ' όλα: κριτικός, ποιητής, περφόρµερ και εκδότης. Διαδέχτηκε τον Σεβεριάνιν όταν το άστρο εκείνου ξέφτισε, ονόµασε τον εαυτό του «πρόεδρο του Aρείου Πάγου» και αποτελεί δείγµα 10 «Ποιητική σκάλα»: η κλιµακωτή διάταξη των στίχων µέσα στο ποίηµα που αποδίδει τον εσωτερικό του ρυθµό και καθοδηγεί την απαγγελία του. M' αυτόν τον τρόπο οι εικόνες δεν συµπιέζονται µεταξύ τους, δηµιουργούνται ελεγχόµενα κενά αναπνοής, δίνεται έµφαση όπου ακριβώς χρειάζεται κ.λπ. 11 Bλ. Mαγιακόφσκι, ό.π. σ Bλ. σχετικά στο ό.π. Όταν ο Σαγκάλ έµαθε να πετάει, το άρθρο της Nadeja Minjajlo, «Tο lubok σήµερα»: αναζητήσεις «συλλογικού χαρακτήρα». 13 Yπήρξε ένας από τους πρώτους ρώσους αεροπόρους βλ. και εδώ, το τέλος του κεφ. IV. αλλά και στο Mαγιακόφσκι, ό.π. σ Bλ. εδώ όλο το κεφ. IV. αλλά πρβλ.: Mαγιακόφσκι, ό.π., σ Διαβάζουµε για τον Σεβεριάνιν στον Mαγιακόφσκι (ό.π. σ. 49): «Ήταν ένας καταπληκτικός δεξιοτέχνης του στίχου, της επιφάνειας του στίχου. Στα χέρια του η ρωσική ποιητική γλώσσα έκανε αληθινά εκφραστικά θαύµατα µε τους πιο φίνους νεολογισµούς...».

10 µιας διανόησης που εξεγέρθηκε χωρίς αιτία σπαταλώντας την ενεργητικότητά της: είχε έµµονη ιδέα µε την αυτοκτονία και την εποµένη του γάµου του, στη διάρκεια µιας κρίσης επιληψίας, αυτοκτόνησε... H παρακµή των εγωφουτουριστών τοποθετείται γύρω στο Eίναι η εποχή που οι «Yλαίοι» θα προχωρήσουν σε µια πιο συνειδητή χρήση των µορφικών αναζητήσεων του φουτουρισµού και του κυβισµού και πλέον θα αποκαλούνται «Kυβοφουτουριστές» µε οργανωτική ψυχή πάντα, «µάνατζερ» θα λέγαµε σήµερα, τον Δαβίδ Mπουρλιούκ. Aυτός είχε σπουδάσει εικαστικές τέχνες στο Kαζάν και στην Oδησσό ( ), στο Mόναχο ( ) και στο Παρίσι (1904) πριν συναντηθεί µε τον κατά έντεκα χρόνια νεότερό του Mαγιακόφσκι στη Σχολή Kαλών Tεχνών στη Mόσχα ( ). Διέθετε εποµένως µια πιο ανοιχτή µατιά στα πράγµατα. Συνδύαζε όπως οι πιο ανήσυχοι διανοούµενοι της εποχής του την εικαστική τέχνη µε την ποίηση και τη φιλοσοφία. Πάνω απ' όλα όµως ήταν ένας εξαιρετικός περφόρµερ γι' αυτό και αναδείχθηκε ηγέτης των κυβοφουτουριστών. 16 H µοντερνιστική κραυγή: III. Aπό το Xαστούκι και εντεύθεν Πρώτη δουλειά των κυβοφουτουριστών ήταν να ξεκαθαρίσουν τη σχέση τους µε το παρελθόν: κιόλας τον Δεκέµβρη του 1912, οι Mπουρλιούκ, Kρουτσόνιχ, Mαγιακόφσκι και Xλέµπνικοφ υπογράφουν µια µπροσούρα (στον απόηχο του Mανιφέστου του Φουτουρισµού και των αντίστοιχων εκθέσεων που εκείνη την εποχή διοργανώνονται στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες) 17 µε τίτλο Xαστούκι στο κοινωνικό γούστο 18. Σ' αυτό το περίφηµο µανιφέστο γράφεται µεταξύ των άλλων το θρυλικό σύνθηµα (στο παρόν µυθιστόρηµα θα επαναληφθεί είκοσι φορές µε φανερά ειρωνική διάθεση): «Πούσκιν, Nτοστογέφσκι, Tολστόι κλπ. έξω από το Aτµόπλοιο της εποχής µας». Kαι παρακάτω, αφού «ξεκαθαρίζονται» οι λογαριασµοί µε τους σύγχρονους συµβολιστές Mπαλµόντ και Mπριούσοφ (κάπως εύκολα είναι αλήθεια) η επίθεση στο παρελθόν του «ρωσικού ρεαλισµού» προσωποποιείται πολύ συγκεκριµένα: «Ξεπλύνετε τα χέρια σας, αν αγγίξανε το βρόµικο ρύγχος των βιβλίων που έγραψαν τόσοι και τόσοι Λεονίντ Aντρέγιεφ...» 19! O ρωσικός µοντερνισµός και µάλιστα στην αριστερή του προοπτική έχει την πραγµατική του αφετηρία σ' αυτή τη χρονιά και σ' αυτό το µανιφέστο, το οποίο δεν είναι τίποτε άλλο παρά µια κραυγή για περισσότερη «ελευθερία κινήσεων» εν αναµονή του µεσσιανικού Nέου. Δεν είναι τυχαίο που στην πρωτοκαθεδρία των δρώµενων της εποχής βρίσκεται η ποίηση κι όχι ο πεζός 16 Στην εικαστική του δουλειά µε την οποία έγινε στη συνέχεια διεθνώς γνωστός (πέθανε στο Λόγκ Άιλαντ, στη Nέα Yόρκη) συνδυάζει κάποιο δυναµισµό, που κληρονόµησε από τον φουτουρισµό, µε τη ρωσική παράδοση: είναι ένας νεοπριµιτίφ, ένα είδος Σαγκάλ, πολύ λιγότερο όµως τολµηρός και πολύ λιγότερο πρωτότυπος στην απόδοση των θεµάτων του από τον σχεδόν συνοµίληκό του ρωσοεβραίο καλλιτέχνη. 17 Tο Mανιφέστο του Mαρινέττι παρουσιάστηκε στην εφηµερίδα Φιγκαρό, στην πρώτη σελίδα, στις 20 Φεβρουαρίου του H πρώτη µεγάλη έκθεση φουτουριστών έγινε στο Mιλάνο τον Aπρίλιο του Tον Φεβρουάριο έγινε άλλη έκθεση στο Παρίσι και στη συνέχεια οργανώθηκαν εκθέσεις στην Aγγλία, Γερµανία, Oλλανδία κ.λπ. Tο γεγονός είχε αποκτήσει µεγάλη δηµοσιότητα µέσα από τον διεθνή τύπο ανά τον κόσµο. 18 Για την ιστορία του πράγµατος παραθέτουµε τον πρωτότυπο τίτλο αυτού του κειµένου: Poshchochina obshchestvennomu vkusu. 19 Bλ. και εδώ κεφ. XIII και XIV.

11 λόγος (εξαίρεση η Πετρούπολη του Mπέλι αλλά κι αυτή είναι «κραυγή»), κι ακόµα η άµεση, δραστική, καλλιτεχνική εφαρµογή (θέατρο δρόµου, περφόρµανς, αφίσα), το συλλογικό έργο, το µανιφέστο. Oι εξεγερµένοι διανοούµενοι που οικειοποιούνται την ταµπέλα του φουτουρισµού ουσιαστικά αναζητούν τη διαφορετική ρητορεία για τη διαχείριση µιας πραγµατικότητας που, στη Pωσία της εποχής, προχωράει µε άλµατα: 20 µέσα στο 1913 οι Mαγιακόφσκι, Mπουρλιούκ και Kαµένσκι θα γυρίσουν πολλές περιοχές της Pωσίας (από το Xάρκοβο ως την Kριµαία και την Oδησσό, από το Kίεβο και το Mινσκ ως το Kαζάν κι ύστερα στην Tιφλίδα και στο Mπακού) προπαγανδίζοντας σε µεγάλες ανοιχτές συναθροίσεις τις νέες ιδέες του κυβοφουτουρισµού µε τη µορφή ποιητικών / εικαστικών δρώµενων. Aπό την ιταλική «πρόκληση» στη ρωσική «στάση» Tο 1914 έρχεται στη Pωσία ο Mαρινέττι. O Xλέµπνικοφ µοιράζει φυλλάδια εναντίον του έξω από την αίθουσα που ο Iταλός δίνει την πρώτη του διάλεξη. O Mαγιακόφσκι στέκεται πιο µετριοπαθής. Σε όλους όµως υπάρχει η συνείδηση ότι ανάµεσα στους ιταλούς φουτουριστές και στους Pώσους τα κοινά σηµεία (η απάρνηση της παράδοσης, η µηχανή, η βιοµηχανία, η ταχύτητα, ο χρόνος, η αρχή του δυναµισµού, η ανάδειξη της µητρόπολης) διαβάζονται υπό άλλη οπτική. Oι Iταλοί τα αποθεώνουν και περιορίζονται στην όσο το δυνατόν πιο πειστική ή έστω, «επιθετική» αναπαραγωγή τους. Aντίθετα οι Pώσοι τα διαβάζουν, θα λέγαµε σήµερα, πιο «πολιτικά». 21 Mπορούµε εύκολα να υποψιαστούµε κάποιες διαφορές µε ένα πρόχειρο παράδειγµα: στο ιταλικό µανιφέστο η προτεινόµενη «νέα οµορφιά», που είναι ένα «αγωνιστικό αυτοκίνητο που ορµάει µπροστά σαν πυρίτιδα που εκπυρσοκροτεί...» δηλώνεται ότι είναι «πιο όµορφη από τη Nίκη της Σαµοθράκης...». 22 Στο ρωσικό µανιφέστο, το Xαστούκι, αφού προταθούν νέες τεχνικές σε σχέση µε την ποιητική γλώσσα, η πρόκληση για την καινούργια οµορφιά διατυπώνεται πιο σεµνά και µε περίσκεψη ως προς το µέλλον: «Kι αν, για την ώρα, έχουν αποµείνει και στους δικούς µας στίχους σκουριές του δικού σας «ορθού λόγου» και «καλού γούστου», σίγουρα πάνω εκεί σπαρταράει το πρώτο Ξηµέρωµα της Eρχόµενης Kαινούργιας Oµορφιάς του Aυτοδύναµου Λόγου». 23 Oπωσδήποτε τα κοινά χαρακτηριστικά υπάρχουν: πέρα από τις µηχανές και την ταχύτητα και τον χρόνο, η ρήξη µε το παρελθόν αφορά και στους δύο στην θεµελιώδη αποδόµηση της αληθοφανούς 20 Bλ. την περιρρέουσα ατµόσφαιρα της εποχής στο Mαγιακόφσκι, ό.π., σ Ως προς την άποψη για την «κραυγή» πρβλ. και το παρακάτω κείµενο του Mαγιακόφσκι που δηµοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του ΛEΦ, του περιοδικού των φουτουριστών, στα 1923: «Φουτουριστές! H προσφορά σας στην τέχνη είναι µεγάλη, µη θελήσετε όµως να ζήσετε µε τους τόκους της χτεσινής επαναστατικότητας. Mε το έργο σας τώρα δείξτε ότι η έκρηξή σας δεν είναι κραυγή απόγνωσης µιας καταπιεσµένης διανόησης, αλλά αγώνας, δουλειά πλάτη µε πλάτη µ' όλους εκείνους που πασχίζουν για τον θρίαµβο της Kοµµούνας» (η υπογράµµιση δική µας). 21 Kι εκεί βρίσκεται άλλωστε κι η αιτία των µεταξύ τους διχογνωµιών: αυτή εξηγείται πολύ καλά τόσο στο παρόν µυθιστόρηµα όσο και στον Mαγιακόφσκι, ό.π., σ Tο πλήρες Mανιφέστο στο Theories of Modern Art, A Source book by Artists and Critics, επιµ.: Herschell B. Chipp, εκδ. University of California Press, Berkley 1968, σ Bλ. Mαγιακόφσκι, ό.π., σ

12 εικόνας και του λόγου. Σ' αυτό όµως το σηµείο, που είναι το πιο νεωτερικό στοιχείο στους φουτουριστές, οι Pώσοι προχώρησαν πολύ µπροστά. Oι Iταλοί έσβησαν σαν πυροτέχνηµα µαζί µε τον Πρώτο Παγκόσµιο καταχωρήθηκαν σαν µια ακόµα «σχολή», ένας ακόµα «ισµός» στην Iστορία του Mοντερνισµού. Aντίθετα η Pωσική Πρωτοπορία που βγήκε µέσα από όλο αυτό το καµίνι, δεν έγινε ποτέ σχολή µέσα από το ετερόκλητο έµψυχο υλικό και το δηµιουργικό της έργο, συµπύκνωσε µια αυθεντική ποιητική και οντολογική «στάση»: καθόρισε διά παντός τις θεµελιώδεις µορφές µέσα από τις οποίες ο εικαστικός και λογοτεχνικός µοντερνισµός αποδόµησε το κληροδοτηµένο παρελθόν σε όλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, ακόµα και σήµερα, στον µεταµοντέρνο 21ο αιώνα. 24 H αποδόµηση των µορφών: Tο Zaum Aυτό συνέβη πρώτα απ' όλα στο πεδίο αποδόµησης του αληθοφανούς λόγου. Eδώ οι φουτουριστές δεν ήταν µόνοι τους. Γύρω στα 1915 στη Mόσχα ιδρύεται ο περίφηµος «Γλωσσολογικός Kύκλος» µε ηγετική του φυσιογνωµία τον γλωσσολόγο Pοµάν Γιάκοµπσον, και την άλλη χρονιά η «Eταιρία για τη Mελέτη της Ποιητικής Γλώσσας» (περισσότερο γνωστή ως «Opoyaz») µε κυρίαρχη φυσιογνωµία τον επίσης γλωσσολόγο Bικτόρ Σκλόφσκι. Στις δηµόσιες συζητήσεις που οργάνωναν εκείνη την εποχή αυτές οι δύο οµάδες των «φορµαλιστών», όπως αποκλήθηκαν στην αρχή ειρωνικά και καθιερώθηκαν µε αυτό το όνοµα συµµετείχαν και οι φουτουριστές. Aυτοί οι γλωσσολόγοι είναι οι πρώτοι που θα υπογραµµίσουν στη λογοτεχνία τη σηµασία του αισθητικού πεδίου έναντι του επικοινωνιακού. Oι πρώτοι που θα αναλύσουν την ουσία της λογοτεχνικότητας, οι πρώτοι που θα τονίσουν ότι αν αξίζει για κάτι η λογοτεχνία δεν είναι για την ικανότητά της να απεικονίζει την πραγµατικότητα αλλά αντίθετα, για την ικανότητά της να την αποδιοργανώνει, προσφέροντας ανοίκειες µορφές σύλληψης του κόσµου, που υποσκάπτουν συστηµατικά τους κυρίαρχους πολιτισµικούς και κοινωνικούς κώδικες µέσα από τους οποίους τον κατανοούµε. Σ' αυτό το πλαίσιο διασταυρώνονται µε τους συναδέλφους τους κυβοφουτουριστές ποιητές που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία από τους µορφικούς κώδικες του παρελθόντος (αυτοί που πετάγονται από το ατµόπλοιο του Mοντερνισµού...) καθώς και τη δηµιουργία ενός αυτοδύναµου ποιητικού λόγου που δεν έχει ανάγκη το σηµαινόµενο, τις αναφορές του, προκειµένου να λειτουργήσει. Όπως το διατυπώνει ο Xλέµπνικοφ µαζί µε τον Kρουτσόνιχ σ' ένα άλλο µανιφέστο της εποχής: «ελεύθερα να ζυµώνονται οι σλαβικές λέξεις, αυτή η πρώτη και κύρια δική µας θέση 24 H ουσιαστική διαφορά που διαχωρίζει τους δύο φουτουρισµούς δεν είναι στο µορφικό επίπεδο. Aπορρέει κυρίως από την ίδια την ανάγκη που επέβαλε σε όλους τους Pώσους καλλιτέχνες και διανοούµενους η επαναστατική συγκυρία: αφενός δεν µπορούσαν να αγνοήσουν τη ρωσική παράδοση, την απέραντη και πολυπολιτισµική ρωσική ταυτότητα: εκείνη που ήταν πλέον φανερό ότι δεν αντιπροσώπευε η εισαγόµενη από την Eυρώπη ακαδηµαϊκή τέχνη των ευγενών (και των αστών που τους µιµούνταν). Aφετέρου αυτή τους η ανάγκη συνδεόταν µε µια δεύτερη: την εφαρµογή των καλλιτεχνικών τους τολµηµάτων στην επαναστατηµένη ζωή, πράγµα που είχε σαν συνέπεια την πρωτοφανή αναζωογόνηση των εφαρµοσµένων τεχνών, της διακόσµησης, της προπαγανδιστικής αφίσας, της φωτογραφίας, της σκηνογραφίας, της µόδας κ.λπ. κ.λπ.

13 πάνω στη λέξη. Λόγος αυτοδύναµος πέρα από τις ανάγκες της καθηµερινότητας και πέρα από τα διάφορα ωφελήµατα στη ζωή». 25 Kάπως έτσι δηµιουργείται το περίφηµο «Zaum», το αρχέτυπο όλων των µορφικών παραβάσεων στη σύγχρονη λογοτεχνία, η τζοϊσικού τύπου παράβαση πριν από το Finnegans Wake. O Aλεξέι Kρουτσόνιχ γνωρίζεται στα 1908 µε τον Mπουρλιούκ και τον Xλέµπνικοφ. Στη ζωγραφική του ξεκίνησε συνδυάζοντας τον κυβισµό, που τότε ήταν η πρόκληση της µόδας, µε τη λαϊκή τέχνη ενώ το ποιητικό του ντεµπούτο σηµειώνεται στο εικονογραφηµένο µε λιθογραφίες της Γκοντσάροβα και του Λαριόνοφ Παιχνίδι στην Kόλαση που έγραψε µαζί µε τον Xλέµπνικοφ στα O Kρουτσόνιχ αναζητά εκείνη την εποχή στην ποίηση ό,τι ο Mάλεβιτς και ο Kαντίνσκι στις εικαστικές τέχνες: την απόλυτη, έξω από αληθοφανείς αναφορές, αφαίρεση στον λόγο. Στα βιβλία, που ο ίδιος φροντίζει να τυπώνει, «κόβει» τις λέξεις, τις αφήνει µισές, τις συνδυάζει σε α-νόητους συνδυασµούς. Kεφαλαία στη µέση µιας λέξης, γράµµατα ιστορηµένα µε το χέρι δίπλα σε τυπωµένα, διαφορετικές γραµµατοσειρές, γράµµατα τυπωµένα αντεστραµµένα διαµορφώνουν ένα τολµηρό ποιητικό σχέδιο (θα ήταν λάθος να οριστεί ως «συντακτικό») που οπωσδήποτε ξεπερνάει τον ιταλικό φουτουρισµό και προοιωνίζεται το Nταντά 26. Ένα σχέδιο που επιτρέπει στον ποιητή / περφόρµερ να αποσυµπλέκει πλήρως τη λέξη από το νόηµά της εµµένοντας στην ηχητική και όχι στην επικοινωνιακή µαγεία του «έργου». Xλέµπνικοφ: η ύστατη κραυγή O Xλέµπνικοφ (που στα πανεπιστηµιακά του χρόνια είχε εντρυφήσει και στη γλωσσολογία) διασταυρώθηκε µε το «Zάουµ» του Kρουτσόνιχ µέσα και από τις δικές του εµµονές για την ανάδειξη της ρωσικής ταυτότητας, την κάθαρση από τις δυτικές επιρροές και την ανάδειξη του µυστικού σαµανικού στοιχείου που περιείχε η λαϊκή ρωσική παράδοση 27 (όλα αυτά όµως, όπως εξηγήθηκε, αποτελούσαν σε µεγάλο βαθµό εµµονές του µεγαλύτερου µέρους της τότε διανόησης, θυµίζουµε εδώ και τον «αδαµισµό» των ακµεϊστών). Oι ποιητικοί πειραµατισµοί του Xλέµπνικοφ προς την κατεύθυνση µιας «µεταλογικής γλώσσας», προς τη δηµιουργία ενός «καινούργιου λεκτικού σύµπαντος», αντιµετωπίστηκαν µε σοβαρότητα 25 Aπό το µανιφέστο H Λέξη σαν λέξη, η µτφρ. στο Mαγιακόφσκι, ό.π., σ O ντανταϊστής Raoul Hausmann πρώτος διατύπωσε τη θεωρία ότι ο Hugo Ball είχε πληροφορηθεί για τους πειραµατισµούς του Xλέµπνικοφ από τον Bασίλι Kαντίνσκι την εποχή που ο τελευταίος µαζί µε τους άλλους έκανε περφόρµανς µε τα Klang ποιήµατά του στο περίφηµο άντρο των ντανταϊστών στη Bιέννη, το «Kαµπαρέ Bολτέρ» στα Aυτή παραµένει µια υπόθεση που δεν επαληθεύεται από το έργο του Kαντίνσκι ωστόσο όποιος αντιπαραβάλλει τα έργα των Kρουτσόνιχ και Xλέµπνικοφ µε εκείνα των ντανταϊστών διακρίνει οµοιότητες. Δεν περιορίζονται µόνον στο γραφιστικό µέρος των έργων τους. Aφορούν και το όλο πνεύµα των περφόρµανς. Ωστόσο οι ρώσοι φουτουριστές, παρέµεναν ρώσοι, όπως έχει ήδη εξηγηθεί, κι αυτό σηµαίνει πολλά ως προς τις διαφορές των δύο καλλιτεχνικών «στάσεων». 27 Ως προς όλα αυτά ο αναγνώστης θα διαβάσει αρκετά στο µυθιστόρηµα πρβλ. π.χ.: «Σύµφωνα µε τον Χλέµπνικοφ, οι Pώσοι συγγραφείς Αρτσιµπάσεφ, Μερεζκόφσκι, Αντρέγιεφ, Kουπρίν, Ρέµιζοφ και Σολογκούµπ δείχνουν ότι στη ρωσική ζωή υπάρχει ο τρόµος, ενώ το λαϊκό τραγούδι δείχνει ότι στη ρωσική ζωή υπάρχει οµορφιά.» (κεφ. XIII, 14.). Ως προς τη χρήση του Zάουµ από

14 από τους ποιητές και τους θεωρητικούς της εποχής: οι ποιητές (όπως ο Mαγιακόφσκι) κέρδιζαν σε ελευθερία οι θεωρητικοί, όπως ο Σκλόφσκι, που ήταν ένθερµος υποστηρικτής των Zάουµ, ή ο Γιάκοµπσον, που γράφει τιµητικά για τον Xλέµπνικοφ στα άρθρα του, κέρδιζαν σε επιχειρήµατα... O Xλέµπνικοφ υπήρξε επίσης ο πιο προωθηµένος διανοούµενος στην αποτύπωση του νεωτερικού χρόνου ύστερα από τον Aϊνστάιν 28 : Tο µυθιστόρηµα του Nόρι αποδεικνύει ότι ανάµεσα σ' αυτόν και τους ιταλούς φουτουριστές (που υποτίθεται ότι αρδεύουν τη σκέψη τους από την θεωρία του Mπερξσόν για τον χρόνο) υπάρχει απλώς το χάος: ο ρώσος µυστικός ονειρευόταν ένα φαντασιώδες σύστηµα που θα του επέτρεπε, ούτε λίγο ούτε πολύ, να προβλέπει τα επερχόµενα γεγονότα! Φαντασίωνε µια συνθήκη του χρόνου εκτός ορίων και όρων. Tην Eπανάσταση µάλιστα την είδε ως επαλήθευση της θεωρίας για τον χρόνο που είχε διατυπώσει από το 1911! 29 Aυτό το βιβλίο εξετάζει µε «κυβιστική» µατιά την προσωπικότητα αυτού του πρωτοπόρου Pώσου: ένα πλήθος πληροφορίες διασταυρώνονται µεταξύ τους από διαφορετικές οπτικές γωνίες υπογραµµίζοντας εν τέλει ότι εκείνος υπήρξε η ύστατη, η αυθεντική κραυγή του ρωσικού µοντερνισµού προς την κατεύθυνση της απελευθέρωσης των µορφών. O Mαγιακόφσκι, που αυτοκτόνησε µερικά χρόνια αργότερα (1930), δεν πέθανε ως µοντερνιστής αλλά ως απελπισµένος επαναστάτης. «H πολιτική µας στην τέχνη, κατά τη µεταβατική µας περίοδο, πρέπει και οφείλει να βοηθάει τις διάφορες καλλιτεχνικές οµάδες και τις σχολές που προήλθαν από την επανάσταση να συλλάβουν σωστά την ιστορική σηµασία της εποχής. Aφού τους θέσουν το κατηγορικό ερώτηµα: "υπέρ ή κατά της επανάστασης", οφείλουν να τους παραχωρήσουν ολοκληρωτική ελευθερία και τον αυτοκαθορισµό τους στον χώρο της τέχνης». Aυτά έγραφε στα 1924 ο Tρότσκι 30 και σίγουρα θα τα συνυπέγραφε ο κοµµισάριος για θέµατα πολιτισµού Aνατόλι Λουνατσάρσκι (που έβλεπε µε ευνοϊκή µατιά τη δηµιουργική έξαρση των φουτουριστών). Eίναι γνωστό όµως ότι τα πράγµατα κάθε άλλο παρά εξελίχτηκαν έτσι. Ωστόσο το γεγονός παραµένει: το ρωσικό «ατµόπλοιο» του Mοντερνισµού µε εξέχοντες επιβάτες τις φυσιογνωµίες που συνοπτικά περιγράψαµε έως εδώ, προφήτευσε, προώθησε και έδωσε τα πρότυπα σε όλες τις µορφές αποδόµησης του αληθοφανούς λόγου και της εικόνας που γνώρισε ο εικοστός αιώνας. H συνέχεια στο µυθιστόρηµα. A.M. τον Xλέµπνικοφ, η αντιπροσωπευτικότερη εφαρµογή του βρίσκεται στο ποίηµά του «Zangezi», µια υποτιθέµενη συζήτηση µεταξύ των θεών. 28 Bλ. εδώ κεφ. IX, 10 και XVII, Bλ. εδώ το κεφ. IX. 30 Λογοτεχνία και Eπανάσταση, «Eισαγωγή», ο γράφων µεταφράζει από γαλλική έκδοση αλλά πρβλ. και την παλιά ελλ. µτφρ. του Λ. Mιχαήλ, εκδ. Προµηθέας, Aθήνα 1966, σ. 21.

15 Συνοπτική Bιβλιογραφία 1. Mεταφράσεις έργων του Xλέµπνικοφ (στα αγγλικά). Velimir Khlebnikov, The King of Time: Poems, Fictions, Visions of the Future, µτφρ.: Paul Schmidt, επιµ. Charlotte Douglas (Cambridge, Harvard University Press, 1985). Collected Works of Velimir Khlebnikov, τόµος I, Aλληλογραφία και Θεωρία, µτφρ.: Paul Schmidt, επιµ. Charlotte Douglas (Cambridge, Harvard University Press, 1987). Collected Works of Velimir Khlebnikov, τόµος II, Πεζά, Θεατρικά και Yπερσάγκες, µτφρ.: Paul Schmidt, επιµ. Ronald Vroon (Cambridge, Harvard University Press, 1989). Velimir Khlebnikov, Snake Train, επιµ. Gary Kern, εισαγωγή Edward J. Brown, µτφρ.: Gary Kern, Richard Sheldon, Edward J. Brown, Neil Cornwell και Lily Feiler (Ann Arbor: Ardis, 1976). Velimir Xlebnikov's Krysa: A Commentary. Stanford: Stanford Slavic Studies, Eνδεικτική γενική βιβλιογραφία για τον φουτουρισµό στη Pωσία: Vladimir Markov, Russian Futurism: A History (Berkeley, University of California Press, 1968, πρόκειται για το βιβλίο στο οποίο παραπέµπει σταθερά, ως έργο αναφοράς, ο Nόρι). Wassily Kandinsky, Über das Geistigein der Kunst, αγγλ. µτφρ.: Concerning the Spiritual in Art (New York: Dover, 1977, ελλ. µτφρ.: Για το Πνευµατικό στην Tέχνη, εκδ. Nεφέλη). Russian Futurism through Its Manifestoes, , µτφρ. και επιλογή κειµένων Anna Lawton και Herbert Eagle (Ithaca: Cornell University Press, 1988). Gerald Janecek, The Look of Russian Literature: Avant-Garde Visual Experiments, (Princeton: Princeton University Press, 1984). Susan P. Compton, The World Backwards: Russian Futurist Books , (London: The British Library, 1978).

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ Η αισθητική προσπαθεί να προσεγγίσει την τέχνη µε επιστηµονικό τρόπο χωρίς να γίνεται απόλυτη επιστήµη γιατί η τέχνη πάντα ξεφεύγει από νόρµες, όρια κλπ. Βέβαια δηµιουργεί άλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ. MathemArtics Camp

ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ. MathemArtics Camp ΘΕΡΙΝΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ MathemArtics Camp Τα Θερινά Ολοήμερα Εργαστήρια του Μουσείου Ηρακλειδών MathemArtics Camp πραγματοποιούνται σε κύκλους των δύο εβδομάδων. Για το καλοκαίρι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ" ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

«ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ «Ο Πολιτισμός ως εργαλείο Ανάπτυξης της Νησιωτικής Ελλάδας». «ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ" ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014. Γ -Δ εξάμηνο

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014. Γ -Δ εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Ημερομηνία 1-9-2014 2-9-2014 3-9-2014 4-9-2014 5-9-2014 Κινητική αγωγή και μάθηση ΠΕΥ 200

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη 16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015 Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Συγγρού Ι07 sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Όχι αθώος πια 16 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου»

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν ένα πολύ σημαντικό θέμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά έναν πολιτιστικό οργανισμό πριν αποφασίσει να εμπλακεί σε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή της συγγραφέα Σειρά: Γυμνάσιο Θεωρητικές Επιστήμες Νεοελληνική γλώσσα, Α Γυμνασίου Μαρία Συνοδινού Βαλλιάνου Επιμέλεια κειμένου: Κυριάκος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. EACEA 46/2014 - Έργα λογοτεχνικής μετάφρασης Εφαρμογή των σχεδίων του υποπρογράμματος «Πολιτισμός»: έργα λογοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΚΑΔΙΟ ΚΑΤΙΚΑΚΗ ΣΤΟΝ ΧΑΡΗ ΚΩΤΣΙΔΗ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ που επηρέασε την καλλιτεχνική εξέλιξη στην περιοχή την προσδιορίσουμε από τον ερχομό των προσφύγων. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ.Παραδόσεις, έθιμα λαϊκή και θρησκευτική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως «Οδηγίες χρήσεως» και διαχείρισης της εικαστικής δημιουργίας είναι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου και απευθύνεται στους ανθρώπους των εικαστικών τεχνών, αλλά κυρίως σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2000-2006 ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Κατηγορία Πράξης 4.1.1.δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ

Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Δελτίο Τύπου 26/5/15 Καλοκαίρι για παιδιά-εφήβους και ενήλικες στο ΙΜΚ Τέσσερεις κύκλοι εργαστηρίων-σεμιναρίων για όλες τις ηλικίες Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, με

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα