ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΜΦΟΤΕΡΟΠΛΕΥΡΗ ΣΠΑΣΤΙΚΗ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΛΕΥΚΟΜΑΛΑΚΙΑΣ ΣΤΗ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ψυχογιού Κατερίνα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Οκτώβριος 2007

2 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Ζαφειρίου Δημήτριος, Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Τριμελής Επιτροπή: Ζαφειρίου Δημήτριος, επίκουρος καθηγητής παιδιατρικής Τσίκουλας Ιωάννης, αναπληρωτής καθηγητής παιδιατρικής Κοντόπουλος Ελευθέριος, επίκουρος καθηγητής παιδιατρικής 2

3 «Ψυχής πείρατα ιών ουκ αν εξεύροιο, πάσαν επιπορευόμενος οδόν ούτω βαθύν λόγον έχει» («Τα μύχια της ανθρώπινης ψυχής δεν είναι δυνατό να βρεις, έστω κι αν πορευτείς κάθε οδό ερευνητική. Τόσο ανεξιχνίαστα είναι τα βάθη της ψυχής»). Ηράκλειτος Στη μητέρα μου, Φωτεινή 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή Ορισμός-Νευροπαθολογία-Κλινικά χαρακτηριστικά της ΠΛ Ιστορική Αναδρομή Συχνότητα Παράγοντες κινδύνου Παθοφυσιολογία Διαγνωστική προσέγγιση Έκβαση Πρόληψη ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σκοπός Ασθενείς και μέθοδος Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου Στατιστική ανάλυση Αποτελέσματα Συζήτηση ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» του τμήματος Ιατρικής, του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον κ. Δημήτριο Ζαφειρίου που επέβλεψε την εργασία, για την ανεκτίμητη βοήθεια που μου προσέφερε, το καθημερινό του ενδιαφέρον και την πολύ καλή συνεργασία. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα ήθελα επίσης να εκφράσω στους καθηγητές κ. Ελευθέριο Κοντόπουλο και κ. Ιωάννη Τσίκουλα για το ενδιαφέρον και τις υποδείξεις τους ως μέλη της τριμελούς επιτροπής. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την κ. Ε. Βαργιάμη για τις ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις της καθώς επίσης και το παραϊατρικό προσωπικό (φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτή, λογοθεραπεύτρια, ψυχολόγους) του Αναπτυξιακού Κέντρου «Απόστολος Φωκάς», οι οποίοι συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας. Ευχαριστώ ακόμη τους συνεργάτες και φίλους μου Α. Βερβέρη, Δ. Σαμακοβίτη και Ε. Κονταξή για τη βοήθεια και τη συντροφιά τους. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την οικογένεια μου και πάνω από όλα τη μητέρα μου, χωρίς την αγάπη, την αφοσίωση και την πίστη της σε εμένα, τίποτε δε θα ήταν το ίδιο. 5

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΛ ΕΠ ΚΝΣ ΣΑΔ περικοιλιακή λευκομαλακία εγκεφαλική παράλυση κεντρικό νευρικό σύστημα σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας 6

7 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή Η περικοιλιακή λευκομαλακία (ΠΛ) συνιστά το συχνότερα συναντώμενο υπόστρωμα νευρολογικής βλάβης σε παιδιά με σπαστική εγκεφαλική παράλυση [1,2]. Προσβάλλει την ανώριμη λευκή ουσία των εγκεφαλικών ημισφαιρίων κυρίως μεταξύ 24 ης και 32 ης εβδομάδας της κύησης [3,4] με αποτέλεσμα να παρατηρείται κυρίως στα πρόωρα νεογνά [4], όπου συσχετίζεται κλινικοπαθολογικά με την υποξική-ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια [5]. Ωστόσο η ΠΛ έχει περιγραφεί σε αρκετές περιπτώσεις και στα τελειόμηνα νεογνα [5-10]. Αν και τις τελευταίες δεκαετίες το ποσοστό επιβίωσης νεογνών με ΠΛ έχει δραματικά αυξηθεί χάρη στην πρόοδο στο χώρο της μαιευτικής και της νεογνικής φροντίδας, οι νευρολογικές επιπτώσεις αποτελούν κεντρικού ενδιαφέροντος θέμα στην περιγεννητική ιατρική. Η ΠΛ προσβάλλει συχνότερα τα πολύ χαμηλού βάρους γέννησης νεογνά, τα οποία καταφέρνουν να επιβιώσουν, σε σχέση με εκείνα τα οποία καταλήγουν κατά την πρώιμη νεογνική περίοδο, όπου πιθανώς η παθογενετική διαδικασία δεν έχει λάβει ακόμη χώρα. Οι Graham και συν. τονίζουν ότι η ΠΛ αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία ΕΠ στα χαμηλού βάρους γέννησης νεογνά [11]. Η ΠΛ αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους προγνωστικούς παράγοντες δυσμενούς έκβασης μεταξύ των υψηλού κινδύνου πρόωρων νεογνών [12]. Η πρωταρχική μακροπρόθεσμη νευρολογική έκβαση είναι η σπαστική διπληγία ή η τετραπληγία, οι οποίες συνιστούν υποτύπους εγκεφαλικής παράλυσης, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η ΠΛ ευθύνεται για γνωστικές ή οπτικές δυσλειτουργίες, επιληψία και άλλες διαταραχές [13-17]. Ορισμός-Νευροπαθολογία-Κλινικά χαρακτηριστικά της ΠΛ Η ΠΛ αποτελεί ιστολογική διάγνωση, που χαρακτηρίζεται από "μαλακή" λευκή ουσία και εστιακή κυστική εκφύλιση [24]. Ορίζεται ως ισχαιμική νέκρωση της λευκής ουσίας, με χαρακτηριστική κατανομή, ραχιαία και πλάγια των πλαγίων κοιλιών του εγκεφάλου, στο ημιωειδές 7

8 κέντρο (μετωπιαίο κέρας και σώμα), στην οπτική (τρίγωνο και ινιακό κέρας) καθώς και στην ακουστική ακτινοβολία [18]. Μορφολογικά προσδιορίζεται από δύο ιστοπαθολογικά στοιχεία: (1) ένα εστιακό στοιχείο στην εν τω βάθει περικοιλιακή περιοχή της λευκής ουσίας του εγκεφάλου, χαρακτηριζόμενο από νέκρωση όλων των κυτταρικών δομών. Οι νεκρωτικές εστίες μπορεί να επαναρροφηθούν και να εξελιχθούν είτε σε κύστεις είτε σε νευρογλοιακές ουλές. Οι συχνότερες τοποθεσίες εντόπισης των εστιακών νεκρώσεων αφορούν στη λευκή ουσία της περιτριγωνικής περιοχής των πλαγίων κοιλιών και στη λευκή ουσία γύρω από το τρήμα του Monro. Σε αυτές τις τοποθεσίες βρίσκονται οι οριακές ζώνες μεταξύ των τελικών κλάδων των επιμήκων διατιτραίνοντων αρτηριών, που προέρχονται είτε από τη μέση και οπίσθια εγκεφαλική αρτηρία (περιτριγωνική λευκή ουσία) είτε από τη μέση και πρόσθια εγκεφαλική αρτηρία (μετωπιαία λευκή ουσία). (2) ένα διάχυτο στοιχείο, το οποίο συνιστά λιγότερο σοβαρή βλάβη και χαρακτηρίζεται από αντιδραστική γλοίωση της λευκή ουσίας [3,19] και απώλεια των πρόδρομων ολιγοδενδροκυττάρων, που οδηγεί σε καθυστέρηση της μυελίνωσης [20-22]. Οι διάχυτες βλάβες σπανιότερα υφίστανται κυστική εξαλλαγή, με επακόλουθο να διαφεύγουν της προσοχής κατά τη διάρκεια της κρανιακής υπερηχοτομογραφίας [23]. Τα κλινικά χαρακτηριστικά της ΠΛ περιλαμβάνουν τη διαγνωστική προσέγγιση και τις κλινικοπαθολογικές συσχετίσεις [24]. Η διάγνωση του εστιακού στοιχείου της ΠΛ πραγματοποιείται εύκολα στην νεογνική ηλικία με το κρανιακό υπερηχογράφημα. Ωστόσο το διάχυτο στοιχείο δεν είναι ορατό υπερηχογραφικά, παρά μόνο κατόπιν διενέργειας μαγνητικής τομογραφίας με την τεχνική της διάχυσης (diffusion-weighted-dw) [25]. Διαθέσιμα απεικονιστικά δεδομένα δείχνουν ότι με την πρόοδο της νεογνικής εντατικής νοσηλείας, η συχνότητα της εστιακής νεκρωτικής ή κυστικής ΠΛ έχει μειωθεί, ενώ αντίθετα η μη κυστική ΠΛ κυριαρχεί στην κλινική εικόνα [26-28]. Αν και οι εστιακές νεκρωτικές βλάβες συμβαδίζουν με την κινητική αναπηρία στην εγκεφαλική παράλυση, η διάχυτη βλάβη της λευκής ουσίας ενοχοποιείται για τις γνωστικές και συμπεριφορικές διαταραχές, που παρατηρούνται στην ΠΛ [26]. Επιπρόσθετα τονίζεται ότι η βλάβη της λευκής ουσίας δε συνιστά πάντοτε ένα μεμονωμένο εύρημα, αλλά μπορεί να συνυπάρχει και αιμορραγία της βλαστικής μεσσοκυττάριας ουσίας (germinal matrix haemorrhage), με ή χωρίς ενδοκοιλιακή αιμορραγία καθώς και βλάβη του φλοιού ή του θαλάμου [29-30]. 8

9 Ιστορική Αναδρομή Η ΠΛ είναι γνωστή για περισσότερο από έναν αιώνα. Πρώτος ο Virchow το 1867 χρησιμοποίησε τον όρο «συγγενή εγκεφαλομυελίτιδα» [31] για να περιγράψει τη μακροσκοπική παρατήρηση εκφυλιστικών ανοιχτόχρωμων μαλακών περιοχών στην περικοιλιακή λευκή ουσία πασχόντων νεογνών μεταθανάτια. Ο Virchow υπογράμμιζε το ρόλο των φλεγμονωδών διαδικασιών στην παθογένεση της ΠΛ [32] και υποστήριζε ότι ευθύνεται για ένα σημαντικό ποσοστό της πνευματικής καθυστέρησης και της σπαστικής διπληγίας στην παιδική ηλικία. Νωρίτερα ο WJ Little (1843, 1853) είχε ήδη περιγράψει μια νοσολογική οντότητα (νόσος του Little), με κυρίαρχα χαρακτηριστικά τις σπασμωδικές συσπάσεις των άκρων, τη διπληγία, την πνευματική καθυστέρηση και ενίοτε την επιληψία, την οποία απέδωσε στην προωρότητα και την περιγεννητική ασφυξία [33-34]. Αργότερα ο Parrot διεύρυνε την κλινική συμπτωματολογία για να περιλάβει την υπερδραστηριότητα (hyperactivity), τη σπαστικότητα, το κώμα, τους σπασμούς και τις αναπνευστικές δυσκολίες [35-39]. Αμφισβήτησε τη συμμετοχή της φλεγμονής στην αιτιοπαθογένεια της νόσου και πρότεινε ως πιθανό μηχανισμό την ιδιαίτερη ευπάθεια της ανώριμης λευκής ουσίας, ως αποτέλεσμα διαταραχών της θρέψης και της κυκλοφορίας. Χρησιμοποίησε μάλιστα τον όρο «διάχυτη διάμεση στεάτωση» (diffuse interstitial steatosis). Το 1932 ο Rydberg πρότεινε ως κυρίαρχη αιτιολογία αιμοδυναμικούς παράγοντες, οι οποίοι οδηγούν σε ελάττωση της αιματικής ροής στις προσβεβλημένες περιοχές [40]. Ακολούθησαν οι θεωρίες του Schwartz, ο οποίος σύγκρινε τις περικοιλιακές βλάβες με τις ισχαιμικές βλάβες των ενηλίκων [41-43] και ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αλλαγές της ατμοσφαιρικής πίεσης που ασκούνται στο νεογνό κατά τη γέννηση διαδραματίζουν το σημαντικότερο ρόλο. Το 1962 οι Banker και Larroche εισήγαγαν την ονομασία «περικοιλιακή λευκομαλακία», προκειμένου να περιγράψουν τις χαρακτηριστικές περικοιλιακές «λευκές κηλίδες» μέσα στη λευκή ουσία, τις οποίες παρατήρησαν σε αυτοψίες 22 από 117 βρέφη ηλικίας μικρότερης του 1 έτους [44]. Σε όλες τις περιπτώσεις 9

10 διαπιστώθηκε ανοξία, ενώ η πλειοψηφεία των νεογνών είχε υποστεί επεισόδειο άπνοιας ή καρδιακής ανακοπής, που απαιτούσε καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση. Συχνότητα Η συχνότητα της ΠΛ εξαρτάται από τη μέθοδο της διάγνωσης και είναι υψηλότερη στα πρόωρα νεογνά. Συνήθως προκύπτει από επιδημιολογικές μελέτες, που χρησιμοποιούν ως διαγνωστική τεχνική το υπερηχογράφημα. Δεδομένου ότι το υπερηχογράφημα στερείται ευαισθησίας για τη διάγνωση της μη κυστικής, διάχυτης βλάβης της λευκής ουσίας, οι έρευνες αυτές υποεκτιμούν έως ένα βαθμό την πραγματική συχνότητα της ΠΛ. Η συχνότητα της κυστικής ΠΛ όπως προκύπτει υπερηχογραφικά κυμαίνεται από 5.7% έως 16% στα πρόωρα νεογνά μεταξύ 24 και 33 εβδομάδων κύησης [45-47]. Η κυστική ΠΛ συσχετίζεται επίσης με το χαμηλό βάρος γέννησης, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται στο 2.3% των νεογνών με βάρος γέννησης 1750 γρ. και στο 3.2% των νεογνών με βάρος γέννησης 1500 γρ. [48-49]. Αντίθετα η συχνότητα της ΠΛ σε μελέτες αυτοψίας κυμαίνεται μεταξύ 20% και 75% [24,44]. Οι Inder και συν. με τη βοήθεια μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου, η οποία αποτελεί την πιο ευαίσθητη απεικονιστική μέθοδο για τις βλάβες της λευκής ουσίας, υπολόγισαν συχνότητα ΠΛ ίση με 20% [50]. Από την άλλη πλευρά η συχνότητα της ΠΛ στα τελειόμηνα νεογνά είναι πολύ χαμηλότερη [51-52], με εξαίρεση νεογνά που έχουν υποβληθεί σε εξωσωματική κυκλοφορία για την αποκατάσταση συγγενούς καρδιακής νόσου, από τα οποία ποσοστό μεγαλύτερο του 50% ανέπτυξε ΠΛ [53]. Η ΠΛ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νευρολογικής διαταραχής [54-55]. Ανευρίσκεται σχεδόν πάντοτε στα πρόωρα νεογνά με σπαστική διπληγία και σε ποσοστό 14-85% στα τελειόμηνα νεογνά με κινητικές διαταραχές [52]. Ωστόσο συστηματικές μελέτες γενετικής προδιάθεσης στην ΠΛ ή καθορισμού συσχέτισης μεταξύ ΠΛ και εγκεφαλικής παράλυσης δεν υφίστανται. Παράγοντες κινδύνου Η κατανόηση δράσης των ποικίλων παραγόντων προϋποθέτει τη γνώση βασικών στοιχείων της φυσιολογίας της ανάπτυξης του εγκεφάλου και της ανατομίας του κατά την εμβρυική και νεογνική περίοδο. Ο εγκέφαλος του ανθρώπου διέρχεται από πολλά και σύνθετα στάδια ανάπτυξης τόσο στην ενδομήτρια όσο και στην εξωμήτρια ζωή. Η επίδραση παθογενετικών παραγόντων προκαλεί βλάβες στον 10

11 αναπτυσσόμενο εγκέφαλο ανάλογα με το στάδιο της ανάπτυξης. Η περικοιλιακή λευκή ουσία και το αγγειακό της δίκτυο αναπτύσσονται δραστικά μεταξύ 24 ης και 32 ης εβδομάδας κύησης, δηλαδή κατά τη διάρκεια του πρώτου μισού του τρίτου τριμήνου της κύησης. Η ανεπαρκής αιμάτωση της περικοιλιακής λευκής ουσίας κατά την περίοδο αυτή οδηγεί στη δημιουργία "οριακών ζωνών", ευαίσθητων στην επίδραση βλαπτικών παραγόντων [56-61]. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αδυναμία εγκεφαλικής αγγειακής αυτορύθμισης, που παρατηρείται στα πρόωρα νεογνά [62] αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΠΛ. Παράγοντες προγεννητικοί, περιγεννητικοί και μεταγεννητικοί, οι οποίοι επηρεάζουν την καρδιοπνευμονική σταθερότητα σε μητέρα και έμβρυο, συνδέονται με την ανάπτυξη της ΠΛ [63-66]. Η αιμορραγία του πρώτου τριμήνου εγκυμοσύνης και η προεκλαμψία αποτελούν προγεννητικούς παράγοντες [46]. Περιγεννητικοί παράγοντες περιλαμβάνουν υποξικά-ισχαιμικά επεισόδια, παρουσία άπνοιας μαζί με υποξία, βραδυκαρδία, χαμηλή κλίμακα Apgar [67], ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης, πολύδυμη κύηση, υψηλά επίπεδα χολερυθρίνης, νόσο υαλοειδούς μεμβράνης [47], παράταση της εγκυμοσύνης με τοκόλυση άνω των 24 ωρών [45] και με χρήση ριτοδρίνης [46] καθώς και χορήγηση στεροειδών. Μεταγεννητικά η μακράς διάρκειας υποστήριξης με ινότροπα [50] και οξυγόνο [47,68] μπορεί να οδηγήσει σε ΠΛ. Επιπρόσθετα στο 21% των πρόωρων νεογνών με βάρος γέννησης 1750 γρ. [48] εμφανίζεται υπόταση μετά τη γέννηση, με συνέπεια τα νεογνά εκείνα με διαταραχή της εγκεφαλικής αγγειακής αυτορύθμισης να είναι ευπαθή σε ενδεχόμενη βλάβη της λευκής ουσίας του εγκεφάλου [62]. Η ενδομήτρια φλεμονή, όπως λοίμωξη των ουροφόρων οδών [46,69] ή άλλη λοίμωξη [47], η χοριοαμνιονίτιδα και η πρόωρη ρήξη των εμβρυικών υμένων [4,45,48,50] έχουν επίσης ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση ΠΛ Η ύπαρξη της ΠΛ έχει καταγραφεί και σε πρόωρα νεογνά μεγαλύτερα των 32 εβδομάδων κύησης όπως και σε τελειόμηνα νεογνά [4,52,70-71]. Στα τελειόμηνα συσχετίζεται με την περιγεννητική ασφυξία, την επιπλεγμένη συγγενή καρδιακή νόσο, την παραμονή σε εξωσωματική κυκλοφορία και τις χρωμοσωμικές ανωμαλίες [52,70-72]. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν ανευρίσκεται κανένας από τους παραπάνω παράγοντες και η αιτία παραμένει αδιευκρίνιστη [52]. 11

12 Παθοφυσιολογία Η παθογένεση και η εξέλιξη της ΠΛ αποτελεί ένα θέμα εξαιρετικού ενδιαφέροντος και μελέτης για περισσότερο από τρεις δεκαετίες [73] κατά τη διάρκεια των οποίων ποικίλες παράμετροι της διαταραχής αυτής έχουν εκτενώς μελετηθεί [49,57,74-83]. Πολλές υποθέσεις έχουν διατυπωθεί για την εμφάνιση και παθοφυσιολογία αυτής της βλάβης. Οι κύριοι παθογενετικοί μηχανισμοί που προτείνονται για την ΠΛ είναι η ιδιομορφία του περικοιλιακού αγγειακού δικτύου των πρόωρων νεογνών, η διαταραχή της εγκεφαλικής αγγειακής αυτορύθμισης που οδηγεί σε ισχαιμία του εγκεφάλου [84-85], η αυξημένη ευπάθεια των ολιγοδενδροκυττάρων και η εμβρυομητρική λοίμωξη [86-87], καθένας από τους οποίους αναπτύσσεται λεπτομερώς ακολούθως. Α) Ανώριμο περικοιλιακό αγγειακό δικτύο. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι τα πρόωρα νεογνά εμφανίζουν σε πολύ υψηλότερο βαθμό ΠΛ. Η ιδιαίτερη αυτή ευαισθησία των πρόωρων εξηγείται εάν ληφθούν υπόψη τα μοναδικά ανατομικά χαρακτηριστικά του ανώριμου εγκεφάλου. Η περιοχή της λευκής ουσίας, όπου παρατηρείται η βλάβη αρδεύεται από τις διατιτραίνοντες αρτηρίες, οι οποίες συνιστούν κλάδους κύρια της μέσης και λιγότερο της πρόσθιας και οπίσθιας εγκεφαλικής αρτηρίας. Οι διατιτραίνοντες αυτές αρτηρίες αφού διαπεράσουν τη χοριοειδή μήνιγγα εισέρχονται στο εγκεφαλικό παρέγχυμα, όπου χορηγούν βραχείς (short penetrators) και επιμήκεις (long penetrators) κλάδους, οι οποίοι καταλήγουν σε τελικές (end zones) και οριακές (border zones) ζώνες με χαρακτηριστική κατανομή στις υποφλοιώδεις περιοχές και στην εν τω βάθει περικοιλιακή περιοχή αντίστοιχα [29] (Εικόνα 1). Οι απομακρυσμένες αυτές ζώνες σχηματίζουν τη λεγόμενη «μεταβατική ζώνη», η οποία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην ελάττωση της πίεσης διάχυσης και της εγκεφαλικής αιματικής ροής. Η πρώτη περιγραφή του αγγειακού δικτύου της περικοιλιακής λευκής ουσίας πραγματοποιήθηκε από τους De Reuck και συν. [73,88-89] και αργότερα από τους Takashima και Tanaka [59,90]. Η ανάπτυξη του περικοιλιακού δικτύου και κατ επέκταση η αγγειακή ωριμότητα και ικανότητα αντιμετώπισης ισχαιμικών επεισοδίων του εγκεφάλου εξαρτάται ουσιωδώς από την ηλικία κύησης. Οι Takashima και Tanaka [1978] και ο 12

13 De Reuck [1984] με τη χρήση εγκεφαλικής μικροαγγειογραφίας διαπίστωσαν ότι κατά την περίοδο των εβδομάδων της κύησης ολοκληρώνεται η ανάπτυξη του περικοιλιακού αγγειακού συστήματος. Η εμφάνιση της διάχυτης ΠΛ στα πολύ πρόωρα νεογνά συσχετίζεται εν μέρει με την περιφερικότερη ανάπτυξη των διατιτραίνοντων αρτηριών [29,59,89-90]. Μεταξύ 24 και 32 εβδομάδων κύησης οι επιμήκεις διατιτραίνοντες αρτηρίες παρουσιάζουν λίγους παράπλευρους κλάδους και ελάχιστες αναστομώσεις με τις βραχείες διατιτραίνοντες αρτηρίες, των οποίων ο αριθμός είναι επίσης μικρός, με αποτέλεσμα οι τελικές ζώνες των βραχέων κλάδων και οι οριακές ζώνες μεταξύ των επιμήκων κλάδων να απομακρύνονται από την περικοιλιακή περιοχή. Μετά τις 32 εβδομάδες η αύξηση των βραχέων αρτηριών και του αριθμού των αναστομώσεων οδηγεί σε σημαντική ελάττωση των ζωνών αυτών στην υποφλοιώδη και περικοιλιακή λευκή ουσία. Αντίθετα η εστιακή νεκρωτική ΠΛ εντοπίζεται στις τελικές ζώνες κατανομής των επιμήκων αρτηριακών κλάδων. Από τους ανατομικούς αγγειακούς παράγοντες σε συνδυασμό με τα νευροπαθολογικά στοιχεία που προαναφέρθηκαν, γίνεται κατανοητό ότι οι εστιακές νεκρώσεις, που επηρεάζουν όλα τα κυτταρικά στοιχεία και εντοπίζονται στην εν τω βάθει περικοιλιακή λευκή ουσία συσχετίζονται με την εμφάνιση σοβαρής ισχαιμίας, σε αντίθεση με την περιφερική διάχυτη βλάβη, που προσβάλλει τα πρόδρομα ολιγοδενδροκύτταρα, διασώζοντας τους νευράξονες και τα αστροκύτταρα και η οποία φαίνεται να ευθύνεται για ηπιότερα ισχαιμικά επεισόδια. 13

14 Εικόνα 1: Στεφανιαία τομή του εγκεφάλου που απεικονίζει την εστιακή και τη διάχυτη βλάβη της ΠΛ στο ένα ημισφαίριο και την εγκεφαλική αγγειακή άρδευση στο άλλο ημισφαίριο. Το εστιακό νεκρωτικό τμήμα απεικονίζεται με τους μαύρους κύκλους, ενώ το διάχυτο τμήμα με τη γκρι σκιά. Οι επιμήκεις και οι βραχείες διατιτραίνοντες αρτηρίες τροφοδοτούν τη λευκή ουσία. Β) Διαταραχή του αυτορυθμιστικού μηχανισμού της εγκεφαλικής αιματικής ροής. Η αιματική ροή της λευκής ουσίας στα πρόωρα νεογνά είναι πολύ χαμηλότερη από ότι στα τελειόμηνα και στους ενήλικες [91] στους οποίους η εγκεφαλική αιματική ροή διατηρείται σταθερή ανεξάρτητα της αρτηριακής πίεσης. Στο πρόωρο με πολλά προβλήματα νεογνό η αυτορύθμιση αυτή δε διατηρείται και η εγκεφαλική κυκλοφορία καθίσταται παθητική της πίεσης [81]. Ως εκ τούτου μια μικρή πτώση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να προκαλέσει νέκρωση των κυττάρων στη μεταβατική ζώνη της λευκής ουσίας [92-92]. Κλινικά η απώλεια της αυτορύθμισης της εγκεφαλικής αιματικής ροής μπορεί να εμφανισθεί δευτερογενώς στο πάσχον νεογνό κατόπιν οξέωσης, σηπτικού shock, υποκαπνίας, ανοιχτού αρτηριακού πόρου, υποτροπιάζουσας άπνοιας και βραδυκαρδίας, ερμηνεύοντας τη συσχέτιση αυτών των γεγονότων με την ΠΛ [95-102]. 14

15 Γ) Aυξημένη ευπάθεια των ολιγοδενδροκυττάρων της περικοιλιακής λευκής ουσίας. Η ευπάθεια των ολιγοδενδροκυττάρων κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου της εμβρυικής ζωής συμβάλλει σύμφωνα με μεγάλο αριθμό ερευνών, στην παθογένεση της ΠΛ [19, ]. Η περίοδος υψηλότερου κινδύνου για ΠΛ συμπίπτει με το στάδιο της πρώιμης ανάπτυξης των ολιγοδενδροκυττάρων, τα οποία χαρακτηρίζονται ως πρόδρομα ολιγοδενδροκύτταρα (περίπου 23η-32η εβδομάδα κύησης) [107]. Αν και συγκεκριμένοι μηχανισμοί που εμπλέκονται στη βλάβη των ολιγοδενδροκυττάρων αμφισβητούνται, έχουν κατά καιρούς ενοχοποιηθεί η τοξίκωση από γλουταμικό (που πυροδοτείται από την υποξία), οι ελεύθερες ρίζες [21,110] και οι κυτοκίνες (που συσχετίζονται με τα μακροφάγα και τη μικρογλοία που συνοδεύουν τη φλεγμονή λόγω ισχαιμίας) καθώς και η έλλειψη αντιοξειδωτικών ενζύμων στα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία ρυθμίζουν φυσιολογικά το οξειδωτικό stress [19, , ]. Η ισχαιμία ευθύνεται για την νέκρωση των νευρώνων, με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται γλουταμικό (Glu) στον εξωκυττάριο χώρο. Η άμεση απελευθέρωση του γλουταμικού οδηγεί στο θάνατο των προγονικών ολιγοδενδροκυττάρων, είτε με το μηχανισμό της νέκρωσης, είτε με το μηχανισμό της απόπτωσης. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται τοξίκωση από διεγερτικά αμινοξέα (ΤΑΔΑ, excitotoxicity). Η μικρογλοία και τα μακροφάγα του εγκεφάλου απελευθερώνουν ελεύθερες ρίζες και δραστικές μορφές οξυγόνου και αζώτου, που καταστρέφουν τα ολιγοδενδροκύτταρα της λευκής ουσίας [21,110, ]. Γιατί τα ολιγοδενδροκύτταρα είναι τόσο ευαίσθητα δεν είναι ακόμη γνωστό. Η αυξημένη τοπική συγκέντρωση σιδήρου και η ανεπαρκής αντιοξειδωτική ικανότητα προτείνονται για την ερμηνεία του φαινομένου. Η βιταμίνη Ε, ως αντιοξειδωτικός παράγοντας και εκκαθαριστής ελευθέρων ριζών μαζί με τη δεσφεριοξαμίνη, ως χηλικό παράγοντα απομάκρυνσης της περίσσειας του σιδήρου θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν προληπτικά, εμποδιζοντας την καταστροφή των ολιγοδενδροκυττάρων [81]. Δ) Λοίμωξη Σύμφωνα με μεγάλο αριθμό επιδημιολογικών ερευνών κυρίαρχο ρόλο στην παθογένεση της ΠΛ διαδραματίζει η ύπαρξη ενδομήτριας λοίμωξης [56,65, ]. Τα τελευταία χρόνια τονίζεται ιδιαίτερα η συσχέτιση της λοιμωξης (χοριοαμνιονίτιδα, φλεγμονή του ομφάλιου λώρου, πρόωρη ρήξη εμβρυικών υμένων) με την ΠΛ [45,48] 15

16 ή τη μετέπειτα ανάπτυξη ΕΠ [81, ]. Η προκληθείσα συστημική φλεγμονώδης απόκριση του εμβρύου σε συνδυασμό με τις κυκλοφορούσες προφλεγμονώδεις κυτοκίνες θεωρούνται ότι συνεισφέρουν καθοριστικά στη βλάβη της λευκής ουσίας. Η βακτηριακή κολπίτιδα, η οποία είναι ασυμπτωματική στη μητέρα, συγκαταλέγεται επίσης ανάμεσα στις μικροβιακές λοιμώξεις που συνδέονται με τον πρόωρο τοκετό [157], ενώ αυξημένες συγκεντρώσεις κυτοκινών έχουν βρεθεί στο αμνιακό υγρό πρόωρων νεογνών των οποίων οι μητέρες έπασχαν από χοριοαμνιονίτιδα [ ]. Οι φλεγμονές του ενδομητρίου, του πλακούντα ή του αμνιακού υγρού, όπως και η τοπική παραγωγή και κυκλοφορία υψηλών επιπέδων φλεγμονωδών κυτοκινών οδηγούν σε πρόωρη ρήξη των εμβρυικών υμένων ή πρόωρο τοκετό, πριν τη συμπλήρωση των 30 εβδομάδων [ ]. Επίσης μεγάλος αριθμός πειραματικών ερευνών έχουν δείξει ότι η παρουσία φλεγμονής και οι κυτοκίνες είτε ανεξάρτητα είτε σε συνδυασμό μπορεί να οδηγήσουν σε ισχαιμία και τελικά σε καταστροφή ολιγοδενδροκυττάρων ( ). Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, οι μικροβιακοί παράγοντες διεγείρουν τα κυκλοφορούντα μονοπύρηνα κύτταρα του εμβρύου προς παραγωγή κυτοκινών (ιντερλευκίνη 1β, ιντερλευκίνη 6 και παράγοντας TNF-a), γεγονός που αυξάνει τη διαπερατότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και επιτρέπει την είσοδο τους στο ΚΝΣ. Αυτές οι κυτοκίνες μπορούν να διεγείρουν τη μικρογλοία του εμβρύου, με αποτέλεσμα την παραπέρα παραγωγή κυτοκινών [117,136, ], την πιθανή άμεση τοξική επίδραση στα ολιγοδενδροκύτταρα και την υπερτροφία των αστροκυττάρων, η οποία θεωρείται ως πρώιμος προνεκρωτικός δείκτης της λευκής ουσίας. Στον αιτιολογικό αυτό μηχανισμό στηρίζεται και η προτεινόμενη προληπτική παρέμβαση με αντιβιοτική θεραπεία. Διαγνωστική προσέγγιση Τα τελευταία χρόνια η επιβίωση των πολύ μικρών για την ηλικία κύησης νεογνών συσχετίζεται με την αύξηση της συχνότητας της ΠΛ [118]. Ο συνδυασμός της αύξησης των περιστατικών ΠΛ και της εξέλιξης στα μέσα νευροαπεικόνισης έχει καθιερώσει τη χρήση απεικονιστικών διαγνωστικών μεθόδων στην ΠΛ. Κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται το υπερηχογράφημα εγκεφάλου, η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) καθώς και οι νεότερες τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας. Η 16

17 υπολογιστική τομογραφία (CT) εγκεφάλου δεν προτιμάται, λόγω της χαμηλότερης ευκρίνειας και της υψηλότερης έκθεσης σε ακτινοβολία σε σύγκριση με τη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου [10,119]. Α) Υπερηχογράφημα εγκεφάλου Το υπερηχογράφημα εγκεφάλου αποτελεί αναντικατάστατη απεικονιστική εξέταση για την αρχική διάγνωση της ΠΛ. Η ευκολία μεταφοράς και χρησιμοποίησής του στις μονάδες εντατικής θεραπείας το καθιστά πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο. Οι υπερηχογραφικές εικόνες ορίζουν με σαφήνεια τις κοιλίες του εγκεφάλου και απεικονίζουν με υψηλή ευαισθησία ενδεχόμενη ενδοκρανιακή αιμορραγία και μεθαιμορραγικό υδροκέφαλο. Όσον αφορά την ΠΛ, περιγράφεται σειρά προοδευτικών αλλαγών των απεικονιστικών ευρημάτων [24]. Αρχικά στην οξεία φάση παρατηρούνται ηχογένειες στην περιοχή της περικοιλιακής λευκής ουσίας, εφαπτόμενες στο έξω τρίγωνο της πλάγιας κοιλίας, που οφείλονται στις τοπικές εστιακές νεκρώσεις. Στο στάδιο αυτό το υπερηχογράφημα στερείται ευαισθησίας για ανίχνευση υποξικών-ισχαιμικών βλαβών της λευκής ουσίας. Αντίθετα στην υποξεία φάση τα υπερηχογραφικά ευρήματα γίνονται περισσότερο παθογνωμικά. Έτσι μετά από 1 έως 3 εβδομάδες οι βλάβες αυτές εξελίσσονται σε πολλαπλές μικρές υποηχοϊκές κοιλότητες, κύστεις (εικόνα "ελβετικού τυριού"), στάδιο που συμπίπτει με το σχηματισμό των κύστεων, λόγω απώλειας ιστού (171). H σοβαρότητα της ΠΛ συσχετίζεται με το μέγεθος και την κατανομή των κύστεων. Στους 2 με 3 μήνες εμφανίζεται κοιλιομεγαλία στην ίδια περιοχή, που συνοδεύεται συχνά με εξαφάνιση των κύστεων (χρόνιο στάδιο). Η βλάβη μπορεί να είναι διάχυτη ή εντοπισμένη [12,24,120], ενώ σχετίζεται με την καθυστέρηση της σύνθεσης της μυελίνης και/ή τη γλοίωση, σε συνδυασμό με τη σύμπτωση των κύστεων (Εικόνα 2). Η χρονική στιγμή που πραγματοποιείται το υπερηχογράφημα μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη στο καθορισμό του χρόνου επέλευσης της βλάβης. Για παράδειγμα κυστική ΠΛ που διαγιγνώσκεται υπερηχογραφικά την πρώτη ημέρα της ζωής υποδηλώνει βλάβη προγεννητικής παρά περι- ή μεταγεννητικής προελεύσεως. Παρόλα αυτά το υπερηχογράφημα παρουσιάζει και κάποια μειονεκτήματα. Η λήψη εικόνων διά της πρόσθιας πηγής παρέχει περιορισμένη ορατότητα των δομών του εγκεφάλου, ενώ η λήψη και η ερμηνεία των υπερηχογραφικών εικόνων εξαρτάται από το χειριστή σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι στη μαγνητική τομογραφία. Επισημαίνεται ακόμη η χαμηλή ευαισθησία της μεθόδου για τις μη κυστικές βλάβες [24,27,121], η υποκειμενική εκτίμηση της αυξημένης ηχογένειας σε πολλές 17

18 περιπτώσεις καθώς και η διαφοροποίηση της ποιότητας της εικόνας στα ποικίλα ιατρικά κέντρα. Για όλους αυτούς τους λόγους κρίνεται αναγκαία η διενέργεια επιπρόσθετων απεικονιστικών εξετάσεων, που θα δώσουν σαφή εικόνα της θέσης, της έκτασης και της εξέλιξης της βλάβης. Εικόνα 2. (A) περικοιλιακό flare, όπως αποκαλείται, σφαιρική περιοχή αυξημένης ηχογένειας, ενδεικτική σοβαρής βλάβης. (B) Σχηματισμός κύστεων (βέλη) στην περικοιλιακή λευκή ουσία. Β) Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) Η μαγνητική τομογραφία κατέχει σημαντικότατο ρόλο στην απεικόνιση του ΚΝΣ του νεογνού. Επιτρέπει την πολυδιάστατη απεικόνιση προς όλες τις κατευθύνσεις με εξαιρετική ανάλυση, περιγράφει λεπτομερώς τις ανατομικές δομές, καθιστά σαφή και ευδιάκριτη τη διάκριση μεταξύ λευκής και φαιάς ουσίας, ενώ με τη χρήση νέων μεθόδων, όπως η μαγνητική τομογραφία διάχυσης αποκαλύπτονται λειτουργικές πληροφορίες, μη εφικτές με διαφορετικό τρόπο. Η MRI εγκεφάλου χρησιμοποιείται για την απεικόνιση των τελικών βλαβών του εγκεφάλου. Όπως τονίσθηκε και παραπάνω διακρίνονται τρία στάδια της νόσου: οξύ, υποξύ και χρόνιο ή τελικού σταδίου (end-stage PVL). Η διάγνωση της ΠΛ στο οξύ στάδιο είναι δύσκολη, διότι η ένταση του σήματος είναι ίδια με αυτή του εμφράκτου και της μη μυελινωμένης εγκεφαλικής ουσίας. Ωστόσο κατά την πρώιμη νεογνική περίοδο οι κύστεις απεικονίζονται στην Τ1-W ακολουθία ως περιοχές με χαμηλής έντασης 18

19 μαγνητικό σήμα, ενώ στην Τ2-W ακολουθία ως περιοχές με υψηλής έντασης μαγνητικό σήμα στην περικοιλιακή περιοχή. Στο υποξύ στάδιο οι εστιακές νεκρωτικές βλάβες της λευκή ουσίας στο νεογνό απεικονίζονται ως εστίες υψηλού μαγνητικού σήματος στην ακολουθία Τ1-W στην περικοιλιακή λευκή ουσία, στην εν τω βάθει λευκή ουσία, στα δύο ημιωειδή κέντρα και στις οπτικές ακτινοβολίες, ενώ η Τ2-W ακολουθία δείχνει χαμηλής έντασης σήμα στις περιοχές αυτές [ ]. Στο τελικό στάδιο στην Τ2-W ακολουθία, στην ακολουθία πυκνότητος πρωτονίων και στην εικόνα FLAIR απεικονίζονται περιοχές με σήμα ιδιαίτερα υψηλής έντασης στη λευκή ουσία περικοιλιακά, γύρω από τα σώματα των πλαγίων κοιλιών, των ινιακών κεράτων και των τριγώνων καθώς και στα δύο ημιωειδή κέντρα. Μετά τον δεύτερο χρόνο της ζωής, όταν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της μυελίνωσης, η MRI εγκεφάλου χαρακτηρίζεται από περικοιλιακή γλοίωση, η οποία συνήθως αφορά την περιτριγωνική περιοχή και εκτείνεται προς την περιοχή γύρω από τα σώματα των πλαγίων κοιλιών και γύρω από την περικοιλιακή λευκή ουσία. Η γλοίωση συνήθως συνοδεύεται από απώλεια της περικοιλιακής λευκής ουσίας και δημιουργία κύστεων (νεκρωτικές βλάβες), που απεικονίζονται στην Τ1 ακολουθία. Η διάταση των κοιλιών με ανώμαλα όρια και η λέπτυνση του μεσολοβίου συνιστούν δευτερογενείς εκδηλώσεις [ ]. Η διάχυτη μη κυστική βλάβη της περικοιλιακής λευκής ουσίας διαγιγνώσκεται ευκολότερα με τη συμβατική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου παρά με το υπερηχογράφημα κατά την οξεία φάση (2 η -5 η μέρα). Οι βλάβες απεικονίζονται ως μικρές περιοχές με υψηλής έντασης σήμα στην Τ1-W ακολουθία (27,138), ως αποτέλεσμα της πιθανής αντιδραστικής γλοίωσης, που λαμβάνει χώρα (171). Στην υποξεία φάση απεικονίζεται διάχυτο σήμα πολύ υψηλής έντασης (DEHSI) στην Τ2- W ακολουθία (172), το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στην περικοιλιακή λευκή ουσία, αλλά μπορεί να παρατηρηθεί και σε όλη τη λευκή ουσία. Ωστόσο τονίζεται ότι η συμβατική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου αδυνατεί να απεικονίσει με μεγάλη ακρίβεια και αντικειμενικότητα τη μη-κυστική βλάβη, με συνέπεια την ανάπτυξη νέων τεχνικών, οι οποίες θα περιγραφούν διεξοδικότερα στη συνέχεια. Μελέτες μαγνητικών τομογραφιών πολύ πρόωρων νεογνών με διάχυτη βλάβη της λευκής ουσίας παρουσιάζουν μείωση της φαιάς ουσίας [50, ], η οποία εκδηλώνεται με διαπλάτυνση του υπαραχνοειδούς χώρου και ανωριμότητα των ελίκων. Το φαινόμενο αυτό αν και δεν έχει ερμηνευθεί, εξηγεί ικανοποιητικά την 19

20 υψηλή συχνότητα γνωστικών διαταραχών στην ομάδα αυτή των νεογνών. Για το σκοπό αυτό προοπτικές μελέτες παρακολούθησης με τις νέες απεικονιστικές τεχνικές κρίνονται αναγκαίες. Μετά από τις 34 εβδομάδες κύησης στη μαγνητική τομογραφία εκτός από τα ευρήματα ΠΛ, παρατηρείται και συμμετοχή φλοιικών και υποφλοιικών περιοχών, με αποτέλεσμα την απεικόνιση υποφλοιώδους λευκομαλακίας, πολυκυστικής εγκεφαλομαλακίας και γλοίωσης. Η μαγνητική τομογραφία αποτελεί το καλύτερο μέσο για την απεικόνιση της έκτασης των βλαβών του εγκεφάλου [124]. Οι κλινικές επιπτώσεις των περικοιλιακών βλαβών της λευκής ουσίας εξαρτώνται από την τοπογραφία και την έκταση των βλαβών. Σε μονόπλευρες βλάβες η τυπική κλινική εικόνα είναι σπαστική ημιπληγία (ΕΠ) όταν η βλάβη αφορά τις κινητικές οδούς [129]. Σε αμφοτερόπλευρες βλάβες η τυπική νευρολογική σημειολογία είναι σπαστική τετραπληγία. Τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου μπορούν να συσχετισθούν με τη σοβαρότητα της κινητικής ή γνωστικής διαταραχής προκειμένου να καθορισθεί το επίπεδο της νευροφυσιολογικής διαταραχής και να ξεκινήσει έγκαιρα πρόγραμμα φυσικής αποκατάστασης [14, ]. Η έκταση των βλαβών στις κινητικές οδούς αντανακλά τη νευρολογική-κινητική εικόνα των ασθενών π.χ. ήπια-μέτρια-σοβαρή ΕΠ [9,133]. Σοβαρή ΠΛ με εκτεταμένη απώλεια ιστού στην περιτριγωνική περιοχή (με κινητική επακόλουθη διαταραχή συνήθως μέτρια ή βαριά σπαστική τετραπληγία) αφορά συχνά και την οπτική ακτινοβολία, οδηγώντας σε σοβαρή εγκεφαλική οπτική διαταραχή [ ]. Στα μειονεκτήματα της μαγνητικής τομογραφίας περιλαμβάνονται η περιορισμένη διαθεσιμότητα, το υψηλότερο κόστος, η μεταφορά στο χώρο λήψης και η χορήγηση νάρκωσης. Γ) Μη συμβατικές τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκαν νέες τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας, οι οποίες, διευκολύνουν σημαντικά τόσο τη μελέτη της βλάβης κατά την οξεία φάση όσο και τη διάγνωση και ακριβή περιγραφή της διάχυτης βλάβης. Η τεχνική κυτταρικής διάχυσης (Diffusion Weighted Ιmaging - DWI) μετράει την ταχύτητα διάχυσης των μορίων του νερού μέσα στους ιστούς. Τα μόρια του νερού διαχέονται με τρόπο τυχαίο μέσα σε ένα υγρό περιβάλλον, ενώ οι κυτταρικές μεμβράνες και τα οργανίλια μπορεί να επηρεάσουν αυτή τη μετακίνηση. Επομένως, η μαγνητική τομογραφία διάχυσης δίνει πληροφορίες για το μέγεθος, το σχήμα και τη γεωμετρία 20

21 των ιστών του ΚΝΣ. Παθολογικές καταστάσεις που προκαλούν απώλεια των ιστικών εκείνων δομών, που εμποδίζουν την ελεύθερη διάχυση των μορίων του νερού ή μεταβολή της διαπερατότητάς τους από το νερό προκαλούν ανάλογες μεταβολές στην εικόνα της μαγνητικής τομογραφίας διάχυσης [137]. Στο οξύ/υποξύ στάδιο η μέθοδος αυτή αποκαλύπτει αυξημένη ένταση των εστιακών περικοιλιακών βλαβών της λευκής ουσίας, περιορισμένη διάχυση δια μέσου των εστιακών νεκρώσεων και χαμηλό σχετικό συντελεστή διάχυσης (Apparent Diffusion Coefficient-ADC), ακόμη και σε περιπτώσεις όπου το υπερηχογράφημα ή η συμβατική μαγνητική τομογραφία δεν απεικονίζουν παθογνωμικά ευρήματα [27, ]. Στη διάχυτη βλάβη, οι περιοχές με αυξημένο μαγνητικό σήμα στις Τ2- ακολουθίες παρουσιάζουν υψηλό σχετικό συντελεστή διάχυσης (ADC), επιβεβαιώνοντας την υψηλότερη περιεκτικότητα των ιστών σε νερό [ ]. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατή η διάγνωση της διάχυτης βλάβης κατά την πρώιμη νεογνική περίοδο, γεγονός ανέφικτο με το υπερηχογράφημα εγκεφάλου [25]. Η μαγνητική φασματοσκοπία (Magnetic Resonance Spectroscopy MRS) είναι ποσοτική επίσης μέθοδος, η οποία μετρά την ποσότητα μεταβολιτών στους ιστούς και κατά συνέπεια μπορεί να ανιχνεύσει βιοχημικές μεταβολές στις εστίες της βλάβης. Ανιχνεύει δείκτες αναερόβιας γλυκόλυσης στην οξεία φάση της βλάβης της λευκής ουσίας και αποκαλύπτει υψηλά επίπεδα γαλακτικού. Η ανισοτροπική εικόνα μοριακής διάχυσης (Diffusion Tensor Imaging - DTI) αποτελεί μία άλλη πολλά υποσχόμενη μέθοδο για τη μελέτη ωρίμανσης της λευκής ουσίας και την πρόβλεψη νευρολογικής διαταραχής. Η τεχνική αυτή επιτρέπει τη λήψη λεπτομερών εικόνων των ινωδών οδών της λευκής ουσίας που συνδέουν τις εγκεφαλικές περιοχές [142]. Πρόκειται για μια επίσης ποσοτική μέθοδο εκτίμησης της ακεραιότητας του νευρικού συστήματος, η οποία δε δίνει πληροφορίες για κάποια συγκεκριμένη ουσία ή δομή του νευρικού συστήματος, αλλά για την ακεραιότητα της δομής του στην περιοχή που μελετάται. Η χαρτογράφηση των νευρικών οδών, αν και προς το παρόν έχει περιορισμένη κλινική εφαρμογή, αναμένεται να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του παθολογοανατομικού υποστρώματος των διαταραχών της λευκής ουσίας. 21

22 Έκβαση Η πιο συχνά περιγραφόμενη μακροχρόνια συνέπεια της ΠΛ στο πρόωρο νεογνό είναι η σπαστική διπληγία (68%) [12,24,120, ], όπου προσβάλλονται περισσότερο τα κάτω άκρα και πολύ λιγότερο τα άνω άκρα. Η αναπηρία συσχετίζεται με την τοπογραφία της βλάβης, δεδομένου ότι η νέκρωση εδράζεται σε περιοχές της λευκής ουσίας που διασχίζονται από κατιούσες ίνες της φλοιονωτιαίας οδού έτσι, ώστε να προσβάλλονται συχνότερα οι εγγύτερες νευρικές ίνες που κατανέμονται στα κάτω άκρα από ότι οι περιφερικότερες που κατανέμονται στα άνω άκρα και στο πρόσωπο [24]. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες η διάχυτη βλάβη της λευκής ουσίας συνδέεται σε μεγαλύτερο βαθμό με την εμφάνιση σπαστικής τετραπληγίας καθώς και οπτικών και γνωστικών διαταραχών [48,143,145, ]. Στη σπαστική τετραπληγία προσβάλλονται και τα τέσσερα άκρα, ο κορμός και ενίοτε οι μύες που ελέγχουν το στόμα, τη γλώσσα και το φάρυγγα. Συνοδές διαταραχές, που ενδέχεται να παρουσιασθούν, περιλαμβάνουν νοητική υστέρηση (15-17%) (5,6,9-11,21,24), ορθοπεδικά προβλήματα, προβλήματα όρασης [12,24,120,143,145] και ακοής καθώς και επιληψία (3-10%) [24,146]. Η ΠΛ στα τελειόμηνα νεογνά εκδηλώνεται συνήθως με καθυστέρηση της σωματικής ανάπτυξης και με νευρολογικές ανωμαλίες και σπανιότερα με την κλασική μορφή της σπαστικής διπληγίας [52]. Πρόληψη Δεδομένου ότι καμία θεραπευτική παρέμβαση δεν είναι διαθέσιμη, οι προσπάθειες των ερευνητών επικεντρώνονται στην πρόληψη της ΠΛ. Η πρόληψη θεωρείται δύσκολη διότι: α) η βλάβη δεν είναι συχνή, β) ο παθογενετικός μηχανισμός είναι πολύπλοκος και γ) δεν υπάρχει πρώιμη εμφανής εκδήλωση. Κύριοι στόχοι της έρευνας σήμερα είναι: α) η πρόληψη της ίδιας της προωρότητας. Η χρήση αντιβιοτικών νωρίς κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να μειώσει σημαντικά την τη λοίμωξη ή τη φλεγμονή μητέρας - εμβρύου και κατ επέκταση την προωρότητα [149]. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση αντιβιοτικών πριν τον πρόωρο τοκετό προλαμβάνει την ΠΛ, αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί από ελεγχόμενες μελέτες [ ]. β) η διατήρηση της πίεσης διήθησης. Η In vivo φασματοσκοπία με υπέρυθρη ακτινοβολία για την ανίχνευση νεογνών με διαταραχή της αυτορύθμισης του 22

23 εγκεφαλοαγγειακού συστήματος, τα οποία είναι σε υψηλό κίνδυνο για ανάπτυξη ΠΛ μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. γ) η χρήση αντιοξειδωτικών παραγόντων για ελεύθερες ρίζες, όπως η βιταμίνη Ε [12]. δ) η χρήση παραγόντων που αποκλείουν τους υποδοχείς των κυτοκινών και της μικρογλοίας προκειμένου να προληφθεί η καταστροφή των ολιγοδενδροκυττάρων [12,24]. Έως ώτου κάποιο από τα μέτρα αυτά περάσει από την έρευνα στην κλινική πράξη, η προσπάθεια του αρμόδιου ιατρού οφείλει να εστιασθεί: - στην αποφυγή παραγόντων που μπορεί να οδηγήσουν σε εγκεφαλική ισχαιμία, όπως σοβαρή υπόταση ή υποκαπνία ή παραγόντων που μπορεί να διαταράξουν την αυτορύθμιση, όπως μέτρια υποξαιμία ή σοβαρή υπερκαπνία. Για το σκοπό αυτό η προσεκτική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και της πίεσης του διοξειδίου του άνθρακα του νεογνού κρίνεται απαραίτητη. Η χρήση εξελιγμένων τεχνολογικών μέσων στις μονάδες εντατικής θεραπείας για παρακολούθηση της εγκεφαλοαγγειακής αυτορύθμισης και της ηλεκτροφυσιολογίας του εγκεφάλου συμβάλλει στην έγκαιρη πρόληψη και θεραπευτική παρέμβαση [62,152] - στην κατάλληλη θεραπεία των νεογνών με χαμηλή πίεση, με χορήγηση NaCl 9% ή ινοτρόπων [12,24,120]. - στον προσεκτικό χειρισμό των αναπνευστήρων σε νεογνά με ΣΑΔ, έτσι ώστε να αποφεύγεται η υποκαπνία, παρά το γεγονός ότι ο μηχανισμός που οδηγεί από την υποκαπνία στην ΠΛ παραμένει άγνωστος [12,24]. - στην αποφυγή κορτικοστεροειδών για την αντιμετώπιση της χρόνιας πνευμονοπάθειας των μικρών προώρων, που πρόσφατα συσχετίσθηκαν με την εμφάνιση ΠΛ [ ]. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην παθογένεση της ΠΛ και στη νευροβιολογία των πρόδρομων ολιγοδενδροκυττάρων οδηγούν στη διαλεύκανση αμφιλεγόμενων έως τώρα παθοφυσιολογικών μηχανισμών, ώστε να εξασφαλίζονται οι προοπτικές για σύντομη εφαρμογή των νέων προληπτικών παρεμβάσεων. 23

24 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σκοπός Όπως τονίστηκε στο γενικό μέρος, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην περιγεννητική φροντίδα, η συχνότητα της ΕΠ δεν έχει ελαττωθεί σημαντικά. Δεδομένου του κοινωνικού, οικονομικού και ιατρικού κόστους και λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΠΛ συνιστά το κύριο υπόβαθρο της ΕΠ, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η συμβολή κλινικών χαρακτηριστικών και νευροαπεικονιστικών ευρημάτων στον καθορισμό της έκβασης της ΠΛ. Η δυνατότητα πρόγνωσης συνοδών διαταραχών ή αναπηριών, ανάλογα με την ηλικία κύησης, το βαθμό της ΠΛ (ήπια, μέτρια, βαριά) και τον τύπο της ΕΠ (σπαστική διπληγία ή τετραπληγία) κρίνεται καθοριστικής σημασίας για την έγκαιρη έναρξη κατάλληλων προγραμμάτων αποκατάστασης (φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία, εργοθεραπεία) και τη βελτίωση κατά το μέτρο του δυνατού της κλινικής εικόνας του παιδιού και κατ επέκταση της ποιότητας ζωής του. Επίσης η συσχέτιση της ηλικίας κύησης με το βαθμό της ΠΛ επιτείνει την ανάγκη για τήρηση όλων εκείνων των ενεργειών που επιβάλλονται περιγεννητικά, προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση εγκεφαλικής ισχαιμίας ή λοίμωξης. Ως προς τη διαθέσιμη σχετική βιβλιογραφία, αξίζει να αναφερθεί ότι αν και υπάρχουν πολλές έρευνες οι οποίες υπογραμμίζουν την προγνωστική αξία της μαγνητικής τομογραφίας, συσχετίζοντας τα νευροαπεικονιστικά ευρήματα με τη νευροαναπτυξιακή έκβαση, λίγες είναι οι μελέτες εκείνες που περιλαμβάνουν στο δείγμα τους μόνο τις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου με ευρήματα ΠΛ. Ως εκ τούτου περιορίζονται σημαντικά οι έρευνες που αφορούν στην ΠΛ και τη συσχέτισή της σοβαρότητάς της με την κλινική κατάσταση. Στα μειονεκτήματα των σχετικών μελετών συμπεριλαμβάνονται είτε ο μικρός αριθμός παιδιών με ΠΛ είτε η συμμετοχή μόνο πρόωρων (κυρίως) ή μόνο τελειόμηνων νεογνών ή η μελέτη ενός μόνου τύπου ΕΠ (διπληγία ή τετραπληγία). Για όλους αυτούς τους λόγους καταφύγαμε στη διενέργεια αναδρομικής μελέτης, που περιγράφεται εκτενώς στη συνέχεια. 24

25 Ασθενείς και μέθοδοι Ο πληθυσμός που μελετήθηκε αναδρομικά αποτελείται από 147 παιδιά, ηλικίας 5 έως 13 ετών, που προσήλθαν για επανέλεγχο την τελευταία τετραετία στα εξωτερικά ιατρεία του Αναπτυξιακού Κέντρου «Απόστολος Φωκάς» της Α Πανεπιστημιακής Παιδιατρικής Κλινικής του "Ιπποκράτειου" Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, το οποίο συνιστά κέντρο αναφοράς εγκεφαλικής παράλυσης στη Βόρειο Ελλάδα. Κριτήρια εισόδου στη μελέτη ήταν η κλινική διάγνωση αμφοτερόπλευρης σπαστικής εγκεφαλικής παράλυσης, η οποία τέθηκε κυρίως από την παρουσία σπαστικής διπληγίας ή τετραπληγίας και η ύπαρξη περικοιλιακής λευκομαλακίας στη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Χρησιμοποιήθηκε ο ορισμός της ΕΠ που προτείνει το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εγκεφαλικής Παράλυσης (173). Παιδιά με δυσκινητική, αταξική και μεικτή ΕΠ (πυραμιδική και εξωπυραμιδική) αποκλείσθηκαν από τη μελέτη, όπως επίσης αποκλείσθηκαν παιδιά με σπαστική ημιπληγία. Η διάγνωση της σπαστικής ΕΠ τέθηκε από την παρουσία τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα κριτήρια (173): I. ανώμαλη στάση ή κίνηση του σώματος II. αυξημένος τόνος III. αυξημένα αντανακλαστικά (hyperreflexia) Η κινητικότητα αξιολογήθηκε είτε ως σπαστική διπληγία είτε ως σπαστική τετραπληγία. Ως διπληγία ορίσθηκε η εμφανώς παρατηρούμενη αδυναμία και σπαστικότητα, που αφορούσε κυρίως τα κάτω άκρα, με ή χωρίς πλαγίωση και με απούσα ή μικρή συμμετοχή των άνω άκρων, ενώ ως τετραπληγία ορίσθηκε η αδυναμία και σπαστικότητα τόσο των άνω όσο και των κάτω άκρων, με συμμετοχή ή μη του κορμού και των μυών του προσώπου ( ). Οι συνοδές διαταραχές αξιολογήθηκαν ως ακολούθως: Η νοητική υστέρηση ορίσθηκε ως δείκτης νοημοσύνης μικρότερος του 70, ο οποίος σε παιδιά ηλικίας μεγαλύτερης των 6,5 ετών μετράται με το τεστ νοημοσύνης WISC, ενώ σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 6,5 ετών μετράται με το αναπτυξιακό Griffiths τεστ. Αδυναμία ελεύθερης βάδισης διαπιστώθηκε στα παιδιά εκείνα, τα οποία αδυνατούσαν να περπατήσουν μόνα τους, με ή χωρίς υποστήριξη. 25

26 Οι ορθοπεδικές διαταραχές περιλαμβάνουν την εμφάνιση είτε σκολίωσης είτε αγκυλώσεων είτε εξαρθρήματος ισχίου. Οι διαταραχές της όρασης συνίστανται στη διάγνωση μίας ή περισσότερων από τις ακόλουθες διαταραχές: στραβισμός, διαθλαστικές ανωμαλίες, ατροφία του οπτικού νεύρου και ελάττωση της οπτικής οξύτητας. Επιπρόσθετα εξαιρέθηκαν παιδιά με γνωστό γενετικό σύνδρομο ή χρωμοσωμική ανωμαλία, διότι η κινητική βλάβη που παρατηρείται στις κληρονομούμενες διαταραχές (όπως π.χ. η αταξία του συνδρόμου Angelman), δεν περιλαμβάνεται στις επιδημιολογικές μελέτες της ΕΠ (174). Οι ιατρικοί φάκελοι ελέγχθηκαν σε όλες τις περιπτώσεις. Οι παράμετροι που εκτιμήθηκαν περιλαμβάνουν το προγεννητικό και περιγεννητικό ιστορικό, την αρχική νευρολογική εξέταση, την παρουσία συνοδών διαταραχών και την παρακολούθηση της πορείας των ασθενών. Στον έλεγχο συνεκτιμήθηκαν επίσης και οι εκθέσεις των εργοθεραπευτών, των ψυχολόγων και των λογοθεραπευτών του κέντρου. Οι παράγοντες που αναζητήθηκαν αφορούν: 1) στην ηλικία κύησης: πάρα πολύ πρόωρα (<28 εβδ.), πολύ πρόωρα (29-32 εβδ.), πρόωρα (33-36 εβδ.) και τελειόμηνα (>37εβδ.) νεογνά. 2) στο βαθμό σοβαρότητας της ΠΛ: ήπια, μέτρια και βαριά ΠΛ. 3) στον τύπο της ΕΠ: σπαστική διπληγία και σπαστική τετραπληγία. 4) στην εμφάνιση ή μη συνοδών διαταραχών: επιληψία, νοητική υστέρηση, αδυναμία ελεύθερης βάδισης, διαταραχές όρασης, διαταραχές ομιλίας και ορθοπεδικές διαταραχές. Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου Οι μαγνητικές τομογραφίες διενεργήθηκαν σε μονάδα μαγνητικού μαγνητικού συντονισμού Siemens 1,5 Tesla, με ακολουθίες Τ1, Τ2, FLAIR και T1 μετά από σκιαστικό. Η νευροαπεικόνιση διενεργήθηκε την ίδια χρονική περίοδο με την αρχική εξέταση. Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τη βιβλιογραφία για τη διάγνωση της ΠΛ περιλαμβάνουν παθολογικό μαγνητικό σήμα στη λευκή ουσία στην Τ2-ακολουθία και την ακολουθία πυκνότητας πρωτονίων, ατροφία της λευκής ουσίας πέριξ των τριγώνων με ή χωρίς διάταση των κοιλιών, όπως επίσης και ενίοτε βαθιές έντονες φλοιικές αύλακες, ανωμαλίες των τοιχωμάτων των πλάγιων κοιλιών και λέπτυνση του μεσολοβίου (16,126,148, ). 26

27 Η διάγνωση της ΠΛ στη μαγνητική τομογραφία συνοδεύεται και από το χαρακτηρισμό της ως ήπιου, μέτριου ή σοβαρού βαθμού. Η ΠΛ χαρακτηρίζεται ως ήπια, όταν απεικονίζεται υψηλής έντασης μαγνητικό σήμα, χωρίς διάταση των κοιλιών ή ελάττωση της περικοιλιακής λευκής ουσίας ή όταν η ελάττωση της περικοιλιακής λευκής ουσίας περιορίζεται τοπικά στην τριγωνική περιοχή των ινιακών κεράτων. Μέτρια ΠΛ θεωρείται όταν οι διαταραχές του σήματος συνοδεύονται από εμφανή κοιλιομεγαλία ή μείωση της περικοιλιακής λευκής ουσίας, που εκτείνεται έως τα σώματα των πλάγιων κοιλιών ή και από τα δύο, ενώ στη βαριά ΠΛ οι διαταραχές του σήματος συνοδεύονται από έντονη διάταση των κοιλιών και από διάχυτη ατροφία της περικοιλιακής λευκής ουσίας, η οποία εκτείνεται έως την περιοχή των μετωπιαίων κεράτων (Εικόνα 3). Ευρήματα μαγνητικής τομογραφίας ενδεικτικά συγγενούς ή άλλης περιγεννητικής εγκεφαλικής βλάβης (όπως σχιζεγκεφαλία, ανωμαλίες της εν τω βάθει φαιάς ουσίας, αιμορραγία βασικής στιβάδας και υδροκέφαλος) χρησιμοποιήθηκαν για να αποκλείσουν τα παιδιά αυτά από τη μελέτη. Α Β Γ Εικόνα 3. Διάφοροι βαθμοί ΠΛ στην Τ2-W ακολουθία. (Α) Ήπια ΠΛ, που απεικονίζεται με μικρές περιοχές αυξημένου περικοιλιακού σήματος. (Β) Μέτρια ΠΛ, όπου παρατηρούνται πιο εκτεταμένες περικοιλιακές περιοχές με υψηλής έντασης μαγνητικό σήμα, με αύξηση του μεγέθους των πλαγίων κοιλιών και μικρή ατροφία της περικοιλιακής λευκής ουσίας. (Γ) Βαριά ΠΛ, με έντονα διατεταμένες πλάγιες 27

28 κοιλίες και ανώμαλο σχήμα σε συνδυασμό με σημαντική συρρίκνωση της περικοιλιακής λευκής ουσίας. Στατιστική ανάλυση Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με τη δοκιμασία χ2 κατά ομάδες. Αποτελέσματα Από τα 147 παιδιά που μελετήθηκαν 115 (78,2%) ασθενείς είχαν σπαστική διπληγία (103 πρόωρα, 12 τελειόμηνα) και 32 (21,8%) ασθενείς είχαν σπαστική τετραπληγία (29 πρόωρα, 3 τελειόμηνα). Η ΠΛ χαρακτηρίσθηκε ως ήπια σε 65 (44,2%) ασθενείς, μέτρια σε 35 (23,8%) ασθενείς και βαριά σε 47 (32%) ασθενείς. Όσον αφορά την ηλικία κύησης, 35 (23,8%) ασθενείς γεννήθηκαν πριν την 28 η εβδομάδα κύησης (23,8%), 73 (49,7%) μεταξύ εβδομάδων, 24 (16,3%) μεταξύ εβδομάδων και 15 (10,2%) ήταν τελειόμηνα (είχαν συμπληρώσει 37 εβδομάδες κύησης). Από το σύνολο των παιδιών που μελετήθηκαν 35 (23,8%) παιδιά εμφάνισαν επιληψία, 56 (38,1%) νοητική υστέρηση, 60 (40,8%) αδυναμία ελεύθερης βάδισης, 85 (57,8%) οφθαλμικές διαταραχές, 84 (57,1%) διαταραχές λόγου και 107 (72,7%) ορθοπεδικά προβλήματα. 1) Τύπος ΕΠ και συνοδές διαταραχές Η νοητική υστέρηση, η αδυναμία βάδισης, οι διαταραχές ομιλίας και τα ορθοπεδικά προβλήματα απαντούσαν συχνότερα στους ασθενείς με σπαστική τετραπληγία (p<0.001), οδηγώντας σε "πολυαναπηρική κατάσταση" (παρουσία τριών ή περισσότερων επιπρόσθετων διαταραχών ή ανωμαλιών) σε ένα σημαντικό αριθμό παιδιών (Πίνακας 1). Μάλιστα το 100% των παιδιών με σπαστική τετραπληγία παρουσίαζε αδυναμία βάδισης, διαταραχές ομιλίας και ορθοπεδικά προβλήματα, ενώ νοητική υστέρηση εμφανίζεται σε ποσοστό 87,5% των παιδιών αυτών. Αντίθετα η επιληψία και οι διαταραχές όρασης δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική διαφορά με τον τύπο της εγκεφαλικής παράλυσης (Πίνακας 1). 28

29 Διπληγία (N=115) Τετραπληγία (N=32) p Επιληψία 25 (21,7%) 10 (31,2%) NS Νοητική Υστέρηση 28 (24,3%) 28 (87,5%) <0.001 Αδυναμία Βάδισης 28 (24,3%) 32 (100%) <0.001 Διαταραχές Όρασης 65 (56,5%) 20 (62,5%) NS Διαταραχές Ομιλίας 52 (45,2%) 32 (100%) <0.001 Ορθοπεδικές Διαταραχές 75 (65,2%) 32 (100%) <0,001 Πίνακας 1. Τύπος ΕΠ και συνοδές διαταραχές. 2) Βαθμός ΠΛ και ηλικία κύησης Η συσχέτιση ανάμεσα στο βαθμό ΠΛ και στην ηλικία κύησης απεικονίζεται στο Διάγραμμα 1. Στατιστικά σημαντική διαφορά (P<0,001) διαπιστώθηκε και στους τρεις βαθμούς ΠΛ (ήπια, μέτρια, βαριά). Βαριά και μέτρια ΠΛ βρέθηκε ότι απαντά συχνότερα στην κατηγορία των παιδιών με ηλικία κύησης εβδομάδες κύησης, ενώ ήπια ΠΛ ανευρέθηκε ότι απαντά συχνότερα στα τελειόμηνα νεογνά. 29

30 ήπια <28 W W W 37 W μέτρια βαριά Διάγραμμα 1. Βαθμός ΠΛ σε σχέση με ηλικία κύησης. (W=εβδομάδες κύησης). 3) Βαθμός ΠΛ και συνοδές διαταραχές Όλες οι συνοδές διαταραχές βρέθηκε ότι απαντούσαν συχνότερα στη βαριά ΠΛ (p<0.001) (Πίνακας 2). 30

31 Ήπια (N=65) μέτρια (N=35) βαριά (N=47) p Επιληψία <0.001 Νοητική Υστέρηση <0.001 Αδυναμία Βάδισης <0.001 Διαταραχές Όρασης <0.001 Διαταραχές Ομιλίας <0.001 Ορθοπεδικές Διαταραχές <0.001 Πίνακας 2. Βαθμός ΠΛ και συνοδές διαταραχές. 4) Βαθμός ΠΛ και τύπος ΕΠ Η συσχέτιση μεταξύ βαθμού ΠΛ και τύπου ΕΠ αποκάλυψε στατιστικά σημαντική διαφορά (p<0,001) και στους τρεις βαθμούς ΠΛ. Διαπιστώθηκε ότι η σπαστική τετραπληγία είναι το αποτέλεσμα μόνο βαριάς ΠΛ, ενώ η σπαστική διπληγία απαντά με μεγαλύτερη συχνότερα σε ήπια και μέτρια ΠΛ και πολύ λιγότερο σε βαριά ΠΛ (Πίνακας 3). Διπληγία 115 Tετραπληγία 32 Ήπια 65 0 <0,001 p Μέτρια 45 0 <0,001 Βαριά 5 32 <0,001 Πίνακας 3. Βαθμός ΠΛ και τύπος ΕΠ (διπληγία, τετραπληγία). 31

32 Συζήτηση Στην παρούσα μελέτη ερευνήθηκαν οι διαφορές στο προφίλ των συνοδών διαταραχών ανάλογα με την ηλικία κύησης, τον τύπο της ΕΠ και το βαθμό της ΠΛ. Διαπιστώθηκαν ορισμένες σημαντικές διαφορές στην κλινική εικόνα της πάρεσης ανάμεσα στην ομάδα της τετραπληγικής ΕΠ και σε αυτήν της διπληγικής ΕΠ. Στην τετραπληγική ομάδα οι διαταραχές κινητικότητας, ομιλίας και νοητικής ανάπτυξης απαντούσαν συχνότερα και εντονότερα, γεγονός που συμφωνεί εν μέρει με τα αποτελέσματα της μελέτης των Kulak και συν., οι οποίοι συγκρίνοντας παιδιά με σπαστική διπληγία και παιδιά με σπαστική τετραπληγία διαπίστωσαν σημαντική διαφορά κινητικών και πνευματικών δεξιοτήτων ανάμεσα στις δύο ομάδες ΕΠ (177). Οι Kulak και συν. διαπίστωσαν επίσης στατιστικά σημαντική διαφορά και ως προς την επιληψία, κάτι που δεν προέκυψε όμως στη μελέτη μας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΕΠ που μελετήθηκε από τους παραπάνω ερευνητές δεν είχε ως υπόβαθρο αποκλειστικά και μόνο την ΠΛ (177). Οι μελέτες των Beckung και Hagberg (178), των Flett και Suaders (179) καθώς και του Edebol-Tysk (180) συμφωνούν επίσης με τα αποτελέσματα της μελέτης μας, μολονότι και εδώ η ΠΛ δεν αποτέλεσε το μοναδικό εύρημα των μαγνητικών τομογραφιών εγκεφάλου. Όσον αφορά τη συσχέτιση μεταξύ βαθμού ΠΛ και ηλικίας κύησης, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το χρονικό διάστημα των εβδομάδων κύησης είναι το κρισιμότερο για την εμφάνιση τόσο ήπιας όσο και μέτριας ή βαριάς ΠΛ. Οι Fujimoto και συν., οι οποίοι μελέτησαν 70 παιδιά με ΠΛ, διαπίστωσαν σημαντική ελάττωση της έντασης του σήματος στην περικοιλιακή λευκή ουσία στα νεογνά με ηλικία κύησης μικρότερη των 28 εβδομάδων, γεγονός το οποίο συμφωνεί και στη δική μας μελέτη με την επικράτηση της ήπιας ΠΛ στην κατηγορία αυτή των παιδιών (181). Οι Okumura και συν., μελετώντας 90 παιδιά με ΠΛ και σπαστική ΕΠ, διαπίστωσαν ότι βαριά ΠΛ παρουσιάζεται στα παιδιά με ηλικία κύησης μεταξύ εβδομάδων κύησης, ενώ τα τελειόμηνα νεογνά αναπτύσσουν όλα ήπια ΠΛ (1). Τονίζεται ακόμη ότι τα παιδιά με βαριά ΠΛ ανέπτυξαν όλες τις συνοδές διαταραχές. Μελέτες που συνηγορούν υπέρ αυτού του αποτελέσματος είναι των Fujimoto και συν. (181), των Yokochi και συν. (130) και των Koeda και Takeshita (14). Η μελέτη των Mulas και συν., που περιλαμβάνει 31 παιδιά με ΠΛ, συσχετίζει επίσης ικανοποιητικά τη σοβαρότητα της ΠΛ με τη σοβαρότητα της κλινικής εικόνας (182), ενώ η έρευνα των Fedrizzi και συν. συσχέτισε τη σοβαρότητα της διάτασης 32

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ Μια γενικώς αποδεκτή ταξινόµηση είναι σήµερα του HAGBERG που στηρίζεται στην κλινική εικόνα και την τοπογραφική κατανοµή των κινητικών αναπηριών όπου διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging)

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) Βασικές αρχές και κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΕΟΓΝΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Καθηγήτρια Νεογνολογίας Α.Π.Θ., Α Νεογνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης

Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας. εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Η συμβολή της εμβρυικής Μαγνητικής Τομογραφίας εγκεφάλου στην πρώιμη διάγνωση της Οζώδους Σκλήρυνσης Ζήκου Αναστασία, Aνδριανοπούλου Άρτεμης, Ξύδης Βασίλειος, Μαρία Ι. Αργυροπούλου. Εργαστήριο Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ¹,ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΦΡΟΣΥΝΗ²,ΧΡΕΛΙΑ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ²,ΣΙΔΕΡΗ ΝΑΤΑΛΙ¹,ΠΑΣΤΡΩΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ¹,ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ¹,ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΘΙΛΔΗ¹

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. «Άγιος Σάββας» 28/9/2010 Κ.Οφ.Κ.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις ενός Οφθαλμιάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ 6ο ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ ΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΑ Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια διακρίνονται σε δεξιό και αριστερό Διαχωρίζονται μεταξύ τους με μια βαθιά σχισμή, την επιμήκη σχισμή Εντός

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕΛΩΝ ΑΕΒΕ Στη σελίδα αυτή παρουσιάζονται τα βιβλία που έχουν γραφεί από τακτικά μέλη της Ακτινολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδας και απευθύνονται στους συνάδελφους απεικονιστές. Τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Η ΛΕΥΚΗ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η λευκή ουσία συντίθεται από εμύελες νευρικές ίνες διαφόρων διαμέτρων και νευρογλοία Οι νευρικές ίνες κατατάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΠΡΟΚΛΗΤΑ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΓΧΥΣΗ ΑΛΛΑΝΤΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ Α

ΤΑ ΣΩΜΑΤΟΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΠΡΟΚΛΗΤΑ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΓΧΥΣΗ ΑΛΛΑΝΤΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ Α ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Α ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΜΙΡΑΝΤΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ - ΜΕΤΑΞΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΑΡΙΘΜ. ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ 2636 ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ - ΚΝΣ Στοιχεία Ανατομίας Φυσιολογίας Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Εγκεφάλου - ΚΝΣ Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α Α. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική. Εξετάσεις E έτους, 7 Ιουνίου 2011. Ονοµατεπώνυµο φοιτητή:

ΟΜΑ Α Α. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική. Εξετάσεις E έτους, 7 Ιουνίου 2011. Ονοµατεπώνυµο φοιτητή: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ιευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας Ι οκράτειο Νοσοκοµείο Κωνσταντινου όλεως 49 Θεσσαλονίκη 54642 Τηλ.: 2310-992982 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Ο σχηματισμός του πλακούντα Ο ώριμος πλακούντας Μακροσκοπικές αλλοιώσεις σε συνήθεις παθήσεις Αγάθη Κόνδη-Παφίτη,, Παθολογοανατόμος Email: akondi@med.uoa.gr Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Είναι όργανο που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ

10. ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ Εγκεφαλική Αιµορραγία 10 10. ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ Σούµπαση Γρίβα Βασιλική Η Εγκεφαλική Αιµορραγία αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήµατα της νεογνικής ηλικίας, και ιδιαίτερα των προώρων. Είναι αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Στέλλα Σταμπουλή Παιδίατρος Επιμελήτρια ΜΕΘ Παίδων ΓΝΘ Ιπποκράτειο Αγόρι ηλικίας 8 ετών Πνιγμός σε θαλασσινό νερό Άγνωστο το χρονικό διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα