Αναλυτική Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής. Θετική και αρνητική ρύθμιση των μικρών GTPασών Rho και του κυτταροσκελετού ακτίνης από τις BMP και TGF-β

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναλυτική Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής. Θετική και αρνητική ρύθμιση των μικρών GTPασών Rho και του κυτταροσκελετού ακτίνης από τις BMP και TGF-β"

Transcript

1 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Ανάπτυξης Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πρόγραμμα Ενίσχυσης του Ερευνητικού Δυναμικού (Π.ΕΝ.Ε.Δ) 2003 Αναλυτική Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής Θετική και αρνητική ρύθμιση των μικρών GTPασών Rho και του κυτταροσκελετού ακτίνης από τις BMP και TGF-β Κωνσταντινίδης Γεώργιος Επιβλέπων: Στουρνάρας Χρήστος, Καθηγητής Βιοχημείας Εργαστήριο Βιοχημείας Τομέας Βασικών Επιστημών Ηράκλειο 2011

2 Τα τελευταία χρόνια έχει παρουσιασθεί ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τους μηχανισμούς ρύθμισης του κυτταροσκελετού της ακτίνης από τον TGF-β, καθώς και τον ρόλο των μικρών GTPασών της οικογένειας Rho κατά τη σηματοδότηση του TGF-β. Λιγότερα είναι γνωστά για τα αποτελέσματα των μελών ΒΜΡ προς τον κυτταροσκελετό και ακόμη λιγότερο έχει ερευνηθεί ο ρόλος των πρωτεϊνών Rho στην σηματοδότηση από ΒΜΡ. H πραγματικότητα αυτή έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι ο TGF-β και οι ΒΜΡ ανήκουν στην ίδια υπεροικογένεια εξωκυτταρικών μορφογενετικών παραγόντων, και επιπλέον σηματοδοτούν παρόμοιες ενδοκυττάριες οδούς στις οποίες συμμετέχουν διακριτά μέλη της οικογένειας Smad. Αρχικά δοκιμασίες χρονοεξάρτησης όπου συγκρίθηκαν μέσω μικροσκοπίας φθορισμού η επίδραση των TGF-β1 και BMP-7 στους Swiss3T3 ινοβλάστες έδειξαν ότι ο BMP-7 όπως και ο TGF-β1 προκαλεί άμεση, έντονη και παρατεταμένη αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης στους ινοβλάστες. Μετά από 24 ώρες έκθεσης των ινοβλαστών σε TGF-β1 και BMP-7 παρατηρήθηκε εμφανής αλλαγή της μορφολογίας των κυττάρων λόγω της κορύφωσης του πολυμερισμού της ακτίνης. Ποσοτικοποίηση του πολυμερισμού της ακτίνης διαχωρίζοντας το διαλυτό (Ts) κλάσμα της ακτίνης από το μη διαλυτό (T I ) έδειξε ότι ο TGF-β1 επάγει μία σταδιακή μείωση του λόγου Ts/TTotal, ενώ ο BMP-7 προκαλεί ένα πιο άμεσο πολυμερισμό της ακτίνης ο οποίος παραμένει μέχρι και τις 24 ώρες επώασης των ινοβλαστών. Πολυμερισμός της ακτίνης επίσης παρατηρήθηκε με την ποσοτική μέτρηση διαλυτών και αδιάλυτων κλασμάτων της ακτίνης και στους MEF ινοβλάστες μετά από 24ωρη έκθεση σε TGF-β1 και BMP-7 με πιο εκτεταμένο πολυμερισμό να προκαλείται από τον BMP-7. Έντονος πολυμερισμός της ακτίνης παρατηρήθηκε και στα MCF-7 επιθηλιακά κύτταρα μαστού μετά από έκθεση για 24 ώρες σε BMP-7 και TGF-β1, ενώ οριακά αυξημένος πολυμερισμός παρατηρείται στην ίδια κυτταρική σειρά για μικρής διάρκειας (15-30 λεπτά) επώαση με TGF-β1 και BMP-7. Εκτεταμένος πολυμερισμός της ακτίνης παρατηρήθηκε και στα DU145 καρκινικά κύτταρα προστάτη μετά από έκθεση για 24 ώρες σε TGF-β1 και BMP-7, ενώ δεν παρατηρήθηκε πολυμερισμός της ακτίνης μετά από έκθεση για 1 ώρα τόσο σε TGF-β1 όσο και σε BMP-7. Μετά από 24ωρη έκθεση των NIH3T3 ινοβλαστών σε BMP-7 παρατηρήθηκε μέσω μικροσκοπίας φθορισμού και σε αυτούς τους ινοβλάστες ιδιαίτερα εμφανής πολυμερισμός της ακτίνης. Παρομοίως, μετά από 72ωρη έκθεση των αγρίου τύπου αλλά και των p21-/- MCF- 10A επιθηλιακών κυττάρων μαστού σε BMP-7 παρατηρείται μέσω μικροσκοπίας φθορισμού εμφανής πολυμερισμός της ακτίνης. Τα p21-/- MCF10A χρησιμοποιήθηκαν για να ελεγχθεί το κατά πόσο ο αναστολέας του κυτταρικού κύκλου p21 επηρεάζει την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης μιας και έχει αναφερθεί ότι η κυτταροπλασματική του μορφή αναστέλλει άμεσα την ROCK η οποία είναι ο άμεσος γνωστός αποδέκτης της ενεργοποιημένης RhoA. H έλλειψη αυτού του πιθανού αρνητικού ρυθμιστή ενός μονοπατιού που έχει σημαντικότατη επίδραση στην αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης αναμενόταν ότι ίσως οδηγήσει σε ένα πιο εκτεταμένο ή/και μεγαλύτερης διάρκειας πολυμερισμό της ακτίνης. Παρόλα αυτά, η επίδραση του BMP-7 και στις δύο κυτταρικές σειρές φαίνεται παρόμοια. Σε έκθεση 72 ωρών των HaCaT κερατινοκυττάρων σε BMP-7 αλλά και TGF-β1 παρατηρήθηκε μέσω μικροσκοπίας φθορισμού εμφανής δημιουργία ινιδίων της ακτίνης η οποία μπλοκάρεται με τη χρήση του GW6604 αναστολέα του υποδοχέα Alk5 του TGF-β1. Ενώ η αναστολή του πολυμερισμού της ακτίνης από τον TGF-β1 με τη χρήση αυτού του αναστολέα είναι αναμενόμενη, η αναστολή του πολυμερισμού της ακτίνης και από τον BMP- 7 προκαλεί έκπληξη. Το γεγονός αυτό μας οδηγεί στην υπόθεση ότι το τελικό αποτέλεσμα της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού μετά από τη μακράς διάρκειας επώαση (72 ωρών) των κυττάρων με BMP-7 ίσως οφείλεται στη επαγωγή, έκφραση και έκκριση TGF-β από τα κύτταρα μιας και το γονίδιο του TGF-β είναι στόχος της σηματοδότησης του BMP. H πιθανή

3 αυτή έκκριση του TGF-β δύναται να δρα εκ νέου και να επηρεάζει τον τελικό φαινότυπο όσον αφορά την παρατηρούμενο πολυμερισμό της ακτίνης. H αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης συνήθως συνοδεύεται από την δημιουργία πλακών πρόσφυσης στην κυτταρική μεμβράνη. Για το λόγο αυτό ελέγχθηκε ο εντοπισμός της βινκουλίνης, ενός κεντρικού συστατικού των συμπλόκων των πλακών πρόσφυσης μέσω ανοσοφθορισμού παράλληλα με τον άμεσο φθορισμό της ακτίνης χρησιμοποιώντας τις ίδιες συνθήκες με αυτές της μελέτης της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης σε Swiss3T3 ινοβλάστες. Πράγματι, επώαση των Swiss3T3 ινοβλαστών με ΒΜΡ-7 για 24 και 48 ώρες προκαλεί συσσώρευση της βινκουλίνης στις πλάκες πρόσφυσης οι οποίες εντοπίζονται στα άκρα των ινιδίων του στρες, όπως συμβαίνει και με τον TGF-β1. Έτσι, από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι η σηματοδότηση των ΒΜΡ-7 και TGF-β1 έχουν παρόμοια αποτελέσματα όσον αφορά την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Μία φυσιολογική συνέπεια της δυναμικής αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης σε απόκριση αυξητικών παραγόντων είναι η κυτταρική μετανάστευση. Ελέγχθηκε η μετανάστευση Swiss3T3 ινοβλαστών χρησιμοποιώντας μία δοκιμασία επούλωσης τραύματος. Οι ινοβλάστες ελλείψει ορού μεταναστεύουν αργά για την επούλωση μίας πληγής κατά ένα χρονικό διάστημα 24 ωρών. Με την παράλληλη όμως επώασή τους με ΒΜΡ-7 παρουσιάζεται σημαντικά αυξημένη μεταναστευτικότητα όπως παρατηρήθηκε από τον βαθμό κλεισίματος της ίδιας πληγής. H παρατήρηση αυτή είναι σε συμφωνία με την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης που συμβαίνει στις 24 ώρες επώασης των ίδιων ινοβλαστών παρουσία ΒΜΡ-7. Οι δοκιμασίες επούλωσης πληγής πολλές φορές συνυπολογίζουν την ικανότητα των κυττάρων να μεταναστεύουν αλλά και να πολλαπλασιάζονται. Για αυτόν το λόγο μετρήθηκε η δυνατότητα του ΒΜΡ-7 να επάγει κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Ενώ ο TGF-β1, όπου εδώ χρησιμοποιήθηκε ως θετικό control, επάγει τον πολλαπλασιασμό των ινοβλαστών, ο ΒΜΡ-7 δεν προκάλεσε κάποια σημαντική αλλαγή στον πολλαπλασιασμό τους. Συνυπολογίζοντας τα παραπάνω ευρήματα συμπεραίνεται ότι ο ΒΜΡ-7 προκαλεί μία εκτεταμένη αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης η οποία συσχετίζεται με την μετανάστευση αλλά όχι με τον πολλαπλασιασμό των Swiss3T3 ινοβλαστών. Επιπροσθέτως, για τον έλεγχο πιθανής πρόκλησης απόπτωσης από τη σηματοδότηση του ΒΜΡ-7 χρησιμοποιήθηκαν τα DU145 καρκινικά κύτταρα προστάτη σε μία δοκιμασία απόπτωσης παράλληλα με TGF-β1 παρουσία ή όχι των αναστολέων Υ (εξειδικευμένος αναστολέας της ROCK) και κυτοχαλασίνης (αναστολέας του πολυμερισμού της ακτίνης). Τόσο ο ΒΜΡ-7 όσο και ο TGF-β1 ανεξάρτητα από την παρουσία ή όχι των αναστολέων απέτυχαν να προκαλέσουν απόπτωση στα DU145 καρκινικά κύτταρα προστάτη. Για να ερευνηθεί ο μηχανισμός με τον οποίο ο ΒΜΡ-7 επιδρά στο κυτταροσκελετό της ακτίνης, παρατηρήθηκε μία σειρά από γνωστές πρωτεΐνες οι οποίες ενεργοποιούνται μετά την ενεργοποίηση του υποδοχέα του ΒΜΡ. Αρχικά παρατηρήθηκε η Smad1, μία από τις Smads οι οποίες ενεργοποιούνται από τη σηματοδότηση του υποδοχέα του ΒΜΡ και οι ΜΑΡK (mitogen activated protein kinases) p38 και Erk1/2, οι οποίες είναι επίσης γνωστοί αποδέκτες της σηματοδότησης καθοδικά των υποδοχέων του ΒΜΡ. Επιπροσθέτως, μελετήθηκε και η επίδραση του ΒΜΡ-7 στην ενεργοποίηση των μικρών GTΡασών Rho, μιας και αυτές οι πρωτεΐνες είναι οι κύριου ρυθμιστές της δυναμικής αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης σε διάφορα κυτταρικά συστήματα. Κατά τις 4 πρώτες ώρες επώασης Swiss3T3 ινοβλαστών με ΒΜΡ-7 παρατηρήθηκε άμεση, ισχυρή και παρατεταμένη ενεργοποίηση της Smad1, μέσω της φωσφορυλίωσής της. Το μέγιστο επίπεδο φωσφορυλίωσης παρατηρήθηκε ήδη από τα 15 πρώτα λεπτά επώασης με ΒΜΡ-7, ενώ δεν επηρεάζονται τα επίπεδα της ολικής ποσότητας της Smad1 σε αυτά τα χρονικά διαστήματα. Παράλληλα, παρατηρήθηκε ενεργοποίηση της Smad1 στα HaCaT κερατινοκύτταρα μία ώρα μετά την επίδραση ΒΜΡ-7. Ο ΒΜΡ-7 επίσης επάγει τη φωσφορυλίωση της p38 ΜΑΡK με κορύφωση 1 ώρα μετά την επώαση. Αντίθετα, παρόλη την 24ωρη έλλειψη ορού παρουσιάζονται αυξημένα επίπεδα

4 φωσφορυλίωσης της Erk1/2 ΜAPΚ σε control συνθήκες. Ο ΒΜP-7 προκαλεί μείωση της φωσφορυλίωσης της Erk1/2 μία ώρα μετά την επώαση των κυττάρων με ΒΜP-7, ενώ τα επίπεδα της ολικής Erk1/2 παραμένουν σταθερά. Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι η επίδραση του ΒΜP-7 στο κυτταροσκελετό της ακτίνης μπορεί να συσχετίζεται με την ενεργοποίηση της Smad1 και πιθανόν με την ενεργοποίηση της ρ38 ΜAPΚ και την απενεργοποίηση της Erk1/2 ΜAPΚ στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Παράλληλα με τις Smad1 και ρ38, ο ΒΜP-7 οδηγεί στη γρήγορη και αρκετά ισχυρή ενεργοποίηση των RhoA και RhoΒ στους Swiss3T3 ινοβλάστες. H ενεργοποίηση της RhoA γίνεται εμφανής από τα πρώτα 15 λεπτά της επώασης των ινοβλαστών με ΒΜP-7, αυξάνεται σταδιακά μέχρι τη 1 ώρα και στη συνέχεια μειώνεται. Από την άλλη, η RhoΒ παραμένει σχεδόν ανεπηρέαστη σε αυτά τα αρχικά χρονικά διαστήματα και ενεργοποίησή της εμφανίζεται 2 και 4 ώρες μετά την επώαση των κυττάρων με ΒΜP-7. Αντίθετα, η Cdc42 παρουσιάζει υψηλά επίπεδα φόρτισης με GTP σε control συνθήκες χωρίς επώαση τα οποία ελαττώνονται άμεσα με την επίδραση του ΒΜP-7. Στη συνέχεια ελέγχθηκε η δυνατότητα του ΒΜP-7 να επηρεάζει την έκφραση των RhoA και RhoB mrna στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Πράγματι, μέσω RT-PCR παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων του RhoB mrna μετά από 1 έως και 4 ώρες επώασης των ινοβλαστών με ΒΜP-7. Αντιθέτως, η έκφραση του γονιδίου της RhoA παραμένει ανεπηρέαστη κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Τέλος, ως θετικό control παρατηρήθηκε εκτεταμένη έκφραση ενός γνωστού γονιδίου στόχου της σηματοδότησης του ΒΜP, αυτό της ανασταλτικής Smad6. Με την ίδια λογική ελέγχθηκε η δυνατότητα του ΒΜP-7 να επηρεάζει την έκφραση των RhoA και RhoB mrna στα HaCaT κερατινοκύτταρα. Πράγματι, και σε αυτό το κυτταρικό σύστημα μέσω RT-PCR παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων του RhoB mrna μετά από 1 έως και 6 ώρες επώασης των κερατινοκυττάρων με ΒΜP-7. Αντιθέτως, η έκφραση του γονιδίου της RhoA παραμένει ανεπηρέαστη κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Τέλος, παρατηρήθηκε εκτεταμένη έκφραση της Smad6 με κορύφωση αυτή τη φορά μετά από 2 ώρες επώασης των κερατινοκυττάρων με ΒΜP-7 και σταδιακή μείωση στη συνέχεια. Συμπερασματικά, ο ΒΜP-7 επάγει τα σηματοδοτικά μονοπάτια των Smad1 και ρ38 ΜAPΚ. Επιπλέον, επάγει τη φόρτιση της RhoA με GTP, πράγμα το οποίο δεν πραγματοποιείται μέσω μεταγραφικού μηχανισμού που οφείλεται στο μονοπάτι των Smad. Πιθανόν, αυτή η πρωταρχική ενεργοποίηση της RhoA από τον ΒΜP-7 να ελέγχει τα αντίστοιχα αρχικά χρονικά στάδια της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Ταυτόχρονα, η μεταγραφική ενεργοποίηση του RhoB γονιδίου και η επακόλουθη ενεργοποίηση της RhoΒ ίσως να ελέγχει τα μεταγενέστερα χρονικά στάδια της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Ο άμεσος γνωστός αποδέκτης της ενεργοποιημένης RhoA είναι η ROCΚ1 κινάση. Έτσι, λόγω του γεγονότος ότι ο ΒΜP-7 προκαλεί μία άμεση ενεργοποίηση της RhoA, η οποία στη συνέχεια πιθανόν έχει ως λειτουργικό αποτέλεσμα τον πολυμερισμό της ακτίνης, παρεμβαίνοντας στην ενεργοποίηση της ROCΚ1 κινάσης αναμένεται να μπλοκαριστεί η εν λόγω επαγωγή του πολυμερισμού της ακτίνης. Πράγματι, συν-επώαση των ινοβλαστών με ΒΜP-7 και Υ (εξειδικευμένος αναστολέας της ROCΚ1) μπλόκαρε πλήρως τη δημιουργία κεντρικών ινιδίων ακτίνης, ενώ τα περιφερειακά ινίδια ακτίνης που εντοπίζονται στην εσωτερική πλευρά της μεμβράνης παρέμειναν ανεπηρέαστα, πράγμα το οποίο είναι σε συμφωνία με προηγούμενες αναφορές για τη δράση του ίδιου αναστολέα σε ανθρώπινους ινοβλάστες ακροβυστίας. H επίδραση του αναστολέα Υ επιβεβαιώθηκε με την ποσοτική μέτρηση διαλυτών και αδιάλυτων κλασμάτων της ακτίνης κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Οι παραπάνω παρατηρήσεις για τη δράση του αναστολέα Υ στη σηματοδότηση του ΒΜP-7 με αποδέκτη τον κυτταροσκελετό της ακτίνης βρίσκονται σε σύμπνοια με τη δράση του ίδιου αναστολέα στην ανάλογη σηματοδότηση του TGF-β1. H παρουσία του αναστολέα Υ παράλληλα μπλοκάρει και τη μετανάστευση των Swiss3T3 ινοβλαστών η οποία προκαλείται από τον ΒΜP-7 κατά τη δοκιμασία

5 επούλωσης τραύματος. Παρατηρήθηκε μία εμφανώς μειωμένη πυκνότητα μεταναστευόντων ινοβλαστών εντός της περιοχής του τραύματος κατά την παρουσία του αναστολέα Υ Έτσι, φαίνεται ότι η δράση της ROCK1 κινάσης είναι καθοριστική για τη σηματοδότηση που έχει ως αποδέκτη τον κυτταροσκελετό της ακτίνης, γεγονός το οποίο μπορεί να μεταφραστεί περαιτέρω και στην ικανότητα των ινοβλαστών να μεταναστεύουν. Για να ελεγχθεί αν ο αναστολέας της ROCK1 κινάσης διαταράσσει τη σηματοδότηση του υποδοχέα του ΒMΡ προς τις Smad1, ρ38 και Erk1/2 επαναλήφθηκαν τα πειράματα ανοσοαποτύπωσης που περιγράφηκαν παραπάνω κάτω από τις ίδιες συνθήκες παρουσία ή όχι του αναστολέα Υ Έτσι, συν-επώαση των ινοβλαστών με Υ και ΒMΡ-7 δεν εμφάνισε καμία μετρήσιμη επίπτωση στο προφίλ της κινητικής της φωσφορυλίωσης των Smad1, ρ38 και Erk1/2 όπως και αναμενόταν. Εν κατακλείδι, φαίνεται ότι ο αναστολέας Υ δρα καθοδικά των Smad1, ρ38 και Erk1/2, επηρεάζοντας πιθανώς μόνο τη δραστικότητα της ROCK1 κινάσης. H σηματοδότηση της ROCK1 μπορεί να κατευθυνθεί προς διάφορες κινάσες συμπεριλαμβανομένων μελών των οικογενειών των ΡAK και LIMK και περαιτέρω σε υποστρώματα όπως η κοφιλίνη και η MLC. Για να διαχωρισθούν αυτά τα σηματοδοτικά μονοπάτια μεταξύ τους χρησιμοποιήθηκε ο αναστολέας Υ της ROCK1 και θεωρήθηκε ότι o ΒMΡ-7 δρα μέσω αυτής της κινάσης. Αρχικά, γνωρίζοντας ότι η LIMK διαδραματίζει βασικό ρόλο στη σηματοδότηση του ΒMΡ σε νευρώνες, νεφρικά κύτταρα και μυοβλάστες, ελέγχθηκε η ενεργοποίηση της LIMK1. Μέσω μιας in vitro δοκιμασίας αυτόφωσφορυλίωσης της ενδογενούς LIMK1 με ραδιενεργό ATΡ και ανοσοκατακρήμνισής της από Swiss3T3 ινοβλάστες που έχουν επωαστεί με ΒMΡ-7 φαίνεται ότι ο ΒMΡ-7 προκαλεί σημαντική αύξηση της φωσφορυλίωσης της LIMK1. Παραδόξως, συν-επώαση των ινοβλαστών με τον αναστολέα Υ προκάλεσε αύξηση της φωσφορυλίωσης της LIMK1 στα επωασμένα και μη κύτταρα με ΒMΡ-7. Μέσω ανοσοαποτύπωσης φαίνεται ότι η φωσφορυλίωση της LIMK στα Swiss3T3 κύτταρα που οφείλεται στον ΒMΡ-7 επάγεται άμεσα και παραμένει μέχρι και 3 ώρες μετά την αρχική επώαση, γεγονός το οποίο συμβαδίζει με τις παρατηρήσεις σε άλλα κυτταρικά συστήματα. Ωστόσο, η παρατήρηση ότι ο αναστολέας Υ ενισχύει την ενεργοποίηση της LIMK1 κατά της σηματοδότηση του ΒMΡ-7 υποδηλώνει ότι η LIMK1 ίσως δεν είναι ο κύριος ρυθμιστής ο οποίος επιδρά στην αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Στη συνέχεια, ελέγχθηκε η ενεργοποίηση της MLC, η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο κατά την αναδιοργάνωση του συμπλόκου της ακτινο-μυοσίνης με άμεσο αντίκτυπο στην κινητικότητα των κυττάρων. Πράγματι, ο ΒMΡ-7 επάγει στους Swiss3T3 ινοβλάστες άμεση φωσφορυλίωση της MLC στο κατάλοιπο Ser19 η οποία διαρκεί έως και 4 ώρες μετά την επώαση, ενώ η συν-επώαση ΒMΡ-7 και Υ έχει ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση αυτής της φωσφορυλίωσης. Έτσι, συμπεραίνεται ότι το μονοπάτι ΒMΡ- 7/RhoA/ROCK1 ίσως είναι υπεύθυνο για την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης που προκαλείται από ΒMΡ-7 στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Για να αξιολογηθεί ο λειτουργικός ρόλος της φωσφορυλίωσης της MLC η οποία επάγεται από τον ΒMΡ-7 πραγματοποιήθηκε αναστολή της MLC κινάσης (MLCK) η οποία φωσφορυλιώνει άμεσα την MLC και αποσιώπηση της MLC χρησιμοποιώντας sirna. Συνεπώαση Swiss3T3 ινοβλαστών με ΒMΡ-7 και τον εξειδικευμένο αναστολέα της MLCK, ML-7 δεν προκαλεί κάποια αλλαγή στο φαινότυπο της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης από τα πρώτα λεπτά της επώασής τους μέχρι και 2 ώρες αργότερα. Αντιθέτως, ο ML-7 μπλοκάρει εμφανώς την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης που επάγεται μετά από 24ωρη επώαση των ινοβλαστών με ΒMΡ-7. Κατά ανάλογο τρόπο με αυτόν που χρησιμοποιήθηκε για τον αναστολέα Υ-27632, για να ελεγχθεί αν ο αναστολέας της MLC κινάσης διαταράσσει τη σηματοδότηση του υποδοχέα του ΒMΡ προς τις Smad1, ρ38 και Erk1/2 επαναλήφθηκαν τα πειράματα ανοσοαποτύπωσης που περιγράφηκαν παρουσία ή όχι του αναστολέα ML-7. Έτσι, συνεπώαση των ινοβλαστών με ML-7 και ΒMΡ-7 δεν εμφάνισε καμία μετρήσιμη επίπτωση στο προφίλ της κινητικής της φωσφορυλίωσης των Smad1, ρ38 και Erk1/2 όπως και αναμενόταν.

6 Έτσι, φαίνεται ότι και ο αναστολέας ML-7 δρα καθοδικά των Smad1, ρ38 και Erk1/2, επηρεάζοντας πιθανώς μόνο τη δραστικότητα της MLC κινάσης. Με την ίδια λογική, αποσιωπώντας την ενδογενή MLC στους NIH3T3 ινοβλάστες, κατεστάλη η δυνατότητα του ΒMΡ-7 να επάγει αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης μετά από 24ωρη επώαση. Στις control συνθήκες το ίδιο sirna για την MLC δεν επηρεάζει τη βιωσιμότητα των κυττάρων και το φαινότυπο του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Συνδυαστικά, τα πειράματα αναστολής της MLCK και της αποσιώπησης της MLC υποδεικνύουν ότι η ρύθμιση της λειτουργίας της MLC είναι ένας κρίσιμος στόχος κατά την επίδραση του ΒMΡ-7 στον κυτταροσκελετό της ακτίνης. Τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβή δείχνουν ότι ένα μέλος της οικογένειας του TGF-β, ο ΒMΡ-7, ενεργοποιεί ένα νέο σηματοδοτικό μονοπάτι το οποίο επιδρά στην αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Αυτό το μονοπάτι έχει κοινά χαρακτηριστικά με το αντίστοιχο που έχει περιγραφεί από το εργαστήριό μας για τον TGF-β1 στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Όμως διαπιστώνονται παράλληλα σημαντικές διαφορές στη δράση του ΒMΡ-7 σε σχέση με αυτή του TGF-β. Έτσι, συνδυάζοντας τη δράση εξειδικευμένων αναστολέων κινασών και δοκιμασιών οι οποίες μετρούν το επίπεδο φωσφορυλίωσης κινασών και υποστρωμάτων, προτείνεται ότι ο ΒMΡ-7 επάγει τη σηματοδότησή του μέσω των Rho GTΡασών και της ROCK1 κινάσης στοχεύοντας τελικά στη ρυθμιστική υπομονάδα της μυοσίνης (MLC) επηρεάζοντας κατά αυτό τον τρόπο την λειτουργία του συμπλόκου της ακτινομυοσίνης. Η ενεργοποίηση λοιπόν του σηματοδοτικού μονοπατιού Rho/ROCK/MLC οδηγεί στην παρατηρούμενη αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης. Η επιρροή της σηματοδότησης των υποδοχέων του ΒMΡ στη δυναμική οργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης έχει αναφερθεί πολλάκις. Έτσι, αρχικά επιβεβαιώθηκε η δράση του ΒMΡ-7 αλλά και του TGF-β1 στην αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης σε ινοβλάστες ποντικού (Swiss3T3, MEF και NIH3T3), ανθρώπινα επιθηλιακά κύτταρα μαστού (MCF7 και MCF 10A αγρίου τύπου καθώς και ρ21 null), επιδερμίδας (κερατινοκύτταρα HaCaT) και καρκινικά κύτταρα προστάτη (DU145). Κοινός παρονομαστής σε όλες τις κυτταρικές σειρές είναι ο παρατηρούμενος πολυμερισμός της ακτίνης μετά από 24 ή 72 ώρες επώασης με ΒMΡ-7, ο οποίος τεκμηριώνεται είτε μέσω μικροσκοπίας άμεσου φθορισμού είτε μέσω της βιοχημικής μέτρησης των διαλυτών (μονομερής ακτίνη) και αδιάλυτων (πολυμερής ακτίνη) κλασμάτων της ακτίνης. Στη συνέχεια παρατηρήθηκε η ικανότητα αυτών των αυξητικών παραγόντων να προκαλούν συσσώρευση βινκουλίνης στις πλάκες πρόσφυσης στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Πράγματι, ο ΒMΡ-7 αλλά και ο TGF-β1 προκαλούν συσσώρευση βινκουλίνης στις πλάκες πρόσφυσης, δείχνοντας τη γενικότερη αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης που συμβαίνει πέραν του πολυμερισμού. Έτσι οι Swiss3T3 ινοβλάστες κατέσθησαν υποσχόμενο εργαλείο για την περαιτέρω μελέτη της σηματοδότησης του ΒMΡ-7 προς τον κυτταροσκελετό της ακτίνης. Η LIMK1 είναι ένας κοινός ενδιάμεσος σηματοδοτικός ρυθμιστής, φωσφορυλιώνοντας άμεσα την κοφιλίνη με αποτέλεσμα να ελέγχει τον πολυμερισμό της ακτίνης. Μολονότι μετρήθηκε ενεργοποίηση της LIMK1 μετά από έκθεση Swiss3T3 ινοβλαστών σε ΒMΡ-7, η χρήση του αναστολέα της ROCK1 ο οποίος κατά τα άλλα αναστέλλει την επίδραση του ΒMΡ-7 στο σύμπλοκο της ακτινομυοσίνης και στην κινητικότητα των κυττάρων, ενίσχυσε κατά παράδοξο τρόπο την ενεργοποίηση της LIMK1. Αυτό το αποτέλεσμα οδήγησε στον αποκλεισμό της LIMK1 ως ρυθμιστή της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης που προκαλείται από ΒMΡ-7 στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Παρόλο το γεγονός ότι η LIMK1 έχει καθιερωθεί ως ενδιάμεσος ρυθμιστής της σηματοδότησης των ΒMΡ-2 και ΒMΡ-7 σε νευρώνες, νεφρικά επιθηλιακά κύτταρα και μυοβλάστες, καμία από τις παραπάνω αναφορές δεν τεκμηρίωσε ένα λειτουργικό ρόλο στη LIMK1 όσον αφορά την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης αυτή καθαυτή. Καθοριστική έχει αναφερθεί ότι είναι η LIMK1 κατά τη δενδριτογένεση σε καλλιέργεια, ενώ in vivo μελέτες σε Xenopus παρουσιάζουν ότι η LIMK1

7 είναι σημαντική για τη δημιουργία του άξονα και όχι για τη δενδριτογένεση, δείχνοντας έτσι την πολυπλοκότητα της λειτουργίας που μπορεί να έχει μία και μόνο πρωτεΐνη, όπως η LIMK1 σε διαφορετικά κυτταρικά συστήματα. H μόνη αναφορά μέλους της οικογένειας των LIMK το οποίο δρα καθοδικά των TGF-β και BMP και επιδρά άμεσα στην αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης είναι αυτή της LIMK2 η οποία δρα καθοδικά του υποδοχέα του BMP. Για πρώτη φορά όμως αποδίδεται σημαντικός λειτουργικός ρόλος στα επίπεδα φωσφορυλίωσης της MLC κατά τη σηματοδότηση ενός μέλους της οικογένειας των TGFβ/BMP, συγκεκριμένα του BMP-7. H φωσφορυλίωση της MLC από την MLCK είναι ένας μηχανισμός που ελέγχει τη λειτουργία του συμπλόκου της ακτινομυοσίνης σε μυϊκά και μη κύτταρα. Παρόλο που δεν μετρήθηκε άμεσα η δραστικότητα της MLCK κατά τη σηματοδότηση του BMP-7, η χρήση του εξειδικευμένου αναστολέα της MLCK, ML-7 και η δοκιμασία αποσιώπησης της MLC της αποδίδουν σημαντικό ρυθμιστικό ρόλο, αναστέλλοντας την μακροπρόθεσμη αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης που προκαλείται από τον BMP-7. Κατά παρόμοιο τρόπο, με τη χρήση του εξειδικευμένου αναστολέα της ROCK1, Υ , για πρώτη φορά καταγράφεται η ROCK1 ως ο αποδέκτης της ενεργοποίησης των Rho GTPασών και κατά τη σηματοδότηση του BMP-7 προς τον κυτταροσκελετό της ακτίνης. H ROCK1 δύναται να ενεργοποιηθεί εξ ίσου από τη RhoA-GTP και την RhoB-GTP, ενεργοποίηση των οποίων λαμβάνει χώρα υπό την επίδραση BMP-7 στους Swiss3T3 ινοβλάστες. Επιπλέον, η παρατήρηση ότι ο BMP-7 ρυθμίζει την έκφραση του RhoB mrna αλλά όχι και αυτό του RhoA, υποδηλώνει πιθανή διαφοροποίηση των ρόλων αυτών των μικρών GTPασών κατά τη σηματοδότηση του BMP-7. Πράγματι, συνδυάζοντας την κινητική της ενεργοποίησης των RhoA και RhoB πρωτεϊνών και την κινητική της έκφρασης των RhoA και RhoB mrna, φαίνεται ότι η RhoA εμπλέκεται στη βραχυπρόθεσμη επίδραση (15 λεπτά 2 ώρες) του BMP-7 στον κυτταροσκελετό της ακτίνης, ενώ η μεταγραφική επαγωγή του RhoB γονιδίου με την επακόλουθη ενεργοποίηση αυτής της μικρής GTPάσης ίσως ελέγχει τη μακροπρόθεσμη (2-4 ώρες) επίδραση του BMP-7 στον κυτταροσκελετό. Παράλληλα, επαγωγή της έκφρασης του RhoB και όχι του RhoA mrna παρατηρήθηκε και στα HaCaT κερατινοκύτταρα, ενισχύοντας αυτό το πρότυπο μεταγραφικής επαγωγής του RhoB γονιδίου που οφείλεται στον BMP-7. Παρόμοια μεταγραφική επαγωγή του γονιδίου της RhoB και όχι του γονιδίου της RhoA έχει δειχθεί στα HaCaT κερατινοκύτταρα μετά από έκθεσή τους για 1 έως 24 ώρες σε TGF-β1 δείχνοντας ότι το συγκεκριμένο πρότυπο μεταγραφής των RhoA και RhoB γονιδίων παρουσιάζει ομοιότητες όχι μόνο μεταξύ διαφορετικών κυτταρικών σειρών αλλά και μεταξύ διαφορετικών μελών της οικογένειας του TGF-β. Τέλος, αντίθετα με τον BMP-2 ο οποίος προκαλεί ενεργοποίηση της Cdc42 σε νευρώνες και μυοβλάστες, ο BMP-7 φαίνεται να ρυθμίζει αρνητικά αυτή τη μικρή GTPάση στους Swiss3T3 ινοβλάστες όπως και ο TGF-β1 στα HaCaT κερατινοκύτταρα αντίστοιχα (Τρέχοντα δεδομένα του εργαστηρίου). Έχει αναφερθεί ότι η Cdc42 είναι απαραίτητη για την κατευθυνόμενη μετανάστευση μακροφάγων ενώ παρόλη την αναστολή της δράσης της τα κύτταρα εξακολουθούν να κινούνται προς τυχαία όμως κατεύθυνση. Κατά πόσο αυτή η διαφοροποίηση οφείλεται στην κυτταρική σειρά ή στη διακριτή δράση των μελών της οικογένειας του BMP και κατ επέκταση της ενεργοποίησης των υποδοχέων του BMP παραμένει άγνωστο. Όπως έχει προαναφερθεί η Rho μέσω της ROCK επάγει τη φωσφορυλίωση της MLC παρέχοντας δυνάμεις συστολής στο οπίσθιο άκρο ενός κυττάρου σε μετανάστευση. Επιπλέον, οι BMPs επάγουν την έκφραση μυοσίνης X (Myo 10) σε ενδοθηλιακά κύτταρα και προκαλούν τη μετανάστευσή τους κατά την αγγειογένεση. Σε αυτά τα κύτταρα, η Myo 10 εντοπίζεται στα φιλοπόδια και η συναρμολόγηση των φιλοποδίων που προκαλείται από τον BMP-6 εξασθενεί όταν μειώνεται η έκφραση της Myo 10. Μάλιστα η νεο-σχηματισθείσα μυοσίνη Χ συνεντοπίζεται με τον υποδοχέα τύπου I του BMP, Alk6 στα φιλοπόδια, και το σύμπλοκο αυτό συμμετέχει στην κίνηση. H διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για τη διαρκή ενεργοποίηση των Smad σε απόκριση της σηματοδότησης του BMP, οδηγώντας σε αμφίδρομη ενίσχυση της σηματοδότησης του BMP και της κυτταροσκελετικής κινητικότητας. Κατά την σηματοδότηση του BMP-6 ο Alk6 και η Myo 10 μετατοπίζεται

8 διαρκώς στα φιλοπόδια. Επιπροσθέτως, για την ενεργοποίηση των Smad από τον BMP-6 απαιτείται η Myo 10, δείχνοντας ότι επιπλέον της λειτουργίας της στα φιλοπόδια η Myo 10 συμμετέχει και στην ανατροφοδότηση της σηματοδότης του BMP στις Smad. Η παρουσία του αναστολέα Υ εκτός από την αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού της ακτίνης μειώνει και τη μεταναστευτική ικανότητα των Swiss3T3 ινοβλαστών η οποία οφείλεται στον BMP-7 (24 ώρες) κατά την οποία μάλιστα δεν παρατηρείται πολλαπλασιασμός των ινοβλαστών. Έτσι, φαίνεται ότι η δράση της ROCK1 κινάσης είναι καθοριστική για τη σηματοδότηση που έχει ως αποδέκτη τον κυτταροσκελετό της ακτίνης, γεγονός το οποίο μπορεί να μεταφραστεί περαιτέρω και στην ικανότητα των ινοβλαστών να μετακινούνται. Η προαναφερθείσα συμμετοχή της μυοσίνης στη λειτουργία των φιλοποδίων και στην ανατροφοδότηση της σηματοδότησης του BMP προς τις Smad, ίσως επιδρά και στην αναστολή της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης εν μέρη και κατά την αποσιώπηση της ενδογενούς MLC στους ΝIΗ3T3 ινοβλάστες. Οι ινοβλάστες οι οποίοι προ-επωάστηκαν με τον εξειδικευμένο αναστολέα της ROCK, Υ-27632, παρουσίασαν έντονη απώλεια των κεντρικών και μόνο ινιδίων του στρες. Τα περιφερειακά ινίδια έμειναν ανέπαφα και το σχήμα των κυττάρων δεν παρουσίασε κάποια αισθητή αλλαγή. Αντίθετα αποτελέσματα παρατηρηθήκαν όταν οι Swiss3T3 ινοβλάστες προεπωάστηκαν με τον εξειδικευμένο αναστολέα της MLCK, ML-7, για κάθε χρονικό διάστημα έως αυτό των 2 ωρών με τα κεντρικά ινίδια αυτή τη φορά να παραμένουν ανέπαφα. Η ίδια διαφοροποίηση έχει παρατηρηθεί με την χρήση των ίδιων αναστολέων και σε ανθρώπινους ινοβλάστες ακροβυστίας FS-133. Σε Balb/c ινοβλάστες έχει αναφερθεί πιο συγκεκριμένα ότι η ROCK εμπλέκεται στη δημιουργία των κεντρικών ινιδίων του στρες, ενώ η MLCK λειτουργεί στην περιφέρεια του κυττάρου. Στο κέντρο των κυττάρων η ROCK ελέγχει όχι μόνο την φωσφορυλίωση της MLC, φωσφορυλιώνοντάς την άμεσα η ίδια, αλλά και την αποφωσφορυλίωσή της, φωσφορυλιώνοντας την MBS (myosin binding subunit) της MLCP με αποτέλεσμα την αναστολή της δράσης της MLCP. Σε αυτήν την περίπτωση η MLCK δε φαίνεται να παίζει ρόλο στη φωσφορυλίωση της MLC. Από τη άλλη, στην περιφέρεια των ινοβλαστών ο ρόλος της ROCK περιορίζεται στο να ελέγχει μόνο την απο-φωσφορυλίωση της MLC φωσφορυλιώνοντας και αναστέλλοντας την MLCP. Η MLCK ίσως είναι υπεύθυνη για την φωσφορυλίωση της MLC αυτή τη φορά χωρίς να επηρεάζεται από το μονοπάτι Rho/ROCK μιας και ο εξειδικευμένος αναστολέας της ROCK δεν επηρεάζει τη δομή των περιφερειακών ινιδίων. Επίσης, στα DU145 καρκινικά κύτταρα προστάτη οι BMP-7 και TGF-β δεν επάγουν απόπτωση όπως θα αναμενόταν από την κυτοστατική και αποπτωτική λειτουργία που εμφανίζει ο TGF-β. Αυτό μπορεί να οφείλεται στη μειωμένη ευαισθησία των καρκινικών κυττάρων που παρουσιάζουν σε κυτοκίνες, και μάλιστα σε συγκεκριμένες μεταλλάξεις στο γονίδιο του υποδοχέα τύπου I του TGF-β που έχουν εντοπισθεί σε κύτταρα παγκρέατος. Όπως παρουσιάζεται και από προηγούμενες αναφορές κατά την κινητοποίηση του Rho/LIMK μονοπατιού, παρατηρείται αρχική ενεργοποίηση της Smad1 από τους υποδοχείς του BMP. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι η ορθή λειτουργία του μονοπατιού TGF-β/BMP γενικότερα εξαρτάται από τη διαρκή επικοινωνία με άλλα σηματοδοτικά μονοπάτια οδηγώντας σε συνέργεια ή ανταγωνισμό. Έτσι, παρατηρείται κινητοποίηση και των κλασσικών non-smad μονοπατιών των MAPK, που προκαλείται από του υποδοχείς της οικογένειας του TGF-β. Οπότε, εκτός από την φωσφορυλίωση της Smad1 στο καρβοξυτελικό της άκρο, ο BMP-7 επάγει άμεση φωσφορυλίωση της ρ38 MAPK και αποφωσφορυλίωση της Εrk1/2 MAPK χωρίς να επηρεάζεται η κινητικότητα αυτών των φωσφορυλιώσεων από τη χρήση των αναστολέων Υ και ML-7. Παραμένει άγνωστος ο ρόλος αυτών των κινασών στην ενεργοποίηση των Rho GTPασών, ένα σηματοδοτικό βήμα το οποίο συγκαταλέγεται στα λιγότερο γνωστά κατά τη σηματοδότηση των υποδοχέων της οικογένειας του TGF-β προς τον κυτταροσκελετό της ακτίνης. Δεν έχει διαλευκανθεί ακόμα αν οι μικρές GTPάσες της οικογένειας των Rho ενεργοποιούνται απευθείας από τους υποδοχείς του TGF-β/BMP ή μέσω των Smads ή από κάποια από τις MAPKs οι οποίες ενεργοποιούνται άμεσα. Η PI3-K επίσης έχει αναφερθεί ότι εμπλέκεται στη ρύθμιση της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης από τον BMP-2. Ο μηχανισμός με το

9 οποίο οι υποδοχείς του BMP ενεργοποιούν την PI3-K ή ο τρόπος με τον οποίο αυτή η κινάση ρυθμίζει τη δράση των Rho GTPασών καθοδικά του BMP παραμένει επίσης άγνωστος, καθιστώντας το πεδίο σημαντικό για μελλοντική έρευνα. Εν κατακλείδι, ο BMP-7 σηματοδοτεί μέσω της ενεργοποίησης των Smad1, p38 MAPK, RhoA, RhoB, LIMK1 και MLC και παράλληλα μέσω της απενεργοποίησης των p44/42 MAPK (Erk1/2) και Cdc42. Επάγει την έκφραση των RhoB και Smad6 γονιδίων. Προκαλεί αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού μέσω πολυμερισμού της ακτίνης και της συναρμολόγησης των πλακών πρόσφυσης και μετανάστευση των ινοβλαστών, βιολογικές επιδράσεις της οποίες αναστέλλει ο εξειδικευμένος αναστολέας της ROCK, Y μειώνοντας παράλληλα την φωσφορυλίωση της MLC. Τέλος, χρήση του εξειδικευμένου αναστολέα της MLCK, ML-7 (καθώς και αποσιώπηση της ενδογενούς MLC), προκαλεί επίσης αναστολή της αναδιοργάνωσης του κυτταροσκελετού της ακτίνης που επάγεται από τον BMP-7.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο. Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Ανάπτυξης Υγείας. Αναλυτική Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο. Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Ανάπτυξης Υγείας. Αναλυτική Περίληψη Διδακτορικής Διατριβής Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Ανάπτυξης Υγείας Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Επιστημών Τμήμα Πρόγραμμα Ενίσχυσης

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταρική Επικοινωνία Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπάτια ενεργοποίησης κινασών MAP σε κύτταρα θηλαστικών

Μονοπάτια ενεργοποίησης κινασών MAP σε κύτταρα θηλαστικών Μονοπάτια ενεργοποίησης κινασών MAP σε κύτταρα θηλαστικών Εκτός από την ERK, τα κύτταρα των θηλαστικών διαθέτουν τις κινάσες MAP JNK και p38. Η ενεργοποίηση των κινασών JNK και p38 προκαλείται από μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ OΔΟΙ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ OΔΟΙ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 11-13 OΔΟΙ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Το ένζυμο Αδενυλική κυκλάση, υπεύθυνο για τη βιοσύνθεση του camp. Το camp είναι ένα παράδειγμα μορίου «αγγελιοφόρου» καθοδικά των G πρωτεινών Αύξηση του camp

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΚΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ

ΠΡΟΕΚΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΡΟΕΚΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ Φωτογραφία ηλεκτρονικού μικροσκοπίου που δείχνει μικρολάχνες. Οι μικρολάχνες των επιθηλιακών κυττάρων του εντέρου είναι δακτυλοειδείς προεκβολές

Διαβάστε περισσότερα

Καραπέτσας Θανάσης. Διπλωματική Εργασία:

Καραπέτσας Θανάσης. Διπλωματική Εργασία: Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία & Θεραπευτική» Επιβλέπων: Δρ. Αλ. Γαλάνης, Λέκτορας Μορ. Βιολογίας, «Σχεδιασμός Ειδικών Πεπτιδίων Αναστολέων της Αλληλεπίδρασης του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Το ένζυμο Αδενυλική κυκλάση, υπεύθυνο για τη βιοσύνθεση του camp. Το camp είναι ένα παράδειγμα μορίου «αγγελιοφόρου» καθοδικά των G πρωτεινών Αύξηση του camp

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το οστό αποτελεί ένα ιδανικό περιβάλλον για μετάσταση, καθώς η συνεχής και δυναμική ανάπλασή τον παρέχει μια γόνιμη βάση για την παλιννόστηση και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταροσκελετός και Κυτταρική Διαίρεση Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία και λειτουργίες του κυτταροσκελετού

Στοιχεία και λειτουργίες του κυτταροσκελετού Στοιχεία και λειτουργίες του κυτταροσκελετού ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΙΝΙΔΙΩΝ ΑΚΤΙΝΗΣ Ακτίνη: Η μονάδα πολυμερισμού Δομή μονομερούς G- (globular) ακτίνης ATP και ADP μονομερή G-ακτίνης Πολυμερισμός της G-(globular) ακτίνης

Διαβάστε περισσότερα

κυηαραό κύκλο απουσία του Rb, ελέγχθηκαν τα επiπεδα του c-myc mrna

κυηαραό κύκλο απουσία του Rb, ελέγχθηκαν τα επiπεδα του c-myc mrna ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο ERF (Ets-2 Repressor Factor) εiνaι μετaγpaφικός κaταστολέας της οικογέναας των ETS γονιδίων, ο οποίος ρυθμίζεται από το μονοπάπ RaslErk. Το 2 8kb mrna του Erf εκφράζεται ομοιόμορφα σε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Εξωκυττάριο στρώμα (ΕΣ)

Εξωκυττάριο στρώμα (ΕΣ) Εξωκυττάριο στρώμα (ΕΣ) 1 Παραδείγματα εξωκυτταρικού στρώματος. Στιβάδες επιθηλιακών κυττάρων στηρίζονται σε μια λεπτή στιβάδα εξωκυτταρικού στρώματος που ονομάζεται βασικός υμένας. Κάτω από τον βασικό

Διαβάστε περισσότερα

13o Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ

13o Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ 13 o TGF-β Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ Ωρίμανση του μορίου TGFβ Ενεργοποίηση των υποδοχέων TGFβ Οι μεταγραφικοί παράγοντες Smads Η ρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Οταν επώασαν σε Ιn vitro σύστηµα πρωτεϊνοσυνθέσεως

Οταν επώασαν σε Ιn vitro σύστηµα πρωτεϊνοσυνθέσεως Οι Ενδείξεις οι οποίες υποστηρίζουν οτι η αναστολή της πρωτεϊνοσυνθέσεως από τους αναστολείς HCR και DAI εξασφαλίζεται µέσω της αντεπίδρασης µε τον eif-2 είναι πολλές η σηµαντικότερη οµως είναι µία Οταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΙ ΠΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Αλληλεπιδράσεις πρωτεϊνών του ενδοσυμβιωτικού ιού του παρασιτοειδούς υμενόπτερου Cotesia congregata

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης

Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης Οι πρωτεΐνες πού φαίνεται να εµπλέκονται στην περιοχή είναι οι πρωτεΐνες L7/L12. Οι πρωτεΐνες αυτές φαίνεται να είναι απαραίτητες για την ενεργότητα του ριβοσώµατος και

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (6): Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (6): Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μοριακή Βιολογία Ενότητα # (6): Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος Παναγιωτίδης Χρήστος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1

Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1 Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1 ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΣ Τρισδιάστατο δίκτυο που αποτελείται από μικροσωληνίσκους, μικροϊνίδια και ενδιάμεσα ινίδια. Οι νηματοειδείς πρωτεΐνες του

Διαβάστε περισσότερα

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 Λείος μυς Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 1 Λείοι μύες Τοιχώματα κοίλων οργάνων Νεύρωση από ΑΝΣ Ακούσιες κινήσεις Λείες μυϊκές ίνες Ατρακτοειδή κύτταρα (μονοπύρηνα)

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδες μοριων κυτταρικης προσφυσης

Ομαδες μοριων κυτταρικης προσφυσης Ομαδες μοριων κυτταρικης προσφυσης Μόρια κυτταρικής πρόσφυσης 2 Πρόσφυση μεταξύ λευκοκυττάρων και ενδοθηλιακών κυττάρων Το πρώτο βήμα αυτής της αλληλεπίδρασης είναι η δέσμευση των σελεκτινών των λευκοκυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα

Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα ΣτονΣτον ρόλο των διαφόρων οµάδων των ριβοσωµικών πρωτεινών. Κατά πόσο δηλαδή υπάρχει ετερογένεια στις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα.

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Παρουσίαση για το πρόγραµµα ΠΕΝΕΔ: «Οίνος και υγεία». 4/7/03 Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Ψαχούλια Φαίη Εργαστήριο Γονιδιακής Ρύθµισης Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΙΙ. Γενικές έννοιες (Θεωρία υποδοχέων - Αγωνιστής ανταγωνιστής) Σηµεία ράσης Μοριακοί Μηχανισµοί ράσης Φαρµάκων

ΦΑΡΜΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΙΙ. Γενικές έννοιες (Θεωρία υποδοχέων - Αγωνιστής ανταγωνιστής) Σηµεία ράσης Μοριακοί Μηχανισµοί ράσης Φαρµάκων ΦΑΡΜΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΙΙ Γενικές έννοιες (Θεωρία υποδοχέων - Αγωνιστής ανταγωνιστής) Σηµεία ράσης Μοριακοί Μηχανισµοί ράσης Φαρµάκων Υποδοχείς (φαρµάκων) και ενδοκυττάριες σηµατοδοτικές πορείες - Συστήµατα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Ογκογένεσης

Μηχανισμοί Ογκογένεσης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Μηχανισμοί Ογκογένεσης Δρ. Α. ΓΑΛΑΝΗΣ agalanis@mbg.duth.gr Μηχανισμοί Ογκογένεσης Ενότητα 4. Απορρύθμιση του κυτταρικού κύκλου και

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση Περιεχοµενα 1. Τι σηµαινει ρυθµιζω για την κυτταρικη µηχανη? 1. Η κυτταρικη ρυθµιση ειναι πολυεπιπεδη 2. Επιπεδο Μεταγραφης-Pύθµιση έκφρασης γονιδίων-tο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΙΣΟΜΟΡΦΩΝ ΤΗΣ L-DOPA ΑΠΟΚΑΡΒΟΞΥΛΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD

Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΕΔΜΒ20: «ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ 23-24, 18/4/2016 Π.Παπαζαφείρη Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής Προσαρμογή σε μοριακό και γονιδιακό επίπεδο Επίπεδα ελέγχου 1. Πρωτεïνική δράση 2. Πρωτεïνοσύνθεση 3. Ρύθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Moριακή Kυτταρική Bιολογία & Έλεγχος Μεταβολισμού ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 Κυτταρική διαίρεση & Απόπτωση

Moριακή Kυτταρική Bιολογία & Έλεγχος Μεταβολισμού ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 Κυτταρική διαίρεση & Απόπτωση Moριακή Kυτταρική Bιολογία & Έλεγχος Μεταβολισμού ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 Κυτταρική διαίρεση & Απόπτωση Τα κύρια σημεία της διάλεξης είναι τα παρακάτω: Ο κυτταρικός κύκλος και τα στάδια του Ρύθμιση του κυτταρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Μεμβρανική Βιοφυσική. Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Μεμβρανική Βιοφυσική. Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μεμβρανική Βιοφυσική Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΧΑΓΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΘΗΝΑ, 16/11/10 A.M. :

ΚΕΧΑΓΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΘΗΝΑ, 16/11/10 A.M. : ΚΕΧΑΓΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΘΗΝΑ, 16/11/10 A.M. : 2010336 ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Μ.Π.Σ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΟΣΤΩΝ ΚΥΤΟΚΙΝΕΣ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ Τ-ΚΥΤΤΑΡΑ ΤΟΥ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΕΜΠΛΕΚΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΣΤΕΟΚΛΑΣΤΟΓΕΝΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εισαγωγή Ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει άφθονες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων Αναγνώριση του αντιγόνου και συνδιέγερση Αναγνώριση πεπτιδίων συνδεδεµένων µε το

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17. Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17. Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD 7 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17 Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD eamanat@pharm.auth.gr Κυτταροκαλλιέργειες: Σχεδιασμός πειραμάτων με τη χρήση κυτταροκαλλιεργειών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577,

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577, ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577, +30 6977319812 aliber@med.uth.gr ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ημερομηνία γέννησης: 5 Οκτωβρίου 1976 Τόπος: Αθήνα Διεύθυνση: Χατζηζωγίδου 23, 41223 Λάρισα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 ΤΟ ΟΠΕΡΟΝΙΟ (σελ )

Κεφάλαιο 10 ΤΟ ΟΠΕΡΟΝΙΟ (σελ ) Κεφάλαιο 10 ΤΟ ΟΠΕΡΟΝΙΟ (σελ. 387-417) Ένα ρυθμιστικό γονίδιο κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη που δρα σε μια θέση-στόχο πάνω στο DNA και ρυθμίζει την έκφραση ενός άλλου γονιδίου. Στον αρνητικό έλεγχο, μία trans-δραστική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ

ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ρ. Α. ΓΑΛΑΝΗΣ agalanis@mbg.duth.gr Figure 6.1 The Biology of Cancer ( Garland Science 2007) Figure

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών. PGR (Plant Growth Regulators)

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών. PGR (Plant Growth Regulators) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών PGR (Plant Growth Regulators) 1 Παράγοντες ελέγχου της ανάπτυξης των φυτών Χημικοί παράγοντες (ενδογενείς ή εξωγενείς) Περιβαλλοντικοί παράγοντες (φως φωτοπερίοδος, θερμοκρασία)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΠΟΠΤΩΤΙΚΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ BCL2L12 ΚΑΙ ΤΗΣ L-DOPA ΑΠΟΚΑΡΒΟΞΥΛΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΠΟΠΤΩΤΙΚΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ BCL2L12 ΚΑΙ ΤΗΣ L-DOPA ΑΠΟΚΑΡΒΟΞΥΛΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΠΟΠΤΩΤΙΚΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ BCL2L12 ΚΑΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη Περιγραφή Συνολικής Προόδου Φυσικού Αντικειμένου από την έναρξη του έργου μέχρι τις 30/06/2015

Σύντομη Περιγραφή Συνολικής Προόδου Φυσικού Αντικειμένου από την έναρξη του έργου μέχρι τις 30/06/2015 Σύντομη Περιγραφή Συνολικής Προόδου Φυσικού Αντικειμένου από την έναρξη του έργου μέχρι τις 30/06/2015 Δ1: Συντονισμός του έργου. Προκηρύξεις και επιλογή εξωτερικών επιστημονικών συνεργατών. Ολοκλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας. Μεταγωγή σήµατος

Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας. Μεταγωγή σήµατος Ρύθµιση κυτταρικής λειτουργίας Μεταγωγή σήµατος 1 Εισαγωγή Η διαδικασία εξέλιξης των πολυκύτταρων οργανισµών (πρίν 2.5 δις χρόνια) άρχισε πολύ πιο αργά από την ύπαρξη των µονοκύτταρων οργανισµών (πρίν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μετακίνηση κερατοκυττάρων στην καλλιέργεια. QuickTime and a Sorenson Video 3 decompressor are needed to see this picture.

Μετακίνηση κερατοκυττάρων στην καλλιέργεια. QuickTime and a Sorenson Video 3 decompressor are needed to see this picture. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταροσκελετός και Κυτταρική Διαίρεση Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ 1,2, ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΠΡΟΚΛΟΥ 1,2, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 2, ΙΣΜΗΝΙ ΛΑΣΗΘΙΩΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος

Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος Στους πολυκύτταρους οργανισμούς οι θεμελιώδεις κυτταρικές λειτουργίες εξαρτώνται από σύνθετα σηματοδοτικά μονοπάτια Κυτταρική επικοινωνία Τύποι επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα διαφόρων τυπων συστήματα ελευθέρων κυττάρων 2.Τα. εξατομικευμένα κύτταρα στα οποία

1. Τα διαφόρων τυπων συστήματα ελευθέρων κυττάρων 2.Τα. εξατομικευμένα κύτταρα στα οποία Για τον εντοπισμό των μεταβολών πού επισυμβαίνουν στις διάφορες παραμέτρους της πρωτεινοσύνθεσης υπό την επίδραση διαφόρων παραγόντων χρησιμοποιούνται τα In vitro συστήματα Με τον ορο In vitro συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

πρωτεινοσύνθεσης που έχουν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλη έκταση είναι

πρωτεινοσύνθεσης που έχουν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλη έκταση είναι Για τον εντοπισμό των μεταβολών πού επισυμβαίνουν στις διάφορες παραμέτρους της πρωτεινοσύνθεσης υπό την επίδραση διαφόρων παραγόντων χρησιμοποιούνται τα In vitro συστήματα Με τον ορο In vitro συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν ένα δυναµικό σκελετό που χρησιµεύει στη στήριξη και την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ: ΜΙΚΡΟΪΝΙΔΙΑ- ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ- ΜΙΚΡΟΣΩΛΗΝΙΣΚΟΙ Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΒΑΡΑΚΗΣ ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ : Ι. ΒΑΡΑΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Ερώτημα Ποια είναι η αντίδραση της καρδιάς μυοκαρδίου στα επιγεννετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 1. Πώς επηρεάζεται ο κυτταρικός κύκλος και η επιβίωση του κυττάρου από τον παράγοντα p53; Ο κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοβιολογία (ΒΙΟΛ-463) 4 η Ενότητα Φωτοπεριοδισμός και κιρκαδιανό κιρκαδικό ρολόι

Φωτοβιολογία (ΒΙΟΛ-463) 4 η Ενότητα Φωτοπεριοδισμός και κιρκαδιανό κιρκαδικό ρολόι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Φωτοβιολογία (ΒΙΟΛ-463) 4 η Ενότητα Φωτοπεριοδισμός και κιρκαδιανό κιρκαδικό ρολόι Κοτζαμπάσης Κυριάκος Καθηγητής Τμήμα Βιολογίας Φωτοπεριοδισμός και κιρκαδικό ρολόϊ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. physiology.med.uoa.gr

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. physiology.med.uoa.gr ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ( ΜΟΡΦΟΛΕΙΤΟΥΓΙΚΟΣ ) physiology.med.uoa.gr ekvalai@med.uoa.gr mkoutsil@med.uoa.gr ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΗ DNA GADD45 P21 MDM-2 p53 G1 S G 0 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ BAX

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 2 η Κρέας και ψάρι II (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 2 η Κρέας και ψάρι II (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Βιοχημεία Τροφίμων Ι Ενότητα 2 η Κρέας και ψάρι II (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Στόχοι ενότητας Κατανόηση της δομής του σαρκομερούς. Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

No conflict of interest

No conflict of interest Άλφα 2B - αδρενεργικοί υποδοχείς στα αιμοπετάλια ασθενών με στεφανιαία νόσο: Η επίδραση της αναστολής τους στη συγκόλληση των αιμοπεταλίων Μ.Τουλουπάκη, Μ.Ε. Μαρκέτου, Γ. Κοχιαδάκης, Ν.Ε.Ανδρουλάκης, Κ.Ρούφας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Καθώς η επιστημονική γνώση και κατανόηση αναπτύσσονται, ο μελλοντικός σχεδιασμός βιοτεχνολογικών προϊόντων περιορίζεται μόνο από τη φαντασία μας Βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΠΣ Π.Ε.Ζ. ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Κεφάλαιο 16 ALBERTS 2 Η έκδοση Α.ΠΑΠΑΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ 1/2/2017 1. Πως επικοινωνούν τα κύτταρα μεταξύ τους; 2. Πως επιτυγχάνεται αυτή η επικοινωνία; 3. Μπορούν να επικοινωνούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2/12/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΝΟΤΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

Απαραίτητη η ύπαρξη αυξητικών παραγόντων στην G1. Αν όμως απουσιάζουν τότε το κύτταρο μπαίνει σε μία φάση γνωστή ως G 0.

Απαραίτητη η ύπαρξη αυξητικών παραγόντων στην G1. Αν όμως απουσιάζουν τότε το κύτταρο μπαίνει σε μία φάση γνωστή ως G 0. Ο κυτταρικός κύκλος είναι τυπικά διαιρεμένος σε τέσσερις φάσεις Είναι το κύτταρο αρκετά μεγάλο; Σημείο ελέγχου Σημείο ελέγχου ατράκτου Μήπως η άτρακτος είναι κατεστραμμένη ; Απαραίτητη η ύπαρξη αυξητικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 11 : Κυτταρική διαίρεση. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής Α.Π.Θ. ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 11 : Κυτταρική διαίρεση. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής Α.Π.Θ. ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 11 : Κυτταρική διαίρεση Παναγιωτίδης Χρήστος Φαρμακευτικής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος μαστού

Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος μαστού Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης - Τμήμα Ιατρικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία- Θεραπευτική Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. κωδ. μαθήματος Ν314. Τίτλος 11ης Διάλεξης. Εισήγηση: Χατζηνικολάου Α.,Επίκουρος Καθηγητής

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. κωδ. μαθήματος Ν314. Τίτλος 11ης Διάλεξης. Εισήγηση: Χατζηνικολάου Α.,Επίκουρος Καθηγητής ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ κωδ. μαθήματος Ν314 Τίτλος 11ης Διάλεξης ΜΥΙΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ Εισήγηση: Χατζηνικολάου Α.,Επίκουρος Καθηγητής Μέρος Πρώτο Νέες πληροφορίες σχετικά με τον μηχανισμό αύξησης της μυϊκής μάζας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. δ 3. β 4. δ 5. β ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: 16 / 06 / 2017 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Θέμα Α Α1: δ Α2:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΤρωιεΐνες RHO και Καρκίνος

ΤΤρωιεΐνες RHO και Καρκίνος ΑΡΘΡΑ ΤΤρωιεΐνες RHO και Καρκίνος Δημήτριος Μήκας, Στέλλα Λογοθέτη, Στέλλα Καραντανό, Νίκος Κουρί και Βασίλειος Ζουμπουρλής Μονάδα Βιοϊατρικών Εφαρμογών, Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διονυσία Λυμπεράτου Χημικός

Διονυσία Λυμπεράτου Χημικός ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΔΜΠΣ «ΙΑΤΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ: ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ο Ρόλος της Αντι-Οιστρογονικής Θεραπείας στο Μεταστατικό Δυναμικό των Καρκινικών Κυττάρων Μαστού Διονυσία Λυμπεράτου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρ

Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρ 03 εδbοτχ 155 Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρίνης. Στην ομόζυγη κατάσταση προκαλούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. (Γενετικό γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. (Γενετικό γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (Γενετικό υλικό των βακτηρίων ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015 Γενετικό υλικό των βακτηρίων Αποτελείται από ένα μόριο DNA σε υπερελιγμένη μορφή και τα άκρα του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μεταφραστικός ελεγχος και η διερευνηση των μοντελλων που θα μελετηθούν εστιαζεται σε τεσσερα σημεία

Ο Μεταφραστικός ελεγχος και η διερευνηση των μοντελλων που θα μελετηθούν εστιαζεται σε τεσσερα σημεία Ο Μεταφραστικός ελεγχος και η διερευνηση των μοντελλων που θα μελετηθούν εστιαζεται σε τεσσερα σημεία Στην μελέτη του ριβοσώματος, των στοιχείων που το συγκροτούν αλλά και του τρόπου με τον οποίο αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά Δεδομένα για τη βιοχημική δράση της αντιοξειδωτικής Βιταμίνης C.

Επιστημονικά Δεδομένα για τη βιοχημική δράση της αντιοξειδωτικής Βιταμίνης C. Βιταμίνη C - Ενισχύει το ανοσοποιητικό με 20 διαφορετικούς τρόπους - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMP Επιστημονικά Δεδομένα για τη βιοχημική δράση της αντιοξειδωτικής Βιταμίνης C. Η βιταμίνη C, γνωστή και ως ασκορβικό

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή ιάγνωση Γρίπης Μοριακή διάγνωση ή όχι?

Εργαστηριακή ιάγνωση Γρίπης Μοριακή διάγνωση ή όχι? Εργαστηριακή ιάγνωση Γρίπης Μοριακή διάγνωση ή όχι? Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΣΠΑΝΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Αναπλ. Καθηγητής ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΟΜΗ ΙΩΝ ΓΡΙΠΗΣ ΓΟΝΙ ΙΑ ΙΩΝ ΓΡΙΠΗΣ Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα