Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος 2008 161"

Transcript

1 Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KΒ', Τεύχος 3, Σελ Επιτροπή Ελέγχου Νοσοκομειακών Λοιμώξεων Γ. Ν. Αθηνών «Ευαγγελισμός» 2 Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πυλαία Υπέρταση (Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί - ιαγνωστική προσέγγιση) ΟΚΟΥΤΣΙ ΟΥ ΕΛΕΝΗ 1, ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ 2 Εισαγωγή Η πυλαία υπέρταση δεν είναι νόσο αλλά μία παθολογική οντότητα που χαρακτηρίζεται από μία ποικιλομορφία κλινικών εκδηλώσεων μετά από την αύξηση της πίεσης στο σύστημα της πυλαίας φλέβας. Ο όρος «πυλαία υπέρταση» δηλώνει τις αιμοδυναμικές μεταβολές, οι οποίες επέρχονται από κάποιο μηχανικό κώλυμα το οποίο εμποδίζει την είσοδο του μεσεντερικού και σπληνικού αίματος και την έξοδο του από τις ηπατικές φλέβες. Ο όρος πυλαία υπέρταση χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Α. Gilbert και Μ. Villart το Οι πρώτες παρατηρήσεις σε ασθενείς με πυλαία υπέρταση έγιναν από τον Guido Banti προς το τέλος του 1800, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο διογκωμένος σπλήνας- ένα συχνό κλινικό εύρημα σε ασθενείς με κίρρωση- οδηγεί σε αυξημένη πυλαία φλεβική αιματική ροή, που με τη σειρά της καταλήγει σε πυλαία υπέρταση. Αυτή η θεωρία έγινε αποδεκτή από την ιατρική κοινότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες και καθιέρωσε τη χρήση της σπληνεκτομής και της επιπλοοπηξίας (omentopexy-χειρουργική καθήλωση του επιπλόου) ως πρωταρχικής θεραπείας για την πυλαία υπέρταση. Ο Nicolai Eck το 1877 περιέγραψε για πρώτη φορά την τεχνητή αναστόμωση της πυλαίας και της κάτω κοίλης φλέβας (συρίγγιον του Eck) και οι πρώτες πυλαιοκοιλικές αναστομώσεις άρχισαν να Η πυλαία υπέρταση αποτελεί τη σημαντικότερη επιπλοκή της χρόνιας ηπατοπάθειας και ορίζεται ως η αύξηση των πιέσεων εντός της πυλαίας φλέβας σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα 1-5 mmhg. Τα αίτια της πυλαίας υπέρτασης ανάλογα με τη θέση του κωλύματος στην πυλαία κυκλοφορία, ταξινομούνται σε προηπατικά, ενδοηπατικά και μεθηπατικά. Η θεμελιώδης αιμοδυναμική διαταραχή συνίσταται στην αυξημένη αντίσταση στη ροή του αίματος εντός της πυλαίας φλέβας. Καθώς η πίεση της πυλαίας μειώνεται με την εκτροπή του πυλαίου αίματος στις συστηματικές φλέβες μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου παράπλευρης κυκλοφορίας, η πυλαία υπέρταση διατηρείται από την αύξηση της ροής αίματος προς το πυλαίο σύστημα, που γίνεται υπερδυναμική. Ο αυξημένος όγκος αίματος και η μείωση των περιφερικών και σπλαγχνικών αρτηριακών αντιστάσεων με ταυτόχρονη αύξηση της καρδιακής παροχής διαμορφώνουν και συντηρούν την κατάσταση υπερκινητικής κυκλοφορίας που χαρακτηρίζει την πυλαία υπέρταση. Η κυριότερη κλινική εκδήλωση της πυλαίας υπέρτασης είναι η αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό, που οφείλεται είτε στη ρήξη των γαστροοισοφαγικών κιρσών, είτε στην πυλαία συμφορητική γαστροπάθεια, ενώ συχνές επιπλοκές είναι ο ασκίτης και η ηπατική εγκεφαλοπάθεια. Οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι χρήσιμες για την ανάδειξη της υποκείμενης διάγνωσης, τον έλεγχο της βατότητας της πυλαίας φλέβας και την φύση και έκταση της παράπλευρης κυκλοφορίας. Η μέτρηση της πίεσης στην πυλαία φλέβα με άμεσες ή έμμεσες τεχνικές είναι σημαντική, καθότι πίεση άνω των 12 mmhg είναι αναγκαία για να επέλθει ρήξη των κιρσών του οισοφάγου, που αποτελεί την βαρύτερη και πιο επίφοβη εξέλιξη της πυλαίας υπέρτασης. Λέξεις-Κλειδιά: Πυλαία υπέρταση, οισοφαγικοί κιρσοί, πυλαία αιματική ροή, αιμοδυναμική κυκλοφορία, σπλαγχνική κυκλοφορία διενεργούνται στην Ευρώπη ήδη από τις αρχές της πρώτης δεκαετίας του περασμένου αιώνα. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες τέτοιου είδους επεμβάσεις άρχισαν να εκτελούνται όχι νωρίτερα από τα μέσα της δεκαετίας του 40 με πρωτοπόρους τους Blakemore και Whipple και με τη χρήση πιο βελτιωμένων τεχνικών. Η πρώτη μέτρηση της πυλαίας φλεβικής πίεσης πραγματοποιήθηκε από τον Thompson και τους συνεργάτες του στην Κολούμπια, οι οποίοι αργότερα προχώρησαν στη σύγχρονη ταξινόμηση της πυλαίας υπέρτασης αναφορικά με τη βαρύτητά της. Οι έμμεσες μέθοδοι για την μέτρηση της ηπατικής αιματικής ροής περιγράφηκαν από τον Bradley και τους συνεργάτες του το 1945, ενώ στη δεκαετία του 50 έχουμε τις πρώτες αναφορές για μη χειρουργικές μεθόδους μέτρησης της πυλαίας φλεβικής πίεσης (Myers και Taylor, 1951). Οι πρώιμες αυτές έρευνες αποτέλεσαν την απαρχή που οδήγησε στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε σήμερα την κλινική νοσολογική οντότητα που ονομάζεται πυλαία υπέρταση. 1 Ορισμός και Αίτια Πυλαίας Υπέρτασης Η φυσιολογική πίεση στην πυλαία φλέβα είναι 1 έως 5 mmhg και κάθε αύξηση αυτής ορίζεται ως πυλαία υπέρταση. Τα αίτια της πυλαίας υπέρτασης, ανάλογα με την θέση του κωλύματος στην πυλαία κυκλοφορία, ταξινομούνται σε προηπατικά, Book MAR-09.indb /4/2009 7:05:04 μμ

2 162 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ενδοηπατικά και μεθηπατικά. Τα ενδοηπατικά αίτια, ανάλογα με την εντόπιση της βλάβης, υποδιαιρούνται σε προκολποειδικά (πυλαία φλεβίδια), κολποειδικά (κολποειδή) και μετακολποειδικά (ηπατικά φλεβίδια). Τα κυριότερα αίτια, ανάλογα με την ανατομική θέση του αιτίου, είναι τα ακόλουθα: 1 Α) Προηπατικά αίτια πυλαίας υπέρτασης 1) Θρόμβωση πυλαίας φλέβας: ενδοκοιλιακές φλεγμονές, μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα, κύηση, αντισυλληπτικά, καρκίνος ήπατος, χειρουργικές επεμβάσεις (σπληνεκτομή) και ιδιοπαθής θρόμβωση πυλαίας φλέβας. 2) Απόφραξη σπληνικής φλέβας: νοσήματα παγκρέατος 3) Αρτηριοφλεβώδης επικοινωνία: ενδοκοιλιακοί τραυματισμοί, βιοψία ήπατος, ρήξη αρτηριακού ανευρύσματος και νεοπλάσματα. 4) Μεγαλοσπληνία: πολυκυτταραιμία, μυελοσκλήρυνση, νόσος Gaucher. Β) Ενδοηπατικά αίτια πυλαίας υπέρτασης 1) Προκολποειδικά (πυλαία φλεβίδια): σχιστοσωμίαση, συγγενής ηπατική ίνωση, μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα, πρωτοπαθής χολική κίρρωση, ιδιοπαθής πυλαία υπέρταση, σαρκοείδωση και τοξική βλάβη από ουσίες όπως είναι το αρσενικό, ο χαλκός και το βινυλοχλωρίδιο. 2) Κολποειδικά (κολποειδή): κίρρωση ήπατος (ιδιαίτερα η αλκοολικής αιτιολογίας, για τις άλλες μορφές συμμετέχει και μετακολποειδικό στοιχείο), χρόνια ενεργός ηπατίτιδα (συνυπάρχει και μετακολποειδικό κώλυμα λόγω της ίνωσης), οζώδης αναγεννητική υπερπλασία, κεραυνοβόλος ηπατίτιδα, δηλητηρίαση από βιταμίνη Α, κυτταροστατικά φάρμακα (μεθοτρεξάτη, αζαθειοπρίνη). 3) Μετακολποειδικά (ηπατικά φλεβίδια): φλεβοαποφρακτική νόσος του ήπατος. Γ) Μεθηπατικά αίτια πυλαίας υπέρτασης 1) Σύνδρομο Budd-Chiari (απόφραξη ηπατικών φλεβών): μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα, παροξυσμική νυκτερινή αιμοσφαιρινουρία, λήψη αντισυλληπτικών, θρομβώσεις σε κακοήθειες, διαφράγματα κάτω κοίλης φλέβας και συστηματικός ερυθυματώδης λύκος. 2) Καρδιακής αιτιολογίας πυλαία υπέρταση: συμπιεστική περικαρδίτιδα και δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια. Παθογένεια της Πυλαίας Υπέρτασης Η πυλαία υπέρταση αποτελεί τη σημαντικότερη επιπλοκή της χρόνιας ηπατοπάθειας και χαρακτηρίζεται από αύξηση της πίεσης στην πυλαία φλέβα σε παθολογικά επίπεδα (>5 mmhg). Η αναγνώριση των παραγόντων που ενέχονται στην παθογένεια της πυλαίας υπέρτασης έχει συμβάλει στην κατανόηση του μηχανισμού ανάπτυξης των επιπλοκών της χρόνιας ηπατικής νόσου και στη διορθωτική παρέμβαση με νέους και αποτελεσματικότερους θεραπευτικούς παράγοντες. Η γνώση μερικών βασικών αρχών της φυσικής βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών της πυλαίας υπέρτασης. 2 Αν εφαρμόσουμε το νόμο του Ohm στα αγγειακά συστήματα, η διαφορά πίεσης μεταξύ δύο σημείων ενός αγγείου (Π 1 -Π 2 ) είναι αποτέλεσμα της αιματικής ροής (Ρ) και της αντίστασης στη ροή του αίματος (Α). Π 1 -Π 2 = Ροή x Αντίσταση Συνεπώς, οι μεταβολές της πίεσης στην πυλαία φλέβα είναι το αποτέλεσμα των μεταβολών στη σπλαγχνική κυκλοφορία και των αντιστάσεων στο πυλαίο φλεβικό σύστημα, στο παράπλευρο δίκτυο και στην ενδοηπατική κυκλοφορία. Στην κίρρωση του ήπατος παρατηρείται τόσο αύξηση των αντιστάσεων όσο και αύξηση της σπλαγχνικής αιματικής ροής. Α. Αύξηση των Αντιστάσεων στην Πυλαία Κυκλοφορία Η αύξηση των αγγειακών αντιστάσεων στην πυλαία αιματική ροή αποτελεί σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη το πρωταρχικό γεγονός στην παθοφυσιολογία της πυλαίας υπέρτασης. Η αύξηση αυτή οφείλεται τόσο σε δομικές όσο και σε λειτουργικές διαταραχές που προκαλούν δυσχέρεια στην ενδοηπατική κυκλοφορία του αίματος. Η ανάπτυξη παράπλευρης κυκλοφορίας δεν αποκαθιστά την πίεση στο πυλαίο σύστημα αφού οι αντιστάσεις στα παράπλευρα αγγεία είναι υψηλότερες από αυτές του φυσιολογικού ήπατος. Η χρόνια ηπατική βλάβη χαρακτηρίζεται από δομικές μεταβολές όπως η ανάπτυξη συνδετικού ιστού και αναγεννητικών όζων που συμπιέζουν τα αγγεία και μειώνουν σημαντικά τη δυνατότητα προσαρμογής τους στις μεταβολές της αιματικής ροής. Επιπροσθέτως, έχει δειχθεί ότι η διόγκωση των ηπατοκυττάρων και η τριχοειδοποίηση των ηπατικών κολποειδών (εναπόθεση κολλαγόνου στο χώρο του Disse, απώλεια των ενδοθηλιακών παραθύρων ) συμβάλλουν στην αύξηση των ενδοηπατικών αντιστάσεων. Τα ανωτέρω, σε συνδυασμό με την υπερφόρτωση της πυλαίας κυκλοφορίας, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη συντήρηση αλλά και την προοδευτική επιδείνωση της πυλαίας υπέρτασης. 3 Τα αίτια της πυλαίας υπέρτασης μπορεί να είναι προηπατικά, μεθηπατικά ή ενδοηπατικά (προκολποειδικά, κολποειδικά, μετακολποειδικά). 4 Στις περιπτώσεις προηπατικής και μεθηπατικής πυλαίας υπέρτασης υπάρχει σαφές κώλυμα στο πυλαίο φλεβικό σύστημα και στις ηπατικές φλέβες αντίστοιχα. Αντιθέτως, στην ενδοηπατική πυλαία υπέρταση η παθολογική διεργασία που οδηγεί στην αύξηση των αγγειακών αντιστάσεων είναι σύνθετη και σπάνια εντοπίζεται σε μια συγκεκριμένη θέση. Συνήθως προσβάλλονται κάποιες περιοχές και, καθώς η νόσος εξελίσσεται, νέες περιοχές συμμετέχουν και επιδεινώνουν περαιτέρω την πυλαία υπέρταση. Τα τελευταία χρόνια, έχει καταστεί σαφές από πληθώρα πειραματικών δεδομένων ότι οι αυξημένες αντιστάσεις στην ηπατική κυκλοφορία δεν οφείλονται μόνο σε δομικές μεταβολές αλλά και στη δράση λειτουργικών παραγόντων. 5 Έχει δειχθεί ότι οι ενδοηπατικές αντιστάσεις μπορούν να μειωθούν σε ποσοστό 20-30% με τη χρήση φαρμακευτικών ουσιών ενώ πρόσφατες δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι το ποσοστό αυτό μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερο. 6 Το Book MAR-09.indb 162

3 Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στα αστεροειδή κύτταρα (stellate cells) του ήπατος. Τα κύτταρα αυτά αποτελούν το 5-8% των κυττάρων του ήπατος και εντοπίζονται στον περικολποειδικό χώρο του Disse, κάτωθεν του ενδοθηλιακού φραγμού. Ορισμένα εξ αυτών βρίσκονται σε στενή επαφή με νευρικές απολήξεις, μερικές εκ των οποίων περιέχουν νευροπεπτίδια όπως ουσία Ρ, νευροπεπτίδιο Υ, σωματοστατίνη κ.λ.π. 7 Στο φυσιολογικό ήπαρ τα αστεροειδή κύτταρα ενέχονται κυρίως στην αποθήκευση της βιταμίνης Α. 8 Η οξεία ή η χρόνια ηπατική νόσος συνοδεύεται από ενεργοποίηση των αστεροειδών κυττάρων τα οποία πολλαπλασιάζονται, μεταναστεύουν στην περιοχή της βλάβης, αποβάλλουν τα κυστίδια βιταμίνης Α και παράγουν κυτταροκίνες και κολλαγόνο με στόχο τη διόρθωση της βλάβης. 9 Οι μεταβολές αυτές είναι παροδικές σε περιπτώσεις οξείας ή αυτοπεριοριζόμενης ηπατικής διαταραχής ενώ σε χρόνια ηπατική φλεγμονή συντηρούνται, ενισχύονται και οδηγούν σε ίνωση και κίρρωση. Τα ενεργοποιημένα αστεροειδή κύτταρα παρουσιάζουν χαρακτηριστικά «περικυττάρων», έχουν τη δυνατότητα σύσπασης ή χάλασης και φαίνεται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της ηπατικής αιματικής ροής σε επίπεδο μικροκυκλοφορίας. 10 Το αγγειακό ενδοθήλιο συνθέτει αγγειοδιασταλτικούς [οξείδιο του αζώτου (ΝΟ), προστακυκλίνη κ.λ.π.] και αγγειοσυσπαστικούς παράγοντες (ενδοθηλίνες, προστανοειδή κ.λ.π.). Οι ουσίες αυτές δρουν παρακρινικά στα λεία μυϊκά κύτταρα των αγγείων και ρυθμίζουν τον αγγειακό τόνο. Σε καταστάσεις χρόνιας ηπατικής βλάβης τα ενεργοποιημένα αστεροειδή κύτταρα δέχονται την επίδραση αγγειοδραστικών παραγόντων που τροποποιούν τον τόνο τους και ως εκ τούτου τις ενδοηπατικές αντιστάσεις. 11 Από τις ουσίες αυτές οι πιο εντατικά μελετημένες είναι οι ενδοθηλίνες και το μονοξείδιο του αζώτου. Οι ενδοθηλίνες αποτελούν μια οικογένεια τριών ολιγοπεπτιδίων (ΕΤ-1, ΕΤ-2, ΕΤ-3) που αποτελούνται από 21 αμινοξέα και ασκούν τη δράση τους μέσω δύο τύπων υποδοχέων (ΕΤ Α και ΕΤ Β ). 12 Ο υποδοχέας ΕΤ Α βρίσκεται κυρίως στα λεία μυϊκά κύτταρα και η διέγερσή του προκαλεί αγγειοσύσπαση. Ο υποδοχέας ΕΤ Β εντοπίζεται σε πολλά διαφορετικά είδη κυττάρων. Έχει δειχθεί ότι στο κιρρωτικό ήπαρ παρατηρείται αύξηση των υποδοχέων ενδοθηλίνης (ΕΤ Α και ΕΤ Β ) ενώ και τα επίπεδα ΕΤ-1 στο αίμα κιρρωτικών ασθενών είναι αυξημένα και συσχετίζονται με τη βαρύτητα της ηπατικής ανεπάρκειας, την παρουσία ασκίτη και την ανάπτυξη ηπατονεφρικού συνδρόμου. 13,14 Το μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) αποτελεί έναν ισχυρό ενδοθηλιακό αγγειοδιασταλτικό παράγοντα ο οποίος αναγνωρίσθηκε το 1987 και συντίθεται από την L-αργινίνη μέσω τριών τύπων συνθετάσης του ΝΟ (ΝΟS). 15 Τη βασική (ενδοθηλιακή) ΝΟS (e-nos) η οποία εκφράζεται μόνο στα ενδοθηλιακά κύτταρα, 16 τη νευρωνική ΝΟS (n-νοs) η οποία εκφράζεται στα νευρικά κύτταρα και την επαγώγιμη ΝΟS (i-νοs) η οποία εκφράζεται από ποικιλία κυττάρων μεταξύ των οποίων τα λεία μυϊκά κύτταρα των αγγείων, τα αστεροειδή κύτταρα και τα ηπατοκύτταρα. 17 ιάφοροι αυξητικοί παράγοντες (TGF-β, VEGF), η υποξία και η αυξημένη αιματική ροή επάγουν την e-nos ενώ η παρουσία κυτταροκινών και η ενδοτοξιναιμία επάγουν την i-νοs. Το ΝΟ αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό παράγοντα ρύθμισης του αγγειακού τόνου αφού δρα αντιρροπιστικά στην ισχυρή αγγειοσυσπαστική δράση που ασκείται από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (RAAS) και τις ενδοθηλίνες. 18 Στο κιρρωτικό ήπαρ υπάρχει ενδοηπατική ένδεια ΝΟ που πιθανώς σχετίζεται με δυσλειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων και μειωμένη δραστηριότητα e-nos. 19 Υποστηρίζεται ότι η ανεπαρκής παραγωγή ΝΟ από το αγγειακό ενδοθήλιο διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στην παθογένεση της αθηροσκλήρωσης. Κατ αντιστοιχία, εκφράζεται η άποψη ότι η ενδοηπατική ένδεια ΝΟ, απότοκος της ενδοηπατικής δυσλειτουργίας, προηγείται οποιασδήποτε δομικής μεταβολής και καθορίζει αποφασιστικά την αλληλουχία των διαταραχών που οδηγούν στην οργανική βλάβη και στη μη αντιρροπούμενη διαταραχή της ηπατικής ανατομίας. Εκτός των ανωτέρω, ποικίλες άλλες αγγειοδραστικές ουσίες που προκαλούν σύσπαση (αγγειοτενσίνη ΙΙ, θρομβίνη, βασοπρεσσίνη, ουσία Ρ, PGF 2α, θρομβοξάνη) ή χάλαση (κολπικό νατριουρητικό πεπτίδιο, αδρενομεντουλίνη, VEGF, PGΕ 2, PGΙ 2 ) έχουν μελετηθεί σε πειραματόζωα. 20,21 Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η εξαγωγή συμπερασμάτων για το ρόλο τους στην παθογένεση της πυλαίας υπέρτασης είναι τουλάχιστον παρακινδυνευμένη. Β. Υπερδυναμική Κυκλοφορία Ασθενείς με πυλαία υπέρταση παρουσιάζουν αυξημένη αιματική ροή τόσο στη συστηματική όσο και στη σπλαγχνική κυκλοφορία. Προηγείται η ανάπτυξη περιφερικής αγγειοδιαστολής με μείωση των περιφερικών αντιστάσεων και της αρτηριακής πίεσης που οδηγεί στην αντιρροπιστική αύξηση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος, την αυξημένη ροή στην σπλαγχνική κυκλοφορία και την αυξημένη καρδιακή παροχή. Συστηματική αγγειοδιαστολή Τρεις τουλάχιστον μηχανισμοί μπορεί να ευθύνονται για την περιφερική αγγειοδιαστολή: 1) αυξημένη συγκέντρωση κυκλοφορούντων αγγειοδιασταλτικών ουσιών, 2) αυξημένη τοπική παραγωγή αγγειοδιασταλτικών ουσιών από τα ενδοθηλιακά κύτταρα, 3) μειωμένη ανταπόκριση των αγγείων στις ενδογενείς αγγειοσυσπαστικές ουσίες. Ο σχετικός ρόλος των ανωτέρω μηχανισμών στην πρόκληση περιφερικής αγγειοδιαστολής παραμένει άγνωστος. Αύξηση κυκλοφορούντων αγγειοδιασταλτικών ουσιών: Οι αυξημένες συγκεντρώσεις αγγειοδιασταλτικών ουσιών μπορεί να οφείλονται σε αυξημένη παραγωγή ή σε μειωμένο καταβολισμό απότοκο της διαταραγμένης ηπατικής λειτουργίας και των πυλαιοσυστηματικών αναστομώσεων. Τα χολικά οξέα και η γλυκαγόνη αυξάνουν τη σπλαγχνική ροή αίματος και τα επίπεδά τους είναι αυξημένα στην κίρρωση λόγω μειωμένης κάθαρσης. 22 Παρά ταύτα, τα πειραματικά δεδομένα δεν συνηγορούν υπέρ μείζονος ρόλου των παραγόντων αυτών στη δημιουργία της υπερδυναμικής κυκλοφορίας της πυλαίας υπέρτασης. 23 Book MAR-09.indb 163

4 164 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Αυξημένη ενδοθηλιακή παραγωγή αγγειοδιασταλτικών ουσιών: Το ενδοθήλιο παράγει ουσίες οι οποίες ρυθμίζουν τον αγγειακό τόνο και η οποιαδήποτε διαταραχή στην έκκρισή τους θα μπορούσε να ενέχεται στην παθογένεση της σπλαγχνικής και συστηματικής αγγειοδιαστολής της πυλαίας υπέρτασης. Το μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) διαδραματίζει μείζονα ρόλο στις αιμοδυναμικές αυτές διαταραχές, αφού η αναστολή της σύνθεσής του σε πειραματόζωα οδήγησε στη διόρθωση των διαταραχών της σπλαγχνικής και συστηματικής κυκλοφορίας. 24 Το 1991 οι Moncada και Vallance υποστήριξαν ότι η ενδοτοξιναιμία, συχνό εύρημα στην κίρρωση του ήπατος, επάγει τη σύνθεση της i-nos στο ενδοθήλιο και οδηγεί σε υπερπαραγωγή ΝΟ και υπερδυναμική κυκλοφορία. 25 Πρόσφατα πειραματικά δεδομένα έδειξαν ότι η ανανταμίδη που αποτελεί αγωνιστή του ενδογενούς υποδοχέα των κανναβινοειδών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συστηματική αγγειοδιαστολή της πυλαίας υπέρτασης. 26 Η ανανταμίδη απελευθερώνεται από τα μακροφάγα ως απάντηση στην ενδοτοξιναιμία και δρα αγγειοδιασταλτικά, κυρίως μέσω απελευθέρωσης ΝΟ. Επίσης, ο παράγοντας νέκρωσης όγκου-α (TNF-a) ο οποίος παράγεται από μονοκύτταρα όταν αυτά ενεργοποιηθούν από ενδοτοξίνη, ανευρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα στην πυλαία υπέρταση και είναι γνωστό ότι διεγείρει την απελευθέρωση ΝΟ. 27 Παρά ταύτα, οι ακριβείς μεταβολικές οδοί μέσω των οποίων η ενδοτοξίνη και ο TNF-a συνεισφέρουν στην υπερπαραγωγή ΝΟ στη σπλαγχνική κυκλοφορία δεν έχουν διευκρινισθεί μέχρι σήμερα. Μειωμένη ανταπόκριση στις αγγειοσυσπαστικές ουσίες: Μελέτες σε πειραματόζωα με πυλαία υπέρταση έδειξαν μειωμένη απάντηση του αγγειακού ενδοθηλίου στη δράση αγγειοσυσπαστικών παραγόντων (νορεπινεφρίνη, βασοπρεσσίνη, αγγειοτενσίνη ΙΙ). Φαίνεται ότι η μειωμένη ανταπόκριση οφείλεται κυρίως στη δραστηριότητα του ΝΟ, το οποίο συνεισφέρει έτσι περαιτέρω στην πρόκληση περιφερικής αγγειοδιαστολής. 28 Αύξηση όγκου πλάσματος Η αγγειοδιαστολή από μόνη της δεν επαρκεί για να εξηγήσει τις αιμοδυναμικές διαταραχές που παρατηρούνται στην πυλαία υπέρταση. Απαιτείται ο συνδυασμός της με αυξημένο όγκο πλάσματος ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις δημιουργίας και συντήρησης της υπερδυναμικής κυκλοφορίας. Οι μελέτες που διερεύνησαν το ρόλο της αγγειοδιαστολής και του αυξημένου όγκου πλάσματος στη γένεση της υπερκινητικής κυκλοφορίας αποτέλεσαν το υπόστρωμα για τη θεωρία της περιφερικής αγγειοδιαστολής. 29 Σύμφωνα με αυτή, το πρωταρχικό γεγονός στην πυλαία υπέρταση είναι η συστηματική και σπλαγχνική αγγειοδιαστολή που οδηγεί σε σχετική υποογκαιμία με μειωμένη πλήρωση του αγγειακού δένδρου και μειωμένη φλεβική επιστροφή στην καρδιά. Η διέγερση των κεντρικών ογκο- και τασεο-ϋποδοχέων οδηγεί σε αντιρροπιστική ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, του συστήματος ρενίνηςαγγειοτενσίνης, έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης (ADH) με αποτέλεσμα την κατακράτηση νατρίου και ύδατος από τους νεφρούς, και την αύξηση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος. Ο αυξημένος όγκος αίματος και η περιφερική αγγειοδιαστολή διαμορφώνουν την κατάσταση υπερκινητικής κυκλοφορίας της πυλαίας υπέρτασης. Παράπλευρη Κυκλοφορία και Ανάπτυξη Κιρσών Η εξέλιξη της κιρρωτικής διεργασίας στο ήπαρ αυξάνει σταδιακά την πίεση στην πυλαία φλέβα. Ως αποτέλεσμα, αρχίζει να αναπτύσσεται παράπλευρη κυκλοφορία με στόχο την αποσυμφόρηση του πυλαίου συστήματος. ύο μηχανισμοί ενέχονται στην ανάπτυξη παράπλευρης κυκλοφορίας: η διάνοιξη προϋπαρχόντων αγγειακών επικοινωνιών μεταξύ πυλαίας και συστηματικής κυκλοφορίας και η νεοαγγειογένεση. Τα υπάρχοντα δεδομένα δεικνύουν ότι η διάνοιξη προϋπαρχόντων αγγείων διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στη δημιουργία των πυλαιο-συστηματικών επικοινωνιών. 30 Αναστομωτικά αγγεία αναπτύσσονται στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο, περιορθικά, περιομφαλικά, στο σπληνονεφρικό χώρο, στις ωοθήκες, στο περιτόναιο και σε περιοχές χειρουργικής αναστόμωσης ή στομίες. Με τον τρόπο αυτό σχηματίζονται: α) η κεφαλή της Μέδουσας, διάταση δηλαδή των περιομφαλικών φλεβών, που στέλνουν το αίμα στην άνω και κάτω κοίλη φλέβα. Οι προέχουσες φλέβες της παράπλευρης κυκλοφορίας διατάσσονται ακτινωτά γύρω από τον ομφαλό, με φυγόκεντρο φορά του αίματος από τον ομφαλό προς την περιφέρεια, όπως γίνεται φυσιολογικά, β) κιρσοί του ορθού και του πρωκτού από την ανάπτυξη παράπλευρης κυκλοφορίας μεταξύ των άνω αιμορροϊδικών φλεβών (του συστήματος της πυλαίας) και των μέσων και κάτω αιμορροϊδικών φλεβών (του συστήματος της κάτω κοίλης) και γ) οι γαστρο-οισοφαγικοί κιρσοί δημιουργούνται από τη διάταση της αριστερής γαστρικής φλέβας και των βραχείων γαστρικών φλεβών και έχουν τη μεγαλύτερη κλινική σημασία λόγω της τάσης τους να ρήγνυνται με αποτέλεσμα την κιρσορραγία, που αποτελεί την πλέον σοβαρή και απειλητική για τη ζωή επιπλοκή της πυλαίας υπέρτασης. 31 Οι γαστρο-οισοφαγικοί κιρσοί αναπτύσσονται όταν η πίεση στην πυλαία [εκτιμώμενη έμμεσα με την πίεση ενσφήνωσης των ηπατικών φλεβών (HVPG)] ξεπεράσει τον ουδό των 12 mmhg. Εν τούτοις, πολλοί ασθενείς με HVPG μεγαλύτερη από 12 mmhg δεν αναπτύσσουν κιρσούς. ιάγνωση Οι κυριότερες κλινικές εκδηλώσεις της πυλαίας υπέρτασης είναι η αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό, που οφείλεται είτε στη ρήξη των οισοφαγογαστρικών κιρσών είτε στη πυλαία συμφορητική γαστροπάθεια, ο ασκίτης και η ηπατική εγκεφαλοπάθεια. Επίσης, είναι η αιμορραγία από μη κιρσικά αίτια όπως γαστρίτιδα, σύνδρομο Mallory-Weiss και πεπτικά έλκη. 1 Η αιμορραγία των κιρσών οισοφάγου συνήθως είναι βαριά και μαζική, και παρουσιάζεται ως αιματέμεση, με αναγωγή μεγάλων ποσοτήτων φρέσκου κόκκινου αίματος, η παλαιότερου, καφεοειδούς χροιάς. Άλ- Book MAR-09.indb 164

5 Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος λοτε μπορεί να παρουσιάζεται ως μέλαινα κένωση (μαύρα, υδαρή, δύσοσμα κόπρανα) ή αιματοχεσία (αιματηρή διάρροια). Η σοβαρότητα και η μαζικότητα της αιμορραγίας καθορίζει και την πιθανότητα εκδήλωσης υποογκαιμίας (ορθοστατική υπόταση ή καταπληξία). 1,32 Η διάγνωση της παρουσίας γαστοοισοφαγικών κιρσών πρέπει να γίνεται με διενέργεια ενδοσκόπισης ανώτερου πεπτικού. Έτσι, όχι μόνο διαπιστώνεται η ανάπτυξη κιρσών αλλά εκτιμάται αποτελεσματικά και ο κίνδυνος κιρσορραγίας με εκτίμηση του μεγέθους των κιρσών και αναγνώριση πιθανών σημείων επικείμενης αιμορραγίας (red spots, red wale signs, αιματοκύστεις). Επιπλέον, διαπιστώνεται η ύπαρξη και η βαρύτητα της πυλαίας γαστροπάθειας. Για το λόγο αυτό, επιβάλλεται η διενέργεια γαστροσκόπησης σε κάθε ασθενή στον οποίο διαγιγνώσκεται κίρρωση του ήπατος. 32 Η φυσική εξέταση αναδεικνύει σπληνομεγαλία, η οποία είναι το πλέον απλό διαγνωστικό σημείο της πυλαίας υπέρτασης και μπορεί να συνοδεύεται από περιφερική αιματολογική εικόνα υπερσπληνισμού, όπως μείωση των ερυθρών (αναιμία), μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων (λευκοπενία λόγω ουδετεροπενίας) και μείωση των αιμοπεταλίων (θρομβοπενία). Η προοδευτική μείωση των αιμοπεταλίων είναι χαρακτηριστικό της ανάπτυξης κίρρωσης του ήπατος και η μείωση αυτή δεν είναι μεγαλύτερη των /μL και δεν προκαλεί αυτόματες αιμορραγικές εκδηλώσεις. 1,32 Στους περισσότερους ασθενείς παρατηρείται επίφλεβο του κοιλιακού τοιχώματος, που οφείλεται στην παράκαμψη της ροής του αίματος από τον αριστερό κλάδο της πυλαίας προς τις φλέβες του κοιλιακού τοιχώματος δια μέσου των ομφαλικών φλεβών (κεφαλή μέδουσας). Αρκετά συχνά το κοιλιακό επίφλεβο συνδυάζεται με έντονο φύσημα στη περιοχή του ομφαλού (σύνδρομο Cruvelhier-Baumgarten), το οποίο οφείλεται στη δίοδο του αίματος μέσω της ανοικτής ομφαλικής φλέβας ή των παρομφαλικών φλεβών στο δρεπανοειδή σύνδεσμο. 1,32 Επιπλέον, τα κλινικά ή εργαστηριακά δεδομένα της ηπατοκυτταρικής βλάβης, σε ασθενείς με γαστροεντερική αιμορραγία πρέπει να προσδιορίσουν τα αίτια της πυλαίας υπέρτασης. Σε ασθενείς με προκολποειδικές βλάβες, όπως είναι η σχιστοσωμίαση ή η θρόμβωση της πυλαίας φλέβας, κυριαρχούν η αιμορραγία των κιρσών του οισοφάγου και σπληνομεγαλία. Στη μετακολποειδική απόφραξη, όπως η φλεβοαποφρακτική νόσος και το σύνδρομο Budd-Chiari, η ηπατομεγαλία και η γρήγορη εμφάνιση ασκίτη και απώλειας βάρους είναι τυπικά συμπτώματα. 1,32 Απεικονιστικές μέθοδοι Οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι χρήσιμες στους ασθενείς με πυλαία υπέρταση για την ανάδειξη της υποκείμενης διάγνωσης, τον καθορισμό της ανατομικής θέσης της πυλαίας φλέβας που απαιτείται πριν από κάθε χειρουργική επέμβαση ή επείγουσα διαδικασία, τη βατότητα της πυλαίας φλέβας και τη φύση και έκταση της παράπλευρης κυκλοφορίας. 31 Το υπερηχογράφημα είναι μη επεμβατική απεικο- νιστική μέθοδος και αποτελεί χρήσιμη διαγνωστική εξέταση, καθώς αναδεικνύει τυχόν παθολογία στο ηπατικό παρέγχυμα, διόγκωση του σπλήνα, το εύρος της πυλαίας φλέβας, την ύπαρξη παράπλευρης κυκλοφορίας και πιθανή θρόμβωση της πυλαίας. Παρόμοιες πληροφορίες λαμβάνονται με την αξονική τομογραφία και την μαγνητική τομογραφία, αλλά χρησιμοποιούνται σπάνια στην αρχική εκτίμηση της πυλαίας υπέρτασης. 1,31 Το υπερηχογράφημα Doppler είναι μια διαδικασία με χαμηλό κόστος που προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες αναφορικά με την κατεύθυνση της ροής του αίματος στα μεγάλα αγγεία και επιτρέπει τη μέτρηση της αιματικής ροής της πυλαίας φλέβας. Επιπλέον, το έγχρωμο Doppler είναι ικανοποιητική μέθοδος αναδείξεως της πυλαιοσυστηματικής παράπλευρης κυκλοφορίας και της κατευθύνσεως της ροής στα παράπλευρα αγγεία. 1,31 Η αξονική τομογραφία μετά από χορήγηση σκιεράς ουσίας μπορεί να απεικονίσει τη βατότητα της πυλαίας φλέβας και να αναδείξει οπισθοπεριτοναικούς, περισπλαχνικούς και παραοισοφαγικούς κιρσούς. Η αξονική τομογραφία σε συνδυασμό με την αρτηριακή πυλαιογραφία αναδεικνύουν τις παράπλευρες επικοινωνίες και τις αρτηριοφλεβικές αναστομώσεις. Η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει με έξοχο τρόπο τα αιμοφόρα αγγεία, χρησιμοποιείται για τη μελέτη της βατότητας των αρτηριοφλεβικών αναστομώσεων, τη μελέτη της αιματικής ροής της πυλαίας φλέβας και είναι πιο αξιόπιστη εξέταση από το υπερηχογράφημα Doppler. 1,31 Η σπλαγχνική αγγειογραφία είναι επεμβατική μέθοδος που χρησιμοποιείται για την απεικόνιση της πυλαίου φλεβικού συστήματος και συμβάλλει στην ανάδειξη της παράπλευρης κυκλοφορίας καθώς και στην εντόπιση του κωλύματος που οδηγεί σε πυλαία υπέρταση. Με την σπληνική αγγειογραφία με χρήση σκιεράς ουσίας, σκιαγραφείται η σπληνική και πυλαία φλέβα και ιδιαίτερα η παράπλευρη κυκλοφορία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει κλινική υποψία εξωηπατικής αποφράξεως της πυλαίας φλέβας. 1,31 Μέτρηση της πίεσης στην πυλαία φλέβα Οι αιμοδυναμικές μελέτες που επιτρέπουν τη μέτρηση της πίεσης στην πυλαία φλέβα διακρίνονται σε άμεσες και έμμεσες. Οι άμεσες τεχνικές συνίσταται σε απευθείας καθετηριασμό του πυλαίου συστήματος με έναν από τους κάτωθι τρόπους: α) δια μέσου της άνω μεσεντερίου (χειρουργική μέθοδος) β) δια μέσου της ομφαλικής φλέβας (διεγχειρητικά) και γ) διαδερμική προσπέλαση των πυλαίων φλεβιδίων με απευθείας παρακέντηση του ήπατος. 33 Επίσης η πίεση στην πυλαία φλέβα είναι δυνατόν να εκτιμηθεί έμμεσα, με μέτρηση της πιέσεως έξω από το σύστημα της πυλαίας φλέβας σε θέσεις που αντανακλάται επακριβώς η πίεση αυτής. Οι έμμεσες τεχνικές είναι: α) η παρακέντηση του σπληνικού πολφού 34 και Book MAR-09.indb 165

6 166 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ β) η μέτρηση της πίεσης ενσφηνώσεως (Wedged Hepatic Vein Pressure Gradient, WHVPG) στους τελικούς κλάδους των ηπατικών φλεβών η οποία αποτελεί και την πλέον απλή και ασφαλή μέθοδο. Η τεχνική της μεθόδου συνίσταται σε καθετηριασμό δια μέσου της μηριαίας φλέβας μικρού κλάδου των ηπατικών φλεβών και μέτρηση της πίεσης, η οποία αντιστοιχεί στην πίεση των κολποειδών του ήπατος. Έτσι όταν το αίτιο της πυλαίας υπέρτασης είναι μετακολποειδικό ή κολποειδικό, όπως στην αλκοολική κίρρωση, η WHVPG αντιστοιχεί στην πίεση της πυλαίας φλέβας, ενώ επί προκολποειδικού κωλύματος με τη μέθοδο αυτή υποεκτιμάται η πίεση της πυλαίας φλέβας. Σήμερα χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο η μέτρηση της Hepatic Vein Pressure Gradient-HVPG. Η ευκολία και η ασφάλεια της μεθόδου την έχουν καθιερώσει ως ένα αξιόλογο και πολύτιμο εργαλείο όχι μόνο στην έρευνα αλλά όλο και περισσότερο και στην κλινική πράξη. Πολλές μελέτες αναβαθμίζουν τον ρόλο της HVPG και την αναδεικνύουν ως τον καλύτερο προγνωστικό δείκτη επιβίωσης, αιμορραγίας από ρήξη κιρσών οισοφάγου και αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Σήμερα, η πιο ευρέως διαδεδομένη τεχνική υπολογισμού της HVPG είναι μια παραλλαγή κατά κάποιο τρόπο της μεθόδου που περιγράφτηκε για πρώτη φορά το 1951 από τους Myers και Taylor. 35 Ένας καθετήρας με μικρό μπαλόνι στην άκρη του γεμάτο με υγρό ή με αέρα προωθείται υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο σε κάποιο κλάδο της ηπατικής φλέβας διαμέσου της μηριαίας φλέβας, μέχρις ότου είναι αδύνατη πλέον η προώθηση του. Ακολούθως, το μπαλόνι φουσκώνεται μέχρι ο αυλός της ηπατικής φλέβας να αποφραχθεί τελείως, εμποδίζοντας τη ροή του αίματος διαμέσου αυτής. Η πίεση που μετράται αναπαριστά την πίεση του επόμενου σημείου της ελεύθερης επικοινωνίας με την ηπατική κυκλοφορία, συνεπώς μετράται η πίεση των ηπατικών κολποειδών, δηλαδή η «πίεση ενσφηνώσεως» (Wedged Hepatic Venous Pressure WHVP). Κατόπιν αφαιρείται ο αέρας ή το υγρό από το μπαλόνι και μετράται η πίεση που αντανακλά την ελεύθερη πίεση των ηπατικών φλεβών (Free Hepatic Vein Pressure FHVP) με το άκρο του καθετήρα ελεύθερο μέσα στην ηπατική φλέβα. Η διαφορά μεταξύ της πίεσης ενσφηνώσεως και της ελεύθερης πίεσης στις ηπατικές φλέβες (HVPG) αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της πίεσης στην πυλαία φλέβα και της ενδοκοιλιακής πίεσης της κάτω κοίλης φλέβας. Η φυσιολογική πίεση είναι 5-6mmHg και τιμές πάνω από 20 mmhg ανευρίσκονται σε κιρρωτικούς ασθενείς. Στην αλκοολική κίρρωση απαιτείται διαφορά πιέσεως ίση ή μεγαλύτερη των 12mmHg για να αναπτυχθούν κιρσοί και επομένως αιμορραγία. Η μέθοδος αποτελεί την πλέον αξιόπιστη λόγω του ότι είναι σχετικά απλή, στερείται επιπλοκών και μπορεί να εκτελεσθεί σε ασθενείς με αιμορραγική διάθεση ή με ασκίτη. Επίσης, ένα από τα πλεονεκτήματα του καθετήρα είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αλλεπάλληλες μετρήσεις της FHVP και της WHVP με ευκολία, φουσκώνοντας ή ξεφουσκώνοντας το μπαλόνι και παραμένοντας με το άκρο του μέσα στην ηπατική φλέβα επί ώρες με ασφάλεια και έτσι καθίσταται δυνατή η μελέτη της επίδρασης διαφόρων φαρμακευτικών ουσιών στην πυλαία αιμοδυναμική. 31,36 ABSTRACT Portal Hypertension (Pathophysiological Mechanisms Diagnostic approach) DOKOUTSIDOU HELEN, KANTIANIS ALEXANDROS Portal hypertension is the most serious complication of chronic liver disease and is defined as a pathological increase of the portal pressure that exceeds the normal values of 1-5 mm Hg. According to the anatomic location of the obstacle to blood flow the causes of portal hypertension can be classified as prehepatic, intrahepatic and posthepatic. The increase in vascular resistance to portal blood flow at the hepatic microcirculation is the initial factor leading to portal hypertension. The establishment of an extensive network of portal-systemic collaterals may divert blood flow from the portal to the systemic circulation. However, portal hypertension persists due to splanchnic arterial vasodilation and the increased blood flow through the portal vein system. Portal hypertension is typically associated with a hyperkinetic syndrome, characterized by hypervolemia, increased cardiac index, hypotension and decreased systemic vascular resistance. Portal hypertension is usually complicated by upper gastrointestinal bleeding due to variceal rupture or as a consequence of severe portal hypertensive gastropathy, whilst many patients develop ascites or hepatic encephalopathy. Imaging techniques are used to define the cause of portal hypertension, to check the patency of portal vein and to estimate the extension of collateral network. Portal vein pressure measurement with direct or indirect methods is quite important, and it should be of at least 12 mm Hg for the appearance of complications such as variceal bleeding that represents the most serious and dreadful consequence of portal hypertension. Key-Words: Portal hypertension, variceal bleeding, portal blood flow, hyperdynamic circulation, splanchnic circulation ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Boyer T, Henderson J. Portal hypertension and bleeding esophageal varices. In: Zakin D, Boyer T. Hepatology: A textbook of liver disease. 3th edition, W.B. Saunders company, 1996; 1: Mihas A, Sanyal AJ. Portal hypertension and gastrointestinal. In: Bacon BR, O Grady JG, Di Bisceglie AM, Lake JR, eds. Comprehensive Clinical Hepatology. Second Edition. Elsevier Mosby, 2006: Rockey DC. Cell and molecular mechanisms of increased intrahepatic resistance and hemodynamic correlates. In: Sanyal AJ, Shah VH, editors. Portal hypertension: pathobiology, evaluation and treatment. Totowa, NJ: Humana Press; 2005: Kapoor D, Sarin SK. Pethophysiology of portal hypertension. J Gastroenterol Hepatol 2002; 17:S482-S Bhathal PS, Groszmann RJ. Reduction of the increased portal vascular resistance of the isolated perfused cirrhotic rat liver by vasodilators. J Hepatol 1985; 1: Book MAR-09.indb 166

7 Τόμος KB', τεύχος 3, Μάρτιος Morales-Ruiz M, Cejudo-Martin P, Fernandez-Varo G, et al. Transduction of the liver with activated Akt normalizes portal pressure in cirrhotic rates. Gastroenterology 2003; 125: Reynaert H, Thompson MG, Thomas T, Geerts A. Hepatic stellate cells: role in microcirculation and pathophysiology of portal hypertension. Gut 2002; 50: Stoyanova II, Gulubova MV. Immunocytochemical study on the liver innervation in patients with cirrhosis. Acta Histochem 2000; 102: Rockey D. The cellular pathogenesis of portal hypertension: Stellate cell contractility, endothelin, and nitrix oxide. Hepatology 1997; 25: Pinzani M, Failli P, Ruocco C, et al. Fat-storing cells as liver-specifi c pericytes. Spatial dynamics of agonist-stimulated intracellular calcium transients. J Clin Invest 1992; 90: Kawada N, Tran-Thi TA, Klein H, Decker K. The contraction of hepatic stellate (Ito) cells stimulated with vasoactive substances. Possible involvement of endothelin 1 and nitric oxide in the regulation of the sinusoidal tonus. Eur J Biochem 1993; 213: Sakurai T, Yagiasava M, Masaki T. Molecular characterization of endothelin receptors.trends Pharmacol Sci 1992; 13: Yokomori H, Oda M, Ogi M, et al. Enhanced expression of endothelin receptor subtypes in cirrohotic rat liver. Liver 2001; 21: Moore N, Wendon J, Frazer M, et al. Plasma endothelin immunoreactivity in liver disease and the hepatorenal syndrome. N Engl J Med 1992; 327: Shah V, Lyford G, Gores G, Farrugia G. Nitric oxide in gastrointestinal health and disease. Gastroenterology 2004; 126: Sessa WC. enos at a glance. J Cell Sci 2004; 117: Lowenstein CJ, Padalco E. inos (NOS2) at a glance. J Cell Si 2004; 117: Mittal MK, Gupta TK, Lee FY, et al. Nitric oxide modulates hepatic vascular tone in normal rat liver. Am J Physiol 1994; 267:G416- G Langer DA, Shah V. Nitric oxide and portal hypertension: Interface of vasoreactivity and angiogenesis. J Hep 2006; 44: Wiest,Cadalina G, Milstien S, et al. Bacterial translocation upregulates GTP-cyclohydrolase I in mesenteric vasculature of cirrhosis rats. Hepatology 2003; 38: Fernandez M, Vizzutti F, Garcia-Pagan JC, Rodes J, Bosch J. Anti-VEGF receptor-2 monoclonal antibody prevents portal-systemic collateral vessel formation in portal hypertensive mice. Gastroenterology 2004; 126: Pizqueta P, Garcia-Pagan JC, Fernandez M, et al. Glucagon hinders the effects of somatostatin on portal hypertension. Gastroenterology 1991; 101: Genecin P, Polio J, Ferraioli G, et al. Bile acids do not mediate the hyperdynamic circulation in portal hypertensive rats. Am J Physiol 1990; 259:G21-G Pizcueta P, Pique J, Fernandez M, et al. Modulation of the hyperdynamic circulation of cirrhotic rats by nitric oxide inhibition. Gastroenterology 1992; 103: Vallance P, Moncada S. Hyperdynamic circulation in cirrhosis: a role for nitric oxide? Lanced 1991; I: Ros J, Claria J, To-Figueras J, et al. Endogenous cannabinoids: a new system involved in the homeostasis of arterial pressure in experimental cirrhosis in the rat. Gastroenterology 2002; 122: Lopez-Talavera JC, Gadelina GW, Olchowski J, et al. Thalidomide inhibits tumor necrosis factor-a, decreases nitric oxide synthesis and ameliorates the hyperdynamic circulatory syndrome in portal hypertension rats. Hepatology 1996; 23: Sieber CC, Groszmann RJ. Nitric oxide mediates hyporeactivity to vasopressors in mesenteric vessels of portal hypertension rats. Gastoenterology 1992; 103: Schrier R, Arroyo V, Bernardi M, Epstein M, Henriksen J, Rodes j. Peripheral arterial vasodilation hypothesis: a proposal for the initiation of renal sodium and water retention. Hepatology 1998; 8: Groszmann RJ, de Franchis R. Portal hypertension. In: Schiff ER, Sorrell MF, Maddrey WC, eds. Schiff s Disease of the liver. Eighth Edition, Philadelphia: Lippincott-Raven Publishers, 1999: Sherlock S, Dooley J. The portal venous systemic and portal hypertension. In: Sherlock S, Dooley J, eds. Disease of the liver and biliary system. Ninth edition. Blackwell scientifi c publications, 1993: Bass N, Somberg K. Portal hypertension and gastrointestinal bleeding. In: Sleisenger & Fordtran s. Gastrointestinal and liver disease. 6th edition, W,B. Saunders Company, 2000; 2: Boyer TD, Triger DR, Horisawa M, Redeker AG, Reynolds TB. Direct transhepatic measurement of portal vein pressure using a thin needle.comparison with wedged hepatic vein pressure. Gastroenterology 1977; 72: Thompson WP, Caughey JL, Whipple AO, Rousselot SM. Splenic vein pressure in congestive splenomegaly (Banti s syndrome). Journal of Clinical Investigation 1937; 16: Myers JD, Taylor WJ. An estimation of portal venous pressure by occlusive catheterization of a hepatic venule. Journal of Clinical Investigation 1951; 30: Groszmann RJ, Glickman M, Blei AT, Storer E, Conn HO. Wedged and free hepatic venous pressure measured with a balloon catheter. Gastroenterology 1979; 76: Book MAR-09.indb 167

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δρ Δημήτρης Καπετάνος Γαστρεντερολογική Κλινική Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου» Είναι απαραίτητη η πρόληψη; Κίνδυνος υποτροπής 60% σε 2 χρόνια Υψηλότερος τις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 23-24/10/2015 17.00-17.30 Ανατομία-αγγείωση του ήπατος, αναγέννηση ήπατος Ν. Αρκαδόπουλος 17.30-18.15 Φυσιολογία ηπατικής λειτουργίας-χολικής έκκρισης Σπ. Ντουράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΤΗΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΠΡΟΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΤΗΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΠΡΟΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΤΗΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΠΡΟΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση.

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Γεώργιος Ζιμπιλίδης - Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. 25 Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Ζιμπιλίδης Γεώργιος Τμήμα Αγγειογράφου και Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΡΡΩΣΗ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ

ΚΙΡΡΩΣΗ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ ΚΙΡΡΩΣΗ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ ΓΚΑΤΖΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΑΛΑΚΩΖΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:Καθηγητής Τσανάκας Ι. Φεβρουάριος 2009 1. ΟΡΙΣΜΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ Ίδρυμα, 2Β Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 3Α Ακτινολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα 1 Το αιμάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Το περικάρδιο αποτελείται από δύο πέταλα το

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγία Πεπτικού. Γεώργιος Καρράς. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιατρική Σχολή

Αιμορραγία Πεπτικού. Γεώργιος Καρράς. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιατρική Σχολή Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Γ' Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Παθολογίας Κωνσταντίνος Παλέτας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιατρική Σχολή Αιμορραγία Πεπτικού Γεώργιος Καρράς Υπεύθυνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Θρόμβωση πυλαίας-σπληνικής φλέβας. Όλγα Ι Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΠΘ B Προπ Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Θρόμβωση πυλαίας-σπληνικής φλέβας. Όλγα Ι Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΠΘ B Προπ Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Θρόμβωση πυλαίας-σπληνικής φλέβας Όλγα Ι Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΠΘ B Προπ Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Θρόμβωση πυλαίας φλέβας ολική ή υφολική διακοπή της αιματικής ροής

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ανάπτυξη ήπατος Ηπατικό εκκόλπωμα: προσεκβολή της ενδοδερματικής επένδυσης του προσθίου εντέρου ανάπτυξη ηπατικών δοκίδων και καταβολών του συστήματος χοληφόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Γυναίκα 35 ετών με κοιλιακό άλγος από μηνός Παρουσιάζεται από: Τζάμου Ε, Μπολώτη Δ, Νάτσε Ν, Αναστασιάδου Κ. Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΑΜΕΣΗ / ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ 1,5% επισκέψεων εξωτερικών ιατρείων (>) 5% επισκέψεων ΤΕΠ 10% Επικίνδυνη

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ημερομηνία θέμα εκπαιδευτές 20 Νοεμβρίου Οξεία και χρόνια ηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεβοαποφρακτική νόσος

Φλεβοαποφρακτική νόσος Φλεβοαποφρακτική νόσος Ορισµός Ινώδης απόφραξη µικρών ηπατικών φλεβών < 1mm1 Χωρίς θρόµβωση ή απόφραξη ευµεγεθών φλεβικών κλάδων Μηχανισµός Επίδραση τοξικών ουσιών στο ενδοθήλιο των αγγείων Αίτια Αλκαλοειδή

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ William Harvey (1628):

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία ΙΙ Γαστρεντερολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση ISBN 978-960-372-111-6 Περιεχόμενα ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση Σπύρος Δ. Λαδάς Καθηγητής Παθολογίας & Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κεφάλαιο 1 Δ. Πολύμερος, Σ. Λαδάς ΔΥΣΦΑΓΙΑ...1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ NO CONFLICT OF INTEREST ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πνευµονική υπέρταση είναι µια νοσολογική οντότητα που περιλαµβάνει µια ετερογενή οµάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της Μανομετρίας στην Χειρουργική της Γαστροοισοφαγικής Συμβολής Δημήτριος Θεοδώρου Χειρουργός Μονάδα Χειρουργικής Ανώτερου Πεπτικού Ά Προπ. Χειρουργική Κλιν. Πανεπιστημίου Αθηνών Χειρουργική της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Σημαντικά Δεδομένα Περίπου 60% ηλικιωμένων με κοιλιακό πόνο που προσέρχονται στο ΤΕΠ με κοιλιακό πόνο χρήζουν εισαγωγής και 40% χρήζουν χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L).

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L). Η GSK έλαβε άδεια κυκλοφορίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πρόσθετη ένδειξη του Revolade (eltrombopag) ως την πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία για τη θρομβοπενία που σχετίζεται με τη χρόνια ηπατίτιδα C Η GlaxoSmithKline

Διαβάστε περισσότερα

11:00-11:30 Χρήση σκιαγραφικών: Ενδείξεις και επιπλοκές Ν. Ρούσας 11:30-12:00 Τρισδιάστατη υπερηχογραφική απεικόνιση Δ. Καρδούλας

11:00-11:30 Χρήση σκιαγραφικών: Ενδείξεις και επιπλοκές Ν. Ρούσας 11:30-12:00 Τρισδιάστατη υπερηχογραφική απεικόνιση Δ. Καρδούλας ΜΑ01: Βασικές αρχές Εισαγωγή στους υπερήχους (10 ώρες) Υπεύθυνος Καθηγητής: Διδάσκοντες:, Α. Κουτσιαρής,, Μ. Ξένος, Παρασκευή, 02/10/2015 16:00 18:00 Εισαγωγή στη ρευστομηχανική Μ. Ξένος 18:00 20:00 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ»

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Εγκυμοσύνη-Λοχεία: τεκμηριωμένες καταστάσεις αυξημένου κινδύνου για θρομβοεμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα