Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της"

Transcript

1 Σκέψεις για τη γεωπονία και την εξέλιξή της Νίκος Μπεόπουλος Τµήµα Αγροτικής Οικονοµίας και Ανάπτυξης Από την αρχή θα ήθελα να δηλώσω ότι οι σκέψεις που καταγράφονται στο παρόν κείµενο, θα φανεί βέβαια καθαρά από την ανάγνωσή του, δεν προέρχονται από ένα εξωτερικό, ανεξάρτητο και ουδέτερο παρατηρητή αλλά, αντίθετα, από κάποιον που συνέδεσε την επιστηµονική και την επαγγελµατική του δράση µε τη γεωπονία. Η συζήτηση για τη γεωπονία αποτελεί σήµερα αναγκαιότητα. Οι προκλήσεις και τα ερωτήµατα που θέτουν οι νέες σχέσεις της κοινωνίας µε τη γεωργία και γενικότερα µε τη φύση απαιτούν απαντήσεις. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η κριτική ανάλυση των στόχων και των τρόπων εργασίας των γεωπόνων, ή αλλιώς απαιτείται η επιστηµολογική θεώρηση της επιστηµονικής δράσης των γεωπόνων. Για να κατανοήσουµε τις ιδιαιτερότητες της γεωπονίας ως πεδίου δράσης, έρευνας και εκπαίδευσης, την ανάδυση και την ανάπτυξής της, είναι απαραίτητο να αναφερθούµε στα συγκεκριµένα διαδοχικά πλαίσια που προσδιόρισαν την ιστορία της. Για το γεωπόνο το να γνωρίζει την προέλευση της επιστήµης του, τον βοηθά να ελέγχει τα εργαλεία του και να καταλάβει καλύτερα τον επιστηµονικό τοµέα στον οποίο εργάζεται. Γνώση ιδιαίτερα χρήσιµη σήµερα, που οι γεωπόνοι θέτουν ερωτήµατα για το επάγγελµά τους, για τη σηµασία και το µέλλον της επιστήµης τους. Για το λόγο αυτό θα ξεκινήσω µε µια σύντοµη ιστορική αναφορά. Η λειτουργία του γεωπόνου στην κοινωνία δεν είναι τόσο παλιά, όπως για 1

2 παράδειγµα του γιατρού. Η γεωπονία προέκυψε, στο µέσο του 18ου αιώνα, µε την υιοθέτηση της ιδέας ότι χρειάζεται η «επιστήµη» για να βελτιωθεί η κατάσταση της γεωργίας. Ιστορικές µελέτες έχουν δείξει ότι υπήρξαν πολλές συζητήσεις και δυνατότητες όσον αφορά τη φύση και τις τεχνικές (την «τέχνη» της γεωργίας όπως έλεγαν τότε) της προς σύσταση επιστήµης, αλλά και τους δεσµούς της µε τις ήδη συγκροτηµένες θεωρητικές επιστήµες (χηµεία, βοτανική), τις σχέσεις θεωρίας και πρακτικής, την ανάγκη εκλαΐκευσης και πειραµατισµών. Τρεις θέσεις εκφράστηκαν τότε. Η «επιστήµη» της γεωργίας ανήκει, πρώτον, στις εφαρµογές της χηµείας, δεύτερον, στη φυσική ιστορία και, τρίτο, η «επιστήµη» της γεωργίας συνιστά µια ιδιαίτερη επιστήµη. Αποτέλεσµα των σχετικών συζητήσεων ήταν η δηµιουργία, στο πρώτο µισό του 19ου αιώνα, ενός επιστηµονικού τοµέα και ορισµένων θεσµών µε αντικείµενο τη γεωπονία. Στόχος της γεωπονίας ήταν η ανάπτυξη και η βελτίωση των διαφόρων µορφών γεωργικής παραγωγής. Τότε, καθορίστηκαν οι κεντρικές και οι «βοηθητικές» επιστήµες της γεωργίας, τα όρια τους και οι όροι µε τους οποίους θα χαρακτηρίζονται. ηµιουργήθηκε έτσι ένα πλαίσιο, που αποτυπώθηκε στις θεσµικές και τις επιστηµονικές εκφράσεις της γεωπονίας. Το πλαίσιο, που δεν ήταν ένα άκαµπτο κέλυφος αφού επέτρεπε την ενσωµάτωση εξελίξεων, διατηρήθηκε σχεδόν µέχρι το τέλος του 20ου αιώνα. Η ανάλυση του παρελθόντος, λοιπόν, επιτρέπει να ισχυριστούµε ότι η «επιστήµη της γεωργίας», ένα σύνολο επιστηµονικών κλάδων που περιλαµβάνουν ορισµένες «γεωργικές» επιστήµες και ορισµένες «βοηθητικές», δεν προέκυψε ως αυτονόητη νοµοτέλεια και ότι οι διαφορετικές απόψεις για τη γεωπονία δεν είναι καινούργιες. Επίσης, ο γεωπόνος ή ο ειδικός της επιστήµης της γεωργίας, όπως αυτοπροσδιορίζεται ή αναγνωρίζεται από την κοινωνία µέσα από συγκεκριµένους θεσµούς, εµφανίζεται τον 19ο αιώνα. Η ανάπτυξη της γεωπονίας το 19ο αιώνα και κυρίως τον 20ο αιώνα οφείλει πολλά στην προσέγγισή της από επιστηµονικές οµάδες µε διαφορετική παιδεία 2

3 και παράδοση στην µελέτη των προβληµάτων της γεωργίας, όπως οικονοµολόγοι, νοµικοί, κοινωνιολόγοι, χηµικοί, φυσιοδίφες, γενετιστές, γεωλόγοι, βιοχηµικοί, οικολόγοι, διατροφολόγοι, µοριακοί βιολόγοι, κλπ. Υπήρξε, επίσης, ένας τόπος άνθησης νέων επαγγελµάτων και επιστηµονικών κλάδων, όπως η φυτοπαθολογία, η ιχθυολογία, οι βιοτεχνολογίες, η επιστηµονική οικολογία, κλπ. Συνέβαλε ευρύτατα στην ανάπτυξη των επιστηµών που µελετούν τους ζωντανούς οργανισµούς και, κατά συνέπεια, στις αναπαραστάσεις που έχουν διαµορφωθεί σήµερα για τη φύση και τις σχέσεις µας µε αυτή. Οι ειδικές συνθήκες του 19ου αιώνα, αρχή της εκβιοµηχάνισης και περίοδος καθολικής παρουσίας των αγροτών και της γεωργίας, επέτρεψαν την ανάδυση του γεωπόνου και τη δηµιουργία ενός νέου επιστηµονικού πεδίου έρευνας και εκπαίδευσης, που έπαιξε έναν πολύ σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνιών από οικονοµική, κοινωνική ή πολιτιστική άποψη. Ο ρόλος των γεωπόνων στην οργάνωση της υπαίθρου, τη διαχείριση του χώρου και, γενικά, στη συνολική αλλαγή της κοινωνίας ήταν καθοριστικός. Οι συλλογικές παρεµβάσεις του κράτους στον αγροτικό χώρο πέρασαν µέσα από τη δράση του Υπουργείου Γεωργίας και των γεωπόνων που ήταν οι missi dominici του. Έτσι, εξασφαλίστηκε η δυνατότητα ανάπτυξης µέχρι το πιο αποµακρυσµένο σηµείο της επαρχίας αλλά και η παρουσία και ο έλεγχος του κράτους. Σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, και ειδικότερα στο δεύτερο µισό του, οι συζητήσεις για τη φύση της επιστήµης της γεωργίας θα πάρουν νέες µορφές. Τα ωθούντα αίτια της ανανέωσης των συζητήσεων για τη γεωπονία είναι κυρίως εξωτερικά και σχετίζονται, από την µια, µε την αλλαγή των προσδοκιών της κοινωνίας από τη γεωργία και, από την άλλη, µε τις εξελίξεις των γνώσεων σε 3

4 «συγγενείς» επιστήµες. Είναι, επίσης, εσωτερικά και συνδέονται µε την ιδιαίτερη δυναµική του κλάδου των γεωπόνων και την επιστηµονική ιστορία του. Η γεωπονία συνδέθηκε στενά µε τη δυναµική της γεωργίας. Η γεωπονική επιστήµη, συγκροτήθηκε, προοδευτικά, ως ο σύνδεσµος ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία. Βοήθησε την κοινωνία να καταλάβει, να ελέγξει καλύτερα τη γεωργία και ταυτόχρόνα να την προσανατολίσει στην επιθυµητή κατεύθυνση. Αλλά, στη διάρκεια του 20ου αιώνα, δηµιουργήθηκε, βαθµιαία, µια απόσταση ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία. Η κοινωνία, ευρύτατα αστικοποιηµένη, έχει αποκοπεί σήµερα από τον αγροτικό κόσµο, δηλαδή τους διαχειριστές των φυτών, των ζώων και του αγροτικού χώρου, αλλά και από αυτό που παράγουν, τις τροφές. Πολύ γενικά, µπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι, στις αναπτυγµένες χώρες, οι λίγοι αγρότες που έχουν αποµείνει αρκούν για να θρέψουν τους ανθρώπινους πληθυσµούς και να παράσχουν τις πρώτες ύλες για τις αγροδιατροφικές επιχειρήσεις και τις άλλες αγροβιοµηχανίες και ότι αυτό γίνεται µε όρους οικονοµικής αποτελεσµατικότητας. Έχοντας επιτευχθεί, από τις δεκαετίες του 1960 και 1970, οι µεγάλοι αρχικοί στόχοι «να µπορεί να τραφεί ο ανθρώπινος πληθυσµός», διευρύνονται οι λειτουργίες του αγροτικού χώρου, ο οποίος µέχρι τότε ήταν εκχωρηµένος σχεδόν αποκλειστικά στην αγροτική δραστηριότητα της παραγωγής. Προστίθενται λειτουργίες συνδεµένες µε στόχους οικολογικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς. Ανοίγει µια νέα περίοδος κατά την οποία η κοινωνία διατυπώνει απέναντι στη γεωργία δύο νέα µεγάλα και πιεστικά αιτήµατα. Αιτήµατα που εκφράζουν η έννοια της διάρκειας και της ποιότητας. Η έννοια της διάρκειας µπορεί να θεωρηθεί ως η υποχρέωση, στη διάρκεια του χρόνου, να είναι συµβατή η δραστηριότητα της αγροτικής παραγωγής σε ένα χώρο µε άλλες λειτουργίες και µε άλλες δραστηριότητες. Τίθενται, έτσι, ερωτήµατα σχετικά µε τους τρόπους παραγωγής που ακολουθούν οι αγρότες αλλά 4

5 και τη διαχείριση του αγροτικού χώρου. Το άλλο βασικό αίτηµα, που αναφέρεται στην ποιότητα, συνδέεται µε τις νέες σχέσεις που διαµορφώνει η κοινωνία µε τη διατροφή, τη φύση και το χώρο. Αφορά την ποιότητα των προϊόντων, γευστική και υγιεινή, και παραπέµπει σε χωρικές διαιρέσεις που αντιστοιχούν σε κλάδους αναγνωρίσιµους από τους καταναλωτές (π.χ. ονοµασίας προέλευσης). Αποτέλεσµα ο πολλαπλασιασµός των πολιτιστικών διαστάσεων και η εµφάνιση νέων σχέσεων ανάµεσα στους καταναλωτές και τους παραγωγούς. Αφορά, επίσης, την ποιότητα των αγροτικών τοπίων. Όπως προαναφέραµε, ο άλλος παράγοντας ανανέωσης των συζητήσεων προέρχεται από τις σχέσεις της γεωπονίας µε τις κοντινές της επιστήµες και από την εξέλιξη αυτών των επιστηµών. Οι οικολόγοι, για παράδειγµα, ώθησαν τους γεωπόνους να ξανασκεφτούν την έννοια του χωραφιού ενσωµατώνοντας στον προβληµατισµό τους τα όρια και τις πρακτικές συντήρησής του. Εξάλλου, η σχέση µε τους οικολόγους έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εισαγωγή της βιοποικιλότητας στη γεωπονία. Επίσης, η άνθηση, από τη µια, της βιοχηµείας, της κυτταρικής και µοριακής βιολογίας, και, από την άλλη, των επιστηµών του περιβάλλοντος και της βιολογίας των πληθυσµών άνοιξαν νέους ορίζοντες. Αποκαλυπτικές, από την άποψη αυτή, είναι οι απόπειρες ορισµού της γεωπονίας ως «εφαρµοσµένης και πειραµατικής οικολογίας», ή ως βιοτεχνολογίας ή ως κρίκος ενός δικτύου έρευνας ανάπτυξης για τους ζωντανούς οργανισµούς. Κατά συνέπεια, το νέο πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από την υπερπαραγωγή, την αυξανόµενη παγκοσµιοποίηση των αγορών, την εξάπλωση της µοριακής βιολογίας, την εµφάνιση των νέων βιοτεχνολογιών, την αύξηση των βάρους των αγροβιοµηχανιών, την ανάπτυξη της ευαισθησίας για την προστασία του περιβάλλοντος και την απαίτηση από τον καταναλωτή για ποιότητα και ποικιλία, εκτός από την αµηχανία και τη δυσφορία που προκαλεί στον αγροτικό 5

6 κόσµο, αναδεικνύει και την «αστάθεια του πλαισίου» που χαρακτηρίζει το πεδίο µελέτης της γεωπονίας. Η γεωπονική επιστήµη επιχειρεί, µε τρόπο επεξηγηµατικό και προβλεπτικό να συνδέσει τις καλλιεργητικές παρεµβάσεις ή τις πρακτικές των αγροτών µε τα κριτήρια που καθορίζουν τη δραστηριότητα της γεωργικής παραγωγής, δηλαδή ποσότητα και ποιότητα της συγκοµιδής, κόστος παραγωγής, συνέπειες στο περιβάλλον. Αποκαλύπτει και αξιολογεί τους «κανόνες» εφαρµογής των καλλιεργητικών παρεµβάσεων µε βάση ένα πρόγραµµα τεχνικών παρεµβάσεων αλλά και µε βάση τις γνώσεις των «νόµων» που καθορίζουν τις αιτιακές σχέσεις ανάµεσα στα χαρακτηριστικά αυτών των παρεµβάσεων, τις µεταβλητές της κατάστασης του περιβάλλοντος και την απάντηση των φυτών και καλλιεργούµενων πληθυσµών σε αυτές τις αλλαγές. Επιπλέον, οι ίδιοι κανόνες που καθορίστηκαν µε αυτό τον τρόπο γίνονται αντικείµενο µελέτης, καθώς η ανάλυση του κοινωνικοοικονοµικού πλαισίου στο οποίο µπορούν να εφαρµοστούν έγινε απαραίτητη συνιστώσα της γεωπονίας. Η συµµετοχή της γεωπονικής επιστήµης στην εκπληκτική άνοδο της παραγωγικότητας της γεωργίας, µετά το 2ο Παγκόσµιο Πόλεµο, ήταν καθοριστική. Η επιτυχία αυτή ήταν σχετικά γρήγορη και εύκολη όσο τα κριτήρια για την άριστη γεωργική παραγωγή ήταν σταθερά και ταυτόσηµα για το σύνολο των περιοχών. Ο στόχος αύξησης του επιπέδου των αποδόσεων, αποτελούσε ipso facto εγγύηση της οικονοµικής αποδοτικότητας των γεωργικών εκµεταλλεύσεων. Σήµερα, δεν αρκεί η επίτευξη της άριστης παραγωγής στο κοινωνικοοικονοµικό πλαίσιο µιας εκµετάλλευσης. Οι βλάβες του περιβάλλοντος, που συνόδεψαν την άνοδο της παραγωγικότητας, δεν είναι ανεκτές από την κοινωνία, και η γεωργία 6

7 πρέπει απαραιτήτως να αλλάξει τις πρακτικές της για να ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις στην ποιότητα των νερών, του αέρα και των εδαφών. Οι συνέπειες της αγροτικής δραστηριότητας, επίσης, δεν µπορούν να αναλυθούν µόνο στην κλίµακα της γεωργικής εκµετάλλευσης, αλλά στο πλαίσιο χωρικών ενοτήτων ποικίλων διαστάσεων που είναι κατάλληλες για την ποιοτική και ποσοτική διαχείριση των πόρων του νερού, για τον έλεγχο της δυναµικής των τοπίων και για τη διαχείριση της βιοποικιλότητας. Εξάλλου, δεν πρόκειται πια µόνο να εξασφαλιστεί η ποσοτική παραγωγή τροφών στο πλαίσιο µιας προστατευόµενης εθνικής ή ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά κυρίως η διατροφική ασφάλεια των καταναλωτών και η ανταπόκριση στις απαιτήσεις που έχουν επιβληθεί από τους κλάδους της µεταποίησης και της εµπορευµατοποίησης στο νέο πλαίσιο της παγκόσµιας και έντονα ανταγωνιστικής αγοράς. Η αλλαγή των στόχων για τη γεωργική παραγωγή καθιστά απαραίτητη την προσαρµογή ή τη διατύπωση νέων κανόνων παρέµβασης στα καλλιεργούµενα χωράφια. Η γεωπονία ως επιστήµη της γεωργίας, εµπλέκεται µε διττό τρόπο. Από τη µια, θα πρέπει να αναλύσει τη συνάφεια των τεχνικών παρεµβάσεων µε τους διάφορους στόχους της γεωργικής δραστηριότητας που είναι συνάρτηση του κοινωνικοοικονοµικού πλαισίου και, από την άλλη, να εµβαθύνει τις γνώσεις στους επιστηµονικούς τοµείς (βιολογία, χηµεία, κλπ) που είναι απαραίτητοι για να µελετηθούν οι νόµοι λειτουργίας των καλλιεργειών σύµφωνα µε τους νέους στόχους. Θα πρέπει, επίσης, να συνεργαστεί περισσότερο, σε σύγκριση µε το παρελθόν, µε τις οικονοµικές και κοινωνικές επιστήµες προκειµένου να αναπτύξει έννοιες, εργαλεία και µεθόδους που θα επιτρέψουν να µελετηθεί η «συνδυαστική» των διαφορετικής φύσης διακινδυνεύσεων. 7

8 Μπορεί, άραγε, το θεωρητικό υπόβαθρο της γεωπονίας να ανταποκριθεί στην αλλαγή του πλαισίου που της επιβάλλεται από την κοινωνία; Η απάντηση µπορεί να δοθεί µε την ανάλυση της εξέλιξης των κεντρικών αντικειµένων δραστηριότητας των γεωπόνων, ανάλυση που στηρίζεται στο πρότυπο παραγωγής της γνώσης: αντικείµενο - µέθοδος- έννοιες. Από το αιώνα, µε την εµφάνιση της γεωπονίας παρουσιάστηκε η ανάγκη ερµηνείας και θεωρητικής επεξεργασίας της γεωργικής δραστηριότητας. Τον πρώτο καιρό, η γνώση δεν ήταν παρά το συµπίληµα των καλύτερων τρεχουσών γεωργικών πρακτικών των αγροτών και οι προς εφαρµογή κανόνες, που καθόριζαν το τι είναι απαραίτητο να κάνουν οι αγρότες για να πετύχουν, συνοδεύονταν από τις «αιτιολογήσεις» που παρείχε η νέα επιστήµη. Το πνεύµα της προκύπτουσας γνώσης, παρά τις βελτιώσεις που γίνονταν συνεχώς, παρέµενε κανονιστικό λόγω έλλειψης γεωπονικής θεωρίας. Ο γεωπόνος οτιδήποτε κάνει αναφέρεται σε µια ιδιαίτερη δοµή του αγροτικού χώρου, το χωράφι. Εξάλλου, αυτή η χωρική δοµή τον διαφοροποιεί από άλλους επιστήµονες (βοτανολόγους, γενετιστές, φυτοκοινωνιολόγους, οικολόγους, βιογεωγράφους). Το χωράφι για το γεωπόνο αποτελεί, προνοµιακό επίπεδο παρατήρησης και ανάλυσης. Στο παρελθόν, τα πειράµατα και ο πολλαπλασιασµός της διαδικασίας «δοκιµή λάθος» αρκούσαν για να φτιαχτούν οι κανόνες καλλιέργειας. Στο πολύ εξελικτικό πλαίσιο, µετά από το 2ο Παγκόσµιο Πόλεµο, οι τεχνολογικές αλλαγές και καινοτοµίες που αφορούσαν τη γεωργία γίνονταν µε καταιγιστικό, γρήγορο, ρυθµό. Η υιοθέτηση των τεχνολογικών αλλαγών απαιτούσε την αιτιολόγηση των καλλιεργητικών πράξεων, την εισαγωγή νέων µεθόδων και την προσφυγή στην έρευνα. Ο γεωπόνος, για να ανταποκριθεί σε αυτή την κατάσταση, έπρεπε να θεωρήσει το αγροτεµάχιο ως ένα θεωρητικό αντικείµενο. Έπρεπε, δηλαδή, να αναπτύξει ένα σύνολο µεθόδων για να χαρακτηρίσει αυτό το αντικείµενο γνώσης προκειµένου να µπορεί να συγκρίνει και 8

9 να µπορεί να περιγράψει την κατάσταση των χωραφιών ως προϊόν της καλλιεργητικής ιστορίας τους, των τεχνικών παρεµβάσεων του αγρότη. Και αντιστρόφως, έχοντας καθορίσει και περιχαρακώσει καλύτερα το θεωρητικό αντικείµενο έπρεπε να δηµιουργήσει νέες έννοιες, όπως η «επεξεργασία της παραγωγής», τα «προγραµµάτων τεχνικών παρεµβάσεων», το «σύστηµα καλλιέργειας». Έτσι, η ανάγκη «για θεωρία» επέτρεψε και προκάλεσε την εµφάνιση νέων προσεγγίσεων και νέων διαδικασιών εργασίας. Η ανάγκη για συνταγές ή καλά κωδικοποιηµένους τρόπους καλλιέργειας δεν υπήρχε πια. Με τα θεωρητικά εφόδια του, ο γεωπόνος µπορούσε να επιστρέψει στο χωράφι, να κάνει διαγνώσεις, να ελέγξει τις έννοιες και τις µεθόδους που έχει επεξεργαστεί και να προτείνει λύσεις. Ο γεωπόνος δεν παρεµβαίνει άµεσα στο χωράφι, αλλά µε τη µεσολάβηση του αγρότη. Αντιλαµβάνεται, ασφαλώς, ότι ο αγρότης όταν αξιολογεί την κατάσταση των αγροτεµαχίων του χρησιµοποιεί δείκτες και λαµβάνει τις αποφάσεις µε τα δικά του κριτήρια. Από τις σχέσεις του µε τους αγρότες, διαπιστώνει, καθηµερινά, ότι η ορθολογιστική ικανότητά τους είναι διαφορετική από τη δική του, καθώς και ότι οι τρόποι µάθησης και η συγκρότηση της τεχνογνωσίας τους είναι επίσης διαφορετικές. Για το σύγχρονο γεωπόνο, ο αγρότης που «κυβερνά» τα ποικιλόµορφα αγροτεµάχια του, έγινε ένα νέο αντικείµενο θεωρητικής επεξεργασίας. Κατασκεύασε, έτσι, νέες µεθόδους, και αντιστρόφως, δηµιούργησε νέες έννοιες, σχετικά µε «το πρότυπο δράσης του αγρότη». Ως τώρα, οι γεωπόνοι µε τα εφόδια που διέθεταν, ήξεραν ότι δεν µπορούν να ξεφεύγουν από το αγροτεµάχιο και την αγροτική εκµετάλλευση. Για παράδειγµα, είχαν συνείδηση ότι η προσέγγιση φαινοµένων όπως η διάβρωση, η καταπολέµηση των εχθρών των καλλιεργειών, η διασπορά της γύρης, κλπ. απαιτούσε άλλες χωρικές µονάδες. Εντούτοις, η αποτελεσµατικότητα των 9

10 ενεργειών τους παρέµεινε ικανοποιητική. Όµως, όπως προανέφερα, τα νέα προβλήµατα (περιβάλλον), οι νέοι ενεργοί παράγοντες (οι µη-αγρότες που είναι εγκατεστηµένοι στον αγροτικό χώρο, οι τοπικές αρχές, κλπ.) κατέστησαν το χώρο κυρίαρχη διάσταση της νέας πραγµατικότητας, γεγονός που αναγκάζει τους γεωπόνους να ξανασκεφτούν τις ενέργειες στο χωράφι και στη γεωργική εκµετάλλευση υπ αυτό το πρίσµα. Η οργάνωση και η χρήση του χώρου, που παλαιότερα αντιµετωπιζόταν ως απλός αντίκτυπος της διαχείρισης της γεωργικής δραστηριότητας παραγωγής, έγινε, σήµερα, βασικό αντικείµενο συζητήσεων και, κατά συνέπεια, έρευνας. Ο χώρος γίνεται ένα υπό κατασκευή ανεξάρτητο επιστηµονικό αντικείµενο. Οι αγρότες πρέπει µαζί µε άλλους κατοίκους του αγροτικού χώρου αλλά και των πόλεων, να διαχειριστούν την ποιότητα των προϊόντων, των νερών, των τοπίων. Αλλά επίσης θα πρέπει να συνεννοηθούν µε νέους θεσµούς, όπως οι περιφερειακές και οι τοπικές αυτοδιοικήσεις, οι τοπικές, εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές. Η µεγάλη διαφορά, σε σχέση µε το παρελθόν, είναι ότι οι παράγοντες, που εµπλέκονται µε τη διαχείριση του χώρου δεν έχουν ούτε τα ίδια συµφέροντα ούτε τους ίδιους στόχους, απαιτείται συνεπώς να ρυθµιστούν οι διαφορές τους. Αντίθετα, το κοινό σηµείο τους είναι η ανάγκη για ανάλυση, διάγνωση, εργαλεία επεξεργασίας πολιτικών ανάπτυξης και διαχείρισης του χώρου. Η ανάγκη συλλογικής διαχείρισης του χώρου επιβάλλεται όλο και περισσότερο για πολλούς λόγους, υποχρεώνοντας τους ενεργούς παράγοντες να συνεννοηθούν µεταξύ τους και να επιδιώξουν συµβιβασµούς. Ο χώρος δεν είναι ούτε εργαστηριακό αντικείµενο, ούτε πειραµατικό πεδίο, πρόκειται για κοινωνική κατασκευή. Ο χώρος συγκροτείται από το άθροισµα δράσεων, παρελθόντων, παρόντων και µελλοντικών και δεν υπάρχει παρά µε τη δράση. Από την άποψη αυτή ο χώρος αποτελεί για το γεωπόνο, έννοια κοντινή µε το χωράφι. Ο ρόλος της ιστορίας και κατά συνέπεια και του χρόνου, 10

11 γίνεται, πάλι, κεντρικός. Ο γεωπόνος θα πρέπει να συµµετάσχει στη µελλοντική εξέλιξη του χώρου µε βάση την παρούσα κατάστασή του. Αλλά, σε αυτόν τον στόχο, ο γεωπόνος συναντά και ερευνητές άλλων επιστηµονικών κλάδων που, καθένας µε τις ιδιοµορφίες, τις οπτικές γωνίες και τις θεωρητικά εφόδιά του, ασχολείται επίσης µε το χώρο. Η διαµόρφωση της εξέλιξης του χώρου δεν ανήκει σε κανένα ειδικό επιστηµονικό κλάδο. Οι γεωπόνοι, µαζί µε τους άλλους επιστήµονες, πρέπει να επεξεργαστούν τις βάσεις για αυτό το νέο θεωρητικό αντικείµενο, το χώρο. Ο χώρος ως νέο αντικείµενο, το οποίο µάλιστα έχουν ήδη προσεγγίσει άλλες επιστήµες, απαιτεί από τους γεωπόνους να καταβάλουν σηµαντικές προσπάθειες για να ορίσουν τι ακριβώς εννοούν όταν αναφέρονται στο χώρο. Ο γεωπόνος, που θέλει να δουλέψει µε αντικείµενο την επικράτεια, πρέπει να αποκτήσει ελάχιστη παιδεία σε θέµατα οικονοµίας, γεωγραφίας, ιστορίας, κοινωνιολογίας, κλπ. ιατηρεί, ωστόσο, έναντι των άλλων επιστηµόνων, ένα πλεονέκτηµα που αφορά την εγγύτητα µε τα αντικείµενα µελέτης του. Χωρίς τις δικές του προσεγγίσεις εκείνες των άλλων επιστηµονικών κλάδων θα παραµένουν πάντα αποσπασµατικές. Για παράδειγµα, η κατανόηση των πρακτικών των αγροτών δεν µπορεί να γίνει µόνο µε την απλή περιγραφή του ορατού, χρειάζεται η ρητή προσφυγή στα δεδοµένα των γεωπόνων. Η γεωπονία δηµιουργήθηκε ως µια επιστήµη συνδεµένη µε τη δράση. Η δραστηριότητα του γεωπόνου βρίσκεται σε συνεχή ένταση µεταξύ της παραγωγής γνώσεων για τη γεωπονική επιστήµη και των δράσεων για την ίδια τη γεωργική πράξη. Πρέπει να υπάρχει σύνδεση µεταξύ της θεωρητικής πραγµατικότητας του γεωπόνου και της πρακτικής πραγµατικότητας του αγρότη, ο γεωπόνος, όπως 11

12 έλεγαν παλιά, κάνει «πείραµα σε φυσικό µέγεθος». Υπήρξε και θα υπάρχει µόνιµα απόπειρα φυγής είτε προς την παραγωγή επιστηµονικών γνώσεων και τη συνεχή µείωση του ενδιαφέροντος για την πραγµατικότητα του αγρότη, είτε, αντίθετα, φυγή προς ένα εµπειρισµό, που θα προσπαθεί να αναπαραγάγει ότι πετυχαίνουν οι γεωργικές πρακτικές. Κατά συνέπεια, στην πρώτη περίπτωση, στροφή σε αντικείµενα όλο και περισσότερο τυποποιηµένα και αποµακρυσµένα από αυτά που αφορούν την γεωπονία, ενώ, στη δεύτερη, στροφή στην αποτελεσµατικότητα και όχι στην κατασκευή µιας θεωρίας πρακτικής δράσης που µπορεί να προκύψει µόνο από τη στενή άρθρωσή της µε την παραγωγή γνώσεων. Για καιρό, το επάγγελµα του γεωπόνου ασκείτο από ένα άτοµο που χρησιµοποιούσε τις γνώσεις του για να κατανοήσει την πραγµατικότητα ενός συνήθως µονοδιάστατου γεωπονικού προβλήµατος. Το ίδιο άτοµο επεξεργαζόταν µιαν απάντηση κατάλληλη για το τοπικό πλαίσιο και κατανοητή από τους ενεργούς παράγοντες που θα έπρεπε να την εφαρµόσουν. Το ίδιο άτοµο ασκούσε, ταυτόχρονα, το επάγγελµα του ερευνητή, που έφερνε στην επιφάνεια στοχευµένες νέες γνώσεις, και του αναπτυξιακού παράγοντα, που εφάρµοζε διαδικασίες διάγνωσης και κατανόησης των καταστάσεων και τυποποίησης των κανόνων δράσης. Η γεωπονική έρευνα, παράλληλα, ακολούθησε την οδό της εξειδίκευσης, απόρροια της πολυπλοκότητας των γνώσεων και της γενικής κίνησης που διατρέχει το σύνολο των επιστηµονικών κλάδων. Η συνεχής εξειδίκευση οδήγησε στη διάσπασή της σε µια πλειάδα επιστηµονικών κλάδων, που παράγουν αναλυτικές γνώσεις. Η κατάσταση αυτή είχε αποτέλεσµα την αναπόφευκτη και απαραίτητη «διαίρεση εργασίας» που εµφανίζεται σε δύο επίπεδα. Αρχικά, προέκυψε µια διαίρεση εργασίας «οριζόντιας» φύσης, στη συνέχεια και προοδευτικά, η κατάτµηση δηµιούργησε µια «κάθετη» διαίρεση εργασίας, 12

13 δηλαδή, ανάµεσα στη δραστηριότητα κατάκτησης και εµβάθυνσης των γνώσεων στον κάθε επιστηµονικό κλάδο και την τέχνη άσκησης της γεωπονίας. Η κατάτµηση της γνώσης και η παράταξη αναλυτικών επιστηµονικών κλάδων κατέστησε αναγκαία τη σύνθεση (συγκέντρωση και ολοκλήρωση) των γνώσεων και την επιδίωξη συνάφειας ώστε οι ειδικοί να µπορούν να απαντούν στα προβλήµατα που ανακύπτουν στα διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης της πραγµατικότητας και στα οποία πρέπει να αναλύονται οι συνέπειες των αγροτικών δραστηριοτήτων. Πραγµατικά, η ανάλυση του γεωργικού πλαισίου, ο καθορισµός των καίριων επιστηµονικών ερωτηµάτων, η διενέργεια ερευνητικών προγραµµάτων στοχευµένων και πολυεπιστηµονικών, η διεκπεραίωση δράσεων έρευνας - ανάπτυξης, η διαχείριση και η µεταφορά των καινοτοµιών είναι δραστηριότητες απαραίτητες για την άσκηση του γεωπονικού επαγγέλµατος. Είναι προφανές ότι η έρευνα στη γεωπονία δεν αντιστοιχεί στο γεωπονικό επάγγελµα, παρέχει τις επιστηµονικές βάσεις αλλά η γεωπονία για να ασκηθεί πρέπει να στηρίζεται σε πιο ευρείς οργανώσεις των γνώσεων. Επιπλέον, εµπλέκει ρεύµατα πληροφορίας που κυκλοφορούν σε δύο κατευθύνεις ανάµεσα στην γεωπονική έρευνα και τις οργανώσεις αγροτικής ανάπτυξης. Κατά συνέπεια, η γεωπονία για να ανταποκριθεί, όπως προαναφέραµε, στα νέους κοινωνικοοικονοµικούς ρόλους που επιβάλλονται στη γεωργία, θα πρέπει να αντιµετωπίσει µια διπλή πρόκληση. Πρώτον, να προωθήσει την κατάκτηση βασικών γνώσεων, πιο συγκεκριµένων και πιο διαφοροποιηµένων, αλλά, µε κίνδυνο να «ρευστοποιηθεί» στους ανάντεις επιστηµονικούς κλάδους που απαιτούν µια όλο και πιο βαθιά εξειδίκευση, και, δεύτερον, να ολοκληρώσει και συνθέσει τις γνώσεις, έστω και αν είναι µερικές και τµηµατικές, για να επεξεργαστεί τους κανόνες που θα είναι συναφείς µε το πλαίσιο στο οποίο θα πρέπει να εφαρµοστούν. Στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος είναι να «µην µπορεί να ξεχωρίσει» από τις διαχειριστές επιστήµες. 13

14 Έτσι, από τη µια, οι γεωπόνοι παρακολουθούν και συµµετέχουν στην αναπόφευκτη διάσπαση των γνώσεων και από την άλλη, τα αιτήµατα της κοινωνίας επιβάλλουν την υποχρεωτική σύνθεση αυτών των γνώσεων. Ανακύπτει, λοιπόν, ένα πρόβληµα ταυτότητας για τους γεωπόνους. Πως θα µπορούσε, άραγε, να αντιµετωπιστεί αυτή η κατάσταση; Μια λύση, µπορεί να ισχυριστεί κανείς, είναι να εµπιστευτούµε την ενσωµάτωση των γνώσεων στους «γενικούς» γεωπόνους, δηλαδή σε ειδικούς που θα κάνουν τη σύνθεση των ειδικών γνώσεων. Η λύση, αν και προβάλλεται συχνά, είναι παραπλανητική. Έτσι κι αλλιώς, ο χαρακτηρισµός «γενικός», εκλαµβάνεται ως κάποιος που ξέρει «λίγα από όλα», παραπέµπει σε επιστήµονες δεύτερης κατηγορίας και θέτει προβλήµατα συνεργασίας µε τους ειδικούς. Η άλλη λύση θα µπορούσε να αναζητηθεί στην προοπτική δηµιουργίας νέων εννοιών, νέων επιστηµονικών αντικειµένων, ίσως νέα παραδείγµατα και χωρίς αµφιβολία νέα ερευνητικά επαγγέλµατα στη γεωπονία. Όµως, κατά τη γνώµη µου, το πρόβληµα δεν βρίσκεται στον πολλαπλασιασµό των οικογενειών γεωπόνων αλλά στην εξουδετέρωση των στεγανών ανάµεσα στα επίπεδα των γνώσεων που παράγουν. Η απόσταση ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία δίνει τη δυνατότητα σήµερα στις γεωπονικές επιστήµες και την εκπαίδευση να αναλάβουν νέους ρόλους, δηλαδή, να συµβάλλουν στο να ξαναϋφανθούν οι δεσµοί ανάµεσα στη γεωργία και την κοινωνία σε ανανεωµένη βάση, στο κοινωνικό και επιστηµονικό πλαίσιο του σήµερα και από θέση καθαρά προοπτική. Παρά τη µείωση της σηµασίας της για την οικονοµία, η γεωργία και η διατροφή διατηρούν ένα στρατηγικό ρόλο που δικαιολογεί µια γεωπονική επιστήµη. Φιλοδοξία αυτής της γεωπονίας είναι η επεξεργασία ενός σώµατος γνώσεων θεωρητικών και πρακτικών 14

15 που διευκολύνει την άσκηση της γεωργίας και την εκπλήρωση των διάφορων λειτουργιών που της έχουν αποδοθεί. Είναι φανερό πια ότι η γεωπονία δεν µπορεί να περιορίσει τη µελέτη και τη δράση της στο αντικείµενο αγροτεµάχιο ή ακόµη στο αντικείµενο γεωργική εκµετάλλευση, οι σηµερινές καλλιεργητικές πρακτικές µπορούν να έχουν συνέπειες αλλού, πέρα από τις εκτάσεις της γεωργικής εκµετάλλευσης, και, αργότερα, από τη στιγµή που τέθηκαν σε εφαρµογή. Προκύπτει, έτσι, ανάγκη για νέα µοντέλα γύρω από τα θέµατα του χώρου και του χρόνου. Επίσης, σηµαντικό θέµα είναι ο δυϊσµός µεταξύ προστασίας και παραγωγής. Η παιδεία των γεωπόνων µέχρι πρόσφατα έθετε την παραγωγή ως σκοπό. Σήµερα, βρίσκονται ενώπιον νέων λειτουργιών της γεωργίας στην εκπλήρωση των οποίων θα πρέπει να συµβάλλουν. Αυτές οι νέες λειτουργίες γενικά αφορούν την «προστασία» αλλά µπορούν να πάρουν και διαφορετικές µορφές. Οι µεταρρυθµίσεις στην Ανωτάτη Γεωπονική Εκπαίδευση, προφανώς, στοχεύουν να απαντήσουν σε ένα «κόσµο που αλλάζει» (στην περίπτωσή µας, η γεωργία, ο αγροτικός χώρος και οι πρόοδοι της επιστήµης) µε τη γρήγορη προσαρµογή των «εφοδίων» των γεωπόνων και την καλή προσαρµογή σε σηµερινά και µελλοντικά επαγγέλµατα. Επιβάλλεται, λοιπόν, να σκεφτούµε πάνω στην ταυτότητα της Ανωτάτης Γεωπονικής Εκπαίδευσης και το περιεχόµενο των διδασκόµενων µαθηµάτων, σε σχέση µε τα σηµερινά αιτήµατα και προσδοκίες της κοινωνίας. Τα εκπαιδευτικά θέµατα θα απαιτούσαν µια συζήτηση που θα λάµβανε υπόψη τη θεσµική διάσταση των θεµάτων, τους υλικούς όρους για την εκπαίδευση και την έρευνα στα γεωπονικά πανεπιστήµια, τον παιδαγωγικό χαρακτήρα των εξεταζόµενων θεµάτων, την περιθωριοποίηση των παραδοσιακών αντικειµένων ανάλυσης, τα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά των σηµερινών φοιτητών και του διδακτικού σώµατος, τις αβεβαιότητες που συνοδεύουν τον περιορισµό της 15

16 συνηθισµένης απασχόλησης στο ηµόσιο τοµέα των αποφοίτων και πολλές άλλες διαστάσεις. Είναι προφανές ότι οι προϋποθέσεις αυτές δεν πληρούνται και, για το λόγο αυτό, θα περιοριστώ στη διατύπωση µονό γενικών αρχών µε βάση τις σκέψεις που ανέπτυξα για τη γεωπονική επιστήµη και την εξέλιξή της. Η γεωπονία είναι ένα ευρύ πεδίο και περιλαµβάνει αναγκαστικά διάφορες επιστηµονικές οικογένειες (κατηγορίες) γεωπόνων. Κατηγορίες που πήραν θεσµική µορφή µε µετατροπή της Γεωπονικής Σχολής Αθηνών, των πενταετών σπουδών µε την εξειδίκευση του τελευταίου έτους, κατά τη δεκαετία του 1980, σε Γεωπονικό Πανεπιστήµιο, που αρχικά αποτελούνταν από δύο Τµήµατα και αργότερα από εφτά. Όλα τα Τµήµατα βρίσκονται αντιµέτωπα σήµερα µε πολλές προκλήσεις και ερωτήµατα που ζητούν απαντήσεις. Τα Τµήµατα συναισθάνονται, από τη µια, τη σηµασία µιας κριτικής ανάλυσης του επιστηµονικού τους πεδίου και την αναγκαιότητα να συζητήσουν για την εξέλιξη, τη σηµασία και το ρόλο τους και, από την άλλη, την ανάγκη να ανταλλάξουν απόψεις και να συζητήσουν µεταξύ τους. Η πολυπλοκότητα των προβληµάτων της γεωργίας επιβάλλει και την αντίστοιχη εκπαίδευση. Απαιτούνται προσεγγίσεις πολύεπιστηµονικές, που µε το µεγάλο εύρος των γνώσεων και θεωρήσεων επιτρέπουν τη λήψη υπόψη όλων των διαστάσεων των προβληµάτων, τεχνικών, οικονοµικών, κοινωνικών και πολιτιστικών, προβληµάτων µε σαφή χωρική ταυτότητα και πλαίσιο. Προσωπικά αλλά και πολλοί άλλοι, πιστεύουµε ότι σήµερα παρατηρείται µια αυξανόµενη κατάτµηση του επιστηµονικού πεδίου της γεωπονίας και ότι η κατάτµηση προέρχεται από τον πολλαπλασιασµό των ερευνητικών επαγγελµάτων στη γεωπονία. Η κατάτµηση δεν µπορεί να συνεχίζεται, ούτε είναι λύση ο «γενικός» γεωπόνος. Θα µπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι, στο νέο κοινωνικοοικονοµικό πλαίσιο και µε δεδοµένη τη διάσπαση των γεωπονικών επιστηµονικών κλάδων, θα ήταν δυνατή µια νέα αναδιάταξή τους. Για παράδειγµα, 16

17 µε βάση το παρατηρούµενο ενδιαφέρον, οι διάφοροι επιστηµονικοί κλάδοι θα µπορούσαν να αναδιαταχθούν προς δύο κατευθύνσεις: από τη µια, η διαχείριση του περιβάλλοντος και του αγροτικού χώρου (που θα ενσωµατώνει και τις σχέσεις µε τον αστικό κόσµο) και, από την άλλη, η χρήση και ο έλεγχο των ζωντανών οργανισµών ως πρώτης ύλης. Οι δηµόσιες κρίσεις των τελευταίων ετών, περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές, (χρήση ορµονών και αντιβιοτικά στην κτηνοτροφία, ρύπανση φρεάτιων οριζόντων από λιπάσµατα και φυτοφάρµακα, «τρελές αγελάδες», γενετικά τροποποιηµένοι οργανισµοί, κλπ), φαίνεται να αποκαλύπτουν την ύπαρξη ασυµβατότητας στη στόχευση αυτών των δύο τοµέων. Αλλά και γενικότερα, στην προοπτική µια γεωργίας που θα ανταποκρίνεται στα αιτήµατα της αειφόρου ανάπτυξης, απαιτείται όχι η αξιοποίηση αποσπασµατικών γνώσεων, όπως µπορεί να γίνει στο πλαίσιο µιας παραγωγίστικης λογικής, αλλά η εξέταση της πολυπλοκότητας αυτών των σχέσεων. Παριστάµεθα, άραγε, εκ νέου, σε µια αντιπαράθεση, όπως αυτή που υπήρξε τον 18 και 19ο αιώνα, ανάµεσα στους υποστηρικτές της χηµείας και της φυσικής ιστορίας; Πάντως, η αντίθεση αυτή οδήγησε, τελικά, στη «γεωπονία», δηλαδή σε ένα επιστηµονικό τοµέα που συγκεντρώνει την «επιστήµη της γεωργίας» και τις «βοηθητικές επιστήµες». Σήµερα, η φύση των γεωπονικών επιστηµών έχει αλλάξει και ως προς τους στόχους της και ως προς τις µεθόδους της. Και η διχοτόµηση βρίσκεται αλλού, στην προώθηση και κατάκτηση των βασικών γνώσεων και την ολοκλήρωση και σύνθεση των γνώσεων. Έτσι, οι γεωπόνοι (διαφορετικά από τους πανεπιστηµιακούς των γεωπονικών ιδρυµάτων), οι οποίοι βρίσκονται σε στενή σχέση µε την πραγµατικότητα που κινείται και µε τους αγρότες που είναι υποχρεωµένοι να παίρνουν αποφάσεις, βιώνουν αυτή την κατάσταση ως πηγή αδυναµίας για τις γεωπονικές σπουδές. ιαρκώς θα πρέπει να διαχειρίζονται την ένταση ανάµεσα στην επιστηµονική εµβάθυνση και την ενσωµάτωση των γνώσεων 17

18 σε πλαίσια που συνεχώς ανακατασκευάζονται εξαιτίας των µεταβολών των κοινωνικών προσδοκιών. Η ισορροπηµένη και συλλογική αντιµετώπιση των δύο τάσεων θα επιτρέψει στην γεωπονία να παραµείνει ένας πλήρης επιστηµονικός κλάδος, δηλαδή παραγωγός των δικών του γνώσεων, εννοιών και µεθόδων. Κατά συνέπεια, η απάντηση βρίσκεται στην ανάπτυξη εντός της κάθε οικογένειας γεωπόνων των «επιστηµών της ενσωµάτωσης» που θα είναι επιφορτισµένες µε το πέρασµα σε νέα επίπεδα ολοκλήρωσης. Για παράδειγµα, από τις έρευνες στο γονιδίωµα, σταδιακά, στη φυσιολογία και από εκεί σε ολόκληρο το φυτό ή το ζώο, στη συνέχεια στους πληθυσµούς, στα συστήµατα εκµετάλλευσης, στο φυσικό, στο γεωργικό, στο οικονοµικό περιβάλλον, κλπ. Κατ αυτό τον τρόπο, οι «επιστήµες της ενσωµάτωσης» γίνονται για τη γεωπονία το στοιχείο σύνδεσης ανάµεσα στις επιστηµονικές βάσεις και το γεωργικό περιβάλλον και την κοινωνία για κάθε οικογένεια γεωπόνων και ταυτόχρονα ο κρίκος σύνδεσης µεταξύ των οικογενειών γεωπόνων. Το έργο είναι ενδιαφέρον και σηµαντικό αλλά απαιτεί έναν ολοκληρωµένο έλεγχο της ενδοεπιστηµονικότητας. Αθήνα, Ιανουάριος

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

3ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Αειφορική Αγροτική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το πρόγραμμα EU.WATER

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Γ. Ν. Σκαράκης Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Συνέδριο Αγροτικής Επιχειρηµατικότητας Αθήνα, 10 Μαΐου 2015 Βασικοί στόχοι γεωργικής ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα 5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα Μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς τηςηπεστοπλαίσιοτου παραδοσιακού σχολείου; Υπάρχει δυσαρµονία ανάµεσα στην ΠΕ και το παραδοσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Τσιτσάμης Σπυρίδων 1, Ιακώβου Ελευθέριος 2, Βλάχος Δημήτριος 2 Τα Logistics των αγροτικών προϊόντων (Agro-logistics) είναι αναμφίβολα ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park Χαιρετισμός του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κυριάκου Κενεβέζου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στην τελετή αποφοίτησης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος των Τ.Ε.Ι. στην Τεχνολογική Εκπαίδευση

Ο Ρόλος των Τ.Ε.Ι. στην Τεχνολογική Εκπαίδευση Ο Ρόλος των Τ.Ε.Ι. στην Τεχνολογική Εκπαίδευση Σ.Ε.Σιµόπουλος, Αντιπρύτανης ΕΜΠ Π. Πατρών & ΤΕΕ Τµ. υτικής Ελλάδας, 8-12-2001 Πανεπιστήµια (ΑΕΙ) Ν1268/82 έχουν ως αποστολή Να παράγουν και να µεταδίδουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

1 Ενισχυμένος ρόλος για τη ΜΕΓΕ

1 Ενισχυμένος ρόλος για τη ΜΕΓΕ Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 2 Δεκεμβρίου 2015 (OR. en) 14927/15 AGRI 635 RECH 300 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Αντιπροσωπίες Διαδικασία ανάλυσης προοπτικών της ΜΕΓΕ με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ : «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ Γ.Π.Α.»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ : «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ Γ.Π.Α.» 8 3-2006 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ : «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ Γ.Π.Α.» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΜΙΧ. Ν. ΣΤΟΓΙΑΝΝΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ Εκπρόσωπος της Πανελλήνιας Ένωσης Γεωπόνων Εργοληπτών Εργων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ) Κύριε Πρύτανη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Όλγα Ιακωβίδου, Καθηγήτρια ΑΠΘ Τµήµα Γεωπονίας, Τοµέας Αγροτικής Οικονοµίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης e-mail:olg@agro.auth.gr Ο αγροτουρισµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 6142 Οι πτυχιούχοι του Τμήματος με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους ασχολούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Μαθήματα Γεωπονικής Παιδείας (72 ECTS) ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΟΡΜΟΥ Κωδικός Μάθημα ECTS

Πίνακας 1. Μαθήματα Γεωπονικής Παιδείας (72 ECTS) ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΟΡΜΟΥ Κωδικός Μάθημα ECTS ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 201-16 ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ Από το ακαδημαϊκό έτος 201-2016

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά προϊόντα, ταυτότητα και τουρισμός: Μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη - Σπύρ Παρασκευή, 27 Μαΐου :00

Τοπικά προϊόντα, ταυτότητα και τουρισμός: Μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη - Σπύρ Παρασκευή, 27 Μαΐου :00 Τοπικά προϊόντα, ταυτότητα και τουρισμός: Μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη - Σπύρ Η Ελλάδα ευνοείται από εγγενή γεωφυσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά και μακρόχρονες παραδόσεις, που από μόνα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 1. Ενίσχυση της ελκυστικότητας του αγροτικού χώρου μέσω βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σημειώσεις Μαθήματος Ανθρωπογεωγραφίας-Ανάλυση Περιφερειακού Χώρου Ηλίας Μπεριάτος ΒΟΛΟΣ 2000 «Ανάλυση του Περιφερειακού Χώρου»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Υπηρεσία Έρευνας και ιεθνών Σχέσεων, Γραφείο Κατάρτισης Προτάσεων Μάρτιος 2008 ΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2008-2010 6/3/2008 9:47 πµ 1 ΠΟΛΥΘΕΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΕΥΝΑΣ 6/3/2008 9:47 πµ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΠΕΡΓΑΝΤΑ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ ΠΕΡΓΑΝΤΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (RIS 3) & ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο 2014-2020 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΛΕΑΡΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε 1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννιέται. Πότε; Η ΠΕ γεννιέται και διαµορφώνεται σε αυτόνοµο πεδίο στις δεκαετίες 1960 1970 Πώς; Προέρχεται από τη συνειδητοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Πώς μπορεί να καλυφθεί η απουσία του κράτους; Κρίνα Μπελεάν Δικηγόρος ΔΣ Χανίων Περιβαλλοντολόγος, MSc Στην Ελλάδα, οι κατ εξοχήν αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος)

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) 274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) Ίδρυση και Φυσιογνωμία του Τμήματος Το Τμήμα Γεωπονίας Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής ιδρύθηκε το 1984. Η εκπαιδευτική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Καραΐσκος Περικλής Υποψήφιος Διδάκτορας ΣΑΤΜ/ΕΜΠ Msc Γεωπληροφορικής Επιστημονικά - Γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Αειφορική γεωργία και ανάπτυξη Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Σ Ι Κ Ο Σ Η Σ Α & Κ Α Ι Ν Ο Σ Ο Μ Ι Α

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Σ Ι Κ Ο Σ Η Σ Α & Κ Α Ι Ν Ο Σ Ο Μ Ι Α Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Σ Ι Κ Ο Σ Η Σ Α & Κ Α Ι Ν Ο Σ Ο Μ Ι Α Σ Ο Ν Α Γ Ρ Ο Σ Ι Κ Ο Σ Ο Μ Ε Α Σ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ε Κ Α Ι Ν Ο Σ Ο Μ Ι Ε Κ Α Ι Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ο Σ Ο Μ Ε Α Σ Ε Ι Δ Τ Σ Ι Κ Η Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν Ι Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο εκέµβριος 2005 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τη διενέργεια του Αναπτυξιακού Συνεδρίου της Περιφέρειας, αλλά και από τις επιµέρους συσκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGA310 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 3 ο ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών.

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Α. Πέρδος 1, I. Σαράφης, Χ. Τίκβα 3 1 Ελληνογαλλική Σχολή Καλαμαρί perdos@kalamari.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί κύριοι συνάδελφοι,

Αγαπητοί κύριοι συνάδελφοι, Αγαπητοί κύριοι συνάδελφοι, Η Ελλάδα εκτιµούµε και τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν- ότι αποτελεί ένα επιτυχηµένο παράδειγµα της Πολιτικής της Συνοχής της ΕΕ. Η επίπονη προσπάθεια σχεδόν δύο δεκαετιών συνέβαλε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ»

«ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ» «ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΘΡΙΑΣΊΑ ΝΈΕΣ ΓΥΝΑΊΚΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΉΜΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΌΛΗΣΗ» Συντονιστής φορέας

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα. Γιώργος Μαντζώλας ΠΕ03 Βοηθήστε τη ΕΗ Η προβληµατική της Εκπαιδευτικής ραστηριότητας Η επίλυση προβλήµατος δεν είναι η άµεση απόκριση σε ένα ερέθισµα, αλλά ένας πολύπλοκος µηχανισµός στον οποίο εµπλέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021)

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Προοπτικές για την Ελληνική Γεωργία και την Ανάπτυξη της Υπαίθρου Εμμανουήλ Γ. Κούκιος Καθηγητής ΕΜΠ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου Το Έργο χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://www.aua.gr/ Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, πλήρως αυτοδιοικούμενο και αποτελείται από επτά (7) ανεξάρτητα Ακαδημαϊκά Τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

273 Γεωπονίας Θεσσαλονίκης

273 Γεωπονίας Θεσσαλονίκης 273 Γεωπονίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών στο σχεδιασμό, στην κατάρτιση και την εφαρμογή μελετών και προγραμμάτων, με απώτερο στόχο την αύξηση της γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Η κοινωνική διάσταση της καινοτομίας ως μοχλός της αειφορίας Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

7. Η εξάρτηση µεταξύ των επιχειρησιακών λειτουργιών είναι µεγάλη και αυτή καθορίζει την καλή πορεία και τελικά την ύπαρξη της επιχείρησης.

7. Η εξάρτηση µεταξύ των επιχειρησιακών λειτουργιών είναι µεγάλη και αυτή καθορίζει την καλή πορεία και τελικά την ύπαρξη της επιχείρησης. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 (Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ) Να σηµειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιχείρηση αποτελεί κοινωνική οργάνωση, γιατί εκφράζει έναν τρόπο συλλογικής δράσης. 2. Η επιχείρηση, εκτός από

Διαβάστε περισσότερα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα Forum για την Εργασία και τις εξιότητες του Αύριο 10 Ιουλίου 2013 ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟ DIVANI CARAVEL Συµπεράσµατα Σήµερα παρουσιάστηκαν τα αποτελέσµατα του Μηχανισµού ιάγνωσης των Αναγκών των Επιχειρήσεων σε Επαγγέλµατα

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

14182/16 ΔΛ/μκ 1 DGG 1A

14182/16 ΔΛ/μκ 1 DGG 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 8 Νοεμβρίου 2016 (OR. en) 14182/16 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Αντιπροσωπίες ECOFIN 1017 BUDGET 37

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004 Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη 1 Αγαπητά µέλη της Πανεπιστηµιακής µας κοινότητας, Λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτής της εκλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας)

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

12797/14 ΑΙ/μκρ/ΑΗΡ 1 DG G 3 C

12797/14 ΑΙ/μκρ/ΑΗΡ 1 DG G 3 C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 5 Σεπτεμβρίου 2014 (OR. en) 12797/14 IND 228 MI 616 COMPET 491 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων / Συμβούλιο Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ ΗΓΕΩΡΓΙΚΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΑΡΑΣΑΒΒΑ Α 2 H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα