PLANT-NET CY ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Δημιουργία Δικτύου Μικρο- Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "PLANT-NET CY ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Δημιουργία Δικτύου Μικρο- Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας"

Transcript

1 *Arabis kennedyae *Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Δημιουργία Δικτύου Μικρο- *Centaurea akamantis Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας PLANT-NET CY ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ LIFE08 NAT/CY/ Η Τεχνική Αναφορά παρουσιάζει όλα τα επιστημονικά δεδομένα όπως προέκυψαν κατά το διάστημα των 3,5 ετών υλοποίησης των Δράσεων Διατήρησης του έργου PLANT-NET CY και αφορούν στα υπό μελέτη είδη και τύπους οικοτόπων. Επιπλέον, διαχωρίζει τις επιτυχημένες ενέργειες (δράσεις που είχαν θετικό αντίκτυπο στα υπό μελέτη είδη και οικοτόπους) από τις δράσεις που είχαν είτε αρνητικό, είτε κανένα (ουδέτερο) αντίκτυπο μετά την εφαρμογή τους. Ο διαχωρισμός αυτός επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές (αλλά και σε άλλους φορείς) της Κυπριακής Δημοκρατίας σε θέματα περιβάλλοντος να υιοθετήσουν τις κατάλληλες στρατηγικές για τη διαχείριση των υπό μελέτη ειδών και οικοτόπων μετά τη λήξη του έργου PLANT-NET CY. *Ophrys kotschyi * Δάση Cedrus brevifolia * Θαμνώνες και δασικές συστάδες της Quercus alnifolia PLANT-NET CY Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE+ 08 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2010 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του

2 Cedrus brevifolia

3 Για τη διατήρηση των υπό μελέτη ειδών και τύπων οικοτόπου υιοθετήθηκε η προσέγγιση των Μικρο- Αποθεμάτων Φυτών (ΜΑΦ). Τα ΜΑΦ είναι μικρές σε έκταση περιοχές (~20 ha) με μεγάλη χλωριδική αξία. Η προσέγγιση των ΜΑΦ αποσκοπεί στην προστασία επιλεγμένων τμημάτων των πληθυσμών ενδημικών, σπάνιων, και απειλούμενων ειδών, με την εγκατάσταση ενός συστήματος διαρκούς παρακολούθησης και την εφαρμογή στοχευμένων μέτρων για τη διατήρησή τους. Η προσέγγιση αυτή αναπτύχθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1990 στην Ισπανία και έκτοτε έχει εφαρμοσθεί με ιδιαίτερη επιτυχία και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. Ελλάδα, Σλοβενία και Βουλγαρία). Σήμερα τα ΜΑΦ, πέραν από περιοχές διατήρησης ειδών χλωρίδας, αποτελούν χώρους προσέλκυσης επιστημόνων, σχολείων και άλλων επισκεπτών. Η εγκατάσταση του δικτύου των ΜΑΦ στην Κύπρο έγινε εντός τεσσάρων περιοχών του Ευρωπαϊκού δικτύου προστατευόμενων περιοχών «Natura 2000»: «Περιοχή Μιτσερού», «Κοιλάδα Κέδρων Κάμπος» (εγκαταστάθηκαν 2 ΜΑΦ) «Χερσόνησος Ακάμα» και «Περιοχή Ασγάτας».

4 * Arabis kennedyae Η A. kennedyae (Εικόνα 1) είναι μονοετής ή διετής όρθια πόα Το ΜΑΦ του είδους *Arabis kennedyae (15,8 ha) ορίστηκε στην περιοχή Τρίπυλος (823 ha), μαζί με τον τύπο οικοτόπου *9590 Δάση Cedrus brevifolia. Πρόκειται για περιοχή ενταγμένη στο Δίκτυο «Νatura 2000» (Κοιλάδα των Κέδρων-Κάμπος - CY ). Ανήκει στο Κρατικό Δάσος Πάφου και έχει χαρακτηρισθεί ως Περιοχή Προστασίας της Φύσης (Nature Reserve) με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 18 Μαΐου Αποτελεί, επίσης, Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (IBA), όπως και το υπόλοιπο Δάσος Πάφου. Κατά την παρακολούθηση στο πλαίσιο του Έργου έχουν εντοπισθεί δύο νέες συστάδες (AR31 και ΑR37). Ο αριθμός ατόμων A. kennedyae ανά συστάδα και ανά έτος παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Στις συστάδες AR32-ΑR34 δεν έχουν εντοπισθεί καθόλου άτομα κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, παρόλο που οι συστάδες αυτές είναι γνωστές από τη βιβλιογραφία. Το στοιχείο αυτό δεν υποδηλώνει ότι έχει εξαφανιστεί το είδος από τις συγκεκριμένες συστάδες. Η A. kennedyae είναι μονοετές ή διετές είδος και ενδέχεται να επανεμφανιστεί σε κατοπινό στάδιο. Η πυκνότητα των ατόμων A. kennedyae στις συστάδες υπολογίστηκε σε 20 άτομα ανά τετραγωνικό μέτρο, μέσω της εγκατάστασης 10 τυχαίων, μόνιμων, επιφανειών παρακολούθησης 1x1 m. ύψους έως 35 cm. Τα φύλλα της βάσης σχηματίζουν ρόδακα και είναι οδοντωτά, ενώ τα ανώτερα είναι μικρότερα, επάλληλα, με αραιό αστεροειδές τρίχωμα, μήκους έως 6 cm. Τα άνθη είναι μικρά και δυσδιάκριτα, λευκά και σχηματίζουν βότρεις. Ο καρπός είναι κέρας, μήκους mm και πλάτους 1,5 mm, ευθύς ή ελαφρά κυρτωμένος. Κάθε κέρας περιέχει κατά μέσο όρο 25 καφέ σπέρματα, τοποθετημένα σε μονές σειρές, μεγέθους μόλις 1,3x1 mm και μάζας κατά μέσο όρο 0,18 mg. Πίνακας 1. Αριθμός ατόμων Arabis kennedyae ανά συστάδα στον Τρίπυλο. Εικόνα 1. Arabis kennedyae. Μέσα από την εγκατάσταση μόνιμων δειγματοληπτικών επιφανειών επιβεβαιώθηκε η παρουσία της A. kennedyae σε ανοίγματα δάσους Cedrus brevifolia (θέσεις οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται από πλήρως κλειστή κόμη κέδρων), αλλά όχι σε θέσεις με Pinus brutia. Κοινό χαρακτηριστικό των θέσεων εξάπλωσής της είναι το πετρώδες υπόστρωμα και τα ανοίγματα βλάστησης, γεγονός που αποτελεί ένδειξη για την προτίμηση του είδους σε «διαταραγμένες θέσεις». Η A. kennedyae είναι ενδημική στην Κύπρο και έχει βρεθεί σε τέσσερις μόνο θέσεις που αντιστοιχούν σε τέσσερις υποπληθυσμούς στην οροσειρά του Τροόδους, όλες εντός περιοχών του Δικτύου «Natura 2000» και σε υψόμετρο από m.

5 Στη βάση αυτού, πραγματοποιήθηκε συλλογή σπερμάτων από άτομα A. kennedyae της περιοχής Τριπύλου, φύτρωση των σπερμάτων στο εργαστήριο και ανάπτυξη νεαρών φυτών σε φυτώριο του Τμήματος Δασών (Εικόνα 2). Κατά τα έτη 2012 και 2013 πραγματοποιήθηκε εμπλουτισμός του υποπληθυσμού στον Τρίπυλο. μέσω διασποράς σπερμάτων και φυτεύσεων σε επιλεγμένες συστάδες της A. kennedyae. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αποκατάσταση θέσεων (π.χ. θέσεις AR33 και AR34), στις οποίες δεν παρατηρήθηκαν άτομα A. kennedyae τα τελευταία έτη (inter situ διατήρηση). Έχουν διασπαρθεί συνολικά 7000 σπέρματα, από τα οποία έχουν προκύψει 93 νέα φυτά και έχουν φυτευτεί 100 φυτά A. kennedyae από τα οποία έχουν επιβιώσει τα 29. Η εγκατάσταση των νεαρών φυτών (Εικόνα 3) πραγματοποιήθηκε σε δύο διαφορετικές περιόδους: Δεκέμβριο και Απρίλιο. Τα αποτελέσματα (επιβίωση φυτών) κατέδειξαν ως καταλληλότερη περίοδο το μήνα Δεκέμβριο. Τα φυτά κατάφεραν να επιβιώσουν κατά τη δυσμενή περίοδο του χειμώνα και να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες ευκολότερα σε σχέση με τα φυτά που φυτεύτηκαν κατά την άνοιξη (in situ διατήρηση). Επιπρόσθετα, φυτά A. kennedyae εγκαταστάθηκαν στο Βοτανικό Κήπο Τροόδους (Εικόνα 5), ως μέτρο ex situ διατήρησης. Μέρος των σπερμάτων που συλλέχθηκαν αποθηκεύτηκαν στην Εθνική Τράπεζα Γενετικού Υλικού του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και στην Τράπεζα Σπερμάτων του Πανεπιστημίου Frederick (ex situ διατήρηση). Ένα πιλοτικό μέτρο που εφαρμόσθηκε, μη έχοντας τελικά τα επιθυμητά αποτελέσματα, ήταν η λίπανση επιλεγμένων αρτιβλάστων A. kennedyae (Εικόνα 4). Τα φυτά που λιπάνθηκαν με γενικό λίπασμα 20:20:20 δεν παρουσίασαν οποιαδήποτε αύξηση ως προς τα φυτά μάρτυρες, ούτε και ως προς τη Σχετική Αναπαραγωγική Επιτυχία (ΣΑΕ). Εικόνα 2. Ανάπτυξη φυτών στο φυτώριο. Εικόνα 3. Φύτευση αρτιβλάστων στο πεδίο. Εικόνα 4. Λίπανση πότισμα φυσικών αρτιβλάστων. Εικόνα 5. Φύτευση νεαρών φυτών σε βοτανικό κήπο.

6 * Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Το ΜΑΦ του υποείδους *Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis (2,7 ha) ορίστηκε στην «Περιοχή Ασγάτας». Πρόκειται για περιοχή (106 ha) ενταγμένη στο Δίκτυο «Natura 2000» (CY ). Η περιοχή βρίσκεται μεταξύ των χωριών Καλαβασός και Ασγάτα, στο ανατολικότερο σημείο της επαρχίας Λεμεσού. O δρόμος που συνδέει τα δύο χωριά αποτελεί το νότιο όριο της περιοχής. Τα άλλα όρια της περιοχής είναι δευτερεύοντες δρόμοι. Σχεδόν όλη η περιοχή καλύπτεται από φυσικούς οικοτόπους. Μέρος της περιοχής (46%) είναι δημόσια γη, ενώ η υπόλοιπη (54%) είναι ιδιωτική γη. Η εκτίμηση της τάσης του υποπληθυσμού του υποείδους στο ΜΑΦ έγινε με την εγκατάσταση τριών μόνιμων επιφανειών παρακολούθησης (Πίνακας 2). Το γενικό συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι ο αριθμός των ατόμων A. macrocarpus subsp. lefkarensis σε κάθε επιφάνεια έχει παραμένει σταθερός, στοιχείο που ενδεχομένως αντανακλάται στο συνολικό υποπληθυσμό του είδους στην Ασγάτα. Πίνακας 2. Αριθμός ατόμων Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis ανά επιφάνεια στην Ασγάτα. Ο A. macrocarpus subsp. lefkarensis (Εικόνα 6) είναι όρθια πολυετής πόα, ύψους έως 100 cm. Οι βλαστοί του έχουν πυκνό, μακρύ και αργυρό τρίχωμα. Τα φύλλα έχουν μακριές τρίχες, είναι πτερωτά, στη βάση σχετικά μικρά και τα ανώτερα μεγαλύτερα. Φέρει πυκνές ταξιανθίες, βοτρυοειδείς, σχεδόν επιφυείς, με 3-9 ζυγόμορφα άνθη, χρώματος κίτρινου. Ο καρπός είναι χέδρωπας, διογκωμένος, με οξύ και ευθύ ράμφος. Το περικάρπιό του είναι φελλώδες ή σπογγώδες, χρώματος βαθυκόκκινου. Κάθε χέδρωπας περιέχει κατά μέσο όρο τέσσερα σπέρματα συμπιεσμένα, νεφροειδούς σχήματος, διαστάσεων 6x5 mm και μάζας κατά μέσο όρο 32,8-43,6 mg. Η Σχετική Αναπαραγωγική Επιτυχία (ΣΑΕ) του υποείδους ήταν εξαιρετικά χαμηλή (0,01-0,03%). Το ποσοστό των ανθέων που έδιναν καρπούς ήταν μόνο 3,6% (μέσος όρος τριών ετών), ενώ ταυτόχρονα το ποσοστό γερών σπερμάτων ήταν μόλις 21% (μέσος όρος τριών ετών). Μέρος των σπερμάτων αυτών χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή νέων φυτών. Τα υπόλοιπα σπέρματα αποθηκεύτηκαν στην Εθνική Τράπεζα Γενετικού Υλικού του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και στην Τράπεζα Σπερμάτων του Πανεπιστημίου Frederick (ex situ διατήρηση). Εικόνα 6. Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis. Ο Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis είναι ενδημικό taxon της Κύπρου και έχει βρεθεί σε έξι θέσεις που αντιστοιχούν σε έξι υποπληθυσμούς: Πάνω Λεύκαρα, Ασγάτα, Κελοκέδαρα, Αλαμινό, Κολώνη και κοντά στον Κορμακίτη, σε υψόμετρο από 75 έως 700 m.

7 Το χαμηλό ποσοστό ΣΑΕ που παρατηρείται στο υποείδος A. macrocarpus subsp. lefkarensis οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο μεγάλο ποσοστό των ανθέων που αποβάλλονται. Η αυξημένη αποβολή ανθέων, ενδεχομένως να οφείλεται στη χαμηλή επισκεψιμότητα από τους επικονιαστές, η οποία πιθανό να οφείλεται είτε στον περιορισμένο αριθμό επικονιαστών, είτε στην ψηλή/ πυκνή βλάστηση που καθιστά τα ανθισμένα φυτά μη ορατά στους επικονιαστές, ή και στους δύο αυτούς παράγοντες. Tο συμπέρασμα αυτό εξήχθηκε μέσα από τα αποτελέσματα μιας σειράς άλλων δράσεων διαχείρισης που εφαρμόστηκαν στο συγκεκριμένο υποείδος, στο πλαίσιο της Δράσης Γ4 του Έργου (μικρής κλίμακας αραίωση και τροποποίηση του αναγλύφου, λίπανση με γενικό λίπασμα 20:20:20, περίφραξη για αποκλεισμό από τους επικονιαστές [Εικόνα 9], τεχνητή επικονίαση [Εικόνα 8], παροχή νερού κλπ) και τα οποία δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η χαμηλή ΣΑΕ περιορίζεται σε ακόμη χαμηλότερες τιμές, λόγω της αυξημένης προσβολής των σπερμάτων από ένα σπάνιο έντομο. Έτσι, η ΣΑΕ από 0,01-0,03% που ήταν, διορθώνεται σε 0,001-0,008% μετά και την αφαίρεση των προσβεβλημένων σπερμάτων. Το έντομο αναγνωρίστηκε στο πλαίσιο του έργου, ως το είδος Βruchidius plagiatus. Το θηλυκό έντομο εναποθέτει τα αυγά του στους λοβούς της ωοθήκης όταν ο καρπός είναι ακόμα πράσινος (ανώριμος). Οι προνύμφες τρέφονται αρχικά εσωτερικά και μετά εξωτερικά με 2-3 σπέρματα. Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξής τους, κάθε προνύμφη υφαίνει ένα άσπρο κουκούλι στο εσωτερικό του καρπού και τελικά το ενήλικο άτομο εγκαταλείπει τον καρπό μέσα από μια τρύπα που δημιουργεί στο τοίχωμά του. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εμπλουτισμός του ΜΑΦ (in situ διατήρηση) με φυτεύσεις νεαρών φυτών του συγκεκριμένου υποείδους (Εικόνα 7). Φυτεύσεις έγιναν και στο Δασοβοτανικό Κήπο Αθαλάσσας για σκοπούς ex situ διατήρησης (Εικόνα 10). Εικόνα 7. Φύτευση αρτιβλάστων στο πεδίο. Εικόνα 8. Τεχνητή επικονίαση ανθέων. Εικόνα 9. Επιλεκτική περίφραξη. Εικόνα 10. Φύτευση νεαρών φυτών σε βοτανικό κήπο.

8 * Centaurea akamantis Το ΜΑΦ του είδους *Centaurea akamantis (17,3 ha) ορίστηκε στο Φαράγγι του Άβακα. Πρόκειται για φαράγγι τύπου Κάνυον, πολύ στενό, με ύψος που φτάνει τα 30 m και μήκος περίπου 3 km. Χρειάστηκε 90 εκατομμύρια έτη για να πάρει τη σημερινή του μορφή και φιλοξενεί μια πλούσια χλωρίδα και πανίδα, συμπεριλαμβανομένου του φυτικού είδους προτεραιότητας της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ C. akamantis. Η καταμέτρηση των ατόμων C. akamantis για τέσσερα συνεχή έτη κατέδειξε ότι ο υποπληθυσμός του είδους στο Φαράγγι του Άβακα είναι σταθερός (Πίνακας 3). Οι μετρήσεις παρουσιάζονται αναλυτικά ανά χαρτογραφημένο πολύγωνο της C. akamantis. Η μοναδική περίπτωση που φαίνεται να παρουσιάζει πρόβλημα, αφορά στο πολύγωνο 5, το οποίο βρίσκεται στο βόρειο-ανατολικό όριο του ΜΑΦ. Ο αριθμός ατόμων στο συγκεκριμένο πολύγωνο παρουσιάζει σταθερή μείωση. Σημειώνεται ότι, το πολύγωνο αυτό βρίσκεται εκτεθειμένο σε έντονη ηλιακή ακτινοβολία κατά το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, ενδεχομένως και σε πολύ χαμηλή υγρασία. Η μελέτη της ανθοφορίας κατέδειξε ότι κατά το 2011, σε ποσοστό 24,6% των ταξιανθιών δεν έχει γίνει επικονίαση. Από το 75,4% των ταξιανθιών που καρπόδεσαν, το 61,2% των γόνιμων ανθιδίων κάθε ταξιανθίας έδωσε καρπό (αχαίνιο). Κατά το 2012, το ποσοστό των ταξιανθιών που δεν επικονιάστηκαν ήταν 19,6%. Από το 80,4% των ταξιανθιών που καρπόδεσαν, μόνο το 35,3% των γόνιμων ανθιδίων κάθε ταξιανθίας έδωσε καρπό. Τα συνολικά αποτελέσματα παρουσιάζονται στον Πίνακα 4. Πίνακας 3. Μέγεθος υποπληθυσμού Centaurea akamantis στο Φαράγγι του Άβακα, ανά χαρτογραφημένο πολύγωνο. Η C. akamantis (Εικόνα 11) είναι όρθια πολυετής πόα, ύψους έως 70 cm. Πρόκειται για ημίθαμνο με κρεμασμένους ή ημιόρθιους βλαστούς μήκους cm. Τα φύλλα της βάσης φύονται κατ εναλλαγή, απλά, παχιά, τεφροπράσινα με πυκνό λευκό ή φαιό τρίχωμα. Τα άνθη είναι σωληνοειδή, πορφυρόχρωμα έως ρόδινα. Ο καρπός είναι κεφάλιο. Κάθε κεφάλιο περιέχει 5-20 σπέρματα (αχαίνια), μήκους 3,5-4 (-5) mm και μάζας κατά μέσο όρο 3,0±0,1 mg. Πίνακας 4. Ανθοφορία-καρποφορία σε επιλεγμένα άτομα Centaurea akamantis. Εικόνα 11. Centaurea akamantis. Η C. akamantis είναι ενδημικό φυτό της Κύπρου και έχει βρεθεί σε 3 μόνο θέσεις στον Ακάμα: στο Φαράγγι του Άβακα, στο Αργάκι των Κούφων και στο Αργάκι της Φαλκωνιάς στον ποταμό Άσπρο, σε υψόμετρο από 70 έως 100 m.

9 Στο πλαίσιο δημιουργίας χάρτη καταλληλότητας ενδιαιτήματος της C. akamantis, πραγματοποιήθηκε διερεύνηση για τους παράγοντες: υψόμετρο, έκθεση, κλίση, σχισμή (οριζόντια ή κάθετη), υγρασία (υψηλή, μέτρια, περιορισμένη), σκίαση και παρουσία χώματος στη σχισμή σε 125 τυχαία επιλεγμένα σημεία, τόσο στο Φαράγγι του Άβακα όσο και στο Αργάκι των Κούφων. Η ανάλυση RDA (CANOCO) ανέδειξε ως στατιστικά σημαντικούς παράγοντες την κλίση του υποστρώματος, το υψόμετρο, την παρουσία χώματος στις σχισμές και το είδος των σχισμών (κάθετες ή οριζόντιες). Η C. akamantis σχετίζεται ελάχιστα θετικά με τους τρεις πρώτους παράγοντες, ενώ δεν εξαρτάται από το είδος της σχισμής (Εικόνα 14). Μεγαλύτερη συσχέτιση και βαρύτητα έχει, όπως είναι αναμενόμενο, η παρουσία χώματος στις σχισμές, η οποία εξασφαλίζει το κατάλληλο υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα φυτρώσουν τα σπέρματα της C. akamantis. Η συγκεκριμένη ανάλυση αποτέλεσε οδηγό στην προσπάθεια ενίσχυσης του πληθυσμού του είδους μέσω διασποράς των σπερμάτων σε επιλεγμένες θέσεις, οι οποίες εξασφαλίζουν όσο το δυνατό μεγαλύτερη επιτυχία εγκατάστασης των αρτιβλάστων. Πέραν των 50 αρτιβλάστων επιβίωσαν στα τοιχώματα του φαραγγιού, τα οποία μέχρι τη λήξη του προγράμματος δεν είχαν φτάσει στο ενήλικο στάδιο. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εμπλουτισμός του υποπληθυσμού της C. akamantis (in situ διατήρηση) με φυτεύσεις νεαρών φυτών (Εικόνα 12). Από τα 160 φυτά που φυτεύτηκαν επιβίωσαν τα 28, δηλαδή 17,5% ποσοστό πολύ σημαντικό σε προσπάθειες ενίσχυσης ενός υποπληθυσμού. Φυτεύσεις έγιναν στο Βοτανικό Κήπο Ακάμα και στο Δασοβοτανικό Κήπο Αθαλάσσας για σκοπούς ex situ διατήρησης (Εικόνα 13). Επίσης, συλλέχθηκαν σπέρματα για αποθήκευση στην Εθνική Τράπεζα Γενετικού Υλικού του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και στην Τράπεζα Σπερμάτων του Πανεπιστημίου Frederick (ex situ διατήρηση). Εικόνα 12. Φύτευση νεαρών φυτών στο Φαράγγι του Άβακα Εικόνα 13. Φύτευση νεαρών φυτών σε βοτανικό κήπο. Εικόνα 14. Διάγραμμα RDA ανάλυσης. Πράσινο χρώμα: όλες οι θέσεις στις οποίες υπάρχουν φυτά Centaurea akamantis, τόσο στο Φαράγγι του Άβακα όσο και στο Αργάκι των Κούφων. Μωβ χρώμα: θέσεις στις οποίες υπάρχει χώμα στις σχισμές. Πορτοκαλί χρώμα: θέσεις στις οποίες δεν υπάρχει χώμα στις σχισμές.

10 * Ophrys kotschyi Η O. kotschyi (Εικόνα 15) είναι όρθια, πολυετής, εύρωστη πόα Το ΜΑΦ του είδους *Ophrys kotschyi (2,8 ha), ορίστηκε στην «Περιοχή Μιτσερού» (608 ha), η οποία είναι ενταγμένη στο Δίκτυο «Νatura 2000» (CY ). Η περιοχή του Μιτσερού βρίσκεται 28 km νοτιοδυτικά της Λευκωσίας και περιβάλλεται από τα χωριά Αγροκηπιά στα ανατολικά, Μιτσερό στα νότια και Κάτω Μονή στα δυτικά και τα λατομεία Μιτσερού στα βόρεια. Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής καλύπτεται από φυσική βλάστηση (90%). Τα άτομα του είδους O. kotschyi εντός του ΜΑΦ Μιτσερού καταμετρήθηκαν για τέσσερα συνεχή έτη (Πίνακας 5). Η διαφορά στον αριθμό των ατόμων φαίνεται να εντοπίζεται στο γεγονός ότι ορισμένα άτομα της O. kotschyi παραμένουν ληθαργικά, δηλαδή δεν εμφανίζεται το υπέργειό τους μέρος (ανθοφόρο στέλεχος) σε κάθε βλαστητική περίοδο. Το συγκεκριμένο στοιχείο υποστηρίζεται από την παρακολούθηση 102 φυτών O. kotschyi για τέσσερα συνεχή έτη. ύψους cm με σφαιρικούς ή ωοειδείς κονδύλους. Έχει 3-6 φύλλα, ελλειπτικά έως λογχοειδή, τα περισσότερα παράρριζα σε μορφή ρόδακα. Τα άνθη (3-10) φέρουν 3 πέταλα ελαιοπράσινα με κοκκινωπή απόχρωση. Ο καρπός είναι κάψα και φέρει εκατοντάδες μικροσκοπικά σπέρματα. Πίνακας 5. Μέγεθος υποπληθυσμού Ophrys kotschyi στο ΜΑΦ Μιτσερού. Η εκτίμηση του μεγέθους του υποπληθυσμού στο ΜΑΦ πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας την παρακάτω σχέση: Υποπληθυσμός = Αρ. Ατόμων (α x Αρ. Ατόμων 2010) + β, Όπου: α= το ποσοστό των ατόμων που δεν εμφανίστηκαν κατά το 2011 και β= ο αριθμός των ατόμων που πρωτοεμφανίστηκαν το Κατά το 2011 δεν εμφανίστηκαν 39 φυτά από τα 102 που είχαν σημανθεί το 2010 και κατά το 2012 πρωτοεμφανίστηκαν 86 άτομα O. kotschyi. Επομένως, σύμφωνα με την πιο πάνω σχέση το μέγεθος του υποπληθυσμού είναι: Υποπληθυσμός = (0,38 x 365) + 86 = 872 Η O. kotschyi εντοπίζεται ως επί το πλείστο στην κοίτη του ρυακιού του ΜΑΦ και λιγότερο συχνά στις όχθες και τα πρανή. Στην κοίτη του αργακιού είναι έντονη η παρουσία ποωδών ειδών (κυρίως μονοετή taxa και ορισμένα βολβόφυτα), αλλά και ημισφαιρικών ημίθαμνων (φρύγανα). Εικόνα 15. Ophrys kotschyi. Η O. kotschyi είναι ενδημική στην Κύπρο και έχει εντοπιστεί σε αρκετά σημεία του νησιού (τουλάχιστον 30 θέσεις), από την περιοχή της Λευκωσίας και τις Αλυκές Λάρνακας μέχρι τον Ακάμα, και στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. Το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της βρίσκεται σε ιδιωτική γη. Μικρότερο τμήμα του πληθυσμού βρίσκεται εντός προστατευόμενων περιοχών (όπως περιοχές του Δικτύου «Natura 2000»).

11 Η σήμανση 34 φυτών O. kotschyi κατά το έτος 2010 και 69 φυτών κατά τα έτη 2011, 2012 και 2013 κατέδειξε πολύ χαμηλά έως μηδενικά ποσοστά καρπόδεσης (Εικόνα 17) κατά τη διαδικασία φυσικής επικονίασης. Η αύξηση του ποσοστού της εγγενούς αναπαραγωγής επιτεύχθηκε μέσα από διαδικασίες τεχνητής επικονίασης (αυτοεπικονίαση και σταυρωτή επικονίαση Εικόνα 16). Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται αναλυτικά στον Πίνακα 6. Η τεχνητή επικονίαση θεωρήθηκε ως ένα απόλυτα επιτυχές μέτρο διατήρησης του είδους, αφού το ποσοστό επιτυχίας, κατά μέσο όρο στο διάστημα των τεσσάρων ετών, ήταν πάνω από 80%. Εικόνα 16. Τεχνητή επικονίαση Ophrys kotschyi. Πίνακας 6. Τεχνητή επικονίαση Ophrys kotschyi. Εικόνα 17. Κάψες Ophrys kotschyi. Εικόνα 18. Φυτρωμένα σπέρματα Ophrys kotschyi. Επιπρόσθετα, δημιουργήθηκε πρωτόκολλο φύτρωσης των σπερμάτων της O. kotschyi (Εικόνα 17) και παραγωγής αρτιβλάστων (Εικόνα 18). Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του έργου PLANT-NET CY με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Εικόνα 19. Αρτίβλαστα Ophrys kotschyi.

12 * Δάση Cedrus brevifolia Το ΜΑΦ του τύπου οικοτόπου *9590 Δάση Cedrus brevifolia (15,8 ha) ορίστηκε στην περιοχή Τρίπυλος (823 ha) και συγκεκριμένα εντός της Κοιλάδας των Κέδρων (CY ), μαζί με το είδος *Arabis kennedyae. Ο κύριος πληθυσμός του κέδρου εντοπίζεται στην περιοχή Τριπύλου, όπου καταλαμβάνει την περιοχή της κορυφής, αλλά μικρότεροι υποπληθυσμοί απαντούν και στις γύρω περιοχές, όπως στους «Μαύρους Γκρεμούς», στο «Σελλάδι της Ελιάς», στον «Έξω Μύλο» και στην Τσακκίστρα (υψόμετρο m). Το είδος C. brevifolia σχηματίζει αμιγή και μικτά δάση με την P. brutia και την Q. alnifolia. Τα αμιγή δάση κέδρου καλύπτουν έκταση 86 ha (135 άτομα/ha) και τα μικτά δάση με την P. brutia 113 ha (37 άτομα κέδρου/ha). Στον υπόροφο εμφανίζεται κυρίως το είδος Q. alnifolia. Τα Δάση Cedrus brevifolia είναι οικότοπος προτεραιότητας, ενδημικός στην Κύπρο (Εικόνα 20), με χαρακτηριστικό είδος το Cedrus brevifolia. Στο πλαίσιο του Έργου πραγματοποιήθηκε ακριβής χαρτογράφηση της εξάπλωσης του τύπου οικοτόπου 9590 εντός του ΜΑΦ. Έχουν αναγνωριστεί τέσσερις μορφές οικοτόπων, εκ των οποίων οι δύο είναι αμιγείς τύποι οικοτόπων και οι δύο σε μίξη: Δάση Cedrus brevifolia (*9590): m 2 Δάση Cedrus brevifolia και Μεσογειακά πευκοδάση με ενδημικά είδη πεύκης της Μεσογείου (* ): m 2 Μεσογειακά πευκοδάση με ενδημικά είδη πεύκης της Μεσογείου με Θαμνώνες και Δασικές Συστάδες Quercus alnifolia ( *9390): m 2 Θαμνώνες και Δασικές Συστάδες Quercus alnifolia (*9390): m 2. Η μελέτη του αναπαραγωγικού δυναμικού στο κέδρο πραγματοποιήθηκε με την καταμέτρηση των ώριμων κώνων από 30 αναπαραγωγικά άτομα C. brevifolia, ανά έξι σε κάθε μία από τις πέντε μόνιμες επιφάνειες παρακολούθησης που εγκαταστάθηκαν. Σε συνδυασμό με την καταμέτρηση των κώνων λήφθηκαν στοιχεία για το ύψος, την ηλικία, τη στηθιαία διάμετρο και την εδαφοκάλυψη κόμης. Επιπλέον, λήφθηκαν δείγματα αυξητικών δακτυλίων για τον προσδιορισμό της ηλικίας των μαρκαρισμένων κέδρων (Εικόνα 22). Εικόνα 20. Δάση Cedrus brevifolia. Εικόνα 21. Δέντρα Cedrus brevifolia. Ο κέδρος της Κύπρου (Εικόνα 21) είναι ένα αειθαλές, κωνοφόρο - ρητινοφόρο δέντρο, μόνοικο (ή δίοικο), ύψους έως 30 m. Οι βελόνες φέρονται σπειροειδώς στα μακροκλάδια και σε δέσμες στα βραχυκλάδια, διαστάσεων 15 x 1,5-2 mm. Φέρει μονογενή άνθη: οι αρσενικοί κώνοι είναι κυλινδρικοί και ωχροκαστανοί, ενώ οι θηλυκοί ερυθροί. Ο καρπός είναι ξυλώδης, σχήματος βαρελοειδούς κώνου και διαστάσεων 8x5 cm. Οι κώνοι διαλύονται μετά την ωρίμανσή τους, ελευθερώνοντας τα σπέρματα. Τα σπέρματα έχουν αχλαδοειδές - γωνιώδες σχήμα, χρώμα καστανό και πτερύγιο με πλατιά κορυφή.

13 Για τον υπολογισμό της ετήσιας σπερματικής βροχής (seed rain) χρησιμοποιήθηκε ο ακόλουθος τύπος: SR = c s d / 10000, όπου SR η σπερματική βροχή (σπέρματα/m 2 ), c ο μέσος αριθμός κώνων ανά δένδρο = 28,7+7,03, s ο μέσος αριθμός ώριμων, γερών (sound) σπερμάτων ανά κώνο = 92,2+2,80 και d η πυκνότητα (κορμοί/ha) = 375. Με βάση τις παραπάνω τιμές υπολογίζεται ότι η σπερματική βροχή ισούται με: SR=99,2 σπέρματα/m 2. Εικόνα 22. Λήψη δείγματος αυξητικών δακτυλίων. Τα σπέρματα που εξήχθησαν από τους κώνους που συλλέχθηκαν αποθηκεύτηκαν στην Εθνική Τράπεζα Γενετικού Υλικού του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και στην Τράπεζα Σπερμάτων του Πανεπιστημίου Frederick (ex situ διατήρηση). Εικόνα 23. Συλλογή κώνων Cedrus brevifolia. Στο πλαίσιο εκτίμησης της ενδεχόμενης δυσμενούς επίδρασης λειχήνων που προσβάλλουν το κέδρο, καταγράφηκε το ποσοστό κάλυψης του κορμού από λειχήνες σε συγκεκριμένα δέντρα (20), στην αρχή και στο τέλος του Έργου. Σύμφωνα με το παραπάνω διάγραμμα, το 65% των ατόμων αυτών παρουσίασε αύξηση στην κάλυψη από λειχήνες μέσα σε τρία έτη. Εντούτοις, στο διάστημα αυτό δεν παρατηρήθηκαν νεκρώσεις στα συγκεκριμένα κέδρα. Αναμένεται, μέσω της παρακολούθησης από το Τμήμα Δασών κατά το επόμενα έτη, να καταγραφεί η πορεία/εξέλιξη των συγκεκριμένων δέντρων. Τέλος, πραγματοποιήθηκε εμπλουτισμός του πληθυσμού με φυτεύσεις αρτιβλάστων και παροχή νερού σε φυσικά αρτίβλαστα κατά τη δυσμενή περίοδο του καλοκαιριού. Εικόνα 24. Φύτευση αρτιβλάστων Cedrus brevifolia. Εικόνα 25. Παροχή νερού σε αρτίβλαστα κέδρου κατά τη δυσμενή περίοδο του καλοκαιριού.

14 * Θαμνώνες και δασικές συστάδες της Quercus alnifolia Το ΜΑΦ του τύπου οικοτόπου *9390 Θαμνώνες και Δασικές Συστάδες της Quercus alnifolia (22,9 ha) αποτελεί το δεύτερο ΜΑΦ που εγκαταστάθηκε στην περιοχή «Κοιλάδα των Κέδρων-Κάμπος» (CY ). Ο τύπος οικοτόπου *9390 Θαμνώνες και Δασικές συστάδες της Q. alnifolia έχει προσδιοριστεί και χαρτογραφηθεί σε οκτώ περιοχές του Δικτύου «Natura 2000», όλες στην οροσειρά του Τροόδους. Απαντά σε βραχώδεις, απόκρημνες και ομαλές βουνοπλαγιές, σε αμιγείς συστάδες στα Δάση Πάφου, Τροόδους, Αδελφοί, Μαχαιρά και Λεμεσού. Δεν απαντά στα Δάση Ακάμα, Σταυροβουνιού και Πενταδακτύλου. Εντούτοις, συναντάται σε πολύ περισσότερες περιοχές, αποτελώντας υπόροφο σε πευκοδάση, πάντα όμως στην οροσειρά του Τροόδους και σε υψόμετρο από 400 ως 1700 m. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις προσλαμβάνει διαστάσεις μεγάλων δέντρων μνημείων της φύσης. Τέλος, έχει ανακηρυχθεί ως το Εθνικό Δέντρο της Κύπρου. Μέσα από την ακριβή χαρτογράφηση του ΜΑΦ έχουν αναγνωριστεί έξι μορφές οικοτόπων, εκ των οποίων οι πέντε είναι αμιγείς τύποι οικοτόπων και η μία μορφή μίξη Μεσογειακού πευκοδάσους με συστάδες Q. alnifolia. Αναλυτικά, χαρτογραφήθηκαν οι εξής μορφές οικοτόπων: Θαμνώνες και Δασικές συστάδες της Quercus alnifolia (*9390): m 2 Μεσογειακά πευκοδάση με ενδημικά είδη πεύκης της Μεσογείου (9540): m 2 Δάση Cedrus brevifolia (*9590): m 2 Μεσογειακά πευκοδάση με ενδημικά είδη πεύκης της Μεσογείου με Θαμνώνες και Δασικές Συστάδες της Quercus alnifolia ( *9390): m 2 Πυριτικά βραχώδη πρανή με χασμοφυτική βλάστηση (8220): m 2 Λιθώνες της Ανατολικής Μεσογείου (8140): m 2. Οι Θαμνώνες και Δασικές Συστάδες της Quercus alnifolia είναι οικότοπος προτεραιότητας, ενδημικός στην Κύπρο (Εικόνα 26). Το χαρακτηριστικό και κυρίαρχο είδος είναι η Quercus alnifolia. Εικόνα 26. Θαμνώνες και Δασικές συστάδες της Quercus alnifolia. Εικόνα 27. Το λογότυπο του Έργου παρουσιάζει τη χαρακτηριστική κάτω επιφάνεια ενός φύλλου Λατζιάς. Η Q. alnifolia (Λατζιά) είναι αειθαλής ψηλός θάμνος ή μικρό δέντρο, με πλατιά κόμη, ύψους μέχρι 10 m. Φέρει φύλλα κατ εναλλαγή, απλά, βαθιά ή ελαφρά πριονωτά, δερματώδη με ωοειδές έλασμα, με επίμηκες, αντωοειδές ή σχεδόν σφαιρικό σχήμα, διαστάσεων 1,5-6x1-5 cm. Η πάνω επιφάνεια των φύλλων έχει λαμπερό σκούρο πράσινο χρώμα, ενώ η κάτω χρυσοειδές χρώμα (φέρει πυκνές χρυσοειδείς ή πρασινωπές τρίχες). Το λογότυπο του παρόντος έργου παρουσιάζει τη χαρακτηριστική κάτω επιφάνεια ενός φύλλου Λατζιάς (Εικόνα 27). Τα άνθη είναι μονογενή: οι αρσενικοί ίουλοι είναι απλωτοί ή κρεμάμενοι, κατά ομάδες στις παρυφές των κλαδίσκων, χρώματος πρασινοκίτρινου, ενώ τα θηλυκά άνθη είναι μονήρη ή κατά ομάδες δύο ή τριών στις μασχάλες των φύλλων. Ο καρπός είναι κάρυο (βελανίδι), στενά αντωοειδές ή σχεδόν κυλινδρικό, χρώματος καστανού και διαστάσεων 20-25x8-12 cm.

15 Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης έχει παρατηρηθεί εκτεταμένη προσβολή των καρπών της λατζιάς από διάφορα έντομα (Εικόνα 28). Με τη βοήθεια του Τμήματος Δασών, έχουν αναγνωριστεί τα είδη εντόμων του Πίνακα 7. Τα συγκεκριμένα είδη έχουν συλλεχθεί πάνω στις λατζιές ή μέσα στους καρπούς της. Πίνακας 7. Έντομα θηρευτές των καρπών της Quercus alnifolia. Εικόνα 28. Τρύπιοι καρποί της Quercus alnifolia. Στο πλαίσιο μελέτης της δυναμικής της αναγέννησης της Q. alnifolia σε επίπεδο αρτιβλάστων, εγκαταστάθηκαν 23 επιφάνειες 2x2 m. Από το σύνολο των 35 αρτιβλάστων που εμφανίστηκαν κατά τα έτη 2010 και 2011, επιβίωσαν τα 26 μέχρι τα τέλη του Σημειώνεται ότι, η πλειονότητα των αρτιβλάστων εντοπιζόταν κάτω από κλειστή κόμη Q. alnifolia και όχι σε διάκενα βλάστησης. Εικόνα 29. Αρτίβλαστο της Quercus alnifolia. Στο πλαίσιο εκτίμησης της ενδεχόμενης δυσμενούς επίδρασης λειχήνων που προσβάλλουν τη λατζιά (Εικόνα 31), καταγράφηκε το ποσοστό κάλυψης του κορμού από λειχήνες σε συγκεκριμένα άτομα, στην αρχή και στο τέλος του Έργου. Σύμφωνα με το παραπάνω διάγραμμα, το 68% των ατόμων αυτών παρουσίασε αύξηση στην κάλυψη από λειχήνες μέσα σε τρία έτη. Εντούτοις, στο διάστημα αυτό δεν παρατηρήθηκαν οποιεσδήποτε νεκρώσεις. Αναμένεται, μέσω της παρακολούθησης από το Τμήμα Δασών κατά το επόμενα έτη, να καταγραφεί η πορεία/εξέλιξη των συγκεκριμένων ατόμων Q. alnifolia. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν φυτεύσεις αρτιβλάστων (Εικόνα 29) στο Βοτανικό Κήπο Τροόδους (Εικόνα 30) για σκοπούς ex situ διατήρησης. Εικόνα 30. Φύτευση νεαρών φυτών σε βοτανικό κήπο. Εικόνα 31. Παρουσία λειχήνα σε βλαστό της Quercus alnifolia.

16 Γενετική Ανάλυση Η γενετική παραλλακτικότητα, ως βάση της προσαρμοστικότητας των φυσικών πληθυσμών άγριων φυτικών ειδών, εξασφαλίζει την επιβίωση τους στο μέλλον. Η κατανόηση των εξελικτικών παραμέτρων που επηρέασαν τη γενετική δομή ενός είδους συμβάλλει στην ανάπτυξη εξειδικευμένων μέτρων διατήρησης. Η διασφάλιση των γενετικών τους πόρων γίνεται με μέτρα διατήρησης τόσο εντός των φυσικών πληθυσμών τους (in situ) όσο και εκτός των φυσικών ορίων εξάπλωσής τους (ex situ). Στο πλαίσιο του Έργου μελετήθηκε η γενετική παραλλακτικότητα των ειδών A. kennedyae, A. macrocarpus subsp. lefkarensis, C. akamantis, O. kotschyi και C. brevifolia. Μέσω της απομόνωσης γενωμικού DNA από δείγματα φύλλων του κάθε είδους υπολογίστηκε η γενετική ποικιλότητα των A. kennedyae, A. macrocarpus subsp. lefkarensis, C. akamantis και O. kotschyi με τη χρήση δυο μοριακών δεικτών: Χρησιμοποιήθηκε ο ουδέτερος μοριακός δείκτης Amplified Fragment Length Polymorphism (AFLP), μέσω του οποίου επιτεύχθηκε η μελέτη της γενετικής πληροφορίας σε ολόκληρο το γένωμα και ο δείκτης πολυμορφισμού μεμονωμένων νουκλεοτιδίων (Single Nucleotide Polymorphisms SNPs), για την εξέταση συγκεκριμένων γονιδιακών θέσεων του χλωροπλαστικού DNA, για κάθε ένα από τα υπό μελέτη είδη. Αντίθετα, για το είδος C. brevifolia έγινε εφαρμογή του ουδέτερου μοριακού δείκτη των μικροδορυφόρων (SSRs), τόσο σε πυρηνικό όσο και σε χλωροπλαστικό DNA, καθώς και η ενίσχυση και ανάλυση της ακολουθίας ενός προσαρμοστικού γονιδίου. Τονίζεται ότι, δείγματα των υπό μελέτη ειδών λήφθηκαν από διάφορες θέσεις (με βάση την κατανομή του κάθε είδους στην Κύπρο). Με βάση τα αποτελέσματα, το είδος O. kotschyi χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα ψηλά επίπεδα γενετικής παραλλακτικότητας, στοιχείο που συνάδει με άλλα είδη του γένους Ophrys. Οι πλείστες των θέσεων που εξετάστηκαν δεν παρουσιάζουν στατιστικά σημαντική γενετική διαφοροποίηση μεταξύ τους. Εντούτοις, η θέση δυτικά της κοινότητας του Μάμμαρι παρουσιάζει στατιστικά σημαντική γενετική διαφοροποίηση σε σχέση με τις υπόλοιπες θέσεις, γεγονός που ενδεχομένως υποδηλώνει ότι γενετικοί εξελικτικοί παράγοντες (όπως η γενετική εκτροπή) επιδρούν στη θέση αυτή. Η C. akamantis παρουσιάζει, επίσης, αρκετά υψηλά επίπεδα γενετικής ποικιλομορφίας, συνηγορώντας στη παραδοχή ότι το είδος δεν χαρακτηρίζεται από φαινόμενο γενετικής εκτροπής. Το μέγεθος του πληθυσμού του είδους δεν φαίνεται να είναι σε κρίσιμα επίπεδα για τη γενετική του ποικιλομορφία. Εντούτοις, μεταξύ των δυο θέσεων (Φαράγγι του Άβακα, Αργάκι των Κουφών) καταγράφηκε στατιστικά σημαντική γενετική διαφοροποίηση, συνηγορώντας στο γεγονός της επίδρασης μιας σειράς διαφορετικών εξελικτικών παραγόντων, επηρεάζοντας τη γενετική τους δομή. Ο Α. macrocarpus subsp. lefkarensis παρουσιάζει σχετικά υψηλά ποσοστά ποικιλομορφίας στην Κύπρο. Εντούτοις, η ποικιλομορφία αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις θέσεις που εξετάστηκαν (παρουσιάζει διακύμανση). Όλες οι θέσεις παρουσιάζουν στατιστικά γενετική διαφοροποίηση μεταξύ τους. Τα αποτελέσματα της γενετικής διαφοροποίησης μεταξύ των θέσεων της A. kennedyae δεν είναι στατιστικά σημαντικά. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν απρόσμενο, δεδομένου ότι οι θέσεις αυτές είναι σε διαφορετικές περιοχές και το είδος είναι μονοετές ή διετές. Οι παράγοντες αυτοί αναμενόταν να επηρεάζουν σημαντικά τη διαφοροποίηση μεταξύ των θέσεων του είδους. Αντίθετα, με τα αποτελέσματα του ουδέτερου δείκτη των AFLPs, η μελέτη του χλωροπλαστικού DNA (μητρικά κληρονομούμενο γένωμα) κατέδειξε δυο διαφορετικούς απλότυπους. Ο ένας από τους δυο απλότυπους εμφανίζεται αποκλειστικά στη θέση της Χιονίστρας, ενώ ο άλλος είναι κοινός μεταξύ των θέσεων Χιονίστρας και Τριπύλου. Τέλος, στον κέδρο, τα αποτελέσματα της γενετικής ανάλυσης καταδεικνύουν ότι δεν παρατηρείται μείωση ή στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση της γενετικής ποικιλομορφίας μεταξύ των διαφόρων σταδίων ανάπτυξης (δενδρύλια < 50 cm, νεαρά άτομα και ώριμα άτομα) του είδους. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την παραδοχή για την ύπαρξη ενός τυχαίου αναπαραγωγικού συστήματος στο C. brevifolia, καθώς και μιας αποτελεσματικής ροής γονιδίων (γύρης) σε μικρή κλίμακα, γεγονός που αποτρέπει τη δημιουργία ενός ομομεικτικού πληθυσμού.

17 Ενημέρωση και Ευαισθητοποίηση Η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών επιδιώχθηκε από τα αρχικά στάδια του έργου PLANT-NET CY. Μέσα από συναντήσεις εργασίας και επισκέψεις σε σχολεία επιτεύχθηκε η πλήρης συνεργασία των κατοίκων κατά την υλοποίηση του έργου και ειδικότερα κατά την εφαρμογή της παρακολούθησης και των δράσεων διατήρησης. Επιπρόσθετα, η βοήθεια και η υποστήριξη των κατοίκων, μέσα από εθελοντική εργασία, ήταν καθοριστική σε ορισμένες περιπτώσεις για την υλοποίηση των δράσεων του έργου. Εικόνα 31 και 32. Εργασίες καθαρισμού Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών, με τη συμμετοχή των κατοίκων των γειτονικών κοινοτήτων. Εικόνα 33 και 34. Επισκέψεις σε σχολεία που γειτνιάζουν με τα Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών. Εικόνα 35 και 36. Συναντήσεις εργασίας σε κοινότητες που γειτνιάζουν με τα Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών.

18 Establishment of a Plant Micro-Reserve Network in Cyprus Το Έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE+ The Project was co-funded by the European Commission within the framework of the LIFE+ program

P L A N T - N E T C Y

P L A N T - N E T C Y P L A N T - N E T C Y Περιεχόμενα Εισαγωγή και στόχοι έργου 1 Μικρο-Αποθέματα Φυτών (ΜΑΦ) 1 Arabis kennedyae 2 Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Centaurea akamantis 2 3 Ophrys kotschyi 4 Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Εκλαϊκευμένη Αναφορά

Εκλαϊκευμένη Αναφορά PLANT-NET CY www.plantnet.org.cy Δημιουργία Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας LIFE08 NAT/CY/000453 Εκλαϊκευμένη Αναφορά Ιούνιος 2013 Το Έργο

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453. Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών. Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα

LIFE08 NAT/CY/000453. Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών. Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα PLANT-NET CY Ιούνιος 2013 Το παρόν κείμενο ετοιμάστηκε από τη Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

LIFE - ΦΥΣΗ. Δημιουργία Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας. Κλίμακα: 1:5000

LIFE - ΦΥΣΗ. Δημιουργία Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας. Κλίμακα: 1:5000 ,,, LIFE+ /NAT/CY/ Χάρτης του Μικρο-αποθέματος του φυτού *Ophrys kotchyi Περιοχή Μιτσερού,, DEVELOPMΕNT PROGRAMME Οικότοποι Natura Γεωργικές Καλλιέργειες,, Ισοϋψείς γραμμές (ισοδιάσταση m) Όρια Μικροαποθέματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΔΑΣΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ- 2011

ΔΑΣΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΔΑΣΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ- 2011 ΔΑΣΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΔΑΣΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ- 2011 ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΤΟΣ ΔΑΣΩΝ 2011 Νέες προσεγγίσεις σε θέματα προστασίας και διατήρησης του φυσικού πλούτου της Κύπρου ΔΡ ΝΙΚΟΛΑΣ ΗΛΙΑΔΗΣ ΔΑΣοΛοrοΣ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση Δ.1: Ενημερωτική εκστρατεία, διοργάνωση συναντήσεων εργασίας, σεμιναρίων και συνεδρίων, παραγωγή ενημερωτικού υλικού

LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση Δ.1: Ενημερωτική εκστρατεία, διοργάνωση συναντήσεων εργασίας, σεμιναρίων και συνεδρίων, παραγωγή ενημερωτικού υλικού LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση Δ.1: Ενημερωτική εκστρατεία, διοργάνωση συναντήσεων εργασίας, σεμιναρίων και συνεδρίων, παραγωγή ενημερωτικού υλικού Παραδοτέο: Εκθέσεις αναφορικά με τις συναντήσεις εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453

LIFE08 NAT/CY/000453 LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση A.5: Εκτίμηση της γενετικής ποικιλότητας και της δομής του πληθυσμού για καθένα από τα τέσσερα υπό μελέτη είδη προτεραιότητας και για το Cedrus brevifolia. Παραδοτέο: Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: 7 o Πανελλήνιο Συνέδριο Οικολογίας Οικολογία: συνδέοντας συστήματα, κλίμακες και ερευνητικά πεδία

Τίτλος: 7 o Πανελλήνιο Συνέδριο Οικολογίας Οικολογία: συνδέοντας συστήματα, κλίμακες και ερευνητικά πεδία Τίτλος: 7 o Πανελλήνιο Συνέδριο Οικολογίας Οικολογία: συνδέοντας συστήματα, κλίμακες και ερευνητικά πεδία Έκδοση: Ελληνική Οικολογική Εταιρεία Επιμέλεια έκδοσης: Παναγιώτης Γ. Δημητρακόπουλος, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 Διάρκεια: 01/01/10-30/06/13 Συνεργαζόμενοι φορείς: Τμήμα Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Frederick

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453

LIFE08 NAT/CY/000453 LIFE8 NAT/CY/453 Δράση Γ.7: Συλλογή και αποθήκευση σπερμάτων των υπό μελέτη ειδών στην τράπεζα σπερμάτων του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών για την εκτός-τόπου διατήρησή τους Παραδοτέο: Πρωτόκολλα για την

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453

LIFE08 NAT/CY/000453 LIFE08 NAT/CY/000453 Έκθεση Προόδου Καλύπτει τις δράσεις του προγράμματος από 01/09/2010 μέχρι 31/07/2011 Ημερομηνία υποβολής της έκθεσης 01/09/2011 Δημιουργία Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

5 βρίζθοληαη αποθιεηζηηθά θαη κόλο ζηελ Κύπρο θαη ποσζελά αιιού ζηολ θόζκο 2

5 βρίζθοληαη αποθιεηζηηθά θαη κόλο ζηελ Κύπρο θαη ποσζελά αιιού ζηολ θόζκο 2 1 Κσπρηαθή τιωρίδα 2.000 - δηαθορεηηθά είδε θσηώλ βρίζθοληαη ζηελ Κύπρο 145 θσηά είλαη ελδεκηθά (βρίζθοληαη κόλο ζηελ Κύπρο, θαη ποσζελά αιιού ζηολ θόζκο) 20 είδε ηες Κσπρηαθής τιωρίδας περηιακβάλοληαη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ Ο Πενταδάκτυλος είναι μία από τις δύο οροσειρές της Κύπρου. Χωρίζει την πεδιάδα της Μεσαορίας από τις ακτές της Κερύνειας και θεωρείται το νοτιότερο τμήμα της ταυρο Δειναρικής Αλπικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Frederick Γιάννη Φρειδερίκου 7, Παλλουριώτισσα 1036, Λευκωσία, Κύπρος. Τ.Θ. 24729, 1303 Λευκωσία, Κύπρος.

Πανεπιστήμιο Frederick Γιάννη Φρειδερίκου 7, Παλλουριώτισσα 1036, Λευκωσία, Κύπρος. Τ.Θ. 24729, 1303 Λευκωσία, Κύπρος. Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση Εργασίας: Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: Ημερομηνία γέννησης: 23 Ιανουαρίου 1987 Τόπος γέννησης: Λευκωσία, Κύπρος Ιθαγένεια: Κυπριακή Εθνικότητα: Ελληνική ΗΡΩ ΚΟΥΖΑΛΗ Μονάδα Διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ E - Z ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ Ε - Z Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

Μικρο-Aποθέματα Φυτών

Μικρο-Aποθέματα Φυτών Μικρο-Aποθέματα Φυτών Γνωρίζω Προστατεύω Διατηρώ Σπάνια και ενδημικά φυτά που κινδυνεύουν με εξαφάνιση Πιλοτικό Δίκτυο Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στη Δυτική Κρήτη Γνωρίζεις ότι: 1734 10% 66 183 23 14 διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ LIFE OROKLINI LIFE10 NAT/CY/000716 Αποκατάσταση και Διαχείριση της λίμνης Ορόκλινης Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ Απρίλης, 2014 Ελενα Στυλιανοπούλου Τομέας Προστασίας της Φύσης και Βιοποικιλότητας

Διαβάστε περισσότερα

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ.

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ. -1- ΜΕΤΡΗΣΗ ΥΨΟΜΕΤΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Η γνώση των υψομέτρων διαφόρων σημείων μιας περιοχής είναι πολλές φορές αναγκαία για ένα δασοπόνο. Η χρησιμοποίηση φωτογραμμετρικών μεθόδων με τη βοήθεια αεροφωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου

Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου Πρακτικά 10 ου Συνεδρίου Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας, 2005 635 Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου 1 Τσιντίδης Τ., 1 Χριστοδούλου Χ., 1 Κυριάκου Θ., 1 Παπαχριστοφόρου Τ., 1 Κυριάκου Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Γιώργος Πουλής, Δασολόγος M.Sc. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων Διάρθρωση της παρουσίασης Σχεδιασμός ενός προγράμματος παρακολούθησης Η

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla)

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla) Σκοπός της άσκησης Τρόπος καρποφορίας οπωροφόρων δένδρων κύρια καρποφόρα όργανα των οπωροφόρων δέντρων σε ποια ηλικίας βλαστούς βρίσκονται τα καρποφόρα όργανα µακροσκοπική διάκριση βλαστοφόρων από ανθοφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΧΛΟΑΣΗ / ΑΝΑΔΑΣΩΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ ΑΜΙΑΝΤΟΥ ΤΑΚΗΣ ΤΣΙΝΤΙΔΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

ΑΝΑΧΛΟΑΣΗ / ΑΝΑΔΑΣΩΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ ΑΜΙΑΝΤΟΥ ΤΑΚΗΣ ΤΣΙΝΤΙΔΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ ΑΝΑΧΛΟΑΣΗ / ΑΝΑΔΑΣΩΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ ΑΜΙΑΝΤΟΥ ΤΑΚΗΣ ΤΣΙΝΤΙΔΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έκταση της διαταραγμένης περιοχής= 330 εκτάρια (ή 3,3 km²) Ολόκληρη η έκταση είναι κρατικό δάσος, και εμπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε

Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων. Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος. Κρουσσίων Δρ. Ελένη Μαλούπα Τακτική Ερευνήτρια ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Fritilaria pontica Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

πανεπιστημιούπολη Καισαριανή Βύρωνας ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ Τοποθεσία Έτος ίδρυσης Έκταση Γεωγρ. Μήκος Γεωγρ. Πλάτος Υψόμετρο Προσανατολισμός Πέτρωμα Κατώτερη θερμοκρασία Ανώτερη θερμοκρασία Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση 4 φυτικών ειδών προτεραιότητας της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στην Κύπρο: Σχεδιασµός και εφαρµογή

Παρακολούθηση 4 φυτικών ειδών προτεραιότητας της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στην Κύπρο: Σχεδιασµός και εφαρµογή 34 3 ο Συνέδριο Ε.Οι.Ε. & Ε.Ζ.Ε., Ιωάννινα 2006 Παρακολούθηση 4 φυτικών ειδών προτεραιότητας της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στην Κύπρο: Σχεδιασµός και εφαρµογή Μάριος Ανδρέου, Πηνελόπη εληπέτρου & Κυριάκος Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης

Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης Συνεισφορά της ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Βιοποικιλότητα και Διατήρηση της Φύσης Δρ. Δώρα Χειμωνίδου 1 ο Παγκύπριο Επιστημονικό Συνέδριο: Περιβαλλοντική Επισκόπηση:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς

Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς Αξιολόγηση και περιγραφή πέντε νέων ποικιλιών βυσσινιάς Ιωάννης Α. Χατζηχαρίσης και Κωνσταντίνος Α. Καζαντζής ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων Νάουσας Παρουσιάζονται 5 ποικιλίες βυσσινιάς, οι

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Frankliniella occidentalis (Thysanoptera: Thripidae) (κν. θρίπας της Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια για εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών Μορφολογικά γνωρίσµατα χρησιµοποιούµενα στην ταξινόµηση των φυτών. Ταξινοµική αξία των διαφόρων µορφολογικών χαρακτήρων: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, ταξιανθίες, καρποί. ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Πλωμαρίου. Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης

Γυμνάσιο Πλωμαρίου. Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης Γυμνάσιο Πλωμαρίου Σχολικό Έτος 2007-08 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Οι άνθρωποι και οι δρόμοι της ρητίνης ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Το δάσος του Αμπελικού ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές)

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) SPERMATOPHYTA Yποάθροισµα I. Coniferophytina Yποάθροισµα II. Cycadophytina Yποάθροισµα III. Magnoliophytina Γ Υ Μ Ν Ο Σ Π Ε

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σε τι αναφέρεται η αναλογία 9:3:3:1 του διυβριδισμού και υπό ποιες προϋποθέσεις ισχύει;

Σε τι αναφέρεται η αναλογία 9:3:3:1 του διυβριδισμού και υπό ποιες προϋποθέσεις ισχύει; Σημειώστε τον αριθμό των χρωματίδων που υπάρχουν σε ένα κύτταρο του ανθρώπου 1)που μόλις έχει προκύψει από μίτωση 2)στη μετάφαση της μείωσης ΙΙ και 3)στην πρόφαση της μίτωσης. Σε τι αναφέρεται η αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ ΗΧΗΤΙΚΟ - ΠΕΝΤΑΔΑΚΤΥΛΕ ΜΟΥ Ο Πενταδάκτυλος είναι επιμήκης ασβεστολιθική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΛΙΜΝΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp.

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΥΓΧΩΤΟΥ ΚΑΝΘΑΡΟΥ RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΡΥΓΧΩΤΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ ( Red Palm Weevil ) πρόκειται για κολεόπτερο έντοµο της οικογένειας Curculionidae το οποίο προσβάλλει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΛΥΣΕΙΣ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΛΥΣΕΙΣ 2η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 26 Μαΐου, 2013 Ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων.

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΠΡΑΣΙΝΟΥ, ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΔΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΜΑΛΙΩΝ Προϋπολογισμός: 46.635,00 ΕΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα