Κεφάλαιο Πέμπτο. Άνθηση των λιβαδικών φυτών και παραγωγή σπόρων Γενικά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο Πέμπτο. Άνθηση των λιβαδικών φυτών και παραγωγή σπόρων. 5.1. Γενικά"

Transcript

1 Κεφάλαιο Πέμπτο Άνθηση των λιβαδικών φυτών και παραγωγή σπόρων 5.1. Γενικά Η σταθερότητα μέσα από τη διατήρηση είναι ένα επιθυμητό χαρακτηριστικό των φυσικών λιβαδιών και των καλλιεργούμενων λειμώνων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα λιβάδια η βοτανική σύνθεση των οποίων αποτελείται από ένα ή περισσότερα είδη και αυτά προορίζονται να διατηρηθούν παραγωγικά για πολλά έτη. Η αναπαραγωγική ανάπτυξη και η συνεπακόλουθη εγκατάσταση των σπόρων στο έδαφος είναι ουσιαστικές διαδικασίες για την διατήρηση των λιβαδιών, τα οποία κυριαρχούνται από τα ετήσια ποώδη φυτά, βασίζονται σ αυτά και αποτελούν ένα σημαντικό μέσο για τη δημιουργία αρτιφύτρων σε κάποια πολυετή λιβάδια. Η κατανόηση των παραγόντων, οι οποίοι ελέγχουν την άνθηση και την ένεκα αυτής επερχόμενη παραγωγή σπόρων, είναι απαραίτητη και επιθυμητή για πολλούς λόγους, οι σπουδαιότεροι από τους οποίους συνοψίζονται στα εξής: (α) καθορισμός των περιβαλλόντων στα οποία οι ποικιλίες που θα σπαρθούν έχουν τη δυνατότητα να παράγουν σπόρους ικανούς για την αναπαραγωγή νέων φυτών, (β) υιοθέτηση των αγρονομικών μεθόδων και των στρατηγικών βόσκησης που θα εξασφαλίζουν την άνθηση, την παραγωγή σπόρων και την αειφόρο ζωική παραγωγικότητα, (γ) επιλογή των ιδανικότερων θέσεων για την παραγωγή εμπορεύσιμων σπόρων, (δ) παροχή της δυνατότητας στους αγρότες - καλλιεργητές, τους ειδικούς επιστήμονες που ασχολούνται με τη συλλογή και τη διατήρηση των σπόρων κ.λ.π., να επιτυγχάνουν αποθέματα σπόρων υψηλού επιπέδου, σε όρους ποιότητας, ποσότητας και τιμών. Οι φάσεις οι οποίες εξελίσσονται μέσα στην αναπαραγωγική ανάπτυξη συχνά υπερκεράζονται και η διάρκειά τους ποικίλει, εξαρτώμενες κυρίως, από την ευαισθησία τους στο περιβάλλον. Εάν κατανοήσουμε σε βάθος τις φάσεις αυτές, αλλά και την

2 ευαισθησία τους στο περιβάλλον, ασφαλώς θα μπορούμε με πολύ καλύτερο τρόπο, να διαχειριστούμε την άνθηση και την παραγωγή σπόρων των λιβαδικών φυτών. Εφόσον το αντικείμενο του καταληκτικού ενδιαφέροντός μας αποτελεί ο σπόρος, είναι λογικό άλλωστε, το πρώτο στοιχείο της παραγωγικής απόδοσης του να αποτελεί η πυκνότητα των θέσεων των οφθαλμών (φυτά ανά μονάδα επιφάνειας Χ καλάμους ή βλαστούς ανά φυτό). Η πυκνότητα των οφθαλμών σχετίζεται με το μήκος της βλαστητικής φάσης και συνεπώς με τον συγχρονισμό της ανθικής έναρξης. Η προσδοκώμενη εκροή της αναπαραγωγής, δηλαδή η παραγωγή βιώσιμων σπόρων συχνά εκφράζεται με το αλγεβρικό μοντέλο (Εξίσωση 5.1), το οποίο ονομάζεται ως η ικανότητα αναπαραγωγής (Ι Α ) των ανεξάρτητων φυτών: Ι Α = Β Χ Π β Χ Σ Χ Α Χ Β α Χ Σ β (5.1) Όπου, στο μοντέλο αυτό και αναφερόμενοι σ ένα αγρωστώδες φυτό: Β είναι ο αριθμός των βλαστών ανά φυτό, Π β είναι το ποσοστό των γόνιμων βλαστών ανά φυτό, Σ είναι ο αριθμός των σταχυδίων ανά αυτί, Α είναι ο αριθμός των ανθέων ανά σταχύδιο, Β α είναι το ποσοστό των γόνιμων ανθέων ανά σταχύδιο, και Σ β είναι το ποσοστό των βιώσιμων σπόρων. Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε αρχικά, στη νεότητα για να οδηγηθούμε στην άνθηση, το σχηματισμό των σπόρων, την παραγωγή των σπόρων και τέλος θα εξετάσουμε κάποιες εφαρμογές της άνθησης στην ανάπτυξη των φυτών και τη διαχείριση. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι οποιαδήποτε λεπτομερής ανάλυση γύρω από τις ανάγκες της παραγωγής σπόρων για εμπορικούς σκοπούς δεν θα μας απασχολήσει Η νεότητα (ανωριμότητα) Με το όρο νεότητα (junenility) καθορίζεται πολύ απλά: η πρώιμη φάση της ανάπτυξης που προκαλείται από τον σπόρο, στη διάρκεια της οποίας η άνθηση δεν είναι δυνατό να προκληθεί με οποιοδήποτε χειρισμό. Στον ορισμό αυτό δεν περιλαμβάνεται βεβαίως, η πιθανότητα να έχουν κάποια πολυετή φυτά στους ανεξάρτητους βλαστούς κάθε έτος μια φάση νεότητας ή ψευδο-νεότητας. Για τα ποώδη αγρωστώδη θεωρείται αβέβαιο, μολονότι πιθανό, η νεότητα να αποτελεί μια ιδιότητα του καθενός βλαστήματος, παρά ολοκλήρου του φυτού (Felippe 1979). Ομοίως, υπάρχει μια περιστασιακή κατάσταση στην οποία κάθε ανεξάρτητος βλαστός του πολυετούς ψυχανθούς Stylosanthes guianensis να πρέπει να διέλθει από μια φάση νεότητας με σκοπό ο βλαστός αυτός να ανθήσει (Ison και Humphreys 1984a). Στα εφήμερα φυτά αλλά και σε πολλά ετήσια ποώδη, η φάση της νεότητας είναι συχνά βραχεία ή στην πράξη ανύπαρκτη, ενώ στους βοσκόμενους θάμνους, αυτή μπορεί να είναι πολύ μακρά. Στα περισσότερα αγρωστώδη, η νεότητα είναι δυνατό να διαρκέσει από 10 έως 40 ημέρες, μπορεί όμως να είναι αρκετά μακρά, φτάνοντας μέχρι αρκετά έτη (Tainton 1969). Στα ψυχανθή αντίθετα, η χρονική διάρκεια της νεότητας ποικίλει τόσο μέσα, όσο και ανάμεσα στα διάφορα είδη (Aitken 1985, Ison και Hopkinson 1985). Ο μηχανισμός της νεότητας δεν γίνεται συνήθως πλήρως αντιληπτός, η παρουσία όμως ή η απουσία της νεότητας, αλλά και η πιθανή της διάρκεια, είναι σε γενικές γραμμές ελεγχόμενες. Άλλωστε, η απουσία της νεότητας είναι στενά συνδεδεμένη με τη

3 «πρώιμη ωριμότητα» των φυτών. Σε γενικές γραμμές, οι «πρώιμες» ποικιλίες παράγουν περισσότερους σπόρους, αλλά συνολικά παράγουν λιγότερη ξηρή οργανική ύλη απ ό,τι παράγουν οι «όψιμες» ποικιλίες. Έτσι, στα φυτά τα οποία είναι ικανά να ανθίζουν ανά πάσα στιγμή, μια φάση νεότητας μακρύτερης διάρκειας επιτρέπει μεγαλύτερη βλαστητική ανάπτυξη, περισσότερες θέσεις έναρξης της ανθοφορίας και καλύτερες προοπτικές σπόρων με αυξημένες αποδόσεις. Αντιθέτως, σ ένα είδος, στο οποίο η άνθηση είναι συντονισμένη με την κανονική, την εποχιακή πρόοδο του ημερήσιου φωτισμού και της θερμοκρασίας, η μακρά φάση της νεότητας μπορεί να καταστήσει τον χρόνο σποράς κρίσιμο Οι μορφολογικές αλλαγές κατά την άνθηση Ως γνωστόν, τα μεριστώματα είναι οι θέσεις της κυτταρικής διαίρεσης και της ανάπτυξης των οργάνων. Το ακραίο μερίστωμα του κεντρικού άξονα και στη συνέχεια των βλαστών ή των κλαδιών, διαφοροποιεί ένα τερματικό μερίστωμα με κάθε νέα έκπτυξη φύλλων. Ο αριθμός και η θέση των μεριστωμάτων είναι δύο κρίσιμοι παράγοντες για την δημιουργία αντιστάσεων στη βόσκηση, αλλά και την ανάκαμψη από αυτή, καθώς επίσης και για τον καθορισμό των πιθανών θέσεων για την ανάπτυξη των βλαστών και την έκπτυξη της ταξιανθίας. Η ταξιανθία των αγρωστωδών είναι τερματική στο βλαστό (μια σπάνια εξαίρεση αποτελεί το Pennisetum clandestinum), ενώ στα ψυχανθή η πρωτοσχηματιζόμενη ταξιανθία μπορεί να είναι ακροτελεύτια ή μασχαλιαία, εξαρτώμενη από το είδος. Εικόνα 5.1. (α) (γ), η μορφή των μορφολογικών αλλαγών στον κύριο βλαστό κατά την διάρκεια της αλλαγής από την βλαστητική στην αναπαραγωγική ανάπτυξη ενός ετήσιου αγρωστώδους (Triticum estivum) που φυτεύεται το φθινόπωρο, και (δ) παραδείγματα της συμποδιακής διακλάδωσης από τα μασχαλιαία μεριστώματα. Έτσι, η παραγωγή και άλλων φυλλικών εκπτύξεων σταματάει στην ανθική έκπτυξη των βλαστών των αγρωστωδών (Εικόνα 5.1α, β) και σε καθορισμένα ψυχανθή στις περισσότερες θέσεις. Αντιθέτως, η παραγωγή των φύλλων είναι δυνατό να συνεχισθεί μετά την ανθική έναρξη σε ακαθόριστα είδη ψυχανθών ή σε κάποια καθορισμένα είδη, οφειλόμενη στη συνεχιζόμενη συμποδιακή διακλάδωση από τα μασχαλιαία μεριστώματα (Εικόνα 5.1δ). Στα πολυετή ποώδη φυτά ένα απόθεμα

4 μασχαλιαίων μεριστωμάτων ή βλαστητικών κλαδιών, εφοδιάζει τα φυτά με την δυναμική βλαστητική ανάπτυξη, η οποία συνεχίζεται αμέσως μετά την άνθηση. Τα φύλλα είναι οι θέσεις της επαγωγής, δηλαδή της αντίληψης της φωτοπεριόδου, η οποία οδηγεί στην παραγωγή μη γνωστών μετακινούμενων ουσιών, ικανών να «προκαλέσουν» τα κατάλληλα μεριστώματα. Τα φύλλα παρουσιάζουν ποικιλία σε ό,τι αφορά την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν (αντιδρούν) την φωτοπεριοδικότητα, γεγονός το οποίο εξαρτάται από την ηλικία τους, την θέση τους στο βλαστό και την φυλλικής τους επιφάνεια. Συχνά, κατά τη διάρκεια της επαγωγής, η μορφολογία των φύλλων αλλάζει. Η τάση καταλήγει σε κυτταρικές αλλαγές στο κορυφαίο μερίστωμα, οι οποίες εμφανίζονται και ως μορφολογικές αλλαγές (Εικόνα 5.1γ). Οι αλλαγές αυτές είναι κοινές σε κάποιες ομάδες φυτών. Στην ανθική έναρξη επίσης, τα κορυφαία μεριστώματα αυξάνουν σε μέγεθος (Εικόνα 5.1γ). Η ανθική έναρξη καθορίζεται συνήθως με το σχηματισμό «διπλών άκρων» ή «επεκτάσεων» στο κορυφαίο μερίστωμα των αγρωστωδών και των ψυχανθών (Εικόνα 5.1γ). Έτσι, η ταξιανθία (κεφαλή, στάχυς, φόβη) αρχίζει πρώτη, και στη συνέχεια ξεκινούν τα μέρη που την συνθέτουν, τα οποία είναι ποικίλλουσας ηλικίας και είναι πολύ πιθανόν να έχουν διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η ανθική έναρξη συχνά συνοδεύεται και από την επιμήκυνση του βλαστού, συμπεριλαμβανομένης και της επιμήκυνσης των μεσογονατίων διαστημάτων της βάσης των αγρωστωδών (Εικόνα 5.1β). Τις συνέπειες θα τις συζητήσουμε στη συνέχεια και στο εδάφιο Οι μορφές της φυσιολογικής αλλαγής στοιχειοθετούνται καλύτερα στα χειμερινά (ψυχρόβια) αγρωστώδη (Εικόνα 5.1αβγ), αλλά αυτά είναι πιθανόν να συγκριθούν με τα περισσότερα από τα αγρωστώδη των εύκρατων λειμώνων. Μερικά μεριστώματα διαφεύγουν της επαγωγής με συνέπεια, ο συνολικός αριθμός των ανθικών ενάρξεων να καθορίζεται στην αναπαραγωγική αύξηση εξ υπαρχής από: (α) τον αριθμό των επάκριων οφθαλμών στην αρχή της επαγωγής, και (β) τον ρυθμό διέγερσης της διαφοροποίησης των επαγόμενων επικόρυφων μεριστωμάτων. Οι διαδικασίες αυτές είναι αλληλοσχετιζόμενες. Έχει υποδειχθεί άλλωστε, ότι η μακρύτερη διάρκεια της επαγωγής μπορεί να οδηγήσει σε μια αύξηση του ρυθμού έκπτυξης των επάκριων μεριστωμάτων και σε μια μείωση του ρυθμού της ανθικής διαφοροποίησης, η οποία με τη σειρά της, οδηγεί στην παραγωγή περισσότερων επάκριων μεριστωμάτων (Ison και Humphreys 1984c) Η άνθηση Η έναρξη της άνθησης μπορεί να συμβεί είτε αυτόνομα, όπως συμβαίνει με τα φωτοπεριοδικώς αδιάφορα φυτά, τα οποία ανθίζουν χωρίς την επήρεια εξωτερικού ερεθισμού και αφορούν περιπτώσεις πολλών αγρωστωδών ειδών σε ξηρές περιοχές ή λιβάδια (Εικόνα 5.2), είτε αντιδρώντας στα περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Στη χορεία των πιθανών ερεθισμάτων περιλαμβάνονται η φωτοπερίοδος, η θερμοκρασία, το νερό και η διατροφική κακουχία. Σε κάποιες περιπτώσεις, η ανθική έναρξη μπορεί να ελέγχεται από τις αλληλεπιδράσεις της φωτοπεριόδου και της θερμοκρασίας, οι οποίες και δημιουργούν διάφορα πιθανά διαχειριστικά σχήματα, όπως θα δούμε άλλωστε στη συνέχεια του κεφαλαίου (Εδάφιο 5.6). Η ανθική έναρξη μπορεί να συνδέεται με νέες σχέσεις πηγής δεξαμενής, οι οποίες καταλήγουν σε αλλαγές στην κατανομή των προϊόντων της φωτοσύνθεσης, σε αυξήσεις στο ρυθμό της ανάπτυξης, σε μειώσεις της σχέσης φύλλα/βλαστοί, σε ελαττωμένες εκπτύξεις βλαστών ή κλάδων, σε μειώσεις της πυκνότητας του φυλλώματος και κατ επέκταση στην πρόσληψη βοσκήσιμης ύλης από

5 τα ζώα, σε αυξήσεις στις συγκεντρώσεις των δομικών υδρογονανθράκων, οι οποίοι και ελαττώνουν την ποιότητα και τέλος, σε μειωμένη δέσμευση αζώτου. Εικόνα 5.2. Καμπύλες φωτοπεριοδικής ανταπόκρισης: αποτελέσματα του μήκους της ημέρας στο χρόνο της ανθικής έναρξης για ένα ποσοτικό ΦΒΦ ( ), ένα ποιοτικό ΦΒΦ ( ), ένα ποσοτικό ΦΜΦ ( ), ένα ποιοτικό ΦΜΦ ( ) και ένα φωτοπεριοδικά αδιάφορο φυτό ( ). Δεν έχουμε καθαρή αντίληψη για τις φυσιολογικές διαδικασίες, οι οποίες οδηγούν στην έναρξη της άνθησης. Κάποιοι παράγοντες όμως, όπως το αυξημένο επικόρυφο μέγεθος, το κρίσιμο φυσικό μέγεθος του επικόρυφου θόλου, σε συνδυασμό με τη δράση ενός ενδογενούς αναστολέα κατά την έναρξη του οργάνου και οι ισορροπίες μεταξύ προαγωγών και αναστολέων, είναι μερικοί από αυτούς, οι οποίοι και έχουν χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή απλών μοντέλων άνθησης (Charles-Edwards και συνεργάτες 1979, Sedi και Humphreys 1992) Περιβαλλοντικοί έλεγχοι της άνθησης Ο χρόνος της άνθησης είναι δυνατό να υπολογισθεί με βάση το ρυθμό ανάπτυξης της ταξιανθίας (df/dt) και σχετίζεται με τις εμπειρίες του λιβαδιού πάνω στις καιρικές συνθήκες, σύμφωνα με τη συνάρτηση 5.2

6 df/dt = f (D, Pv, T, I) (5.2) Όπου: D είναι το μήκος της φωτοπεριόδου, Pv είναι η περίοδος πρωιμότητας, T είναι η θερμοκρασία, και I είναι η ένταση του φωτός, την οποία χρησιμοποίησε ο Landsberg (1977) ως βάση για να δημιουργήσει το μοντέλο της άνθησης του πολυετούς λόλιου (Lolium perenne). Με την συνάρτηση 5.2 δημιουργείται ένα κατάλληλο πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικοί έλεγχοι της άνθησης και επιπρόσθετα, μια συνοπτική θεώρηση του ελέγχου, με τη βοήθεια της υγρασίας και της διατροφικής κακουχίας. Η ανταπόκριση στην φωτοπερίοδο μπορεί να είναι ποιοτική (υποχρεωτική) ή ποσοτική (προαιρετική) (Εικόνα 5.2). Τα περισσότερα φυτά των εύκρατων λειμώνων είναι φυτά μακράς φωτοπεριόδου (ΜΦ), τα οποία χρειάζονται μεγάλες ημέρες (μικρές νύκτες) για την ανθική τους έναρξη. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι αυτά ανθίζουν περί το τέλος της άνοιξης αρχές του καλοκαιριού (Εικόνα 5.3). Πολλά, αλλά όχι όλα, από τα τροπικά και τα υποτροπικά λειμώνια φυτά είναι βραχείας φωτοπεριόδου (ΒΦ) (Ison και Hopkinson 1985). Τόσο τα φυτά ΒΦ, όσο και τα ΜΦ φυτά είναι δυνατό να ανθίζουν σε ένα κοινό ημερήσιο μήκος (Εικόνα 5.2), με τη διαφορά όμως, ότι τα ΒΦ φυτά θα παύσουν να ανθίζουν ή η άνθηση τους θα καθυστερήσει, εάν το μήκος της ημέρας ελαττωθεί περισσότερο, ενώ τα ΒΦ φυτά παρουσιάζουν μια αντίθετη συμπεριφορά. Επίσης, οι απαιτήσεις φωτοπεριόδου έχουν εξειδικευθεί. Έτσι, κάποιοι οικότυποι του έρποντος τριφυλλιού (Trifolium repens) είναι φυτά βραχείας - μακράς φωτοπεριόδου, έχοντας μια υποχρεωτική απαίτηση για μικρές ημέρες, πριν αυτοί (οι οικότυποι) μπορέσουν να συναντήσουν την απαίτηση μιας μακράς φωτοπεριόδου. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι υπάρχουν κάποια φυτά τα οποία ανταποκρίνονται περισσότερο στην αύξηση ή τη μείωση της φωτοπεριόδου, παρά σ αυτή καθεαυτή την διάρκεια της ημέρας (ή της νύκτας). Φυτά με μια υποχρεωτική απαίτηση για συγκεκριμένες φωτοπεριόδους δεν θα αρχίσουν την άνθηση παρά μόνο, όταν φτάσει η κρίσιμη φωτοπερίοδος, δηλαδή, όταν η διάρκεια της ημέρας γίνει μεγαλύτερη από την κρίσιμη φωτοπερίοδο για τα ΜΦ φυτά ή βραχύτερη από την κρίσιμη φωτοπερίοδο για τα ΒΦ φυτά. Τα φυτά αυτά θα ανθίσουν την ίδια χρονική στιγμή, παρά τις διαφορετικές ημερομηνίες σποράς (Εικόνα 5.3). Η ποικιλότητα στην κρίσιμη φωτοπερίοδο αποτελεί τη βάση για τις διαφορές μεταξύ των οικοτύπων πολλών ειδών (Εικόνα 5.3, περίπτωση υπόγειου τριφυλλιού). Η κατανόηση του γεγονότος αυτού μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην επιλογή ποωδών κτηνοτροφικών ποικιλιών, των οποίων η εποχή της ανθοφορίας συνδυάζεται με το αναμενόμενο μήκος της αυξητικής περιόδου (Εδάφιο 5.5.4). Πολλά ποώδη ψυχρόβια λιβαδικά είδη δεν είναι «ανταγωνιστικά» στο να ανταποκρίνονται στις κατάλληλες φωτοπεριόδους, χωρίς προηγουμένως να έχουν εκτεθεί σε μια περίοδο χαμηλών θερμοκρασιών, δηλαδή στην πρωίμιση. Αυτός είναι ένας όρος που συχνά αναφέρεται στα αποτελέσματα της χαμηλής θερμοκρασίας (συνήθως δεν ποικίλει σε εύρος μεγαλύτερο από 0 έως 10 ο C), τα οποία οδηγούν τόσο στην άνθηση, όσο και στην έναρξη της άνθησης. Ανάμεσα στα είδη, αλλά και μεταξύ των ειδών, υφίσταται μια σημαντική ποικιλότητα σε ότι αφορά την ανταπόκριση τους στην πρωίμιση (Flood και Halloran 1982) (Εικόνα 5.4), η οποία μπορεί να είναι, είτε ποιοτική (υποχρεωτική), είτε

7 ποσοτική (προαιρετική). Για την πρωίμιση κάποιων ειδών μακράς φωτοπεριόδου, η έκθεσή τους σε μικρής διάρκειας ημερήσιο φως μπορεί να αντικατασταθεί πλήρως, όπως επίσης, είναι δυνατό να απαιτούνται αμφότερες οι πρωιμίσεις, ποιοτική και ποσοτική. Εικόνα 5.3. Μορφές ανάπτυξης σε τρία πολυετή και δύο ετήσια είδη. Σε γενικές γραμμές, τα φυτά που έχουν προέλευση από μεγαλύτερα (γεωγραφικά) πλάτη και από μεγάλα υψόμετρα απαιτούν μακρύτερες περιόδους πρωίμισης, σε σύγκριση με τα φυτά των χαμηλότερων (γεωγραφικά) πλατών και μικρών υψομέτρων (Cooper 1963, Thomas 1979). Έχει βρεθεί επίσης, ότι για τα θερμόβια φυτά δεν απαιτείται η πρωίμιση, μολονότι σε κάποια θερμόβια ψυχανθή, οι θερμοκρασίες για την

8 αύξηση, οι οποίες είναι αρκετά χαμηλότερες από την άριστη, μπορεί να προκαλέσουν την ανθική έναρξη (Ison και Parson 1992). Για την άνθηση των ποικιλιών του ετήσιου υπόγειου τριφυλλιού στην Νότια Αυστραλία χρειάζεται μια περίοδος διάρκειας 60 ημερών (Εικόνα 5.3). Αυτό είναι αποτέλεσμα κάποιων διαφορών, οι οποίες αναφέρονται στη νεότητα, τον έλεγχο της ανθικής έναρξης από μια ποικίλλουσα (ελαφρά προς βαριά) απαίτηση πρωίμισης, τη μέτρια ανταπόκριση στην φωτοπερίοδο και, όταν τα παραπάνω ισχύουν, σε κάποια διαδικασία, η οποία εξαρτάται από τις υψηλές θερμοκρασίες, ειδικότερα μάλιστα για την περίοδο από την έναρξη της άνθησης (ανάπτυξη του άνθους) (Devitt, Quinlivan και Francis 1978, Aitken 1985). Ομοίως, ελέγχονται η άνθηση του Trifolium glomeratum (Woodword και Morley 1974) και των ετήσιων μηδικών. Στις μηδικές (Εικόνα 5.4), η ανταπόκριση στην πρωίμιση και οι μακρές ημέρες ποικίλουν μεταξύ των επιλογών, γενικά όμως, η πρωίμιση και οι μακρές ημέρες είναι πρόσθετες και ικανές να αντικαθίστανται μεταξύ τους στην επιτάχυνση της άνθησης. Εικόνα 5.4. Το αποτέλεσμα των διαφορετικών περιόδων πρωίμισης σπόρου που φύτρωσε έγκαιρα, στην άνθηση τριών ετήσιων μηδικών που αναπτύσσονται κάτω από δύο διαφορετικές φωτοπεριόδους ήτοι: φυσική [Warwick, 28 o S, διάρκεια ημερήσιου φωτός 10,7 13,2 ώρες ( )] και 18 ωρών ( ). Τα δεδομένα αφορούν (α) τη Medicago scutellata (β) τη M. polymorpha και (γ) τη M. truncatula. Ο αριθμός των εβδομάδων υπολογίζεται από τα μέσα του χειμώνα (23 Ιουλίου για το Ν. Ημισφαίριο). Πηγή: Προσαρμογή από τους Clarkson και Russel (1975). Οι Clarkson και Russell (1979), χρησιμοποιώντας ως οδηγούς - μεταβλητές την θερμοκρασία και το μήκος της ημέρας, κατόρθωσαν να προβλέψουν τον χρόνο άνθησης της Medicago scutellata και της M. truncatula. Μια δευτεροβάθμια εξίσωση (5.3) έδωσε τις ημερήσιες κλασματικές αυξήσεις της ανάπτυξης ανάμεσα στα δύο στάδια της ανθικής διαδικασίας.

9 a 1 (T - a v ) + a 2 (T - a 0 ) 2 = 1 (5.3) Όπου: a 0, a 1, a 2 είναι συντελεστές συσχέτισης, και T ( o C) είναι η μέση ημερήσια θερμοκρασία. Η ανάπτυξη προχωρούσε ταχύτατα γύρω στους 26 o C. Η πρόβλεψη της άνθησης της M. truncatula βελτιώθηκε, όταν συμπεριλήφθηκε μια ψυχρή απαίτηση ή μια απαίτηση πρωίμισης. Αυτή περιγράφτηκε από μια αρνητική υπερβολή, δηλ. η ημερήσια τμηματική αύξηση της πρωίμισης ήταν μέγιστη στην ελάχιστη θερμοκρασία των 4 o C και αμελητέα στους 10 o C. Προκύπτει συνεπώς ότι, η άνθιση είναι πάρα πολύ ταχεία, εάν το φυτό εκτίθεται σε αμφότερες τις θερμοκρασίες (όπως έχει περιγραφεί από μια απαίτηση πρωίμισης, η οποία εκπληρώνεται ταχύτατα στους 4 o C και ακολούθως στις θερμοκρασίες των 26 o C). Για τον έλεγχο της ανθικής έναρξης η φωτοπερίοδος μπορεί να αντιδρά με την θερμοκρασία. Τα φυτά με τον τρόπο αυτό είναι δυνατό να έχουν μια απόλυτη φωτοπεριοδική απαίτηση σε μια θερμοκρασία, αλλά σε άλλες θερμοκρασίες μια ποσοτική φωτοπερίοδο ή καμία ανταπόκριση στη φωτοπερίοδο. Οι εποχιακές αλλαγές του ημερήσιου μήκους και της θερμοκρασίας (μολονότι ελαφρώς εκτός φάσης) παρέχουν στο λιβάδι τις κατάλληλες προϋποθέσεις για μια ποικιλότητα ανταποκρίσεων στην άνθηση, ακόμη και στις στενά σχετιζόμενες ποικιλίες. Αυτό, κατά την πρόβλεψη της προσαρμογής των ποικιλιών στα νέα περιβάλλοντα, μπορεί να οδηγήσει σε σφάλματα ακόμη και στο ίδιο Γ. Π. Οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι δυνατόν να επιμηκύνουν την απαιτούμενη για την άνθηση των ΒΦ φυτών κρίσιμη φωτοπερίοδο ή να ελαττώσουν αυτή που απαιτείται για την άνθηση των ΜΦ φυτών. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που μπορεί να είναι προσαρμοστικής σημασίας. Σε μερικά είδη φυτών ΒΦ, τα οποία αναπτύσσονται στους τροπικούς των χαμηλών Γ. Π, οι διάρκειας 30 λεπτών περίπου αλλαγές στην κρίσιμη φωτοπερίοδο, οφειλόμενες σε διαφορές κατά 6 ο C περίπου της μέσης θερμοκρασίας μεταξύ των σταθμών, μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ της μη-άνθησης και της άνθησης και συνεπώς της σποροπαραγωγής. (Ison και Humphreys 1984b). Στα λιβάδια της Ν. Ζηλανδίας και της Αυστραλίας το σημαντικότερο αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ της φωτοπεριόδου και της θερμοκρασίας, σε ότι αφορά την άνθηση (Ketellapper 1969), είναι η έναρξη της άνθησης στα ΜΦ φυτά κατά τη διάρκεια των μικρών ημερών του φθινοπώρου, του χειμώνα και της άνοιξης. Αυτό άλλωστε είναι ιδιαίτερα φανερό στα πρωιμότερης, περισσότερο θαλερής άνθησης φυτά Μεσογειακής προέλευσης, συγκρινόμενα με τα φυτά που έχουν προέλευση τα μεγάλα υψόμετρα. Η ένταση του φωτός (πυκνότητα ροής quantum) και η ποιότητα του φωτός είναι παράγοντες που επηρεάσουν την άνθηση. Η έκπτυξη των καλάμων, και κατά συνέπεια οι λανθάνουσες θέσεις άνθησης, ελέγχεται από την ποιότητα του φωτός και την πυκνότητα ροής quantum (Εδάφιο 4.3). Τα χαμηλά επίπεδα του φωτός περιορίζουν την φωτοσύνθεση και ο περιορισμός αυτός μπορεί να καθυστερήσει την ανθική έναρξη και την εμφάνιση της ανθοταξίας και τελικά, να ελαττώσει τον αριθμό των ανθέων. Ο Ryle (1967), απέδειξε ότι ο ρυθμός παραγωγής των πριμόρντια του φύλλου και η γονιμότητα των καλάμων ελαττώθηκαν και καθυστέρησε ο χρόνος της ανθικής έναρξης σε σκιαζόμενα φυτά λόλιου και φεστούκας (Εικόνα 5.5). Αυτό ταιριάζει σε πολλά ποώδη φυτά και έχει εφαρμογές στην περίπτωση που αυτά χρησιμοποιούνται ως ενδιάμεσες καλλιέργειες και κάτω από καλλιεργούμενες φυτείες, όπου η ένταση του φωτός είναι δυνατό να περιορίζει την άνθηση και την παραγωγή των σπόρων και κατά συνέπεια την διατηρησιμότητά τους (Εδάφιο 9.4).

10 Εικόνα 5.5. Η επίδραση της σκίασης στην (α) το ρυθμό συσσώρευσης των βλαστητικών προμόρντια και (β) η αναλογία των γόνιμων βλαστών στο λόλιο και τη φεστούκα. ( ) Αναπτύσσεται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε φυσικό φως ημέρας και ( ) αναπτύσσεται σε φωτισμό 25%. Πηγή: Προσαρμογή από τον Ryle (1967). Η ποσότητα, η εποχιακή κατανομή και η μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων περιγράφουν τις ζώνες, στις οποίες τα φυτά μπορούν να αναπτυχθούν. Στις περιόδους της κακουχίας, η προσαρμογή στην υγρασία συμβαίνει με πέντε (5) τρόπους. Οι τρόποι αυτοί είναι:

11 (1) ο συγχρονισμός των φαινολογικών γεγονότων, ώστε αυτά να ταιριάσουν με το περιβάλλον (Cameron 1967). Με τον τρόπο αυτό, πολλά ετήσια φυτά διαφεύγουν της υγρασιακής κακουχίας με την μορφή των σπόρων, (2) η ευκαιριακή αναπαραγωγή, οσάκις η εδαφική υγρασία και η θερμοκρασία επιτρέπουν την αύξηση. Αυτή οφείλεται στην χαλάρωση των ελέγχων της διάρκειας του ημερήσιου φωτός και της θερμοκρασίας πάνω στην άνθηση, όπως αυτό συμβαίνει σε μερικούς Αυστραλιανούς οικοτύπους της Danthonia caepticosa (Hodgkinson και Quinn 1978), (3) η αποφυγή ή η ανοχή της υγρασιακής κακουχίας, ειδικότερα από τα πολυετή. Η αποφυγή μπορεί να γίνεται μέσω του αυξημένου βάθους των ριζών και μέσω του ευαίσθητου ελέγχου των στομάτων, των κινήσεων των φύλλων ή των μειώσεων της φυλλικής επιφάνειας, όπως συμβαίνει με τα τροπικά ψυχανθή Siratro. Η ανοχή στην υδατική κακουχία, για παράδειγμα στους 13 Mpa (Ludlow 1980), καθιστά ικανή την επιβίωση, έτσι ώστε το φυτό να μπορέσει μάλλον να ανθήσει, παρά να έχει άμεση επίδραση στην διαδικασία άνθησης, (4) η αναστολή της άνθησης. Αυτή συντελείται με την εμφάνιση των βραχυχρόνιων ελλειμμάτων νερού (Εικόνα 5.6), (5) η προώθηση της άνθησης, κατά την εμφάνιση βραχυχρόνιων ελλειμμάτων νερού. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει συχνή αναφορά γι αυτό. Μερικές φορές χρησιμοποιείται ένας κύκλος ξηρασίας που προκαλείται από την διακοπή της άρδευσης, ως διαχειριστικό εργαλείο για να προωθηθεί η άνθηση και η παραγωγή σπόρων σε ακαθόριστα θερμόβια ψυχανθή, όπως π.χ. το Macroptilium atropurpureum cv. Siratro (εδάφιο 5.4.4). Τα ελλείμματα σε νερό δεν παρουσιάζουν τόσες πολλές επιδράσεις στην άνθηση των ειδών, όσες παρουσιάζει η φωτοπερίοδος. Είναι όμως δυνατό να έχουν περισσότερες χαρακτηριστικές επιδράσεις στην μετέπειτα εξέλιξη του φυτού. Για παράδειγμα, όταν έχει αρχίσει η άνθηση, η κακουχία της υγρασίας μπορεί να σμικρύνει την διάρκεια της άνθισης, γεγονός το οποίο παρατηρείται στις μηδικές (Εικόνα 5.6) και στο υπόγειο τριφύλλι (Andrews, Collins και Stern 1977, Taylor και Palmer 1979). Η χαμηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση στην ανθική έναρξη. Τα υψηλά επίπεδα αζώτου επιταχύνουν την άνθηση στα ποώδη φυτά κατά 10 έως 20 ημέρες, η ανταπόκριση όμως αυτή ποικίλει, τόσο ανάμεσα στα είδη, όσο και ανάμεσα στις ποικιλίες. Ο ρόλος της διατροφής στην απόδοση της άνθησης και την παραγωγή των σπόρων έχει αναλυθεί με σχετική πληρότητα από τους Hebbletwaite (1980) και Humphreys και Riveros (1986) και οι διαχειριστικές εφαρμογές τους θα εξεταστούν στη συνέχεια (Εδάφιο 5.6.7) Η αυτόνομη άνθηση Η αυτόνομη άνθηση αναφέρεται σ εκείνα τα φυτά, τα οποία είναι φωτοπεριοδικώς ουδέτερα και τα οποία δεν χρειάζονται την πρωίμιση για την ανθική τους έναρξη. Κάτω από τέτοιες συνθήκες ένα μοντέλο: βαθμός - ημέρα ή θερμότητα - σύνολο προβλέπει συχνά τα κρίσιμα αναπτυξιακά στάδια, όπως είναι για παράδειγμα αυτό της άνθησης, διότι η θερμοκρασία, δια μέσου των επιδράσεών της στο ρυθμό της φυλλικής παραγωγής, είναι εκείνη η οποία καθορίζει το χρόνο της ανθικής έναρξης

12 (Ong 1983). Αυτό είναι πολύ πιθανό να ισχύει για τα είδη που αναπτύσσονται μέσα στην κρίσιμη γι αυτά διάρκεια της φωτοπεριόδου, όπως για παράδειγμα η επαναβλάστηση της μηδικής μέσα στο καλοκαίρι, ή για τα φυτά των οποίων η ανάπτυξη έπεται της έκθεσης τους σε χαμηλές θερμοκρασίες, οι οποίες ικανοποιούν μια απαίτηση για πρωίμιση ή σε χαμηλές θερμοκρασίες πριν την άνθηση. Εικόνα 5.6. Γραμμική τάση της επίδρασης της αύξησης της υδατικής κακουχίας από Μ1 (καμία κακουχία) μέχρι το Μ4 (σοβαρή κακουχία) σε χρονικό διάστημα σε ημέρες μεταξύ διάφορων σταδίων ανάπτυξης της M. truncatula v. Jemalong. (Α) Φύτευση στο πρώτο άνθος, (Β) φύτευση στον πρώτο ανώριμο οφθαλμό, (Γ) φύτευση στον πρώτο ώριμο οφθαλμό, (Δ) Μήκος της άνθησης, (Ε) φύτευση μέχρι θανάτου. Οι συντελεστές παλινδρόμησης (r 2 ) είναι κατά σειρά: 0,95, 0,86, 0,81, 0,74 και 0,93. Πηγή: Προσαρμογή από τους Clarkson και Russell (1976) Η ανάπτυξη της ταξιανθίας Η περίοδος της ανάπτυξης της ταξιανθίας εκτείνεται από την ανθική έναρξη μέχρι την εμφάνιση του άνθους ή της ταξιανθίας. Η διάρκεια της ανάπτυξης της ταξιανθίας μέχρι την εμφάνιση των ανθέων εξαρτάται από: α) την φωτοπερίοδο, β) τη θερμοκρασία και γ) το ρυθμό αύξησης ολόκληρου του φυτού.

13 Ο Vince-Prue (1975), αναγνωρίζει τέσσερις (4) μείζονες ομάδες φυτών, ανάλογα με την ανάπτυξη της ταξιανθίας τους και σύμφωνα με την αντίδρασή τους στη φωτοπερίοδο. Οι ομάδες αυτές είναι: (1) τα φυτά που εμφανίζουν φωτοπεριοδική απαίτηση για την ανθική τους έναρξη, αλλά σε ότι αφορά την ανάπτυξη του άνθους, αυτά είναι φωτοπεριοδικώς ουδέτερα, (2) τα φυτά που σε ότι αφορά την ανθική έναρξη είναι φωτοπεριοδικώς ουδέτερα, έχουν όμως μια φωτοπεριοδική απαίτηση για την ανάπτυξη του άνθους τους. (3) τα φυτά με τις ίδιες φωτοπεριοδικές απαιτήσεις τόσο για την ανθική έναρξη, όσο και για την ανάπτυξη του άνθους τους, και (4) τα φυτά με διαφορετικές φωτοπεριοδικές απαιτήσεις τόσο για την έναρξη, όσο και για την ανάπτυξη του άνθους. Σε γενικές γραμμές, το μήκος της φάσης που αρχίζει με την έναρξη της άνθησης και τελειώνει με την εμφάνιση του άνθους, βρίσκεται σε αρνητική συσχέτιση με τη θερμοκρασία. Αυτό έχει ως συνέπεια, η φάση αυτή να έχει μεγαλύτερη σπουδαιότητα στα ψυχρά περιβάλλοντα. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν παραδείγματα σύμφωνα με τα οποία στα αγρωστώδη, να συμβεί την άνοιξη η έναρξη της άνθησης σε μια χρονική διάρκεια επτά μηνών ενώ, η εμφάνιση του άνθους να ελαττώνεται σε λιγότερο από δύο μήνες (Evans 1964). Σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από την άριστη, η φάση αυτή μπορεί να καθυστερήσει. Για παράδειγμα, στο Stylosanthes guianensis cv. Cook, η φάση της ανάπτυξης της ταξιανθίας μειώνεται από 64 στις 18 ημέρες, όταν η θερμοκρασία (T) αυξάνεται πάνω από το όριο των 18 έως τους 27 o C. Ο χρόνος από την φύτρωση του αρτίφυτρου μέχρι την άνθηση (y) μπορεί να περιγραφεί από το αλγεβρικό μοντέλο της εξίσωσης 5.4 (Ison και Humphreys 1984b). y = 438,2 22,3T + 0,379 T 2 (5.4) Η Eξίσωση 5.4, προβλέπει τους 29 o C, ως τον ελάχιστο χρόνο για την άνθηση του Stylosanthes guianensis cv. Cook, ο οποίος, εάν η εξίσωση εφαρμοστεί στην κοινή μηδική, αντιστοιχεί στους 30 o C (Field και συνεργάτες 1976). Πάνω από τη θερμοκρασία αυτή, η ανάπτυξη της άνθησης είναι δυνατό να παρεμποδιστεί. Στα εγγενώς αναπαραγόμενα είδη, η διαδικασία της άνθησης αρχίζει την στιγμή που οι ανθήρες και τα στίγματα εκτίθενται στους παράγοντες επικονιασμού (κίνηση του αέρα, έντομα), τόσο στην περίπτωση που τα άνθη είναι ανοικτά, όσο και στην περίπτωση που τα άνθη είναι κλειστά, επειδή τα όργανα αυτά προεξέχουν. Η άνθιση ολοκληρώνεται, όταν τα παραπάνω όργανα δεν είναι πλέον διαθέσιμα στους παράγοντες της επικονίασης. Στα κλειστόγαμα αγρωστώδη και τα ψυχανθή (δηλαδή σε εκείνα στα οποία η επικονίαση και η γονιμοποίηση συντελείται μέσα στα κλειστά ανθύλλια), δεν υφίσταται καμία άνθιση, εξ ορισμού. Για τα περισσότερα κλειστόγαμα ποώδη ψυχανθή, οι ρυθμοί της εξωτερικής διασταύρωσης κυμαίνονται από 0,01 έως 10%. Για παράδειγμα, το υπόγειο τριφύλλι εμφανίζει εξωτερική διασταύρωση ίση με το 0,1% περίπου (Marshall και Broue 1973). Αυτό επαρκεί ώστε να αναπαραχθούν 10 έως 20 υβρίδια ανά τετραγωνικό μέτρο και έτος. Μικροί και ποικίλλοντες βαθμοί εξωτερικής διασταύρωσης έχουν ως αποτέλεσμα την εξέλιξη της γενετικής ποικιλότητας, ακόμη και σε τεχνητούς λειμώνες. Στη νότια Αυστραλία αναπτύσσονται σε μικτά ποολίβαδα νέα είδη υπόγειου τριφυλλιού, με ένα ρυθμό που προσεγγίζει το 1,5% της συνολικής παραγωγής ανά έτος (Reed και Cocks 1982). Κατά συνέπεια, υφίσταται ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα σύμπλοκα σποράς

14 ελεγμένων γονότυπων, ώστε το δυναμικό αυτό να το εκμεταλλευτούμε και να το προσαρμόσουμε σε μια ευρεία ποικιλία μικροπεριβαλλόντων. Η εξωτερική διασταύρωση όμως, δημιουργεί προβλήματα στους παραγωγούς σπόρων, εξ αιτίας της γενετικής αλλαγής ή της γενετικής μόλυνσης των ποικιλιών. Απέναντι σ αυτό, η εξωτερική διασταύρωση παρέχει ένα δυναμικό για την αναπαραγωγή των προαιρετικά αγενώς πολλαπλασιαζόμενων αγρωστωδών, όπως είναι για παράδειγμα η περίπτωση των Bothricloa intermedia και Cenchrus ciliaris. Το δυναμικό υφίσταται για να δημιουργηθούν συνδυασμοί νέων γενών από συγκεκριμένες τεχνικές, όπως είναι η εμβρυοκαλλιέργεια, η επιλογή κυττάρων, η σωματική υβριδοποίηση και η τεχνολογία του ανασυνδυασμού του DNA. Η σωματοκλωνική ποικιλότητα υφίσταται στη μηδική, τα τριφύλλια, το λόλιο, τη φεστούκα και το Panicum. Οι κυτταρικές γραμμές της μηδικής και του λευκού τριφυλλιού είναι ανθεκτικές σε μερικά ζιζανιοκτόνα (Scrowcroft και συνεργάτες 1993) Άνθηση και γονιμοποίηση Η άνθηση επηρεάζεται σοβαρά από το περιβάλλον. Στο σημείο αυτό, θα μπορούσαμε να παραθέσουμε κάποιες γενικευμένες διαπιστώσεις, οι οποίες στηρίζουν την παραπάνω διατυπωθείσα άποψη, όπως αυτές σταχυολογήθηκαν από τη διεθνή βιβλιογραφία. Και είναι αυτές που ακολουθούν: (1) οι χαμηλές θερμοκρασίες και ο παγετός είναι δυνατό να εμποδίσουν την άνθηση ή να προκαλέσουν στειρότητα στη γύρη (π.χ. kikuku), (2) η μορφή του χρονικού συντονισμού της άνθησης κατά τη διάρκεια της ημέρας εξαρτάται από τη θερμοκρασία και ποικίλει ανάμεσα και μέσα στα είδη, (3) σε κάποια ψυχανθή, η άνθηση σε ήπιες συννεφιασμένες ημέρες επιμηκύνεται, λόγω της επίδρασης του φωτός, της συνολικής ακτινοβολούσας ενέργειας, της σχετικής υγρασίας και της θερμοκρασίας περιβάλλοντος, όπως έχουν αναφερθεί σε αποτελέσματα από πολλές έρευνες και παρατηρήσεις, ενώ αναφέρθηκε επίσης, ότι τα ανθύλλια σε κάποια αγρωστώδη παραμένουν κλειστά στις «υγρές, ψυχρές, μουντές ημέρες». (4) ο καιρός την προηγούμενη ημέρα της άνθησης ή κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να είναι περισσότερο κρίσιμος από τον καιρό της ημέρας της άνθησης, ειδικότερα όταν κυριαρχούν οι εύκρατες συνθήκες, (5) οι υψηλές θερμοκρασίες, μέσω της ξήρανσης, του τραυματισμού του στύλου ή του περιορισμού της ανάπτυξης του ανθήρα, είναι δυνατόν να εμποδίζουν την άνθηση, (6) η μεγάλη ταχύτητα των ανέμων π.χ. 30 km ανά ώρα, δυνατόν να εμποδίσει την άνθηση σε κάποια, αλλά όχι σε όλα τα σταυρεπικονιαζόμενα είδη. Η επικονίαση περιγράφει όλες εκείνες τις διαδικασίες, οι οποίες παρατηρούνται από τη στιγμή που ο ανθήρας ανοίγει μέχρις ότου ο γυρεοσωλήνας πλησιάσει τον εμβρυόσακκο στην ωοθήκη. Στα σταυρεπικονιαζόμενα είδη, όπως για παράδειγμα η μηδική, η αποτυχία στην επικονίαση μπορεί να αποτελέσει μια μείζονος σημασίας αιτία για την αποτυχία σχηματισμού του σπόρου. Τα έντομα - επικονιαστές είναι δυνατό ή να μην υφίστανται ή να έχουν θανατωθεί από τα εντομοκτόνα. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν κάποιες εμπειρικές έρευνες, οι οποίες μας παρέχουν την δυνατότητα να προβλέψουμε την επιθυμητή πυκνότητα στις κυψέλες των μελισσών που αναγκαιούν για τον επικονιασμό της μηδικής από την μέλισσα (Apis mellifera L.), αλλά, όταν θέλουμε να επινοήσουμε τις καταλληλότερες στρατηγικές διαχείρισης, είναι προτιμότερο να έχουμε μια καλύτερη γνώση της συμπεριφορά του εντόμου και της φαινολογίας της καλλιέργειας,. Σ αυτό μπορεί να βοηθήσει και η

15 δημιουργία μοντέλων. Οι Plowright και Hartling (1981), επινόησαν ένα μοντέλο πρόβλεψης για τον αναμενόμενο αριθμό γονιμοποιημένων ωαρίων, κάνοντας χρήση της σχέσης μεταξύ του αριθμού των ανθυλλίων που δέχονται την επίσκεψη του μπούμπουρα (Bombus fervidus) και του συνόλου των σπόρων που προέκυψαν σε μια καλλιέργεια λειμώνιου τριφυλλιού (Trifolium pratense). Εικόνα 5.7. Γενικευμένη δομή του άνθους. (α) Αγρωστώδη που εμφανίζουν ένα κλειστό ανθύλλιο (1), ένα ανθύλλιο ανοικτό (2), ανθικά μέρη (3), και ένα σταχύδιο (4). (β) ένα δικοτυλήδονο, δηλαδή ένα άνθος ψυχανθούς. Πηγή: Προσαρμογή από τους Jackson και Jacobs (1985). Σε κάποια είδη η επικονίαση εξαρτάται από την δυνατότητα υπέρβασης των φυσικών εμποδίων. Στη μηδική για παράδειγμα, ο ενεργοποιητικός μηχανισμός των ανθέων (η διάρρηξη των πτερύγων και της τρόπιδας για την απελευθέρωση της εμποδιζόμενης στήλης του στήμονα, έτσι ώστε αυτή να ανοίξει απέναντι από την σταθερή διάρρηξη των πετάλων της μεμβράνης του στίγματος) είναι ουσιώδης για να επιτραπεί η σταυρογονιμοποίηση. Ο ενεργοποιητικός μηχανισμός μπορεί να είναι αυτόματος για το 1 έως 14% των ανθέων στους 25 ο C και θετικά συσχετισμένος με την θερμοκρασία πάνω από το εύρος των 20 έως 40 ο C. Η γονιμοποίηση πραγματοποιείται, όταν ο αρσενικός πυρήνας συνενώνεται με το ωάριο. Στα αγρωστώδη, όπως και σ όλα τα αγγειόσπερμα, η εμβρυογέννηση αρχίζει με τη διπλή γονιμοποίηση, η οποία προκαλεί τη δημιουργία του ζυγωτή και ενός τριπλοειδούς κυττάρου, από το οποίο αναπτύσσεται ο ιστός του ενδοσπερμίου. Τα γεγονότα αυτά επισυμβαίνουν στον εμβρυόσακκο, ο οποίος περιβάλλεται από τους μητρικούς ιστούς. {Περισσότερες λεπτομέρειες δίδονται από τον Dure (1975)}. Η διαμόρφωση του σπόρου, ένας όρος που χρησιμοποιείται συχνά στις μελέτες παραγωγής των σπόρων στα ποολίβαδα, θεωρείται ως η έναρξη της διαίρεσης του κυττάρου που έπεται μιας επιτυχημένης γονιμοποίησης. Αν δεν επισυμβεί η κυτταρική διαίρεση, το ωάριο μαραίνεται και θνήσκει και η αποτελεσματική επικονίαση και

16 γονιμοποίηση δεν εγγυώνται το σχηματισμό του σπέρματος. Η διαδικασία της διαμόρφωσης του σπόρου είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονομήσιμη και ως εκ τούτου η επιλογή για μια βελτιωμένη διαδικασία της διαμόρφωσης του σπόρου είναι εφικτή. Ο Lorenzetti (1993), σημειώνει ότι στα κτηνοτροφικά φυτά, η κοινότυπη πρώιμη αποβολή των εμβρύων δεν οφείλεται στην έλλειψη φωτοσυνθετικής ικανότητας, αλλά αυτή συνδέεται με το σύστημα γονιμοποίησης. Πίνακας 5.1. Συστήματα αναπαραγωγής αγρωστωδών και ψυχανθών σε λιβαδικές εκτάσεις. Συστήματα και μορφές Παραδείγματα Εγγενής (αμφιμιξία) 1. Αυτογονιμοποίηση 1.1. Κλειστογαμία (η γύρη γονιμοποιεί το ωάριο πριν ή χωρίς το άνθος να ανοίξει) 1.2. Διασπορά της γύρης πριν ανοίξει το άνθος 2. Διασταυρωνόμενη γονιμοποίηση 2.1. Διαφορές στο μέγεθος, τη θέση ή τη λειτουργία των ανθήρων και του στύλου 2.2. Ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης της «ξένης» γύρης στο στύλο 2.3. Διχογαμία {οι ανθήρες και τα στίγματα καθίστανται λειτουργικά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές (α) Πρωτάνδρεια (οι ανθήρες σκορπίζουν τη γύρη πριν τα στίγματα καταστούν αποδέκτες), (β) Πρωτογυναικεία (τα στίγματα καθίστανται αποδέκτες πριν οι ανθήρες διασκορπίσουν τη γύρη)} 2.4. Αυτo-ασυμβατότητα (γενετικά ελεγχόμενη) 2.5. Μονοικισμός (ξεχωριστά άρρενα και θήλεα άνθη στο αυτό φυτό 2.6. Δυοικισμός (θηλυκές και αρσενικές ταξιανθίες δημιουργούνται σε διαφορετικά φυτά) 2.7. Γυναικοδύοικα ή ανδροδύοικα (άτομα τα οποία είναι ή ερμαφρόδιτα ή θηλυκά ή αρσενικά αντιστοίχως) 2.8. Γυναικομόνοικα ή ανδρομόνοικα (ερμαφρόδιτα και θηλυκά ή αρσενικά άνθη που γεννιούνται ανεξάρτητα στο ίδιο φυτό) Αγενής (απομιξία) 1. Αγαμοσπερμία (παράγονται σπόροι) 1.1. Τυχαία εμβρυογονία (ένα ή περισσότερα τυχαία έμβρυα αναπτύσσονται στο ωάριο απευθείας από τα σωματικά κύτταρα του 1.2. Γαμετοφυτική απομιξία (περιλαμβάνει όλες τις μορφές της απομιξίας μορφολογικά όμοιας με την εγγενή διαδικασία, αλλά η μείωση αποφεύγεται ή τροποποιείται ούτως ώστε, ο εμβρυόσακκος να είναι διπλοειδής και το έμβρυο να αναπτύσσεται χωρίς γονιμοποίηση). Υπάρχουν δύο μορφές: η διπλοσπορία και η αποσπορία, με την τελευταία να είναι η πλέον κοινή. 2. Βλαστητική αναπαραγωγή (δεν παράγονται σπόροι) π.χ. κάλαμοι, στόλονες, ριζώματα, μοσχεύματα, καταβολάδα Danthonia spp., Stylosanthes spp., Trifolium subterraneum Medicago polymorpha Oxalis pes-carpe Trifolium repens, Lotus corniculatus Zea mays Spinifex hirsutus Arundo richardii Buchloe dactyloides Poa pratensis Πολλά θερμόβια ψυχανθή όπως είδη των γενών Bothriocloa, Dichanhium, Paspalum, Chloris, Poa, Panicum Μερικοί οικότυποι του Cynodon dactylon, Pennisetum clandestinum Τα πολυετή εξωγονιμοποιούμενα (διασταυρωμένη γονιμοποίηση, Πίνακας 5.1) εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς αποβολής ωαρίου και εμβρύου, σε σύγκριση

17 με τα εσωγονιμοποιούμενα (50% έναντι 15%) (αυτογονιμοποίηση, Πίνακας 5.1). Αυτό αποτελεί τη συνέπεια ενός υψηλότερου γενετικού φορτίου και μιας υψηλότερης συχνότητας θανατηφόρων αλληλοπαθών συνδυασμών στους εξωγονιμοποιητές. Τη διαμόρφωση του σπόρου ακολουθεί η ανάπτυξη του σπέρματος. Η κυτταρική διαίρεση συνεχίζεται μέχρις ότου το έμβρυο σχηματίσει μια πλήρως ανεπτυγμένη πλάκα (scutellum), από ένα μη τελειοποιημένο βλαστίδιο, το οποίο ονομάζεται και πτερίδιο, και από μια μη ανεπτυγμένη ρίζα, η οποία καλείται ριζίδιο. Τελικά, καθώς το ωάριο χάνει το νερό προς το εγγύς περιβάλλον του και οι ιστοί του κελύφους του σπέρματος σκληραίνουν και θνήσκουν, επέρχεται η μάρανση, με συνεπακόλουθο την ενκοίτωση του ενδοσπερμίου/εμβρύου σ ένα προστατευτικό στρώμα. Τα σπέρματα δεν χρειάζεται να αναπτυχθούν πλήρως για να καταστούν βιώσιμα. Τα σπέρματα του Pennisetum glaucum παρουσιάζουν κανονική ζωτικότητα, εάν προσεγγίσουν το 50% της ανάπτυξής τους (Fussell και Pearson 1980). Στα ψυχανθή, καθώς το σπέρμα οδηγείται προς την φυσιολογική του ωριμότητα, το αναλογούν τμήμα του «σκληρού» σπέρματος καθορίζεται από την ανάπτυξη των κυττάρων και των ιστών του (Μott 1979), καθώς και του ομφαλού (hilum) (Hyde 1954). Η σκληρότητα του σπέρματος καθορίζεται από τον γενότυπο, το περιβάλλον κατά την διάρκεια της ανάπτυξης του σπέρματος και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που ελέγχουν την θραύση της σκληρότητας μετά την διασπορά ή την σπορά του σπόρου. Στο φυτό Stylosanthes hamata cv. Verano, η θερμοκρασία, κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του σπόρου, είναι ο πλέον σημαντικός παράγοντας για τον καθορισμό της ποσοστιαίας αναλογίας της σκληρότητας του σπέρματος, πολύ σημαντικότερος από τις μεταβολές της διαθεσιμότητας της υγρασίας στο έδαφος ή του φωτός. Το ποσοστό της σκληρότητας σχετίζεται θετικά με την θερμοκρασία της προέλευσης του σπόρου, αποδεικνύοντας έτσι, ότι η ανάπτυξη του σπόρου σε ψυχρές θέσεις, σε ώριμη εποχή ή όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες από τις κανονικές, θα ήταν αναμενόμενο να περιέχουν μια μικρότερη αναλογία σε σκληρούς σπόρους (Argel και Humphreys 1983). Η άμεση εφαρμογή των παραπάνω, αφορά την προμήθεια των ποσοτήτων των σπόρων τους οποίους πρόκειται να προμηθευθεί κάποιος και υποδηλώνει ότι οι σπόροι, για να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα σκληρότητας και τοιουτοτρόπως μεγάλη διάρκεια ζωής κατά την αποθήκευση τους στο έδαφος, πρέπει να επιλέγονται από τις θερμές θέσεις. Στο υπόγειο τριφύλλι η σκληρότητα συσχετίζεται με το μέγεθος του σπόρου. Οι μεγαλύτεροι σπόροι μαλακώνουν πρώτοι (Taylor και Palmer 1979), όπως κάνουν και οι σπόροι που σχηματίζονται από το τελευταίο τμήμα της ταξιανθίας (Salisbury και Halloran 1983) Η παραγωγή των σπόρων Στο λιβάδι, η άνθηση στο ίδιο το φυτό, αλλά και μεταξύ των φυτών, πραγματοποιείται, είτε ταυτόχρονα, είτε κλιμακωτά κατά θέσεις. Το αποτέλεσμα που θα προκύπτει είναι ένας πληθυσμός από πιθανές σποροπαραγωγικές θέσεις, σε ποικίλα στάδια της αναπαραγωγικής ανάπτυξης. Όταν οι αγρονομικές επεμβάσεις αποβλέπουν στην διαχείριση εκτάσεων που στοχεύουν και στην παραγωγή σπόρων, είναι σύνηθες να αναφερόμαστε στα στοιχεία των αποδόσεων των σπόρων που μπορούν να χειριστούν με πλεονεκτικό τρόπο, αποδίδοντας κατάλληλη σημασία στα στοιχεία αυτά και τις αντιδράσεις τους. Είναι αδύνατο να ασχοληθούμε εδώ με όλες τις πλευρές της εμπορικής παραγωγής σπόρων, γι αυτό, αν κάποιος ενδιαφέρεται να εμβαθύνει στο θέμα αυτό, υπάρχει επαρκής βιβλιογραφία τόσο για τα τροπικά ποολίβαδα (Humphreys και Riberos 1986, Hill και Loch 1993), όσο και για τα εύκρατα ποολίβαδα και τους λειμώνες (Hebbletwaite 1980, Lorenzetti 1993).

18 Ένα ή και περισσότερα από τα στοιχεία της σποροπαραγωγής μπορεί να καθορίσουν επίσης, και την οικολογική διαδοχή, όπως αυτή συσχετίζεται με την ικανότητα αναπαραγωγής των καθέκαστα φυτών (Εξίσωση 5.1). Για ένα φυτικό πληθυσμό, η παραγωγή βιώσιμων σπόρων ανά μονάδα επιφανείας (Y) δίδεται από την μαθηματική εξίσωση 5.5: Y = t x t f x f t x s p x f l x f A x s A x V s (5.5) Όπου: t είναι ο αριθμός των θέσεων των καλάμων ή των οφθαλμών ανά μονάδα επιφανείας, t f είναι το ποσοστό των σπόρων από αυτούς που επιβιώνουν και ανθίζουν, f t είναι το ποσοστό των σπόρων από τις θέσεις που επιβιώνουν και είναι γόνιμες, s p είναι ο αριθμός των ανθικών μονάδων (π.χ. σταχυδίων) ανά ανθοταξία, f l είναι ο αριθμός των ανθέων ανά ανθική μονάδα που διαφοροποιήθηκαν (π.χ. σταχυδίων), f A είναι το ποσοστό των γόνιμων ανθέων (άνθη φέροντα σπόρους), s A είναι ο αριθμός των σπόρων που σχηματίζονται ανά άνθος, και V s το ποσοστό των βιώσιμων σπόρων. Πίνακας 5.2. Εκτιμητές των δυνατών και πραγματικών σποροαποδόσεων διαφόρων σανοδοτικών και σποροπαραγωγικών καλλιεργειών με στοιχεία απόδοσης σπόρων. ΔΣ Ανθοταξία Άνθη ανά ανθοταξία Ωάρια ανά άνθος ΒΧΣ ΔΑΣ ΧΘΩ Αγρονομική ΠΔΣ (%) (α/m2) (g) (t/ha) (%) (t/ha) (% του ΔΑΣ) Σανοδοτικά Medicago sativa Trifolium repens Trifolium pratense Lotus corniculatus Loliun perenne Dactylis glomerata Festuca arundinacea ,0 0,5 1,6 1,2 2,0 1,0 2,0 12,0 2,8 2,6 1,2 8,0 4,6 9, ,5 0,4 0,6 0,2 1,0 0,8 1, Καρποδοτικά Zea mays Triticum estivum Pisum sativum Helianthus annuus ,6 21,0 22,4 5, ,0 6,0 6,0 2, ΔΣ = Δείκτης συγκομιδής (%), ΒΧΣ = Βάρος 1000 σπόρων, Το στοιχείο της Εξίσωσης 5.5 που συμβάλλει κατά το μεγαλύτερο μέρος στην παραγωγή των σπόρων ποικίλει ανάλογα με το είδος, την τοποθεσία (περιβάλλον) και την διαχείριση (π.χ. αποστάσεις σποράς). Η πυκνότητα της ανθοταξίας έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στην σποροπαραγωγή των πολυετών αγρωστωδών (Langer 1980). Στον Πίνακα 5.2 συνοψίζονται κάποιες από τις αποδόσεις σπόρων και τα στοιχεία απόδοσης σε κάποιες καλλιέργειες σανοδοτικών και σποροπαραγωγικών

19 κτηνοτροφικών φυτών. Αξιοσημείωτο του πίνακα είναι ο χαμηλός δείκτης συγκομιδής (ΔΣ) των σανοδοτικών καλλιεργειών (6-12%), συγκρινόμενες με τις σποροπαραγωγικές καλλιέργειες (50-60%). Εικόνα 5.8. Επίδραση της πυκνότητας του φυτού στην απόδοση σε σπόρους και κάποια άλλα χαρακτηριστικά του Stylosanthes humilis. Πηγή: Προσαρμογή από τους Shelton και Humphreys (1971).

20 Στην συγκομιδή για εμπορικούς σκοπούς, οι παράγοντες S w (βάρος ανεξάρτητου σπόρου) και S h (το ποσοστό των σπόρων που πραγματικά συγκομίστηκαν) θα έπρεπε να προστεθούν, παρότι το αυξημένο μέγεθος των σπόρων μεταδίδει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο βλαστάνον αρτίφυτρο μέσω της αυξημένης ζωτικότητας. Όμως, ο Cocks (1990) έχει τονίσει ότι η επιλογή σπόρων με υψηλό βάρος μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα για την αυτογονιμοποίηση των ετήσιων ψυχανθών, όταν αυτή συνοδεύεται από μια μείωση του συνολικού αριθμού των σπόρων. Η απόδοση του σπόρου μπορεί επίσης, να εκληφθεί και ως το αγρονομικά πραγματοποιούμενο δυναμικό του σπόρου (ΑΠΔΣ, τόνοι ανά εκτάριο) αποτελούμενο από: τον αριθμό των σπόρων ανά μονάδα επιφανείας, το μέσο βάρος του σπόρου (ΒΧΣ, Πίνακας 5.2), και το ποσοστό των σπόρων που πραγματικά συγκομίζονται (Πίνακας 5.2, Lorenzetti 1993). Παρόμοιες αποδόσεις σπόρων μπορεί να επιτευχθούν με διαφορετικές διαδρομές. Ο συμψηφισμός μεταξύ των στοιχείων των αποδόσεων μπορεί να περιορίσει την δυνάμενη να επιτευχθεί στην τελική απόδοση μεταβολή, την οποία μπορούμε να δούμε στην Εικόνα 5.8, και η οποία παρουσιάζει την ανταπόκριση του Υ και κάποιων άλλων στοιχείων στην πυκνότητα των φυτών. Μείζονος ενδιαφέροντος, για όλους τους απασχολούμενους με την αναπαραγωγή των σπόρων, αποτελεί ο χειρισμός, είτε της διάρκειας, είτε του ρυθμού κάθε μιας από τις αναπτυξιακές φάσεις που συμβάλλει τελικά στην απόδοση των σπόρων. Ο Charles Edwards (1982), συσχέτισε την απόδοση των σπόρων με την διάρκεια της φάσης της αναπαραγωγική αύξησης, με τη βοήθεια της Εξίσωσης 5.6: W H = n H εqsδt + b (5.6) Όπου: W H είναι το ξηρό βάρος του συγκομισθέντος σπόρου, n H είναι η αναλογία της νέας ξηρής ουσίας που επιμερίζεται στο σπόρο, ε είναι η αποτελεσματικότητα χρήσης του φωτός, Q είναι η μέση αναλογία της προσπίπτουσας ροής φωτός που προσλαμβάνεται από το φυτό ή την καλλιέργεια σε μια εκτεταμένη χρονική περίοδο, S είναι η ολοκλήρωση του προσπίπτοντος ημερήσιου φωτός στην καλλιέργεια κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής αύξησης, Δt είναι η διάρκεια της φάσης της αναπαραγωγικής αύξησης, και b είναι μια σταθερά. Η Εξίσωση (5.6) δεν εφαρμόζεται πάντοτε. Η πυκνότητα της ταξιανθίας, και κατά συνέπεια η τελική σποροπαραγωγή, μπορεί να καθοριστεί από το ρυθμό και/ή την διάρκεια της παραγωγής της ταξιανθίας. Για παράδειγμα, η σποροπαραγωγή του υπόγειου τριφυλλιού στην Αυστραλία: (1) είναι θετικά συσχετισμένη με το ρυθμό της παραγωγής της ταξιανθίας (1,1 έως 2,4 ανά τετραγωνική παλάμη (dm 2 ) ανά ημέρα, αλλά δεν συσχετίζεται με τον χρόνο ή τη διάρκεια (32 έως 48 ημέρες) της άνθησης (Francis & Gladstones 1974), (2) αυξάνεται από την αποφύλλωση, η οποία αυξάνει το ρυθμό της παραγωγής της ταξιανθίας (Collins 1978), (3) μειώνεται με τη σκίαση, η οποία μειώνει το ρυθμό, αλλά δεν επιμηκύνει την διάρκεια της θετικά συσχετισμένης άνθησης (Collins, Rossister και Ramos Monreal 1978),

21 (4) μειώνεται από τη σοβαρή υδατική κακουχία, η οποία μειώνει το ρυθμό της άνθησης και/ή τη διάρκειά της (Wolfe 1981), (5) μειώνεται από το υψηλό φωτισμό κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των σπόρων στα είδη που θάβουν τους σπόρους τους {το βάρος του σπόρου ανά λοβό είναι συσχετισμένο αρνητικά και γραμμικά με το λογάριθμο της έντασης του φωτός (Taylor 1979)}, και (6) προωθείται με την αύξηση του καθεστώτος θερμοκρασίας ημέρας/νύκτας πάνω από 24/19 ο C, το οποίο προκαλεί αύξηση του ρυθμού παραγωγής της ταξιανθίας και μείωση στη διάρκεια της (Taylor και Palmer 1979). Στο καθεστώς της θερμοκρασίας ημέρας/νύκτας των 24/19 ο C η απόδοση των σπόρων μειώθηκε, λόγω της μείωσης του μεγέθους των σπόρων, όχι όμως και του αριθμού τους. Τα κυριότερα αποτελέσματα της θερμοκρασίας στα συστατικά της απόδοσης των σπόρων μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως: (1) Η τελική απόδοση (Y) είναι δυνατό να καθοριστεί από τα αποτελέσματα της θερμοκρασίας κατά την έκπτυξη των βλαστών, παρά σε οποιοδήποτε από τα αναπαραγωγικά στάδια. Για παράδειγμα, στο θερμόβιο αγρωστώδες Pennisetum glaucum, το Υ καθίσταται μέγιστο, όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες ημέρας/νύκτας (21/16 ο C) αυξάνουν την έκπτυξη των βλαστών της βάσης (αδελφώματα), μολονότι η θερμοκρασία δεν θεωρείται ευνοϊκή για την γονιμότητα των σταχυδίων και το μήκος της ταξιανθίας (Fussell, Pearson και Norman 1980). (2) Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ανάπτυξης, η άριστη θερμοκρασία για τις συνθήκες ανάπτυξης συχνά μειώνεται. Στην ποικιλία Cook του Stylosqnthes guiqnensis η αύξηση του στύλου και η χρονική στιγμή της εμφάνισης του άνθους ήταν άριστη στους 27 ο C ενώ, η παραγωγή της ταξιανθίας και ο αριθμός των ανθυλλίων ανά ταξιανθία ήταν υψηλότερα στους 24 ο C (Ison και Humphreys 1984b). Οι Akpan και Bean (1977), βρήκαν ότι οι 20 ο C αποτελούσαν την άριστη θερμοκρασία για την γονιμοποίηση των ανθυλλίων στο Lolium και τη Festuca. Για τον σχηματισμό των σπόρων οι χαμηλότερες θερμοκρασίες (15 ο C) ήταν ικανοποιητικές (παράγονται μεγαλύτερα ωάρια και μεγαλύτερα σπέρματα), ενώ κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των σπερμάτων, οι υψηλότερες θερμοκρασίες (23 ο C) ήταν πιο ευνοϊκές για την επερχόμενη ικανότητα φυτρώματος. (3) Στα περισσότερα ψυχανθή η πυκνότητα της ταξιανθίας ελαττώνεται πάνω από μια μέση θερμοκρασία που ανέρχεται σε 30 ο C. Στα αγρωστώδη των εύκρατων λιβαδιών η έναρξη του σχηματισμού των σταχυδίων αυξάνεται προφανώς με μια μέγιστη θερμοκρασία που φτάνει τους 20 έως 25 ο C και η διάρκεια παραγωγής των σταχυδίων είναι βραχύτερη στους 25 έως 30 ο C (Brooking 1979). (4) Οι υψηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα αυτές της νύκτας, συχνά μειώνουν τον αριθμό των ανθυλλίων και των σπερμάτων, αλλά και το βάρος των σπόρων, σμικρύνοντας τη διάρκεια της ταξιανθίας και την όψιμη ανάπτυξη των σπόρων. Στις συνθήκες αυτές, η μείωση του μεγέθους των σπόρων είναι πιθανό να οφείλεται μάλλον σε μια μείωση του μεγέθους των κυττάρων, παρά σε ένα μικρότερο αριθμό κυττάρων (Wardlaw 1979). Η διαχείριση και ο χειρισμός των αποδόσεων των σπόρων προέρχεται από μια συνδυασμένη αντίληψη της μορφολογίας και της φυσιολογίας των φυτών. Αμφότερες επηρεάζονται από το περιβάλλον και συνεπώς, μια σημαντική ικανότητα για τους λιβαδοπόνους αποτελεί η ικανότητα παρατήρησης και καταγραφής των μορφολογικών

22 αλλαγών σε δεδομένες περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη των συστημάτων διαχείρισης (Εικόνα 5.9). Εικόνα 5.9. Μοντέλο της αλληλεπίδρασης της μορφολογίας και της φυσιολογίας που χρησιμοποιήθηκε στην Αυστραλία για τον καθορισμό της ανθικής ελαστικότητας ενός αριθμού λειμώνιων ψυχανθών και την διαχείριση της σποροπαραγωγικής ανάπτυξης. Πηγή: Προσαρμογή από τον Partridge (1992) Οι επιπτώσεις της άνθησης στην ανάπτυξη και τη διαχείριση των λιβαδιών Με βάση τα χαρακτηριστικά των κτηνοτροφικών φυτών που σπέρνονται στα διάφορα λιβάδια, τα οποία σχετίζονται με την άνθηση και την παραγωγή των σπόρων, θα μπορούσαμε να κατατάξουμε τα κτηνοτροφικά φυτά σε πέντε (5) μεγάλες κατηγορίες. Οι κατηγορίες αυτές είναι: (1) Φυτά ψυχρόβια μακράς φωτοπεριόδου.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται Αύξηση και ανάπτυξη φυτών Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται βιολογικός κύκλος του φυτού.

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Τρίτο. Η «δημιουργία» (των κτηνοτροφικών φυτών) 3.1. Γενικά

Κεφάλαιο Τρίτο. Η «δημιουργία» (των κτηνοτροφικών φυτών) 3.1. Γενικά Κεφάλαιο Τρίτο Η «δημιουργία» (των κτηνοτροφικών φυτών) 3.1. Γενικά Ο σπόρος αποτελεί την αρχή, αλλά και το τέλος του βιολογικού κύκλου των περισσοτέρων φυτών. Ένας βιολογικός κύκλος που σε αδρές γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Τέταρτο. Η αύξηση και η ανάπτυξη της λιβαδικής βλάστησης. 4.1. Γενικά

Κεφάλαιο Τέταρτο. Η αύξηση και η ανάπτυξη της λιβαδικής βλάστησης. 4.1. Γενικά Κεφάλαιο Τέταρτο Η αύξηση και η ανάπτυξη της λιβαδικής βλάστησης 4.1. Γενικά Ως αύξηση (growth) της βλάστησης θεωρείται κάθε αλλαγή, συνήθως κάθε επαύξηση, της φυτικής βιομάζας. Άλλωστε, πολύ συχνά μιλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L) Moench cv. Keller ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ» BIOSIS» Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας» INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006»» ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 2 Τα υπόγεια βλαστικά όργανα αγενούς αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της του Δρ. Σπύρου Λιονάκη, Γεωπόνου Καθηγητή Δενδροκομίας Τροπικά, Υποτροπικά & Μεσογειακά Καρποφόρα Δένδρα Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΤΕΙ Κρήτης (πρώην Ερευνητή στο Ινστιτούτο Ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια ανάπτυξης σιτηρών

Στάδια ανάπτυξης σιτηρών Στάδια ανάπτυξης σιτηρών Ξεστάχυασμα Ωρίμανση Επιμ στελέχους Σπορά φύτρ Αδέλφωμα Αγριοβρώμη Φάλαρη Ήρα Σιτάρι Κριθάρι Σίκαλη ΣΠΟΡΟΣ ΣΙΤΗΡΩΝ Ο σπόρος των σιτηρών είναι καρύοψη (καρπός ξηρός, μονόσπερμος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla)

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla) Σκοπός της άσκησης Τρόπος καρποφορίας οπωροφόρων δένδρων κύρια καρποφόρα όργανα των οπωροφόρων δέντρων σε ποια ηλικίας βλαστούς βρίσκονται τα καρποφόρα όργανα µακροσκοπική διάκριση βλαστοφόρων από ανθοφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα λειτουργικότητα βλαστού βλαστός υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα στηρίζει φύλλα, άνθη, καρπούς παράγει νέους ιστούς και όργανα (ιστογένεση/οργανογένεση) ο πράσινος βλαστός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΑ : ΕΥΑΛΚΙΔΟΥ 22 10444 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. : 210-5148863 210-5148857 E-mail : sales@sporoigatou.gr www.sporoigatou.gr

ΓΡΑΦΕΙΑ : ΕΥΑΛΚΙΔΟΥ 22 10444 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. : 210-5148863 210-5148857 E-mail : sales@sporoigatou.gr www.sporoigatou.gr ΓΡΑΦΕΙΑ : ΕΥΑΛΚΙΔΟΥ 22 10444 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. : 210-5148863 210-5148857 E-mail : sales@sporoigatou.gr www.sporoigatou.gr ΣΠΟΡΟΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΔΙΚΗ GEA Είναι μια ποικιλία μεσογειακού τύπου με πολύ καλή

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Αλκίνοος Νικολαΐδης, Διευθυντής Αξία των τοπικών ποικιλιών Οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας και επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΓΕΝΩΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ Πολλά καλλιεργούµενα φυτά αναπαράγονται αγενώς: πατάτα, φράουλα, σακχαροκάλαµο, αµπέλι και οι δενδρώδεις καλλιέργειες Οι λόγοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002.

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002. Ε.Ε. Παρ. 111(1) 1687 Κ.Δ.Π. 192/2005 Αρ. 3980, 15.4.2005 Αριθμός 192 Οι περί Σπόρων (Ελαιούχα και Κλωστικά Φυτά) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005 οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Διαφυγή Αποφυγή Ανθεκτικότητα Δ ι α φ υ γ ή Επιλέγεται από ετήσιες ή εφήμερες μορφές ζωής. Τα φυτά αυτά ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εμμανουέλα Ιακωβίδου Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΠΟΡΟΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΔΙΚΗ GEA ΤΡΙΦΥΛΛΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. (Trifolium alexandrinum) ΜΗΔΙΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΡΙΦΥΛΛΙ ΠΕΡΣΙΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΠΟΡΟΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΗΔΙΚΗ GEA ΤΡΙΦΥΛΛΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. (Trifolium alexandrinum) ΜΗΔΙΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΡΙΦΥΛΛΙ ΠΕΡΣΙΑΣ ΜΗΔΙΚΗ GEA Είναι μια ποικιλία μεσογειακού τύπου με πολύ καλή ανθεκτικότητα στο κρύο. Προσαρμόζεται σε μεγάλο εύρος κλιματικών συνθηκών και δίνει πολύ υψηλές παραγωγές. Δίνει άριστης ποιότητας ζωοτροφή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 8η ΙΑΛΕΞΗ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε σωµατικό κύτταρο φέρει στον πυρήνα του δύο όµοια αντίτυπα κάθε χρωµοσώµατος (διπλοειδής, 2Ν) αντίθετα από τα γενετικά που φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα)

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) Καρπόδεση τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο - εξωκάρπιο - µεσοκάρπιο - ενδοκάρπιο εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) µεσοκάρπιο πολλές ενδιάµεσες στρώσεις κυττάρων ενδοκάρπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Βλάστηση των σπερμάτων. Μελέτη των εξωγενών περιβαλλοντικών παραγόντων επηρεάζουν τη βλάστηση των σπερμάτων ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Βλάστηση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομία DeKalb... 1. Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4. Με τα προϊόντα... 5. Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7. Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8

Καινοτομία DeKalb... 1. Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4. Με τα προϊόντα... 5. Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7. Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 2014 Περιεχόμενα Καινοτομία DeKalb... 1 Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4 Με τα προϊόντα... 5 Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7 Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8 Εγγύηση DeKalb 10-11 Μπες στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

94 Η χρήση των νευρωνικών µοντέλων για την κατανόηση της δοµής και λειτουργίας τού εγκεφάλου. = l b. K + + I b. K - = α n

94 Η χρήση των νευρωνικών µοντέλων για την κατανόηση της δοµής και λειτουργίας τού εγκεφάλου. = l b. K + + I b. K - = α n Nευροφυσιολογία Η μονάδα λειτουργίας του εγκεφάλου είναι ένας εξειδικευμένος τύπος κυττάρου που στη γλώσσα της Νευροφυσιολογίας ονομάζεται νευρώνας. Το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο αποκαλύπτει ότι ο ειδικός

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ KTHΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΣΚΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Τηλ: (2410) 533811, 660592 FAX.: (2410) 533809 E-mail: ikflaris@otenet.gr ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία. (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη

Ανθοκομία. (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 2 Ο πολλαπλασιασμός των ανθοκομικών φυτών μπορεί να είναι εγγενής ή αγενής. Εγγενής ονομάζεται ο πολλαπλασιασμός με σπόρο. Λέγεται εγγενής πολλαπλασιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Προέλευση και ανάπτυξη σπόρων Εγγενής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 13.6.2007 COM(2007) 323 τελικό 2007/0109 (CNS) ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με τα αποτελέσματα των ενισχύσεων που εγκρίθηκαν στη Φινλανδία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ Σβιετοσλάβ Βλαντίκα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η Ιστορία του καλαμποκιού... 1. Οι ποικιλίες του καλαμποκιού... 1. Καλλιέργεια του Καλαμποκιού... 2. Η Συγκομιδή Καλαμποκιού... 7. Έλεγχος Εντόμων

Διαβάστε περισσότερα