Μεταπτυχιακή ιατριβή «ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ : ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεταπτυχιακή ιατριβή «ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ : ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ»"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧ/ΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ : ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ~ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μεταπτυχιακή ιατριβή «ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ : ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ» TEWI ανά έτος Φλώρινα Χαλκίδα Ιεράπετρα TEWI [kg CO2/yr] R12 R22 R134a R410A R1234yf R717 Φλώρινα , , , , , ,4027 Χαλκίδα 81947, , , , , ,87273 Ιεράπετρα 77920, , , , , ,24232 Ψυκτικά Ρευστά ηµήτριος Α. Αναστασίου Επιβλέπων : καθ. Γρηγόριος Λαµπρινός ΑΘΗΝΑ 2012

2 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργικής Μηχ/κής Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών : Αξιοποίηση Φυσικών Πόρων & Γεωργική Μηχανική Ειδίκευση : Ενεργειακά Συστήµατα ~ Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας Μεταπτυχιακή ιατριβή «Το Περιβαλλοντικό Αποτύπωµα Αντλίας Θερµότητας Γεωργικής Χρήσης : Μεθοδολογία και Εκτίµηση για Ελληνικές Συνθήκες» ηµήτριος Α. Αναστασίου Επιβλέπων : καθ. Γρηγόριος Λαµπρινός Αθήνα 2012 ii

3 Μεταπτυχιακή ιατριβή «Το Περιβαλλοντικό Αποτύπωµα Αντλίας Θερµότητας Γεωργικής Χρήσης : Μεθοδολογία και Εκτίµηση για Ελληνικές Συνθήκες» ηµήτριος Α. Αναστασίου Επιβλέπων : καθ. Γρηγόριος Λαµπρινός Μέλη Εξεταστικής Επιτροπής : Γρηγόριος Λαµπρινός - Καθηγητής Χρήστος Καραβίτης - Επίκουρος Καθηγητής Γεώργιος Ξανθόπουλος - Επίκουρος Καθηγητής iii

4 Περίληψη Αντικείµενο της παρούσας διατριβής αποτελεί ο υπολογισµός και η σύγκριση του περιβαλλοντικού αποτυπώµατος από τη χρήση αντλίας θερµότητας στον Ελλαδικό αγροτικό χώρο και συγκεκριµένα σε µια χοιροτροφική εκµετάλλευση, η οποία µελετάται σε τρεις διαφορετικές κλιµατολογικά περιοχές της χώρας. Η ανάπτυξη του συγκεκριµένου θέµατος γίνεται µε σκοπό να διερευνηθεί το αν οι λύσεις που παρέχει η χρήση αντλιών θερµότητας στον τοµέα της κτηνοτροφίας και της στέγασης αγροτικών ζώων, σε εφαρµογές τόσο οικιστικές όσο και σε βιοµηχανικές, είναι και ενεργειακώς αποδοτικές αλλά και περιβαλλοντικώς αποδεκτές. Έτσι, γίνεται µια προσπάθεια για την αποκάλυψη των ασθενών σηµείων-εάν υπάρχουν-του εγχειρήµατος αυτού, καθώς και τη βελτίωση των χρησιµοποιούµενων τεχνολογιών και των περιβαλλοντικών τους ιδιοτήτων που εµπλέκονται σε αυτό, προτείνοντας κατά κάποιο τρόπο στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να εξετάζουν και να ενθαρρύνουν τέτοιου είδους πρωτοβουλίες οι οποίες συµβάλουν στην ελαχιστοποίηση των συνολικών εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου. Η διατριβή αποτελείται από δύο µέρη : το γενικό και το ερευνητικό. Γενικό µέρος : Στο µέρος αυτό παρατίθεται το απαραίτητο γνωστικό υπόβαθρο για την κατανόηση του θέµατος που πραγµατεύεται η διατριβή. Έτσι, ξεκινώντας από το θέµα της ατµοσφαιρικής ρύπανσης, το οποίο απασχολεί αρκετά τα τελευταία χρόνια την ανθρωπότητα, εξετάζονται δύο από τα παγκόσµιας κλίµακας περιβαλλοντικά προβλήµατα που αυτή προκαλεί, κυρίως λόγω της ανθρωπογενούς παρέµβασης : η ελάττωση των συγκεντρώσεων του στρατοσφαιρικού όζοντος (πρόβληµα γνωστό και ως Τρύπα του Όζοντος) και η ενίσχυση του Φαινοµένου του Θερµοκηπίου. Εκτός όµως από την εξέταση των δύο αυτών προβληµάτων, γίνεται και µια αναφορά των ενεργειών στις οποίες έχει προβεί η ανθρωπότητα για να τα ελέγξει και να τα περιορίσει. Στη συνέχεια εξετάζονται τόσο το φαινόµενο της ψύξης, όσο και οι µηχανές και οι διεργασίες µέσω των οποίων αυτή επιτυγχάνεται. Η συζήτηση επικεντρώνεται στις αντλίες θερµότητας µηχανικής συµπίεσης ατµών και επεκτείνεται στα εργαζόµενα ρευστά των µηχανών αυτών, τα ψυκτικά ρευστά, πολλά εκ των οποίων αποτελούν αέρια του θερµοκηπίου. Τέλος, επιχειρείται ο ορισµός του περιβαλλοντικού αποτυπώµατος, ενώ γίνεται και η γνωριµία µε το δείκτη µέσω του οποίου εκφράζεται το µέτρο του, για τις µηχανολογικές εφαρµογές του τοµέα ψύξης και κλιµατισµού που χρησιµοποιούν τεχνολογίες ψυκτικού ρευστού. Μέσω αυτού του δείκτη είναι εφικτός τόσο ο υπολογισµός του περιβαλλοντικού αποτυπώµατος µιας τέτοιας τεχνολογίας, όσο και η σύγκρισή του µε άλλες, αντίστοιχες ή και άλλου είδους, τεχνολογίες. Ερευνητικό µέρος : Στο ερευνητικό µέρος αναλύεται η µεθοδολογία που ακολουθείται για τον υπολογισµό του περιβαλλοντικού αποτυπώµατος της αντλίας θερµότητας, δηλαδή του άµεσου και έµµεσου τρόπου µε τον οποίο αυτή συµβάλλει στην ενίσχυση του Φαινοµένου του Θερµοκηπίου, λειτουργώντας σε ένα χοροστάσιο-αναφορά βιοµηχανικού τύπου µε συγκεκριµένα χαρακτηριστικά. Η χοιροτροφική αυτή εκµετάλλευση θεωρείται ότι εγκαθίσταται σε τρείς περιοχές της Ελλάδας, οι οποίες ανήκουν σε διαφορετικές κλιµατικές ζώνες και χαρακτηρίζουν το εύρος των συνθηκών που µπορούν να απαντηθούν ανά την Ελληνική επικράτεια. Οι περιοχές αυτές είναι η Φλώρινα, η Χαλκίδα και η Ιεράπετρα, όπου εξετάζεται το πώς το αποτύπωµα επηρεάζεται πρωτίστως από τις θερµοκρασίες που επικρατούν εποχιακά σε αυτές και δευτερευόντως της τεχνολογίας ψυκτικού ρευστού που χρησιµοποιεί η αντλία θερµότητας. Η παρουσία της τελευταίας στο χοιροστάσιο έχει ως σκοπό την κάλυψη των αναγκών σε θέρµανση/δροσισµό που απαιτούν τα, ευαίσθητα σε αυτή την ηλικία, νεαρά χοιρίδια που στεγάζονται στο κτήριο πρώτης ανάπτυξης. Αφού καθοριστούν οι δυσµενέστερες κλιµατικές συνθήκες µέσα και έξω από το χοιροστάσιο, στη συνέχεια υπολογίζονται οι ενεργειακές απαιτήσεις κατά το χειµώνα και το θέρος οι οποίες είναι απαραίτητες προκειµένου να υπολογιστεί η έµµεση συµβολή, ενώ παράλληλα υπολογίζεται και η άµεση συµβολή από τις διαρροές των ψυκτικών ρευστών στην ατµόσφαιρα. Το άθροισµα της άµεσης και της έµµεσης συµβολής αποτελεί τον περιβαλλοντικό δείκτη της Συνολικής Ισοδύναµης Επίδρασης στην Παγκόσµια Θέρµανση ΣΙΕΠΘ (Total Equivalent Warming Impact, TEWI) και εκφράζει το µέτρο του περιβαλλοντικού αποτυπώµατος της αντλίας θερµότητας. Από τη σύγκριση του TEWI για κάθε περιοχή, εποχή και ψυκτικό ρευστό, εξάγονται εκείνα τα συµπεράσµατα που θα οδηγήσουν στην εκλογή της καταλληλότερης τεχνολογικής επιλογής σε κάθε µία περίπτωση. Λέξεις & φράσεις κλειδιά : Ατµοσφαιρική ρύπανση, Κλιµατική Αλλαγή, όζον, Φαινόµενο του Θερµοκηπίου, αέρια του θερµοκηπίου, αντλία θερµότητας, ψυκτικά ρευστά, Συνολική Ισοδύναµη Επίδραση στην Παγκόσµια Θέρµανση (TEWI), χοιροστάσιο. iv

5 The Environmental Footprint of a Heat Pump for Agricultural Use : Methodology & Estimation for Greek Climate Conditions Summary This thesis concerns the estimation and comparison of the environmental footprint resulting from the study of a heat pump operating in the Greek agricultural sector and in particular in a piggery house, located in three different climatic regions as far as the environmental conditions concerns. In this study is investigated the potential use and the offered solutions of heat pumps, operating in the field of animal husbandry and livestock housing. The technology of heat pumps for residential and industrial applications for controlling in-house environment is quite promising as far as the energy efficiency and the environmental impact concerns. So, an undergoing effort to uncover the limitations, if there are any, of this enterprise is taking place with aim of improving the employing technologies and their environmental properties, suggesting a decision making plan which could encourage such initiatives and minimizes the total greenhouse gas emissions. The present thesis is divided in two sections : the general and the research section. General Section : In this section is outlined the essential scientific background for understanding the technical merit of this thesis. Thus, initially is discussed the problem of air pollution, which has raised global awareness the last decades, and then discussion is focused on two global environmental problems caused from human activity and are the Ozone Hole and the Greenhouse Effect. Apart from the examination of these two problems, is also discussed the counteraction to control and mitigate those two problems. The analysis in this thesis is focused on the mechanical driven vapor compression heat pumps and their working fluids, known as refrigerants, many of which are greenhouse gases. Finally, a definition of the term environmental footprint is given which is an index expressing the measure of the footprint, used in engineering applications of Refrigeration and Air Conditioning (RAC). With this index is possible to estimate both the environmental footprint of this group of technologies and compare it with the respective of other technologies. Research Section : In this section is discussed the employed methodology to calculate the environmental footprint of a heat pump, implementing a direct and an indirect approach with which the heat pump contributes to the enhancement of the greenhouse effect. The analyzed heat pump operates in an industrial type standard swine farm of specific characteristics. The examined swine farm is considered to be located in three Greek regions corresponding to different climatic zones, representing the range of environmental conditions that are encountered in the country (a cold northern area, a mild-climate central area and a warm southern area). The regions in which the footprint of the heat pump is evaluated are Florina, Chalkida and Ierapetra. The simulation process is influenced primarily by the seasonal temperatures met in these regions and secondary from the refrigerant technology that heat pump employs. Selection of the heat pump for air conditioning of the swine farm is based on the need for heating/cooling during the heat sensitive age of the piglets which are housed in the first growth building. Once the climatic conditions range inside and outside the swine farm are defined, the calculations of the energy requirements in winter and summer are followed, since they are necessary for calculations of the indirect effect to global warming and the direct effect due to refrigerant leakages in atmosphere. The sum of the direct and indirect effects forms the environmental index Total Equivalent Warming Impact (TEWI) and reflects the extent of the heat pump s environmental footprint. Finally, comparison of the TEWI index for each region, season and refrigerant is carried out, which leads to the selection of the most suitable technology choice for each case. Key words & phrases : Air pollution, Climate Change, ozone, Greenhouse Effect (or Global Warming), Greenhouse Gases (GHGs), heat pump, refrigerants, Total Equivalent Warming Impact (TEWI), swine farm. v

6 Ευχαριστίες Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τον εισηγητή και επιβλέποντα Καθηγητή µου κ. Γρηγόριο Λαµπρινό, για την πολύτιµη υποστήριξή του τόσο κατά τη διάρκεια των µεταπτυχιακών σπουδών µου όσο και κατά τη διάρκεια εκπόνησης της παρούσας διατριβής. Επιπρόσθετα, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Επίκουρο Καθηγητή κ. Χρήστο Καραβίτη και τον Επίκουρο Καθηγητή κ. Γεώργιο Ξανθόπουλο για τις εύστοχες παρατηρήσεις και τα εποικοδοµητικά τους σχόλια. Αφιερώσεις Στην Οικογένειά µου και στη Μαρία vi

7 Περιεχόµενα Περίληψη... iv Summary... v ΜΕΡΟΣ 1 ο : ΓΕΝΙΚΟ 1.1 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟ ΟΖΟΝ (O 3 ) ΚΑΙ Η ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος και οι επιπτώσεις της ΤΟ (ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ) ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Το ηλεκτροµαγνητικό φάσµα και η ηλιακή ακτινοβολία Το ενεργειακό ισοζύγιο του συστήµατος ατµόσφαιρα-γη και ο µηχανισµός του (φυσικού) Φαινοµένου του Θερµοκηπίου Η ενίσχυση του φαινοµένου και τα αέρια του θερµοκηπίου Επιπτώσεις του ενισχυµένου Φαινοµένου του Θερµοκηπίου ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ- ΙΕΘΝΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ & ΡΑΣΕΙΣ Ιστορική αναδροµή Οι σηµαντικότερες ιεθνείς Συµβάσεις Το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ Η Σύµβαση-Πλαίσιο των Ηνωµένων Εθνών για την Κλιµατική Αλλαγή Το Πρωτόκολλο του Κιότο Η ευρωπαϊκή οδηγία και η κατάσταση στην Ελλάδα ΨΥΚΤΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ψύξη : Βασικές έννοιες, ορισµός & µέθοδοι παραγωγής Η Ψυκτική Μηχανή Συµπίεσης Ατµών Η Αντλία Θερµότητας (ΑΘ) και ο τρόπος λειτουργίας της Οι πηγές άντλησης και αποβολής θερµότητας των ΑΘ Κατηγορίες ΑΘ Εφαρµογές ΑΘ σε αγροτικές χρήσεις Ψυκτικά Ρευστά Κατηγορίες Ψυκτικών Ρευστών GWP και Ψυκτικά Ρευστά Κριτήρια επιλογής ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ Προσεγγίσεις-µέθοδοι υπολογισµού των περιβαλλοντικών επιδράσεων βάσει διεθνών συστηµάτων περιβαλλοντικής προσέγγισης TEWI Άµεση Συµβολή (Direct Effect, DE) Έµµεση Συµβολή (Indirect Effect, IE) Η συνδυασµένη επίδραση άµεσης και έµµεσης συµβολής (υπολογισµός TEWI) ΜΕΡΟΣ 2 ο : ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΚΟΠΟΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ-ΠΑΡΑ ΟΧΕΣ-ΥΛΙΚΑ Μεθοδολογία vii

8 2.2.2 Παραδοχές Υλικά Κατασκευή και οργάνωση του υπό µελέτη χοιροστασίου και φορτία θέρµανσης/δροσισµού Κλιµατολογικά δεδοµένα και συνθήκες περιβάλλοντος Ψυκτικά Ρευστά Λογισµικό Η/Υ (PC Software) Αναλυτικοί Ενεργειακοί υπολογισµοί Αναλυτικοί Περιβαλλοντικοί υπολογισµοί ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ Κλιµατολογικά δεδοµένα και συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος Ενεργειακοί υπολογισµοί Περιβαλλοντικοί υπολογισµοί ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ viii

9 Ευρετήριο Σχηµάτων ΜΕΡΟΣ 1 ο : ΓΕΝΙΚΟ Σχήµα 1.1. Οι ζώνες της ατµόσφαιρας ως προς το ύψος και οι αντίστοιχες επικρατούσες θερµοκρασίες και πιέσεις... 3 Σχήµα 1.2. Το όζον στην ατµόσφαιρα της Γης Σχήµα 1.3. Η µεταβολή της ολικής στήλης όζοντος πάνω από το Νότιο Πόλο (Ανταρκτική) κατά το έτος Τα σηµεία αναπαριστούν τη διακύµανση, ενώ η µπλέ γραµµή τις µέσες τιµές Σχήµα 1.4. Αλληλουχία εικόνων της εξέλιξης του φαινοµένου της Τρύπας του Όζοντος επάνω από την Ανταρκτική από το 1957 έως το 2000 κατά την 11 η Σεπτεµβρίου κάθε έτους Σχήµα 1.5. Κατανοµή της συγκέντρωσης του όζοντος στην Ανταρκτική το Η κλίµακα κάτω από το σχήµα είναι ενδεικτική της ολικής στήλης όζοντος σε µονάδες DU για την ανάγνωση της εικόνας Σχήµα 1.6. Μέτωπα των συγκεντρώσεων του στρατοσφαιρικού όζοντος και των ριζών ClO σε ύψος 18km πάνω από την Ανταρκτική Σχήµα 1.7. Το ηλεκτροµαγνητικό φάσµα Σχήµα 1.8. Εκτίµηση του µέσου παγκόσµιου και ετήσιου ενεργειακού ισοζυγίου του συστήµατος ατµόσφαιρας-γης Σχήµα 1.9. Το φυσικό Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Σχήµα Αύξηση των συγκεντρώσεων CO 2 σε µέρη ανά εκατοµµύριο (ppm) στην ατµόσφαιρα, από το Μάρτιο του 1958 µέχρι τον Ιούνιο του 2012 (σύµφωνα µε στοιχεία Αυγούστου 2012) στο Μάουνα Λόα στη Χαβάη. Η κόκκινη καµπύλη αναπαριστά την εποχιακή διακύµανση, ενώ η µαύρη τη διόρθωσή της Σχήµα Αύξηση των συγκεντρώσεων CO 2 σε µέρη ανά εκατοµµύριο (ppm) στην ατµόσφαιρα, από τον Ιανουάριο του 2008 µέχρι τον Ιούνιο του 2012 (σύµφωνα µε στοιχεία Αυγούστου 2012) στο Μάουνα Λόα στη Χαβάη Σχήµα Σχηµατική παρουσίαση του τρόπου λειτουργίας µιας ψυκτικής µηχανής Σχήµα Ο σκοπός ενός Ψυγείου (α) είναι η αφαίρεση θερµότητας (Q Ψ ) από ένα ψυχροδοχείο, ενώ ο σκοπός µιας Αντλίας Θερµότητας (β) είναι η προµήθευση θερµότητας (Q Θ ) σ ένα θερµοδοχείο Σχήµα Ο αντίστροφος κύκλος Carnot Σχήµα Τα κύρια µέρη µιας ψυκτικής µηχανής Σχήµα (α) Μορφή διαγράµµατος P-h και (β) ο θεωρητικός κύκλος µιας ψυκτικής µηχανής συµπίεσης ατµών Σχήµα ιάγραµµα P-h για τον υπολογισµό µιας όχι τόσο τέλειας ψυκτικής µηχανής Σχήµα Κύκλος της θεωρητικής ψυκτικής µηχανής ( ) και κύκλος της πραγµατικής ψυκτικής µηχανής ( ) Σχήµα Η βαλβίδα αντιστροφής ή τεσσάρων διευθύνσεων Σχήµα Η αντλία θερµότητας (ΑΘ) : (α) λειτουργία δροσισµού και (β) λειτουργία θέρµανσης Σχήµα Συνολική απεικόνιση του τρόπου λειτουργίας µιας ΑΘ Σχήµα Η ιστορική εξέλιξη των ψυκτικών ρευστών Σχήµα Υποθετική εναλλαγή της συµπεριφοράς ενός ψυκτικού ρευστού καθώς αλλάζει η σύστασή του σε χλώριο, φθόριο και υδρογόνο Σχήµα Επιπτώσεις της διαρροής ψυκτικού ρευστού ix

10 Σχήµα Τα τέσσερα στάδια µιας LCA Σχήµα ιαφορές µεταξύ TEWI, LCCP και LCA Σχήµα Παράγοντες που λαµβάνονται υπόψη σε µια ολοκληρωµένη προσέγγιση, προκειµένου να επιλεγεί η βέλτιστη λύση για µια δεδοµένη απαίτηση ψύξης ή κλιµατισµού ΜΕΡΟΣ 2 ο : ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ Σχήµα 2.1. ιαρρύθµιση κτηρίου πρώτης ανάπτυξης Σχήµα 2.2. Μεταβολή του βάρους των χοιριδίων κατά την παραµονή τους στους θαλάµους πρώτης ανάπτυξης Σχήµα 2.3. Συνολικά φορτία θέρµανσης/δροσισµού (ψύξης) του κτηρίου ανάπτυξης των χοιριδίων για κάθε περιοχή Σχήµα 2.4. Θερµοκρασίες εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος (θ out, θ in ) και θερµοκρασίες εξάτµισης/συµπύκνωσης (θ e, θ c ) για την περιοχή της Φλώρινας (α) το χειµώνα (θέρµανση) και (β) το θέρος (δροσισµός) Σχήµα 2.5. Θερµοκρασίες εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος (θ out, θ in ) και θερµοκρασίες εξάτµισης/συµπύκνωσης (θ e, θ c ) για την περιοχή της Χαλκίδας (α) το χειµώνα (θέρµανση) και (β) το θέρος (δροσισµός) Σχήµα 2.6. Θερµοκρασίες εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος (θ out, θ in ) και θερµοκρασίες εξάτµισης/συµπύκνωσης (θ e, θ c ) για την περιοχή της Ιεράπετρας (α) το χειµώνα (θέρµανση) και (β) το θέρος (δροσισµός) Σχήµα 2.7. Ο ψυκτικός κύκλος µε υπερθέρµανση και υπόψυξη που χρησιµοποιεί το λογισµικό CoolPack σε διάγραµµα P-h Σχήµα 2.8. ιάγραµµα ροής ψυκτικού µέσου στην εγκατάσταση Σχήµα 2.9. Οι περιβαλλοντικές επιδράσεις της ΑΘ (άµεση-έµµεση συµβολή) που εξετάζει ο δείκτης TEWI Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R22 για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R22 για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R134a για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R134a για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R1234yf για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R1234yf για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Συντελεστής θέρµανσης (COP Θ real ) ανά ψυκτικό ρευστό και περιοχή 103 Σχήµα Συντελεστής ψύξης (δροσισµού) (COP Ψ real ) ανά ψυκτικό ρευστό και περιοχή Σχήµα Θεωρητική παροχή όγκου ψυκτικού ρευστού στο συµπιεστή ανά ρευστό και περιοχή κατά τη θέρµανση (χειµώνας) Σχήµα Θεωρητική παροχή όγκου ψυκτικού ρευστού στο συµπιεστή ανά ρευστό και περιοχή κατά το δροσισµό (θέρος) Σχήµα Άµεση Ετήσια Συµβολή (DE A ) για τις τρεις περιοχές Σχήµα Έµµεση Ετήσια Συµβολή το χειµώνα (IE AΧ ) για τις τρεις περιοχές Σχήµα Έµµεση Ετήσια Συµβολή το θέρος (IE AΘ ) για τις τρεις περιοχές Σχήµα Συνολική Έµµεση Ετήσια Συµβολή (IE A ) για τις τρεις περιοχές Σχήµα Ετήσια αναλυτική τιµή του TEWI (TEWI A ) για τις τρεις περιοχές x

11 Σχήµα Ετήσια τιµή του TEWI (TEWI A ) για τις τρεις περιοχές Σχήµα Σύγκριση της Ετήσιας τιµής του TEWI (TEWI A ) ανά ψυκτικό ρευστό και περιοχή Σχήµα Σύγκριση της Συνολικής τιµής του TEWI, ανά ψυκτικό ρευστό και περιοχή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σχήµα Π.1. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R12 για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Π.2. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R12 για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Π.3. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R410A για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Π.4. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R410A για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Π.5. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R717 (αµµωνία) για τις τρεις περιοχές κατά το χειµώνα (θέρµανση) Σχήµα Π.6. Ψυκτικός κύκλος σε διάγραµµα P-h του R717 (αµµωνία) για τις τρεις περιοχές κατά το θέρος (δροσισµός) Σχήµα Π.7. ιαγράµµατα P-h για το R12 ανά περιοχή και εποχή Σχήµα Π.8. ιαγράµµατα P-h για το R22 ανά περιοχή και εποχή Σχήµα Π.9. ιαγράµµατα P-h για το R134a ανά περιοχή και εποχή Σχήµα Π.10. ιαγράµµατα P-h για το R410A ανά περιοχή και εποχή Σχήµα Π.11. ιαγράµµατα P-h για το R717 (αµµωνία) ανά περιοχή και εποχή xi

12 Ευρετήριο Πινάκων ΜΕΡΟΣ 1 ο : ΓΕΝΙΚΟ Πίνακας 1.1. CFCs και HCFCs ευρείας χρήσεως και τα δυναµικά ελάττωσης όζοντος (Ozone Depletion Potential, ODP) που παρουσιάζουν Πίνακας 1.2. Συνολικά ετήσια δικαιώµατα και πιστοποιηµένες εκποµπές για την Ελλάδα Πίνακας 1.3. Τιµές GWP, ODP και διάρκειας ζωής τ atm για τα κυριότερα ψυκτικά ρευστά Πίνακας 1.4. Οµάδες ασφαλείας των ψυκτικών ρευστών, αναλόγως της τοξικότητας και της ευφλεκτότητάς τους ΜΕΡΟΣ 2 ο : ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ Πίνακας 2.1. Θερµοκρασία και επιθυµητή σχετική υγρασία για κάθε θάλαµο Πίνακας 2.2. Σχηµατική αναπαράσταση συνδυασµών εναλλαγής θερµοκρασιών στους θαλάµους του χοιροστασίου Πίνακας 2.3. Θερµοκρασίες θ out, θ in και ανάλογες θερµοκρασίες θ e, θ c (σε C) για κάθε περιοχή το χειµώνα (θέρµανση) Πίνακας 2.4. Θερµοκρασίες θ in, θ out και ανάλογες θερµοκρασίες θ e, θ c (σε C) για κάθε περιοχή το θέρος (δροσισµός) Πίνακας 2.5. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R22 ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας 2.6. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R134a ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας 2.7. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R1234yf ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας 2.8. Θερµοδυναµικά µεγέθη και ενεργειακοί υπολογισµοί για κάθε ψυκτικό ρευστό και εποχή στη Φλώρινα Πίνακας 2.9. Θερµοδυναµικά µεγέθη και ενεργειακοί υπολογισµοί για κάθε ψυκτικό ρευστό και εποχή στη Χαλκίδα Πίνακας Θερµοδυναµικά µεγέθη και ενεργειακοί υπολογισµοί για κάθε ψυκτικό ρευστό και εποχή στην Ιεράπετρα Πίνακας Λόγος θ 2 /θ cr για κάθε ψυκτικό ρευστό ανά περιοχή και εποχή Πίνακας ιαστασιολόγηση συµπιεστή για κάθε ψυκτικό ρευστό και περιοχή Πίνακας Μάζα κάθε ψυκτικού ρευστού στη Φλώρινα Πίνακας Μάζα κάθε ψυκτικού ρευστού στη Χαλκίδα Πίνακας Μάζα κάθε ψυκτικού ρευστού στην Ιεράπετρα Πίνακας Ποσοστά (%) ετήσιας άµεσης-έµµεσης συµβολής (DE A, IE A ) στην ετήσια τιµή του TEWI (TEWI A ) Πίνακας Συγκεντρωτικά αποτελέσµατα ενεργειακών και περιβαλλοντικών υπολογισµών ανά περιοχή, εποχή και ψυκτικό ρευστό xii

13 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Πίνακας Π.1. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R12 ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας Π.2. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R410A ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας Π.3. Ζεύγη τιµών Πίεσης-Ειδικής Ενθαλπίας για το Ψυκτικό Ρευστό R717 ανά περιοχή και ανά εποχή (χειµώνας-θέρµανση, θέρος-δροσισµός). Η πίεση (P) µετράται σε bar και η ειδική ενθαλπία (h) σε kj/kg Πίνακας Π.4. Υπολογισµός της ετήσιας τιµής του TEWI για την περιοχή της Φλώρινας. Αυτή (TEWI Α ) προκύπτει από το άθροισµα της άµεσης ετήσιας συµβολής (DE A ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής (ΙΕ Α ). Η τελευταία υπολογίζεται από το άθροισµα της έµµεσης ετήσιας συµβολής το χειµώνα (ΙΕ ΑΧ ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής το θέρος (ΙΕ ΑΘ ) Πίνακας Π.5. Υπολογισµός της ετήσιας τιµής του TEWI για την περιοχή της Χαλκίδας. Αυτή (TEWI Α ) προκύπτει από το άθροισµα της άµεσης ετήσιας συµβολής (DE A ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής (ΙΕ Α ). Η τελευταία υπολογίζεται από το άθροισµα της έµµεσης ετήσιας συµβολής το χειµώνα (ΙΕ ΑΧ ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής το θέρος (ΙΕ ΑΘ ) Πίνακας Π.6. Υπολογισµός της ετήσιας τιµής του TEWI για την περιοχή της Ιεράπετρας. Αυτή (TEWI Α ) προκύπτει από το άθροισµα της άµεσης ετήσιας συµβολής (DE A ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής (ΙΕ Α ). Η τελευταία υπολογίζεται από το άθροισµα της έµµεσης ετήσιας συµβολής το χειµώνα (ΙΕ ΑΧ ) και της έµµεσης ετήσιας συµβολής το θέρος (ΙΕ ΑΘ ) Πίνακας Π.7. Υπολογισµός του TEWI της αντλίας θερµότητας κατά τη συνολική διάρκεια λειτουργίας της και τον παροπλισµό της για την περιοχή της Φλώρινας. Η άµεση συµβολή (DE) ισούται µε το άθροισµα των άµεσων εκποµπών κατά τη 12ετία (OR) και των άµεσων εκποµπών κατά των παροπλισµό (DR). Η τιµή TEWI προκύπτει από το άθροισµα της DE, της έµµεσης συµβολής το χειµώνα (IE Χ ) και της έµµεσης συµβολής το θέρος (IE Θ ). Το άθροισµα IE Χ και IE Θ δίνει την έµµεση συµβολή (ΙΕ) κατά τη 12ετία Πίνακας Π.8. Υπολογισµός του TEWI της αντλίας θερµότητας κατά τη συνολική διάρκεια λειτουργίας της και τον παροπλισµό της για την περιοχή της Χαλκίδας. Η άµεση συµβολή (DE) ισούται µε το άθροισµα των άµεσων εκποµπών κατά τη 12ετία (OR) και των άµεσων εκποµπών κατά των παροπλισµό (DR). Η τιµή TEWI προκύπτει από το άθροισµα της DE, της έµµεσης συµβολής το χειµώνα (IE Χ ) και της έµµεσης συµβολής το θέρος (IE Θ ). Το άθροισµα IE Χ και IE Θ δίνει την έµµεση συµβολή (ΙΕ) κατά τη 12ετία Πίνακας Π.9. Υπολογισµός του TEWI της αντλίας θερµότητας κατά τη συνολική διάρκεια λειτουργίας της και τον παροπλισµό της για την περιοχή της Ιεράπετρας. Η άµεση συµβολή (DE) ισούται µε το άθροισµα των άµεσων εκποµπών κατά τη 12ετία (OR) και των άµεσων εκποµπών κατά των παροπλισµό (DR). Η τιµή TEWI προκύπτει από το άθροισµα της DE, της έµµεσης συµβολής το χειµώνα (IE Χ ) και της έµµεσης συµβολής το θέρος (IE Θ ). Το άθροισµα IE Χ και IE Θ δίνει την έµµεση συµβολή (ΙΕ) κατά τη 12ετία xiii

14 xiv

15 ΜΕΡΟΣ 1 ο : ΓΕΝΙΚΟ

16 1.1 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Η καταστροφή του περιβάλλοντος αποτελεί την πιο ουσιώδη έκφραση της ανθρώπινης φύσης. Η διάθεση και το πείσµα του ανθρώπου για όλο και καλύτερο τρόπο διαβίωσης, νέες, γρηγορότερες και πιο ασφαλείς τεχνολογίες, επιτεύγµατα που ανταγωνίζονται ή υπερβαίνουν τα όρια της φύσης, σε συνδυασµό µε την ανθρώπινη απληστία, δηλαδή την επίτευξη ολοένα και µεγαλύτερου κέρδους από τα παραπάνω, δηµιούργησαν έναν ασφυκτικό κλοιό γύρω από το φυσικό περιβάλλον του πλανήτη ( ηµητριάδης, 2011). Με τον όρο φυσικό περιβάλλον εννοείται το σύνολο των ζωντανών οργανισµών και της άβιας ύλης που βρίσκονται µε φυσικό τρόπο πάνω στη Γη. Το φυσικό περιβάλλον δεν είναι αποτέλεσµα ανθρώπινων δραστηριοτήτων και διαφοροποιείται από το δοµηµένο περιβάλλον, στο οποίο συγκαταλέγονται οι γεωγραφικές περιοχές που δέχονται σηµαντική επιρροή από τον άνθρωπο (Ανώνυµος, 2012α). Το σύνολο του φυσικού και του δοµηµένου περιβάλλοντος αποτελούν αυτό που µε µια λέξη απλά ονοµάζεται περιβάλλον (ή αλλιώς γήινο περιβάλλον). Μέρος του περιβάλλοντος αποτελεί το κλιµατικό σύστηµα, το οποίο είναι ένα ιδιαίτερα πολυσύνθετο σύστηµα αποτελούµενο από πέντε βασικά συστατικά : την ατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα, την κρυόσφαιρα, την επιφάνεια του εδάφους, τη βιόσφαιρα, καθώς και τις µεταξύ τους αλληλεπιδράσεις. Το κλιµατικό σύστηµα µεταβάλλεται σε σχέση µε το χρόνο, υπό την επήρεια του δικού του εσωτερικού δυναµικού, αλλά και λόγω εξωτερικών καταναγκασµών-παρεµβάσεων. Οι παρεµβάσεις αυτές µπορούν να είναι κάποιες φυσικές διεργασίες, όπως οι ηφαιστειακές εκρήξεις ή η ηλιακή δραστηριότητα, καθώς και διάφορες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλλαγή χρήσης γης και η µεταβολή της σύνθεσης της ατµόσφαιρας (IPCC, 2007a). Η Γη περιβάλλεται από ένα στρώµα αέρα το οποίο ονοµάζεται ατµόσφαιρα και συµµετέχει στις κινήσεις της (Ανώνυµος, 2012β). Στην ουσία πρόκειται για ένα φλοιό ακτίνας περίπου 150km και µάζας 500 δισεκατοµµυρίων τόνων αέρα που την περιβάλλουν. Παρατηρώντας µακροσκοπικά την ατµόσφαιρα (Σχήµα 1.1), βλέπουµε τη θερµοκρασία και την πυκνότητά της να µεταβάλλονται µε το ύψος, γεγονός που οδήγησε τους επιστήµονες στη διάκριση κάποιων ζωνών µέσα σ αυτήν. Έτσι, ο αέρας γενικά έχει προοδευτικά µικρότερη πυκνότητα καθώς κινούµαστε προς τα επάνω, από την τροπόσφαιρα (troposphere) στη στρατόσφαιρα (stratosphere), στη µεσόσφαιρα (mesosphere), στη θερµόσφαιρα (thermosphere) και τέλος στην εξώσφαιρα (exosphere), ενώ οι αντίστοιχες επικρατούσες θερµοκρασίες και πιέσεις απεικονίζονται στο Σχήµα 1.1 (Γεντεκάκης, 2010). Μέσα στην ατµόσφαιρα συµβαίνουν πολλά φυσικά φαινόµενα τα οποία ονοµάζονται µετεωρολογικά φαινόµενα. Η ονοµασία προήλθε από την αρχαία ελληνική λέξη µετέωρα που σηµαίνει οτιδήποτε βρίσκεται στον ουρανό, ενώ ο κλάδος της επιστήµης που ασχολείται µε τα φαινόµενα αυτά ονοµάζεται Μετεωρολογία (Ανώνυµος, 2012β). Τα κυριότερα µετεωρολογικά φαινόµενα που αποτελούν αντικείµενο έρευνας και σπουδής είναι η ατµοσφαιρική πίεση, η θερµοκρασία της ατµόσφαιρας, η υγρασία της ατµόσφαιρας, η δρόσος, η πάχνη, η νέφωση, η αχλή, η οµίχλη, η ορατότητα, η ηλιοφάνεια, ο άνεµος, ο υετός (δηλ. η βροχή και όλα τα είδη αυτής, το χιόνι, το χιονόνερο και το χαλάζι), κ.α. Θα πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι όλα τα µετεωρολογικά φαινόµενα συµβαίνουν στην τροπόσφαιρα (Ανώνυµος, 2011α). Η ηλιακή ακτινοβολία παρέχει την ενέργεια η οποία δηµιουργεί και κινεί (µέσα στην ατµόσφαιρα και άρα εντός του κλιµατικού συστήµατος) τα διάφορα µετεωρολογικά φαινόµενα και διαµορφώνει εντέλει τον καιρό και το κλίµα, έννοιες οι οποίες δεν θα πρέπει να συγχέονται µεταξύ τους 2

17 (Μελάς κ.α., 2000α). Θεωρητικά, η ηλιακή ακτινοβολία σε έναν τόπο ακολουθεί την ετήσια πορεία της απόκλισης του Ήλιου. Γι αυτό άλλωστε και ο όρος κλίµα προέρχεται από το ρήµα κλίνω, υποδηλώνοντας τη σχέση της θερµοκρασίας του αέρα της ατµόσφαιρας µε την κλίση των ακτίνων του Ήλιου. Στο βόρειο ηµισφαίριο η µέγιστη τιµή της κλίσης παρατηρείται την ηµέρα του θερινού ηλιοστασίου (21 Ιουνίου) και η ελάχιστη τιµή της κατά το χειµερινό ηλιοστάσιο (21 εκεµβρίου) (ΕΜΕΚΑ, 2011). Με τον όρο καιρός εννοούµε την κατάσταση της ατµόσφαιρας κάποια συγκεκριµένη χρονική στιγµή. Ο καιρός αναφέρεται στις βραχυχρόνιες µεταβολές της ατµόσφαιρας, οι οποίες συµβαίνουν σε χρονικές κλίµακες από λίγα λεπτά έως λίγες εβδοµάδες. Η µέτρηση των µετεωρολογικών φαινοµένων µας βοηθά στο να ορίσουµε τον καιρό που επικρατεί κάποια συγκεκριµένη χρονική στιγµή. Όταν οι µετρήσεις συνεχίζονται για µεγάλο χρονικό διάστηµα, τότε µπορούµε να αναλύσουµε στατιστικά το πειραµατικό υλικό και να υπολογίσουµε το κλίµα της περιοχής των µετρήσεων. Το κλίµα δηλαδή αποτελεί τη σύνθεση του καιρού σε µια περιοχή, το µέσο καιρό. Ορίζεται από το σύνολο των στατιστικών πληροφοριών, οι οποίες περιγράφουν τις µεταβολές του καιρού σε µια περιοχή για κάποιο µεγάλο χρονικό διάστηµα το οποίο ονοµάζεται κλιµατική περίοδος. Τυπικά, οι κλιµατικές περίοδοι οι οποίες χρησιµοποιούνται για να ορίσουµε το κλίµα µιας περιοχής εκτείνονται σε τριάντα χρόνια (Μελάς κ.α., 2000α). Το κλίµα, υπό µια ευρύτερη έννοια, µπορεί να οριστεί σαν η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το κλιµατικό σύστηµα, συµπεριλαµβανοµένης µιας στατιστικής περιγραφής (IPCC, 2007a). Σχήµα 1.1. Οι ζώνες της ατµόσφαιρας ως προς το ύψος και οι αντίστοιχες επικρατούσες θερµοκρασίες και πιέσεις (Πηγή : Γεντεκάκης, 2010). 3

18 Συνοπτικά, το κλίµα διαµορφώνεται από εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες. Στους εξωτερικούς παράγοντες περιλαµβάνονται, εκτός από την ηλιακή ακτινοβολία, η οποία είναι βέβαια αποτέλεσµα της ηλιακής δραστηριότητας, οι τροχιακές παράµετροι Γης-Ήλιου, ήτοι η εκκεντρότητα της τροχιάς (eccentricity), η κλίση του άξονα περιστροφής της Γης (obliquity), καθώς και η µετάπτωση των ισηµεριών (precession). Στους εσωτερικούς παράγοντες περιλαµβάνονται η ηφαιστειακή δραστηριότητα, οι διεργασίες ανάδρασης του κλιµατικού συστήµατος, οι διακυµάνσεις του όγκου των παγετώνων, οι µεταβολές της ταχύτητας και του τρόπου κυκλοφορίας των θαλάσσιων ρευµάτων, οι µεταβολές των αερίων του θερµοκηπίου της ατµόσφαιρας (το Φαινόµενο του Θερµοκηπίου µελετάται σε επόµενο Κεφάλαιο) και η επίδρασή τους στην εισερχόµενη και εξερχόµενη θερµική ακτινοβολία, καθώς και οι διάφορες ανθρωπογενείς επιδράσεις (Bradley, 1999 ; Alverson et al., 2003). Η λέξη ρύπος (pollutant) σηµαίνει ακαθαρσία, βρωµιά και προέρχεται από το αρχαίο ρήµα ρυπαίνω, το οποίο σηµαίνει µολύνω, βρωµίζω, ασχηµίζω (Μπαµπινιώτης, 2010). Κατ ανάλογο τρόπο, ο όρος ρύπανση αναφέρεται στη διαδικασία εισροής-προσθήκης ρύπων µέσα σε ένα χώρο, ένα σύστηµα. Η ατµοσφαιρική ρύπανση (δηλαδή η ρύπανση της ατµόσφαιρας, air pollution) έχει οριστεί µε πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Κατά µια έννοια, είναι η προσθήκη κάθε υλικού, µοριακής ή σωµατιδιακής φύσης, στην ατµόσφαιρα που περιβάλλει τη Γη, η οποία θα έχει σαν αποτέλεσµα τη βραχυπρόθεσµη ή µακροπρόθεσµη δηλητηρίαση της ζωής πάνω στον πλανήτη. Το υλικό αυτό µπορεί να είναι ένα τοξικό αέριο µε κάποια µακροχρόνια αποτελέσµατα σε έναν οργανισµό, που δεν είναι κατ ανάγκη άµεσα αντιληπτά. Μπορεί ακόµη να είναι ένα µη ορατό ραδιενεργό, το οποίο έχει καταστρεπτικά αποτελέσµατα στην εξέλιξη της ζωής. Ατµοσφαιρικοί ρύποι (ή απλά ρύποι, για συντοµία) επίσης θεωρούνται οποιαδήποτε υλικά είναι δυνατόν να εισέλθουν στην ατµόσφαιρα, είτε εσκεµµένα είτε διαµέσου κάποιας φυσικής διαδικασίας, τα οποία έχουν έστω και έµµεσα αποτελέσµατα, όπως για παράδειγµα µείωση του οξυγόνου της ατµόσφαιρας ή κάποια άλλη αλλαγή της σύστασης του αέρα. Ένας ρύπος δεν είναι απαραίτητα ανθυγιεινός, µε την έννοια ότι προκαλεί άµεσα αποτελέσµατα στους ζώντες οργανισµούς (Γεντεκάκης, 2010). Επίσης, η ρύπανση της ατµόσφαιρας επηρεάζεται από τη ρύπανση της υδρόσφαιρας, της κρυόσφαιρας και της επιφάνειας του εδάφους, καθώς και τη ρύπανση που προκαλεί η βιόσφαιρα, λόγω των µεταξύ τους αλληλεπιδράσεων. Η ατµόσφαιρα είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της ζωής. Σε κάθε περίπτωση, επηρεάζει την οπτική και ακουστική επαφή και συνεπώς είναι καθοριστική και για την ανθρώπινη ζωή. Αν και ο άνθρωπος µπορεί να µετακινηθεί µέσα στο ατµοσφαιρικό περιβάλλον για χιλιάδες χιλιόµετρα σε οριζόντια απόσταση, σε ύψη πάνω από 1500m αρχίζει και παρουσιάζει αναπνευστικά προβλήµατα. Επίσης, µπορεί να επιζήσει χωρίς τροφή για µερικές εβδοµάδες και χωρίς νερό για µερικές ηµέρες, ενώ χωρίς αέρα µόνο για µερικά λεπτά της ώρας (Κατσαφάδος & Μαυροµατίδης, 2010). Ο άνθρωπος εισπνέει καθηµερινά 20m 3 αέρα. Η αναπνοή αποτελεί τον κυριότερο τρόπο έκθεσής του σε επικίνδυνες ουσίες. Η φύση της έκθεσης σε ατµοσφαιρικούς ρύπους και το µέγεθος του πληθυσµού που εκτίθεται, δηµιουργεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση των διεργασιών που προκαλούν ρύπανση της ατµόσφαιρας (Καλλία & Σαµαρά, 2007). Όταν ασχολούµαστε µε την ατµοσφαιρική ρύπανση, αναφερόµαστε σε επτά βασικές οµάδες ρύπων, εκτός κι αν αναφερόµαστε σε ειδικές συνθήκες ρύπανσης που επικρατούν σε µια µεµονωµένη περιοχή (Γεντεκάκης, 2010) : Ενώσεις που περιέχουν άνθρακα (carbon-containing compounds), όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ), το µονοξείδιο του άνθρακα (CO), καθώς και οι 4

19 υδρογονάνθρακες (HydroCarbons, HCs) µε τα παράγωγά τους, µε κυριότερο εκπρόσωπό τους το µεθάνιο (CH 4 ), αλλά και τις υπόλοιπες πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs, Volatile Organic Compounds). Ενώσεις που περιέχουν άζωτο (nitrogen-containing compounds), όπως το υποξείδιο του αζώτου (N 2 O), το οξείδιο και διοξείδιο του αζώτου (NO και NO 2 αντίστοιχα, τα οποία αναφέρονται συχνά ως NO x ), η αµµωνία (NH 3 ) και το δραστικό άζωτο (NO y ). Ως δραστικό άζωτο εννοείται το άθροισµα των δύο οξειδίων του αζώτου (NO + NO 2 = NO x ), καθώς και όλων των ενώσεων που είναι προϊόντα ατµοσφαιρικών οξειδώσεων των NO x (στον όρο NO y δε συµπεριλαµβάνονται τα N 2 O & NH 3 ). Ενώσεις που περιέχουν θείο (sulfur-containing compounds), όπως τα οξείδια του θείου (SO x ) και κυρίως το διοξείδιο του θείου (SO 2 ), το υδρόθειο (H 2 S), το καρβονυλοσουλφίδιο (Carbonyl Sulfide, OCS), το διµεθυλοσουλφίδιο (Dimethyl Sulfide, DMS), κ.α. Αλογονούχες ενώσεις (halogen-containing compounds), όπου εκτός από τα γνωστά αέρια αλογόνα (Cl 2, Br 2, F 2 ) και τα υδραλογόνα (HCl, HBr, HF) συµπεριλαµβάνονται και οι αλογονοµένοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι αποτελούν τη βάση των ψυκτικών ρευστών (refrigerants ή freons), των εντοµοκτόνων και ζιζανιοκτόνων, καθώς και των πυροσβεστικών, των προωθητικών (sprays) και των διαλυτικών µέσων για καθαρισµό και απολύµανση. Οι ενώσεις αυτές αναφέρονται γενικότερα ως αλογονάνθρακες (halocarbons), µε κύριες κατηγορίες αυτές των χλωροφθορανθράκων (ChloroFluoroCarbons, CFCs), των υδρογονοχλωροφθορανθράκων (HydroChloroFluoroCarbons, HCFCs), των υδρογονοφθορανθράκων (HydroFluoroCarbons, HFCs), των υπεραλογονοµένων αλογονανθράκων (perhalocarbons, υδρογονάνθρακες κορεσµένοι σε κάθε διαθέσιµο δεσµό άνθρακα µε άτοµο αλογόνου µε πιο γνωστούς τους υπερφθοράνθρακες, PFCs) και τέλος των αλογονο-βρωµανθράκων (halons-bromine-halocarbons), οι οποίοι είναι αλογονάθρακες που περιέχουν επιπλέον στο µόριό τους και βρώµιο. Φωτοχηµικά οξειδωτικά (photochemical oxidants), που προκύπτουν από µια σειρά πολύπλοκων ατµοσφαιρικών αντιδράσεων, οι οποίες λαµβάνουν χώρα όταν ενεργές οργανικές ουσίες και οξείδια του αζώτου (NO x ) συσσωρεύονται στην ατµόσφαιρα και εκτίθενται στο ηλιακό φως. Από τις αντιδράσεις αυτές παράγονται διάφορες ουσίες µε σηµαντικότερη αυτών το όζον (ozone, O 3 ). Σωµατιδιακοί ρύποι, αερολύµατα (particulate pollutants, aerosols). Τα σωµατίδια είναι συνδυασµοί πολλών µορίων, µερικές φορές παροµοίων άλλες φορές διαφορετικών µεταξύ τους. Περιλαµβάνουν ιόντα, συµπλέγµατα µορίων, κρυστάλλους πάγου, σκόνη, σωµατίδια καπνού, σταγόνες βροχής, γύρη κ.τ.λ., ενώ δηµιουργούνται και µετεξελίσσονται στον αέρα µέσω διαφόρων µηχανισµών και διαδικασιών. Οι κυριότεροι σωµατιδιακοί ρύποι είναι οι διάφορες κόνεις (dusts), ο καπνός (smoke), η ιπτάµενη τέφρα (fly ash), η κάπνα (fume), η οµίχλη (fog) και η αχλή (mist). Από την άλλη, µε τον όρο αερολύµατα ονοµάζουµε τα διάφορα σωµατίδια και σταγονίδια που βρίσκονται σε διασπορά στην αέρια φάση της ατµόσφαιρας (Καλλία & Σαµαρά, 2007). Επικίνδυνοι & τοξικοί ρύποι (hazardous air pollutants, air toxic), όπως το εξαχλωροβενζόλιο (hexachlorobenzene), o υδράργυρος (mercury), o µόλυβδος (lead), κ.α., οι οποίοι θέτουν εν δυνάµει σε επικινδυνότητα την ανθρώπινη υγεία γενικότερα. 5

20 Τα σηµεία, τις περιοχές, κ.λ.π., από τα οποία εκπέµπονται ρύποι τα ονοµάζουµε πηγές (sources). Υπάρχουν φυσικές (natural) όπως και ανθρωπογενείς (anthropogenic) πηγές (Γεντεκάκης, 2010). Φυσικές πηγές είναι αυτές που δεν οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα (Ζάνης, 2008). Παρόλα αυτά, οι ανθρωπογενείς εκποµπές είναι κυρίως υπεύθυνες για τα µεγάλα περιβαλλοντικά προβλήµατα που εµφανίστηκαν. Αυτό οφείλεται βεβαίως στην ανατροπή της φυσικής ισορροπίας, αλλά επίσης και στη µεγάλη πυκνότητα των εκποµπών από ανθρωπογενείς πηγές οι οποίες συγκεντρώνονται σε µικρές γεωγραφικές περιοχές (κυρίως αστικές περιοχές και βιοµηχανικές ζώνες). Αντίθετα, η καλή διασπορά των φυσικών πηγών ανά την υφήλιο, προσφέρει τη δυνατότητα καλύτερης ανάµιξης των ρύπων µε τον καθαρό αέρα. Κατά συνέπεια, µε κάποιες µικρές εξαιρέσεις, οι εκποµπές ρύπων από φυσικές πηγές από µόνες τους δεν οδηγούν σε υψηλές συγκεντρώσεις. Αυτό οδηγεί στο συµπέρασµα ότι, όταν αναφερόµαστε πλέον στην ατµοσφαιρική ρύπανση, θα εννοούµε την ατµοσφαιρική ρύπανση που προέρχεται από ανθρωπογενείς πηγές ή δραστηριότητες και µόνο. Οι σηµαντικότερες φυσικές πηγές είναι τα ηφαίστεια, οι πυρκαγιές των δασών, οι ωκεανοί (και γενικότερα οι θαλάσσιες εκτάσεις), η βιολογική αποσύνθεση φυτών και ζώων, η αποσάθρωση του εδάφους, καθώς και τα φυτά και τα δέντρα (Ζάνης, 2008). Από την άλλη, ως κύριες πηγές ατµοσφαιρικής ρύπανσης που οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες µπορούµε να θεωρήσουµε τα µέσα µεταφοράς, τις διεργασίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, την οικιακή θέρµανση, τις ανεπιθύµητες καύσεις και τις βιοµηχανικές καύσεις καυσίµων (και γενικότερα τις υπόλοιπες βιοµηχανικές εκποµπές), µαζί και µε τις πυρκαγιές των δασών λόγω ανθρώπινης υπαιτιότητας (εµπρησµοί) (Γεντεκάκης, 2010). Οι ρύποι που εκπέµπονται απευθείας από την πηγή στην ατµόσφαιρα ονοµάζονται πρωτογενείς ρύποι (primary pollutants). Σε αυτούς συγκαταλέγονται το µονοξείδιο του άνθρακα (CO), τα οξείδια του αζώτου (NO x ), τα οξείδια του θείου (SO x ), µε κυριότερο το διοξείδιο (SO 2 ), οι πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) κ.α. Υπάρχουν όµως και ρύποι οι οποίοι δεν εκπέµπονται απευθείας από κάποια πηγή, αλλά σχηµατίζονται στην ατµόσφαιρα σαν αποτέλεσµα χηµικού µετασχηµατισµού πρωτογενών ρύπων (π.χ. το SO 3 σχηµατίζεται στην ατµόσφαιρα µε οξείδωση του πρωτογενούς εκπεµπόµενου SO 2 ) ή σαν προϊόντα διαφόρων αντιδράσεων (π.χ. όζον, νιτρικό υπεροξυ-ακετύλιο, θειικό αµµώνιο κ.α.). Οι ρύποι αυτοί ονοµάζονται δευτερογενείς (secondary pollutants) και ο σχηµατισµός τους µπορεί να λάβει χώρα σε χρόνο και τόπο διαφορετικό από το χρόνο και τόπο εκποµπής των πρόδροµων ουσιών (precursors) από τις οποίες προέρχονται. Εκτός όµως από τις διεργασίες που οδηγούν σε εκποµπή ή δευτερογενή σχηµατισµό ρύπων, στην ατµόσφαιρα λαµβάνουν χώρα και διεργασίες αποµάκρυνσης. Η ατµόσφαιρα, δηλαδή, αποτελεί ένα δυναµικό σύστηµα, στο οποίο κάθε ρύπος έχει ορισµένο χρόνο παραµονήςδιάρκεια ζωής (residence time/atmospheric lifetime), ο οποίος µπορεί να κυµαίνεται από µερικά λεπτά της ώρας µέχρι αρκετές δεκαετίες. Οι κυριότερες διεργασίες αποµάκρυνσης ρύπων από την ατµόσφαιρα είναι : α) οι χηµικές αντιδράσεις των ατµοσφαιρικών ρύπων µε άλλα συστατικά της ατµόσφαιρας, β) η ξηρή απόθεση, δηλαδή η απευθείας µεταφορά ενός ρύπου στην επιφάνεια του εδάφους και την υδατόσφαιρα (ποτάµια, λίµνες, ωκεανοί) και γ) η υγρή απόθεση, δηλαδή η µεταφορά ρύπων στην επιφάνεια του εδάφους και την υδατόσφαιρα µέσω της βροχής (Καλλία & Σαµαρά, 2007). Όπως είναι ήδη γνωστό, η ρύπανση που προκαλείται στην ατµόσφαιρα, έχει σαν αποτέλεσµα την εµφάνιση διαφόρων φαινοµένων ατµοσφαιρικής ρύπανσης. Από αυτά τα κυριότερα είναι το Φαινόµενο του Θερµοκηπίου, λόγω της (ανθρωπογενούς) αύξησης της συγκέντρωσης των αερίων του θερµοκηπίου, η 6

21 Τρύπα του Όζοντος, λόγω της καταστροφής των συγκεντρώσεων αυτού που βρίσκεται στη στρατόσφαιρα, η όξινη βροχή, καθώς και οι δύο κατηγορίες στις οποίες διακρίνονται τα νέφη, το νέφος καπνοµίχλης και το φωτοχηµικό νέφος. Ανάλογα µε την έκταση επιρροής ενός φαινοµένου ατµοσφαιρικής ρύπανσης, αποδίδεται µια διαβάθµιση σε πέντε διαφορετικές κλίµακες (Γεντεκάκης, 2010) : 1. την τοπική κλίµακα (local scale), µε ακτίνα επιρροής περίπου 5km, 2. την αστική κλίµακα (urban scale), µε ακτίνα επιρροής περίπου 50km, 3. την περιφερειακή κλίµακα (regional scale), µε ακτίνα επιρροής από 50km έως 500km, 4. τη διηπειρωτική (bi-continental scale), µε ακτίνα επιρροής από 500km έως αρκετές χιλιάδες χιλιόµετρα και τέλος, 5. την παγκόσµια κλίµακα (global scale), µε έκταση επιρροής όλο τον πλανήτη. Στην παγκόσµια κλίµακα ανήκουν τόσο το (ενισχυµένο) Φαινόµενο του Θερµοκηπίου όσο και η Τρύπα του Όζοντος. Όσον αφορά τώρα τις επιπτώσεις της ατµοσφαιρικής ρύπανσης, αυτές είναι αρκετές και δυσµενείς µε κύριους αποδέκτες την ανθρώπινη υγεία (καρκινογενέσεις, καρδιακά και αναπνευστικά προβλήµατα, ερεθισµοί στα µάτια κ.α.), την πανίδα (ελάττωση του πληθυσµού, πλήρης εξαφάνιση άγριων ζώων και πουλιών κ.α.), τη χλωρίδα (µετατόπιση εύκρατων ζωνών, περίοδοι παρατεταµένης ξηρασίας, έντονες καταστροφικές βροχοπτώσεις κ.α.), καθώς και το (παγκόσµιο) κλίµα, το οποίο υφίσταται αλλαγές προς το χειρότερο. Με τον όρο Κλιµατική Αλλαγή εννοούµε την πιθανή µεταβολή του παγκόσµιου κλίµατος και ειδικότερα τις µεταβολές των µετεωρολογικών συνθηκών που εκτείνονται σε µεγάλη χρονική κλίµακα. Τέτοιου τύπου µεταβολές περιλαµβάνουν στατιστικά σηµαντικές διακυµάνσεις ως προς τη µέση κατάσταση του κλίµατος ή τη µεταβλητότητά του, που εκτείνονται σε βάθος χρόνου δεκαετιών ή και περισσότερο. Βάσει όσων προαναφέρθηκαν, εξάγεται το συµπέρασµα ότι η Κλιµατική Αλλαγή µπορεί να οφείλεται τόσο σε φυσικές εσωτερικές διεργασίες ή εξωτερικές παρεµβάσεις όσο και σε επίµονες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, µε επιπτώσεις στο κλίµα, όπως είναι η τροποποίηση της σύνθεσης της ατµόσφαιρας (εξαιτίας της ατµοσφαιρικής ρύπανσης) ή η χρήση γης. Στη Σύµβαση-Πλαίσιο των Ηνωµένων Εθνών για την Κλιµατική Αλλαγή (United Nations Framework Convention on Climate Change, UNFCCC), η Κλιµατική Αλλαγή ορίζεται ειδικότερα ως η µεταβολή στο κλίµα που οφείλεται άµεσα ή έµµεσα σε ανθρώπινες δραστηριότητες, διακρίνοντας τον όρο από τη φυσική µεταβλητότητα, η οποία έχει φυσικά αίτια (IPCC, 2007a ; ηµητριάδης, 2011). Η κύρια επίπτωση της Κλιµατικής Αλλαγής στον πλανήτη είναι αναµφίβολα η τάση αύξησης της µέσης παγκόσµιας θερµοκρασίας, η οποία οφείλεται, όπως αναφέρθηκε, κυρίως στην ανθρωπογενή αύξηση της συγκέντρωσης των αερίων του θερµοκηπίου στην ατµόσφαιρα και ειδικότερα του διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ). Έκθεση του Geological Society of London το Νοέµβριο του 2010, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι (ΕΜΕΚΑ, 2011) το γεωλογικό αρχείο προσφέρει αποδείξεις οι οποίες συµφωνούν µε νόµους της φυσικής, που δείχνουν ότι, όταν προστίθενται µεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα, προκαλείται αύξηση της θερµοκρασίας (σύµφωνα πάντα µε το µηχανισµό του Φαινοµένου του Θερµοκηπίου), η οποία µε τη σειρά της συµβάλλει στην αύξηση της στάθµης της θάλασσας, σε τροποποιηµένα πρότυπα βροχόπτωσης (Alverson et al., 2003), σε αύξηση της οξύτητας των ωκεανών (Barker & Elderfield, 2002 ; Caldeira & Wickett, 2003) και στην υποχώρηση του επιπέδου του διαλυµένου οξυγόνου στα ύδατα (Keeling et al., 2010). Η σηµερινή πιθανολογούµενη Κλιµατική Αλλαγή εκτιµάται ότι ισοδυναµεί µε αύξηση περίπου 1 C (θερµοκρασία εδάφους) τα τελευταία 500 7

22 χρόνια (Huang et al., 2000 ; Pollack & Smerdon, 2004) και, σύµφωνα µε την IPCC, 0.76 C τα τελευταία 100 χρόνια. Εκτιµάται µάλιστα ότι, τα τελευταία 50 χρόνια εµφανίζονται πιθανότατα ως τα θερµότερα από οποιαδήποτε άλλη 50ετή περίοδο στα τελευταία 500 χρόνια, αλλά πιθανόν και στα τελευταία 1300 χρόνια (ΕΜΕΚΑ, 2011). Η ατµοσφαιρική ρύπανση ενοχοποιείται σήµερα, γεγονός που αποδεικνύεται και µε αδιάψευστα στοιχεία, ως υπεύθυνη για εκτεταµένες, πλανητικής εµβέλειας επιδράσεις, όπως είναι η Κλιµατική Αλλαγή και η επακόλουθη άνοδος της θερµοκρασίας, οι οποίες έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη. Η Τρύπα του Όζοντος και το (ενισχυµένο) Φαινόµενο του Θερµοκηπίου αποτελούν τα δύο βασικότερα, παγκόσµιας κλίµακας, φαινόµενα ατµοσφαιρικής ρύπανσης, τα οποία και αναλύονται στα επόµενα κεφάλαια. 8

23 1.2 ΤΟ ΟΖΟΝ (O 3 ) ΚΑΙ Η ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το όζον αποτελεί µια αλλοτροπική (αλλότροπα στοιχεία ονοµάζονται όλα εκείνα τα στοιχεία, τα οποία εµφανίζονται µε περισσότερες της µιας φυσικές µορφές, αφού τα άτοµά τους συνδυάζονται µε ποικίλους τρόπους) τριατοµική µορφή (O 3 ) του οξυγόνου (O 2 ). Ήταν η πρώτη αλλοτροπική µορφή στοιχείου που περιγράφηκε από την επιστήµη και ανακαλύφθηκε από τον Σένµπαϊν (Schönbein) το 1840, κατά τη διάρκεια εκτέλεσης πειραµάτων αργής οξείδωσης φωσφόρου και ηλεκτρόλυσης νερού. Το ονόµασε έτσι µε βάση την αντίστοιχη ελληνική λέξη για τη µυρωδιά (ὄζειν), από τη µυρωδιά του η οποία γίνεται κυρίως αντιληπτή τις νύχτες µε καταιγίδες και αστραπές. Είναι αέριο ασταθές, ισχυρά οξειδωτικό, ισχυρά τοξικό µε χαρακτηριστική οσµή και κυανό χρώµα. Είναι λίγο διαλυτό στο νερό και, σαν ασταθές που είναι, διασπάται εύκολα και δεν αφήνει υπολείµµατα (Ανώνυµος, 2012γ). Πλέον, το συναντούµε στα πιο γνωστά προβλήµατα ατµοσφαιρικής ρύπανσης, από την αστική έως την παγκόσµια κλίµακα, όπως είναι το φωτοχηµικό νέφος, η αύξηση του τροποσφαιρικού και η µείωση του στρατοσφαιρικού όζοντος (που δηµιουργεί την Τρύπα του Όζοντος), καθώς και το (ενισχυµένο) Φαινόµενο του Θερµοκηπίου. Περίπου το 90% του συνολικού όζοντος της ατµόσφαιρας της Γης βρίσκεται στη στρατόσφαιρα (15-50km), κυρίως µε τη µορφή στιβάδας. Το στρατοσφαιρικό όζον είναι το λεγόµενο καλό όζον, διότι δρα ως φίλτρο και απορροφά έντονα την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία, προστατεύοντας έτσι τους ζωντανούς οργανισµούς της Γης από την έκθεσή τους στην καταστρεπτική αυτή ακτινοβολία (Ζάνης, 2008), η οποία αποτελεί το 10% της συνολικής ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη. Χωρίζεται σε τρία είδη, τη UV-A, τη UV-B και την πιο επικίνδυνη, τη UV-C, η οποία απορροφάται από µόρια όζοντος αλλά και οξυγόνου στη στρατόσφαιρα. Από την άλλη πλευρά, ένα µέρος της UV-A και, σε µικρότερο βαθµό, της UV-B µπορεί να διεισδύσει µέχρι το έδαφος (Μελάς κ.α., 2000β ; Ανώνυµος, 2012δ). Το πάχος της στιβάδας του στρατοσφαιρικού όζοντος είναι µεταβλητό και εξαρτάται από το γεωγραφικό πλάτος, τις µετεωρολογικές συνθήκες και παρουσιάζει εποχική διακύµανση. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, εάν συµπιεζόταν µόνο το όζον, που βρίσκεται σε µια στήλη αέρα, σε κανονικές συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης, τότε αυτό το στρώµα θα είχε πάχος µόλις 3-5mm (Παπαγιάννης, 2003). Το υπόλοιπο του 10% του όζοντος της ατµόσφαιρας βρίσκεται στο χαµηλότερο στρώµα της, την τροπόσφαιρα (0-15km), όπου εκεί το όζον χαρακτηρίζεται ως ο σηµαντικότερος δευτερογενής ρύπος του στρώµατος αυτού και αποτελεί το κυριότερο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους σε αστικά κέντρα και γύρω από αυτά, όπου µπορεί να προκαλέσει ποικίλα προβλήµατα στον άνθρωπο (κυρίως αναπνευστικά) και στη φύση (κυρίως στη βλάστηση), όταν ξεπεραστούν κάποιες οριακές τιµές. Η αναγνώριση του όζοντος ως ρύπου της ατµόσφαιρας των αστικών κυρίως περιοχών έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1940, όταν παρατηρήθηκαν ασυνήθιστα υψηλές συγκεντρώσεις του κατά τη διάρκεια επεισοδίου ατµοσφαιρικής ρύπανσης στο Λος Άντζελες (Καλλία & Σαµαρά, 2007). Το τροποσφαιρικό όζον έχει πολλαπλή σηµασία για την ατµόσφαιρα της Γης, εκτός των αρνητικών του επιδράσεων στον άνθρωπο και τη φύση. Καταρχήν, κατέχει κεντρικό ρόλο στη χηµεία της τροπόσφαιρας, καθώς αποτελεί τη βασική πηγή του πιο σηµαντικού οξειδωτικού µέσου σε αυτή, της ρίζας του υδροξυλίου (OH - ). Με πιο απλά λόγια, το OH - αποτελεί το ισχυρότερο απορρυπαντικό της ατµόσφαιρας, που την καθαρίζει από µια σειρά οργανικών και ανόργανων ενώσεων που εκπέµπονται από φυσικές ή ανθρωπογενείς πηγές. Κατά δεύτερο ρόλο, το τροποσφαιρικό όζον που βρίσκεται στα υψηλότερα στρώµατα της τροπόσφαιρας, είναι από µόνο του ένα θερµοκηπιακό 9

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η «τρύπα» του όζοντος

Η «τρύπα» του όζοντος Η «τρύπα» του όζοντος Η διττή φύση του Ο 3 «Κακό» όζον Στην τροπόσφαιρα Κύριο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους «Καλό» όζον Στη στρατόσφαιρα Προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία 1 Η αρχή της ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 5: Το Φαινόμενο της Καταστροφής του Ατμοσφαιρικού Όζοντος Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Κύκλος διαλέξεων στις επιστήμες του περιβάλλοντος Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Χρήστος Ματσούκας Τμήμα Περιβάλλοντος Τι σχέση έχει η ακτινοβολία με το κλίμα; Ο Ήλιος μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ηµήτρη Μελά Τµήµα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι νέο φαινόµενο. Ένας από τους λόγους που ανάγκαζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 4: Ψύξη - Κατάψυξη (/3), ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Συντελεστής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΟΖΟΝ ΥΠΕΡΙΩ ΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΟΖΟΝ ΥΠΕΡΙΩ ΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΟΖΟΝ ΥΠΕΡΙΩ ΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Στο κεφάλαιο αυτό θα διαπραγµατευθούµε το πάντα επίκαιρο θέµα του ατµοσφαιρικού (τροποσφαιρικού και στρατοσφαιρικού) όζοντος, καθώς και την αλληλεπίδρασή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ-ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΤΕΡΥΓΩΝ Α ΚΑΙ Δ ΚΤΗΡΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ-ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΤΕΡΥΓΩΝ Α ΚΑΙ Δ ΚΤΗΡΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ-ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΤΕΡΥΓΩΝ Α ΚΑΙ Δ ΚΤΗΡΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Παρουσιάζονται βασικές παράμετροι γύρω από: ΤΟ ΚΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΛΥΦΟΣ & ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΑ ΕΙΔΗ ΣΚΙΑΣΗΣ & ΑΕΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό.

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Γιώργος Ασημέλλης, Ph.D. Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Πανελλήνια Ένωση Οπτικών Οπτομετρών Athens Plaza Hotel Τρίτη 24 Μαΐου 2010 Ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Εισαγωγή Η υπερθέρµανση του πλανήτη θεωρείται το πιο σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα σε παγκόσµιο επίπεδο Υπάρχει όµως µεγάλη αβεβαιότητα και σηµαντική επιστηµονική διαµάχη

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυκτικές Εγκαταστάσεις Κλιματισμός

Ψυκτικές Εγκαταστάσεις Κλιματισμός Ψυκτικές Εγκαταστάσεις Κλιματισμός Πανδημία στην αντικατάσταση του R22; Υπάρχει άραγε συνταγή για το κατάλληλο εμβόλιο ; Από τον κ.δανιήλ Παππά Διπλ.Μηχανολόγο Μηχ. www.ecoref.gr Η υποχρεωτική απαγόρευση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: «Αντιμετωπίζοντας την Κλιματική αλλαγή. Σκέψου Παγκόσμια. Δράσε Τοπικά!»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: «Αντιμετωπίζοντας την Κλιματική αλλαγή. Σκέψου Παγκόσμια. Δράσε Τοπικά!» ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΕΚΠΑ-ΠΜΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΥΓΕΙΑ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Ρυπασμένη περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Γιατί να επιλέξει κανείς τη γεωθερµία ; Ποιος ο ρόλος των γεωθερµικών αντλιών θερµότητας ; Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ( Με στόχο την ενηµέρωση περί γεωθερµικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Ο ήλιος θεωρείται ως ιδανικό µέλαν σώµα Με την παραδοχή αυτή υπολογίζεται η θερµοκρασία αυτού αν υπολογιστεί η ροή ακτινοβολίας έξω από την ατµόσφαιρα Με τον όρο ροή ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα AGROSTRAT Ημερίδα, 20 Σεπτεμβρίου 2014, Αίγινα Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα Καθ. Κ. Κομνίτσας Δρ. Γ. Μπάρτζας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο φυσικός φωτισµός αποτελεί την τεχνική κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Ομιλητές: Ι. Νικολετάτος Σ. Τεντζεράκης, Ε. Τζέν ΚΑΠΕ ΑΠΕ και Περιβάλλον Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι ΑΠΕ προκαλούν συγκριτικά τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Α1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης

Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης Παρουσίαση ASHRAE, 09.04.2013 Σωτήρης Κατσιμίχας, Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Διευθύνων Σύμβουλος Θερμογκάζ Α.Ε. Μελέτη θερμικών απωλειών 1 kw 3 kw 3 kw θερμαντικά σώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Περιεχόμενα Βασικοί αέριοι ρύποι Ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ Ν. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ Ν. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Ν. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ Φυσική της Ατμόσφαιρας (Β. Δ. Κατσούλης Ν. Χατζηαναστασίου) Ηλεκτρονικές Σημειώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Η Αντλία Θερµότητας ανήκει στην κατηγορία των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας. Για την θέρµανση, το ζεστό νερό χρήσης και για την ψύξη, το 70-80% της ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική Ρύπανση Τι είναι ατμοσφαιρική ρύπανση; Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εισαγωγή στον αέρα χημικών, αιωρούμενων στερεών ή οργανισμών που προκαλούν προβλήματα υγείας στους ανθρώπους ή σε άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Γ. ΖΗΔΙΑΝΑΚΗΣ, Μ. ΛΑΤΟΣ, Ι. ΜΕΘΥΜΑΚΗ, Θ. ΤΣΟΥΤΣΟΣ Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Γιάννης Καραμπάτσος Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου Η ηλιακή ορατή ακτινοβολία, η οποία έχει μικρό μήκος κύματος, φτάνει στην επιφάνεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. 1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. Μάρτιος 2013 66/2013 1 Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθ. Μ. Σανταμούρης 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Αντλίες θερμότητας πολλαπλών πηγών (αέρας, γη, ύδατα) συνδυασμένης παραγωγής θέρμανσης / ψύξης Εκδήλωση ελληνικού παραρτήματος ASHRAE 16.02.

Αντλίες θερμότητας πολλαπλών πηγών (αέρας, γη, ύδατα) συνδυασμένης παραγωγής θέρμανσης / ψύξης Εκδήλωση ελληνικού παραρτήματος ASHRAE 16.02. Αντλίες θερμότητας πολλαπλών πηγών (αέρας, γη, ύδατα) συνδυασμένης παραγωγής θέρμανσης / ψύξης Εκδήλωση ελληνικού παραρτήματος ASHRAE 16.02.2012 Μητσάκης Ευάγγελος, Μηχανολόγος Μηχανικός Υπεύθυνος πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 1. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 26 1.1 Εισαγωγή στο πρόβλημα 27 1.1.1 Σύντομη

Διαβάστε περισσότερα