Παρακολούθηση του Ν ευ ρο μυϊκού Αποκλεισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρακολούθηση του Ν ευ ρο μυϊκού Αποκλεισμού"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!ΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΊΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 67 Παρακολούθηση του Ν ευ ρο μυϊκού Αποκλεισμού ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΑΪΔΑΤΣΗ Περιλαμβάνω την παρακολούθηση της έναρξης και της διαρκειας των μυοχαλαρωτικών, καθώς και την ταχύτητα ανάνηψης ης νευρομυ"ίκής σύναψης. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ. Τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί η διαφορετική ευαισθησία των μυών στα μυοχαλαρωτικά, πράγμα που ο αναισθησιολόγος πρέπει να γνωρίζει. ' ' ' Η αναγκαιότητα παρακολούθησης της μυοχάλασης με την χρησιμοποίηση της ηλεκτρικής διέγερσης ενός περιφερικού νεύρου δημιουργήθηκε από τους παρακάτω λόγους:' 1) Σωστή χειρουργική μυοχάλαση. 2) Εξατομίκευση της δ6σης ενός μυοχαλαρωτικού. 3) Επίτευξη βαθέως νευρομυ"ίκού αποκλεισμού σε βαθιά αναισθητοποιημένο άρρωστο. 4) Ελάττωση της πιθανότητας για υπολειματική μυοχάλαση κατά την ανάνηψη. Βρέθηκε ότι 30-40% των αρρώστων που έφθαναν στην αίθουσα της ανάνηψης είχαν υπολειματική μυοχάλαση.' Αυτό το ποσοστό ελαττώθηκε στο 10% με τη χρtjση ατρακούριου και βεκουρόνιου.' ΤΡΟΠΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ. 1) Μέχρι σήμερα στα περισσότερα νοσοκομεία της χώρας μας, ο έλεγχος του βαθμού της μυοχάλασης κατά την εισαγωγή στην αναισθησία (ικανοποιητικές συνθήκες διασωλήνωσης), κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης και κατά την ανάνηψη γίνεται με κλινικά κριτήρια που βασίζονται στις αντιδράσεις του αρρώστου. Ο χαρακτtjρας των κλινικών κριτηρίων είναι τέτοιος ώστε περιορίζει τη χρήση τους κυρίως κατά την ανάνηψη. Παρ' όλο που το κεφάλαιο της αναστροφής θα περιγραφεί εκτενώς, αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το τέλος της αναισθησίας και εφ' όσον ο άρρωστος έχει ξυπνήσει ικανοποιητικά, ζητάμε απ' αυτόν να πάρει βαθιά αναπνοή, να κάνει καταπστικές κινήσεις ή να σηκώσει το κεφάλι του για πέντε δευτερόλεπτα. Αν δεν έχει καλό επίπεδο συνείδησης για να υπακούει στις εντολές αλλά έχει αναπνευστικές κινήσεις, το βαθμό της μυοχάλασης τον κρίνουμε από τον όγκο του αναπνεομένου αέρα, τον κατά λεπτό αερισμό και την αρνητική ενδοθωρακική πίεση (ΜΙΡ). Αν και ο αερισμός των πνευμόνων φαίνεται πως είναι επαρκής σε επίπεδα ΜΙΡ= -25cmHzO (ζωτική χωρητικότης=26mi/κg και φυσιολογικό τελοεκπνευστικό διοξείδιο), οι μύες προστασίας των αεραγωγών είναι λειτουργικά ανενεργείς. Η μέση τιμή ΜΙΡ κατά την οποία μπορεί ο άρρωστος να διατηρήσει aνυψωμένο το κεφάλι του για 5sec είναι -53cmHzO. Ακόμη η τιμή αυτή είναι εκείνη που εξασφαλίζει τους ανώτερους αεραγωγούς από τους κινδύνους της απόφραξης και της εισρόφησης.' ' 2) Για τον αναισθησιολόγο αξία έχουν οι μέθοδοι που δεν απαιτούν τη συνεργασία του αρρώστου. Οι μέθοδοι αυτοί στηρίζονται στην εκτίμηση της απάντησης ενός μυός μετά από διέγερση του κινητικού νεύρου που τον νευρώνει, με ένα όργανο που λέγεται νευροδιεγέρτης. Ενας νευροδιεγέρτης στην κλινική πράξη πρέπει να μπορεί να δώσει: α) Απλές διεγέρσεις συχνότητας 0,1 Hz (μία διέγερση κάθε 10 δευτερόλεπτα). Η αναγκαιότητα για τη συχνότητα αυτού του μεγέθους προκύπτει από το γεγονός ότι για να έρθει σε κατάσταση ηρεμίας η τελική κινητική πλάκα πρέπει να μείνει ανερέθιστη 10sec μεταξύ δύο διεγέρσεων.' β) Απλές διεγέρσεις συχνότητας 1Hz (μία διέγερση κάθε 1 δευτερόλεπτο). Εχει αποδειχτεί ότι ενώ μπα-

2 68 ρεί να υπάρχει απάντηση του μυός σε απλές διεγέρσεις χαμηλής συχνότητας (0,1 Hz), αυτή ελαττώνεται σε διεγέρσεις υψηλής συχνότητας. (1Hz). Ετσι με τη συχνότητα 1Hz μπορούμε να ανακαλύψουμε νευρομυϊκό αποκλεισμό, εκεί όπου οι χαμηλές συχνότητες δίνουν το λανθασμένο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει. Οι συχνότητες αυτές χρησιμοποιούνται για την επίτευξη της υπερμέγιστης διέγερσης (έντασης) σε μικρότερο χρονικό διάστημα (καθώς ελαττώνεται ο χρόνος αυξάνεται η ένταση του ρεύματος), για την ανίχνευση ενός έντονου μη αποπολωτικού αποκλεισμού (ΜΑΑ), για την αρχική εκτίμηση του αποκλεισμού με σουκκινυλοχολίνη και σε συνδυασμό με τετανική διέγερση 50Hz.' γ) Τετανικές διεγέρσεις συχνότητας 50Hz (50 διεγέρσεις το δευτερόλεπτο) για 5sec. Η δοκιμασία μπορεί να επαναληφθεί μετά 5min. Τετανική διέγερση των 50Hz για 5sec χρησιμοποιείται για την ανίχνευση ενός έντονου ΜΑΑ, όταν δεν υπάρχει απάντηση στη δοκιμασία TOF. Τετανική διέγερση υψηλής συχνότητας ( Hz) έχει χρησιμοποιηθεί για τη διαπίστωση υπολειματικής μυοχάλασης όταν η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση έχει επανέλθει στα επίπεδα ελέγχου. Αποδείχτηκε, όμως, ότι η τετανική διέγερση συχνότητας 50Hz έχει την ίδια επίδραση στη νευρομυϊκή σύναψη και στον ίδιο βαθμό όσο η σκόπιμη μυ ίκή προσπάθεια. Επιπλέον, η τετανική διέγερση υψηλής συχνότητας αυξάνει την ανερέθιστη περίοδο της νευρομυϊκής σύναψης. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ως ένα σημείο παρατηρούμενη βαθμιαία ελάττωση της μυ ίκής απάντησης σε τετανική διέγερση Hz, δεν οφείλεται στην κατάληψη των υποδοχέων, αλλά στην ελαττωμένη ικανότητα του μυός να ανταποκριθεί. Ακόμη, έκπτωση της απάντησης σε υψηλές συχνότητες παρατηρείται και με τη χορήγηση πτητικών αναισθητικών, χωρίς να έχουν χρησιμοποιηθεί μυοχαλαρωτικά φάρμακα. Για τους λόγους αυτούς συχνότητες των Hz πρέπει να αποφεύγονται στην κλινική πράξη.'" Οταν ο τέτανος επαναλαμβάνεται συνεχώς κάθε 6min μπορεί να προκαλέσει τοπική ανάνηψη από τον νευρομυ ίκό αποκλεισμό στο σημείο της διέγερσης." " Βρέθηκε ότι κατά την ανάνηψη από ένα ΜΑΑ ( ατρα' κούριο, βεκουρόνιο) όταν η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση ενός μυός είναι το 50% της τιμής ελέγχου και εφαρμοστεί τέτανος, ο χρόνος που χρειάζεται για να γίνει η απάντηση 75% (recovery index) ελατ- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑ! ΕΝτΑτιΚΗΣ!ΑΤΡ!ΚΗΣ τώνεται. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποτίμηση του νευρομυ ίκού αποκλεισμού και σε επιπλέον χορήγηση μυοχαλαρωτικού ενώ δεν χρειάζεται." δ) Μετατετανικές διεγέρσεις. Είναι απλές διεγέρσεις συχνότητας 0,1Hz, 3-5sec μετά την παύση της τετανικής διέγερσης. Η ύπαρξη μετατετανικής διευκόλυνσης, δηλαδή αύξησης της απάντησης στο μετά την τετανική διέγερση μεμονωμένο ερέθισμα σε σύγκριση με το πριν την τετανική διέγερση, αποτελεί ένδειξη υπολειματικού μη αποπολωτικού αποκλεισμού. (PTP=post tetanic potentiation).9 ιo.ιι Η διαφορετική απάντηση στην τετανική και μετατετανική διέγερση μετά τη χορήγηση αποπολωτικού και μη αποπολωτικού μυοχαλαρωτικού φαίνεται στο σχήμα 1. Σχήμα ι. ελcyχος Ω t Τε π ' μετά ΜΑΜ t Τε με το. ΑΜ Στο πάνω τμήμα φαί1jεται η βαθμιαfα ελάττωση της απάντησης σr:ις τετωηκές διεγέρσεις (fade) και η μετατετωιική διευκόλv1'gη. Στο κάτω φαίνεται μικρότερη απάντηση σε σύγκριση με τις τιμές ελέγχου αλλά δεν παρατηρείται μετατετανική διευκόλυνση. Τε=τετανική δtέγερση, ΜΑΜ=μη αποπολωτικό μυοχαλαρωτικό, ΑΜ=αποπολωτικό μυοχαλαρωτικό. ε) Αριθμός απαντήσεων σε μετατετανικές διεγέρσεις (PTC=post tetanic count). Αποτελεί τον αριθμό των απαντήσεων σε μεμονωμένες μετατετανικές διεγέρσεις υψηλής συχνότητας (1Hz) που εφαρμόζονται 3sec μετά την παύση της τετανικής διέγερσης των t

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝτΑΊΊΚΗΣ ΙΑΊ'ΡΙΚΗΣ 50Hz.' " Μηδενικός αριθμός απαντήσεων δείχνει βαθύ νευρομυ'ίκό αποκλεισμό. Η όλη δοκιμασία (τέτανος-μετατετανικές διεγέρσεις) δεν πρέπει να εφαρμόζεται συχνότερα από 6min. στ) Δοκιμασία της σειράς των τεσσάρων διεγέρσεων (train of four=tof). Το 1970 ο Hassan Ali βρήκε μια μορφή διέγερσης για τον έλεγχο της μυοχάλασης, τη δοκιμασία TOF, που αποτελείται από τέσσερις υπερμέγιστες διεγέρσεις με μεσοδιάστηματα 0,5sec σε χρόνο 2sec (συχνότητα 2Hz). Η δοκιμασία μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε sec."' Η μέθοδος δεν προκαλεί δυσφορία (όπως ο τέτανος) και δεν χρειάζεται απαραίτητα τιμές ελέγχου. Στον αποπολωτικό αποκλεισμό οι απαντήσεις στις τέσσερις διεγέρσεις είναι ισότιμες ενώ στο μη αποπολωτικό οι απαντήσεις παρουσιάζουν σταδιακή έκπτωση (fade ). Ο λόγος της απάντησης στην 4η διέγερση (τ ) σε σχέση με την απάντηση στην 1η (τ>) λέγεται λόγος train of four (τofr). Είναι γενικά παραδεκτό ότι ένας αποκλεισμός, που η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση είναι 25% της τιμής ελέγχου και που στη δοκιμασία TOF έχουμε τρεις απαντήσεις, είναι ανεπαρκής για χειρουργική μυοχάλαση.'' Αν θελήσουμε να αναστρέψουμε με νεοστιγμίνη ένα βαθύ νευρομυ'ίκό αποκλεισμό που η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση είναι 10% της τιμής ελέγχου και που δεν έχουμε καμμιά απάντηση στη δοκιμασία TOF (τofr=o), ο λόγος γίνεται 0,7 σε 9min για το βεκουρόνιο και σε 36min για το πανκουρόνιο. Στην περίπτωση που θέλουμε να χορηγήσουμε νεοστιγμίνη για την αναστροφή ενός αποκλεισμού με πανκουρόνιο, αν έχουμε μια απάντηση στη δοκιμασία TOF η ανάνηψη γίνεται σε 30min, αν έχουμε 2-3 η ανάνηψη γίνεται σε 12min και τέλος αν έχουμε 4 η ανάνηψη γίνεται σε 5min. Ο άριστος χρόνος λοιπόν για την έναρξη της αναστροφής της μυοχάλασης καθορίζεται από την δοκιμασία TOF, αρκεί να ξέρουμε ότι ο TOFR είναι φαρμακοεξαρτώμενος 4'11 Αποδεκτή αναστροφή έχουμε όταν TOFR>0,8 (με τον ηλεκτρομυογραφικό τρόπο).' " Ερμηνεία του φαινομένου fade. 15 Εμφανίζεται σε μερικό ΜΑΑ όταν η διέγερση είναι υψηλής συχνότητας. Η ακετυλοχολίνη βρίσκεται υπό την επίδραση ενός θετικού παλίνδρομου μηχανισμού ρύθμισης, με τον οποίο διατηρούνται τα άμεσα εκλυόμενα αποθέματά της.. Σε υψηλές συχνότητες (τέτανος, δοκιμασία TOF) και μερικό μη αποπολωτικό αποκλεισμό, οι η ι νικοτινικοί προσυναπτικοί, υποδοχείς αποκλείονται από το μυοχαλαρωτικό και καταργείται ο θετικός παλίνδρομος μηχανισμός ρύθμισης. Αν όλοι οι μετασυναπτικοί υποδοχείς είναι κατειλημμένοι από το μυοχαλαρωτικό (πλήρης ΜΑΑ), δεν παρατηρείται το φαινόμενο της έκπτωσης της απάντησης στις δύο παραπάνω υψηλής συχνότητας δοκιμασίες. Η επαναφορά του μηχανισμού παλίνδρομης ρύθμισης θεωρεcται υπεύθυνη για τα φαινόμενα της διευκόλυνσης τα οποία εμφανίζονται σε συχνότητά ερεθίσματος <5Hz, μετά από την εφαρμογή τετανικών ερεθισμάτων. Η αύξηση της απάντησης στην 5η διέγερση μετά τη δοκιμασία TOF, οφείλεται στους ίδιους μηχανισμούς. Αν ένας αγωνιστής όπως η σουκκινυλοχολίνη χορηγηθεί κατά τη διάρκεια αποκλεισμού με τουβοκουραρίνη είναι πιθανό να παρατηρηθεί αποκατάσταση της Τι απάντησης σαν αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης αγωνιστή/ανταγωνιστή στη μετασυναπτική θέση. Παρ' όλα αυτά κάτω από τις ίδιες συνθήκες, η ελάττωση της τ, επηρεάζεται ελάχιστα και πιθανόν να αυξηθεί με αποτέλεσμα αύξηση της έκπτωσης του TOFR. Αυτή η παρατήρηση υποδηλώνει ότι η αναστροφή του αποκλεισμού της τ, απάντησης, οφείλεται σε διαφορετικό μηχανισμό από εκείνο της Τι. Ετσι, δεχόμαστε με επιφύλαξη την τρέχουσα ερμηνεία της έκπτωσης στη δοκιμασία TOF που βασίζεται στον αποκλεισμό των προσυναπτικών νικοτινικών υποδοχέων. Σχέση μεταξύ δοκιμασίας TOF, μεμονωμένης, τετανικής και μετατετανικής διέγερσης. Οι τέσσερις αυτές διεγέρσεις εφαρμόστηκαν κατά την aποδρομή ενός βαθέως νευρομυ'(κού αποκλεισμού με πανκουρόνιο (0,1mg.Kg-')."' Για μια ώρα περίπου δεν υπήρχε καμμιά απάντηση σε καμμιά διέγερση. Η πρώτη απάντηση στη μετατετανική διέγερση εμφανίστηκε 30min πριν εμφανιστεί η πρώτη απάντηση στη δοκιμασία TOF (σχήμα 2). Αν αντί πανκουρονίου δοθεί ατρακούριο (0,5mg.Kg-'), ή βεκουρόνιο (0,1mg.Κg-'), οι χρόνοι αντίστοιχα είναι 7 και 8 min'ό Ο αριθμός των μετατετανικών διεγέρσεων (PTC) αυξανόταν και είχε σχέση με τον χρόνο που εμφανιζόταν η πρώτη απάντηση στη δοκιμασία TOF. Για παράδειγμα, δύο μετατετανικές απαντήσεις αντιστοιχούσαν σε μέσο χρόνο εμφάνισης της πρώτης απάντησης στη δοκιμασία TOF 30min για το πανκου- 69

4 70 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑJΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΊΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ TOF ' Single rwitch Min I ' sec f----i Θ Slngle ιwttch I. I ι,, IΙΙΙιιιιιι,.. 2.'χήμu 2 Σχέση των τεσσάρων μορφών διέγερσης κατά την aποδρομή νευρομυl'κού αποκλεισμού με πανκουρόνιο O,lmg.Κg 1 (Με τη1) άδειο. του συγγραφέα Vίby-Mogen8en). 1 c 5Ο ϊξ - u. ο...,. ι: > '" & :ι ω.,. ι:.. 3 Q. ι:.,. Q > Ο Q. )( 4 6 Ρ σ Pancuronium Α Alracuήum Αριθ. μετατετανικών απαντήσεων 2.Χ ι jμ α 3. Σχέση μεταξύ του χρόνου που εμφανι1;εται η πρώτη απά1ιτηση στη δοκιμασία TOF και του αριθμού των μετατετανικών διεγέρσεων. (Με την άδεια του συγγραφέα Viby-Mogen.'!en).17 ρόνιο και 7min για το ατρακούριο." (Σχήμα 3). Η σχέση μεταξύ της δοκιμασίας TOF και της μεμονωμένης διέγερσης κατά την έναρξη ενός αποκλεισμού με μη αποπολωτικό μυοχαλαρωτικό, φαίνεται στο σχήμα 4. Μετά τη χορήγηση ατρακούριου (0,4mg.Κg ') καθορίστηκε ο χρόνος έναρξης της δράσης του μυοχαλαρωτικού ( onset time=χρόνος που απαιτείται για να έχουμε 95% καταστολή της μεμο- νωμένης διέγερσης ή της Τι στη δοκιμασία TOF σε σχέση με τις τιμές ελέγχου).'" Φαίνεται ότι σε υψηλές συχνότητες (δοκιμασία TOF), για ένα συγκεκριμένο μυοχαλαρωτικό, έχουμε μικρότερο onset time απ' ότι σε χαμηλότερες (μεμονωμένη διέγερση). Αυτό πιθανόν να οφείλεται στο ότι σε υψηλές συχνότητες έχουμε αύξηση της αιμάτωσης του μυός που συσπάται και μεγαλύτερη συγκέντρωση του μυοχαλαρωτικού σ' εκείνη την περιοχή.19 _100 " Q - "' ω.,. ι: :ι ;:...,. ι: " ι:.. > '" ι: ".,. Q φ ω > :ι: ω 5Ο ο χήμα4. ο 3 Χρόνος (min) Sίngle Ιwiιch ο Train of- four epc Χ,έαη μεταξύ της δοκιμασίας TOF και μεμονωμένης διέγερσης (.ι;;ίngle twί.<jch) κατά τη1ι έναρξη αποκλεισμοιί με ατρακούριο. Φαίνεται ο μικρότερος χρόνος έναρξης (onset tίme) με τη δοκιμασία TOF. (Με την άδεια του συγγραφέα Cuπan M.JY9 ζ) Double burst stimulation (DBS). Ο βαθμός του υπολειματκού νευρομυ"ίκού αποκλεισμού συχνά, όπως αναφέρθηκε, εκτιμάται με τον TOFR. Χωρίς όμως ποσοτική καταγραφή της προκαλούμενης απάντησης είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ο TOFR. Μια αιτία για δύσκολη αναγνώριση της fade με την αίσθηση της αφής όταν ο TOFR>0,4, είναι η παρεμβολή των ενδιάμεσων απαντήσεων στη δοκιμασία TOF, δηλαδή της δεύτερης και της τρίτης. Αυτές δυνατόν να προκαλούν σύγχυση όσον αφορά την εκτίμηση της σχέσης της τέταρτης απάντησης με την πρώτη."' Θεωρητικά ένα μοντέλο νευρικής διέγερσης, το οποίο θα προκαλούσε δύο μόνο συσπάσεις, ενώ ταυτόχρονα θα έβαζε σε ίδιας έντασης δοκιμασία με την TOF τη νευρομυ"ίκή σύναψη, θα βελτίωνε την δυνατό- 6

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ τητα της ανίχνευσης της fade με την αφή. Αυτές λοιπόν οι σκέψεις οδήγησαν στην επινόηση από ομάδα Δανών ερευνητών υπό τον καθηγητή Viby -Mogensen ενός νέου μοντέλου διέγερσης με το όνομα double burst stimujation (διπλή ομοβρονrία διεγέρσεων). Το DBS αποτελείται από βραχύχρονες τετανικές διεγέρσεις, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται ένα σύνtομο χρονικό διάστημα. Οι δύο αυτές διεγέρσεις γίνονται αντιληπτές οπτικά και με την αφή σαν δύο ξεχωριστές μυ'ίκές συσπάσεις. Διαφορετικές ποικιλίες DBS μπορούν να παραχθούν από διαφορετικούς συνδυασμούς των τριών βασικών παραμέτρων: -Του μοντέλου διέγερσης (δηλαδή της συχνότητας της τετανικής διέγερσης). -Της χρονικής διάρκειάς της. -Της διάρκειας του μεσοδιαστήματος το οποίο παρεμβάλλεται μεταξύ των δύο τετανικών διεγέρσεων. Ετσι προκύπτουν διάφορες μορφές DBS (DBS,ο, DBS,,,, DBS,,,, DBS,,,)." Τελικά το μοντέλο διέγερσης το οποίο κρίθηκε σαν το καταλληλότερο για τις απαιτήσεις της κλινικής πράξης, συνίσταται από δύο ομοβροντίες διεγέρσεων, συχνότητας 50Hz, οι οποίες απέχουν χρονικά μεταξύ τους 750 msec. Κάθε ομοβροντία τετανικών διεγέρσεων περιλαμβάνει τρείς επί μέρους διεγέρσεις, χρονικ!]ς διάρκειας 0,2msec η κάθε μία, που η μεταξύ τους χρονικη απόσταση είναι 20msec.13"'' " (Σχ!]μα 5) Οι δύο μυ'ίκές συσπάσεις που προκαλούνται, επί απουσίας νευρομυ'ίκού αποκλεισμού έχουν την ίδια ένταση, ενώ επί υπάρξεως μερικού νευρομυ'ίκού αποκλεισμού, η ένταση της δεύτερης σύσπασης είναι μικρότερη από αυτ!] της πρώτης."' Σύγκριση του DBS,o με τη δοκιμασία TOF. Ο λόγος της απάντησης στη 2η τετανική διέγερση στη δοκιμασία DBS σε σχέση με την 1 η λέγεται λόγος DBS (DBSR) και η σχέση του με τον TOFR είναι:'' DBSR=l,07xTOFR-0,03. Αν εφαρμοστεί δοκιμασία TOF μετά 3sec από δοκιμασία DBS,,,, η απάντηση στην lη διέγερση (της TOF) ελαττώνεται, ενώ η απάντηση στην 4η διέγερση δεν επηρεάζεται. Αυτό έχει σαν συνέπεια να αυξηθεί ο TOFR. Το φαίνομενο είναι μικρής διάρκειας και δεν συμβαίνει αν η δοκιμασία TOF εφαρμοστεί 15sec μετά την DBS' ' " Αντίθετα αν εφαρμοστεί δοκιμασία DBSJ.J σε σύντομο χρονικό διάστημα (losec) μετά από δοκιμασία TOF, υπάρχει διευκόλυνση στην πρώτη απάντηση της δοκιμασίας DBS,,,," Η σύγκριση του DBS με την δοκιμασία TOF έδειξε ότι το DBS διευκολύνει σημαντικά τη ανίχνευση της fade με την αίσθηση της αφ!]ς σε υπολειματικό νευρομυ'ίκό αποκλεισμό." (Σχ!]μα 6). Η ανίχνευση της έκπτωσης γίνεται με το DBS για λόγους TOF <0,60 Αρtθ όι;. παρaτηρήοε:ων "' 71,. 0.2ms Η // < ΙJ.51-Ο.θ0 Ο.8ΗΙ.70 >0.70 rof' διάστημα 750ms :Σχήμu 5. Μορφή διεγέρσεων της δοκιμασίας DBS.3,3 (Με την άδεια του συγγραφέα Vιby-Mogen.ren). 21 Σχήμα6. Ανίχνευση της fade με την αφή στις δοκιμασίες DBS και TOF: Στον οριζόντιο άξονα εiναι τα μεσοδιαστijματα των λόγων TOF στα οποία έγιναν οι παρατηρήσεις. Στον κάθετο άξονα παριστάνεται ο αριθμός των παρατηρήσεω1ι. Στήλη με τις αδρές πλάγιες γραμμές=αριθμός των περιπτώσεων στις οποίες σωστά ω ιχνεύθηκe η fade με το DBS. Στήλη μαύρη=ανίχνευση τηςfαde με TOF. (Με την άδεια του συγγραφέα Drenck). 21

6 72 ενώ με την δοκιμασία TOF για λόγους TOF<0,40. Η απουσία fade με την αφή για τη δοκιμασία TOF συνεπάγεται 48% πιθανότητα για σημαντικού βαθμού νευρομυϊκό αποκλεισμό ενώ για το DBS η πιθανότητα είναι 9%.21 Ο DBSR (ΗΠΊ) είναι πρακτικά (στην κλινική πράξη) ίσος με τον TOFR (τ,;τ,) όμως η ισχύς των συσπάσεων είναι τριπλάσια της ισχύος των συσπάσεων που προκαλούνται με τη δοκιμασία TOF, γεγονός που συντελεί στην καλύτερη ανίχνευση τυχόν υπαρχουσών διαφορών στις εντάσεις των δύο απαντήσεων.23 Ετσι η απουσία fade κατά την αναστροφή φανερώνει την έλλειψη υπολειματικού νευρομυϊκού αποκλεισμού. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΙΠΗΡΙΣrΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΟΔΙΕΓΕΡΤΗ. Οποια μέθοδο και αν χρησιμοποιήσουμε για την εκτίμηση της απάντησης στη νευρική διέγερση το βασικό εργαλείο είναι ο νευροδιεγέρτης. Εκτός από τις παραπάνω δοκιμασίες (μεμονωμένη διέγερση, τετανική, μετατετανική, δοκιμασία TOF, δοκιμασία DBS), ένας νευροδιεγέρτης πρέπει ακόμη να μπορεί να κάνει την υπερμέγιστη διέγερση του νεύρου (supramaximal stimulus=ss) δηλαδtj τη μεγαλύτερη δυνατή διέγερση του νεύρου με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη δυνατή απάντηση από τους μυς.'' Αυτό γίνεται με αναισθητοποιημένο τον άρρωστο (για να μη πονάει) πριν τη χορήγηση της μυοχάλασης. Μετά aυξάνουμε την τάση κατά 10-15% (ή αυτόματα ο νευροδιεγέρτης ανιχνεύει τη μέγιστη ένταση ρεύματος) ώστε να έχουμε υπερμέγιστη διέγερση. Είναι δηλαδή η υπερμέγιστη διέγερση, η διέγερση του νεύρου που χρειάζεται ένταση μεγαλύτερη από εκείνη που επιτυγχάνει την σύσπαση όλων των ινών ενός μυός. Κανονικά ένας νευροδιεργέτης πρέπει να μπορεί να δείξει μ' ένα αμπερόμετρο την ένταση του ρεύματος που παρέχει (πάνω από 35mA) για να είμαστε σίγουροι ότι μπορούμε να πετύχουμε την SS. Ενας πρακτικός τρόπος για να πετύχουμε την SS είναι να βρούμε την ένταση του ρεύματος στο νευροδιεγέρτη που επιτυγχάνει την πρώτη ορατή απάντηση από τον μυ(πs) και να την αυξήσουμε κατά 2,75 φορές." " Ενας άλλος τρόπος είναι ν' aυξάνουμε την ένταση σταδιακά (1-2mA) και να παρατηρούμε τις απαντήσεις στη μεμονωμένη διέγερση. Στην αρχή και μέχρι μία τιμή έντασης βλέπουμε ότι μικρές αυξήσεις προκαλούν μεγάλη απάντηση. Στο σημείο που παύει ν' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ αυξάνεται η απάντηση ενώ η ένταση εξακολουθεί να μεγαλώνει βρίσκεται η υπερμέγιστη διέγερση. Στους περισσότερους α!ρρώστους η SS (με επιφανειακά ηλεκτρόδια) επιτυγχάνεται με ρεύμα έντασης 20-30mA για τη διέγερση lroυ ωλένιου, όταν η περίμετρος του καρπού είναι 16cιn. Οταν η περίμετρος μεγαλώνει απαιτείται ρεύμ έντασης μεγαλύτερης των 50mA Ο νευροδιεγέi!jτης πρέπει να δίνει ηλεκτρική διέγερση μονοφασική με μορφή τετραγώνου κύματος που η άνοδός του να γίνεται σε 10μsec και η διάρκειά του να είναι 0,2msec. Το κύμα αν δεν είναι τετράγωνο δημιουργείται μία σειρά νευρικών ώσεων με τετανικόμορφη απάντηση." '" Η διάρκεια πρέπει να είναι το δυνατόν συντομώτερη (0,2msec) γιατί αν είναι μεγαλύτερη από την ανερέθιστη περίοδο του μυός, θα προκληθεί στο μυ ένα δεύτερο δυναμικό δράσης από τη διεγείρουσα ώση στην 4η φάση της. Αν το κύμα είνα διφασικό (δηλ. αλλάζει η πολικότητα μεταξύ των ηλεκτροδίων) προκαλεί επανειλημμένες εκπολώσεις του νεύρου και έτσι τροποποιεί τη μορφή της απάντησης." Ο νευροδιεγέρτης πρέπει να μπορεί να δώσει ρεύμα συνεχές με γραμμική έξοδο μεγίστης έντασης 80mA. Η ένταση αυτή είναι η μεγαλύτερη επιτρεπηj από την IEC (International Electricity Commitee) που μπορεί να δοθεί σε άνθρωπο. Αν δοθεί μεγαλύτερη ένταση ρεύματος απ' όση απαιτείται για να πετύχουμε SS μπορεί να έχουμε επανειλημμένες εκπολώσεις του νεύρου ή απ' ευθείας διέγερση του μυός.24 Τα τελευταία χρόνια γίνονται μελέτες με σκοπό να αποδειχθεί η ακρίβεια των διαφόρων μορφών διέγερσης (TOF, DBS), όταν εφαρμόζονται χαμηλές εντάσεις ρεύματος (μικρότερες της υπερμέγιστης) που είναι καλύτερα ανεκτές από τον άρρωστο. Βρέθηκε ότι ενώ η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση αλλάζει σημαντικά όταν χρησιμοποιούνται εντάσεις 20, 30 και 50mA, ο TOFR παρ' όλο που δεν μεταβάλλεται, παύει να είναι αξιόπιστος όταν η ένταση είναι <ΠS+25mA.S" 27 Ακόμη διαπιστώθηκε ότι η οπτική εκτίμηση της απάντησης στη δοκιμασία TOF και DBS βελτιώνεται σε χαμηλής έντασης ρεύμα τόσο από έμπειρους όσο και από άπειρους παρατηρητές." Ετσι χαμηλές εντάσεις ρεύματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην κλινική πράξη κυρίως σε ξύπνιους αρρώστους κατά την αναστροφή της μυοχάλασης και σε μικρά παιδιά.'" Ο νευροδιεγέρτης όπως αναφέρθηκε δίνει συνεχές ρεύμα και αναπτύσσει τάση μεταξύ των δύο ηλεκτρο-

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΥΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ δίων για λίγα δευτερόλεπτα. Χημικό έγκαυμα μπορεί να συμβεί αν μεταξύ των ηλεκτροδίων αναπτυχθεί συνεχής τάση (9V) για περισσότερο από 15min.20 Ο ιδανικός νευροδιεγέρτης πρέπει να είναι σταθερής έντασης παρά τάσης." Οι ' περισσότεροι vευροδιεγέρτες όπως δίνονται στο εμπόριο με τα στοιχεία του κατασκευαστή είναι σταθερής έντασης. Αυτ0 είναι εν μέρει αληθές γιατί είναι μεν σταθερής έντασης, αλλά μέσα σε μια κλίμακα αντιστάσεων Ο-2,5ΚΩ." 25 Η τιμή αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη από τις τιμές που συναντάμε στην κλινική πράξη. Οταν όμως αυξηθεί η αντίσταση του δέρματος (λόγω ψύξης κατά την αναισθησία) πάνω από 2,5ΚΩ τότε το ρεύμα αποτυγχάνει να προκαλέσει σύσπαση όλων των μυ'ίκών ινών. Αυτό οδηγεί σε υπερεκτίμηση του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού. Βρέθηκε ότι όταν η θερμοκρασία στο βραχύ προσαγωγό του αντίχειρα πέσει κάτω από τους 35,2'C, έχουμε μια ελάττωση της απάντησης στη μεμονωμένη διέγερση κατά 16% για κάθε ένα βαθμό Κελσίου πτώση ή αλλιώς η απάντηση στη μεμονωμένη διέγερση από τους 35"C μέχρι τους 27"C ελαττώνεται κατά 19%."' (Σχήμα 7). Ο TOFR μπορεί να μην αλλάξει αν και άλλοι υποστηρίζουν το αντίθετο.' 120 "' 110,._ ο 100 g.ω " 9 ο "'"'.g.,. 80 ω Ξ!- > W :ι..,. 70 Σχήμα 7. ο 1 ο Χρόνος (Min) c Twltch o.cenlr Ι ΑΡ Αλλαγές της θερμοκρασίας του βραχέως προσαγωγού (ΑΡ) και της απάντησης στην μεμωιωμέ1ιη διέγερση (twίtch) κατά την τοπική ψύξη και επαναθέρμωιση, ενώ η θερμοκρασία του σώματος (central) παραμένει σταθερή. (Με τη1ι άδεια του συγγραφέα Heίer τ). 3Π Συνοψίζοντας μέχρι εδώ μπορούμε να πούμε ότι η αξιοπιστία ενός νευροδιεγέρτη εξαρτάται από τον αν πληρεί ή όχι τις παρακάτω προϋποθέσεις:" " 1) Να δίνει ρεύμα σταθερής έντασης για αντιστάσεις Ο-2,5ΚΩ. 2) Να δίνει ρεύμα μονοφασικό. 3) Να μπορεί να αναπτύξει τάση μέχρι 400Volt. 4) Να δίνει ηλεκτρική διέγερση με μορφή τετραγώνου κύματος. (0,2msec πλάτος loμsec ύψος). 5) Η μέγιστη ένταση να είναι μέχρι 80/nA. 6) Να απεικονίζει την ένταση ρεύματος που δίνει. Οι ελάχιστες δοκιμασίες που πρέπει να κάνει είναι μεμονωμένη διέγερση (1Hz), τετανική διέγερση (50Hz) και δοκιμασία TOF. Βέβαια υπάρχουν συσκευές αρκετά τελειοποιημένες τεχνικά (Rutter 4Β, Myotest DBS της Biometer), που κρατούν σταθερή την ένταση για αντιστάσεις μέχρι 5ΚΩ μεταβάλλοντας ανάλογα την τάση. Μάλιστα διαθέτουν και ακουστικό alarm που ενεργοποιείται όταν δεν δίνεται η συγκεκριμένη ένταση ρεύματος (όπως ο Relaxograph της Datex)." Τέτοιες συσκευές μπορούν να δώσουν μία υπερμέγιστη διέγερση στο νεύρο ως εξής: Αρχίζουν από χαμηλές εντάσεις (SmA) και ανεβάζουν βήμα-βήμα την ένταση μέχρι να επιτευχθεί η μέγιστη διέγερση. Υ στερα αυξάνουν αυτόματα την ένταση κατά 20% για να δώσουν την υπερμέγιστη. Στη συνέχεια εφαρμόζουν δοκιμασία TOF και απεικονίζουν τον TOFR και την Τι%, δηλαδή τον λόγο της πρώτης απάντησης στη δοκιμασία TOF ως προς την υπερμέγιστη. Δυνατόν να διαθέτουν και εκτυπωτή. Καινούργιες συσκευές (όπως ο TOF-Guard της Biometer) μπορούν επιπλέον να κάνουν δοκιμασία DBS,,,, PTC, αργή δοκιμασία TOF (κάθε 5min) για τους αρρώστους που είναι στη μονάδα εντατικής, να διαθέτουν μνήμη, να μπορούν να εκτυπώνουν τα δεδομένα σε ειδική κάρτα και το σημαντικότερο να διαθέτουν ενσωματωμένο στα ηλεκτρόδια ακροδέκτη θερμοκρασίας. Ενας άλλος τρόπος για να επιτευχθεί η επιθυμητή παροχή ρεύματος είναι να aυξάνουμε την τάση του ρεύματος που δίνει ο νευροδιεγέρτης (γιατί σύμφωνα με το νόμο του Ohm I=V/R, όπου Ι= ένταση, V=τάση και R=αντίσταση). Οι νευροδιεγέρτες αυτοί (Ελέκτα, Digistim Π) είναι ρυθμιζόμενης τάσης και δίνουν τάση μέχρι 400Volt, θέτοντας έτσι ένα όριο στη παροχή ρεύματος. Αν δηλαδή αυξηθεί η αντίσταση πάνω από 5ΚΩ και εφ' όσον κρατάμε σταθερή την τάση, η ένταση του ρεύματος ελciττώνεται και δεν μπορούμε να πετύχουμε την SS. Οταν η αντίσταση φθάσει στα lοκω η ένταση του ρεύματος πέφτει πάνω από 88%." 73

8 74 Διεγεί ροντα η λ ε κτρ όδ ια. Τα ηλεκτρόδια που χρησιμοποιούμε είναι επιφανειακά ή μεταλλικές βελόνες. Τις βελόνες τις τοποθετούμε υποδόρια και τις προτιμούμε σε ορισμένες περιπτώσεις όπως σε παχύσαρκους ή πολύ κρύα άκρα.'" Εκτός από την δυσφορία που προκαλούν σε ξύπνιο άρρωστο, μπορεί να προκαλέσουν έγκαυμα, ή μόλυνση. Επίσης μπορεί να τοποθετηθούν ενδονευρικά ή ενδοαγγειακά." Τα ηλεκτρόδια είναι συνήθως μία άνοδος ( ουδέτερο-κόκκινο) και μία κάθοδος (αρνητικό-μαύρο). Το αρνητικό ηλεκτρόδιο τοποθετείται κοντά στο νεύρο, για να διεγείρονται οι νευρικές ίνες και όχι άμεσα οι μυϊκές. Τα δύο ηλεκτρόδια πρέπει ν' απέχουν τουλάχιστον 5cm μεταξύ τους. Η μεγάλη επιφάνεια επαφής των ηλεκτροδίων ελαττώνει την αντίσταση ηλεκτροδίων δέρματος. Δεν μπορούμε όμως να πετύχουμε SS γιατί δεν μπορούμε να συγκεντρώσουμε αρκετή πυκνότητα ρεύματος στους ιστούς που βρίσκονται κάτω από τα ηλεκτρόδια. Αντίθετα η μικρή επιφάνεια των ηλεκτροδίων μας βοηθάει να μην έχουμε μεγάλες απώλειες ρεύματος. Τελείως ακατάλληλα επίσης είναι τα ηλεκτρόδια του ηλεκτροκαρδιοσκόπιου.17 Οι θέσεις στις οποίες μπορούν να τοποθετηθούν τα διεγείροντα ηλεκτρόδια είναι: 1) Στην πορεία του ωλένιου που δίνει νεύρωση στον εν τω βάθει καμπτήρα του μεγάλου δαχτύλου, στους μεσόστεους μυς, στον απαγωγό του μικρού δακτύλου και στους δύο μέσους ελμινθοειδείς μύες.11 Από τους παραπάνω μυς ο προσαγωγός του αντίχειρα, ο απαγωγός του μικρού δακτύλου και ο lος μεσόστιος μυς νευρώνονται αποκλειστικά από το ωλένιο. Ετσι αν διεγείρουμε το νεύρο αυτό στην έσω επιφάνεια του καρπού (σχήμα 8 θέση Β), θα δούμε την προσαγωγή του αντίχειρα και την απαγωγή του μικρού δακτύλου. Η θέση αυτή των ηλεκτροδίων είναι η πιο σωστή.11 Αλλες θέσεις είναι και τα δύο στον καρπό, το ένα στην περιοχή του μέσου και το άλλο στην περιοχή του ωλένιου (θέση Α). Στη θέση C τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται 2cm και 9cm από την κεφαλή της ωλένης. τέλος στη θέση D το ουδέτερο ηλεκτρόδιο τοποθετείται στην κεφαλή του ωλέκρανου. Στις δύο τελευταίες θέσεις είναι δυνατόν να διεγερθεί απ' ευθείας ο μακρύς καμπτήρας του καρπού και των δακτύλων."1 2) Στην πορεία του περονιαίου (στην περιοχή του ιγνυακού βόθρου )."'11 Η διέγερση προκαλεί ραχιαία κάμψη του άκρου ποδός. ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ 3) Στην πορεία του οπίσθιου κνημιαίου (μεταξύ έσω σφυρού και αχίλλειου τένοντα)." 11 Η διέγερση προκαλεί πελματιαία κάμψη του μεγάλου δακτύλου. 4) Στην πορεία του προσωπικοv, όταν η πρόσβαση στο ωλένιο δεν είναι εύκολη. Πολλοί αναισθησιολόγοι τοποθετούν λάθος τα ηλεκτρόδια εκατέρωθεν του έξω κανθού ή στην πορεία του κροταφικού κλάδου του προσωπικού διεγείροντας έτσι άμεσα τον μετωπιαίο μυ ή τους περικογχικούς μυς. Αυτό οδηγεί σε υποτίμηση του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού. Η σωστή θέση των ηλεκτροδίων είναι κοντά στο λοβίο του ώτος στο σημείο που το προσωπικό βγαίνει από το στυλομαστοειδές τρήμα πριν δώσει τους κλάδους του.11 Α Β c D Σχήμα Ξ. ι ιι ι ιl ι rl Θέσεις που τοποθετούνται τα διεγείρσvr:α ηλεκτρόδια για την διέγερση του ωλέ1jιοv νεύρου. (Με την άδεια του συγγραφέα Hude. Ε.)! ΕΚΠΜΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΙΑΝτΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΥΟΣ ΜΕΤΑ ΑΙΙΟ ΝΕΥΡΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ Μετά τη διέγερση ενός περιφερικού νεύρου μπορούμε να εκτιμήσουμε την απάντηση του μυός με τους παρακάτω τρόπους: l)οπτική εκτίμηση. Μ' αυτόν τον τρόπο μπορούμε ι ιι

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣfΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΊΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ να διακρίνουμε ένα αποπολωτικό από ένα μη αποπολωτικό αποκλεισμό βλέποντας π.χ. την κίνηση των δακτύλων, αν διεγείρουμε το ωλένιο. Είναι δύσκολο όμως ν' αποφασίσουμε αν έχουμε υπόλοιπο μυοχάλασης και πόσο. Δηλαδή αν ο TOFR είναι 0,4-0, 7, ή 1. Αν ο TOFR είναι μικρότερος από 0,5, μπορούμε να έχουμε μια οπτική εκτίμηση της υπολειματικής μυοχάλασης. Η αδυναμία να ανιχνεύσει κάποιος με οπτικό τρόπο το βαθμό του αποκλεισμού δεν εξαρτάται από την εμπειρία του ή την εκπαίδευσή του. 2 2 Παρ' όλα αυτά πρόσφατα βρέθηκε ότι είναι δυνατή η εκτίμηση της fade με οπτικό τρόπο (τorf=0,41-0,70) όταν χρησιμοποιούνται χαμηλής έντασης ρεύματα, στη δοκιμασία TOF και DBS." 2) Εκτίμηση με την αφή. Εδώ κρατάμε ελαφρά τον αντίχειρα του αρρώστου σε μικρή απαγωγή και αφού ερεθίσουμε το ωλένιο, αξιολογούμε το υπόλοιπο της μυοχάλασης από την προσαγωγή του αντίχειρα. Παρ' όλο που η αίσθηση της αφής είναι πιο ευαίσθητη από την όραση και εδώ οι εκτιμήσεις είναι υποκειμενικές. Η εκτίμηση με την αφή αποτελεί μία μέθοδο ευρείας χρήσης, αφ' ενός για τον καθορισμό του βάθους ενός αποκλεισμού στην κλινική πράξη και αφ' ετέρου για την τιτλοποίηση της δόσης ενός μυοχαλαρωτικού που δίνεται σε στάγδην έγχυση ) Μηχανικός τρόπος. (Μετρήσεις τάσης). Με τη μέθοδο αυτή ερεθίζουμε το ωλένιο νεύρο μ' ένα νευροδιεγέρτη. Ετσι η σύσπαση του βραχέως προσαγωγού που κινεί τον αντίχειρα μεταφέρεται μ' ένα μετατροπέα ενέργειας (transducer) σε ηλεκτρικό σήμα. Το ηλεκτρικό σήμα τώρα μεγενθύνεται μ' ένα ενισχυτή και παρουσιάζεται σε μια οθόνη ή σ' ενα καταγραφέα. Βρέθηκε ότι ο προσαγωγός του αντίχειρα έχει τάση ηρεμίας το λιγότερο 200gr για να προκληθεί η μέγιστη ισομετρική σύσπασή του.16 Ετσι όλες οι συσκευές που η εκτίμηση του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού γίνεται με μηχανικό τρόπο και βασίζεται στις συσπάσεις του βραχέως προσαγωγού, ο αντίχειρας έλκεται με μία δύναμη 200gr που έχει κατεύθυνση αντίθετη προς την κατεύθυνση που κινείται κατά την κάμψη του (προφορτίο). Στο σχήμα 9 φαίνεται από τι αποτελείται μία τέτοια συσκευή:, α) Ενα στέλεχος στήριξης και ακινητοποίησης του αντιβραχίου και των δακτύλων. β) Ενα δακτύλιο που κρατά σε απαγωγή τον αντίχειρα και εφαρμόζει μία προφόρτιση 200gr. γ) Ε να μετατατροπέα ενέργειας με κατεύθυνση κάθετη προς την κατεύθυνση του αντίχειρα. Δηλαδή ο αντίχειρας καθώς κινείται όταν ερεθίζουμε το ωλένιο εφαρμόζει την τάση του ακριβώς κατά μήκος του μετατροπέα. δ) Ενα νευροδιεγέρτη. ε) Ε να οποιοδήποτε monitor παρακολούθησης που απεικονίζει το ηλεκτρικό σήμα του μετατροπέα. Σχήμα 9. Μηχανικός τρόπος εκτίμησης Οι συσκευές που βασίζονται σ' αυτό τον τρόπο εκτίμησης του νευρομυ ίκού αποκλεισμού στοιχίζουν συνήθως ακριβά και η χρ ήση τους απαιτεί ακινητοποίηση του βραχίονα και του χεριού. Ακόμη ο τρόπος αυτός εφαρμόζεται μόνο για την εκτίμηση των απαντήσεων του προσαγωγού του αντίχειρα και όχι άλλου μυός.' " Παρ' όλα τα παραπάνω μειονεκτήματα, πρόσφατα κατασκευάστηκε μία τελειοποιημένη συσκευή παρακολούθησης της μυοχάλασης, ο Relaxometer, που αξιολογεί τις απαντήσεις του προσαγωγού του αντίχειρα με μηχανικό τρόπο.'' Αποτελείται από ένα υπολογιστή, μία οθόνη και ένα νευροδιεγέρτη. Μπορεί να κάνει όλες τις μορφές διέγερσης και να μετρά τη θερμοκρασία του δέρματος. Ο υπολογιστής δίνει στην οθόνη τον χρόνο έναρξης της μυοχάλασης ( onset time ), την διάρκεια, τον συντελεστή ανάνηψης (recoνery index), την δοκιμασία TOF, την fade, τις PTC και τέλος σε συνεχή απεικόνιση το μηχανογράφημα που μπορεί να καταγραφεί και να αποθηκευθεί 75

10 76 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ στη μνήμη του υπολογιστή. 4) Ηλεκτρομυογραφικός τρόπος. (Καταγραφή της σύνθετης ηλεκτρομυογραφικής απάντησης). Αυτός ο τρόπος βασίζεται στην καταγραφή του σύνθετου μυϊκού δυναμικού δράσης. Δηλαδή αν ερεθίσουμε ένα κινητικό νεύρο, τότε όλες οι μυ'ίκές ίνες που νευρώνονται απ' αυτό θα συσπασθούν συγχρόνως. Κάθε μυ'ίκή ίνα παράγει ένα δικό της δυναμικό δράσης και όλες μαζί παράγουν το σύνθετο δυναμικό δράσης. Αντίθετα με τον νόμο του όλου ή ουδενός που ισχύει όταν προκαλείται ένα μόνο δυναμικό δράσης, το σύνθετο δυναμικό δράσης είναι μία κλιμακωτή απάντηση ανάλογη με τον αριθμό των μυ'ίκών ινών που έχουν ενεργοποιηθεί. Για να πάρουμε λοιπόν ένα ηλεκτρομυογράφημα πρέπει στο κινητικό νεύρο να προκαλέσουμε υπερμέγιστη διέγερση, έτσι ώστε να διεγερθούν όλες οι κινητικές μονάδες που νευρώνονται απ' αυτό.1 " Το ηλεκτρομυογραφικό σήμα φαίνεται στο σχήμα 10. Φαίνεται το παράσιτο του ερεθίσματος που αντιπροσωπεύει τη χορήγηση του ηλεκτρικού ρεύματος στο νεύρο (stimulus artifact). Το διάστημα μεταξύ του παρασίτου του ερεθίσματος και του δυναμικού δράσης, παριστάνει το χρόνο που χρειάζεται το ερέθισμα για να κάνει τη διαδρομή από το σημείο που ερεθίζεται το νεύρο μέχρι την τελική κινητική πλάκα. Ανεξάρτητα από τη συχνότητα των ερεθισμάτων (O,l- 50Hz) διατηρείται το ύψος των διαδοχικών δυναμικών δράσης, που παίρνουμε. Αυτό σημαίνει ότι και το ύψος και το σχήμα του δυναμικού παραμένουν αμετάβλητα για τον ίδιο μυ.' Οι διαστάσεις (πλάτος),_ του δυναμικού δράσης, είναι πάντα λίγο μεγαλύτερες σε τετανικές συχνότητες. Το ύψος του δυναμικού δράσης, είναι ανάλογο με τον αριθμό των μυ'ίκών ινών που λειτουργούν. Ετσι όταν χορηγή- σουμε ένα μυοχαλαρωτικό το ύψος προοδευτικά ελαττώνεται μέχρι τελικά να παραμείνει η βασική γραμμή όταν η μυοχάλαση είναι πλήρης. Το σύνθετο δυναμικό δράσης αποτελεί ένα σήμα υψηλής συχνότητας που δύσκολα καταγράφεται με mvι -2-1 naράσιτο ι:ρι:θίσμaτοι; I I I Ι rα _LJ tollδi--.l ι_ +1 1 L πιs-1 + 3ms 19ιn5 χρόνος Σχήμα 10. Καμπύλη ηλεκτρομvογραφήματος. ακρίβεια. Η ψηφιακή τεχνολογία έλυσε το πρόβλημα, αναλύοντας το ηλεκτρομυογραφικό σήμα μ' ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή που ολοκληρώνει την καμπύλη αφού πρώτα κάνει τη σταδιοποίηση της. Η ολοκλήρωση της καμπύλης διαρκεί 10-16msec και αρχίζει 3msec μετά τη διέγερση του νεύρου. Στο διάστημα αυτό η συσκευή συλλέγει τα ηλεκρομυογραφικά νoltages τα δειγματοληπτεί, τα προσθέτει και τα κρατάει στη μνήμη, ώστε να μπορεί να τα ξαναδώσει στην επόμενη Σχήμα 11. Ηλεκτρομυογραφικές απαντήσεις. (Δοκιμασία TOF)... ':'? - I διέγερση.'" Ο αναλυτής για να δώσει την τελική μορφή της ηλεκτρομυογραφικής απάντησης παίρνει σαν στοιχεία το ύψος α, το ύψος α+β ή το εμβαδόν κάτω από καμπύλη. την Στο σχήμα 11 φαίνεται η τελική μορφή

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑ'ΓΡΙΚΗΣ που παίρνουν οι ηλεκτρομυογραφικές απαντήσεις μετά την ανάλυση και ολοκλήρωσή τους από την συσκευή. Επίσης η ελάττωση του ύψους των απαντήσεων στη δοκιμασία TOF μετά από μυοχάλαση με σουκκινυλοχολίνη και η επαναφορά στην τιμή ελέγχου κατά την ανάνηψη. Τα ηλεκτρόδια που χρησιμοποιούνται για διέγερση στις ηλεκτρομυογραφικές μετρήσεις τοποθετούνται με τον ίδιο τρόπο όπως και τα αντίστοιχα στις μηχανικές. Για την καταγραφή χρησιμοποιούνται τρία ηλεκτρόδια: Το ένα τοποθετείται στο τμήμα του μυός που κινείται (γαστέρα), το άλλο στον τένοντα και το τρίτο, το ηλεκτρόδιο γείωσης, τοποθετείται μεταξύ των δύο προηγούμενων. Στη θέση που είναι τα ηλεκτρόδια στο σχήμα 12 γίνεται καταγραφή από τον απαγωγό του μικρού δακτύλου. Το πλεονέκτημα εδώ είναι ότι ο μυς αυτός επηρεάζεται λιγότερο από την πιθανή διέγερση του μέσου νεύρου. Το μειονέκτημα είναι ότι η μετακίνηση των ηλεκτροδίων είναι πιο εύκολη Και ότι ο μυς αυτός είναι λιγότερο ευαίσθητος στο νευρομυϊκό αποκλεισμό από τον προσαγωγό του αντίχειρα κατά την αναστροφή της μυοχάλασης και ανανljπτει πιο γρήγορα."' αυτό κατά την διασωλήνωση είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε καταγραφές από τους δύο αυτούς μυς παρά από τον προσαγωγό του αντίχειρα.' Στο σχήμα 13 η καταγραφή γίνεται από τον προσαγωγό του μεγάλου δακτύλου (το ουδέτερο ηλεκτρόδιο μεταξύ 1 ου και 2ου μετακαρπίου) και στο σχήμα 14 ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ 77 ΔΙΕΓΕΙΡΟΝΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ Σχήμα 1.J! Τοποθiτηση των ηλεκτροδίων για τη1' καταγρωfή από τον προσαγωγό του μεγάλου δακτύλου. I ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ ΔΙΕΓΕΙΡΟΝΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ Σχήμα 12. Τοποθέτηση των ηλεκτρυδι'ων στο vποθέ1 αρ για την καταγραφή από τον απαγωγό του μικρού δακτύλου. Αντίθετα κατά την έναρξη της μυοχάλασης ο απαγωγός του μικρού δακτύλου μαζί με τον περικογχικό μυ επηρεάζονται πιο γρήγορα από τα μη αποπολωτικά απ' ότι ο προσαγωγός του μεγάλου δακτύλου. Γι' Σχήμα 14: Τοποθέτηση των ηλεκτροδίωjι για την καταγραφή από τον lo μεσόστεο μυ. από τον 1ο μεσόστεο μυ. Ο πρώτος μεσόστεος μυς είναι 5% πιο ευαίσθητος από τον βραχύ προσαγωγό

12 78 του αvrίχειρα και από τους μυς του υποθέναρος. 34 Σε παιδιά, εγκαυματίες, μολύνσεις του δέρματος στα χέρια, η καταγραφή γίνεται καμμιά φορά από το πόδι. Τα ηλεκτρόδια για την καταγραφή από τον βραχύ καμπτήρα του εγάλου δακτύλου τοποθετούνται όπως φαίνεται στd σχήμα 15. ΔΙΕΓΕΙΡΟΝΤΑ ΗΛΕκτΡΟΔΙΑ Σχήμα 15 Τοποθέτηση των ηλεκτροδίων για την καταγραφή από τον βραχύ καμπτήρα του μεγάλου δακτύλου (το ουδέτερο ηλεκτρόδιο στη βάση του μεγάλου δακτύλου). Η επίδραση της ευαισθησίας των μυών στην εκτίμηση της μυοχάλασης καθορίζεται από τον χρόνο έναρξης και από την διάρκεια της μυοχάλασης στο συγκεκριμένο μυ. Για παράδειγμα το διάφραγμα έχει μικρότερο χρόνο έναρξης και μικρότερη διάρκεια της μυοχάλασης απ' ότι ο βραχύς προσαγωγός του αντίχειρα και λέμε ότι είναι πιο ανθετικός μυς. Η ευαισθησία των μυών στα μη αποπολωτικά μυοχαλαρωτικά φαίνεται στον πίνακα Ι.'" ΜΥΕΣ Φωνητικές χορδές Διάφραγμα Περικογχικός μυς Ορθρος κοιλιακός Βραχύς προσαγωγός του αντίχειρα Μασητήρας Φαρυγγικός μυς Εξοφθάλμως. ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ Πιο ανθεκτικοί Πιο ευαίσθητοι Πί1)ακας Ι Ευαισθησία τω1) μυών στα μη αποπολωτικά μυοχαλαρωμκά Η ανθεκτικότητα του διαφράγματος στα μη αποπολωτικά έγινε γνωστή με μία εκτεταμένη συγκριτική μελέτη όπου εφαρμόστηκε δοκιμασία TOF στο ωλένιο και στο δεξιό φρενικό νεύρο.' Στη συνέχεια δόθη- ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κε πανκουρόνιο και βρέθηκε ότι για την επίτευξη του ιδίου βαθμού καταστολής της απάvrησης στη νευρική διέγερση το διάφραγμα χρειάστηκε περίπου διπλάσια δόση πανκουρόνιου απ' ότι ο προσαγωγός του αvrίχειρα. Ετσι η παρουσία νευρομυ'ίκής δραστηριότητας του προσαγωγού του αντίχειρα ειδικά κaτά την φάση της αναστροφής του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού, μπορεί να θεωρηθεί σαν ισχυρή ένδειξη τουλάχιστον καλύτερης ανάνηψης του διαφράγματος. Η ύπαρξη αναπνευστικής δυσλειτουργίας που μπορεί να παρατηρηθεί ενώ ο βραχύς προσαγωγός έχει ανανήψει, οφείλεται στην μεγαλύτερη ευαισθησία που παρουσιάζουν (σε σχέση με το διάφραγμα) οι επικουρικοί και οι μεσοπλεύριοι μύες-' Μια άλλη κατηγορία μυών, οι λαρυγγικοί και οι φωνητικές χορδές, είναι ανθεκτικοί στη μυοχάλαση με μη αποπολωτικά μυοχαλαρωτικά (βεκουρόνιο ) 3 Δηλαδή ο αποκλεισμός των φωνητικών χορδών και των προσαγωγών μυών του λάρυγγα είναι πιο ταχύς (μικρός onset time) και μικρότερης διάρκειας (γρήγορη ανάνηψη) απ' ότι ο αποκλεισμός του βραχέως προσαγωγού του αvrίχειρα Η δόση όμως του μυοχαλαρωτικού για να πετύχουμε τον ίδιο βαθμό μυοχάλασης είναι μεγαλύτερη για τους μυς του λάρυγγα. Για τα αποπολωτικά ( σουκκινυλοχολίνη) ισχύουν τα ίδια, μόνο που η δόση για να πετύχουμε παράλυση του απαγωγού του αvrίχειρα δεν διαφέρει απ' αυτήν που χρειάζεται για την παράλυση των φωνητικών χορδών.37 Οι μύες για την προστασία από την απόφραξη των αεραγωγών είναι πιο ευαίσθητοι από τον βραχύ προσαγωγό του αντίχειρα.". Ο υπογένειο ς μυς ( αντανακλαστικό της κατάποσης) επηρεάζεται ακόμη και από μικρές δόσεις μη αποπολωτικών (π.χ. προκουραρισμός) ενώ δεν μεταβάλλεται η απάvrηση του βραχέως προσαγωγού.39 Στον πίνακα Π φαίνονται οι μύες των οποίων τις απαντήσεις πρέπει να αξιολογούμε, χρησιμοποιώvrας τις κατάλληλες διεγέρσεις, κατά την εισαγωγή, την διατήρηση της αναισθησίας καθώς και κατά την ανάνηψη.' Σχ έ ση η λ εκτρομυογραφικ ώ ν και μηχανικ ώ ν μετρήσεων. Συγκρίνοντας τους δύο τρόπους βρέθηκε ότι η διαφορά που μπορεί να υπάρχει μεταξύ τους είναι φαρμακοεξαρτώμενη και τη βλέπουμε στην αρχή της μυοχάλασης παρά στην αναστροφή.'" Ετσι ο TOFR στο

13 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝrΑτrΚΗΣ ΙΑΊ'ΡΙΚΗΣ 79 ΕΝΑΡ!!Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ ΒΑΘΥΣ ΜΕΣΟΣ Ν.Μ.Α. ΑΝΑΣΊΊ'ΟΦΗ ΑΝΆΝΗΨΗ TOF (ΠΑ) PI'C (II.A) DBS (Π.Α) TOF (II.M) Πίνακας Π Μορφές διέγερσεις που χρησιμοποιούμε για τηv απάντηση του προσαγωγού του αντίχειρα (ΠΑ) και των περικογχικώ1ι μυών (ΠΜ) σrα διάφορα στάδια της αναισθησίας και ανάνηψης. (ΝΜΑ =νεvρομυϊκός αποκλεισμός). ηλεκτρομυογράφημα είναι μεγαλύτερος κατά 15% απ' ότι στο μηχανογράφημα.'" Η νευρομυ'ίκή λειτουργία κατά την ανάνηψη από ατρακούριο αποκαθίσταται όταν στο μηχανογράφημα ο TOFR είναι 0,70." " Είναι σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι η εκτίμηση του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού με μηχανικό τρόπο έχει σαν μέτρο τη συστολή του μυός μετά από νευρική διέγερση, ενώ με ηλεκτρομυογρφικό τρόπο την ηλεκτρική δραστηριότητα των μυ ίκών ινών που είναι κοντά στα ηλεκτρόδια καταγραφής. Η ηλεκτρομυογραφική απάντηση μπορεί να καταγραφεί από μυς που είναι aπρόσιτοι για μηχανική καταγραφή και μπορεί έυκολα να χρησιμοποιηθεί σε μικρά παιδιά. Ενώ τα προβλήματα της ακινητοποίησης του άκρου και της τοποθέτησης του μετατροπέα λείπουν, η παραμικρή μετακίνηση των ηλεκτροδίων αλλάζει τη μορφή του ηλεκτρομυογραφικού σήματος. Η πτώση της θερμοκρασίας επηρεάζει περισσότερο το μηχανογράφημα απ' ότι το ηλεκτρομυογράφημα.' '" Σήμερα οι συσκευές που βασίζονται στον ηλεκτρομυογραφικό τρόπο χρησιμοποιούνται στα συστήματα παλίνδρομης ρύθμισης για συνεχή έγχυση μυοχαλαρωτικών.22 Ο σον αφορά τους παράγοντες που επηρεάζουν το ηλεκτρομυογραφικό σήμα δεν είναι ακριβώς γνωστό κατά πόσο οι μεταβολές του ΡΗ και του ΡαCΟ, επιδρούν στο σύνθετο δυναμικό δράσης. Από την άλλη μεριά παράγοντες που δρουν στο σαρκείλημα στο σαρκοπλασματικό δίκτυο και στη συσταλτότητα του μυός επηρεάζουν την μηχανική τάση και όχι την ηλεκτρομυογραφική απάντηση. 5) Επιταχυνσιογράφος. Μέχρι εδώ είδαμε την εκτίμηση της απάντησης του μυός μετά τη διέγερση του κινητικού νεύρου με μηχανικό και ηλεκτρομυογραφικό τρόπο. Ο καθηγητής Viby-Mogensen σε συνεργασία με την δανέζικη εταιρία Biometer επινόησε μια καινούργια συσκευή για την παρακολούθηση της νευρομυ'ίκής λειτουργίας, που αξιολογεί τις απαντήσεις του μυός όχι με τη μέτρηση της δύναμης αλλά της επιτάχυνσης. Ονομάζεται επιταχυνσιογράφος και βασίζεται στην αρχή που λέει ότι η δύναμη που ασκείται σ' ένα κινητό ισούται με τη μάζα φορές την επιτάχυνση (δεύτερος νόμος του Νεύτωνα: F=m.γ). Δηλαδή η επιτάχυνση είναι ευθέως ανάλογη της δύναμης που ασκείται στο κινητό." Για τη μέτρηση λοιπόν της επιτάχυνσης χρησιμοποιήθηκε ένας κεραμικός πιεζοηλεκτρικός κρύσταλλος με ηλεκτρόδια σε δύο πλευρές του. Κάθε φορά που ο κρύσταλλος αυτός εκτίθεται σε μία δύναμη, ένα ηλεκτρικό δυναμικό ανάλογο της επιτάχυνσης εμφανίζεται μεταξύ των ηλεκτροδίων. Το πιεζοηλεκτρόδιο αυτό που αποτελεί και τον μετατροπέα, έχει διαστάσει; 0,5xlcm και βάρος 20gr. Στερεώνεται στην παλαμιαία επιφάνεια της άπω φάλαγγας του αντίχειρα και κάθε φορά που ο αντίχειρας μετακινείται εξαιτίας νευρικής διέγερσης παράγεται ένα ηλεκτρικό σήμα. Αυτό στη συνέχεια εισάγεται και αναλύεται σε μονάδα επεξεργασίας και το αποτέλεσμα δίνεται σε φωτεινή οθόνη ή σε καταγραφέα. Ο επιταχυνσιογράφος είναι ε!)χρηστ\jς τόσο στην τοποθέτηση του μετατροπέα, όσο και στη λειτουργία. Η μέθοδος δεν απαιτεί τη χρήση προφορτίου, ενώ η ακινητοποίηση του χεριού έχει μειωθεί Ότο ελάχιστο. Η μόνη απαίτηση είναι η δυνατότητα του αντίχειρα για τελείως ελεύθερη κίνηση'' " Η μέθοδος δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε άτομα με αθροπάθεια της μετακαρποφαλαγγικής άρθρωσης του αντίχειρα. Επίσης απαντήσεις κατά την τετανική διέγερση όπως η τετανική απόσβεση δεν αποδίδονται με αξιοπιστία γιατί ο

14 80 μετατροπέας παράγει σήμα μόνο κατά τη διάρκεια μετακίνησης του αντίχειρα. Η σχετικά σταθερή θέση του αντίχειρα κατά τη διάρκεια τετανικής διέγερσης δεν προκαλεί ηλεκτρικό σήμα από το πιεζοηλεκτρόδιο. 1χ, 44 Η σύγκριση της μεθόδου της μέτρησης της επιτάχυνσης με το μηχανικό τρόπο κατά τη διάρκεια της ανάνηψης από νευρομυ'ίκό αποκλεισμό με βεκουρόνιο, έδειξε στενή συσχέτιση των λόγων της δοκιμασίας TOF (των δύο μεθόδων) για τιμές TOFR=0-0,70. Για τιμές όμως TOFR>0,70 οι τιμές των αντιστοίχων λόγων της δοκιμασίας TOF με τη μέθοδο της επιτάχυνσης αποκλίνουν όλο και περισσότερο προς ολοένα μεγαλύτερες τιμές. 41 Για παράδειγμα οι TOFR με μηχανικό τρόπο ίσοι με 0,80, 0,90, 0,95 αντιστοιχούν σε TOFR της μεθόδου μέτρησης της επιτάχυνσης 0,85, 0,99 και 1,07 αντίστοιχα. Αυτό σημαίνει ότι ο επιταχυνσιομετρικός λόγος του TOF στο μη παράλυτο μυ είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον μηχανομετρικό και μάλιστα σταθερά μεγαλύτερο της μονάδας.45 Οσον αφορά τη σύγκριση της ηλεκτρομυογραφικής με την επιταχυνσιομετρική μέθοδο, αξίζει να σημειωθεί ότι το επιταχυνσιογράφημα εκτιμά ως 10% περίπου βαθύτερο υπάρχοντα νευρομυ'ίκό αποκλεισμό, σε σχέση με το ταυτόχρονα καταγραφόμενο ηλεκτρομυογράφημα." Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί αν παραδεχθούμε ότι ένα ηλεκτρικό δυναμικό μεμβράνης, πάντα προηγείται της επιτάχυνσης. Απ' όλα τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι η μεν επιταχυνσιομετρική μέθοδος είναι ευαίσθητη στην ανίχνευση μικρών βαθμών νευρομυ'ίκού αποκλεισμού, όπως συμβαίνει στη φάση αναστροφής του νευρομυ'ίκού αποκλεισμού, η δε ηλεκτρομυογραφική ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΤΙΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ στην ανίχνευση πολύ μικρών απαντήσεων σε νευρική διέγερση όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια χειρουργικής μυοχάλασης. ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Η παρακολούθηση της νευρομυ'ίκής λειτουργίας, διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά, μας βοηθά στην ασφαλή χορήγηση μυοχαλαρωτικών και αντιχολινεστερασών. Μεγαλύτερη ακρίβεια στην εκτίμηση της μυοχάλασης μπορούμε να έχουμε με τη χρησιμοποίηση διαφόρων μορφών διέγερσης σε διαφορετικούς μυς. Ο συνδυασμός των DBS, TOF και PTC κατά την έναρξη, διάρκεια και αναστροφή της μυοχάλασης, έχει αυξήσει την ευαισθησία του monitoring της νευρομυ'ίκής λειτουργίας. Οι απαντήσεις που πέρνουμε από ένα ανθεκτικό μύ, όπως ο περικογχικός που παρουσιάζει γρήγορη έναρξη της μυοχάλασης, μας βοηθούν κατά τη διασωλήνωση και κατά τη διάρκεια ενός βαθέως νευρομυ'ίκού αποκλεισμού. Γιά την παρακολούθηση ενός λιγώτερο βαθέως νευρομυ'ίκού αποκλεισμού και για την αξιολόγηση της αναστροφής της μυοχάλασης, διαλέγουμε ένα ευαίσθητο μύ, όπως είναι ο βραχύς προσαγωγός του αντίχειρα. Οι συσκευές καταγραφής των απαντήσεων, που βασίζονται στον μηχανικό, ηλεκτρομυογραφικό ή επιταχυνσιογραφικό τρόπο, είναι πιο απαραίτητες σε αρρώστους υψηλού κινδύνου, όπως παχύσαρκα άτομα, με γεμάτο στομάχι 1j με χρόνια αποφρακτική νόσο. Εκείνο όμως που πρέπει να επισημανθεί, είναι ότι όλες οι δοκιμασίες που εφαρμόζουμε πρέπει να συνδυάζονται με κλινικά κριτήρια.

15 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!ΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑ'ΓΡΙΚΗΣ 81 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Pavliπ G.E, Holf H.R., Schoeπe Β. R.: Recovery of airway protection with veπtilatioπ iπ humaπs after paralysis with curare. Anesthesiology 1989, 70(3): Doπati F., Antzaka C., Bevaπ D.R.: Poteπcy of paπcuroπiuιn at the diaphragm and the adductor pollicismuscle in humans. Anaesthesiology 1986, 65(1): Donati F., Bevan D.R.: Not all the muscles are the same. Br. J. Anaesth. 1992, 68(3): Meistelmaπ C.: Moπitoriπg of neuromnsculπr transmission. Current Opiπioπ ΙΠ Aπaesthesiology. 1993,6: Viby-Mogeπsen S., Jorgeπsen J., Ording Η: Residual curarisatioπ iπ the recovery room. Anesthesiology 1979,50: Bevaπ D.R., Smith C.E., Donati F.: Postoperative πeuromuscular b!ockade: Α comparison between atracurium, vecuroπium. Anaesthesiology Ι Υ88. 69: Bevaπ D.R., Donati F., Kopman A.F.: Reversai of neuromuscular blockade. Anaesthesiology Ι 992, 77: Hudes Ε., Lee C.L.: Clinicai use of periphcπιi nerve stimulators ίη anaesthesia. Can. J. Anaesth. 1987, 34 (5): Viby-Mogeπsen J. Clinical measurement of neuromuscular fuπctioπ: An update. Clinics in Aπaesthesilogy 1985, 3(2): Hassan Η. Ali: Moπitoring of neuromuscnlar function aπd clinical iπteraction. Clinics in Anaesthesiology. 1985, 3(2): Hassan Η. Ali: Moπitoriπg of neuromuscnlar functioπ Seminars in Anaesthesia. 1989, 3(2): Brull S.J., Silverman D.G.: Tetanus-induced changes in apparent recovery after bolus doses of atracurium or vecuronium. 1992, 77: Viby-Mogenseπ J.: How to monitor πenromnscular traπsmission. Refresher course lectures of 10th World Coπgress of Anaesthesiologists 1992, Α Eriksson L.T., Lennmarken C., Wyon Ν., Johnson Α: Atteπuated ventilatory response to hypoxemia at vecuronium induced partial neuromuscular block Acta Anaesthesiol. Scaπd 1992, 36: Feldman S: Second thoughts οπ the train of four. Anaesthesia 1993, 48: Viby-Mogenseπ: Clinical assesment of neuωmuscular tansmission Br. J. Anaesth. 1982, 54: Βοπsιι Α., ViiΊy-Mogensen J., Fernando V. Relationsi1ip σι post - tet<ιnic couπt and train of fonr response during intense neuromuscular 11Iockade caused by atracurium, Br. J. Anaesth. 1987, 59:1089- Ι 09 Ι. 18. Rupp M.S: MoniloΓing neurmuscuiar blockade. Twitch monitorin. An<ιesthesiology Clinics of Norti1 America 1993 I I (2): Curran M.J., Donati F.. Bev,ιn D.R.: Oπset and recovery of atracurium πnd suxamethoπiuminduced neιιromuscular lί!ockade witl1 sίιηιι]t,ιπcιηιs tr<ι in of four and single twitch stimul<ιtion Br.I An,ιesth. 1989, 59: Engb<ιek J. Osterg<ιHΙΊI D., Viby-Mogensen J.: Double burst stimulation (DBS): Α new patterπ of nerve stiιnulation to ideπtify tesidual eur"ιηιιscu!ar block. Br. J. Anaesth. 1989, 62: '-:. 2Ι. J)ι-cnck Ν.!.. \ cj,ι Ν.. Olsen N.V., Engboek J., Jensen Ε.. Skuvgaard L.T, Jorgen C. Τ., Viby Mogeπseπ Manunl eν<ιlnπtion of residual currarizatiι>n, using Doιιl1Ie burst stimulation: Α coιnparison with train ot' four. Anaesthesiology 1989, 70:57R-'iol. 22. ΒrιιΙΙ S S. Απ update on monitoring of eωoιnuscular fuπction. Current Opinion ίη Annesthesiology : Gill S.S., Don<ιti F., Bevan D.R.: Cliπical evaluation ot' ciouble burst stimulation. Its relationship to train of four stiιnulation Anaesthesia 1990, 45: Kopman A.F., Laπwsoπ D.: Milliamperage requiremeπts of supramaximal stimιιlation of the ulπar nerve with snrface electrodes. Anaesthesiology 1984, 61: Beemer G.H., Reeves J.H.: Equipιnent: Απ Evaluation of eigh t peripheral πerve stiιnulators for moπitoring neuromuscular blockade. Anaesth. Inteπs. Care 1988, 16: Brull S.J., Ehrenwert!1 J., Silverman D.G.:

16 82 Stimulatiσn with submaximal current fσr train σf fσur mσnitσring. Anaesthesiσlσgy 1990, 72: Helbσ-Hansen H.S., Bang ν., Nielsen Η.Κ., Skσvgaard L. Τ.: The accuracy σf train σf fσur mσnitσring at varying stimulating currents. Anaesthesiσlσgy 1992, 76: Brull S.J., Silverman D.G.: νίsual assessment σf train σf fσur and dσuble burst induced fade at submaximal stimulating currents. Anesth. Analg. 1991, 73: Cσσper J.B., De Cesare R., D' Ambra M.V.: Απ engineering critical incident: Direct current burn frσm neurσmuscular stimulatσr. Anaesthesiσlσgy 1990, 73: Heier Τ., Cσldwall J.E., Sessler D.I., Miller R.D.: The effect σf lσcal and central cσσling ση adductσr pσllicis twitch tensiσn during Nitrus Oxide/Isσflurane and Nitrus Oxide/Fentanyl. Anaesthesia in humans. Anaesthesiσlσgy 1990, 72: Carter J.A., Arnσld R., Yate R.M., Flunn P.J.: Assessment σf the Datex relσxσgraph during anaesthesia and atracurium induced neurσmuscular blσckade. Br. S. Anaesth. 1986, Simpsσn D.S., Sσuter A.J. Cσmputer designed graph fσr administratiσn σf atracurium by i.v. infusion. Br. J. Anaesthesia 1990, 65: Rσwaan C.J., νandenbrom R.H., Wierda J.M.: The relaxσmeter: a cσmplete and cσmprehensive cσmputer cσntrolled neurσmuscular transmissiσn measurement system develσped fσr clinical research ση muscle relaxants. J. Clin. Mσnit 1993, 9 (1): Engbek J., Rσed J.: Differential effect σf pancurσnium at the adductσr pσllicis, the first dσrsal interσsseσus and the hypσthenar muscles. An electromyσgraphic and mechanσmyσgraphic dσse respσnse study. Acta Anaesthesiσl. Scand 1992, 36: Plaud Β., Lequean F., Debaene Β., Meistelman C., Dσnati F.: Mivacurium neurσmuscular blσckade at the aductσr musc!es σf the Iarynx and adductσr pollicis in man. Anaesthesiσlσgy, 1992, 77: Meistelman C., Plaud Β., Dσnati F.: Rσcurσnium (ORG 9426) neurσmuscular b!σckade at the ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊ!ΚΗΣ!ΑΊ'ΡΙΚΗΣ adductσr muscles σf the Iarynx and adductσr pσllicis in humans Can. J. Anaesth. 1992, 39 (7): Meistelman C., Plaud Β., Dσnati F.: Neurσmuscular effects σf succinylchσline ση the vσcal cσrds and adductσr pσllicis muscles. Anaesth. Analg. 1991, 73: Ιsσησ S., Ide Τ., Kσchi Τ., Mizuguchi Τ., Nishimσ Τ.: Effects σf partial paralysis ση the swallσwiηg reflex iη cσηsciσus humans. Anaesthesiσlσgy 1991, 75: D' hσηηeur G., Gerard Α., Rimaηiσl J.M., Lambert Υ., Duvaldestiη Ρ.: Primiηg dσses σf atracurium and vecurσηium. Depress sawllσwiηg in humans. Anaesthesiσlσgy 1992, 77: Harper N.J., Bradshaw E.G., Healy Τ.Ε. Evσked electrσmygraphic and mechaηical respσηses σf the adductσr pσllicis cσmpared duriηg the σηset σf ηeurσmuscular blσckade by atracurium σr alcurσηium, aηd duriηg aηtagσηism by ηeσstigrniηe. Br. J. Anaesth. 1986, 58: Engbaek J., Ostergaard D., νiby-mσgeηsen J.: Clinical recσvery and traiη σf fσur ratiσ measured mechaηically aηd e!ectrσmyσgraphically fσllσwiηg atracurium. Anaesthesiσlσgy 1989, 71: Jensen Ε., νiby-mσgeηnseη J.: The accelσgraph: a ηew neurσmuscu!ar transimissiση mσnitσr, Acta Anaesthesiσl. Scand 1988, 32: Werner Μ.ν., Nielsen Η.Κ. May 0., Djernes Μ.: Assessmeηt σf ηeurσmuscular transmissiσn by the evσked acceleratiση respσηse. Acta Anaesthesiσl. Scand 1988, 32: Itagaki Τ., Tai Κ., Katsumata Ν. Suzuki Η. Cσmparisση betweeη a ηew acceleratiση transducer aηd a cσnventiσnal fσrce transducer ίη the evaluatiση σf twitch respσηses. Acta Anaesthesiσlσl. Scand 1988, 32: Silvermaη D.G., Cσηnelly N.R., Ο' Cσηησr Τ.Ζ., Garcia R., Brull S.S. Accelerσgraphic traiη σf fσur at near threshσld currents. Anaesthesiσlσgy 1992, 76: Meretσja Ο.Α., Werηer Μ. ν., Wirtavuσri Κ., Luσstσ Τ. Cσmparisσn σf thumb acceleratiση and thenar EMG ίη a pharmacσdyηamic study σf alcurσηium Acta Anaesthesiσl. Scand 1989, 33:

Ανταγωνισμός της Μυοχάλασης Αντιχολινεστεράσες

Ανταγωνισμός της Μυοχάλασης Αντιχολινεστεράσες ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊ1ΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 83 Ανταγωνισμός της Μυοχάλασης Αντιχολινεστεράσες ΑΝΝΑ ΖΑΡΑΛΙΔΟΥ Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που οι αναισθησιολόγοι ή οι αδελφές των αναισθησιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Μυοχαλαρωτικά και Παρακολούθηση του Νευρομυϊκού Αποκλεισμού

Μυοχαλαρωτικά και Παρακολούθηση του Νευρομυϊκού Αποκλεισμού ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 127 Μυοχαλαρωτικά και Παρακολούθηση του Νευρομυϊκού Αποκλεισμού ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΜΑΝΙΤΗ, ΦΩΤΕΙΝΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΙΔΟΥ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΛΙΟΓΚΑ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΑΧΙΝΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) Γιάννης Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Οργάνωση: Εργαστήριο Ηλεκτρομυογραφίας και Κλινικής Νευροφυσιολογίας Α Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αθήνα, 23 26 Σεπτεμβρίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ Στόχοι Κατανόησης: -Να σας είναι ξεκάθαρες οι έννοιες πόλωση, εκπόλωση, υπερπόλωση, διεγερτικό ερέθισμα, ανασταλτικό ερέθισμα, κατώφλιο δυναμικό, υποκατώφλιες εκπολώσεις, υπερκατώφλιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΒΗΜΑ 1 α ΠΟΙΟΙ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ; ΒΗΜΑ 1 Β ΠΟΙΟΙ ΜΥΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ; Μύες για κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ Σ.Β. (%) ΓΕΝΙΚΑ Αναισθησιολογικό συγκρότημα κατάλληλο για χορήγηση αναισθησίας σε ενήλικες Το συγκρότημα να αποτελείται από: α. Μηχάνημα αναισθησίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα φοιτητή/φοιτήτριας:

Όνομα φοιτητή/φοιτήτριας: ΠΡΟΟΔΟΣ 2: Δυναμικό Ενεργείας-Ηλεκτροφυσιολογικές Καταγραφές -Ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) ΟΔΗΓΙΕΣ: Οι ερωτήσεις είναι του τύπου "σωστό ή λάθος". Κωδικοποιήστε τις απαντήσεις σας ως εξής: "1"= Σωστό, "0"=Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών

Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 57 Διακυμάνσεις στη Διάρκεια Δράσης Δύο Αμινοστεροειδών Μυοχαλαρωτικών ΑΜΑΝΙΤΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, ΜΑΪΔΑΤΣΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΖΑΡΑΛΙΔΟΥ ΑΝΝΑ, ΓΟΡΓΙΑΣ ΝΙΚ Ο Σ, ΓΚΙΑΛΑ ΜΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0903 «Κινησιολογία» 8η Διάλεξη: «Άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων

ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων 01/40 5. Μύες των Άνω Άκρων, διακρίνονται: 5.1. Μύες της ωµικής ζώνης 5.2. Μύες του βραχίονα

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Μυολογία ΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Μυολογία ΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Μυολογία ΙΙ Ioannis Lazarettos MD PhD Μυολογία 2 Μύες Άνω Άκρου Μύες Ωμικής Ζώνης Μύες Βραχίονα Πρόσθιοι Μύες Οπίσθιοι Μύες Μύες Αντιβραχίου Μύες Πρόσθιας Επιφάνειας Μύες Κερκιδικού Χείλους Μύες Οπίσθιας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η προπόνηση της δύναµης στο ποδόσφαιρο Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ποδοσφαιριστής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Βασικά στοιχεία κυκλωμάτων Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα αποτελείται από: Πηγή ενέργειας (τάσης ή ρεύματος) Αγωγούς Μονωτές

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΑΣΚΗΣΗ 7 Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΣΥΣΚΕΥΕΣ : Πηγή συνεχούς 0-50 Volts, πηγή 6V/2A, βολτόµετρο συνεχούς, αµπερόµετρο συνεχούς, βολτόµετρο, ροοστάτης. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν η θερµοκρασία ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση.

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. 12ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. Το όργανο μέτρησης του βάρους ενός σώματος είναι : α) το βαρόμετρο, β) η ζυγαριά, γ) το δυναμόμετρο, δ) ο αδρανειακός ζυγός.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ.

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ. Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση Ισομετρική Ενδυνάμωση Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών Άσκηση με αντίσταση Αντίσταση με αντίσταση είναι μια ενεργητική εκγύμναση (δυναμική ή στατική μυϊκή συστολή)

Διαβάστε περισσότερα

Εμβιομηχανική. Σοφία Ξεργιά PT, MSc, PhD

Εμβιομηχανική. Σοφία Ξεργιά PT, MSc, PhD Εμβιομηχανική Σοφία Ξεργιά PT, MSc, PhD Λειτουργία των σκελετικών μυών Γραμμή έλξης Γωνία πρόσφυσης Είδη συστολής Επίδραση της βαρύτητας Μηκοδυναμική σχέση Ταχοδυναμική σχέση Ελαστικές ιδιότητες Γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΔΡ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΠΙΝΑΣ Post Doc Researcher, Chemist Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης Email: binasbill@iesl.forth.gr Thl. 1269 Crete Center for Quantum Complexity and Nanotechnology

Διαβάστε περισσότερα

ULTRASOUND IN ANAESTHESIA Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Υπέρηχοι είναι µορφή ακουστικού κύµατος που µπορεί να ταξιδέψει ανάµεσα σε ιστούς Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΗ ΛΥΕΙΟΥ ΘΕΤΙΗΣ Ι ΤΕΧ/ΗΣ ΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜ : Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Στις ερωτήσεις -5 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων

Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων Μανώλης Παπαδόπουλος Διδάκτωρ ΕΚΠΑ, MSc Φυσικοθεραπευτής ΜΑΦ ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας Θέµατα διάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ Τρόποι µετάδοσης νευρικών σηµάτων Ρόλος και λειτουργία των νευροδιαβιβαστών

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Φθίνουσες μηχανικές ταλαντώσεις Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ταλαντώσεις. Η ελάττωση του πλάτους (απόσβεση)

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 18.24 ΕΡΓΑΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ )

5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ) 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ) Μεταβλητοί αντιστάτες Η τιμή της αντίστασης των μεταβλητών αντιστατών σε αντίθεση με αυτή των σταθερών, δε διατηρείται σταθερή αλλά μεταβάλλεται, είτε μηχανικά

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. Μ 161) Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 28 2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Οι γεννήτριες εναλλασσόµενου ρεύµατος είναι δύο ειδών Α) οι σύγχρονες γεννήτριες ή εναλλακτήρες και Β) οι ασύγχρονες γεννήτριες Οι σύγχρονες γεννήτριες παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ

Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ Δυνάμεις μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων ΘΕΜΑ Δ 4_15580 Δύο σημειακά ηλεκτρικά φορτία Q 1 = μc και Q = 8 μc, συγκρατούνται ακλόνητα πάνω σε οριζόντιο μονωτικό δάπεδο, στα σημεία Α και Β αντίστοιχα, σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus»

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» 1. ΓΕΝΙΚΑ Τι είναι: Η παραμόρφωση του μεγάλου δακτύλου του ποδιού που παρεκκλίνει προς τα υπόλοιπα δάκτυλα. Σε ποιούς εμφανίζεται: Είναι πιο συχνό στις γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι * ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι * ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι * ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Υπεύθυνος: Κων/νος Παπαθεοδωρόπουλος, Αναπληρωτής καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ 1. ΕΞΑΣΚΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Power. Δρ. Γεροδήμος Βασίλειος Λέκτορας ΤΕΦΑΑ-ΠΘ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Power. Δρ. Γεροδήμος Βασίλειος Λέκτορας ΤΕΦΑΑ-ΠΘ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

Μυολογία ΙΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Μυολογία ΙΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Μυολογία ΙΙΙ Ioannis Lazarettos MD PhD Μυολογία 2 Μύες Κάτω Άκρου Μύες Πυέλου Έξω Έσω Μύες Μηρού Πρόσθιοι Μύες Έσω (Προσαγωγοί) Οπίσθιοι Μύες Μύες Κνήμης Πρόσθιοι Οπίσθιοι Έξω (Περονιαίοι) Μύες Άκρου Ποδός

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Δ (15732) Δύο ακίνητα σημειακά ηλεκτρικά φορτία 2 μc και 3 μc, βρίσκονται αντίστοιχα στις θέσεις 3 m και 6 m ενός άξονα, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα. Δ1) Να υπολογίσετε το δυναμικό του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Αφού επαναληφθεί το τυπολόγιο, να γίνει επανάληψη στα εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ερωτήσεις: (Από σελ. 7 και μετά)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

Δ3. Ο χρόνος από τη στιγμή που η απόστασή τους ήταν d μέχρι τη στιγμή που ακουμπά η μία την άλλη. Μονάδες 6

Δ3. Ο χρόνος από τη στιγμή που η απόστασή τους ήταν d μέχρι τη στιγμή που ακουμπά η μία την άλλη. Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Δ 1. Δύο αμαξοστοιχίες κινούνται κατά την ίδια φορά πάνω στην ίδια γραμμή. Η προπορευόμενη έχει ταχύτητα 54km/h και η επόμενη 72km/h. Όταν βρίσκονται σε απόσταση d, οι μηχανοδηγοί αντιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ακτινοβολία Χ και φιλμ Οι ακτίνες- X προκαλούν στο ακτινολογικό φιλμ κατανομή διαφορετικών ΟΠ επειδή Η ομοιόμορφη δέσμη που πέφτει πάνω στο ΑΘ εξασθενεί σε

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος Άνοιξη 2008 Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Ηλεκτρικό ρεύμα Το ρεύμα είναι αποτέλεσμα της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΘΕΣΗ ΤΡΟΧΙΑ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑ. Παρατηρώντας τις εικόνες προσπαθήστε να ορίσετε τις θέσεις των διαφόρων ηρώων των κινουμένων σχεδίων. Ερώτηση: Πότε ένα σώμα

Διαβάστε περισσότερα

SUNNY CENTRAL. 1 Εισαγωγή. Υποδείξεις για τη γειωμένη λειτουργία της φωτοβολταϊκής γεννήτριας

SUNNY CENTRAL. 1 Εισαγωγή. Υποδείξεις για τη γειωμένη λειτουργία της φωτοβολταϊκής γεννήτριας SUNNY CENTRAL Υποδείξεις για τη γειωμένη λειτουργία της φωτοβολταϊκής γεννήτριας 1 Εισαγωγή Μερικοί κατασκευαστές μονάδων συνιστούν ή/και απαιτούν, κατά τη χρήση των φωτοβολταϊκών μονάδων λεπτής μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

1. Ένας ποδηλάτης διαγράφει την περιφέρεια ενός κύκλου (OR). Το διάστηµα που έχει διανύσει είναι ίσο µε : α) 2πR β) πr. γ) πr 2.

1. Ένας ποδηλάτης διαγράφει την περιφέρεια ενός κύκλου (OR). Το διάστηµα που έχει διανύσει είναι ίσο µε : α) 2πR β) πr. γ) πr 2. 1. Ένας ποδηλάτης διαγράφει την περιφέρεια ενός κύκλου (OR). Το διάστηµα που έχει διανύσει είναι ίσο µε : α) 2πR β) πr γ) πr 2 δ) καµία από τις παραπάνω τιµές Το µέτρο της µετατόπισης που έχει υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ 4.1 ΑΣΚΗΣΗ 4 ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ A. ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΘΕΤΩΝ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥΣ Η σύνθεση δύο καθέτων ταλαντώσεων, x x0 t, y y0 ( t ) του ίδιου πλάτους της ίδιας συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ Σαν ήχος χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε μηχανικό ελαστικό κύμα ή γενικότερα μία μηχανική διαταραχή που διαδίδεται σε ένα υλικό μέσο και είναι δυνατό να ανιχνευθεί από τον άνθρωπο μέσω της αίσθησης της ακοής.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΑΙΤΙΑ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Θέµα Α Στις ερωτήσεις 1-4 να βρείτε τη σωστή απάντηση. Α1. Για κάποιο χρονικό διάστηµα t, η πολικότητα του πυκνωτή και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο :

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : Στοιχεία της επιβάρυνσης στην άσκηση με βάρη και σχεδιασμός προγραμμάτων Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση να: ορίζουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ Για τη λειτουργία των σύγχρονων γεννητριών (που ονομάζονται και εναλλακτήρες) απαραίτητη προϋπόθεση είναι η τροοδοσία του τυλίγματος του δρομέα με συνεχές ρεύμα Καθώς περιστρέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ 1 ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΚΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ Μήκος κύματος Ταχύτητα διάδοσης Συχνότητα Εξίσωση αρμονικού κύματος Φάση αρμονικού κύματος Ταχύτητα ταλάντωσης, Επιτάχυνση Κινητική Δυναμική ενέργεια ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κατά την ηλέκτριση με τριβή μεταφέρονται από το ένα σώμα στο άλλο i. πρωτόνια. ii. ηλεκτρόνια iii iν. νετρόνια ιόντα. 2. Το σχήμα απεικονίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα ΑΣΚΗΣΗ 0 Κύκλωμα Όργανα ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ: Ένα τροφοδοτικό GP 4303D, δύο πολύμετρα FLUKE 179 ένα λαμπάκι πυρακτώσεως, ένα πυκνωτή και καλώδια. ΣΚΟΠΟΣ: α) Να μάθουμε να φτιάχνουμε ένα κύκλωμα στον πάγκο β)

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες.

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης Θέμα ο Στα θέματα 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. ) Στο σχήμα φαίνεται το στιγμιότυπο ενός τρέχοντος αρμονικού κύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας. Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων

Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας. Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας Προπόνηση με όργανα διαφορετικού βάρους Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων Φανή Μπερμπερίδου PhD. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ Βασικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΜΑÏΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα