Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της"

Transcript

1 Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της Νίκος Μπεόπουλος Τµήµα Αγροτικής Οικονοµίας και Ανάπτυξης Από την αρχή θα ήθελα να δηλώσω ότι οι σκέψεις που καταγράφονται στο παρόν κείµενο, θα φανεί βέβαια καθαρά από την ανάγνωσή του, δεν προέρχονται από ένα εξωτερικό, ανεξάρτητο και ουδέτερο παρατηρητή αλλά, αντίθετα, από κάποιον που συνέδεσε την επιστηµονική και την επαγγελµατική του δράση µε τη γεωπονία. Η συζήτηση για τη γεωπονία αποτελεί σήµερα αναγκαιότητα. Οι προκλήσεις και τα ερωτήµατα που θέτουν οι νέες σχέσεις της κοινωνίας µε τη γεωργία και γενικότερα µε τη φύση απαιτούν απαντήσεις. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η κριτική ανάλυση των στόχων και των τρόπων εργασίας των γεωπόνων, ή αλλιώς απαιτείται η επιστηµολογική θεώρηση της επιστηµονικής δράσης των γεωπόνων. Για να κατανοήσουµε τις ιδιαιτερότητες της γεωπονίας ως πεδίου δράσης, έρευνας και εκπαίδευσης, την ανάδυση και την ανάπτυξής της, είναι απαραίτητο να αναφερθούµε στα συγκεκριµένα διαδοχικά πλαίσια που προσδιόρισαν την ιστορία της. Για το γεωπόνο το να γνωρίζει την προέλευση της επιστήµης του, τον βοηθά να ελέγχει τα εργαλεία του και να καταλάβει καλύτερα τον επιστηµονικό τοµέα στον οποίο εργάζεται. Γνώση ιδιαίτερα χρήσιµη σήµερα, που οι γεωπόνοι θέτουν ερωτήµατα για το επάγγελµά τους, για τη σηµασία και το µέλλον της επιστήµης τους. Για το λόγο αυτό θα ξεκινήσω µε µια σύντοµη ιστορική αναφορά. Η λειτουργία του γεωπόνου στην κοινωνία δεν είναι τόσο παλιά, όπως για 1

2 παράδειγµα του γιατρού. Η γεωπονία προέκυψε, στο µέσο του 18ου αιώνα, µε την υιοθέτηση της ιδέας ότι χρειάζεται η «επιστήµη» για να βελτιωθεί η κατάσταση της γεωργίας. Ιστορικές µελέτες έχουν δείξει ότι υπήρξαν πολλές συζητήσεις και δυνατότητες όσον αφορά τη φύση και τις τεχνικές (την «τέχνη» της γεωργίας όπως έλεγαν τότε) της προς σύσταση επιστήµης, αλλά και τους δεσµούς της µε τις ήδη συγκροτηµένες θεωρητικές επιστήµες (χηµεία, βοτανική), τις σχέσεις θεωρίας και πρακτικής, την ανάγκη εκλαΐκευσης και πειραµατισµών. Τρεις θέσεις εκφράστηκαν τότε. Η «επιστήµη» της γεωργίας ανήκει, πρώτον, στις εφαρµογές της χηµείας, δεύτερον, στη φυσική ιστορία και, τρίτο, η «επιστήµη» της γεωργίας συνιστά µια ιδιαίτερη επιστήµη. Αποτέλεσµα των σχετικών συζητήσεων ήταν η δηµιουργία, στο πρώτο µισό του 19ου αιώνα, ενός επιστηµονικού τοµέα και ορισµένων θεσµών µε αντικείµενο τη γεωπονία. Στόχος της γεωπονίας ήταν η ανάπτυξη και η βελτίωση των διαφόρων µορφών γεωργικής παραγωγής. Τότε, καθορίστηκαν οι κεντρικές και οι «βοηθητικές» επιστήµες της γεωργίας, τα όρια τους και οι όροι µε τους οποίους θα χαρακτηρίζονται. ηµιουργήθηκε έτσι ένα πλαίσιο, που αποτυπώθηκε στις θεσµικές και τις επιστηµονικές εκφράσεις της γεωπονίας. Το πλαίσιο, που δεν ήταν ένα άκαµπτο κέλυφος αφού επέτρεπε την ενσωµάτωση εξελίξεων, διατηρήθηκε σχεδόν µέχρι το τέλος του 20ου αιώνα. Η ανάλυση του παρελθόντος, λοιπόν, επιτρέπει να ισχυριστούµε ότι η «επιστήµη της γεωργίας», ένα σύνολο επιστηµονικών κλάδων που περιλαµβάνουν ορισµένες «γεωργικές» επιστήµες και ορισµένες «βοηθητικές», δεν προέκυψε ως αυτονόητη νοµοτέλεια και ότι οι διαφορετικές απόψεις για τη γεωπονία δεν είναι καινούργιες. Επίσης, ο γεωπόνος ή ο ειδικός της επιστήµης της γεωργίας, όπως αυτοπροσδιορίζεται ή αναγνωρίζεται από την κοινωνία µέσα από συγκεκριµένους θεσµούς, εµφανίζεται τον 19ο αιώνα. Η ανάπτυξη της γεωπονίας το 19ο αιώνα και κυρίως τον 20ο αιώνα οφείλει πολλά στην προσέγγισή της από επιστηµονικές οµάδες µε διαφορετική παιδεία 2

3 και παράδοση στην µελέτη των προβληµάτων της γεωργίας, όπως οικονοµολόγοι, νοµικοί, κοινωνιολόγοι, χηµικοί, φυσιοδίφες, γενετιστές, γεωλόγοι, βιοχηµικοί, οικολόγοι, διατροφολόγοι, µοριακοί βιολόγοι, κλπ. Υπήρξε, επίσης, ένας τόπος άνθησης νέων επαγγελµάτων και επιστηµονικών κλάδων, όπως η φυτοπαθολογία, η ιχθυολογία, οι βιοτεχνολογίες, η επιστηµονική οικολογία, κλπ. Συνέβαλε ευρύτατα στην ανάπτυξη των επιστηµών που µελετούν τους ζωντανούς οργανισµούς και, κατά συνέπεια, στις αναπαραστάσεις που έχουν διαµορφωθεί σήµερα για τη φύση και τις σχέσεις µας µε αυτή. Οι ειδικές συνθήκες του 19ου αιώνα, αρχή της εκβιοµηχάνισης και περίοδος καθολικής παρουσίας των αγροτών και της γεωργίας, επέτρεψαν την ανάδυση του γεωπόνου και τη δηµιουργία ενός νέου επιστηµονικού πεδίου έρευνας και εκπαίδευσης, που έπαιξε έναν πολύ σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνιών από οικονοµική, κοινωνική ή πολιτιστική άποψη. Ο ρόλος των γεωπόνων στην οργάνωση της υπαίθρου, τη διαχείριση του χώρου και, γενικά, στη συνολική αλλαγή της κοινωνίας ήταν καθοριστικός. Οι συλλογικές παρεµβάσεις του κράτους στον αγροτικό χώρο πέρασαν µέσα από τη δράση του Υπουργείου Γεωργίας και των γεωπόνων που ήταν οι missi dominici του. Έτσι, εξασφαλίστηκε η δυνατότητα ανάπτυξης µέχρι το πιο αποµακρυσµένο σηµείο της επαρχίας αλλά και η παρουσία και ο έλεγχος του κράτους. Σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, και ειδικότερα στο δεύτερο µισό του, οι συζητήσεις για τη φύση της επιστήµης της γεωργίας θα πάρουν νέες µορφές. Τα ωθούντα αίτια της ανανέωσης των συζητήσεων για τη γεωπονία είναι κυρίως εξωτερικά και σχετίζονται, από την µια, µε την αλλαγή των προσδοκιών της κοινωνίας από τη γεωργία και, από την άλλη, µε τις εξελίξεις των γνώσεων σε 3

4 «συγγενείς» επιστήµες. Είναι, επίσης, εσωτερικά και συνδέονται µε την ιδιαίτερη δυναµική του κλάδου των γεωπόνων και την επιστηµονική ιστορία του. Η γεωπονία συνδέθηκε στενά µε τη δυναµική της γεωργίας. Η γεωπονική επιστήµη, συγκροτήθηκε, προοδευτικά, ως ο σύνδεσµος ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία. Βοήθησε την κοινωνία να καταλάβει, να ελέγξει καλύτερα τη γεωργία και ταυτόχρόνα να την προσανατολίσει στην επιθυµητή κατεύθυνση. Αλλά, στη διάρκεια του 20ου αιώνα, δηµιουργήθηκε, βαθµιαία, µια απόσταση ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία. Η κοινωνία, ευρύτατα αστικοποιηµένη, έχει αποκοπεί σήµερα από τον αγροτικό κόσµο, δηλαδή τους διαχειριστές των φυτών, των ζώων και του αγροτικού χώρου, αλλά και από αυτό που παράγουν, τις τροφές. Πολύ γενικά, µπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι, στις αναπτυγµένες χώρες, οι λίγοι αγρότες που έχουν αποµείνει αρκούν για να θρέψουν τους ανθρώπινους πληθυσµούς και να παράσχουν τις πρώτες ύλες για τις αγροδιατροφικές επιχειρήσεις και τις άλλες αγροβιοµηχανίες και ότι αυτό γίνεται µε όρους οικονοµικής αποτελεσµατικότητας. Έχοντας επιτευχθεί, από τις δεκαετίες του 1960 και 1970, οι µεγάλοι αρχικοί στόχοι «να µπορεί να τραφεί ο ανθρώπινος πληθυσµός», διευρύνονται οι λειτουργίες του αγροτικού χώρου, ο οποίος µέχρι τότε ήταν εκχωρηµένος σχεδόν αποκλειστικά στην αγροτική δραστηριότητα της παραγωγής. Προστίθενται λειτουργίες συνδεµένες µε στόχους οικολογικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς. Ανοίγει µια νέα περίοδος κατά την οποία η κοινωνία διατυπώνει απέναντι στη γεωργία δύο νέα µεγάλα και πιεστικά αιτήµατα. Αιτήµατα που εκφράζουν η έννοια της διάρκειας και της ποιότητας. Η έννοια της διάρκειας µπορεί να θεωρηθεί ως η υποχρέωση, στη διάρκεια του χρόνου, να είναι συµβατή η δραστηριότητα της αγροτικής παραγωγής σε ένα χώρο µε άλλες λειτουργίες και µε άλλες δραστηριότητες. Τίθενται, έτσι, ερωτήµατα σχετικά µε τους τρόπους παραγωγής που ακολουθούν οι αγρότες αλλά 4

5 και τη διαχείριση του αγροτικού χώρου. Το άλλο βασικό αίτηµα, που αναφέρεται στην ποιότητα, συνδέεται µε τις νέες σχέσεις που διαµορφώνει η κοινωνία µε τη διατροφή, τη φύση και το χώρο. Αφορά την ποιότητα των προϊόντων, γευστική και υγιεινή, και παραπέµπει σε χωρικές διαιρέσεις που αντιστοιχούν σε κλάδους αναγνωρίσιµους από τους καταναλωτές (π.χ. ονοµασίας προέλευσης). Αποτέλεσµα ο πολλαπλασιασµός των πολιτιστικών διαστάσεων και η εµφάνιση νέων σχέσεων ανάµεσα στους καταναλωτές και τους παραγωγούς. Αφορά, επίσης, την ποιότητα των αγροτικών τοπίων. Όπως προαναφέραµε, ο άλλος παράγοντας ανανέωσης των συζητήσεων προέρχεται από τις σχέσεις της γεωπονίας µε τις κοντινές της επιστήµες και από την εξέλιξη αυτών των επιστηµών. Οι οικολόγοι, για παράδειγµα, ώθησαν τους γεωπόνους να ξανασκεφτούν την έννοια του χωραφιού ενσωµατώνοντας στον προβληµατισµό τους τα όρια και τις πρακτικές συντήρησής του. Εξάλλου, η σχέση µε τους οικολόγους έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εισαγωγή της βιοποικιλότητας στη γεωπονία. Επίσης, η άνθηση, από τη µια, της βιοχηµείας, της κυτταρικής και µοριακής βιολογίας, και, από την άλλη, των επιστηµών του περιβάλλοντος και της βιολογίας των πληθυσµών άνοιξαν νέους ορίζοντες. Αποκαλυπτικές, από την άποψη αυτή, είναι οι απόπειρες ορισµού της γεωπονίας ως «εφαρµοσµένης και πειραµατικής οικολογίας», ή ως βιοτεχνολογίας ή ως κρίκος ενός δικτύου έρευνας ανάπτυξης για τους ζωντανούς οργανισµούς. Κατά συνέπεια, το νέο πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από την υπερπαραγωγή, την αυξανόµενη παγκοσµιοποίηση των αγορών, την εξάπλωση της µοριακής βιολογίας, την εµφάνιση των νέων βιοτεχνολογιών, την αύξηση των βάρους των αγροβιοµηχανιών, την ανάπτυξη της ευαισθησίας για την προστασία του περιβάλλοντος και την απαίτηση από τον καταναλωτή για ποιότητα και ποικιλία, εκτός από την αµηχανία και τη δυσφορία που προκαλεί στον αγροτικό 5

6 κόσµο, αναδεικνύει και την «αστάθεια του πλαισίου» που χαρακτηρίζει το πεδίο µελέτης της γεωπονίας. Η γεωπονική επιστήµη επιχειρεί, µε τρόπο επεξηγηµατικό και προβλεπτικό να συνδέσει τις καλλιεργητικές παρεµβάσεις ή τις πρακτικές των αγροτών µε τα κριτήρια που καθορίζουν τη δραστηριότητα της γεωργικής παραγωγής, δηλαδή ποσότητα και ποιότητα της συγκοµιδής, κόστος παραγωγής, συνέπειες στο περιβάλλον. Αποκαλύπτει και αξιολογεί τους «κανόνες» εφαρµογής των καλλιεργητικών παρεµβάσεων µε βάση ένα πρόγραµµα τεχνικών παρεµβάσεων αλλά και µε βάση τις γνώσεις των «νόµων» που καθορίζουν τις αιτιακές σχέσεις ανάµεσα στα χαρακτηριστικά αυτών των παρεµβάσεων, τις µεταβλητές της κατάστασης του περιβάλλοντος και την απάντηση των φυτών και καλλιεργούµενων πληθυσµών σε αυτές τις αλλαγές. Επιπλέον, οι ίδιοι κανόνες που καθορίστηκαν µε αυτό τον τρόπο γίνονται αντικείµενο µελέτης, καθώς η ανάλυση του κοινωνικοοικονοµικού πλαισίου στο οποίο µπορούν να εφαρµοστούν έγινε απαραίτητη συνιστώσα της γεωπονίας. Η συµµετοχή της γεωπονικής επιστήµης στην εκπληκτική άνοδο της παραγωγικότητας της γεωργίας, µετά το 2ο Παγκόσµιο Πόλεµο, ήταν καθοριστική. Η επιτυχία αυτή ήταν σχετικά γρήγορη και εύκολη όσο τα κριτήρια για την άριστη γεωργική παραγωγή ήταν σταθερά και ταυτόσηµα για το σύνολο των περιοχών. Ο στόχος αύξησης του επιπέδου των αποδόσεων, αποτελούσε ipso facto εγγύηση της οικονοµικής αποδοτικότητας των γεωργικών εκµεταλλεύσεων. Σήµερα, δεν αρκεί η επίτευξη της άριστης παραγωγής στο κοινωνικοοικονοµικό πλαίσιο µιας εκµετάλλευσης. Οι βλάβες του περιβάλλοντος, που συνόδεψαν την άνοδο της παραγωγικότητας, δεν είναι ανεκτές από την κοινωνία, και η γεωργία 6

7 πρέπει απαραιτήτως να αλλάξει τις πρακτικές της για να ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις στην ποιότητα των νερών, του αέρα και των εδαφών. Οι συνέπειες της αγροτικής δραστηριότητας, επίσης, δεν µπορούν να αναλυθούν µόνο στην κλίµακα της γεωργικής εκµετάλλευσης, αλλά στο πλαίσιο χωρικών ενοτήτων ποικίλων διαστάσεων που είναι κατάλληλες για την ποιοτική και ποσοτική διαχείριση των πόρων του νερού, για τον έλεγχο της δυναµικής των τοπίων και για τη διαχείριση της βιοποικιλότητας. Εξάλλου, δεν πρόκειται πια µόνο να εξασφαλιστεί η ποσοτική παραγωγή τροφών στο πλαίσιο µιας προστατευόµενης εθνικής ή ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά κυρίως η διατροφική ασφάλεια των καταναλωτών και η ανταπόκριση στις απαιτήσεις που έχουν επιβληθεί από τους κλάδους της µεταποίησης και της εµπορευµατοποίησης στο νέο πλαίσιο της παγκόσµιας και έντονα ανταγωνιστικής αγοράς. Η αλλαγή των στόχων για τη γεωργική παραγωγή καθιστά απαραίτητη την προσαρµογή ή τη διατύπωση νέων κανόνων παρέµβασης στα καλλιεργούµενα χωράφια. Η γεωπονία ως επιστήµη της γεωργίας, εµπλέκεται µε διττό τρόπο. Από τη µια, θα πρέπει να αναλύσει τη συνάφεια των τεχνικών παρεµβάσεων µε τους διάφορους στόχους της γεωργικής δραστηριότητας που είναι συνάρτηση του κοινωνικοοικονοµικού πλαισίου και, από την άλλη, να εµβαθύνει τις γνώσεις στους επιστηµονικούς τοµείς (βιολογία, χηµεία, κλπ) που είναι απαραίτητοι για να µελετηθούν οι νόµοι λειτουργίας των καλλιεργειών σύµφωνα µε τους νέους στόχους. Θα πρέπει, επίσης, να συνεργαστεί περισσότερο, σε σύγκριση µε το παρελθόν, µε τις οικονοµικές και κοινωνικές επιστήµες προκειµένου να αναπτύξει έννοιες, εργαλεία και µεθόδους που θα επιτρέψουν να µελετηθεί η «συνδυαστική» των διαφορετικής φύσης διακινδυνεύσεων. 7

8 Μπορεί, άραγε, το θεωρητικό υπόβαθρο της γεωπονίας να ανταποκριθεί στην αλλαγή του πλαισίου που της επιβάλλεται από την κοινωνία; Η απάντηση µπορεί να δοθεί µε την ανάλυση της εξέλιξης των κεντρικών αντικειµένων δραστηριότητας των γεωπόνων, ανάλυση που στηρίζεται στο πρότυπο παραγωγής της γνώσης: αντικείµενο - µέθοδος- έννοιες. Από το αιώνα, µε την εµφάνιση της γεωπονίας παρουσιάστηκε η ανάγκη ερµηνείας και θεωρητικής επεξεργασίας της γεωργικής δραστηριότητας. Τον πρώτο καιρό, η γνώση δεν ήταν παρά το συµπίληµα των καλύτερων τρεχουσών γεωργικών πρακτικών των αγροτών και οι προς εφαρµογή κανόνες, που καθόριζαν το τι είναι απαραίτητο να κάνουν οι αγρότες για να πετύχουν, συνοδεύονταν από τις «αιτιολογήσεις» που παρείχε η νέα επιστήµη. Το πνεύµα της προκύπτουσας γνώσης, παρά τις βελτιώσεις που γίνονταν συνεχώς, παρέµενε κανονιστικό λόγω έλλειψης γεωπονικής θεωρίας. Ο γεωπόνος οτιδήποτε κάνει αναφέρεται σε µια ιδιαίτερη δοµή του αγροτικού χώρου, το χωράφι. Εξάλλου, αυτή η χωρική δοµή τον διαφοροποιεί από άλλους επιστήµονες (βοτανολόγους, γενετιστές, φυτοκοινωνιολόγους, οικολόγους, βιογεωγράφους). Το χωράφι για το γεωπόνο αποτελεί, προνοµιακό επίπεδο παρατήρησης και ανάλυσης. Στο παρελθόν, τα πειράµατα και ο πολλαπλασιασµός της διαδικασίας «δοκιµή λάθος» αρκούσαν για να φτιαχτούν οι κανόνες καλλιέργειας. Στο πολύ εξελικτικό πλαίσιο, µετά από το 2ο Παγκόσµιο Πόλεµο, οι τεχνολογικές αλλαγές και καινοτοµίες που αφορούσαν τη γεωργία γίνονταν µε καταιγιστικό, γρήγορο, ρυθµό. Η υιοθέτηση των τεχνολογικών αλλαγών απαιτούσε την αιτιολόγηση των καλλιεργητικών πράξεων, την εισαγωγή νέων µεθόδων και την προσφυγή στην έρευνα. Ο γεωπόνος, για να ανταποκριθεί σε αυτή την κατάσταση, έπρεπε να θεωρήσει το αγροτεµάχιο ως ένα θεωρητικό αντικείµενο. Έπρεπε, δηλαδή, να αναπτύξει ένα σύνολο µεθόδων για να χαρακτηρίσει αυτό το αντικείµενο γνώσης προκειµένου να µπορεί να συγκρίνει και 8

9 να µπορεί να περιγράψει την κατάσταση των χωραφιών ως προϊόν της καλλιεργητικής ιστορίας τους, των τεχνικών παρεµβάσεων του αγρότη. Και αντιστρόφως, έχοντας καθορίσει και περιχαρακώσει καλύτερα το θεωρητικό αντικείµενο έπρεπε να δηµιουργήσει νέες έννοιες, όπως η «επεξεργασία της παραγωγής», τα «προγραµµάτων τεχνικών παρεµβάσεων», το «σύστηµα καλλιέργειας». Έτσι, η ανάγκη «για θεωρία» επέτρεψε και προκάλεσε την εµφάνιση νέων προσεγγίσεων και νέων διαδικασιών εργασίας. Η ανάγκη για συνταγές ή καλά κωδικοποιηµένους τρόπους καλλιέργειας δεν υπήρχε πια. Με τα θεωρητικά εφόδια του, ο γεωπόνος µπορούσε να επιστρέψει στο χωράφι, να κάνει διαγνώσεις, να ελέγξει τις έννοιες και τις µεθόδους που έχει επεξεργαστεί και να προτείνει λύσεις. Ο γεωπόνος δεν παρεµβαίνει άµεσα στο χωράφι, αλλά µε τη µεσολάβηση του αγρότη. Αντιλαµβάνεται, ασφαλώς, ότι ο αγρότης όταν αξιολογεί την κατάσταση των αγροτεµαχίων του χρησιµοποιεί δείκτες και λαµβάνει τις αποφάσεις µε τα δικά του κριτήρια. Από τις σχέσεις του µε τους αγρότες, διαπιστώνει, καθηµερινά, ότι η ορθολογιστική ικανότητά τους είναι διαφορετική από τη δική του, καθώς και ότι οι τρόποι µάθησης και η συγκρότηση της τεχνογνωσίας τους είναι επίσης διαφορετικές. Για το σύγχρονο γεωπόνο, ο αγρότης που «κυβερνά» τα ποικιλόµορφα αγροτεµάχια του, έγινε ένα νέο αντικείµενο θεωρητικής επεξεργασίας. Κατασκεύασε, έτσι, νέες µεθόδους, και αντιστρόφως, δηµιούργησε νέες έννοιες, σχετικά µε «το πρότυπο δράσης του αγρότη». Ως τώρα, οι γεωπόνοι µε τα εφόδια που διέθεταν, ήξεραν ότι δεν µπορούν να ξεφεύγουν από το αγροτεµάχιο και την αγροτική εκµετάλλευση. Για παράδειγµα, είχαν συνείδηση ότι η προσέγγιση φαινοµένων όπως η διάβρωση, η καταπολέµηση των εχθρών των καλλιεργειών, η διασπορά της γύρης, κλπ. απαιτούσε άλλες χωρικές µονάδες. Εντούτοις, η αποτελεσµατικότητα των 9

10 ενεργειών τους παρέµεινε ικανοποιητική. Όµως, όπως προανέφερα, τα νέα προβλήµατα (περιβάλλον), οι νέοι ενεργοί παράγοντες (οι µη-αγρότες που είναι εγκατεστηµένοι στον αγροτικό χώρο, οι τοπικές αρχές, κλπ.) κατέστησαν το χώρο κυρίαρχη διάσταση της νέας πραγµατικότητας, γεγονός που αναγκάζει τους γεωπόνους να ξανασκεφτούν τις ενέργειες στο χωράφι και στη γεωργική εκµετάλλευση υπ αυτό το πρίσµα. Η οργάνωση και η χρήση του χώρου, που παλαιότερα αντιµετωπιζόταν ως απλός αντίκτυπος της διαχείρισης της γεωργικής δραστηριότητας παραγωγής, έγινε, σήµερα, βασικό αντικείµενο συζητήσεων και, κατά συνέπεια, έρευνας. Ο χώρος γίνεται ένα υπό κατασκευή ανεξάρτητο επιστηµονικό αντικείµενο. Οι αγρότες πρέπει µαζί µε άλλους κατοίκους του αγροτικού χώρου αλλά και των πόλεων, να διαχειριστούν την ποιότητα των προϊόντων, των νερών, των τοπίων. Αλλά επίσης θα πρέπει να συνεννοηθούν µε νέους θεσµούς, όπως οι περιφερειακές και οι τοπικές αυτοδιοικήσεις, οι τοπικές, εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές. Η µεγάλη διαφορά, σε σχέση µε το παρελθόν, είναι ότι οι παράγοντες, που εµπλέκονται µε τη διαχείριση του χώρου δεν έχουν ούτε τα ίδια συµφέροντα ούτε τους ίδιους στόχους, απαιτείται συνεπώς να ρυθµιστούν οι διαφορές τους. Αντίθετα, το κοινό σηµείο τους είναι η ανάγκη για ανάλυση, διάγνωση, εργαλεία επεξεργασίας πολιτικών ανάπτυξης και διαχείρισης του χώρου. Η ανάγκη συλλογικής διαχείρισης του χώρου επιβάλλεται όλο και περισσότερο για πολλούς λόγους, υποχρεώνοντας τους ενεργούς παράγοντες να συνεννοηθούν µεταξύ τους και να επιδιώξουν συµβιβασµούς. Ο χώρος δεν είναι ούτε εργαστηριακό αντικείµενο, ούτε πειραµατικό πεδίο, πρόκειται για κοινωνική κατασκευή. Ο χώρος συγκροτείται από το άθροισµα δράσεων, παρελθόντων, παρόντων και µελλοντικών και δεν υπάρχει παρά µε τη δράση. Από την άποψη αυτή ο χώρος αποτελεί για το γεωπόνο, έννοια κοντινή µε το χωράφι. Ο ρόλος της ιστορίας και κατά συνέπεια και του χρόνου, 10

11 γίνεται, πάλι, κεντρικός. Ο γεωπόνος θα πρέπει να συµµετάσχει στη µελλοντική εξέλιξη του χώρου µε βάση την παρούσα κατάστασή του. Αλλά, σε αυτόν τον στόχο, ο γεωπόνος συναντά και ερευνητές άλλων επιστηµονικών κλάδων που, καθένας µε τις ιδιοµορφίες, τις οπτικές γωνίες και τις θεωρητικά εφόδιά του, ασχολείται επίσης µε το χώρο. Η διαµόρφωση της εξέλιξης του χώρου δεν ανήκει σε κανένα ειδικό επιστηµονικό κλάδο. Οι γεωπόνοι, µαζί µε τους άλλους επιστήµονες, πρέπει να επεξεργαστούν τις βάσεις για αυτό το νέο θεωρητικό αντικείµενο, το χώρο. Ο χώρος ως νέο αντικείµενο, το οποίο µάλιστα έχουν ήδη προσεγγίσει άλλες επιστήµες, απαιτεί από τους γεωπόνους να καταβάλουν σηµαντικές προσπάθειες για να ορίσουν τι ακριβώς εννοούν όταν αναφέρονται στο χώρο. Ο γεωπόνος, που θέλει να δουλέψει µε αντικείµενο την επικράτεια, πρέπει να αποκτήσει ελάχιστη παιδεία σε θέµατα οικονοµίας, γεωγραφίας, ιστορίας, κοινωνιολογίας, κλπ. ιατηρεί, ωστόσο, έναντι των άλλων επιστηµόνων, ένα πλεονέκτηµα που αφορά την εγγύτητα µε τα αντικείµενα µελέτης του. Χωρίς τις δικές του προσεγγίσεις εκείνες των άλλων επιστηµονικών κλάδων θα παραµένουν πάντα αποσπασµατικές. Για παράδειγµα, η κατανόηση των πρακτικών των αγροτών δεν µπορεί να γίνει µόνο µε την απλή περιγραφή του ορατού, χρειάζεται η ρητή προσφυγή στα δεδοµένα των γεωπόνων. Η γεωπονία δηµιουργήθηκε ως µια επιστήµη συνδεµένη µε τη δράση. Η δραστηριότητα του γεωπόνου βρίσκεται σε συνεχή ένταση µεταξύ της παραγωγής γνώσεων για τη γεωπονική επιστήµη και των δράσεων για την ίδια τη γεωργική πράξη. Πρέπει να υπάρχει σύνδεση µεταξύ της θεωρητικής πραγµατικότητας του γεωπόνου και της πρακτικής πραγµατικότητας του αγρότη, ο γεωπόνος, όπως 11

12 έλεγαν παλιά, κάνει «πείραµα σε φυσικό µέγεθος». Υπήρξε και θα υπάρχει µόνιµα απόπειρα φυγής είτε προς την παραγωγή επιστηµονικών γνώσεων και τη συνεχή µείωση του ενδιαφέροντος για την πραγµατικότητα του αγρότη, είτε, αντίθετα, φυγή προς ένα εµπειρισµό, που θα προσπαθεί να αναπαραγάγει ότι πετυχαίνουν οι γεωργικές πρακτικές. Κατά συνέπεια, στην πρώτη περίπτωση, στροφή σε αντικείµενα όλο και περισσότερο τυποποιηµένα και αποµακρυσµένα από αυτά που αφορούν την γεωπονία, ενώ, στη δεύτερη, στροφή στην αποτελεσµατικότητα και όχι στην κατασκευή µιας θεωρίας πρακτικής δράσης που µπορεί να προκύψει µόνο από τη στενή άρθρωσή της µε την παραγωγή γνώσεων. Για καιρό, το επάγγελµα του γεωπόνου ασκείτο από ένα άτοµο που χρησιµοποιούσε τις γνώσεις του για να κατανοήσει την πραγµατικότητα ενός συνήθως µονοδιάστατου γεωπονικού προβλήµατος. Το ίδιο άτοµο επεξεργαζόταν µιαν απάντηση κατάλληλη για το τοπικό πλαίσιο και κατανοητή από τους ενεργούς παράγοντες που θα έπρεπε να την εφαρµόσουν. Το ίδιο άτοµο ασκούσε, ταυτόχρονα, το επάγγελµα του ερευνητή, που έφερνε στην επιφάνεια στοχευµένες νέες γνώσεις, και του αναπτυξιακού παράγοντα, που εφάρµοζε διαδικασίες διάγνωσης και κατανόησης των καταστάσεων και τυποποίησης των κανόνων δράσης. Η γεωπονική έρευνα, παράλληλα, ακολούθησε την οδό της εξειδίκευσης, απόρροια της πολυπλοκότητας των γνώσεων και της γενικής κίνησης που διατρέχει το σύνολο των επιστηµονικών κλάδων. Η συνεχής εξειδίκευση οδήγησε στη διάσπασή της σε µια πλειάδα επιστηµονικών κλάδων, που παράγουν αναλυτικές γνώσεις. Η κατάσταση αυτή είχε αποτέλεσµα την αναπόφευκτη και απαραίτητη «διαίρεση εργασίας» που εµφανίζεται σε δύο επίπεδα. Αρχικά, προέκυψε µια διαίρεση εργασίας «οριζόντιας» φύσης, στη συνέχεια και προοδευτικά, η κατάτµηση δηµιούργησε µια «κάθετη» διαίρεση εργασίας, 12

13 δηλαδή, ανάµεσα στη δραστηριότητα κατάκτησης και εµβάθυνσης των γνώσεων στον κάθε επιστηµονικό κλάδο και την τέχνη άσκησης της γεωπονίας. Η κατάτµηση της γνώσης και η παράταξη αναλυτικών επιστηµονικών κλάδων κατέστησε αναγκαία τη σύνθεση (συγκέντρωση και ολοκλήρωση) των γνώσεων και την επιδίωξη συνάφειας ώστε οι ειδικοί να µπορούν να απαντούν στα προβλήµατα που ανακύπτουν στα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης της πραγµατικότητας και στα οποία πρέπει να αναλύονται οι συνέπειες των αγροτικών δραστηριοτήτων. Πραγµατικά, η ανάλυση του γεωργικού πλαισίου, ο καθορισµός των καίριων επιστηµονικών ερωτηµάτων, η διενέργεια ερευνητικών προγραµµάτων στοχευµένων και πολυεπιστηµονικών, η διεκπεραίωση δράσεων έρευνας - ανάπτυξης, η διαχείριση και η µεταφορά των καινοτοµιών είναι δραστηριότητες απαραίτητες για την άσκηση του γεωπονικού επαγγέλµατος. Είναι προφανές ότι η έρευνα στη γεωπονία δεν αντιστοιχεί στο γεωπονικό επάγγελµα, παρέχει τις επιστηµονικές βάσεις αλλά η γεωπονία για να ασκηθεί πρέπει να στηρίζεται σε πιο ευρείς οργανώσεις των γνώσεων. Επιπλέον, εµπλέκει ρεύµατα πληροφορίας που κυκλοφορούν σε δύο κατευθύνεις ανάµεσα στην γεωπονική έρευνα και τις οργανώσεις αγροτικής ανάπτυξης. Κατά συνέπεια, η γεωπονία για να ανταποκριθεί, όπως προαναφέραµε, στα νέους κοινωνικοοικονοµικούς ρόλους που επιβάλλονται στη γεωργία, θα πρέπει να αντιµετωπίσει µια διπλή πρόκληση. Πρώτον, να προωθήσει την κατάκτηση βασικών γνώσεων, πιο συγκεκριµένων και πιο διαφοροποιηµένων, αλλά, µε κίνδυνο να «ρευστοποιηθεί» στους ανάντεις επιστηµονικούς κλάδους που απαιτούν µια όλο και πιο βαθιά εξειδίκευση, και, δεύτερον, να ολοκληρώσει και συνθέσει τις γνώσεις, έστω και αν είναι µερικές και τµηµατικές, για να επεξεργαστεί τους κανόνες που θα είναι συναφείς µε το πλαίσιο στο οποίο θα πρέπει να εφαρµοστούν. Στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος είναι να «µην µπορεί να ξεχωρίσει» από τις διαχειριστές επιστήµες. 13

14 Έτσι, από τη µια, οι γεωπόνοι παρακολουθούν και συµµετέχουν στην αναπόφευκτη διάσπαση των γνώσεων και από την άλλη, τα αιτήµατα της κοινωνίας επιβάλλουν την υποχρεωτική σύνθεση αυτών των γνώσεων. Ανακύπτει, λοιπόν, ένα πρόβληµα ταυτότητας για τους γεωπόνους. Πως θα µπορούσε, άραγε, να αντιµετωπιστεί αυτή η κατάσταση; Μια λύση, µπορεί να ισχυριστεί κανείς, είναι να εµπιστευτούµε την ενσωµάτωση των γνώσεων στους «γενικούς» γεωπόνους, δηλαδή σε ειδικούς που θα κάνουν τη σύνθεση των ειδικών γνώσεων. Η λύση, αν και προβάλλεται συχνά, είναι παραπλανητική. Έτσι κι αλλιώς, ο χαρακτηρισµός «γενικός», εκλαµβάνεται ως κάποιος που ξέρει «λίγα από όλα», παραπέµπει σε επιστήµονες δεύτερης κατηγορίας και θέτει προβλήµατα συνεργασίας µε τους ειδικούς. Η άλλη λύση θα µπορούσε να αναζητηθεί στην προοπτική δηµιουργίας νέων εννοιών, νέων επιστηµονικών αντικειµένων, ίσως νέα παραδείγµατα και χωρίς αµφιβολία νέα ερευνητικά επαγγέλµατα στη γεωπονία. Όµως, κατά τη γνώµη µου, το πρόβληµα δεν βρίσκεται στον πολλαπλασιασµό των οικογενειών γεωπόνων αλλά στην εξουδετέρωση των στεγανών ανάµεσα στα επίπεδα των γνώσεων που παράγουν. Η απόσταση ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία δίνει τη δυνατότητα σήµερα στις γεωπονικές επιστήµες και την εκπαίδευση να αναλάβουν νέους ρόλους, δηλαδή, να συµβάλλουν στο να ξαναϋφανθούν οι δεσµοί ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία σε ανανεωµένη βάση, στο κοινωνικό και επιστηµονικό πλαίσιο του σήµερα και από θέση καθαρά προοπτική. Παρά τη µείωση της σηµασίας της για την οικονοµία, η γεωργία και η διατροφή διατηρούν ένα στρατηγικό ρόλο που δικαιολογεί µια γεωπονική επιστήµη. Φιλοδοξία αυτής της γεωπονίας είναι η επεξεργασία ενός σώµατος γνώσεων θεωρητικών και πρακτικών 14

15 που διευκολύνει την άσκηση της γεωργίας και την εκπλήρωση των διάφορων λειτουργιών που της έχουν αποδοθεί. Είναι φανερό πια ότι η γεωπονία δεν µπορεί να περιορίσει τη µελέτη και τη δράση της στο αντικείµενο αγροτεµάχιο ή ακόµη στο αντικείµενο γεωργική εκµετάλλευση, οι σηµερινές καλλιεργητικές πρακτικές µπορούν να έχουν συνέπειες αλλού, πέρα από τις εκτάσεις της γεωργικής εκµετάλλευσης, και, αργότερα, από τη στιγµή που τέθηκαν σε εφαρµογή. Προκύπτει, έτσι, ανάγκη για νέα µοντέλα γύρω από τα θέµατα του χώρου και του χρόνου. Επίσης, σηµαντικό θέµα είναι ο δυϊσµός µεταξύ προστασίας και παραγωγής. Η παιδεία των γεωπόνων µέχρι πρόσφατα έθετε την παραγωγή ως σκοπό. Σήµερα, βρίσκονται ενώπιον νέων λειτουργιών της γεωργίας στην εκπλήρωση των οποίων θα πρέπει να συµβάλλουν. Αυτές οι νέες λειτουργίες γενικά αφορούν την «προστασία» αλλά µπορούν να πάρουν και διαφορετικές µορφές. Οι µεταρρυθµίσεις στην Ανωτάτη Γεωπονική Εκπαίδευση, προφανώς, στοχεύουν να απαντήσουν σε ένα «κόσµο που αλλάζει» (στην περίπτωσή µας, η γεωργία, ο αγροτικός χώρος και οι πρόοδοι της επιστήµης) µε τη γρήγορη προσαρµογή των «εφοδίων» των γεωπόνων και την καλή προσαρµογή σε σηµερινά και µελλοντικά επαγγέλµατα. Επιβάλλεται, λοιπόν, να σκεφτούµε πάνω στην ταυτότητα της Ανωτάτης Γεωπονικής Εκπαίδευσης και το περιεχόµενο των διδασκόµενων µαθηµάτων, σε σχέση µε τα σηµερινά αιτήµατα και προσδοκίες της κοινωνίας. Τα εκπαιδευτικά θέµατα θα απαιτούσαν µια συζήτηση που θα λάµβανε υπόψη τη θεσµική διάσταση των θεµάτων, τους υλικούς όρους για την εκπαίδευση και την έρευνα στα γεωπονικά πανεπιστήµια, τον παιδαγωγικό χαρακτήρα των εξεταζόµενων θεµάτων, την περιθωριοποίηση των παραδοσιακών αντικειµένων ανάλυσης, τα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά των σηµερινών φοιτητών και του διδακτικού σώµατος, τις αβεβαιότητες που συνοδεύουν τον περιορισµό της 15

16 συνηθισµένης απασχόλησης στο ηµόσιο τοµέα των αποφοίτων και πολλές άλλες διαστάσεις. Είναι προφανές ότι οι προϋποθέσεις αυτές δεν πληρούνται και, για το λόγο αυτό, θα περιοριστώ στη διατύπωση µονό γενικών αρχών µε βάση τις σκέψεις που ανέπτυξα για τη γεωπονική επιστήµη και την εξέλιξή της. Η γεωπονία είναι ένα ευρύ πεδίο και περιλαµβάνει αναγκαστικά διάφορες επιστηµονικές οικογένειες (κατηγορίες) γεωπόνων. Κατηγορίες που πήραν θεσµική µορφή µε µετατροπή της Γεωπονικής Σχολής Αθηνών, των πενταετών σπουδών µε την εξειδίκευση του τελευταίου έτους, κατά τη δεκαετία του 1980, σε Γεωπονικό Πανεπιστήµιο, που αρχικά αποτελούνταν από δύο Τµήµατα και αργότερα από εφτά. Όλα τα Τµήµατα βρίσκονται αντιµέτωπα σήµερα µε πολλές προκλήσεις και ερωτήµατα που ζητούν απαντήσεις. Τα Τµήµατα συναισθάνονται, από τη µια, τη σηµασία µιας κριτικής ανάλυσης του επιστηµονικού τους πεδίου και την αναγκαιότητα να συζητήσουν για την εξέλιξη, τη σηµασία και το ρόλο τους και, από την άλλη, την ανάγκη να ανταλλάξουν απόψεις και να συζητήσουν µεταξύ τους. Η πολυπλοκότητα των προβληµάτων της γεωργίας επιβάλλει και την αντίστοιχη εκπαίδευση. Απαιτούνται προσεγγίσεις πολύεπιστηµονικές, που µε το µεγάλο εύρος των γνώσεων και θεωρήσεων επιτρέπουν τη λήψη υπόψη όλων των διαστάσεων των προβληµάτων, τεχνικών, οικονοµικών, κοινωνικών και πολιτιστικών, προβληµάτων µε σαφή χωρική ταυτότητα και πλαίσιο. Προσωπικά αλλά και πολλοί άλλοι, πιστεύουµε ότι σήµερα παρατηρείται µια αυξανόµενη κατάτµηση του επιστηµονικού πεδίου της γεωπονίας και ότι η κατάτµηση προέρχεται από τον πολλαπλασιασµό των ερευνητικών επαγγελµάτων στη γεωπονία. Η κατάτµηση δεν µπορεί να συνεχίζεται, ούτε είναι λύση ο «γενικός» γεωπόνος. Θα µπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι, στο νέο κοινωνικοοικονοµικό πλαίσιο και µε δεδοµένη τη διάσπαση των γεωπονικών επιστηµονικών κλάδων, θα ήταν δυνατή µια νέα αναδιάταξή τους. Για παράδειγµα, 16

17 µε βάση το παρατηρούµενο ενδιαφέρον, οι διάφοροι επιστηµονικοί κλάδοι θα µπορούσαν να αναδιαταχθούν προς δύο κατευθύνσεις: από τη µια, η διαχείριση του περιβάλλοντος και του αγροτικού χώρου (που θα ενσωµατώνει και τις σχέσεις µε τον αστικό κόσµο) και, από την άλλη, η χρήση και ο έλεγχο των ζωντανών οργανισµών ως πρώτης ύλης. Οι δηµόσιες κρίσεις των τελευταίων ετών, περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές, (χρήση ορµονών και αντιβιοτικά στην κτηνοτροφία, ρύπανση φρεάτιων οριζόντων από λιπάσµατα και φυτοφάρµακα, «τρελές αγελάδες», γενετικά τροποποιηµένοι οργανισµοί, κλπ), φαίνεται να αποκαλύπτουν την ύπαρξη ασυµβατότητας στη στόχευση αυτών των δύο τοµέων. Αλλά και γενικότερα, στην προοπτική µια γεωργίας που θα ανταποκρίνεται στα αιτήµατα της αειφόρου ανάπτυξης, απαιτείται όχι η αξιοποίηση αποσπασµατικών γνώσεων, όπως µπορεί να γίνει στο πλαίσιο µιας παραγωγίστικης λογικής, αλλά η εξέταση της πολυπλοκότητας αυτών των σχέσεων. Παριστάµεθα, άραγε, εκ νέου, σε µια αντιπαράθεση, όπως αυτή που υπήρξε τον 18 και 19ο αιώνα, ανάµεσα στους υποστηρικτές της χηµείας και της φυσικής ιστορίας; Πάντως, η αντίθεση αυτή οδήγησε, τελικά, στη «γεωπονία», δηλαδή σε ένα επιστηµονικό τοµέα που συγκεντρώνει την «επιστήµη της γεωργίας» και τις «βοηθητικές επιστήµες». Σήµερα, η φύση των γεωπονικών επιστηµών έχει αλλάξει και ως προς τους στόχους της και ως προς τις µεθόδους της. Και η διχοτόµηση βρίσκεται αλλού, στην προώθηση και κατάκτηση των βασικών γνώσεων και την ολοκλήρωση και σύνθεση των γνώσεων. Έτσι, οι γεωπόνοι (διαφορετικά από τους πανεπιστηµιακούς των γεωπονικών ιδρυµάτων), οι οποίοι βρίσκονται σε στενή σχέση µε την πραγµατικότητα που κινείται και µε τους αγρότες που είναι υποχρεωµένοι να παίρνουν αποφάσεις, βιώνουν αυτή την κατάσταση ως πηγή αδυναµίας για τις γεωπονικές σπουδές. ιαρκώς θα πρέπει να διαχειρίζονται την ένταση ανάµεσα στην επιστηµονική εµβάθυνση και την ενσωµάτωση των γνώσεων 17

18 σε πλαίσια που συνεχώς ανακατασκευάζονται εξαιτίας των µεταβολών των κοινωνικών προσδοκιών. Η ισορροπηµένη και συλλογική αντιµετώπιση των δύο τάσεων θα επιτρέψει στην γεωπονία να παραµείνει ένας πλήρης επιστηµονικός κλάδος, δηλαδή παραγωγός των δικών του γνώσεων, εννοιών και µεθόδων. Κατά συνέπεια, η απάντηση βρίσκεται στην ανάπτυξη εντός της κάθε οικογένειας γεωπόνων των «επιστηµών της ενσωµάτωσης» που θα είναι επιφορτισµένες µε το πέρασµα σε νέα επίπεδα ολοκλήρωσης. Για παράδειγµα, από τις έρευνες στο γονιδίωµα, σταδιακά, στη φυσιολογία και από εκεί σε ολόκληρο το φυτό ή το ζώο, στη συνέχεια στους πληθυσµούς, στα συστήµατα εκµετάλλευσης, στο φυσικό, στο γεωργικό, στο οικονοµικό περιβάλλον, κλπ. Κατ αυτό τον τρόπο, οι «επιστήµες της ενσωµάτωσης» γίνονται για τη γεωπονία το στοιχείο σύνδεσης ανάµεσα στις επιστηµονικές βάσεις και το γεωργικό περιβάλλον και την κοινωνία για κάθε οικογένεια γεωπόνων και ταυτόχρονα ο κρίκος σύνδεσης µεταξύ των οικογενειών γεωπόνων. Το έργο είναι ενδιαφέρον και σηµαντικό αλλά απαιτεί έναν ολοκληρωµένο έλεγχο της ενδοεπιστηµονικότητας. Αθήνα, Ιανουάριος

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Γ. Ν. Σκαράκης Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Συνέδριο Αγροτικής Επιχειρηµατικότητας Αθήνα, 10 Μαΐου 2015 Βασικοί στόχοι γεωργικής ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Τσιτσάμης Σπυρίδων 1, Ιακώβου Ελευθέριος 2, Βλάχος Δημήτριος 2 Τα Logistics των αγροτικών προϊόντων (Agro-logistics) είναι αναμφίβολα ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 6142 Οι πτυχιούχοι του Τμήματος με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους ασχολούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος)

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) 274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) Ίδρυση και Φυσιογνωμία του Τμήματος Το Τμήμα Γεωπονίας Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής ιδρύθηκε το 1984. Η εκπαιδευτική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΠΕΡΓΑΝΤΑ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΠΕΡΓΑΝΤΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (RIS 3) & ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο 2014-2020 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGA310 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 3 ο ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021)

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Προοπτικές για την Ελληνική Γεωργία και την Ανάπτυξη της Υπαίθρου Εμμανουήλ Γ. Κούκιος Καθηγητής ΕΜΠ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου Το Έργο χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές.

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές. Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Ε. Σουρανάκης 1, Α. Στεφανάκης 2. Προβλήματα, προοπτικές. 1 Κτηνίατρος, Ιδιώτης, Πρόεδρος ΔΣ ΒΙΟΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Α.Ε. 2 Δρ, Κτηνίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Σηµείωµα για την Περιφερειακή Πολιτική του Κόµµατος

Σηµείωµα για την Περιφερειακή Πολιτική του Κόµµατος Σηµείωµα για την Περιφερειακή Πολιτική του Κόµµατος Αγαπητοί σ/φοι, Αρχικά να σας διατυπώσουµε την βασική µας διαφωνία για την θεσµική µορφή που επιλέξατε να λάβει το τµήµα Αυτοδιοίκησης µε την ταυτόχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος Γεωπόνος M.Sc., Διδάκτωρ Αγροτικής Οικονομίας Α.Π.Θ. Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής ΔΗΜΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου Επάγγελμα: Γενετιστής - Μοριακός Βιολόγος Σταδιοδρομία 2014 Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου 30-11-2014 20 Νοεμβρίου, 2010 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004 Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη 1 Αγαπητά µέλη της Πανεπιστηµιακής µας κοινότητας, Λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτής της εκλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

15/01/2015 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών 09:07:38

15/01/2015 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών 09:07:38 Εξάµηνο : 1 2790 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Εργ.:ΕΝΖΥΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 160 ΓΕΝ. ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Εργ.:ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 3310 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μονάδες Θεωρίας : 3 Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης Κύριες και κύριοι, Σας καλωσορίζουμε, σήμερα, στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

327 Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων και Γεωργικής Μηχανικής Γεωπονικού Παν. Αθήνας

327 Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων και Γεωργικής Μηχανικής Γεωπονικού Παν. Αθήνας 327 Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων και Γεωργικής Μηχανικής Γεωπονικού Παν. Αθήνας Σκοπός Οποιαδήποτε προσπάθεια για την ορθολογική ανάπτυξη του αγροτικού χώρου απαιτεί τη δημιουργία και τη φροντίδα μιας αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΠΡΟΕ ΡΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 145/22-10-2014 «Καθορισµός του προγράµµατος, των φορέων και της διάρκειας της εκπαίδευσης, που απαιτείται να διαθέτει το απασχολούµενο σε επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2007-2013 Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού ΙΩΑΝΝΗΣ ΙΑΜ, ΜΕΞΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ε.Σ.Π.Α. (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς) ) 2007-2013 Ε.Π. Ανάπτυξη Ανθρώπινου υναµικού Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Βιολογικά προϊόντα και Επιχειρηµατικότητα: Ευκαιρίες και απειλές Μουρτζιόπουλος Χρήστος ιευθυντής ιασφάλισης Ποιότητας Vivartia ABEE Detrop 9 Μαρτίου 2007 Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΚΟΜΑΤΙΣΤΟΥ ΓΕΩΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΚΟΜΑΤΙΣΤΟΥ ΓΕΩΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΚΟΜΑΤΙΣΤΟΥ ΓΕΩΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Η βιολογική γεωργία αποτελεί το πιο δυναμικό, καινοτόμο και κινητικό κομμάτι της ελληνικής γεωργίας. Η οικονομική κρίση στον τομέα της γεωργίας

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος 1 ο ΕΠΑΛ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΛΙΕΙΑ - ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ : ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics)

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα αναλυθούν οι βασικές έννοιες που σχετίζονται µε τη διοίκηση οργανισµών Θα παρουσιαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργάτες στην. επιτυχία

Συνεργάτες στην. επιτυχία Συνεργάτες στην επιτυχία Παρέχοντας το υπόβαθρο Tα πλεονεκτήματα των ολοκληρωμένων λύσεων για τις καλλιέργειες Η υγιεινή διατροφή αποτελεί παράγοντα ζωτικής σημασίας για κάθε άνθρωπο. Δε μας βοηθά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Μύρινας Λήµνου Λεωφόρος ηµοκρατίας 16 T.K. 81400 Τηλ: 2245024553 και 2254025560 e-mail: mail@lyk-myrin.les.sch.gr

Γενικό Λύκειο Μύρινας Λήµνου Λεωφόρος ηµοκρατίας 16 T.K. 81400 Τηλ: 2245024553 και 2254025560 e-mail: mail@lyk-myrin.les.sch.gr Γενικό Λύκειο Μύρινας Λήµνου Λεωφόρος ηµοκρατίας 16 T.K. 81400 Τηλ: 2245024553 και 2254025560 e-mail: mail@lyk-myrin.les.sch.gr Εργασία των µαθητών της Β τάξης Κώστα Κουντουρά και Νίκου Μονοκρούσου για

Διαβάστε περισσότερα