Παρουσίαση του ιεπιστηµονικού- ιαπανεπιστηµιακού Προγράµµατος ιονύσιος Σολωµός. Ο βίος, το έργο, η ποιητική του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρουσίαση του ιεπιστηµονικού- ιαπανεπιστηµιακού Προγράµµατος ιονύσιος Σολωµός. Ο βίος, το έργο, η ποιητική του"

Transcript

1 Παρουσίαση του ιεπιστηµονικού- ιαπανεπιστηµιακού Προγράµµατος ιονύσιος Σολωµός. Ο βίος, το έργο, η ποιητική του Α. Φιλολογική µελέτη (βιβλιακή µορφή) Β. Ο Σολωµός σε CD-ROM (ηλεκτρονική µορφή) Ε.Γ.Καψωµένος, Επιστηµονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Π. Γκότση, Υποψήφια ιδάκτωρ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Κ. Χαλιάσου, Υποψήφια ιδάκτωρ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Ά. Μάντζιος, Υποψήφιος ιδάκτωρ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Χρ. Πένητας, Προγραµµατιστής Η/Υ, Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου Μέλη της Ερευνητικής Οµάδας του έργου [Αθήνα, Ίδρυµα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισµό και τη ηµοκρατία, 2005] Περίληψη Το Έργο αποτελεί καρπό διεπιστηµονικής έρευνας (µε συµµετοχή του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων, του Ιονίου Πανεπιστηµίου και του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου και Επιστηµονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Ερατοσθένη Γ. Καψωµένο), αντικείµενο της οποίας υπήρξε µια νέα έκδοση του έργου του Σολωµού, διαφορετική από τις άλλες, που βασίζεται στην αξιοποίηση των ηλεκτρονικών πολυµέσων και συνδυάζει εικόνα (κείµενο και εικαστικό υλικό), µουσική (από µελοποιηµένα έργα του Σολωµού) και λόγο (απαγγελία). Σύµφωνα µε τα παραπάνω το Έργο περιλαµβάνει: α) Φιλολογική µελέτη (σε βιβλιακή µορφή) β) Ηλεκτρονική έκδοση (CD-ROM). Η φιλολογική µελέτη των Αυτογράφων αναδείχνει τα διακριτικά χαρακτηριστικά της ποιητικής τέχνης του Σολωµού. Η ποιητική αυτή εµφανίζει ισχυρές αντιστοιχίες µε το µοντερνισµό του εικοστού αιώνα, και συγκεκριµένα µε τη µέθοδο γραφής που οι σύγχρονοι θεωρητικοί ονόµασαν «σηµαίνουσα πρακτική», η οποία αποβλέπει όχι σ ένα «έργο», απαρτισµένο και τελειωµένο, αλλά σ ένα «κείµενο», που είναι αντικείµενο συνεχούς επεξεργασίας, δηλ. αναδηµιουργίας χωρίς τέλος. Η ηλεκτρονική έκδοση (CD-ROM) απαρτίζεται από 3 µέρη: Βίος, Έργο, Ποιητική. Το πρώτο µέρος αντιστοιχεί στη βιογραφία, που είναι σε µορφή βίντεο, µε πλήρη αξιοποίηση των πολυµέσων. Το δεύτερο µέρος περιλαµβάνει την ηλεκτρονική έκδοση του ελληνόγλωσσου έργου του Σολωµού στο σύνολό του (χειρόγραφη και εκδοτική παράδοση, µε ενσωµατωµένες τις νέες αναγνώσεις), πλήρες ευρετήριο των έργων και εργαλεία επεξεργασίας, που προσφέρουν στο χρήστη πολλαπλές δυνατότητες έρευνας. Το τρίτο µέρος µετατρέπει τη µέθοδο γραφής του ποιητή σε συνθεσιακές αρχές ηλεκτρονικού παιχνιδιού, που επιτρέπει στο χρήστη του CD-ROM παίζοντας µέσα στα όρια των οργανωτικών αρχών και της «κειµενικής πρακτικής» του ώριµου Σολωµού «ν απελευθερώσει τις χίλιες µορφές» που δυνάµει εµπερικλείουν τα χειρόγραφα του ποιητή κι έτσι να δηµιουργήσει, µε νέους συνδυασµούς θεµατικών µονάδων, ενοτήτων, επεισοδίων, καινούριες µορφές των µεγάλων έργων και νέες εκδοχές υψηλής ποίησης. Συµπερασµατικά, το Έργο έχει δύο βασικούς στόχους. Ο ένας είναι να αναδείξει το δυναµικό και πρωτοποριακό χαρακτήρα της ποιητικής του Σολωµού. Ο άλλος είναι να καταστήσει το χρήστη ενεργητικό συµµέτοχο στη δηµιουργική πρακτική του Σολωµού. Κοντά στους ειδικούς αυτούς στόχους, συνιστά µια ευρύτερη προσπάθεια να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει η ηλεκτρονική τεχνολογία στην ανάπτυξη των Επιστηµών του Ανθρώπου και να τεθούν στην υπηρεσία της Παιδείας.

2 Το έργο που θα έχοµε την τιµή να σας παρουσιάσοµε εδώ είναι ο καρπός µιας διεπιστηµονικής έρευνας, που ανατέθηκε το 1998, µε απόφαση του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων, σε µια διαπανεπιστηµιακή ερευνητική οµάδα από το Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, το Ιόνιο Πανεπιστήµιο και το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου, στο πλαίσιο του εορτασµού των 200 χρόνων από τη γέννηση του Σολωµού ( ). Η έρευνα διήρκεσε 4 και πλέον χρόνια και εκδόθηκε από το Ίδρυµα της Βουλής των Ελλήνων για τον κοινοβουλευτισµό και τη δηµοκρατία, το Ο αρχικός και κύριος στόχος της έρευνας ήταν να µελετήσοµε εκ νέου µε τα µέσα και τις δυνατότητες που προσφέρει η ηλεκτρονική τεχνολογία τα αυτόγραφα του Σολωµού και να προσπαθήσοµε να διεισδύσοµε στα µυστικά του ποιητικού του εργαστηρίου, να συλλάβοµε και να διατυπώσοµε τους κανόνες της ποιητικής του κι έτσι ν αποχτήσοµε τις αναγκαίες προϋποθέσεις για µια σφαιρική και ριζική αντιµετώπιση του εκδοτικού προβλήµατος του σολωµικού έργου, που η τελευταία έκδοση του Στυλ. Αλεξίου (1994) και οι ζωηρές συζητήσεις που ξεσήκωσε, το κατέστησαν πιο επίκαιρο παρά ποτέ. Για ν αποχτήσουν ωστόσο τα ειδικά φιλολογικά προβλήµατα της ποιητικής και της έκδοσης του Σολωµού τη σηµασία που τους αρµόζει µέσα στη συνείδηση του µη ειδικού αναγνώστη, ήταν ανάγκη να τοποθετηθούν µέσα στα ιστορικά και γραµµατολογικά τους πλαίσια κι έτσι να γίνουν χρήσιµη γνώση για το ευρύ κοινό. Η σκοπιµότητα αυτή καθόρισε και την οριστική µορφή της εργασίας. Το ιδιαίτερο φιλολογικό ενδιαφέρον της έρευνας επέβαλε την έκδοση του έργου όχι µόνο σε ηλεκτρονική αλλά και σε τυπογραφική µορφή, ώστε τα πορίσµατα να είναι προσιτά και σε όσους µελετητές δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά µέσα. Έτσι, το έργο αποτελείται από δύο ισοδύναµες αλλά όχι ταυτόσηµες µορφές: την έντυπη, που είναι πιο συνοπτική, και την ηλεκτρονική, που είναι πιο αναλυτική και περιλαµβάνει ολόκληρη την έρευνα και τα πορίσµατά της. Τα περιεχόµενα του CD-ROM είναι οργανωµένα σε τρεις ενότητες µε σχετική αυτονοµία: Ο ΒΙΟΣ: περιλαµβάνει συνοπτική βιοεργογραφία του Σολωµού, µε χρήση πολυµέσων ΤΟ ΕΡΓΟ: περιλαµβάνει το αρχείο του ελληνόγλωσσου σολωµικού έργου, σε συνδυασµό µε ειδικό ευρετήριο και εργαλεία επεξεργασίας του κειµένου Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ: περιλαµβάνει το θεωρητικό πρόβληµα, µε όλες τις απόψεις των σολωµιστών, την προτεινόµενη µεθοδολογία ανάλυσης, την κυρίως έρευνα µε ένα υπόδειγµα εφαρµογής (ΕΠ. Β και Γ ). Σ αυτά προσθέτοµε µια 4 η ενότητα, τη ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, που απαρτίζεται από τα κεφάλαια: Βίος-Έργο-Ποιητική-Ορολογία. Εκεί καταχωρίζονται ειδικές µελέτες για όλα τα ζητήµατα αιχµής, µαζί µε εκτεταµένη βιβλιογραφία, εικαστικό υλικό που διαφωτίζει διάφορα ζητήµατα, εξήγηση της ειδικής ορολογίας κλπ. Ο κύριος στόχος του ερευνητικού Έργου ήταν να µελετήσει τα έργα της ωριµότητας του Σολωµού στην αυτόγραφη µορφή τους, να αποσαφηνίσει τους κανόνες και τις τεχνικές που ορίζουν την ποιητική τους και µε βάση τα πορίσµατα της έρευνας, να υποβάλει στην κατάλληλη επεξεργασία τα αντίστοιχα κείµενα, ώστε να δηµιουργήσει την αναγκαία Βάση δεδοµένων για µια ηλεκτρονική έκδοση του ώριµου σολωµικού έργου, σε CD-ROM. µορφή πρόσφορη για ερευνητική αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν τα ηλεκτρονικά µέσα.. Συνοψίζοντας τα δεδοµένα του προβλήµατος, σηµειώνουµε ότι η ποιητική τέχνη του Σολωµού, στη φάση της ωριµότητάς του, παρουσιάζεται ως ένα πρόβληµα δύσκολο και συναρπαστικό, που διχάζει τους σολωµιστές εξακολουθητικά, από τον καιρό του Πολυλά και του Ζαµπέλιου µέχρι σήµερα. Η εικόνα των χειρογράφων του Σολωµού παρουσιάζεται σαν ένα αίνιγµα προς λύση. Μια προσπάθεια να δοθεί ικανοποιητική απάντηση σ αυτό το αίνιγµα µε νέους όρους αποτελεί το Ερευνητικό πρόγραµµα του οποίου τα συµπεράσµατα παρουσιάζοµε εδώ.

3 Η παρουσίαση του CD-ROM µε τη µεγαλύτερη δυνατή συντοµία, εντοπίζοντας την ξενάγησή µας στα ουσιώδη σηµεία. Η πρώτη ενότητα είναι ο ΒΙΟΣ, που αντιστοιχεί σε µια Βιοεργογραφία του ποιητή, στην οποία αξιοποιούνται όλες οι σχετικές έρευνες και ανακαλύψεις µέχρι σήµερα. Στο CD-ROM η βιοεργογραφία µεταγράφεται σε video µε χρήση πολυµέσων, ώστε να προσφέρει την αναγκαία γνώση µε φιλικό προς το χρήστη τρόπο. Η δεύτερη ενότητα (ΤΟ ΕΡΓΟ) περιλαµβάνει το σύνολο των ελληνόγλωσσων σολωµικών κειµένων, που προέρχονται από τα ίδια τα χειρόγραφα του Σολωµού, τα απόγραφα του Πολυλά και την εκδοτική παράδοση. Το corpus αυτό δεν υπάρχει µέχρι στιγµής συγκεντρωµένο σε καµιά άλλη έκδοση, συµβατική ή ηλεκτρονική είναι ορθογραφικά οµογενοποιηµένο, έτσι ώστε να προσφέρεται για ενιαία ηλεκτρονική επεξεργασία και έχει παράλληλα ενσωµατώσει ορισµένες νέες αναγνώσεις, σε σχέση µε αυτές των Αυτογράφων Έργων. Τα κείµενα του Σολωµού, 103 συνολικά µαζί µε τα νεανικά γυµνάσµατα και τα σχεδιάσµατα άτιτλων έργων περιέχονται στο Γενικό Αρχείο, το οποίο πλαισιώνεται από ένα πλήρες Ευρετήριο Αρχείου, που περιλαµβάνει κατάλογο των έργων µε τον κωδικό, τη χρονολογία, τον πλήρη τίτλο και την προέλευσή τους. Με τη χρήση κατάλληλων προγραµµάτων επεξεργασίας, το Γενικό Αρχείο προσφέρεται για την ανίχνευση λέξεων-παραποµπών, λεκτικών συνδυασµών και στατιστικές συχνότητας των υπό µελέτη φαινοµένων, ανάλογα µε τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του χρήστη. Τα δεδοµένα αυτά µπορούν να αποτελέσουν, µεταξύ άλλων, τη βάση για έρευνες υφολογικού χαρακτήρα. Από λεξιλογική άποψη, το Γενικό Αρχείο προσφέρεται επίσης για τη δηµιουργία λεξιλογίων ειδικού ενδιαφέροντος ή και ενός εξαντλητικού Πίνακα Λέξεων του Σολωµού. Με βάση µάλιστα αυτό το υλικό έχει ήδη ετοιµαστεί µια νέα έκδοση του σολωµικού Λεξικού, αναθεωρηµένη και συµπληρωµένη, σε σχέση µε την έκδοσή µας του Ο Σολωµός στην περίοδο της ωριµότητας από το 1833 περίπου και εξής, προβληµατίζεται θεωρητικά αλλά και πειραµατίζεται στην πράξη, µε στόχο να δηµιουργήσει µια νέα ποίηση που να υπερβαίνει την αντίθεση κλασικισµού και ροµαντισµού. Αυτό είναι στο πεδίο της ποιητικής το πρόβληµα αιχµής της εποχής του. Από την προσπάθειά του αυτή προέκυψε ένα αποτέλεσµα που έφερε τους κριτικούς, τους µελετητές και τους εκδότες του έργου του σε µεγάλη αµηχανία. Από το 1859, χρονιά της πρώτης έκδοσης «Των Ευρισκοµένων», διατυπώθηκαν ποικίλες θεωρίες για να ερµηνεύσουν την αινιγµατική εικόνα που παρουσίαζαν τα χειρόγραφα του ποιητή. Ο πρώτος εκδότης του Σολωµού, Ιάκωβος Πολυλάς, διερµηνεύοντας την άποψη των Επτανησίων σολωµιστών, µίλησε για την αποσπασµατικότητα του έργου του Σολωµού και προσάρµοσε την έκδοσή του σ αυτή τη θεωρία (1859). Στην ίδια προβληµατική βασίστηκαν και οι επόµενες εκδόσεις, η έκδοση ε Βιάζη (1880) και η έκδοση Μαρασλή (1901). Στα χρόνια του Μεσοπολέµου ο Ν. Τωµαδάκης (1935), χωρίς να αποµακρύνεται ουσιαστικά από την προβληµατική του Πολυλά, διατύπωσε το αίτηµα για µια νέα κριτική έκδοση του Σολωµού, που ν αξιοποιεί πληρέστερα τα χειρόγραφα του ποιητή. Στη γραµµή Τωµαδάκη, ο Μαν. Χατζηγιακουµής υποστήριξε την ανάγκη για µια οριστική έκδοση, που να αξιοποιεί όλες τις πηγές (1966). Αντίθετα, ένας άλλος σηµαντικός εκδότης του Σολωµού, ο Λίνος Πολίτης (1958) υποστήριξε την αναγκαιότητα για µια πανοµοιότυπη έκδοση των Αυτογράφων του ποιητή και διατύπωσε τη θεωρία ότι ο Σολωµός της ωριµότητας, έχοντας ξεπεράσει το επικολυρικό πρότυπο της εποχής του κι επιδιώκοντας την καθαρή λυρική ποίηση, καθιέρωσε µια µέθοδο γραφής βασισµένη σε αυτόνοµες λυρικές ενότητες, χωρίς αφηγηµατική σύνδεση µεταξύ τους. Η «αποσπασµατικότητα» είναι φαινοµενική ο όρος είναι παραπλανητικός και άρα απορριπτέος. Κατά τη δεκαετία του 1980 ο Στέφανος Ροζάνης (1985) και στη συνέχεια ο Βασίλης

4 Λαµπρόπουλος (1988), ο Γιώργος Βελουδής (1989) και άλλοι υποστήριξαν ότι ο Σολωµός εφαρµόζει τη ροµαντική µέθοδο του σκόπιµα «ατελούς ποιήµατος». Αντίθετα, ο Στυλιανός Αλεξίου υποστήριξε ότι τα έργα του Σολωµού είναι φαινοµενικά µόνο ατελή. Από τις πολυάριθµες παραλλαγές µπορεί κανείς ν ανασυνθέσει µια θεµατικά ολοκληρωµένη µορφή. Με βάση αυτήν την άποψη καταρτίζει τη δική του έκδοση (1994). Στη γραµµή Πολίτη βρίσκεται η ενδιαφέρουσα θεωρία που διατύπωσε η Ελ. Τσαντσάνογλου, η οποία µίλησε για µια λανθάνουσα ποιητική σύνθεση του Σολωµού, όπου ο ποιητής επιχείρησε να συνθέσει τέσσερα λυρικά και τέσσερα σατιρικά ποιήµατα, βασισµένα στη διαλεκτική αγαθού-κακού. Τέλος ο Ε. Γ. Καψωµένος ανέπτυξε το 1991 τη θεωρία ότι από τα χειρόγραφα του Σολωµού προκύπτει µια διαφορετική εικόνα, µια πρωτοποριακή τεχνική, που εµφανίζει ισχυρές αντιστοιχίες µε το µοντερνισµό του 20ού αιώνα, και συγκεκριµένα µε τη µέθοδο γραφής που οι σύγχρονοι θεωρητικοί της δεκαετίας του 1960 και 1970 ονόµασαν σηµαίνουσα πρακτική. Σύµφωνα µε αυτήν τη µέθοδο, δεν υπάρχει ένα έργο, απαρτισµένο και τελειωµένο, αλλά ένα «κείµενο», που δεν φτάνει ποτέ σ ένα οριστικό σηµαινόµενο, αλλά είναι αντικείµενο συνεχούς επεξεργασίας, δηλ. αναδηµιουργίας χωρίς τέλος. Συνοψίζοµε: Η ποιητική τέχνη του Σολωµού στη φάση της ωριµότητάς του παρουσιάζεται ως ένα πρόβληµα δύσκολο και συναρπαστικό, που διχάζει τους σολωµιστές εξακολουθητικά, από τον καιρό του Πολυλά και του Ζαµπέλιου µέχρι σήµερα. Η εικόνα των χειρογράφων, προσιτή πλέον σε κάθε ερευνητή χάρη στη µνηµειώδη πανοµοιότυπη έκδοση του Λίνου Πολίτη (Σολωµού Αυτόγραφα Έργα, 1964), παρουσιάζεται σαν ένα αίνιγµα προς λύση. Το Πρόγραµµα βασίστηκε σε µια δυναµική και όχι στατική αντιµετώπιση του εκδοτικού προβλήµατος του Σολωµού, που ταιριάζει απόλυτα στην ιδιαιτερότητα της ώριµης δηµιουργίας του ποιητή. Μια τέτοια δυναµική προσέγγιση είναι σήµερα υλοποιήσιµη µε την αξιοποίηση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, που αποτελούν ένα εργαλείο πρόσφορο τόσο για τη µελέτη και ερευνητική επεξεργασία των σολωµικών κειµένων όσο και για την αναπαραγωγή της ιδιόµορφης ποιητικής τους. Η εικόνα που µας δίνουν τα χειρόγραφα του Σολωµού δεν είναι η εικόνα ενός κειµένου µε παγιωµένη µορφή, αλλά µια απειρία παραλλαγών και διορθώσεων που αντιστοιχούν σε µια ατέλειωτη διαδικασία επεξεργασίας και ανασύνθεσης στα επιµέρους θέµατα ή σε ευρύτερα σύνολα. Έτσι προκύπτει η εικόνα ενός θεµατικού πεδίου, όπου ασκείται µια ανεξάντλητη «σηµασιοδοτική πρακτική», όχι κανονιστική, αλλά «κυλιόµενη», από τη µια συνθετική επεξεργασία στην άλλη, από τη µια εκφραστική δυνατότητα στην άλλη. Τα έργα στα οποία ο Σολωµός εφαρµόζει τη µοντέρνα ποιητική του είναι τα έργα της ώριµης περιόδου (από το 1833 και εξής), δηλαδή Ο Κρητικός, οι Ελεύθεροι Πολιορκηµένοι, ο Πόρφυρας, η Τρίχα «Σατιρικό του 33») το Carmen Seculare καθώς και ορισµένα ακόµη σχεδιάσµατα, όπως η Φαρµακωµένη στον Άδη, ο Ανατολικός πόλεµος, ο Νικηφόρος Βρυέννιος (και προδροµικά Ο Λάµπρος), καθώς και ορισµένα ιταλικά της τελευταίας δεκαετίας ( ). Ως παράδειγµα εφαρµογής και επαλήθευσης της θεωρίας µας για την ποιητική του Σολωµού επιλέξαµε τους Ελεύθερους Πολιορκηµένους. Οι Ελεύθεροι Πολιορκηµένοι αντιπροσωπεύουν την πιο σύνθετη, την πιο δύσκολη και γι αυτό την πιο ενδιαφέρουσα και διδακτική περίπτωση ανάµεσα στα έργα της ώριµης δηµιουργίας του ποιητή. Συγκεκριµένα, τα Σχεδιάσµατα Β και Γ του έργου υφίστανται µια ορισµένη επεξεργασία και κωδικοποίηση που επιτρέπουν στο χρήστη πρώτα να εισαχθεί στα µυστικά της ποιητικής του Σολωµού και έπειτα να τα χρησιµοποιήσει ως υπόδειγµα για το χειρισµό και των υπόλοιπων έργων. Στην ανάλυσή µας ακολουθήσαµε την εξής µεθοδολογία: 1. Ξεχωρίζουµε τα ΘΕΜΑΤΑ, από τα οποία απαρτίζεται το κάθε έργο και καταγράφουµε όλες τις επεξεργασίες τους, αναλυτικές και συνθετικές, µερικές και πλήρεις. Καθεµιά απ

5 αυτές τις επεξεργασίες έχει έναν κωδικό, µε τον οποίο ανακαλούµε τα αντίστοιχα κείµενα. 2. Με βάση την προεργασία αυτή διακρίνουµε τις πιο απαρτισµένες µορφές κάθε θέµατος (ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΟΜΕΣ): σε επίπεδο µονάδας (Θ.Μ.), µερικής συνθετικής (Μ.Σ.Ε.) και πλήρους συνθετικής επεξεργασίας (Π.Σ.Ε.). 3. Μελετούµε και καταγράφουµε εξαντλητικά τις ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΦΕΙΕΣ, όπως προκύπτουν από τη συµπαράθεση διαφορετικών θεµάτων µέσα στα χειρόγραφα του Σολωµού, από τις παράλληλες επεξεργασίες, από τις ενδείξεις συνδυασµών ή σύνθεσης διαφορετικών θεµάτων. 4. Καταγράφουµε τις ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΟΙΧΙΕΣ (τους συνδυασµούς δηλαδή ανάµεσα σε διαφορετικά θέµατα) και µελετούµε τα κριτήρια οργάνωσης θεµάτων και µονάδων (συνταγµατικά ή παραδειγµατικά). 5. Τέλος, ανιχνεύουµε την οργανωτική λογική των ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ ΣΥΝΟΛΟΥ, µε βάση τις ενδείξεις που µας παρέχουν τα Αυτόγραφα. Όπως εξηγήσαµε στην αρχή, κατά την τελευταία περίοδο της δηµιουργίας του ο Σολωµός φαίνεται να στηρίζει σε σηµαντικό βαθµό την ποιητική του µέθοδο στις αυτοδύναµες εκφραστικές µονάδες, τις οποίες µε πρότυπο ίσως τους λογότυπους, τα στερεότυπα και τις φόρµουλες του δηµοτικού τραγουδιού (που µελετά εντατικά αυτήν την εποχή) έχει διαµορφώσει, αποκρυσταλλώνοντας σε εντελείς µορφές πυρηνικές ποιητικές ιδέες και εικόνες. Τις µονάδες αυτές τις χρησιµοποιεί συχνά ως ψηφίδες µε τις οποίες δοκιµάζει ποικίλους συνδυασµούς, οι οποίοι βασίζονται λιγότερο στη συνταγµατική (αφηγηµατική) και περισσότερο στην παραδειγµατική συνάφεια (αρχή αναλογίας και αντίθεσης). Στην πρακτική αυτήν αναγνωρίζουµε µια εντυπωσιακή αναλογία µε ορισµένα διακριτικά γνωρίσµατα της µοντέρνας ποιητικής γραφής του 20ού αιώνα, όπως τα περιγράφει o Rolland Barthes. Ο Γάλλος θεωρητικός κάνει λόγο για µια χαρακτηριστική διάκριση ανάµεσα στο «έργο», που νοείται ως ένα κλειστό αντικείµενο µε παγιωµένη µορφή και καθορίσιµο σηµασιακό αντίκρυσµα, και σε µια «σηµασιοδοτική πρακτική» όχι κανονιστική αλλά κυλιόµενη, από τη µια εκφραστική δυνατότητα στην άλλη. Μεταφέροντας αυτήν τη διάκριση στην περίπτωση του Σολωµού, διαπιστώνουµε ότι η σολωµική ποιητική παραγωγή της ώριµης περιόδου δεν αντιστοιχεί σε έργο, αλλά σε κείµενα αντί δηλαδή ο ποιητής να περιορίσει το σηµαίνον στο ρόλο απλού φορέα ενός (µοναδικού και οριστικού) σηµαινοµένου, το παίρνει αντίθετα ως θεµέλιο «ενός λόγου βαθύτατα πολυφωνικού ή µάλλον πληθυντικού». Όπως χαρακτηριστικά σηµειώνει ο Rolland Barthes: «Το µέτρο του έργου δεν βρίσκεται πια στους τελικούς στόχους (στο τελειωµένο προϊόν ενός επικοινωνιακού λόγου που εκφράζει ένα υποκείµενο και ένα νόηµα), αλλά µέσα στη γλωσσική διεργασία, στη «λειτουργία της γραφής», που γίνεται πεδίο σύγκρουσης ανάµεσα στη (µονολογική) λογική του σηµείου και στη (διαλογική και πολυσηµική) λογική του σηµαίνοντος» 1. Αυτή είναι η σηµασιοδοτική πρακτική του Σολωµού, που ταυτίζεται αυτήν την περίοδο µε τη µέθοδο γραφής του, την οποία άσκησε απαρέκκλιτα ώς το τέλος, χωρίς να υποκύψει στον πειρασµό έστω και ενός οριστικού και τελειωµένου ποιήµατος. Και εδώ ακριβώς έγκειται ο µοντερνισµός του Σολωµού: υλοποιεί προδροµικά τη συναρπαστική περιπέτεια της γραφής ως σηµαίνουσας πρακτικής. Το ερώτηµα που τίθεται είναι, εάν µπορεί µια τέτοια αντίληψη να οδηγήσει σε αναγνώσιµα κείµενα και, σε τελευταία ανάλυση, σε επικοινωνίσιµη ποίηση. Η λογική που διέπει τη σύνθεση των Ελεύθερων Πολιορκηµένων, σε «µακροδοµικό επίπεδο», είναι η λειτουργική αυτοδυναµία των θεµατικών επεισοδίων (ή λυρικών θεµάτων), σε συνδυασµό µε την παραδειγµατική ισοδυναµία τους. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά 1 Roland Barthes, «Théorie du texte», Encyclopaedia Universalis, t. XV (1973), J.-M. Adam, Linguistique et discourse littéraire, Παρίσι, 1976, σ [= Ε.Γ. Καψωµένος, «Καλή ναι η µαύρη πέτρα σου». Ερµηνευτικά κλειδιά στο Σολωµό, Αθήνα 1992, σ , ].

6 εξασφαλίζουν το ίδιο συνολικό σηµαινόµενο, όποια κι αν είναι η σειρά που θα µπορούσαν να πάρουν τα θεµατικά επεισόδια µέσα σε µια συνολική σύνθεση. Ειδικότερα, η λειτουργική αυτοδυναµία των λυρικών θεµάτων ή επεισοδίων έγκειται στο γεγονός ότι το καθένα αποτελεί µια εκδοχή τραγικής σύγκρουσης του ατοµικού ή συλλογικού ήρωα, ή µε όρους της σύγχρονης αφηγηµατολογίας µια οκιµασία (σωµατική ή ηθική ή και τα δυο), η οποία, καταρχήν, δε χρειάζεται κανένα συµπλήρωµα για να λειτουργήσει αποτελεί, από µόνη της, ένα αύταρκες σύµπαν σηµασίας. Το συνθεσιακό µοντέλο των Ελεύθερων Πολιορκηµένων είναι, συνοπτικά, το αρχετυπικό σχήµα: οκιµασία Τελείωση. Σ αυτό το πρότυπο ανταποκρίνεται πλήρως καθένα από τα µεγάλα λυρικά θέµατα (ή επεισόδια), προσφέροντας πολλές εναλλακτικές και ισοδύναµες εκδοχές δοκιµασίας των ηρώων. Έτσι, κάθε δοκιµασία χωριστά, πραγµατώνει ολόκληρο το συνθεσιακό πρότυπο και αντιπροσωπεύει επαρκώς τον πυρήνα της σύλληψης. Όλες µαζί µπορούν να συνθέσουν µια κλιµάκωση δοκιµασιών, µε αυξητικό ρυθµό, που να υλοποιεί, επαναληπτικά και πολλαπλασιαστικά, το συνθεσιακό µοντέλο και να κορυφώνεται στην ηρωική θυσία των πολιορκηµένων: στην τελείωση µέσα από την καταστροφή, σύµφωνα µε την αντίληψη του τραγικού. Η λειτουργική ισοτιµία όλων των δοκιµασιών (= λυρικών επεισοδίων) επιτρέπει την υπέρβαση οποιουδήποτε αφηγηµατικού ειρµού, που θα επέβαλλε υποχρεωτικά µια ορισµένη χρονική ή λογικοεµπειρική σειρά στην αλυσίδα των δοκιµασιών. Είναι δυνατό (και πιθανό) σε κάθε νέα σύνθεση συνόλου τα επεισόδια να αλλάζουν θέση. Οποιαδήποτε κι αν είναι η σειρά των επεισοδίων, η παραδειγµατική αναλογία µεταξύ τους οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσµα: µια κλιµάκωση δοκιµασιών που επιβεβαιώνει επαναληπτικά το σχήµα οκιµασία Τελείωση. Αυτό δίνει την ελευθερία στον ποιητή (συνεπώς, και στο σηµερινό χρήστη) να δοκιµάσει πολλαπλούς τρόπους οργάνωσης των επεισοδίων, τόσο συνταγµατικής όσο και παραδειγµατικής. Τα λυρικά επεισόδια που έχουν τη δυνατότητα να µετακινούνται και ν αλλάζουν σειρά τα ονοµάζουµε «πλανήτες». Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν οι συστοιχίες ανάµεσα σε «θέµατα-πλανήτες» και «θέµατα-δορυφόρους». «ορυφόρους» ονοµάζουµε µια σειρά αυτόνοµες θεµατικές µονάδες, ενός ή δύο στίχων συνήθως, που εµφανίζονται να παίζουν το ρόλο του «δορυφόρου» σε ορισµένα λυρικά επεισόδια (θέµατα-πλανήτες). Όπως είδαµε, ο «πλανήτης» έχει τη δυνατότητα να «κινείται» και ν αλλάζει θέσεις σε σχέση µε τα άλλα θέµατα-πλανήτες. Τα θέµατα-δορυφόροι παρουσιάζουν, τα περισσότερα, µιαν ανάλογη δυνατότητα: εµφανίζονται να συνδέονται πότε µε το ένα, πότε µε το άλλο θέµα-πλανήτη, µέσα στα όρια, εννοείται, µιας καθορισµένης σφαίρας δράσης. Από τη µελέτη του ποιητικού εργαστηρίου του Σολωµού διαπιστώσαµε ότι ο ποιητής συνδυάζει µονάδες, ενότητες, επεισόδια κ.λπ. όχι µόνο µε τα κριτήρια της αφηγηµατικής ακολουθίας και της λογικοεµπειρικής συνάφειας, αλλά µε τα κριτήρια της παραδειγµατικής οργάνωσης, δηλαδή µε βάση την αρχή της αναλογίας ( οµοιότητας ταυτότητας επανάληψης συµµετρίας) και την αρχή της αντίθεσης ( διαφοράς διάκρισης αντιδιαστολής αντίφασης). Ο συνδυασµός αυτών των κριτηρίων προσφέρει µια τεράστια κλίµακα δυνατοτήτων στο συνθεσιακό επίπεδο, που ευνοούν τους πιο τολµηρούς και απροσδόκητους συνδυασµούς. Η τεχνική αυτή παίρνει όλη της τη σηµασία στο επίπεδο των συνθέσεων συνόλου. Μια ιδιαίτερη δυνατότητα σύνθεσης προσφέρει το µουσικό υπόδειγµα. Οι προβληµατισµοί του Σολωµού γύρω από τη σχέση ποίησης και µουσικής (µαρτυρηµένοι και από το Νικόλαο Μάντζαρο) αναφέρονται στη δυνατότητα να µεταφερθεί η συνθεσιακή τεχνική της φούγκας στο ποιητικό πεδίο. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της φούγκας είναι η αντίστιξη: η αντισυµµετρική µετάβαση σε διαφορετική τονική κλίµακα, που πραγµατοποιεί µια µουσική µετατροπία προς µια αποκλίνουσα ηχητική και ρυθµική αίσθηση. Το δεύτερο χαρακτηριστικό της φούγκας είναι η πολυφωνία που προκύπτει από την αντιστικτική συνύπαρξη διαφορετικών τονικών

7 κλιµάκων. Το τρίτο χαρακτηριστικό της είναι η εναρµόνιση των αντιθέτων, η τελική σύνθεση της πολυφωνίας σε µια ολότητα. Στην τελική φάση ο χρήστης καλείται ν αξιοποιήσει τα δεδοµένα που προέκυψαν από όλες τις προηγούµενες φάσεις λαµβάνοντας υπόψη την ελευθερία που παρέχει η παραδειγµατική αρχή της αναλογίας οµοιότητας ταυτότητας και διαφοράς αντίθεσης αντίφασης, όπου περιλαµβάνονται η σολωµική ισοζυγία των µορφών, η κατανοµή των ρόλων σε άνδρες και γυναίκες, οι φυσικές και οι ηθικές δυνάµεις, το ανθρώπινο και το θεϊκό στοιχείο, η νοητική εµπειρία των αισθήσεων, το ατοµικό και το κοινωνικό, το γενικό και το ειδικό, η καθολική εποπτεία και η λεπτοµέρεια, το εθνικό και το οικουµενικό. Η διαφορά της δικής µας πρότασης από τις µέχρι σήµερα τυπογραφικές εκδόσεις είναι ότι επιδιώκουµε να απελευθερώσουµε όλες τις συνδυαστικές δυνατότητες που εµπεριέχουν τα κείµενα του Σολωµού και όχι να επιλέξουµε µία από αυτές. Ο χρήστης του CD-ROM µπορεί παίζοντας µέσα στα όρια των οργανωτικών αρχών που εφαρµόζει ο ίδιος ο ποιητής στα Αυτόγραφά του να συνεχίσει την «κειµενική πρακτική» του Σολωµού και να δηµιουργήσει, µε νέους συνδυασµούς των µονάδων, ενοτήτων, επεισοδίων, νέες εκδοχές των µεγάλων έργων και νέες πραγµατώσεις υψηλής ποίησης. Αξίζει κλείνοντας αυτή την παρουσίαση να σταθούµε στην ενότητα ηµιουργική Πρακτική του Χρήστη και να δούµε από κοντά πώς λειτουργούν στην πράξη όσα περιγράψαµε παραπάνω. Στην οθόνη επάνω αριστερά (καθώς κοιτάζουµε) έχουµε στη διάθεσή µας ένα «πλαίσιο επιλογών» που εµπεριέχει ένα Ευρετήριο έργων. Επιλέγουµε στο πλαίσιο επιλογών το έργο που θέλουµε να επαξεργαστούµε (ΕΠ. Γ ). Το κείµενο του έργου εµφανίζεται αµέσως στο πρώτο πλαίσιο της οθόνης. Χρησιµοποιώντας τα 2 βέλη, εντοπίζουµε και επιλέγουµε το στίχο ή τους στίχους που θέλουµε να «χειριστούµε» τους επιλέγουµε και µε την εντολή «µεταφορά στίχων» οι στίχοι µεταφέρονται αυτόµατα στο τρίτο πλαίσιο της οθόνης, όπου µπορούµε να κάνουµε τους συνδυασµούς µας. Με τον τρόπο αυτό καταρτίζοµε το κείµενο της επιλογής µας, που αποτελεί µια νέα εκδοχή του σολωµικού έργου. Ας δούµε, στην πράξη ένα παράδειγµα:

8 Η ΑΡΜΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ (Ε.Π.Γ ) ΑΕ = ΕΒ Η Πολιορκία πολιορκία Άπ. 1, Η Έξοδος έξοδος vs ΑΕ 456Α1-8 = Ζ 9 πολιορκητής 7. Ο Ιµπραήµ vs ΑΕ π = ΕΒ 103, = ΑΑ Τα παλικάρια τα καλά πολιορκηµένοι παλικάρια vs ΑΕ = Ζ 9 κορασιές και παιδιά 6. Η ορφανή κόρη ορφανή κόρη vs άγγελος κόρη vs αγαπηµένος ορφανή κόρη ΑΕ = ΕΒ 96 vs 9. Καλές γυναίκες γυναίκες ΑΕ =ΑΑ 26, , Η Φύση Πειρασµός Φύση - Πειρασµός vs ΑΕ = Ζ 9, 7 πολιορκηµένοι 3.6. Έρµα ν τα µάτια που καλείς χρυσέ ζωής αέρα ΑΕ = Ζ 9,7 Αλαφροΐσκιωτος 3. Η Θεία Επιφάνεια vs θεά κόρη ΑΕ = ΕΒ 102 ποιητής 4. Η Θεά Μάνα vs Θεά Μάνα

9 H Πολιορκία 1.1. Mες στα χαράµατα συχνά και µες στα µεσηµέρια κι ότα θολώσουν τα νερά κι όταν πληθύνουν τ άστρα, εσκίρθαν έξαφνα βαριά τα πέλαγα κι οι βράχοι «Aραπιάς άτι, Γάλλου νους, βόλι τουρκιάς, τόπ Άγγλου α»πέλαγο µέγα πολεµά το δόλιο καλυβάκι 1.3.»κι αλιά! σε λίγο ξέσκεπα τα λίγα στήθια µένουν. 1.4.»Aθάνατ είσαι που ποτέ, βροντή, δεν ησυχάζεις;» (ΑΕ ) 1.5. Γυρτός στην πλώρη που σκιρτά ο ξένος ναύτης λέει, 1.6. δειλιάζουν γύρου τα νησιά παρακαλούν και κλαίνε α και δέχεται µε λιβανές και φώτα τον καηµό τους ο σταυροθόλωτος ναός και το φτωχό ξωκλήσι Tο µίσος όµως έβγαλε κι εκείνο τη φωνή του 1.9. «Ψαρού! τ αγκίστρι π άφησες αλλού να ρίξεις άµε» Η Έξοδος Είν έτοιµα στην άσπονδη πληµµύρα των αρµάτων δρόµο να σχίσουν τα σπαθιά, κι ελεύθεροι να µείνουν (Άπ.1, ) εκείθε µε τους αδελφούς, εδώθε µε το χάρο. Ο Ιµπραήµ 7.1. Aπό την άπειρην ερµιά τα µάτια µαθηµένα, χαµογελάσαν κι άστραψαν, κι είπαν τα µαύρα χείλη 7.2. Παιδί ς µπασιά πώς χαίρεσαι µε τη φωνή που στέρνεις 7.4. γρικώ σε, γλάρε, που ξερνάς φλούντζια, στρειδιού στο βράχο (ΑΕ 456Α1-8) δουλειά χεις γδυµνοσάλιγκα και βλέπω τους αφρούς σου 7.6. τώρα µε την πανάγρια θωριά ταπεινωµένη, κοιτά και σφίγγει το σπαθί στο λαβωµένο στήθος, 7.7. που µέσ αγρίκα την ψυχή µεγάλη, και τη θλίψη.

10 Τα παλικάρια τα καλά 5.2. Aλλ ήλιος µέγας κι άσβηστος, αιθέρας κοσµοφόρος ο στύλος φανερώνεται µε κάτου µαζωµένα 5.3. τα παλικάρια τα καλά, µ απάνου τη σηµαία, 5.4. που µουρµουρίζει και µιλεί και το σταυρό τεντώνει (ΑΕ π ) α στον όµορφον κι αθάραχον ελευτεριάς αέρα α κι ο Oυρανός εβλόγουνε κι η γη χειροκροτούσε Kάθε φωνή κινούµεν<η> κατά το[ν] φως µιλούσε, π κι εσκόρπα τα τρισεύγενα τς αγάπης λουλουδάκια κι ευφραίνονται τα µάτια τους κι ευτύχησαν κοιτώντας τα παλικάρια τα καλά κι ευτύχησαν κοιτώντας (ΑΕ ) τες κορασιές να τραγουδούν και τα <παιδιά να παίζουν>. /8.2. Η ορφανή κόρη 6.1. Άγγελε! µόνε σ όνειρο µού δωσες τα φτερά σου; Στ όνοµ αυτού που σ τά πλασε τ αγγειό τς ερµιάς τα θέλει Iδού που τα σφυροκοπώ στον ανοιχτόν αέρα, χωρίς φιλί, χαιρετισµό, µατιά βασίλισσές µου! Nα τά χω δώ, και να <τα> κλειώ και τα κρατώ κλεισµένα εδώ που αγάπης τρέχουνε βρύσες χαριτωµένες 6.4. κι άκουα που λέγετε «πουλί γλυκιά πού ν η φωνή σου!» (ΑΕ ) Aηδονολάλειε στήθος µου πριν το σπαθί σε σκίσει Kαλές πνοές παρηγοριά στη βαρι<ά> νύκτα κι έρµη. 10 Mε σάς να πέσω στο σπαθί κι άµποτε νά µαι πρώτη! 6.6. Tο στραβό φέσι στο χορό τ άνθι στ αυτί στολίζει τα µάτια δείχνουν έρωτα για τον απάνου κόσµο, και στη θωριά του είν όµορφο το φως και µαγεµένο. Καλές γυναίκες 9.1. Kαι βλέπω πέρα τα παιδιά και τες αντρογυναίκες βλ<έ>πω π γύρου στη φλόγα π άναψαν και θλιβ<ε>ρά τη θρέψαν, (ΑΕ ) κ ακίνητες, αδάκρυτες κοιτώντας µελετώντας (9.2.) τ αγαπηµένα πράµατα και τα σεµνά κρεβάτια, και γγίζ η σπίθα τα µαλλιά και τα λιωµένα ρούχα. Γλήγορα, στάχτη, να φανείς οι φούχτες να γιοµίσουν.

11 Η Φύση Πειρασµός 2.1. O Έρωτας εχόρεψε µε τον ξανθόν Aπρίλη, 2.2. κι η φύσις όλη βρίσκεται µες στη γλυκιά της ώρα 2.3. και στου ουρανού την πλατωσιά και στα κρυφά του βάτου ανάκουστοι κιλαϊδισµοί και λιποθυµισµένοι. (ΑΕ ) Νερά καθάρια και γλυκά νερά χαριτωµένα χύνονται µες στην άβυσσο τη µοσκοβολισµένη και χαίρονται το µόσκο της και δίνουν τη δροσιά τους, 2.5. κι απλώνοντας εδώ κι εκεί τα πλούτια της πηγής τους τρέχουν εδώ τρέχουν εκεί και κάνουν σαν αηδόνια Κάθ ήχος έχει και χαρά κάθε χαρά κι αγάπη 2.9. παντού ζωή και κίνηµα παντού χαρά κι αγ<άπη> (ΑΕ ) σε χίλιες βρύσες χύνεται µιλεί µε χίλιες γλώσσες (ΑΕ ) όποιος πεθάνει σήµερα χίλιες φορές πεθαίνει. Έρµα ν τα µάτια που καλείς χρυσέ ζωής αέρα 3.6. Μη µε χαϊδεύεις δροσερέ της οµορφιάς αέρα. (ΑΕ ) 3.6. Έρµα ν τα µάτια που καλείς χρυσέ ζωής αέρα Η Θεία Επιφάνεια Aλαφροΐσκιωτε καλέ γιά πες απόψε τί δες; α Νύχτα γιοµάτη θαύµατα, νύχτα σπαρµένη µάγια! 3.3. Xωρίς η γης κι ο ουρανός κι η θάλασσα να πνένε ουδ όσο κάν η µέλισσα κοντά στο λουλουδάκι (ΑΕ ) α εκεί που η λίµνη ατάραχη φουσκώνει στο Φεγγάρι (3.4.) 20 συχνά το φως του Φεγγαριού κάτι λευκό τυλίζει και βγήκε κόρη θεϊκιά και φεγγαροντυµένη

12 Η Θεά Μάνα 4.1. Μητέρα, µεγαλόψυχη στον πόνο, και στη δόξα 4.2. κι αν στο κρυφό µυστήριο ζουν πάντα τα παιδιά σου λογισµός κι έργο κι όνειρο τί χάρ έχουν τα µάτια / τα µάτια τούτα να σ ιδούν µες στο πανέρµο δάσος, που ξάφνου σού τριγύρισε τ αθάνατα ποδάρια (ΑΕ ) (κοίτα) µε φύλλα της Λαµπρής µε φύλλα του Bαγιώνε Tο θεϊκό σου πάτηµα δεν άκουσα δεν είδα, 4.6. ατάραχη σαν Oυρανός µ όλα τα κάλλη πόχει, που µέρη τόσα φαίνονται και µέρ είναι κρυµµένα Aλλά Θεά δεν ηµπορώ ν ακούσω τη φωνή σου, κι ευθύς εγώ τ ελληνικού κόσµου να τη χαρίσου; 4.8. όξα χ [ει] η µαύρη πέτρα του και το ξερό χορτάρι. Η παραδειγµατική λογική στην οποία βασίζεται η οργάνωση των Ελεύθερων Πολιορκηµένων προσφέρει ευρύτατες δυνατότητες συνδυασµών. Ως επαλήθευση αυτής της αρχής προτείνοµε την παραπάνω Σύνθεση Συνόλου όπου εφαρµόσαµε ένα ανορθόδοξο κριτήριο συνδυασµού θεµάτων: την αρχή της αντιστροφής των αφηγηµατικών ακολουθιών και των καθιερωµένων ποιητικών συµβάσεων. Έτσι, η προσφώνηση του Ποιητή στη Μούσα µπαίνει όχι στην αρχή αλλά στο τέλος και η Έξοδος, µε την οποία κορυφώνεται και κλείνει η αφηγηµατική εκδοχή του έργου, µεταφέρεται από το τέλος στην αρχή. Ας µελετήσοµε το αποτέλεσµα που προκύπτει. Πρώτα απ όλα, έχοµε ένα σχήµα αυστηρής αντισυµµετρίας: αρχή τέλος vs τέλος αρχή, που γίνεται το πλαίσιο της σύνθεσης. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, οι δοκιµασίες του (ατοµικού και συλλογικού) Ήρωα κλιµακώνονται ανά ζεύγη συµµετρικά: Πολιορκηµένοι vs Πολιορκητής Παλικάρια vs Κόρες παιδιά Ορφανή κόρη vs Γυναίκες Φύση Πειρασµός vs Πολιορκηµένοι Αλαφροΐσκιωτος vs Φεγγαροντυµένη Ποιητής vs Μούσα Θεά-Μάνα (= πολέµαρχοι vs Ιµπραήµ) (= αγωνιστές vs άµαχοι) (= ατοµικό vs συλλογικό) (= φυσικό vs ανθρώπινο) (άνθρωπος θεός) Οι αντιθετικές συµµετρίες λειτουργούν και σε άλλα επίπεδα: υλική υπεροχή [Πολιορκητές] vs υλική αδυναµία [Πολιορκηµένοι] ηθική αδυναµία [Πολιορκητές] vs ηθική υπεροχή [Πολιορκηµένοι] ταπείνωση θλίψη vs αυτοπεποίθηση έξαρση [Ιµπραήµ] [Τα παλικάρια τα καλά] ονειρικό [Ορφανή κόρη] vs πραγµατικό [Καλές γυναίκες] χαρά ζωής vs καηµός θανάτου [Πολιορκηµένοι] κλπ.

13 Οι παραπάνω συµµετρικές και αντισυµµετρικές αντιθετικές σχέσεις συνθέτουν µια συνολική πολυφωνική αρµονία αντιθέσεων. Η κλιµάκωση των δοκιµασιών αρχίζει από συγκρούσεις µε δυνάµεις εξωτερικές (Πολιορκία vs Έξοδος // Πολιορκητές vs Πολιορκηµένοι), προχωρεί σε συγκρούσεις µε δυνάµεις εσωτερικές (Πειρασµός καθ ύπνον // Μνήµη χαµένης ευτυχίας // Ανθρώπινοι δεσµοί) και κορυφώνεται µε την κατεξοχήν δοκιµασία του Ε.Π. Γ, που είναι ο Πειρασµός της φύσης σε συνδυασµό µε την εγκοσµίωση των µεταφυσικών αξιών (Θεία Επιφάνεια): Αγαθό της ζωής vs Ηθική ελευθερία Ύστερα από την κορύφωση των δοκιµασιών, που σηµαδεύουν την ηθική νίκη και τελείωση των πολιορκηµένων, έρχεται µε µια διαλεκτική που ακολουθεί το σχήµα: άθλος vs θαυµασµός η συγκινηµένη αποστροφή του Ποιητή προς την Μούσα Θεά Μάνα Πατρίδα Ελευθερία, που ζητά να του δώσει έµπνευση αντάξια του άθλου, για να υµνήσει τους ήρωες. Έτσι τα λόγια του Ποιητή µε τα οποία ολοκληρώνεται η Σύνθεση συνόλου λειτουργούν ως µια πανηγυρική αναγνώριση και δικαίωση της θυσίας των Πολιορκηµένων. Kατακλείδα Θα καταλήξοµε µε µια επισήµανση: η διαφορά ανάµεσα στη δική µας πρόταση και τις µέχρι σήµερα τυπογραφικές εκδόσεις είναι ότι επιδιώκουµε να απελευθερώσουµε όλες τις συνδυαστικές δυνατότητες που εµπεριέχουν τα κείµενα του Σολωµού και όχι να επιλέξουµε µία από αυτές, όπως συµβαίνει µε όλες τις προγενέστερες εκδόσεις. Ο χρήστης του CD-ROM µπορεί παίζοντας µέσα στα όρια των οργανωτικών αρχών που εφαρµόζει ο ίδιος ο ποιητής στα Αυτόγραφά του να συνεχίσει την «κειµενική πρακτική» του Σολωµού και να δηµιουργήσει, µε νέους συνδυασµούς των µονάδων, δοµών, συστοιχιών, ενοτήτων, επεισοδίων, νέες εκδοχές των µεγάλων έργων και νέες πραγµατώσεις υψηλής ποίησης. Τα αποτελέσµατα αυτής της έρευνας συνιστούν πιστεύοµε µια πειστική απόδειξη ότι τεχνολογία και φιλολογικές επιστήµες µπορούν να συνεργάζονται δηµιουργικά. Le poète Dionysios Solomos. La vie, l œuvre, sa poétique. Recherche pluridisciplinaire 1er partie: Étude littéraire (éd. imprimée) 2ème partie: Solomos en ordinateur (édition électronique) Er. Kapsomenos, Responsible Professeur, Université de Jannina P. Gotsi, Chercheur, Université de Jannina K.Chaliassou, Chercheur, Université de Jannina A.Mantzios, Chercheur, Université de Jannina Chr. Penitas, Chercheur, Université de Jannina [Athènes, Parlement des Grecs, 2005] Résumé La contribution de cette recherche pluridisciplinaire porte sur plusieurs domaines. Elle comprent: 1. une biographie du poète en video; 2. une édition électronique de son œuvre poétique, avec de programmes d élaboration des textes, appropriés aux multiples recherches (de statistique lexical, de stylistique etc.); 3. une étude littéraire sur la poétique de son œuvre de la période de maturité (1833 et suivant); 4. l invention d un jeu électronique fondé sur les règles de l écriture poétique de Solomos.

14 Au domaine de la poétique, l étude a révélé et formulé les traits distinctifs de l écriture de Solomos, qui se découvre comme précurseur du modernisme du 20ème siècle. Précisement, Solomos - dans son effort de surmonter l opposition clacissisme vs romantisme - a créé une méthode d écriture que les théoriciens de la littérature ont appelée, un siècle après, pratique signifiante. Cette méthode d écriture poétique est fondée sur la dévalorisation des relations syntagmatiques et la primauté des relations paradigmatiques; qui a comme effet la suppression de l enchaînement narrative au profit d une organisation paradigmatique, suivant les principles de l analogie et de l opposition. Dans ce cadre, s exerce une pratique textuelle de combinaisons alternatives entre des unités thématiques formulées, qui se succedent l un à l autre, en produisant de codes de sémantisation, se composant et se décomposant à l infini. Dans cette procedure se confrontent d une part un discours monologique, fondé sur les valeurs dénotatives des unités formelles et correspondant à la logique du signe et à l idée de l œuvre achevée et close, et d autre part un discours dialogique, jouant des possibilities fournies par la polysémie et correspondant à la logique de la signifiance et à l idée du texte comme productivité qui s évolue infiniment. Suivant cette logique, nous avons transformé les principes de l écriture poétique de Solomos en un jeu électronique, qui peut s appliquer sur ses textes inachevés de la période de maturité. Le CD-ROM offre à l usager la possibilité de reproduire la pratique textuelle du poète et, en jouant, de délivrer les mille formes incluses dans les manuscrits de Solomos et créer de nouvelles versions des ses poèmes fameux.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Το Ελληνόπουλο - L' enfant Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα. Η Χίο, τ` όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρι, έντρα, Παιδιά

Αστέρι, έντρα, Παιδιά , έντρα, Παιδιά Άννα Σοφού Εκπαιδευτικός ΠΕ 5 - Π/θµια Εκπαίδευση Γαλλικής Φιλολογίας email: ann_sofou@hotmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο εργαστήριο αυτό µε τίτλο «, δέντρα, παιδιά» η Άννα Σοφού θα παρουσιάσει µία

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Κρητικός» και το τετράδιο Ζ 11 του Σολωμού

«Ο Κρητικός» και το τετράδιο Ζ 11 του Σολωμού «Ο Κρητικός» και το τετράδιο Ζ 11 του Σολωμού Περίληψη Ειρήνη Ιωσηφίδου, Φιλόλογος Ο «Κρητικός», ποίημα σταθμός στην ποιητική πορεία του Σολωμού, αποτέλεσε το πρώτο από τα σημαντικά ποιήματα της ώριμης

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγάθη Γεωργιάδου. Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Αγάθη Γεωργιάδου. Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Αγάθη Γεωργιάδου Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Διδάσκοντας νεωτερική ποίηση Υπερρεαλισμός Διδακτικές ώρες: 2 Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό» Κ.Ν.Λ. Β Γυμνασίου, σελ. 10-11

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης. H «ανάγνωση» και η «παραγωγή» πολυτροπικότητας σε μαθησιακό περιβάλλον: πρώτες διαπιστώσεις απο μια διδακτική εφαρμογή. Μελέτες για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟ»

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟ» «ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟ» Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών συμμετέχει για 4 η συνεχή χρονιά στην καλοκαιρινή εκστρατεία για παιδιά που φέτος οργανώνει

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Μουσικές Πράξεις Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Οι Mουσικές Πράξεις είναι ένα μουσικό εκπαιδευτικό λογισμικό που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε με τη φιλοδοξία να αποτελέσει: Ένα σημαντικό βοήθημα για

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση www.periexomena.gr ΕΣΗΕΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΟΙΗΣΗΣ Την Παρασκευή 18 Σεπτεµβρίου στις 7µµ, στην Αίθουσα Ε.Σ.Η.Ε.Α. Ακαδηµίας 20, στην Αθήνα, ξεκίνησε το 5ο «Φεστιβάλ Ποίησης». Διοργανωτής η Μη Κυβερνητική Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης Πέτερ Κούρµαν Πανορµίτης Σ αυτό το άσπρο µοναστήρι, κρυµµένο δίπλα σε µια λιµνοθάλασσα στην ορεινή Σύµη, ψάχνω µια παρουσία µέσα µου µακριά από τις πόλεις και τις περιστάσεις. Σαν κρυφά ποτάµια κελαρύζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ A. 1. Τρία χαρακτηριστικά του Ευρωπαϊκού Ροµαντισµού στο απόσπασµα 1. Μεταφυσικό στοιχείο: στ. 44-46. Ἴσως δέ σώζεται στή γῆ ἦχος πού νά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Ministère de l Éducation et des Cultes, de la Culture et du Sport Certification en Langue Française NIVEAUX

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ 2: ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ 2: ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ ΧΑΝΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ - ΔΗΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: Κυδωνίας 29, Χανιά Κρήτης Ταχ. Κώδικας: 73135 Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

«Ελεύθεροι πολιορκημένοι» Διονυσίου Σολωμού

«Ελεύθεροι πολιορκημένοι» Διονυσίου Σολωμού «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» Διονυσίου Σολωμού Το έργο δεν ολοκληρώθηκε και έφτασε σε μας σε χειρόγραφα αποσπάσματα, τα οποία ανήκουν σε 3 ( τρία ) σχεδιάσματα. Είδος : επικολυρικό Η πολιορκία του Μεσολογγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η Φεγγαροντυμένη Ερμηνευτική προσέγγιση

Η Φεγγαροντυμένη Ερμηνευτική προσέγγιση 1 ο ΓΕΛ ΚΙΛΚΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΜΗΜΑ ΓΘ1 Η Φεγγαροντυμένη Ερμηνευτική προσέγγιση 1. Επίδρασή της στον Κρητικό Ο ναυαγός * 10-11: έλκεται, μαγνητίζεται, "υπνωτίζεται" * 13-18: ανακαλεί μνήμες, ενδοσκοπεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια

παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με χειροποίητες κούκλες και σκηνικά, που ζωντανεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας του Γέροντος Παϊσίου Μια ψυχούλα που στάζει αγάπη για όλους χωρίς να διαλέγει. Μια στιγµούλα ν ακούσεις τα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

X ΕΡΓΟ ΓΕΦΥΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ X

X ΕΡΓΟ ΓΕΦΥΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ X Αξιολογημένη από ΔΑ ΤΜΗΜΑ Α : ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΗΣ : ΚΩΔ ΠΡΑΞΗΣ (ΟΠΣ) 30329 2: ΚΩΔ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 20 3: ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΙΑΡΡΟΩΝ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας των έντρων Απ τους Κέδρους του Λιβάνου στην ελιά της προσευχής απ του «εγώ» την άδεια χώρα ως την

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) (συµπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28)

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ποιο είναι το πρωταγωνιστικό πρόσωπο του ποιήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι σε αχαρτογράφητα νερά

Ταξίδι σε αχαρτογράφητα νερά Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ YΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ V: ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΛΩΣ Η παρουσία σου σκηνοθετεί, η παρουσία σου σκηνογραφεί, η παρουσία σου διαδραματίζει, η παρουσία σου συγγράφει Κύπρο, συγγράφει Λευκωσία και Κερύνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ www.scooltime.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα